Астық өңдеу жұмыстары

Нормативтік сілтемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Анықтамалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Белгілеулер мен қысқартулар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1 Аналитикалық шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 10
1.1 Өсімдік шаруашылығы өнімдерінің құрамы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
1.2 Астық қоймасына қойылатын талаптар және сақтау ... ... ... ... ... . 11
2 Технологиялық бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 20
2.1 Астықты жинау жұмыстары мен астықтың сапасын тексеру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.2 Астықты өңдеу жұмыстары. Дәннің химиялық құрамы. Ұн жасау технологиясы және нан өнеркәсібі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
28
3 Тіршілік қауіпсіздігі және еңбекті қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Тақырыптың өзектілігі. Азық-түлік өнімдерін өндіретін негізгі сала - ауыл шаруашылығы. Оның ішінде өсімдік шаруашылығы саласы тағамдық және мал азықтық өнімдер өндіруде жетекші орында. Сонымен қатар бұл сала өндірістің басқа да салаларының қалыпты жұмыс істеуіне, оның дамуына негіз болып табылады. Сол себепті, елімізде ауыл шаруашылығы, оның ішінде, өсімдік шаруашылығы саласына көп көңіл бөлініп, өнім өндірушілерге үнемі қолдау көрсетіліп отырылады. Егіншілік саласында еңбек ететін әрбір маман үшін алқаптың әр гектарынан мол өнім алу басты мақсат болатын болса, ал сол өнімді жинап алғаннан кейін сақтау және сапасын түсірмей тұтынушыға жеткізу жауапты жұмыс. Қоймаға салынған өнім туралы, оның физикалық қасиеттерімен сақтау кезінде жүретін физиологиялық- биохимиялық процестер жөнінде білу, зиянкестер мен микроорганизмдер, олардың көбею жолдары мен өніміне әсер етуші факторларды ескере отырып, күрес шараларын ұйымдастыруды дер кезінде жүргізу әрбір жауапты маманның міндеті. Ғылым мен техниканың дамыған дәуірінде сақтау кезінде өнімде болатын шығын көлемін азайту мүмкін болмай отыр. Азық-түлік және ауыл шаруашылығы жөніндегі халық аралық ұжымның (ФАО) мәліметі бойынша сақтау кезінде жыл сайын болатын шығынның көлемі астық дақылдарында 15 пайызға жетсе, ал картоп, көкөніс және жеміс-жидек өнімдерінде 30 пайызды құрайды екен. Бұл көрсеткіш дамыған, технологиясы озық, маман кадрлары толық қамтамасыз етілген елдерде бірнеше есе төмен. Демек, аграрлық саланың дамуына, халықты азық-түлікпен қамтамасыз етіп, эканомиканың ілгерілеуіне үлес қосатын мамандардың бірі- сақтау саласының мамандары екендігінде дау жоқ. Өнімді сақтау саласының алдында келесідей міндеттер тұрғаны белгілі:
- белгілі бір шаруашық жағдайында өнімді сақтаудың экономикалық тиімді тәсілдерін қолдану;
- сақтау кезінде болатын шығындарды ( сандық және сапалық) барынша азайту;
- сақтау барысында өнім сапасын арттыру;
- барынша заз шығын жұмсай отырып, өнімді сақтауға қолайлы жағдай жасау;
Негізгі астық тұқымдас дақылдар бидай, қара бидай, арпа, сұлы, жүгері және т.б. Дәнді дақыл адам үшін негізінен нан, өнерксәсіптің көптеген саласына шикізат, мал үшін жем.Адам тағамы үшін кең тарағаны бидай мен күріш. Жер шарындағы халықтың 70-ке жуығы бидайды, ал қалғаны күрішті азық- түлік ретінде пайдаланады. Бұл дақылдарда ақуыз бен көмірсу көп. Сондай-ақ онда ферменттер, А провитанмині бар. Астықтан нан пісіреді, макарон, кондитер өнімдерін, тағамдық құнарлы азықтар, консервілер әзірлейді, сыра дайындауға, спирт, крахмал алуға т.б. пайдаланады.
1. Жүргенов Ж.С «Өсімдік шаруашылығы өнімдерін сақтау және қайта өңдеу технолгиясы» Алматы, 2009 ж.
2. Әрінов Қ. К. «Ауылшаруашылығы өнімдерін сақтау және өңдеу технологиясы» Ақмола, 1994 ж.
3. Оразалиев Р.А «Қазақстан бидайы» Алматы,1984ж
4. Ізтаев Ә., Отыншиев Б. «Астықтану және диқаншылық негіздері»
5. Казаков Е.Д. « Нан- ризық» Алматы, 1977 ж
6. Малаев М.К., Беспалько В. П. «Дәнді дақылдарды егіп- өсіру және механикаландыру» Алматы, 1975 ж
7. Бурлаков Ю.М. «Қазақстанның астық шаруашылығ» Алматы,1984 ж
8. Горелова Е. И. « Основы хранения зерна» Москва, 1986 ж
9. Шаройко Е.А. « Практикум по хранению и технолгий сельско-хозяйственных прадуктов» Алматы, 1988ж
10. Казаков Е.Д. «Методы оценки качества зерна» Москва, 1991 ж
        
        Ф.7.14-02
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
М.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
кафедрасы
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Пәні: _____________________________________________________________
Жұмыс тақырыбы: _________________________________________________
Мамандығы: ______________________________________________________
Орындаған: ... ... ... ... ... ғылыми дәрежесі, атағы)
Жұмыс _______________
(бағасы)
бағасына қорғалды
____________20__ ж
Комиссия:_______________________
(қолы, аты-жөні)
________________________________
(қолы, аты-жөні)
Норма бақылау:
________________________________
(қолы, аты-жөні)
Шымкент 20__ж.
Ф.7.14-03
М.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
кафедрасы

Каф. ... ... ... 20__ ... ... ... курстық жұмыс:
Студент _______________________________________ топ _____________________
(тегі, аты-жөні)
Жұмыс тақырыбы: ____________________________________________________
Берілген мәліметтер ____________________________________________________

Түсіндірме жазбасының мазмұны
(курстық жұмыс)
Орындалу мерзімі
Көлемі
(парақ саны)
1
2
3
4

Графикалық ... ... ... ... ... ... берілген күні ____________
Жұмысты қорғау күні ________________
Жұмыс жетекшісі________________________________________________________
(оқытушының аты-жөні, қолы)
Тапсырманы орындауға қабылдаған_________________________________________
(студенттің ... ... ... ... ... ... УНИВЕРСИТЕТІ
Агроөнеркәсіп факультеті
кафедрасы

Каф. меңгерушісі
______________ _________
(қолы)
__________ 20__ ж.
Курстық жоба ... ...... ___________________________________________ тобы __________________________
Курстық жоба (жұмыс) тақырыбы__________________________________________________________________________
Қорғау кезінде келесі сұрақтарға ... ... ... ... (жұмыс) орындау кезінде алынған балл (60 ... ______ , ... ... (40 ... ... ... ... ________.
Жобаның (жұмыстың) бағасы ______________________________
Курстық жоба (жұмыс) жетекшісі: ... ... ... ... ______________________________________
Қорғау күні _____ 20__ж.
Аннотация
пәнінен ... ... ... ... ... тұрады. Оның ішінде өсімдік шаруашылығы өнімдерінің құрамы, бидай дақылдарының түрлері, астық қоймасына ... ... ... ... мен ... ... тексеру, астықты өңдеу жұмыстары және дәннің химиялық құрамы және ұн жасау ... ... ... мен ... ................................................................................................................
9
1 Аналитикалық шолу.........................................
10
1.1 Өсімдік шаруашылығы өнімдерінің құрамы........................................
10
1.2 Астық қоймасына қойылатын талаптар және сақтау.....................
11
2 Технологиялық бөлім................................................................................. ... ... ... жұмыстары мен астықтың сапасын тексеру........................................................................... ......................................
2.2 Астықты өңдеу ... ... ... ... Ұн ... ... және нан ... ... ... және ... қорғау....................................................
28
Қорытынды ........................................................................................................
29
Пайдаланған әдебиеттер тізімі .......................................................................
30
Нормативтік сілтемелер
Осы курстық жұмыс келесі ... ... ... ... жасалған:
ҚР СТ 1.5-2004 Стандарттардың мазмұны, оны түзу, рәсімдеуге қойылатын жалпы талаптар.
МЖМБС 2.102-68 КҚБЖ (ЕСКД). Конструкторлық құжаттардың түрлері мен ... ... КҚБЖ ... ... ... 2.201-80 КҚБЖ ... ... мен конструкторлық құжаттарды белгілеу.
МЖМБС 2.301-68 КҚБЖ (ЕСКД). Форматтар.
МЖМБС 2.304-81 КҚБЖ (ЕСКД). Сызбалық ... 2.321-84 КҚБЖ ... ... ... 2.601-2006 КҚБЖ (ЕСКД). Пайдалану құжаттары.
МЖМБС 2.701-84 КҚБЖ (ЕСКД). Схемалар. Түрлері мен типтері. Орындауға қойлатын жалпы талаптар.
МЖМБС 7.1-2003. Библиографиялық ... ... ... ... талаптар мен орындау ережелері.
СТ ОҚМУ 4.02-2008 Университет стандарты. Сапа менеджменті жүйесі құжаттарын түзу, мазмұндау мен рәсімдеуге қойылатын жалпы талаптар.
СТ ОҚМУ ... ... ... ... ... басқару.
ҚҮ ОҚМУ 4.03-2008 Құжаттамалы үрдіс. Құжаттарды басқару.
ӘН ОҚМУ ... ... - ... көп және өлтіремін деген сөз.
Протеин - өсімдік құрамындағы меңгерілетін ақуыз.
Технология - өнімді және ... ... ... ... қуалаушылық информацияның функциялық бірлігі.
Мутагенез- фихикалық және химиялық факторлармен әсер ету ... ... ... болу ... ... ... селекцияның ғылыми әдістеріне негізделген, ғылыми- зерттеу мекемелерінде шоғырланған сорт.
Сорт- селекция тәсілімен алынған, морфологиялық, биологиялық және тұқым қуалау қасиеттерімен ... ... ... бар ... ... ... ... тіршілік үшін күресте көбірек бейімделген организмдердің ұрпақтар бойы сақталуына тірелетін ... үш ... ... біреуі.
Белгілеулер мен қысқартулар
ц/га - центнер гектар
т/га-тонна гектар
Фотосинтез - СО2 ... ... ... өнім - жалпы өнімнен аралығы.
Алқапты тәжірибе - далалық ... ... дана метр ... - ... көрсеткіш
ГДР - Германия Демократиялық Республикасы
ФДР- Франция Демократиялық Республикасы
АҚШ- Америка ... ... ... ... ... өндіретін негізгі сала - ауыл шаруашылығы. Оның ішінде өсімдік шаруашылығы саласы тағамдық және мал ... ... ... ... ... Сонымен қатар бұл сала өндірістің басқа да салаларының қалыпты жұмыс ... оның ... ... ... ... Сол ... елімізде ауыл шаруашылығы, оның ішінде, өсімдік шаруашылығы саласына көп ... ... өнім ... ... ... ... ... Егіншілік саласында еңбек ететін әрбір маман үшін алқаптың әр гектарынан мол өнім алу басты мақсат ... ... ал сол ... ... алғаннан кейін сақтау және сапасын түсірмей тұтынушыға жеткізу жауапты жұмыс. Қоймаға салынған өнім туралы, оның ... ... ... ... ... ... биохимиялық процестер жөнінде білу, зиянкестер мен микроорганизмдер, олардың ... ... мен ... әсер ... факторларды ескере отырып, күрес шараларын ұйымдастыруды дер кезінде жүргізу әрбір жауапты маманның міндеті. Ғылым мен техниканың ... ... ... ... өнімде болатын шығын көлемін азайту мүмкін болмай отыр. Азық-түлік және ауыл шаруашылығы жөніндегі халық ... ... (ФАО) ... бойынша сақтау кезінде жыл сайын болатын шығынның көлемі астық дақылдарында 15 пайызға жетсе, ал картоп, көкөніс және жеміс-жидек өнімдерінде 30 ... ... ... Бұл ... ... ... озық, маман кадрлары толық қамтамасыз етілген елдерде бірнеше есе төмен. Демек, аграрлық саланың дамуына, ... ... ... ... ... ... үлес қосатын мамандардың бірі- сақтау саласының мамандары екендігінде дау жоқ. Өнімді сақтау саласының алдында келесідей міндеттер тұрғаны белгілі:
- белгілі бір ... ... ... ... ... ... тәсілдерін қолдану;
- сақтау кезінде болатын шығындарды ( сандық және сапалық) ... ... ... ... өнім ... ... ... заз шығын жұмсай отырып, өнімді сақтауға қолайлы жағдай жасау;
Негізгі астық тұқымдас дақылдар бидай, қара ... ... ... жүгері және т.б. Дәнді дақыл адам үшін ... нан, ... ... ... ... мал үшін жем.Адам тағамы үшін кең тарағаны бидай мен күріш. Жер шарындағы халықтың 70-ке жуығы бидайды, ал ... ... ... ... ... ... Бұл дақылдарда ақуыз бен көмірсу көп. Сондай-ақ онда ферменттер, А провитанмині бар. Астықтан нан ... ... ... ... ... құнарлы азықтар, консервілер әзірлейді, сыра дайындауға, спирт, ... ... т.б. ...
1 ... бөлім
+ Өсімдік шаруашылығы өнімдерінің құрамы
Бидайдың ботаникалық 22 түрі белгілі, соның ішінде біздің елімізде кең тараған түрлері-жұмсақ және қатты бидай. ... ... ... ... ... елімізде кең тараған. Бұлардың ішінде күздік, жартылай күздік және жаздық түрі кездеседі. Жұмсақ бидайдан ... ұнды ... нан ... ... Нан ... ... ... ұнның мынадай қасиеттері болуы тиіс: суды жақсы сіңіруі, ... тез ... ... ... өңдеуге қолайлы және ұсақ кебекті, біркелкі құрылымды, жұмсағы көп ... ... нан ... және ... ... хош иісті болуы тиіс. Нан пісіру күші жоғары сорттарды күшті бидай деп атайды. Бұл бидайларда белок 14 ... ... ... ... ... созылуы жоғары серіппелі клейковинаға байланысты. Қатты бидай дәнінің ерекшелігі құрамында ақуыз 28-ке дейін болғанымен, жұмсақ бидайға қарағанда ... ... өте ... ... ... ... ... бидайдың дәнін макарон, жарма дайындауға пайдаланады. Қатты бидайдың өндірісте ең көп тарған түрі жаздық түрі. Негізіне көп ... ... ... ... 66, ... ... 4, ... 56, Безостая 1, Красноводопадская 210, Қарлығаш,Алматинская полукрликовая,жаздықтардан- Безенчукская 98, Интенсивная, Қазақстан, Целинная, Юбилейная, Қызыл бас, Дархан, және т.б., қара ... ... ... 5, Омка және ... - астық тұқымдастарға жатады. Бір жылдық шөптесін ... ... ... ... ... ... таралған шашақ тамыр, топырақ бетіндегі сабағы - сабан деп аталады. Сабан жұмыр, іші қуыс, буындармен бөлінген ... ... ... 5-6. ... ... кезектесіп орналасқан жіңішке таспатәрізді, оның өзі жапырақты берік ететін қынаптан және жапырақ ... ... Гүл ... ... масақ. Жемісі әдетте дән деп аталатын, біртұқымды ... ... ... және қара ... дәні ... ... ... жатады, себебі астық бастырғанда гүл қабықшасы дәннен жеңіл бөлініп топанға кетеді. Өсіп жетілуі мынадай кезеңдерден ... ... ... ... гүлдену және дәннің сүттеніп, балауызданып, толық пісіп жетілуі [1].
Өнімді жинау ауа райына, дақылдардың қаншалықты піскеніне байланысты. Жаздық бидай (жұмсақ) ... ... ... ... ... ... тез шашылады, сондықтан оны балауызданып пісу кезінде екі фазалы және толық піскен кезде тез ... бір ... ... ... ... Ал қатты бидай (жаздық) шашылуға өте төзімді, ... ... ... ұзақ тұрып қалса масақ сынып кетуі мүмкін. Сондықтан егінді ору ең жауапты кезең. Қазақстанның солтүстік облыстарында негізінен егінді ... ... ... ... ... ... ... дұрыс анықтауға үлкен мән береді. Егін жинауға дән балауызданып піскенде кіріскен жөн. Егін тым ... ... ... ... оны ... ... ... орған дұрыс. Жауын-шашын дұрыс болған жылы күздік бидай жаздыққа қарағанда ерте ... ал ... қара ... ... ... ерте ... ... салқын күндері далалық дақылдардың пісуі созылып кетеді де егісті жинауға көп кедергі жасайды. Құрғақ, ыстық күнде де егін тез ... ... ... және ... беткейге қарағанда егін тез піседі. Құмды және құмдақ ... ... ауыр ... ... егін тез ... Фосфор тыңайтқышы егіннің тез пісуіне жағдай жасайды, ал азот тыңайтқышы егіннің пісуін созады. Күздік қара ... ... ... ... ... сондықтан оны оруды балауызданып пісу кезеңінің ортасынан бастап тез арада жинауды бітіреді. Жинаудың кезеңі созылып кетсе дәннің шашылып қалуынан ысырап көп ... ... ... ... ... ... және ... шаруашылығы саласында астық сақтау үшін қабырғалары кірпіштен, тастан қаланған, темірбетоннан немесе ағаштан тұрғызылған едені түзу болмаса көлбеу орнатылған бip қабатты ... ... ... ... қоймалардың төбесі жұмсақ материалдармен (руберойд) шифермен болмаса металл қаңылтырмен жабылады. Астықты негізінен ... үйіп ... ... екі түрлі - еденді және бункерлі астық немее тұқым сақтайтын қоймалар пайдаланылады. Олардың ішіннде, көлденең еденді қоймалар кең ... ... ... ... ... жеткілікті түрде жабдықталған ондай қоймалардың тиімділігі жоғары. Бункерлі қоймалар - ... ... ... ... ... толық механикаландыруға, азғантай алаңда тұқымды жоғары биіктікке дейін үйіп сақтауға, әр түрлі ... ... ... ... ... беретін осы заманғы құрылыстарды бipi. Қоймаларды салғанда өнеркәсіптік тәсілдер, зауыттарда ... ... мен ... материалдары кеңінен қолданылады, жұмыс көлемінің көпшілігі дайын құрылыс бөліктері мен конструкцияларды ... ... іске ... ... қойма жобаларында металл конструкцияларлар қарастырылған. Бұл түрдегі қоймалар, әдетте, астық тазалағыш - кептіргіш кешенмен технологиялық байланыста қолданылады ... ... ... ... ... ... табылады. Қоймалар жабдықталуына байланысты механикаландырылған және механнкаландырылмаған ... ... ... ... acтық өндіруші шаруашылықтарда сиымдылығы 3200 т болатын, ұзындығы 60 м, ені 20 ... ... ... ... ... ... ... едені тек қана тeгic eтіп жасалады. Бұл қоймаларда астықты қабылдауда, өндіруде тиеу-түcipy ... ... ... ... жүзеге асырылады. Механикаландырылған қоймалардың едені бірінде тегіс, бірі көлбеу болуы мүмкін. Сонымен қатар, қойма ортасында ұзына бойы, жоғарғы ... ... ал ... жағында түcipyгe арналған құр жүpгiзiлiп, шет жағынан қабылданған астықты көтеру үшін көтергіш ... ... Кей ... тек бip ғана тасымалдағыш құр (жогарғы не теменгі) ... ... ... ... қоймаларды жартылай механикаландырылған қойма деп атайды. Астықты қоймаға үйіп сақтауда үйіндінің ... ... ... етіп 2-2,5 м, ... 4-5 м-ге дейін жеткізуге болады. Едені тегіс толық механикаландырылған қоймаларда астықтың шамамен 45-50 т-дайы ... ... ... ... ... ал ... ... қолмен немесе жылжымалы астық тиегіштің көмегімен беруге тура келеді. Ол, өз кезегінде жұмыс тиімділіген төмендетеді. Астық қоймаларын тиімді әрі ... ... үшін ... ... өнім ... ... қалқаншалармен белгілеп орналастырады. Кей жағдайда, бip қойманың ... ... пен ұнды ... ... бөлу ... сақтайды. Тәжірибеде бұлай сақтауға рұқсат етілмейді. Барлық қоймаларды ... ... ... тұқымды азық-түліктік және мал азықтық деп бөледі. Олар аз ... ... әрі ... ... өміршеңдігін ескере отырып, белгіленген талалтарды қамтамасыз ететін сенімді және ұзақ уақыт сақтауға арналған құрылыс кешендері [3].
Сиымдылығы әр түрлі типтік ... ... ... 2300 және 1300 ... астықты улы заттармен өңдеуге арналған бөлмелеpi бар ... ... ... ... ... салынады. Мұндай тұқым қоймасының негізгі бөлігі ceкция түріндеп бip қабатты құрылыс болып ... ... ... 500 ... ... қамбаларға биіктігі 2,5 м үйіндімен орналастырылады. Тұқымдық қамбадан ... әpбip ... 500 т ... ... ... ... басқа жағы дәріленген және дәріленбеген тұқымды қаппен бөлек-бөлек орнықшаға қатарлап (300 т-ға дейін) қалау үшін ... ... ... ... ... ... екі қабат құрылыста орналасады. Тұқым қоймасының құрамына дән ... ... ... мен ... ... кешен кіреді. Оның негізгі міндеттері:
:: алдын-ала тазаланған құрғақ тұқымды уақытша сақтау;
:: белсенді желдету арқылы ылғалдылығы 22%-ға ... ... ... ... ... ... ... жарма және майлы дақылдардың құрғақ әpi тазаланған тұқымын ұзақ уақыт сақтау;
:: тұқымды ... және ... ... тұқымды тиеу, тycipy және тасымалдау толық механикаландырылған. Тұқым қоймасындағы әpбip қамба аэронауа түрінде белсенді желдететін ... ... ... ... бipre, ... ... ... жылғы астықтан, қоспадан тазартып, оларды басқа ... ... ... ... табылады. Тұқым қоймасында ылғалдылығы жоғары ... ... ... ... үшін салқындатылған ауаны пайдаланады. Оның әрбір құрылымы (бөлімі), ауа алмастыру жүйесімен жабдықталған [4]. Бұл ... ... ... ... ... іргетастан, темір-бетон тіpey - колонналардан, төбені жабуға ... ... ... ... ... еденнен және үш түрлі рубероидты шатырдан тұрады. Астықты сақтау тәсілдері мен ережелері оның физикалық және физиологиялық қасиеттеріне негізделдген. Алайда, ... ... ... ... массасының әрбір қасиеттерінің маңызы мен мәнін білу жеткіліксіз. Астық массасы мен қоршаған ортаның байланыстарын дұрыс пайдаланғанда ғана ... ... ... тиімді болады. Астықтың сапасы мен сақгалу мерзіміне әсер ететін маңызды факторлар: астық массасы мен ... ... ... астық массасы мен қоршаған орта температурасы, астық массасында ауа алмасу (аэрация) процесі. Аталған факторлар сақтау ережелерінің негіздерін құрайды. Кез ... ... ... ... ... барысында төмендегі жағдайлар ескерілуі тиіс:
- шаруашылықтың ... ... ... ... ... оның ... ... техникалық мүмкіндігі;
- партия астықты пайдалану мақсаты;
- қоймаға салған ... ... ... ... ... ... тиімділігі.
Ең тиімді әрі өнім сапасын қалыпты деңгейде ұстап тұратын сақтау тәсілі болып - ... ... ... ... ... табылады. Мысалы, кептірілген астықты салқындатып сақтау.
Ауылшаруашылық өнімдерін сақтаудың тәсілдері өте көп. Олардың ішінде, астық массасын сақтауда ... үш ... жиі ... ... ... құрғатып (кeптіріп) сақтау;
:: астықты салқындатып сақтау;
:: астықты ауасыз (оттегінсіз) ортада сақтау.
Астықты құрғатып сақтау. Бұл тәсіл Я.Я. ... ... ... ... ... Өнім құрамындағы ылғылдың мөлшерін төмендете отырып құрамындағы ipi компоненттердің тіршілігін тежеуге болады. Зиянкестер мен микроорганизмдерде кебею npoцeci тоқтап, ... ... ... төзімсіздік танытады. Астықты кептіріп сақтау тәсілі ежелден қолданылып келе ... өнім ... ... ... ... ... ... қалатын, ұзақ уакыт сақтауда тиімділігі жоғары тәсіл болып табылады. Қоспадан тазартылып, улы ... ... ... ... астықты 6ip орыннан қозғамастан астық қоймаларында 4-5 жылға дейін, элеватор силостарында 2-3 жылға дейін сақтайды. Жақсы ... ... ... ... алыс жерлерге тасымалдауға болады. Дегенмен, ылғалдылығы қауіпті деңгейден төмен астықтар дұрыс қарамау ... ... ... Оған ... - ... аз ... ... ете алатын жәндіктер мен кенелердің көбеюі. Бұндай астықты зиянкестер тіршілігін тоқтататын температуралық деңгейге дейін белсенді желдету арқылы міндетті ... ... ... ... ... ... тағы 6ip ce6e6i - ... aya paйы кезінде астық массасының жекелеген бөліктерінде ылғалдылықтың артуы. Астықты кептіру тәсілі олардың сорбциялық, қасиеттріне ... ... ... бөлу ... оның ... ... мен ... байланысты болады. Кептірудің барлық тәсілдерін келесідей екі топқа бөледі.
:: арнайы ... ... ... ... ... қолданып кептіру.
Кептірудің алғашқы тәсілі бойына ылғалды сіңіpy қасиеті ... ... ... арқылы негізгі өнімнің ылғалдылығын төмендетуге бағытталған. Шаруашылық жағдайында осы мақсатта құрғатылтан жаңқа, ... ... ... ... хлорлы кальций, т.б. қолданылады. Шаруашылық жағдайында дәнге келесі салмақта натрий сульфатын қосу-ұсынылған:
- дәннің ылғалдылығы 20% болғанда, ... 60 кг ... ... ... ... 25% ... тоннасына 120 кг натрий сульфаты;
- дәннің ылғалдылығы 30% болғанда, тоннасына 180 кг натрий сульфаты.
Кептіруді үсті ... ... ... ... ... ... ... тиегішпен араластыру арқылы жүзеге асырадыКептіру мерзімі дәннің ... ... ... 5-10 ... ... ... процесі аяқталған соң дәнді арнайы електерден өткізіп ажыратады. Астықты күн көзінде кептіру aya райы қолайлы жерлерде, көлемі аз ... ... ... ... тиімді тәсіл. Бұл кезде ылғал жайманың беткі қабатынан бөлінеді де теменгі қабаттағы ылғал мөлшері өзгеріссіз қалады. ... ... ... жұқа болса, астық соғұрлым жақсы көбейеді. Ол үшін оңтүстікке қарай шамамен 6°-қа келбеу, ... тeгic ... ... ұсынылған қалыңдықта жаяды. Ол қалыңдық астық дақылдарында 15-20 см, ... ... 10-15 см, ... 4-5 см ... ... ... 2-3 ... уақыт салып араластырып тұру қажет. ... ... ... ... ... ... табылатын ауа температурасып жоғарылату арқылы оның жылу ... ... ... ... Осы ... әр ... ... кептіргіштер қолданылады. Астық кептіргіштердің төмендегідей үш түрі бар;
:: ... ... ... 8-16 ... ... ... мүмкіндігі 4-8 т/сағ.
:: еденді, кeптipy мүмкіндігі 15-30 т/сағ.
Астық массасын жоғары температурадағы ... ... ... ... түсіруде сол астықтың бастапқы ылғалдылығын, пайдалану мақсатын, ... ... ... және ... ... білу ... Пайдалану мақсаты әр түрлі астықты кептipy жұмысының ... ... бар. ... ішкі ... ... ... қалыпты деңгейден төмен болса, кептірудің тиімділігі төмендейді, ал жоғары температурада астық сапасы (әcipece, тұқымдық материалда) өзгереді
Кесте 1 ... ... ... техникалық сипаттамалары
Көрсеткіштер
Шахталы
Барабанды
СЗШ-16
СЗШ-16М
СЗШ-8
СЗШ-8П
СЗСБ-8
СЗСБ-4
1
2
3
4
5
6
7
Кептіpy мүмкіндігі, г/сағ
16,0
16,0
8,0
8,0
8,0
4,0
Сыйымдылығы Вт
78,2
80,4
29,2
38,3
31,2
28,8
Отын шығыны, кг/сағ
150
150
96
65
65
35
Салмағы, кг
12 500
14 ... ... ... ... ... ...
9850
7660
10260
10775
Ені,мм ... ... ... ...
8075
Биіктігі, мм
12500
10950
9935
3900
8300
6930
Кесте 2
Азық-түлік мақсаттағы астықты кептіру режимі
Ауыл шаруашылық дақылы
Дән ылғалдылығы,
Температура, °С
Кептіру агентінің
Дәнді кептipy
1
2
3
4
Бидай
18 дейін ... ... ... 50 ... бидай, арпа
18 дeйiн 18-22 22 ... 120 ... ... дейін 18-22 22 ... 100 ... 50 ... ... 18-22 22 ... 110 ... ... ... 18-22 22 ... 70 ... ... ... мақсаттағы дәнді кептіру режимі
Ауылшаруашылық дақьлы
Дәнннің кептіргенге
дейінгі ылғалдылығы, %
Keптіpy агентінің температурасы, ºС
Дәнді
Қыздырудың жоғарғы температурасы, °С
1
2
3
4
Бидай, қара ... ... ... тары
18
20
26
65
65
60
45
45
45
Kүріш
18
20
25
55
60
60
40
45
45
Жүгеpi
18
20
25
55
60
60
43
45
45
Астықты қыздырылған ауамен кептіруде белсенді желдетуге арналған бip камералы ... eкі ... ... ... ... (1-сурет). Бұл қондырғылардың бір шетіне ауаны ысытатын жылу ... ... ... ... ... ... ауаны арнайы желдеткіштің көмегімен астық қабатына күштеп ендіреді [5].
Астықты салқындатып сақтау. Астық компоненттерінің ... ... ... ... ... ... олар тіршілігін уақытша болсада да тоқтататындықтан астық сапасында көп өзгеріс болмайды. Астық массасын салқындатуды екі тәсілдің бipімен ... Ол ... ... ... ... салқындату;
- белсенді (активті) жолмен салқындату;
Пассивті салқындатуда астықты орнынан қозғамайды, оның ішкі қабатына ... ауа ... ... ... салқын кездеріндегі ауаны қойманың есік, терезелерін ашып ішкі ... ... ... ... ... ... ... аударыстыру, астық тазалағын машиналардан өткізу, жоғарыдан төмен қарай сапыра ... ... ... ... қондырғылардың көмегімен астықтың ішкі қабатына салқын ауаны күштеп ендіру, т.б. ... ... ... ... ... бұл тәсілін өнімнің, ішкі қабатындағы оттегінің мөлшерін ... ... ... ... ... процестерді тежеуге негізделген. Микроорганизмдер мен зиянкестердің көпшілігі оттегінің ... ... олар ... ... ... ... ... массасында ауасыз ортаны келесі тәсілдің бірімен қалыптастырады [6].
1. Астық массасындағы тipi компоненттердің тыныс алуы ... көмip ... ... ... ... жолмен арттыру (автоконсервация)
2. Астық массасына оттегін ығыстырып ... әр ... ... ... қышкыл диоксиді, азот, т.б.) ендіре отырып арттыру;
3. Астық массасында ауасыз орта (вакуум) жасау.
Бұл тәсілдердің кеңінен қолданылмау себебінің бipi - ... ... ... ... ... eмecтігі және ауасыз ортада дәндердің өнгіштік қасиетін жоғалтуы. Астықты өлшеп, сапасын тексеріп, ... соң оны ... ... қажет кезінде тиісті шаралар қолданып отыру жауапты жұмыс. Әcipece, жаңа жиналған астықта физиологиялық процесс толық ... оны жиі ... ... Дегенмен бақылаудың астық сапасы бұзылмайтын, құрамындағы өзгерістерд толығымен қадағалап тұруға мүмкідік болатын экономикалық тиімді жоспары жасалады. Астық сапасын бақылау жоспары ... ... ... оның ... ... ... ... зақымдануы, түci және иici тексеріледі. Тұқымдық мақсаттағы ... бұл ... ... ... мен өну ... ... [7].
Ылғалдылығы. Астықты орнынан ... ... ... желдеткеннен кейін әpбіp партиядан алынған орташа үлгі ... ... ... ... ... ... астықтың сол кездегі жағдайына байланысты:
:: құрғақ, орташа құрғақ және салқындатылған астықтарда айына 1 ... ... және сулы ... астықтарда - 10-15 күнде 1 рет;
:: тұқымдық мақсаттағы дәндердің ылғалдылығын айына 2 рет анықтайды.
Зиянкестермен зақымдануы. Бұл көрсеткіш қойманың әр ... ... ... байланысты жеке үлгі алу арқылы анықталады. Үйінді биіктігі:
:: 1,5 м дейін болса, eкi ... 1,5 м ден ... ... үш тереңдіктен ұя алады.
Сонымен қатар, қойманың зиянкес шоғырланатын ... ... ... ... ең жоғарғы бөлігі, ылғалдылығы, ластығы жоғары жерлерi, қабырға мен бағананың маңайы толық тексерілуі тиic. Бақылау ауа температурасына сай келесі ... ... ... 15 °С - тан ... ... 10 күнде 1 рет;
:: температура 5 - 10 °С аралығында- 15 күнде 1 ... ... 5 ... ... ... ... 1 рет. Қоймадағы тұқымдық материалды оның ылгалдылығы мен қатар сол
кездегі температурасына байланысты келесі жиілікте қадағалап отырады ... ... ... ... ... ... жиілігі
Ылғалдылығы,
%
Температурасы, ºС
5-тен төмен
5-10 аралығында
10-нан
жоғары
15-ке дейін
20 күнде 1 ... ... 1 ... ... 1 ... ... күнде 1 рет
10 күнде 1 рет
5 күнде 1 рет
Температура. Астық күйіне сипаттама беретін белгінің бipi оның температурасы. Бұл көрсеткішті астық ... ... ... ... ... ... Ipi ... сақтайтын қоймаларда, астық қабылдау мекемелерінде, элеваторларда астық ... ... ... ... ... ... мүмкіндік жоқ шаруашылықтарда қажетті тереңдіктегі температураны ұзын тұтқасы бар ... ... 1,5 ... астық үйіндісінін беткі қабатынан 30-50 см тереңдікте, одан жоғары биіктіктегі ... eкi ... ... және ... ... ... ... Термометрді астык секцияларына арақашықтығы 2 м шамасында алшақ етіп, үйінді диоганалының бойымен ... Жаңа ... ... ылғалдылық деңгейі әр түрл1 болған кездегі бақылау ерекшеліктері келесі кестеде келтірілген (4;5-кесте). Астық температурасын бақылауда қойманың күн сәулесі мол ... ... ... көп ... бөледі. Өйткені, қойманың осы жағында зиянкестер мен микроорганизмдердің өміріне қолайлы жағдай туып дәннің өнуіне мүмкіндік болады. Сонымен ... ... ... ... да жиі ... ... Термометрлер күн сәулесі тура түспейтін орындарға ілінеді [7].
Кесте 5 ... ... ... ... ... жиілігі

Дәннің ылғалдылық топтары
Сақтаудың үш ай мерзімінде
Азық-түліктік материал
Тұқымдық материал
1
Құрғақ
5 күнде 1 рет
3 күнде 1 ... ... ... 1 ... күнде 1 рет
3
Ылғалды
Күнделікті
Күнделікті
4
Сулы
-
-
Ауылшаруашылық өнімдерін қоймада сақтау міндетті түрде ... ... ... ... ... шығындарды биологиялық және механикалық (физикалық) деп екі топқа бөледі.
Биологиялық шығында:
- ... ... ... ... ... ... мен ... өздігінен қызудан;
- кеміргіштерден
- ... ... ... ... ... ... ... желге ұшудан;
- үгітілуден;
- ...
- ... т.б. ... ... ... ... бөлім
2.1 Астықты жинау жұмыстары мен астықтың ... ... ... ... ... ... қалған сабанды тез жинап алады да, егістік алқапты сыдыра жыртады. Комбайннан қырманға әкелінген дәнді өлшеп, қосымша ... және ... ... ... сапаға жеткізеді. Ал комбайннан түсірілген дән таза ... ол ... ... пунктіне немесе қоймаға жөнелтіледі. Қоймаға жіберілген астықтың белгілі бір мақсатқа пайдалануға ... оның ... ... ... арқылы біледі. Ертеде астықтың сапасын білу үшін оны көзбен көріп, ауызға салып шайнау арқылы мағұлымат ... ... ал ... ғылым мен техниканың дамыған заманында әр түрлі тәсілдерді пайдалана ... өнім ... мол ... алуға болады. Сол мәліметтер бойынша оның пайдалануға жарамдылығын анықтайды. Астықтың барлық сапалық белгілері келесідей үш топқа жіктеледі.
1.Барлық ... ... ... ... ... ... ... Жаңалығы (иісі, түсі және дәмі);
- Ластылығы;
- Ылғалдылығы;
- Зиянкестермен зақымдануы
2.Пайдалану мақсатына байланысты сапалық белгілер:
- Көлемдік салмағы;
- Мөлдірлігі;
- Желімшенің мөлшері мен сапасы;
- ... ... ... ... ... дақылдарда);
- Қанттылығы (қант қызылшасында)
- Ірілігі;
- Біркелкілігі;
- 1000 дәннің салмағы;
- өнгіштігі;
- өну ... ... ... ... ... ... Цитраттың мөлшері;
- улылығы;
- күлділігі;
- дәрумендер құрамы;
- микроэлементтер;
- макроэлементтер, ... ... Өнім ... ... бұл ... ... келе жатқан тәсіл болып табылады. Адам сезім мүшесінің көмегімен тұтынатын өнімі жөнінде көптеген мәлімет алып отырған. Сыртқы түріне, түсіне ... ... ... ... ... пісіп жетілгендігін, көлеміне,сыртқы және ішкі жағдайына байланысты нанның сапасын анықтайды. Дегенмен, өнім сапасын осы ... ... ... ... жағдайларға байланысты кейбір қателіктерге жол беріледі. Алынған көрсеткіштердің дәл болуы анықтаушы маманның тәжірибесіне, оның сол ... ... ... ... оның ... да ... болады [8].
Лабороториялық тәсіл. Ғылым мен техниканың дамуы барысында өнім сапасын анықтаудың ... де ... ... ... ... ... көрсеткіш беретін тәсіл- құрал-жабдықтардың көмегімен анықтауды қажет ... ... ... ... енеді.
Қолданылатын құрал- жабдықтардың жұмыс істеу принципіне, анықталған сапа белгілеріне, өңдеу тәсіліне және тағы басқа жағдайларға ... ... ... ... химиялық;
* физикалық-химиялық;
* биологиялық;
* технологиялық деп бөледі.
Физикалық тәсіл. Бұл тәсіл физика заңдылықтарына ... ... ... ... ... ... ... аталған тәсілге астық құрамындағы компанеттердің ірілігі мен біркелкілігін анықтау, қант пен ... ... ... ... ... ... ... майларды рефрактометрлік жолмен, ылғалдылықты электірлік, зиянкестермен зақымдануын акустикалық тәсілмен анықтау жатады.
Химиялық тәсіл. Өнімнің тағамдық ... оның ... ... және ... заттарға байланысты. Қазіргі ғылым мен техниканың өркендеген кезінде тұтынатын өнімге жалпылай баға ... оның ... ... ... ... Мысалы. өнімдегі фермент белсенділігін анықтау үшін биохимиялық зерттеулер, қышқылдылығының, тұздылығының ... т.б. ... үшін ... ... ... ... ... тәсіл. Өнім сапасын анықтауда сиректе болса қолданылатын тәсілдің бірі. Өнім құрамындағы микрабиологиялық көрсеткіштерді, ... түр ... ... ... анықтайды.
Технологиялық тәсіл. Технологиялық тәсіл болашақ өнім сапасы жөнінде мол мәлімет алуға болатын кешенді тәсіл. Өндірісте ... ... ... бір ... алып, өнімді өңдеу арқылы сол жекелеген өнімге сипаттама беруге болады. Айталық, тамыр жемістілердің жаңқасы (стружка) арқылы қант ... ... ... ... бидай дәнін лабораториялық диірменде тарту арқылы ұнның технологиялық қасиетімен оның ... үлгі нан ... ... ... ... ... қасиетін анықтайды.
Лабороториялық тәсіл арқылы сыналынған өнім туралы салыстырылуға келетін, талдауға мүмкіндік болатын мәліметтер алуға болады. Бұл тәсілді ... ... ... ... ... өте ... Егер ... талаптар орындалмаса, онда алынған нәтижелер өнім сапасына толық сипаттама бермейді де, ақырында өнімді өңдеуде технологиялық жүйені дұрыс таңдауға, сақтау тәсілін ... ... , оны ... ... ... ... жүргізуге кері әсерін тигізеді.
Мемлекеттік стандарт бойынша өнім сапасын анықтау тәсілдері төмендегіше ... ... ... ... жабдықтарды қолдану)
- тіркеу (болған жайттарды, шығындарды немесе құрылыстарды тіркеу(
- есептеу (алынған көрсеткіштерді жүйелей отырып есептеу)
- органолептикалық (сезім мүшесінің ... ... ... ( ... ... шешімін негізге алу);
- социологиялық ( тұтынушылардың сұраныс-талабын сауалнама жүргізу арқылы ... және ... ... тәсіл [9].
2.2 Астық дақылдарын өңдеу жұмыстары. ... ... ... Ұн жасау технологиясы және нан өнеркәсібі
Дәннің химиялық құрамы. Өсімдік шаруашылығы өнімдерін өндіру саласында пайдалану мүмкіндігіне байланысты дақылдарды ... 3 ... ... ... бай дәндер (бидай, қара бидай, арпа, жүгері, қарақұмық)
2. ... бай ... ... ... ... Майлы дәндер (майлы дақыл дәндері).
Барлық дақыл дәндерінің құрамдас бөлігі болып табылатын қабық, ... ... ... ... ... ... жағынан бірдей емес. Дән құрамында олардың көлемі бip шамада болмауы оны өндеу ұн, жарма алуда технологиялық ... ... ... ... ... ... етеді. Астық дақылдары дәндері анатомиялық құрылысы жағынан біртекті болып келеді. Негізінен олардың формасы ұзынша, жоғарғы жағында эндосперм, ал төменгі ... ... ... ... ... ... жағы - арқасы, ортасында сызығы бар ішіне қарай майысқан жағы - ішкі жағы ... ... ... сыртқы қабығы оны механикалық зақымданудан, зияды заттар мен ... ... ... Алейрон қабаты мен эндосперм дәннің өнyі кезінде жатынның дамуына қажетті қоректік заттарды ... ... ... ... химиялық құрамы оның түріне, сорттық ерекшелігіне, өсіру жағдайына, ... ... ... әдісіне байланысты қалыптасады (6-кесте). Тіпті бір ... ... ... ... өзі ... құрамы бойынша 6ip-6ipiнe ұқсамайды. Барлық ... ... ... ... және ... (органикалық емес) заттар кіреді. Олардың ішінде, негізгі болып азотты заттар ... ... ... ферменттер, дәрумендеp табылады. Астық дәнінің құрамында міндетті түрде оның тypі, ... ... ... ... ... ... ... 7-30% аралығында су болады.Ол сулардың химиялық, физикалық-химиялық, механикалық (бос) байланысқан су деп бөлінеді. Белгілі бip уақыт аралығында 105-130°С шамасында ... ... ... ... гигроскопиялық су деп атайды. Олар негізінен механикалық және физикалық байланысқан судан тұрады.
Дәндегі белокты заттың мөлшері 7-25 % аралығында. ... 80%-ы ... және ... ... - ... ... клетчатка. Барлық дәнді дақылдардың құрамында әр түрлі мөлшерде май болады. Оларды кебетін (табиғи лак, олиф алуда), жартылай кебетін (тағам өндірісіндеде), ... ... ... ... және касторлы (медицина саласында) деп ажыратады [10].
Кесте 6
Астық дақылы дәндерінің химиялық құрамы
Химиялық ... ... - ... ... ... ... және ұн өндіру технологиясы. Ұн дегеніміз - дәнді диірменде ұнтау арқылы електен өткізіп немесе өткізбей алынған ... ... ... және ... ... ... түрі оны ... пайдаланылған дақылдың, ... ... ... ұны, қара ... ұны, жүгері ұны, дәруменделген жоғары дәруменді ұн, т.б. ... ... ... түрі өз ... ... ... байланысты типтерге ажырайды. Мысалы, бидай нан пісіругe, макарон өндіруге, аспаздық немесе кондитерлік мақсатта тұтынуға, құймақ дайындауға ... ... ... ал қара ... ұны тек нан ... ... ... құрамындағы дәннің эндоспермасы, алейрон қабаты, жатын қауызы, т.б. көлеміне ... ... ... бөледі. Сол ceбeпті жекелеген ұн сорттары бip-бipiнeн химиялық құрамы, физикалық ағзаға сіңімділігі және басқа да белгілepi ... ... ... Ұнның пайдалану мақсатына байланысты тиш жэне cairt ... әр ... ... ... ... ... отырып диірменде тартуға арналған партия құрайды. Ұн өндірудегі негізгі дәнді ұн ... ... және ... тарту болып eкігe бөлінеді.
Дайындау барысында дән құрамындағы қоспалардан тазартылып, қауызынан ажыратылып, сорттық ұн алуда гидротермиялық өңдеуден ... ... ... ... ... ыстық немесе салқын сумен өңдеп, сыртқы қауызы мен алейрон қабаты ылғалды сіңіргенше біршама ... ... Ол дән ... ... әрі таза ... ... етеді. Ұнды тарту беткі қабаты кедір-бұдыр, әр түрлі жылдамдықтпен айналатын ұнтағышы бар арнайы ... ... ... ... ұнтақты ірілігі бойынша ажыратып тұратын елегіш орнатылады. Ұнтағыш пен елегіш ұнтау жүйесі деп аталады. Дәнді диірменге тарту бip рет ... және ... ... ... екіге бөлінеді. Ұнтаудың алғашқы түрінде дән диірменнен бip-aқ peт өткізілсе ал қайталап ... ... ... жүйеден өткізеді. Әрбір жүйеден соң елек аркылы ipi ұнтақтарды (жоғарғы електерден өтпеген) келесі жүйеге ... ... ... ұнтауды қарапайым және сорттық деп ажыратады. Қарапайым жолмен ұнтау арқылы бидай мен қара бидайдан қауызы араласқан ұн алынады. ... ... ... ... ... ... 96% болса, ал қара бидай ұнының шығымы 95%-ды құрайды. Бұл ұндардың ылғалдылығы 15%-дан, күлділігі 1,97%-дан жоғары ... ... Ұн ... деп ... ... одан ... ұнға ... қатынасын айтады. Сорттық ұнтауда ұнтақты ірілігі мен сапасы (ақ ақшыл немесе қоңыр түсті) бойынша сорттарға ... ... ... ұн ... ... ... өткізеді. Әр түрлі жүйедегі ұнтақтарды араластыру арқылы ұнтақты ұн алынады. Ұнтақты бірінші, екінші және үш сортты деп ... ... жаңа ... ... ... ... көлемі төмен, көтерілуі нашар болып келеді. Сондықтан, дайын болған ұнды тyci мен құндылығының өзгеруі, қышқылдылығының артуы және ... үшін ... 15 күн ... Бұл ... деп ... ... ... құрамы алдымен, оны өндіруге пайдаланылған бидай түріне байланысты болады. Дән құрамындағы ... зат ұн ... ... ... мөлшері сортына байланысты өзгepiп отырады.(7-кесте). Ұн сорты төмендеген сайын оның химиялық құрамы дәннің химиялық құрамына жақындай ... ... ... ... өткізілген ұнның құрамы дән қабығынан ажыратылмағандықтан сол дақылдың химиялық құрамымен ... ... ... ұнда ... ... заттардың мөлшері көп болғанымен ол заттардың қорытылу мүмкіндігін деңгейі де жоғары (шамамен 2%) ... Ұн ... ... органолептикалық (иісі, түсі, дәмі) және физикалық-химиялық (ылғалдылығы, күлділігі, ұнтақ ipiлігі, бидай ұнында ақуыздың мөлшері мен ... ... ... ... ластануы)тәсілдерімен анықталады.(кесте) Ұнның түci оның сортына байланысты әр түрлі болады. Сорты жоғары болған сайын (мұндай ... ... дән ... аз ... немесе мүлдем болмайды) ұнның түci де ағара бастайды. Ұнды сақтау барысында бояғыш зат - ... ... ... оның түci ... ... Tүci ... ұн ... жеткілікті жарықта эталон үлгісімен салыстырып анықтайды. Әpбip ұнның өзіне тән иісі мен дәмі болады. Ол ... ... ... ... ... Нан пісіруге арналған бидай, қара бидай және жүгері ұндарындағы ылғалдылық 15%, макарондық ұнда - 10%, сояның майдан ... ... ... ... тиіс. Ылғалдылығы көрсетілген талаптан жоғары ұндардың сақталу мерзімі төмен, су cіңірy қасиеті нашар болады. Қалыпты ылғалдылықтағы ұнды ... ... ... ... ал ... ... ... керісінше болып, жиналып қалады. Ұн күлділігі сорттық белгісі болып табылатын ... ... бipi. ... ... ... ... ұнда төмен болады.Дайын ұн сиымдылығы 50 немесе 70 кг болатын құрғақ әpi таза ... ... ... Әрбір қапқа қосып өнімнің аты, түpi, сорты, таза салмағы, ... ... күнi мен ... ... ... ... тігіледі. Сауда орындарында ұнды сиымдылығы 1-3 кг-дық бip қабатты қағаз қалталарға салып ... Ұнды ... ... ... ... ... қатар, оны сақтау, жинау секілді жұмыстарды атқаруға қосымша ... ... ... ... арнайы ыдыссыз ұн тасығыш автокөліктермен, вагондармен тасымалдау жиі ... ... мен ... ... тәсілі жұмсалатын шығынды бірнеше есеге азайтады.Ұнды сақтауға температурасы 15°С-тан төмен, ауа ылғалдылығы 60-70 % шамасындағы, ... әрі таза ... ... ... ... ... жаз ... 8 қатар, ал қыс айларында 12 қатарға дейін жиналады. Сақтау барысында ұнда піcy, ... ... ... арту ... ... ... өнімі және оның сапасын анықтау. Нан барша адамзат тұтынатын тағамның негізгі түрі. Өйткені оның ... адам ... ... ... ... ... бар. Тәулігіне 400 г шамасында нанды пайдалана ... адам өзін 40% ... ... ... ... Нан ... қолданылатын өнімдерді негізгі және қосалқы деп бөледі. Негізгі өнімге ұн, су, тұз және ашытқы ... Ал май, ... ... сүт, ... және әр түрлі дәмдеуіштер қосалқы өнімдер болып табылады. Негізгі өнімдерден ұн ретінде ... мен қара ... ... ... немесе олардың қоспалары пайдаланылады. Су таза, табиғи, яғни ауыз су болуы тшиі. Нанның дәмін ... ... 1-2% ... тұз, қамыр құрамындағы қант ашып, көмір қышқыл газын бөлу арқылы ол көтеріліп, нанды белгілі формаға келтіру үшін ... ... ... ... ... май ... консистенциясы мен дәмін жақсартып, тағамдық құндылығын арттырады. ... ... ... ... майы ... ... сүт және ... да нанның дәмі мен тағамдық құндылғын арттырады. Нан дайындауда табиғи, майдан ажыратылған, құрғақ немесе қоюлатылған сүт ... ... ... ... ... т.б.) нанға өзіндік дәм мен жағымды иіс береді. Kейбір нан өнімдеріне джем, қайнама, мейіз, жаңғақ қосады.
Нан пісіру. Нан пicipy ... ... ... ... ... ашытқы қосу, қамырды бөлу, піcipy және ... ... ... ... ... ... Ұнды ... нанның сапасын арттыру мақсатында бірнеше сорттарды араластырып, оларды магнитті електен өткізеді. Бұл кезде қамырда ашу ... ... жүру үшін үн ... ... ... ауамен араласады. Қант пен тұзды суда ерітіп, оны ... ... ... ... ... ... ... болған қамырды 27-30°С температурада ұстап, оның көтерілуін күтеді. Бұл ... ... ... мен сүт қышқылы бактериясының көлемі артып, көмір ... ... ... ... ... көтеріледі. Нан пісіруді арнайы пештерде 210-280°С температурада 30 минуттан (ұсақ нандар үшін) 80 минутқа ... (ipi ... ... ... ... жүзеге асырады. Дайын болған нанды сауда орындарына шығармас бұрын сапасын тексереді. Қойылған талапқа сай емес өнімдерді ... ... ... ... 100 кг ... ұн мен ... өнімдерден алынатын нан көлемін деп ... ... ... Нан және нан ... ... ... ; ... көмегімен (органолептикалық) және лабораториялық тәсілмен анықтайды. Елімізде өндірілетін нан өнімдерінің түрі өте көп. Дегенмен, олардың ... тән ... ... ... бар. Олар: сыртқы белгісі, көтерілуімен мен ... дәмі және иici. ... ... ... нан әpбip ... қойылатын талапқа сай болуы тиіс. Негізінен сырты тегіс, аздап кедір-бұдыры бар, жарылмаған, ұнның сортына ... ашық сары ... қою сұр ... дейінгі аралықта болады. Нанның жұмсағы ылғалды емес, ... ... ... ... құрамындағы заттар ерімей кесек болып жабысып қалмаған, саусақпен аздап жаншығанда нан ... ... ... ... жағдайда болуы тиіс. Дәмі бойынша ауызға салып шайнағанда минералдық немесе құрамында болмауға ... ... ... ... өзге ... дәмі жоқ, тек қана сол ... сортына тән дәмі болады. Сондай-ақ сыртынан сіңген немесе құрамындағы заттардың әсерінен болған ешқандай жағымсыз иіс ... ... ... физикалық-химиялық сапалық белгілерінен оның жұғымдылығы, қышқылдылығы және қуыстылығы ... ... мен ... бойынша нан сапасының балдық шкаласын пайдалана ... ... баға ... Нан ... ... анықтау үшін нанның ортасынан дөңес жерінен барлығы 12-15 г болатын өлшем алып, оны ұсақ eтiп ... ... ... 5 ... ... ... Keптipy процесін астықтың ылғалдылығын анықтау тәсілімен СЭШ-ЗМ шкафында жүргізеді.
Нанның ... деп ... нан ... мен оның ... ... ... берілген қатынасын айтады. Нанның сапасын анықтауды пісіргеннен соң, 4 сағаттап кейін, яғни салқындатылған соң ... ... ... ... ... биіктігінін оның диаметріне қатынасы арқылы нан піcipyгe арналған дәннің сапасын (әcipece, дәннің өнуіне, қызуына, зақымдануына байланысты болатын ... ... ... биіктігінің оның диаметріне қатынасы арқылы анықтауды келесі шкала бойынша ... ... ... және ... қорғау
Қоршаған ортаның улы заттармен ластануын төмендету үшін төмендегі шараларды жүзеге асыру керек:
1. ... ... ... топырақ-климат жағдайларына, аймақтың ерекшеліктеріне және жоспарланған өнім деңгейіне сәйкес тыңайтқыштардың қолайлы мөлшері, түрі, топыраққа ендіру әдісі көрсетілген ... ... ... технологиясын катаң орындау.
* Қышқыл және кебірленген топырақты химиялық жолменмелиорациялау үшін әк, гипс ... ... ... тыңайтқыштарды жинау, сақтау пайдалану үшін агрономикалық ережелерді орындау және ... ... ... ұштастырып қолдану.
* Ғылыми жағынан дәлелденген ауыспалы егістерді игеру.
* Топыраққа су және жел эрозияларынан сақтауға арналғаншараларды пайдалану.
6. Түрлі ... мен ... ... ... ... дақылдарының сорттарын себу.
Ауыл шаруашылығы дақылдарына көң, қорда, түрлі өндіріс қалдыктарын ... ... ... ... ... ... ... (оның ішінде ауыр металдар) шектен тыс көп жиналуына әкеп соғады. Олардың топырақтағы концентрациясының өте ... тірі ... ... себепші болады.
Топырақ пен өсімдіктің ауыр металдармен ластануын төмендетудің және ауыл ... ... ... улы ... ... ... ... жолы - органикалық және минералдық тыңайтқыштарды ғылыми негізде қолдану.
Азотты тыңайтқыштардың жоғары мөлшерін пайдаланған кезде ... және ... мен ... магний катиондарының топырақтың төменгі қабатына жылжуы күшейеді, өсімдіктің калий элементімен қоректенуі нашарлайды.
Ауыл шаруашылығы өнімінің құрамындағы нитраттың шектен тыс ... ... мен ... ... ... Мал азығы үшін нитратты азоттың уландырғыш деңгейі-0,2%. Сондықтан кұрамында 0,2% немесе одан жоғары ... ... бар ... малға беруге болмайды. Адам өз салмағының әрбір килограмына 5 мг есебінде нитрат ... ... ... нитрат мөлшерін азотты тыңайтқыштардың жоғары мөлшерін бірнеше рет беліп беру , минералдық және ... ... ... ... , ... тыңайтқышқа қосып беру, тұқымды себу мерзімін сақтау және басқа агротехникалық шараларды қатаң сақтау арқылы реттеуге болады.
Фосфор тыңайтқыштарының экологиялық ... ... ... ... ауыр металдардың мөлшеріне байланысты. ... ... ... кальций және фосфор оксидтерінің арақатынасына тәуелді. Егер СаО мен Р2О5 арақатынасы өнім құрамында 1:1 немесе 1:1,5 болса фосфор адам ... ... ... ... ... ... жетілдіру есебінен және эрозияға қарсы шараларды жүзеге асыру арқылы қоршаған ортаның фосфор ... ... ... болады.
Калий тыңайтқыштары қоршаған ортаны аз дәрежеде ластайды. Топыраққа енгізілген калий тыңайтқыштарының құрамындағы хлордан картоп, ... ... ... дақылдар көп зардап шегеді. Шөп құрамында калий көбейіп кетсе, оны пайдаланған мал уланады.
Бір гектар егістік ... орта ... 20-25 ... ... ерітіндісінде калий катионының концентрациясының жоғарылауынан кальций мен калий (Са : К) және ... мен ... (Mg:K) ... ... ... ... ... сіңіру комллексінен кальций мен магний көп мөлшерде ығыстырылады.
Тыңайтқыштардың беру мөлшерін, ... ... ... ... ... мол өнім ... ғана қамтамасыз етпейді, сонымен қатар топырақты, өнімді улы элементтермен немесе олардың қосылыстармен ластанудан сақтайды.
Қорытынды
Егіншілік ... ... ... ... ... үшін алқаптың әр гектарынан мол өнім алу басты ... ... ... ал сол ... ... алғаннан кейін сақтау және сапасын түсірмей тұтынушыға жеткізу жауапты жұмыс. Қоймаға салынған өнім туралы, оның физикалық қасиеттерімен ... ... ... ... ... ... ... білу, зиянкестер мен микроорганизмдер, олардың көбею жолдары мен өніміне әсер етуші факторларды ... ... ... ... ұйымдастыруды дер кезінде жүргізу әрбір жауапты маманның ... ... және ауыл ... ... ... аралық ұжымның (ФАО) мәліметі бойынша сақтау кезінде жыл сайын болатын шығынның көлемі астық дақылдарында 15 пайызға жетсе, ал ... ... және ... ... 30 ... ... екен. Бұл көрсеткіш дамыған, технологиясы озық, маман кадрлары толық қамтамасыз етілген елдерде бірнеше есе төмен. Демек, аграрлық саланың дамуына, ... ... ... ... ... ... үлес ... мамандардың бірі- сақтау саласының мамандары екендігінде дау жоқ. Өнімді сақтау саласының алдында келесідей міндеттер ... ... ... бір ... ... өнімді сақтаудың экономикалық тиімді тәсілдерін қолдану;
- сақтау кезінде ... ... ( ... және ... барынша азайту;
- сақтау барысында өнім сапасын арттыру;
- барынша заз шығын жұмсай отырып, өнімді сақтауға қолайлы ... ... ... ... ... ... ... қара бидай, арпа, сұлы, жүгері және т.б. Дәнді ... адам үшін ... нан, ... көптеген саласына шикізат, мал үшін жем.Адам тағамы үшін кең ... ... мен ... Жер шарындағы халықтың 70-ке жуығы бидайды, ал қалғаны күрішті азық- түлік ретінде пайдаланады. Бұл ... ... бен ... көп. Сондай-ақ онда ферменттер, А провитанмині бар. Астықтан нан пісіреді, макарон, ... ... ... ... азықтар, консервілер әзірлейді, сыра дайындауға, спирт, крахмал алуға т.б. пайдаланады. Біздің ... ... ... ... азық-түлік қоры және шетке шығарылатын өнім. Оның мал азығы үшінде маңызы зор. Біздің елімізде бидайға және басқа да дәнді ... кең ... жер ... ... әдебиеттер
* Жүргенов Ж.С Алматы, 2009 ж.
* Әрінов Қ. К. Ақмола, 1994 ж.
* Оразалиев Р.А Алматы,1984ж
* ... Ә., ... Б.
* ... Е.Д. > ... 1977 ж
* Малаев М.К., Беспалько В. П. Алматы, 1975 ж
* ... Ю.М. ... ж
* ... Е. И. > ... 1986 ж
* ... Е.А. > Алматы, 1988ж
* Казаков Е.Д. Москва, 1991 ж

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Астық өңдеу машиналары27 бет
Астықты және өнімдерді қайта өңдеудің физикалық қасиеттері13 бет
Paint графикалық редакторы8 бет
«Тамақ өнімдерінің және шикізаттың сапасын бақылау және бағалау» Дәннің биохимиялық бағасы5 бет
Алтын Адам. Есік қорғаны6 бет
Аралмен солтүстік Қазақстан аман алып қалуды қалайды21 бет
Арысқұм кен орнының мұнай өндіру ұңғымаларының түп аумағына әсер ету әдістерін талдау76 бет
Кен орнының геологиялық-өнеркәсіптік сипаттамасы30 бет
Киімнің сапасы және экспертиза59 бет
Нарық жағдайында астық өндірісінің экономикалық тиімділігі44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь