Қаракөл қошқарларын азықтандыру

НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
АНЫҚТАМАЛ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
ҚЫСҚАРТЫЛҒАН СӨЗДЕР МЕН БЕЛГІЛЕУЛЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1 ӘДЕБИЕТТІК ШОЛУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
1.1 Қаракөл қошқарының халық шаруашылығындағы маңызы ... ... ... ... ... ... ...10
1.2 Қошқарлардың ас қорыту ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
1.3 Етті құйрықты тұқымдық қошқарды азықтаңдыру ерекшеліктері ... ... ... ... .12
2 ӨЗІНДІК ЗЕРТТЕУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
2.1 Қошқарларды азықтандыруды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
2.2 Пртоеинге қажеттілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
2.3 Көмірсуға қажеттілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
2.4 Минерал заттарға қажеттілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
2.5 Витаминдерге қажеттілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
3 НЕГІЗГІ БӨЛІМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
3.1 Қошқарларды азықтандыру нормасы мен рацион туралы ... ... ... ... ... ... ... ..25
3.2 Рацион туралы анықтама және рациондағы азық мөлшеріне әсер .
ертетінфакторлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
3.3 Қошқар ағзасына азықтардың сіңімділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
4 ТЕХНИКАЛЫҚ ҚАУІПСІЗДІК ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
4.1 Қой шаруашылығындағы техникалық қауіпсіздікті сақтау ... ... ... ... ... ... ... 28
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
Елбасы, ¥лт Көшбасшысы Нұрсұлтан Назарбаев өзінің Жолдауында ауыл шаруашылығы саласын жаңғыртуға баса назар аударды. Стратегиялық кркатта: «Ауыл шаруашылығы тауарларына өсіп отырған жаһандық сұраныс жағдайында ауқымды жаңғырту қажет: егістік алаңын ұлғайту, өнімділікті жаңа технологиялар еңгізу есебінен едәуір көтеру» делінген. Белгіленген мақсаттарды жүзеге асырудың бірінші қадамы - «Агробизнес-2020» бағдарламасы болды.
Олардың ұсыныстарының барлығы қаралып, ескерілді. Қазақстанның барлық өңірлерінде көшпелі кеңестер откізілді. Ол жерлерде аталмыш бағдарламаны талқылау үшін бизнес, ауыл шаруашылығы тауар өндірушілері, қайта өңдеушілер, облыс жэне аудан басшылығы мен агробизнеске қатысы бар адамдардың барлығы шақырылды. Айта кету керек, барлық талқылаудан кейін бағдарлама соңына дейін әзірленді. Аграрлық ведомство жүргізген үлкен жүмыстың нәтижесі ретінде бүл бағдарлама 12-ші ақпанда жоғары үкіметтік деңгейде бекітілді.
Ауыл шаруашылық шикізатын өндіру жэне өңдеу саласында аграрлық өндірісті түрақтандыру экономикалық дамудың негізі ретінде үлкен көңіл бөлу қажет. Мемлекет басшысының 2012 жылғы 14 желтоқсандағы «Қазақстан-2050» стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауы.Қазақстан Республикасында агроөнеркәсіптік кешенді дамыту жөніндегі 2013 - 2020 жылдарға арналған «Агробизнес-2020» бағдарламасы. Қазақстан Республикасында нарықтық экономика қалыптасқан жағдайда еліміздегі егемендігін қамтамасыз етудің басты мәселелерінің бірі - жеткілікті азық түрін қүру.Осы аса маңызды бағытқа негізгі күш жігерді шоғырландыру казіргі кезеңнің бірінші дәрежелі міндеті болып саналады. Республикамызда азык түлік проблемасын шешуде шошқа шаруашылығының алатын орны ерекше. Бүл елімізде ет қорын жедел түрде толықтыруға мүмкіндік беретін мал шаруашылығының айрықша саласы. Қазіргі кезде Қазақстанда ет өндірісінің 13 пайызы шошқа етінің үлесіне тиеді, ал тэуелсіз Мемлекеттер Достығында ТМД - 50 пайызға дейін жетеді. Қазір олардың саны 0.8 млрд жетіп отыр. Ірі қарамен салыстырғанда күй талғамайтын тез көбейетіндіктен бүл шаруашылық адамдар тығыз қоныстанған аймақтарда кең таралған.
Қой шаруашылығының жүн өнімі бүл саладағы барлық өткізілген өнімнен түсетін қаржының үштен бірін қүрайды. Оның жүні қалың маталар. Одеялдар, трикотаж бүйымдарын, аяқ-киім жасау мақсатында, ал түсті жүн кілем тоқуға пайдаланылады.
Каракөл қошқарлардың түсі алуан түрлі болады. Қараларының саны 70 пайызға, көк - 15, сүр - 10, басқа түстері - 5 пайызға жуықтайды. Түсі қара койдың тіршілікке бейімділігі жоғары, қиын жағдайларға төзімдірек
1 Тенлибаева А.С. Витаминное питание овец в аридной зоне Казахстана\ Под общ. Ред. Тенлибаевой А.С., Омбаев А.М. - М.: 2010. -144с.
2 Омарқожаұлы Н. Мал азығын бағалау және малды азықтандыру: оқулық жоғары оқу орындары үшін / Омарқожаұлы Н.- Алматы, Қайнар, 2003.-154б.
3 Бегімбеков Қ. Мал өсіру және селекция: оқулық жоғары оқу орындары үшін /
Қ. Бегімбеков, А. Төреханов, Ә. Байжұманов – Алматы, Нұр – Принт 2003.-197б.
4 Төреханов А. Ә.Қазақстанда мал мен құс азықтандыру және азық дайындау технологиясы: оқулық жоғары оқу орындары үшін / А. Ә. Төреханов, Н. Ә. Жазылбеков, М. А. Кинеев –Алматы,1998.-167б.
5 Қайырханов К Жануарлар биохимиясы. Оқу құралы. Қайырханов К.- Алматы 2004, 23б.
6 Дәрібаев А. « Ауыл шаруашылық малдарын азықтандыру: оқулық жоғары оқу орындары үшін / Дәрібаев А. Алматы, 2005.- 199б.
7 Н. Омарқожаұлы, Б. Әкімбеков Мал шаруашылығы: оқулық жоғары оқу орындары үшін / Н. Омарқожаұлы, Б. Әкімбеков, Алматы, 2001. - 161б.
8 Төлеуіш Ж. Мал азығын бағалау және малды азықтандыру: оқулық жоғары оқу орындары үшін / Төлеуіш Ж. - 51б.
9 Калашников А.К., Клейменов А.К. ж.б. Нормы и рационы кормление с.-х. животных /Аныктамалык.-М., -М. Агропромиздат,1985. -126б
10 Кормановская М.А. Химический состав и птательность кормов Казахстана. –Алматы.1968.
11 Калашников А.П., Клейменов және т.б. Нормы и рационы кормления с.х. животных. (Анықтамалық) М., Агропромиздат, 2003.-235
12 Төреханов А. Ә. Қазақстанда мал мен құс азықтандыру және азық дайындау технологиясы: оқулық жоғары оқу орындары үшін / А. Ә. Төреханов, Н. Ә. Жазылбеков, М. А. Кинеев –Алматы,1998.-183б.
13 Қожанов Қ. Қ. Төл ауруларын емдеу және олардан сақтандыру шаралары: оқулық жоғары оқу орындары үшін / Қожанов Қ. Қ. – Алматы, 2005.-116 б.
15 Н. Омарқожаұлы, Б. Әкімбеков Мал шаруашылығы: оқулық жоғары оқу орындары үшін / Н. Омарқожаұлы, Б. Әкімбеков, Алматы, 2001. - 171б.
Қ. Бегімбеков, А. Төреханов, Ә. Байжұманов – Алматы, Нұр – Принт 2003.-197б.
16 Төреханов А. Ә. Қазақстанда мал мен құс азықтандыру және азық дайындау технологиясы: оқулық жоғары оқу орындары үшін / А. Ә. Төреханов, Н. Ә. Жазылбеков, М. А. Кинеев –Алматы,1998.-167б.
17 Қайырханов К . Жануарлар биохимиясы. Оқу құралы. Қайырханов К.- Алматы 2004, 23б.
18 Дәрібаев А. « Ауыл шаруашылық малдарын азықтандыру: оқулық жоғары оқу орындары үшін / Дәрібаев А. Алматы, 2005.- 199б.
19 Н. Омарқожаұлы, Б. Әкімбеков Мал шаруашылығы: оқулық жоғары оқу орындары үшін / Н. Омарқожаұлы, Б. Әкімбеков, Алматы, 2001. - 171б.
20 Қ.С.Сәбденов, Т.К. Бексейітов, М. Абдуллаев, Е.И.Исламов, Б.Т.Құлатаев “Қой шаруашылығы” «Дәуір» Алматы, 2011. 3-16 бет.
21 Е.Шекенов, Р.Қазыханов, А.Бекқожин, С.Әшімов, В.Егоров, А.Ғазизова, З.Танраева, А.Жұмақаева, Т.Боранова, Т.Джаманбаев “Зоотехния негіздері” «Фолиант» Астана, 2007.208-235 бет.
22 А.Ә.Төреханов, Н.Ә.Жазылбеков, М.А.Кинеев “Қазақстанда мал мен құс азықтандыру және азық дайындау технологиясы” «Бастау» Алматы, 2006. 246-266 бет.
23 Қ.Ш.Нұрғазы “Мал шаруашылығы”, «Дәуір» Алматы, 2012. 201-бет.
24 Т, Несіпбаев “Қойды тиімді азықтандырудың физиологиялық негіздері”«Қайнар», Алматы-1980.
25 А.В. Алексеев “Мал өсіру негіздері” Алматы, 1974.
26 Алимжанов Л. В. «Буду зоотехником», - Алма-Ата: Қайнар, 1985
27 Кулинов В. М., Рубан Ю.Д. «Общая зоотехния». – М.: Колос, 1976
28 Шекенов Е. Ш. «Мал азықтандыру практикумы». – Астана, 2000
29 Богданов Г. А. «Кормление сельскохозяйственных животных».
М., Колос,1981
30 ДмитриенкоА. П., Пшеничный П. Д. «Кормление сельскохозяйственных животных», Ленинград, Колос, 1975
        
        МАЗМҰНЫ
НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР................................................................................5
АНЫҚТАМАЛ.............................................................................................................6
ҚЫСҚАРТЫЛҒАН СӨЗДЕР МЕН БЕЛГІЛЕУЛЕР.................................................7
КІРІСПЕ........................................................................................................................8
1 ӘДЕБИЕТТІК ШОЛУ............................................................................................10
1.1 Қаракөл қошқарының ... ... ... ... ас ... ерекшеліктері..........................................................11
1.3 Етті құйрықты тұқымдық қошқарды азықтаңдыру ерекшеліктері.................12
2 ӨЗІНДІК ЗЕРТТЕУ.................................................................................................15
2.1 Қошқарларды азықтандыруды ұйымдастыру...................................................15
2.2 Пртоеинге қажеттілігі.........................................................................................16
2.3 Көмірсуға қажеттілігі..........................................................................................16
2.4 Минерал заттарға ... ... ... ... ... ... ... нормасы мен рацион туралы..............................25
3.2 Рацион туралы анықтама және рациондағы азық мөлшеріне әсер -
ертетінфакторлар.......................................................................................................25
3.3 Қошқар ағзасына азықтардың сіңімділігі..........................................................27
4 ... ... Қой ... техникалық қауіпсіздікті сақтау............................28
ҚОРЫТЫНДЫ...........................................................................................................30
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ........................................................31
АННОТАЦИЯ
Ауыл шаруашылығы малдарын азықтандыру пәнінен тақырыбына жазылған курстық ... 32 ... 7 ... ... ... негізгі бөлім: қаракөл қошқарларының халық шаруашылығындағы маңызы, қаракөл қошқарларының биологиялық ерекшелігі, қошқарларды нормалап азықтандыру және рацион құрылымы, өзіндік ... ... ... ... және ... ... ... қарастырылған.
НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР
Курстық жобада осы стандартта келесі нормативтік құжаттарға сілтемелер пайдаланылған:
ИСО 3100-1-91 Ет және ет өнімдері. Сынақ сұрыптап алудың әдістері.
ИСО ... Ет және ет ... ... ... ... 18157-88 Сойылған мал өнімдері. Терминдер мен анықтамалар.
МЕМСТ 3622-68 ... 5867-90 ... 7047-55 ... 9225-84 Сүт және сүт ... СТ ... Жүн. Жалпы техникалық шарттар.
ҚР СТ 1010-2002 Қой өнімдері. Тұтынушыға арналған ақпарат.
МСТ 16020-70 Союға арналған мал. ... мен ... 23042 Ет және ет ... ... ... ... ... - организмнің тіршілігі мен өнім өндіруге қажетті энергия мен құрылымдық және ... ... ... мұқтаждығын айқындайтын жалпы нормалық көрсеткіштерге тәулігіне бір басқа қажет ... ... - ... ... ... азық ... оның ... қоректілігіне (а.ө.не АЭЗ бойынша) пайыздық қатынасы айғақтайды.
Азықтандыру рационы - малға жегізілетін жемшөп пен азықтық ... ... ... ... сәйкестендіру арқылы жүзеге асырылады.
Азықтандыру типі - рацион құрылымындағы басым азық тобы немесе жекелеген азық белгілейді.
Рацион - бір ... ... ... ... ... қоректік заттары бір күндік нормаға сәйкестендіріледі.
Мал азығын нормалау - мал ... ... ... ... ... ... МЕН БЕЛГІЛЕУЛЕР
қз - құрғақ зат
Қк - қорытылу коэффиценті
шп - шикі ... - шикі ... - ... ... - алмасу энергиясы
г - грамм
мг - ... - ... - ... ... - ... - ... - пайыз
КІРІСПЕ
Елбасы, Yenлт Көшбасшысы Нұрсұлтан Назарбаев өзінің Жолдауында ауыл шаруашылығы саласын ... баса ... ... Стратегиялық кркатта: делінген. Белгіленген мақсаттарды жүзеге асырудың бірінші қадамы - бағдарламасы болды.
Олардың ұсыныстарының барлығы қаралып, ескерілді. Қазақстанның барлық ... ... ... ... Ол жерлерде аталмыш бағдарламаны талқылау үшін бизнес, ауыл шаруашылығы тауар өндірушілері, қайта ... ... жэне ... ... мен агробизнеске қатысы бар адамдардың барлығы шақырылды. Айта кету керек, барлық талқылаудан кейін бағдарлама соңына дейін әзірленді. Аграрлық ведомство жүргізген ... ... ... ... бүл ... 12-ші ... жоғары үкіметтік деңгейде бекітілді.
Ауыл шаруашылық шикізатын өндіру жэне өңдеу саласында аграрлық өндірісті түрақтандыру ... ... ... ... үлкен көңіл бөлу қажет. Мемлекет басшысының 2012 жылғы 14 желтоқсандағы стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты>> атты ... ... ... ... ... ... дамыту жөніндегі 2013 - 2020 жылдарға арналған бағдарламасы. Қазақстан Республикасында нарықтық экономика қалыптасқан жағдайда еліміздегі ... ... ... ... ... бірі - ... азық түрін қүру.Осы аса маңызды бағытқа негізгі күш жігерді шоғырландыру казіргі ... ... ... ... ... ... Республикамызда азык түлік проблемасын шешуде шошқа шаруашылығының алатын орны ерекше. Бүл елімізде ет қорын жедел түрде толықтыруға мүмкіндік беретін мал ... ... ... Қазіргі кезде Қазақстанда ет өндірісінің 13 пайызы шошқа етінің үлесіне тиеді, ал ... ... ... ТМД - 50 ... дейін жетеді. Қазір олардың саны 0.8 млрд жетіп отыр. Ірі қарамен салыстырғанда күй талғамайтын тез ... бүл ... ... тығыз қоныстанған аймақтарда кең таралған.
Қой шаруашылығының жүн өнімі бүл саладағы ... ... ... түсетін қаржының үштен бірін қүрайды. Оның жүні қалың маталар. Одеялдар, трикотаж бүйымдарын, ... ... ... ал ... жүн кілем тоқуға пайдаланылады.
Каракөл қошқарлардың түсі алуан түрлі болады. Қараларының саны 70 пайызға, көк - 15, сүр - 10, ... ... - 5 ... ... Түсі қара ... ... бейімділігі жоғары, қиын жағдайларға төзімдірек келетіндігін өмір тәжірибесінің өзі ... ... Көк және сүр ... қаракөл қойын күту мен азықтандыруға бірсыпыра жағдай керек.
Каракөл қошқарлар жүнінің түсіне қарай кара, көк, сұр, ... ... ... бөлінетіндігін ескерсек, бүл типтегі елтірінің түрлерін шығару жолдарын, ... ... ( ... ... ... ... (жазық бұйра), қабырға (қабырғалы) бұйра жэне калам бұйралы типтегі қойларды : `ардың бұйралық ... жэне жүні ... ... ... ... ... қарай жұптастыру, іріктеу мүмкін.
Курстық жүмыстың мақсаты: Қаракөл кошқарларын азықтандыру ерекшеліктерін зерттеу;
Курстық жүмыстың міндеті:
1 ... ... ... ... қошқарларының азығына рацион кұру.
1 ӘДЕБИЕТТІК ШОЛУ
1.1 Қаракөл қощқарының халық шаруашылығындағы маңызы
Қаракөл шаруашылығы - ... мен Орта Азия ... ... және жартылай шөлейт аудандарында өсірілетін мал шаруашылығының аса маңызды саласы.Қаракөл қой тұқымы ТМД елдерінде өсірілетін қой тұқымдарының ішіндегі саны ... ... ... жағынан да бірінші орында тұрады.Кейінгі 70-80 жылдар аралығында сапа жағынан да өсе отыруына байланысты соған сай бұл саланы зерттейтін ... ... ... ... қойын елтірі,ет жүн тағы басқа түрлерін өндіру мақсатында өсіреді. Алайда бұл ... ... ... өнім 2-3 күн ... жаңа ... қаракөл қозының терісі-елтірі. Қаракөл елтірісінің өзіне тән алуан түрлі бұйраларымен,жүн жабынының түр-түсімен,әсем биязы және жылтырақтығымен және де терінің негізгі ... ... ... ... байланысты әр түрлі өрнектелуімен құбылмалы келеді.
Қаракөл елтірісінің бұйрасының және жүн жабынының ... ... ... ... тек ішкі ... ғана емес, сыртқы, яғни экспортқа да шығатын қымбат ... мех ... бір түрі ... ... ... елтірісінен тігілген әртүрлі сәнді бұйымдар тұтынушының талабын қанағаттандыратын кім кисе де ... ... ... әсем ... ажар ... ... ет өндіруге негізінен жасына байланысты өсіруге жарамсыз деп есептелінетін кәрі саулықтар мен ... ... және де ... сапасы нашар,яғни селекциялық тұрғыдан қарағанда малды асылдандыруға кері әсерін тигізетін саулықтар және де ... ... ... ... ... қалдырылған тоқтылар пайдаланылады.Шаруашылықта жыл басына есептегенде мұндай саулықтардың 12-15%-і тұқымдық қошқарлардың 17-20% ... мал ... ... ... деп етке ... ... ... қоса, ет өндіруге еркек қозыларды туған жылы 4,5-5 айлық ... ... ... өткізу керек. Енесіне айырылған 4,5-5 айлық қозылардың орташа ... ... ... 28-30 кг ... ... ... (Атырау, Жамбыл, Шымкент ) атыраптарының озат шаруашылықтарында бұл көрсеткіш 35-36 килограмға ... ... ... ... ... ... ... тиімді пайдалана отырып, малдың тірілей салмағын арттыру есебінен ет өндірісінің экономикалық көрсеткішін айтарлықтай көтеруге болады. Соның ... ... ... ... мал организмі мен қолайлы жағдай туғызылған микроорганизмдер арасында бір - ... ... ... қатынас, яғни симбиоз қалыптасады. Ірі жасұнықты жемшөпті жақсы қорытуына осы ерекшелігі де жағдай жасаса керек. Республикамыздың қыста қар аз ... ... ... қошқарды жыл бойы жайып шығуға болады. Сайып ... ... ... ... олар жыл ... ... ... болатындай етіп ұйымдастырған дұрыс.
1.2 Қошқардың ас қорыту ... бас ... мен ауыз ... ... ерекшеліктеріне байланысты мұндай өрістен де шөп тауып жейді. Өйткені, үшкір тұмсығындағы жұқа да ... ... ... да ... ... өзін ... ... мүмкіндік береді. Қошқардың ас қорту жүйесі ірі аумақты азықтарды жақсы қорытуға бейімделген. Желінген жемшөп қоректік заттарының қорытылуы ауыз қуысынан ... Онда ... азық ... ылғалданып, жұтылған сілекейдегі ферменттер мен минералды заттар оның құрамына сіңіп, әсер ете алатын қосындыларын ыдырата бастайды. ... азық ... ... өңеш ... қарынға түседі. Қарында бөлінетін тұз қышқылының әсерінен ... ... ... ... ... ... тап ... Қарында қышқылданып, борсып - босанған, боркеміктенген азық жыны онекі елі ішек арқылы аш ішекке өтеді. Оған өтерінде ... асты ... ... ... және ... ... араласады. Алдыңғы қарын бөлімдеріне күйістімал жеген азық көмірсуының жартысына жуығы осы ... ... ... ... ... азық ... ішек сөлі ферменттерімен ыдыратылуына көмектеседі. Ауыз қуысының ... ... ... ... ферменті мен көмірсуы ыдырай бастаған, шайналған ... ... ... тұз ... бар ... сөлі әсер ... нәтижесінде қожайын болып келетін мал организмі мен қолайлы жағдай туғызылған микроорганизмдер ... бір - ... ... ... ... яғни симбиоз қалыптасады. Ірі жасұнықты жемшөпті жақсы қорытуына осы ерекшелігі де жағдай жасаса керек. Сондықтан да қошқар ... ... ... мүйізді ірі қара малға қарағанда 2-2,5 есе , жылқыға қарағанда 2,5-3 есе аз ... ... ... ... ... байланысы қошқар қоңдылығын жайылым отымен ғана көтеріп, қыстауға түскенше денесіне май байлап 12.
( тұқымдық ерекшелігіне байланысты - ... тері ... және ... да ... ) ... қор ... жылдық жем шөп жетіспеген мезгілінде осы жиналған май қорын жұмсайды. Республикамыздың қыста қар аз түсетін оңтүстік облыстарында қошқарды жыл бойы ... ... ... ... ... ... өлшем - жұн мен ет. Қошқар жүні ағзаны қыста суықтан, жазда ... ... 8. Оның ... ... зат ... ... ... Қолайсыз, азық жетіспенге жағдайда ағзаға алдымен қоректік заттарды тері өнімдеріне оның ішінде жүнге жұмсаудан үнемдейді. Осыдан барып қой азықтандыруда ... ... ең ... жүн ... әсер ... белгісі түріндегі із қалдырады. Сол кезде өскен жүн талшықтары жіңішкеріп, үзілгіш келеді. ... еті де өте ... де , ... ... Әсіресе қазақта етті - майлы қошқар тұқымдарының еті өте ... ... ... ... ағзаға қажетті холестерин аз 100 грамында не бары - 29 мг, ал сиыр еті ... - 75 мг, ... ... ... - 75-125мг болады. Қошқар жеп қорытқан азық қоректік затының 75% денедегі бұлшықет, май, сүйек құрылысына пайдаланады. Бұл ... ... өте ... ... зат ... ... ... [18].
Дүние жүзінде кең тарағандықтан, қой тұқымдары да ... ... Олар ... ... ... ... ... қаситеттерімен ерекшеленеді. Негізгі өнімдік бағытына қарай Қазақстанда аудандастырылатын 15-ке тарта қошқар тұқымы мен тұқымдық топтары ... ... ... ... ... ... және ұяң ... болып төртке бөлінеді. Солардың ішінде республикамызда жергілікті табиғи шаруашылық жағдайларына бейімделген ... ... ... ... ... қошқары, арқар-меринос, солтістік қазақ мериносы, оңтүстік қазақ мериносы, дегерес, қаракөл қошқары өсіріледі. Ақтөбе облысының кейбір аудандарында цигай, сараджа, совет-мериосы, Алматы ... - ... ... қазақтың биязылау жүнді қошқары, Жамбыл, Орталық Қазақстан облыстарында - ... ... ... ... ақ ... ... сарыарқа қошқары, Павлодар, Шығыс Қазақстан, Ақмола обылыстарында- Солтүстік ... ... ... ... ... ... ... кроссберт типті қошқар тұқымдары, Батыс Қазақстан облысында - ақ ... ... ... ... ... ... ... жүнді тұқымдарға жатады. Тек дегерес, қазақтың ... ... ... ... және кроссберт типті қой тұқымдары ғана биязылау жүнді, ал еділбай, қазақтың құйрықты қошқары, ... ... ... ... ... ... ... қошқар тұқымдарына жатады 11.
1.3 Етті құйрықты тұқымдық қошқарды азықтаңдыру ерекшеліктері
Қой шаруашылығындағы ... алу, ... ... ... ... қатар оларды қашыруға (вольная случка) немесе қолдан ұрықтандыруға (искусственное осеменение) қолданылатын ұрық сапасына байланысты. Ұрықтандыруды сапалы ұрықпен қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... жете ... бөлу ... Күйек алу кезеңінен (случной цериод) 1,5-2 ай бұрын тұқымдық қошқар азықтандыруын күшейтіп, күйек басталарда оның ... ... ... ... ... қоңдылығын (племенная кондиция) қамтамасыз етеді. Күйекке дайындау жәңе күйек алу кезеңінде ... ... ... тұқымының қошқарларын норма бойынша азықтандырады 22.
Азықтандыру нормасын қамтамасыз ету үшін ... ... ... жемшөп беріледі. Күйектен тыс кезеңде қошқарлар отарын жеке оты шүйгін ... ... орта ... ... үшін ... жағдайда қошқар басына тәулігіне 1-1,5 кг пішен мен 0,2-0,3 г арпа ... ... ... жем беру жеткілікті болса, күйекке дайындау және оған түсу кезеңінде қошқардың тұқымдық қоңдылығын ... ету үшін 1,5-2 кг ... ... ... ... ... ... тұқымдастар пішенін, 2-3 кг жеңіл қорытылатын көмірсулар мен каротинге бай ... ... ... ... ... азық пен ... шөп пішендемесін, 0,5-1,5 кг энергетикалық қуаттылығымен қоректілік құнарлылығы жоғары жем қосындысын береді. Қошқар азығының протеиндік құнарлылығын арттырып, биологиялық ... ... үшін сиыр ... көксүт, сүт сары суы, қан ұны, ет ұны, ет-сүйек ұны, ... ... ... ... тектес азықтарды қосады 24.
Қой тұқымын жақсартып, санын көбейтуде, оның ... ... ... ... ... ... қошқарларға ерекше назар аударылады, сондықтан да аса бағалы тұқымдық қошқарларды күнінен пайдаланып, дұрыс бағып-күтудің айрықша маңызы бар. ... ... ... ... ... мол, ... классқа жататын, ұрпақ сапасына қарай тексерілген тұқымдық қошқарлар ұрықтандыру ... мен ... өз ... ... бағылады. Шағылыстыру науқаны басталмастан 1,5-2 ай бұрын қошқарлардың жеке тобын құрастырады да тәжірибелі шопандардың біріне ... ... ... тобын ең жақсы өрісте бағып, қосымша жем (күніне 1,5 кг шамасы) мен сапалы пішеңді еркінше береді. Қошқарларға үнемі ... ... ... ұнын және ас ... ... ... Егер кесек тұз болмаса, нормаға сәйкестендірілген ұсақ тұз берген жөн. Қойдың қысыр қалмауы қошқарларды күйек ... ... ... ... витамині, минерал заттары мол рацион қошқарлардың өнімділік қабілетін күшейтіп, саулықтардың төлшілдік қасиетін ... ... мол ... ... ... болу ... ... және оның сапалы болуына да себін тигізеді. Кейбір шаруашылықтар қошқарларды тек күйек алу ... ... ғана ... күте ... Бұл, әрине дұрыс емес. Қошқарларды азықтандырудың белгілі тәртібі, лайықты нормасы болады 10.
Қошқарларды үлкен отарларда бағу тиімсіз, сондықтан, қолдан үрықтандыру ... ... ... бар ... ... неғұрлым толық пайдалану үшін жеке топтарда (100 бастан асырмай) бағып, әсіресе ... ... ... мол ... жыл бойы ... ... минерал тұздары жеткілікгі рациондармен азықтандыру керек. Сайып келгенде, қошқар азықтандыру жұмысын, олар жыл бойына жарау күйінде болатындай етіп ... ... ... ... әр ... ... ... жеңіл қорытылатын, жақсы желінетін азықтардан түрады. Қыста, шағылыстырмайтын кезеңце қошқарлар рационына тәулігіне 1,2-2,5 кг сапалы шөп, 1-1,5 кг ... ... мен ... және ... ... жем ... 15. ... азықты қошқарлар жақсы жейді, сондықтан да болу керек, олардан алынатын ұрық концентрациясы, тіршілікке бейімділігі және бөлінетін ұрықтың саны мен ... ... ... ... алу ... ... ... (1-1,5 ай бұрын) олардың күнділікті рационына енгізілетін дәнді және ... ... ... ... бірте-бірте көбейте түскен жөн. Осы кезден бастап әр ... ... ... ... оның тірілей салмағының 100 килограмына шаққанда 2,5-3 азық өлшеміне дейін көбейтіледі. Салмағы 100 кг шығатын ... ... ... 65-75 мг ... 14-15 г ... болуы керек. Күйек алу науқаны кезінде де қошқарлар осы мөлшерде азықтандырылады. Тұқымдық қошқарды қарқынды түрде (40 күннен астам) ... оның ... 3-4 шикі ... 2-3 л ... ... сүт (дәнді азық азайтылса) қосады. Бұл кезенде қошқарлар рационына ірі азықтарды көп қоспаған дұрыс, ұрықтың пайда болуын үдетіп, оның ... ... түсу үшін ... ... 6-7 ... далаға шығарып, үлгі ретінде келтірілгеи төмендегі күн төртібін ... ... жөн 9.
3 ... ... ... ... ... тұқымын жақсартып,санын көбейтуде,оның өнімділігін арттыруға бағытталған жұмысты дәйектілікпен жүргізуде қошқарларға ерекше назар аударылады,сондықтан да аса бағалы тұқымдық қошқарлардды кеңінен ... ... ... маңызы бар. Қошқарлар қыста қолда қорада ұсталады 3.
Өнімі мол, жоғарғы классқа жататын,ұрпақ сапасына қарай тексерілген тұқымдық ... ... ... мен ... өз ... бөлек бағылады. Шағылыстыру науқаны басталмастан 1,5-2 ай бұрын ... жеке ... ... да тәжірибелі шопандардың біріне бекітеді.Бөлінген қошқарлар тобын ең жақсы өрісте бағып,қосымша жем (күніне 1,5 кг шамасы ) мен сапалы ... ... ... ... үнемі минерал азықтарын,ет-сүйек ұнын және ас тұзын берген дұрыс. Егер ... тұз ... ... сәйкестендіріп ұсақ тұз берген жөн. Қойдың қысыр қалмауы қошқарларды күйек алуға ... ... ... ... мол рацион қошқарлардың өнімділік қабілетін күшейтіп, саулықтардың төлшілдік қасиетін арттырады. Қошқарларды мол азықтандыру ұрықтың ... болу ... ... және оның ... ... да ... ... Кейбір шаруашылықтар қошқарларды тек күйек алу науқаны кезінде ғана жақсылап күте ... Бұл, ... ... ... ... ... ... тәртібі, лайықты нормасы болады (кесте-1).
Кесте 1 - Қаракөл қошқарларын азықтандыру нормасы
Көрсеткіш
Шағылыстыратын ... ... ... ... ... энергиясы, МДж
21,0
15,75
Құрғақ зат, кг
2,1
1,60
Шикі протеин, г
315
190
Қорытылатын протеин, г
205
125
Ас тұзы, г
14
11
Кальций, г
10,2
8,5
Фосфор, г
7,8
5,5
Магний
0,5
0,5
Каротин, мг
23
18
Қошқарларды үлкен отарларда бағу тиімсіз, ... ... ... ... тұқымдық қошқарлары бар шаруашылықтарда оларды неғұрлым толық пайдалану үшін жеке топтарда (100 бастан асырмай ) бағып,әсіресе ... ... ... мол ... бойы ... каротин, минерал тұздарды жеткілікті рациондармен азықтандыру керек. Сайып келгенде, қошқар азықтандыру жұмысын, олар жыл бойына жарау ... ... етіп ... ... Сол үшін ... ... кезеңінде пайдалану қарқынына байланыстыра жасалған азықтандыру нормасы ұсынылып отыр.Бұл ... ... ... ... салмағының әр 65 килограмына,тәулік бойы, шағылыстырмаған кезеңде 1,57 азық өлшемі, шағылыстырғанда 2,10 азық ... ... ... рационы әр түрлі жоғары сапалы, жеңіл қорытылатын,жақсы желінетін азықтардан тұрады. Қыста,шағылыстырылмайтын кезеңде қошқарлар рационына тәулігіне 2 кг ... ... 0,1 кг ... ... мен ... жемістілер және сүрлем, қажетті мөлшерде жем енгізіледі.
3.2 Протеинге қажеттілігі
Шикі протеин - жемшөптегі барлық азотты қосындыларды ... ең ... ... зат. ... ... құрғақ затының жалпы алғанда 45 проценті, ал кейбір мүшелерінің 85 проценті ақзаттан тұрады. ... ... ... ... ... бұршақ тұқымдастарда, оның ішінде әсіресе соя дәндерінде, протейн көлемі 30-45 ... ... Ол ... ... ... және ... жиналады. Гүлденген жоңышқаның жапырағының құрғақ затында - 24 процент, піскен дәнінде - 35 ... ал ... - ... ... болады 21.
Қоректік заттар ішінде протеиндердің тіршілік үшін маңызы өте зор. Протеин мал азығына үзіліссіз енбесе организм тіршілігіне қауіп төніп, ... ... да ... ... ақзат алмасуын қамтамасыз етіп, ескіріп ыдыраған қосындылар орынын жаңалармен алмастырып,өсіп келе жатқан жас ... жас ... ... ... ... өнім ... ... жағдай туғызу үшін сыртқы ортадан қажетті мөлшерде және сапалы деңгейде азоттық заттар еніп тұруы шарт 2.
3.3 ... ... ... азықтар мен мерзімдік азық үлесіндегі құрғақ заттың басты құрамдас бөлігі. Олар ядро мен жасуша шырынының құрамына кіреді және мал ... ... ... ... көп ... ... есебінен алады. Мал ағзасына талдау жасағанда, барлық екі топқа - шикі талшықтарға және ... ... ... бөлу қарастырылған.
Көмірсулар күйіс малының қарындарына қанттар, крахмал, целюлозалар және ... да ... ... ... ... ... ... күрделі күрделі көмірсуларды қарапайым қанттар түріне дейін ыдыратады, содан кейін бұл қанттар сірке, пропион, май және басқа да қышқылдар деңгейіне ... ... ... ... көмірсулы азықтардың, әсіресе астықтардың және оны өңдеу арқылы алынған өнімдердің жұғымдылық қуатының жоғары тиімділікпен пайдаланылмайтыны белгілі болды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... мен қоректік заттар жиналған бөлігінде шоғырланатын және крахмалсыз полисахаридтер (ҚП) тобына жататын талшықтың, b - глюкандардың,арабиноксиландардың, ... және ... да ... ... ... көптігінен туындап отыр.
3.4 Минерал заттарға қажеттілігі
Минералды заттарға мал азығын жоғары температурада 500-550 С жаққанда қалатын шикі іүл ... ... ... ... ... азық құрамындағы мөлшері грамдап есептеліп сегізі макро көп мөлшердегі элементтер деп, ал ... ... - аз ... ... деп ... ... ... азық күлінде көп болатын кремний шақпақ элементі инертті реакцияларға қатыспайтын тотық ретінде болатындықтан,әдетте оны ... ... ... ... - ... ... натрий және магний - алмасу барысында сілтілік қасиеттер көрсететіндіктен сілтілік немесе негіздік макроэлементтер деп, ал ... ... ... ... - фосфор, күкірт, хлор- қышқылдық макроэлементтер деп аталады. Арақатынастары бұзылған жағдайда бір элементтің мал ... ... ... ... сіңіріліп, пайдаланылуы күрт төмендеп, организм зиян шегеді ... ... ... ... ... ... қажетті мөлшерде ғана берілгенде пайдалы екенін ұмытпаған жөн. Жемшөппен қажетті ... ... не кем ... да ... зиянды әсер етеді.
3.5 Витаминдерге қажеттілігі
Витаминдер денедегі зат алмасу барысын қамтамасыз етіп,организмге түзілмегендіктен азықтармен толық ... ... ... ... ... ... ... аз енсе зат алмасуы тежеліп, бұзылыпвитамин жетіспеушілік - гиповитаминоздық ауру белгілері, ал витаминдер тіпті болмағанда - ... яғни ... ауру ... ... ... ... ... кезеңінде барлық витаминдердің жетіспеушілігінен туатын арнайы белгілерге ұласады. Олар тек жетіспейтін витаминді бергенде ғана жазыла бастайды. Организмдегі зат алмасу барысы ... ... ... өсіп келе ... төл, буаз және жоғары өнімді сақа мал ... ... ... ... өсе ... ... ... қызметіне байланысты екі топқа бөлінеді. Біріншісі - ... ... ... ... ... ... ... Оларға В витаминдердің тобы және К витамині жатады. Екіншісі - ... ... ... ... реттеу арқасында зат алмасуына ықпалын жүргізетін индуктивтік әсер ететіндері. Оларға А, Д, Е, С ... ... ... ... және ... әсері бойынша витаминдерді майда және суда ерігіштігіне қарай бөледі. Майда еритіндерге А, Д, Е, суда еритіндерге В тобының және С ... ... ... ... көзі - ... Тек ... ... ас қорыту жолындағы микробиологиялық түзілуі В12К немесе организмдегі биологиялық түзілу С витамині арқылы ... ... 2 - ... ... ... кезеңдегі азықтандырудың рационы мен нормасы
Көрсеткіштері
Мөлшері, кг
Азық өлшемі
Топтары
Пайызы, %
Пішен жоңышқа
2
0,92
аумақтық
43,8
Күнбағыс күнжара
0,1
0,104
құнарлы
24,9
Жем арпа
0,5
0,42
Жүгері сүрлемі
1,5
0,315
шырынды
16,5
Азықтық қызылша
0,3
0,033
Шөп ұны
0,5
0,61
минералды
14,5
Қаркөл қошқарларын ... үшін ... ... ... ... ... ... және минералды азықтар беріледі. Құнарлы азықтарға күнжара ... ... ... ... ... жүгері сүрлемі, азықтық қызылша жатады. Аумақтық азыққа пішен ... ... ... шөп ұны жатады. Қошқарлар тәулігіне берілетін азық мөлшері кестеде көрсетілгендей пішен ... 2 кг, ... ... 01 кг, ... ... 1,5 кг, ... ... 0,1кг, шөп ұны 0,5 кг беріледі.
Қошқарларға берілетін ... азық 4,9% -ды ... ал ... азық 3%-ды ... ал ... 43,8%-ды құрайды. Ал минералды азық 14,5%-ды құрайды.
Олардың азық өлшеміне келетін болсақ, ... ... - 0,46 а. ... ... - 1,04 а. ө., ... ... - 0,3а. ө., ... сүрлемі - 0,21 а. ө., шөп ұны - 0,61 а. ө. болады. ... ... ... ... ... төмендегі (3-кесте) көрсетілген.
Кесте 3 - Қаракөл кошқарлардың шағылыстыратын кезеңдегі азықтандырудың тәуліктік рационы.
Азық түрі
Мөлшері, кг
Азық өлшемі
Алмасу энергиясы, ... зат, ... ... ... ... ... г
Фосфор,
Каротин, г
Пішен жоңышқа
2
0,92
14,14
1,772
323,2
205,8
14,52
2,64
10,2
Жүгері сүрлем
1,5
0,315
2,525
0,37
61,2
34,95
0,885
0,825
2,75
Күнбағыс күнжарасы
0,1
0,104
1,044
0,087
3,6
20,8
0,35
0,86
0,2
Азықтық қызылша
0,3
0,033
0,342
0,039
0,9
2,4
0,09
0,09
0,1
Шөп ұны
0,5
0,305
2,2
0,409
87,45
60,95
0,55
3,215
0,1
Ас тұзы
0,01
-
-
-
-
-
-
-
-
Норма бойынша
-
2,10
21,0
2,1
315
205
10,2
7,8
2,3
Рацион бойынша
-
2,10
23,501
3,107
327,8
208
12,2
8,76
4,3
Кез келген уақытта рационды әр түрлі жақсы ... ... ... ... ... ... ... және жүн жабынының тауарлық қасиеттерінің қалыптасуына байланысты тек ішкі рыноктарда ғана ... ... да ... ... ... мех ... бір түрі болып есептеледі. Оларға В витаминдердің тобы және К ... ... ... үшін ең ... ... жөп,жоғарғы сапалы сабан,түйнекті өсімдіктер,силос,концентратты жемдер,және жануар тектес азықтар. Мал азығының қорытылу коэффициенті есептеу жолымен шығарылды.
Мал азығының қорытылу коэффициентінің ... ... ... ... ... қорытылу коэффициенті:
Қк = 53,12*100 =94,8%
56
2. Күнбағыс күнжарасындағы протеиннің қорытылу коэффициенті:
Қк =2,88*100= 30,3%
9,5
3. Азықтық қызылшаның құрамындағы ... ... ... = 5,82*100 = ... Жүгері сүрлеміндегі протеиннің қорытылу коэффициенті:
Қк = 18,12*100 = 86,2%
21
5.Жем арпадағы протеиннің қорытылу коэффициенті:
Қк = 42,12*100 = ... Шөп ... ... ... ... = 12,12*100 = 80,8%
15
Рациондағы азықтардың ішінде протейннің ең жоғарғы қорытылу коэффициенті пішен жоңышқасы болып, оның қорытылу ... ... азық ... ... ... Ал ең ... мөлшердегі протейннің қорытылу коэффициенті күнбағыс күнжарасының көрсеткіші болды.
Кесте 4 - ... ... ... мал ... ... түрлері
Бір айлық төлдің қажеттілігі, кг
Бір жылға керек азықтар
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
Бір ... ... ... ... ... ұны
15
30
45
60
75
90
105
120
135
150
165
180
1170
11700
7
Ас тұзы
0,3
0,6
0,9
0,12
0,15
0,18
0,21
0,24
0,27
0,30
0,33
0,36
3,27
32,7
Пішен жоңышқаның 12айға кеткен азық мөлшері 540,жүгері сүрлемінде 180,шөп ұнында 72,жем бидайда 540 болады.Бір жылға кеткен мөлшері,пішен жоңышқада 5400,жүгері ... ... ... ... бидайда 5400 азық мөлшері болады.
Қошқарларды шағылыстырмайтын кезеңдегі ... ... ... ... ... 5 - ... кезеңдегі азықтандыру рационы
Көрсеткіштері
Мөлшері, кг
Азық өлшемі
Азық топтары
Пайызық үлесі, %
Пішен жоңышқа
1,5
0,735
аумақтық
55,2
Шөп ұны жоңышқа
0,2
0,132
Сүрлем жоңышқа
005
0,125
шырынды
7,9
Жем бидай
0,5
0,575
құнарлы
36,6
Ас тұзы
0,01
-
-
-
Қаракөл кошқарлардың шағылыстырмайтын кезеңдегі ... ... ... ... ... 6 - Қошқарлардың шағылыстырмайтын кезеңдегі азықтандырудың тәуліктік рационы.
Азық түрі
Мөлшері
Азық өлшемі
Алмасу энергиясы, мДж
Құрғақ зат, кг
Шикі портеин,
Қорытыл ған протеин,
Кальций, г
Фосфор,
Каротин, ... ... ... ... ұны ... ... ... бойынша
-
1,57
15,75
1,60
190,
125
8,5
5,5
18
Рацион бойынша
-
1,57
18,3
2,3
195
126
10,5
4,6
20,55
Мал азығының қорытылу коэффициенті есептеу жолымен шығарылды
1. Пішен жоңышқадағы протеиннің қорытылу коэффициенті:
Қк = ... = ... ... ... ... ... коэффициенті:
Қк = 4,12*100 = 72.5%
47
3. Шөп ұнының құрамындағы протеиннің ... ... = ... = ... Жем ... протеиннің қорытылу коэффициенті:
Қк= 57,12*100 = 82,5%
46
Рациондағы азықтардың ішінде протейннің ең жоғарғы қорытылу коэффициенті пішен жоңышқасы болып, оның ... ... ... азық ... ... ... Ал ең төмен мөлшердегі протейннің қорытылу коэффициенті жоңышқа сүрлемінің көрсеткіші болды.
Кесте 7 - Қошқарларды шағылыстырмайтын кезеңдегі мал ... ... ... ... ... ... ... жылға керек азықтар
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
Бір басқа
Он басқа
1
Пішен жоңышқа
45
90
135
180
225
270
315
360
405
450
495
540
540
5400
2
Жүгері сүрлемі
15
30
45
60
75
90
105
120
135
150
165
180
180
1800
3
Шөп ұны
6
12
18
24
30
36
42
48
54
60
66
72
72
720
4
Жем бидай
45
90
135
180
225
270
315
360
405
450
495
540
540
5400
5
Ас тұзы
0,3
0,6
0,9
0,12
0,15
0,18
0,21
0,24
0,27
0,30
0,33
0,36
0,36
3,6
Пішен жоңышқаның 12айға кеткен азық ... ... ... ... ... 72,жем бидайда 540 болады.Бір жылға кеткен мөлшері,пішен жоңышқада 5400,жүгері сүрлемінде ... ... ... ... 5400 азық ... болады.
Қаракөл қошқарларының шағылыстыратын кезеңдегі азықтардың жалпы қорытылу коэффициенті 64,6% - ды ... Ал ... ... азықтардың жалпы қорытылу коэффициенті 62,7% - ды құрады. Бұдан көрініп тұрғандай ... ... ... ... ... ... ... алғашқы апталығында 2,1% - ға жоғары болады.
3 НЕГІЗГІ БӨЛІМ
3.1 ... ... ... мен рацион туралы
Қой тұқымын жақсартып, санын көбейтуде, оның өнімділігін арттыруға бағытталған жұмысты дәйектілікпен жүргізуде қошқарларға ерекше назар аударылады, ... да аса ... ... ... ... пайдаланып, дұрыс бағып-күтудің айрықша маңызы бар.
Өнім мол, жоғарғы классқа жататын, ұрпақ сапасына қарай тексерілген тұқымдық қошқарлар ұрықтандыру ... мен ... өз ... ... ... Шағылыстыру науқаны басталмастан 1,5-2 ай бұрын қошқарлардың жеке тобын құрастырады да тәжірибе шопандардың біріне бекітеді 11.
Қошқарларды үлкен орталарда бағу тиімсіз, ... ... ... ... ... ... бар ... оларды неғұрлым толық пайдалану үшін жеке топтарда бағып, әсіресе шағылыстыру науқаны кезінде мол азықтандырып, жыл бойы ... ... ... ... ... ... ... керек.
Қошқарлар рационы әр түрлі жоғары сапалы, жеңіл қорытылатын, жақсы желінетін азықтардан ... ... ... ... ... ... тәулігіне 1,2-2,5 кг сапалы шөп, 1-1,5 кг тамыр жемістілер мен сүрлем және қажетті мөлшерде жем енгізіледі ... ... ... ... жейді, сондықтан да болу керек, олардан алынатын ұрық ... ... ... және бөлінетін ұрықтың саны мен сапасы біршама жоғары.
Жылдың мал жаюға ... ... мен ... ... алу, ... буаздық және көктемдегі қоздау кезкңдерінде жайылым отына қосымша пішен, сабан, пішендеме, жем ... ... оты мен ... жемшөп жетіспеген жағдайда қой қоректену деңгейінің төмендеуінен, тіршілік сақтаудың биологиялық ... ... ... ... ... ... тері мен оның ... зардап шегеді. Қоректік зат енуі шектелген жағдайда организм оларды алдымен жүйке жұмысы, қан ... ... жүйе ... ... зор ... ... теріге жұмсалуын шектеуінен бірінші ретте қанмен түбіріне қоектік заттар келуі шектелген жүн талшықтары жіңішкереді 9.
3.2 ... ... ... және ... азық ... әсер ететін факторлар
Рацион дегеніміз бір тәуілікте жейтін азықтардың жиынтығы. Олардың қоректік заттары бір күндік нормаға сәйкестендіріледі. ... екі түрі ... Жай ... - алты ... зат ... Күрделі рацион немесе тетіктелген рацион - рацион құрамына барлық қоректік заттар кіреді. Оған жиырма екіден астам қоректік зат ... Оған ... ... ... қоректік зат кіреді. Рацион құрылымын құрғанда әр азық пен негізгі азқытық топтың мөлшері мен арақатынасы мал түрінің, жасының, жынысының, ... ... ... ахуалының ас қорыту физиологиясына сәйкестендірілуі керек. Құнарлы жем рационының энергиялық қуаттылығын күшейтумен қатар бағасын да ... Олар аз ... ... өнімділігі төмендесе, көп берілуі өнімнің өзіндік құнының қымбаттауына ... ... мал ... ... ... ... - экономикалық жағдайларын ескере отырып құрастырады 17.
Рацион құрамына кіретін азық топтарының оның жалпы ... ... ... ... ... ... ... жем-шөбінің желінуі малдың қарын аумағы, яғни оның сыйымдылығымен ... ... оның ірі және ... ... тиетін үлесі қарындағы ас қорыту ерекшеліктеріне байланысты өзгертіледі. Рацион құрылымын белгілегеннен ... оның ... ... ... заты ... алынған көлемі нормаға сәйкестендіреді. Құрғақ заты бойынша рацион азықтарының малдың қарнына сыйып толық желіне алатындығын бақылайды. Рационның протеиндік құндылығын бағалағанда мал ... оның ... ... ... жеңіл қорытылу, ас қорыту жолында жылдам ыдырап, толығырақ сіңірілу қасиеттерін де ... ... ... деп - ... бір күн ... ... ыңғайлап, есептеліп алынған азық түрлері мен мөлшерін ... Азық ... ... негізде үйлестіріліп алынған, жалпы жұғымдылығы, қорытылатын протеині, минерал заттары мен протеиннің мөлшері жағынан азық нормасына сәйкес келетін әр түрлі ... ... 29. ... ... ... жеке ... ... денсаулығы мен өнімділігіне қарай тексеріліп, анықталады. Қоректігіне қарай ... ... алу, оның ... ... ... ... шеберлікті, тәжірибені керек етеді. Азық рационын жасағанда малдың қандай азықты ... ... оның мол ... ... ... әсер ететіндігі және шаруашылықта азықтың қандай түрінің барлығы, оны ... ... ... ... ... ... ... Қой рациондарын микроэлементтермен, атап айтқанда,кобальтпен қамтамасыз етуге үлкен мән беріле бастады. Басқа жануарларға қарағанда, азығында кобальт жетімсіздігіне қой ... ... ... ... белоктың, күкірттің және фосфордың үстіне кобальтте керек. Азық рационының қоректілігін сипаттайтын негізгі көрсеткіштер алынатын өнім мөлшері мен сапасы, ... ... күйі мен ... өсу ... азықты жеуі және қоректік заттардың қорытылып, сіңуі. Сондықтан да малдың дұрыс азықтандырылуы үшін зоотехникалық тұрғыдан ... ... ... ... ... мөлшерін, мал өнімділігін, өнімінің сапсын ескеріп, үнемі бақылап ... жөн. ... ... қоспалары мен жүгері дәнінің жармасы және зығыр күнжарасынан құралған рационның құрғақ затында 15% ... ... оның ... 75% жеткен. Ал клетчатканың мөлшерін 20 %-ға ... ... де ... ... ... қорытылуы 71%-ға дейін төмендеген, ал клетчатканы 23%-ға дейін көюейткенде 67% болған. Мал азығында кобальт жеткілікті ... ... ... ішек - ... ... ... мөлшері бір жарым - екі есе көбейеді, ал мұның өзі мол организмдегі клеткалардың пайда болып жетіле беруіне көмектеседі 22.
3.3 Қошқар ... ... ... ... тірі ... басты құрамдас бөлігі болып табылады. Қошқардың тіршілік етуі олардың ағзасында белоктық заттардың түзілуімен және ... ... ... екені белгілі. Өз денесінде сондай - ақ сүтінде белоктар түзу үшін мал мен құс мерзімдік азық ... ... ... ... ... алуы ... ... басқаша айтқанда протеиндер деп аталатын белоктар сапа жағынан мейлінше алуан түрлі. Шикі протеиде белоктар мен амидтер (белоктық сипаттағы емес ... ... ... ... күрделі қоспалар. Олардың құрамына оттегі, сутегі, көміртегі, міндетті түрде азот, үнемі дерлік күкірт және кейде ... ... ... орта ... 16% азот бар ... ... ондағы азот мөлшерін 6,25 коэффициентіне көбейту арқылы ... ... ... ... ... мен ... азық үлесіндегі құрғақ заттың басты құрамдас бөлігі. Олар ядро мен ... ... ... кіреді және қошқар ағзасы өзіне қажеттіқуаттың көп бөлігін солардың есебінен алады. Қошқар азықтарына талдау жасағанда, барлық көмірсуларды екі ... - шикі ... және ... ... ... бөлу қарастырылған.
Шикі талшық сол талшықтың өзінен (целлюлозадан), гемицеллюлозалар мен қабықшалар түзетін заттардың бірсыпыраларынан (лигниннен, ... ... 29. ... ... ... ... ... қышқылдар, гемицеллюлозалардың бірсыпыралары, глюкозидтер,инулин,пектин, т.б. да заттар жатады. ... ... қант ... маңызға ие, сондқтан қазіргі кездегі нақтыланған мөлшерлерде олар мөлшерлік ... ... ... ... - ... сақтаулы қор ретінде материал. Ол тұқымдарда, жемістерде және түйнектерде өте көп мөлшерде болады. Әсіресе ол ... 65-70, ... 60-70, ... 20 пайызға дейін көп. Крахмал өсімдіктердің жапырақтары мен сабақтарында за. ... ... ... қанттар: глюкоза,фруктоза,мальтоза, сахороза, т.б. Сүтте лактоза немесе сүт қанты,бауырда гликоген ... 24.
4 ... ... Қой ... ... қауіпсіздікті сақтау
Ауыл шаруашылығы жануарларының денсаулығы - бұл ағзаның қоршаған ортамен тепе-теңдіктегі және қандай да ... ... ... яғни ағзаның құрылымы және қызметі бір біріне сай, реттеуші жүйелері ішкі ортаның тұрақтылығын (гомеостаз) сақтау қабілетіне ие ... ... ... ... ... ... деп ... міне сондықтан зоогигиенаны көбінесе практикалық физиология деп атайды.
Сыртқы немесе қоршаған орта - бұл ... ... ауа, су, ... ... мен ... Қоршаған орта ағза үшін пластикалық (құрылыс), энергетикалық және ақпараттық ... алу көзі ... ... ... орта мен ... бірлігі олардың арасында үздіксіз өтетін зат және энергия алмасу үрдісімен нақтыланады.Сыртқы орта факторлары ... ... және ... ... ... ... жылу реттелуіне әсерін тигізеді. Сондықтан сыртқы орта факторлары тірі ағза үшін патогенді ... ... ... ... ... ... ... және суық су ішкенде суық тиюі мүмкін; ауру туғызатын ағзалармен зарараланған ауа, су және азық жануарларда жұқпалы және инвазиялық ауруларды ... ... ... ауа, су және ... химиялық құрамының сәйкессіздігі зат алмасу бұзылуына, улануға душар етуі мүмкін.
-ферма мен бөлімшелерде ... ... ... ... ... ... ... пунктер болуға тиіс;
-жұмыс біткен соң барлық бөлмелерде жұмыс орындарын тазартып, жинап, ертеңгі күнге дайындап қою керек;
- ... бір рет ... ... ... ... өткізіп отыру ерек;
-еденді, қабырғаларды, есік-терезелерді мұқият тазартып, 2-3% ... ... ... ...
- қой ... техниктің үстіндегі халаты мен басына киген ақ қалпағы кіршіксіз таза болуы керек;
-қажет болған жағдайда алдына резинадан ... ... ... етік киеді.
- бұл арнайы киімдерді пунктен тыс басқа жұмыстарға пайдалануға болмайды;
-қалпақ пен ... ... ... ... жөн, ... соң ... ... кептіреді.
Малшылар еңбек қорғау ережелерімен танысу үшін әкімшілік ... ... ... орнындағы кезеңді нұсқауларды беруі тиіс.
Алғашқы нұсқаулармен барлық жұмыстарға жаңадан келген адамдар танысады. Оның мақсаты жұмысқа келген адамдар еңбек қорғау ... және де ... ішкі ... ... ... нұсқауды топ жетекші жүргізеді. Бұл нұсқау жұмыстың қауыпсыз тәсілдерін практика игерудің бастамасы болып табылады. Малдармен тікелей жұмыс ... яғни ... ... ... ... жеке ... гигиенасымен таныстырады.
Мал шаруашылықтарындағы жұмысшылар арнайы және санитарлық ... ... ... ... киім - бұл ... ... химиялық және де биологиялық факторлардың әсерінен қорғайтын құрал.
Ауру малдармен, өлекселермен, қилармен жанасу нәтижесінде жұмысшыларға кейбір антропозоонозды аурулардың жұғу ... ... Аса ... ... ... маңқа, туберкулез, бруцеллез, құтыру, бұзаутас және тағы басқа аурулар жатады.
Ауру малды ... ... ... ... - ... 15 ... ... Егер малдар изоляторға жіберілетін болса, байлауға қолданылған жүген - ноқта тағы басқа қолданылған құрал - ... ... ... кіргізер алдында, малдардың тұяғы жуылып, тазаланады. Ауруға қойылған диагноз бойынша қайшылықтар ... ... ... жуылып, дезинфекцияланады. Ауру малдарды қабылдаған ветеринарлар мамандары қолын ... ... ... піскек және де тағы басқа жабдықтарды үнемі ауыстырып отыруы тиіс, мүмкіншілік болмаған жағдайда дезинфекцияланылып отырылуы қажет.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта айтқанда, ... ... ірі қара мал ... көп ... ... қайыратын малға жатады. Тұмсығы мен ауыз қуысының анатомиялық ерекшеліктеріне байланысты олар табиғи жайылым отын, ауқымты көк және ірі азықтарды ... жете ... ... ... ... ... өсіп- жетілуі мен өнімділігі, негізгі төлі, еті және жұні секілді өнімдерінің сапасы тікелей азықтандыру деңгейі мен құнарлығына тәуелді. Қошқарды ... ... ... ірі қара ... қарағанда қарапайым құрылымда құрауға болады.Қошқардың бассүйегі мен ауыз құрылысының анатомиялық ерекшеліктеріне байланысты мұндай өрістен де шөп тауып ... ... ... ... жұқа да ... ... майда да аласа шөптің өзін қырқып жеуге мүмкіндік ... ... ... ... ірі аумақты азықтарды жақсы қорытуға бейімделген. Шаруашылықтағы қойының басын көбейту үшін саулық басының үлестік салмағы басым болуы шарт.Сондықтан да қойды ... ... қой ... ... ... маңызы өте зор. Өйткені дұрыс азықтандырылған жағдайда ғана қой саулықтары жақсы күйлеп, тез арада нәтижелі де жиі егізден ... ... ... ... ... тез өсіп жетілетін ірі қой қозыларын туып оларды сүтке жақсы жарытады. Күз мезгілінің соңына ... және қыс ... ... ... азықтармен қоректенетін кезде авитоминоздың пайда болу қаупі туындайды. ... да ... ... болу ... ... тек өнеркәсіптік өндіріс препараттарының немесе дәрумендік азықтарды қолдану жолымен ғана жүзеге асады. ... Е ... жыл ... ... ету өте ... ... ... Күз мезгілінде қошқарлардың алғашқы өнімділік мезгілінде оларды Е дәруменімен қамтамассыз ету ... ... ... 1/27 ... ... айтылғандардан, қошқарларға әсіресе күз мезгілінде қашуға дайындық барысында міндетті түрде қосымша дәрумен көздерін тағам мөлшеріне енгізу қажет екендігін ... жөн. Бұл ... ... қалыпқа келтіру үшін және ағзаны толық қанағаттандыруға арналған.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1 Тенлибаева А.С. Витаминное питание овец в аридной зоне ... Под общ. Ред. ... А.С., ... А.М. - М.: 2010. ... Омарқожаұлы Н. Мал азығын бағалау және малды азықтандыру: оқулық жоғары оқу ... үшін / ... Н.- ... Қайнар, 2003.-154б.
3 Бегімбеков Қ. Мал өсіру және селекция: оқулық жоғары оқу орындары үшін /
Қ. ... А. ... Ә. ... - ... Нұр - ... ... ... А. Ә.Қазақстанда мал мен құс азықтандыру және азық дайындау технологиясы: оқулық ... оқу ... үшін / А. Ә. ... Н. Ә. ... М. А. ... - ... Қайырханов К Жануарлар биохимиясы. Оқу құралы. Қайырханов К.- Алматы 2004, 23б.
6 Дәрібаев А.

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қой тұқымының жеке өсіп-дамуы26 бет
«Қошқарды тұқымына қарай азықтандыру»21 бет
Асыл тұқымды бұқалардың табынын толықтыратын таналарды азықтандыру34 бет
Қара ала тұқымдас сиырлардың өнімділігіне экологиялық факторлар75 бет
«Асыл тұқымды көк түсті қаракөл қой шаруашылығында жұптау түріне байланысты селекциялық белгілерінің көрсеткіші»30 бет
«жұмыс аттарын азықтандыру»24 бет
«Сиыр табынын толтыратын ұрғашы бұзауларды азықтандыру»26 бет
«Суалған буаз сиырды азықтандыру»20 бет
Ірі қараны азықтандыру ерекшеліктері26 бет
Айғырды азықтандыру27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь