Вирустық диарея ауруының диагностикасы мен сақтандыру шаралары

Нормативтік сілтемелер
Қысқартулар мен белгілер
Анықтамалар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
1Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
1.1Вирустық диарея ауруы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.1.1Вирустық диарея ауруының қоздырғышы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
1.1.2Вирустық диарея ауруының індеттік ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
1.1.3Вирустық диарея ауруымен дерттенуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
1.1.4Вирустық диарея ауруының өтуі мен симптомдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11
1.1.5Вирустық диарея ауруының патологиялық.анатомиялық өзгерістері ... ... 12
1.1.6Вирустық диарея ауруын балау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
1.1.7Вирустық диарея ауруының емі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
1.1.8Вирустық диарея ауруының иммунитеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
1.1.9Вирустық диарея ауруын дауалау және күресу шаралары ... ... ... ... ... ... ...13
1.2Сиырдың жұғымтал плевропневмониясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
1.3 Індетке қарсы шаралар туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
1.4 Шаруашылықтағы індеттанулық талдау мен бақылау ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
1.5 Жұқпалы ауруларды зертханалык жолмен анықтау әдістері ... ... ... ... ... ... . 22
2 Өзіндік зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
3Техника қауіпсіздігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
Тақырыптың өзектілігі. Індеттану - індет процесін, жұқпалы аурулардың пайда болу және таралу заңдылықтарын зерттейтін, сол арқылы жұқпалы аурулармен күресу әдістерін қарастыратын ғылым.
Індеттану екі түбірден тұратын қазақтың төл сөзі: індет — жұқпалы аурудың кең ауқымды таралуы, ал тану - білу, яғни ғылым деген мағына береді. Індеттану батыс тілдерінде «эпизоотология» деп аталады. Ол да екі үғымның жиынтығы: эпизоотия (грекше ері — арасында, zооп — жануар) және 1оgоз - ғылым. Бұл терминнің шығу төркіні медицинаның саласы эпидемиологияға барып саяды. Эпидемия (грекше ері - арасында, сіетов - халық) жұқпалы аурулардың адамдар арасында кең таралуы.
Шаруашылықтағы індеттанулық талдау мен бақылау індеттанудың негізгі зерттеу әдісі. Жұқпалы ауру байқалған сәттен індеттанулық талдау арқылы ауруға нозологиялық балау коюмен катар індеттанулық балау қойылады. Ауруға балау қою дегеніміэ /нозологиялық балау/ қай ауру екенін анықтау болса /мысальі аусыл, немесе топалаң/, індеттанулық балау байқалған жұқпалы ауруға індеттану тұрғысынан толық сипатгама беру болып табылады.
Яғни індет тізбегінің әрбір буынын, індет ошағының ерекшеліктерін анықтау. Бұл әдіс арқылы аурудың себептері, таралу жолдары, індет ошағының калыптасу жағдайлары айқындалады. Осындай талдау жүргізу барысында клиникалық, патологиялық - анатомиялық, бактериологиялық, вирусологиялық, серологиялық, аллергиялық зерттеулер жүргізіледі. Барлық алынған мәліметтер індеттанулық талдау актісінде қорытындыланады. Соған сүйеніп індетке қарсы шаралар белгіленеді.
Індеттен тез құтылу үшін ауруды қолдан жұқтыру әдісі бірталай халықтарда ерте заманнан - ақ белгілі. Бұл әдістің кең таралуына зор ықпал етіп, оны "вакциналау" деп атаған ағылшын ғалымы Дженнер болды /үасса - латынша сиыр, өйткені бұл әдіс бойынша адамға шешекті егу үшін осы ауруға шалдыққан сиырдың желініндегі қабыршықтар пайдаланылды.
Вирустық диареямен табиғи жағдайда сиыр, буйвол, бұғы және елік ауырады. Ірі қара әдетте 2 айдан 2 жасқа дейінгі аралықта ауырады, жаңа туған бұзаулар мен сақа сиырлар ауруға сирек шалдығады. Торайлар мен көжектерге оны қолдан жұқтыруға болады.
Ауру қоздырушысының бастауы - ауруға шалдыққан жануарлар, олар жазылғаннан кейінде 4 ай бойы вирус алып жүреді. Ересек сиырларда ара-тұра іш тастау арқылы байқалатын жасырын инфекция болады. Вирус денеден нәжіс, несеп, сілекей, танаудан аққан сора мен көзден аққан жас арқылы бөлініп шығады. Негізгі жұғу жолы алиментарлық, кейде аэрогендік жолмен немесе тумай тұрып жатырда жұғады. Жұқтыру факторы рөлін вируспен ластанған жемшөп, құрал-саймандары, су, қүтуші адамдардың киім-кешегі атқарады.
Курстық жұмыстың мақсаты – вирустық диарея ауруының диагностикасы мен сауықтыру шараларын зерттеу [1,2].
1 Сайдулдин Т. Ветеринарлық індеттану: оқулық жоғары оқу орындары үшін /Сайдулдин Т. Алматы, 1999. -135б.
2 Кононов И.В. Ветеринарлық анықтама: /Кононов И.В. Мәскеу, Колос баспасы, 1972.-161б.
3 Бердімұратов Ж. Ірі қара аурулары: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін /Бердімұратов Ж. Алматы, Қайнар, 1976. - 139б.
4 Әмірбек Е. Жануарлар ауруының клиникалық диагностикасы: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін /Әмірбек Е. Алматы- 2006. -157б.
5 Ілиясов Б.К. Алғашқы ветеринарлық жәрдем: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін, /Ілиясов Б.К. Алматы - 2001.-130б.
6 Төлеуіш Ж. Малың аман болса, май ішесің /Төлеуіш Ж. Шымкент-2007.-182б.
7 Қасымов Е.И. Індеттану және инфекциялық аурулар ветеринария – санитария негіздерімен: оқулық жоғары оқу орындары үшін /Қасымов Е.И. Алматы - 2006.- 172б.
8 Конопаткин А.А. Эпизоотология и инфекционные болезни животных: учебник для вузов /Конопаткин А.А. Москва, Колос , 1984.-115б.
        
        Аннотация
«Індеттану және инфекциялық аурулар» пәнінен «Вирустық диарея
ауруының диагностикасы мен ... ... ... ... ... нормативтік сілтемелер, анықтамалар, қысқартулар мен
белгілер, кіріспе, негізгі ... ... ... техникалық қауіпсіздік,
қорытынды және пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... 31 ... тұрады.
Нормативтік сілтемелер
Осы курстық жұмыста келесі нормативтік ... ... ... 2.104 -2006 КҚБЖ ... ... ... 2.301 -68 КҚБЖ (ЕСКД).Форматтар.
МЖМБС 2.601 -2006 КҚБЖ (ЕСКД). Пайдалану құжаттары.
МЖМБС 2.304-81 КҚБЖ ... ... ... 2.701-84 КҚБЖ ... ... мен типтері. Орындауға
қойылатын жалпы талаптар.
МЖМБС 2.321-84 КҚБЖ (ЕСКД).Әріптік белгілеу.
МЖМБС 2888-68 - ... ... ... мен белгілер
Анықтамалар
Кіріспе.....................................................................
......................................................8
1Негізгі
бөлім.......................................................................
........................................9
1.1Вирустық ... ... ... диарея ... ... ... ... ... ... өтуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... диарея ауруын дауалау және ... ... ... қарсы шаралар туралы
түсінік..............................................................19
1.4 Шаруашылықтағы ... ... ... ... ... ... жолмен ... 22
2 ... ... ... ... (Diarrhea viralis bovum, вирусная диарея
крупного рогатого скота) - дененің ыстығы көтеріліп, ас ... ... ... ... қан аралас іш өтуі, конъюнктивит және ринит арқылы
ерекшеленетін жіті өтетін жұқпалы ауру.
Цитогенетиқалық /метафазалық/ ... ... ... ... және ... орналасуын анықтауға негізделген.
Гематологиялық зерттеуге күре тамырдан алынатын ... әр ... ... 0,02 мл ... 10 % этилендиаминтетраацетат сірке
қышқылын /ЭДТА, яғни трилон Б/ қосады.
Тері лейкозы - бұл аурудың бірдең бір жазылатын ... ... 1 ... ... дейінгі жас малда кездеседі.
Вирусологиялық зерттеулер электрондық микроскоптың көмегімен қан
лейкоциттерінің аз ... ... ... ... ... ... ... негізделген.
Серологиялық реакциялардан лейкозды балау үш диффузиялық преципитадия
реакциясы колданылады.
Диагноз – ауру ... ... ... қысқа түсінік
Қысқартулар мен белгілер
% - пайыз
кг - килограмм
г - грамм
мг - ... - ... - ... комплементті байланыстыру реакциясы
ДПР – диффузды преципитация реакциясы
ИФТ – иммунды – ферментті талдау
БР – бейтараптау реакциясы
ЦПӘ - цитопатогендік әсер
РНҚ – рибонуклеин ...... ... өзектілігі. Індеттану - індет процесін, жұқпалы аурулардың
пайда болу және таралу ... ... сол ... жұқпалы
аурулармен күресу әдістерін қарастыратын ғылым.
Індеттану екі түбірден тұратын қазақтың төл ... ...... кең ауқымды таралуы, ал тану - білу, яғни ... ... ... Індеттану батыс тілдерінде «эпизоотология» деп аталады. Ол да екі
үғымның жиынтығы: эпизоотия (грекше ері — арасында, zооп — ... ... - ... Бұл ... шығу ... ... саласы
эпидемиологияға барып саяды. Эпидемия (грекше ері - арасында, ... ... ... ... ... арасында кең таралуы.
Шаруашылықтағы індеттанулық талдау мен бақылау індеттанудың ... ... ... ауру ... ... ... ... арқылы
ауруға нозологиялық балау коюмен катар індеттанулық балау қойылады. Ауруға
балау қою дегеніміэ /нозологиялық балау/ қай ауру ... ... ... ... ... топалаң/, індеттанулық балау байқалған ... ... ... ... сипатгама беру болып табылады.
Яғни індет тізбегінің әрбір буынын, індет ... ... Бұл әдіс ... ... ... таралу жолдары, індет ошағының
калыптасу жағдайлары айқындалады. ... ... ... ... ... - ... бактериологиялық, вирусологиялық,
серологиялық, аллергиялық зерттеулер жүргізіледі. Барлық алынған мәліметтер
індеттанулық талдау актісінде ... ... ... ... ... ... тез ... үшін ауруды қолдан жұқтыру ... ... ерте ... - ақ ... Бұл ... кең ... зор ықпал
етіп, оны "вакциналау" деп атаған ағылшын ... ... ... ... ... ... ... бұл әдіс бойынша адамға шешекті егу үшін осы ... ... ... ... ... диареямен табиғи жағдайда сиыр, буйвол, бұғы және елік ауырады.
Ірі қара әдетте 2 айдан 2 жасқа дейінгі ... ... жаңа ... мен сақа ... ... ... ... Торайлар мен көжектерге
оны қолдан жұқтыруға болады.
Ауру қоздырушысының бастауы - ... ... ... ... ... 4 ай бойы ... алып жүреді. Ересек сиырларда ара-тұра
іш тастау арқылы байқалатын жасырын ... ... ... ... ... ... танаудан аққан сора мен көзден ... жас ... ... ... жұғу жолы ... ... аэрогендік жолмен немесе
тумай тұрып жатырда ... ... ... ... вируспен ластанған
жемшөп, құрал-саймандары, су, қүтуші адамдардың киім-кешегі атқарады.
Курстық жұмыстың мақсаты – ... ... ... ... ... ... зерттеу [1,2].
1 Негізгі бөлім
1.1 Вирустық диарея ауруы
Сиырдың вирустық диареясы (Diarrhea viralis bovum, вирусная ... ... ... - ... ... көтеріліп, ас қорыту жолдарының
кілегейлі қабығы ойылып, қан аралас іш ... ... және ... ... жіті ... ... ... деректер. Ауру 1946 ж. АҚШ-та анықталып, оның қоздырушы вирусын
П.Олафсон ашты.
Бастапқыда оның негізгі белгісі - ас ... ... ... ... ... ... ... деп аталды.
Көпке дейін кілегейлі қабықтардың ауруы мен вирустық диарея екі ... ... ... ... ол екі ... ... бір ғана вирус екені анықталған соң,
оларды бір аурудың екі клиникалық түрі ретінде қарастырып, басты клиникалық
синдромы ескеріліп, вирустық диарея ... ... ... ... ... дуние жүзінің барлық елдерінде тіркеліп отыр.
Қазақстанда алғаш рет К.Н. Бучнев пен Керімбеков 1973 ж. ... ... ... ... ... ... ... қоздырғышы
Қоздырушысы – Воvіпе virus diarrhea ... ... РНҚ ... ... Реstivirus туыстасығына жатады. Шошқа обасының
вирусымен ортақ антигені бар.
Шошқа обасына қарсы гипериммунды қан сарысуы сиыр ... ... ... организміңде вирус ішек-қарынның кілегейлі қабығында
үнемі кездеседі, ал виремия кезінде қанда, сөл ... ішкі ... ... ... - 20° ... төмен температурада жылдар бойы
сақталады. Патматериалда 4° С-та 6 ай бойы ... ... ал 37° ... ... ... ... ... эфирге сезімтал. Қышқыл ортаның әсеріне төзімсіз, рН
5,7 ден төмендегенде ыстыққа да төзімсіз. 56° С-тан ... ... ... ... тоқтатады.
Сыртқы ортаны зарарсыздандыру үшін кәдімгі дезинфектанттар
қолданылады [1,3].
1.1.2 ... ... ... ... ... ... табиғи жағдайда сиыр, буйвол, бұғы және елік аурады.
Ірі қара әдетте 2 айдан 2 жасқа дейінгі ... ... жаңа ... мен сақа ... ... ... шалдығады. Торайлар мен көжектерге
оны қолдан ... ... ... ... - ... ... ... олар
жазылғаннан кейінде 4 ай бойы ... алып ... ... ... ара-тұра
іш тастау арқылы байқалатын жасырын инфекция болады.
Вирус денеден нәжіс, несеп, ... ... ... сора мен ... жас арқылы бөлініп шығады. Негізгі жұғу жолы алиментарлық, ... ... ... ... ... жатырда жұғады. Жұқтыру факторы рөлін
вируспен ластанған жемшөп, құрал-саймандары, су, ... ... ... ... ... ... ретінде тұтанып, жылдың суық мезгілдерінде
байқалады. Аурудың шығуына малды ... ... ... ... ... ... ... сақталмауы ықпал етеді.
Ауруға шалдығу көрсеткіші жаңа басталған ... ... ... ал
өлім көрсеткіші 30%-ке дейін жетеді. Тұрақтанған ошақтарында ауруға ... ... ... ауырған малдың шығыны көбейеді [1,2].
Вирустық диареяға әдетте жұқпалы ринотрахеит пен парагрипп қабаттасып,
ауруды асқындырып жібереді.
Сонымен қатар бірқатар бактериялар да ... ... ... ... бұл аурудың асқынып, зілді ... ... ... ... ... ... ... қорыту және тыныс жолдарына түскен вирус кілегейлі қабықтардың
эпителийінде көбейіп, қанға өтеді де, ... ... Бұл ... ... ... бейтараптаушы антиденелер пайда болып, олар қанға түскенде
виремия тежеледі. ... қан мен сөл ... сөл ... және ... ... мүшелерге жетіп, шоғырланады.
Сөл түйіндерінде, көкбауырда, Пейер ... жас ... ... ... ... шалдығады (азғындайды). Өліеттену әсіресе
Пейер түйіндерінде едәуір болады.
Гранулоциттердің түзілуі тежеліп, уақытша кең ... ... ... ... ... ... тыс көбейеді. Бұл
торшалар ауыздағы, аңқадағы, қарындағы, ішектегі, танаудағы ... ... ... ... ... бір бөлігі өліеттенеді де, ... ... ... диареяға тән ойылымдар пайда болады. Ас
қорыту және тыныс жолдарының бөлінділерімен вирус сыртқы ... ... ... соң 1-2 апта ... ... антиденелер пайда болып,
егер ауру асқынбаса, жануар жазыла бастайды немесе процесс ... ... ... ... ... антиденелер 1-1,5 жылға дейін сақталады.
Кейіннен серологиялық реакциялар өшеді, бірақ вирусты қаннан немесе сөлден
бөліп алуға болады. ... ... ... ... сау малға ауру
жұқтыруға болады.
Буаз сиырға ауру жұққанда, іштегі төл тез зақымданады. Оның ... ... ... төлдің жұмсақ ми қабығы ... ... ... ... қабынады, кейде төл тұтастай семіп, мумияға
айналады.
Іштегі ... ... ... сиыр іш ... Егер төл ... ол шала жансар болады. Аурудың іштегі төлге жұғуы, қоздырушы вирустың
вертикальды ... ... ... ... етеді [1,3,5,6].
1.1.4 Вирустық диарея ауруының өтуі мен симптомдары
Жасырын кезеңі 2-14 күн. Ауру жіті, ... ... ... ... ... ... ... денесі қызынып (40,5-42,2° С), күйзеліп, жемшөптен
қалады. ... ... ... қабығын қан кернеп, кейінірек сора аға
бастайды.
Ауыздың кілегей ... ... ... эрозиялар пайда болады.
Кейіннен ойылып, қызылшақаланып, бетінде сұрғылт түсті ... ... ... ... ... ... Қаңсарда, танау тесігінде, қынапта
ойылымды жарақаттар кездесуі мүмкін.
Дененің ыстығы көтерілген қезде қанда ... саны қүрт ... ... ... іші ... Іші өту ... ... байқалады. Нәжісі
сұйық, исі жағымсыз, газ көпіршіктері, қан мен ... ... ... ... ... қайызғақтанып, қабыршақтанады. Жөтел пайда
болып, көзден жас ағады.
Кейде аяғы ақсап, жануар жатқан жерінен киналып тұрады, ... ... ... ... ... ... ұстайды. Тұяқтарының
арасындағы терісі қолдырап, ойылады. Буаз мал іш тастайды. Диарея 4 ... ... мал ... тыс ... ... төмен өткенде, дененің ыстығы уақытша көтеріледі (40° С), мал
күйзеліп, ... аз ... ... ... ... ... қан кернеуі байқалады, ауыздан сілекей, танаудан сора ағып, жөтел
пайда болады, атония ... ... ... сүті ... аз ... іші өтеді. Ауру жітіден төмен өткенде мал негізінен 3-4
күн өткенде жазылып ... ... ... ұзақ ... ... сақталады.
Созылмалы өту індеттің қаулауының соңғы кезеңінде байқалады. Аурудың
белгілері өте баяу, кейде 6 айға ... ... ... мал ... үнемі
немесе ара-тұра іші өтеді.
Ауыз қуысының кілгейлі қабықтары ойылып, беті іріміктенген бүркенішпен
жабылады. Мұндай аурудың ақыры ... ... ... диареяның жасырын түрін тек серологиялық зертеу арқылы
анықтайды. ... ... ұзақ ... ... ... жануарлар
ауру қоздырушысының аса қауіпті бастауы болады [1,2,6,7].
1.1.5 Вирустық диарея ауруының патологиялық-анатомиялық өзгерістері
Негізгі патологиялық-анатомиялық өзгерістер ас ... ... ... ... ... ауыз қуысында, тілінде, жұтқыншақта,
өңешінде, ұлтабарында, аш ішегінің кілегейлі ... ... ... 1-5 мм, ... ... ... ... кейде
алдыңғы қарындарда да кездесуі мүмкін. Әдетте қаңсарға ... ... ... ... қуысында эрозиялар әсіресе тандай мен тістерінің айналасында көзге
түседі. Ұлтабар қабынып, кілегейлі ... ... ... қанталап,
айналасында эрозиялар болады. Аш ... ... мен ... Пейер
түйіндерінің кілегейлі қабықтарында орналасады.
Өліеттену лимфоидты ұлпаларға да жайылады. Ондай ... ... қан ... мүмкін. Ас қорыту жолдары мен басқа да жүйелердің ... ... ... ... ... ... ... дақтар кездеседі. Жүректе эпикард
және эндокард асты қанталайды.
Эрозиялар мен ... ... ... ... ... арасындағы теріде де кездеседі [1,4,6,7].
1.1.6 Вирустық диарея ауруын балау
Сиырдың ... ... ... ... деректерді,
патологиялық-анатомиялық өзгерістерді есекере ... ... ... ... ... ... іске ... патматериалды симптомдары айқын, ауыра бастағанына 2-3 ... ... не ... ... ... жіті ... сойып алады. Ауру
малдан стерильді тампонмен танаудағы ... ... ... ... ... ... алады.
Әдейі сойылған малдан өкпенің кесіндісін (сау және зақымданған ... көк ... сөл ... ... ... ... ... кезінде патматериалда иммунофлуоресценция реакциясы
арқылы вирустың антигені анықталады. Торша өсінділерінде қоздырушы вирус
бөлініп алынып, ... және ... ... сарысуын бейтараптау және комплемент байланыстыру реакциялары
бойынша вирустық ... ... ... тексеру үшін тиісті диагностикумдер жиынтығы пайдаланылады.
Зерттеуді вирустық диареямен қатар ... ... үшін ... ... және респираторлық синцитиялық инфекцияларға
жүргізеді.
Вирустық диареяны одан ... ... ... қатарлы қызбадан,
сарыптан, паратуберкулезден ажырату қажет [1,2,3,6].
1.1.7 Вирустық диарея ... ... ... емдік шаралар қолданылады. Бактериялық
инфекциялар қабаттасып, аурудың асқынып кетпеуіне, малдың тез арықтамауына
баса ... ... да ... ... ... ... өткенде реконовалесценттердің қан сарысуын пайдаланады.
Малдың күтімін жақсартып, сіңімді жұмсақ азықтар береді. Ауру ауыр
өткенде емнің ... ... және ... ... ... ... диарея ауруының иммунитеті
Ауырып жазылған малда бірнеше жылға айтарлықтай берік иммунитет
қалыптасады. ... ... уызы ... ... ... Вирустық
диареяға қарсы тірі және өлтірілген вакциналар ұсынылған.
Көптеген елдерде бұл ауруға қарсы ... да ... ... және ... ... ... ... т.б. Әртүрлі үйлесімде поливалентті вакциналар
қолданады.
1.1.9Вирустық диарея ауруын дауалау және күресу шаралары
Аурудың алдын алу үшін ... егу ... ... орнын алған жоқ.
Әзірше негізінен ветеринариялық-санитариялық және ... ... ... ... тосқауыл болып есептеледі.
Ауру шыға қалғанда, вирустық диареяға шалдыққан малды жедел оқшаулап,
індетті одан әрі ... және ауру мал ... ... ... ... дұрыс. Індет басылғанша малдардың орын ауыстыруына тиым салынып,
қатаң шектеу қояды. Қораны күн ... ... ... ... ... ... плевропневмониясы
Сиырдың жұғымтал плевропневмониясы (мәлік, ала өкпе, Рleuropneumonia
contagiosa bovum, повальное ... ... ... ... ... ... беріштеніп қабынуы, экссудативті плеврит арқылы ерекшеленетін аса
жұғымтал ауру.
Тарихи деректер. Ауруды алғаш рет Буржел (1765) ... ал ... ... Хаберст (1792) дәлелдеді. Виллемс (1850-1852) ауырған
сиырдың өкпесіндегі сөлді сау сиырды иммундеу үшін пайдалануға ... ... ... ... Нокар мен Ру (1898) ашып, сүзгіден
өтіп кететін плевропневмотропты микроб ... ... ... соңы мен осы ... басында мәлік дүние жүзінде кең
тарады, ал қазір бұл ауру көптеген елде ... ... ... ... Азия елдерінде әлі де болса кезігеді, ал кейбір Европа елдерінде оқтын-
оқтын байқалып ... ... ... ... ауру 1928 ж. жойылды ... - ... ... var. ... ... ... Моlicutes класының Мусоplasmatales қатарына жатады. Аса
полиморфты дөңгелек, сопақша таяқша, ... ... ... ... мкм, бактериологиялық сүзгілерден өтіп кетеді.
Полиморфтылық және сүзілгіштік қасиеті мықты торша қабырғасы болмай,
оның орнында тәуелсіз қабатты цитоплазмалық ... ... ... ... ... ... пен ішкі ... оңай бөлінеді, қан
сарысуы мен ашытқы экстрактары қосылған Мартен сорпасында өседі.
Микоплазмалар химиялық және ... ... ... Күн сәулесінен
немесе ауада кептіруден 5 сағ, 58°С температурада 1 сағ ішінде ... ... ... ... ... ... ... микроб кейбір жағдайда ұзақ сақталады.
Шіріген материалда 9 күн, суықта қатырылған өкпенің ... жыл ... ... Лиофильдік жағдайда кептірілген микоплазманың уыттылық
куаты 5 жылға жетеді.
Індеттік ерекшеліктері. Сиырдың ... ... ... ... басқа буйвол, кодас, бизон, енеке (зебу) ... ... ... ... ... ... ... болады.
Ауру малдың сөлін тері астына жіберсе сол жердегі шелде жайылған
флегмониялық қабыну ... ... сөл безі ... ... ... бұзау 15-17 күнде өледі. Егер материалды ... ... тері ... жіберсе, аздаған ғана орны шектелген ... ... ... ... ... ... ... асқынып кетсе
тіпті өлімге соқтырады.
Жұқтырудың басқа жолдары (көк тамырға, кеңірдекке, өкпеге, жеммен бірге)
мәлікке тән құбылыстар бермейді. ... ... ... ... зақымдамай
экссудативтік плеврит тудырады.
Шово мен Нокар ауруды қолдан жұқтару үшін ауру сиыр мен сау сиырдың
тұмсықтарын қан ... ... ... оң нәтижеге жеткен болатын.
Жұқпалы плевропневмония кезінде ауру қоздырушысының бастауы ауырған мал.
Әсіресе созылмалы түрде ... мал аса ... ... ... жағдайда
аурудың көзге түсер белгілері байқалмайды.
Ауру ауырған мал мен сау малды бірге ... ... Бұл үшін аз ... өзі ... малдың денесінен қоздырушы танаудан аққан сора, жөтелген кездегі
шашыраған сұйықтық, ара-тұра несеп, сүт, ... ... ... ... ... ең ... ... - респираторлық жолмен ... ... ... өкпенің беріштенген ошақтарында
жылдан аса ... ... ... ... микробтың сыртқы ортаға
бөлінуіне себеп болады.
Сиырдың мәлікке бейімділігі әр ... ... ... ... құбылыс. Ауру
ұзақ уақыт жайлаған аймақта жергілікті ... оған ... ... ... ... мал тез ... Табындағы мал түгелдей ауырмайды,
олардың бір бөлігінде ауру жұкқан кезде тек қана ... ... оң ... байқалады да, өкпесі зақымданбайды.
Жұқпалы плевропневмония індеті баяу өрбіп, бірнеше жылдарға ... ... ... ... нашар желдетілетін қорада тезірек өтеді. Ауруға
шалдығу көрсеткіші 70%, ал өлім көрсеткіші 20%-ке жетеді.
Дерттенуі. Мәліктің ... ... ... ... ... ... ұсақ ... бойында орын тебеді. Орналасқан ... ... ... ... ... аралық дәнекер- ұлпаны зақымдап, оны
домбықтырады.
Сол тамырлары бітеліп, ... ... ... өрбіп, осы
ауруға тән өкпенің бауырлану процесінің әртүрлі стадиялары ... қан және сөл ... ... ... ... ... ... өліеттенуі байқалады. Бұл ... және ... сөл ... және өкпе ... - ... ... өліеттенген телімдердің айналасында дәнекер ұлпадан құралған
қабыршақ түзіледі де, ... ... ... ... ... ... ұзақ ... сақталады да, қабыршақтың бүтіндігі бұзылса
айналадағы сау ұлпаға өтіп, ... сау ... ... ұшыратады. Баяу
типтес сезімталдық дерттің өрбуінде біршама маңызды роль атқарады.
Жұқпалы плевропневмониямен ауырған ... ... ... ... жазылып кетпейді. Сөл тамырларының қабынуы мен бітелуі экссудаттың
сіңірілуіне бөгет ... ... ... ... ішкі мүшелерді (бауыр, бүйрек,
жүрек) дегенеративтік ... ... мен ... ... ... 2-4 ... ... 4-6 айға созылады.
Ауру аса жіті, жітіден төмен, созылмалы және кәдімгідей емес түрде өтеді.
Аса жіті ... ... өкпе мен оның ... ... ... плеврит пен пневмонияның белгілері білінеді. Тыныс алу
қиындап, ... ... ... ... ... асады. Ауырған мал жемшөпке қарамайды,
күйістен қалады, іші өтеді, 2-8 күн ішінде өледі.
Жіті өткенде ауру ... ... ... ... ... ... арқылы байқалады. Одан кейін дененің ... ... ... ... төмендемейді, кейде айнымалы түрде байқалады.
Ауырған мал қозғалмауға тырысып, алдыңғы аяқтарын алшақ ұстап, мойнын
созып, ... ... ... ашып ... ... ... ... арқасын басқанда ауырсынады,
жүрек соғысы дүрсілдеп, тамыры баяу ... ... ... сүті ... ... ... қысқа, қатты, кейіннен дыбысы бәсең, ылғалды болады.
Перкуссия жасағанда ... ... ... ... ... ... зақымданса үйкелген дыбыс шығады. Өкпеде каверналық қуыс болса
тамшының ... ... ... ... ... ғана, кейде екі өкпе де қабынады. Сора танаудың
екі тесігінен бірдей ағады.
Кеуденің төменгі тұсы мен сирақтары ... ... ... мен өтуі ... байқалады. Ауырған мал 2-4 аптада өледі. Өлім көрсеткіші 70%-ке
жетеді. ... ... ... ... не ... ... ... Әдетте
ауырған мал толық сауықпайды.
Жітіден төмен өткен аурудың барлық ... ... ... ... мал сирек жөтеледі, іші өтіп, ыстығы көтеріледі.
Созылмалы өткен кезде мал арықтайды, ... ... іші ... мен ... ... өкпеде секвестер қуыстарын байқауға
болады. Жөтелген кезде ірінді іріміктер шашырайды.
Кейде ... ... ... ... ... Ауру бірнеше
айға созылады, көбінесе ауырған мал өліп қалады, не пышаққа ... ... емес ... ... аз уақыт ыстығы көтеріліп,
селқостанып, жемшөп жеуі нашарлайды. Оқтын-оқтын жөтеліп қояды.
Патологиялық-анатомиялық өзгерістер. ... ... ... ... байқалады.
Әдетте олар бұл ауруға тән құбылыстар ретінде патологиялық-анатомиялық
диагноз қою үшін толық негіз бола алады.
Көбінесе ... ... ғана ... ... ... ... ... бөлігінде шоғырланады. Зақымданған телім бұдырайып тұрады, басып
көргенде тығыз ... ... әр жері ... әр ... ... ... ... ішінен дәнекер ұлпадан тұратын талшықтар өтеді. Бұл жолақтанған
талшықтар қызыл-сары түсті болып, ортасында ... сөл ... ... ... бәрі өкпе ... ... мрамор суретті көрініс береді.
Аурудың соңғы кезеңінде өкпенін өліеттенуінен пайда болған секвестрлер
кезігеді. Олардың сыртын дәнекер ұлпалардан тұратын қабыршақ ... ... жиі ... ... өкпе пердесі қалыңдап, оған
фибринді жалқақ жабысып, аурудың ... ... ... ... ... арқылы бір-біріне жабысып қалады.
Көкірек қуысында фибрин іріміктері аралас экссудат болады. Көкірек
қуысының сөл ... ... ... ... түрі ... ... ... ұсақ телімдер кездеседі.
Басқа ағзаларда әдетте өзгеріс болмайды. Кейбір жағдайда суланған немесе
фибринді перикардит, ал ... ... ... ... ... тері асты шелінде іркілдеген жалқақтар ұшырасады.
Балау. Жұғымтал плевропневмонияға диагноз қою үшін ... ... ғана ... ... баяу өрбиді), клиникалық белгілерін
(пневмония, плеврит), патологиялық-анатомиялық ... ... ... ... ... және ... ... (бұзауға қойылатын биосынама, бактериологиялық және серологиялық
тексерулер) негізге ... ... ... қиыншылық тудыратындықтан бірнеше ауруға күдікті
малды сояды. Бұл мақсатта биосынама жақсы нәтиже береді. Ол үшін ... ... ... ... тері ... ... малдың өкпе сөлін
немесе көкірек қуысындағы экссудатты жібереді.
Бактериологиялық зерттеуге ... ... ... өкпенің
зақымданған телімінің сөлін пайдалануға болады. Аурудың жіті ... ... ... да бөліп алуға болады.
Ауруы жасырын түрде өтетін жануарларды айқындау үшін серологиялық
реакциялар: КБР, ... ... ... ... АР, ДПР, ... ИФР. Ескеретін жәйт, мәлікке қарсы егілген мал
8 айға дейін КБР-да оң нәтиже береді.
Ажыратып балау. ... ... ... парагриптен,
эхинококкоздан, жұқпайтын крупозды пневмониядан, жарақатты перикардиттен
ажырату керек.
Пастереллез көкіректегі түрімен ... ... ... ... ... ... қабынуы қауырт, жіті өтеді. Түпкілікті ... ... ... ... баяу өрбиді. Өкпеден басқа ... ... да ... ... ... Ажырату үшін туберкулин сынамасы мен бактериологиялық
тексеру жүргізіледі.
Парагрипп негізінен жас ... ... жіті ... ... ... ... ... болады. Айқындау үшін серологиялық және вирусологиялық
зерттеу әдістері қолданылады.
Эхинококкоз өкпені зақымдағанымен плевра таза ... ... ... ... оң ... ... перикардит жекелеген жануарларда ғана байқалады. Төсін, жүрек
тұсын басқанда ауырсынады. Сойғанда бөгде зат шығады, дүңгіршек қарын ... ... ... ... ... пневмония әдетте жіті өтіп, малды жаппай
қамтымайды, өкпеде секвестерлер ... ... Ауру ... ... ... алып ... Аурудың тез тарау қаупі
болғандықтан емдеуге тиым салынады.
Иммунитет. Мәлікпен ... ... және ... ... ... Ерте ... бері бұл ... қарсы жасанды иммунитет
қалыптастыру үшін әртүрлі әрекеттер жасалып ... ... ... ... ... ... малдың өкпесіне
батырғаннан кейін сау малдың мандай терісін тілу ... егу ... ... ... ... (1852) бұл ... ... негіздеме
жасады, ал Л.Пастер осы әдіспен егу үшін қолдан жұқтырылған бұзаудың тері
асты шелінде ... ... ... ұсынды.
Кейіннен егу үшін қоздырушының қоректік ... ... таза ... ... ... ... ... қасиеті төмен, ал тірі өсін
асқынған жағдайларға әкеп соғатын болғандықтан, тірі ... ... ... белгілі бір жерлеріне ғана (құйрықтың ішкі жағындағы тері астына)
егетін әдіс ... ... ... ... ... ұзақ ... ... иммунитет қалыптасады.
Қазіргі уақытта шет елдерде тауық эмбрионында өсірілген авинделген
вакцина қолданылады. ... ... ... ... ... әлсіреген
штамдардан даярланған вакциналар пайдаланылады. Оба мен мәлікке қарсы
ассоциацияланған вакцинаны қолдану тәжірибесі де оң ... ... және ... ... елде ... ... жойылғандықтан негізгі назар
көрші елдерден бұл ... ... жол ... ... ... ... дәл диагноз қоя білуге байланысты. Ауру шыға ... ... ... ... ... ... қатар КБР беретін малдар
сойылады.
Етін пайдаланып, зақымданған ұшаның телімдері мен ішкі ... ... ... ... Қора ... мұқият тазалап,
2% күйдіргіш натрий, 10-20% ... ... ... ... ... ... ... Індетке қарсы шаралар туралы түсінік
Індетке қарсы шаралар жұқпалы аурулардың шығуына және олардың таралуына
жол бермеуге бағытталады. Жұқпалы ауруларды ... үшін ... ... ... іске ... ал ауру шыға ... ... оны жою (сауықтыру)
шаралары қарастырылады.
Сонымен, індетке қарсы шаралар дауалау шаралары және сауықтыру ... екі ... ... Бұлардың қай-қайсысы болмасын бірнеше салаға
бағытталған кешеннен тұрады.
Бұл күрделі кешенге кіретін ... ... ... ... ... ... ... сондықтан да олар инфекция қоздырушысының
бастауына, инфекция ... ... ... және ... ... ... ... керек.
Індетке қарсы шаралар жалпы және арнайы болып екі топқа бөлінеді. Жалпы
шаралар кезкелген жұқпалы ауруға бағытталған ортақ сипаты ... да, ... және ... ... ... ... ... бір жұқпалы ауруға қарсы бағытталады да, оған сол
ауруды балау және ... ... ... ... ... іске ... негіздері. Індетке қарсы шаралардың
басты бір негізі — олардың ... ... ... ... жоғарыда көрсетілген індеттенудің барлық қозғаушы
күштеріне ... ... ... ... ... және арнайы шаралар ретінде жүргізілуінен туындайды.
Екінші бір ...... ... шаралардың белгілі бір жүйемен жоспарлы
түрде жүргізілуі. Әрбір шаруашылық пен белгілі бір территорияда ... ... ... және ... ... ... болуы керек.
Бұл жоспар еңбек және қаржы ресурстарымен қамтамасыз етілуге тиіс.
Індетке қарсы шаралардың ... ...... ... ... ... мемлекет тарапынан белгіленеді де, ... ... іске ... ... шыға ... ... немесе шектеу қою немесе алу
халық депутаттарының жергілікті кеңестерінің ... ... ... ... ... ... іске асуына әкімшілік органдары (милиция)
көмек көрсетіп, бақылау жасайды.
Төртіншіден, індетке қарсы шаралар адамдарды ... ... ... ... ... ... ... ауруларымен күрес
шаралары медициналық мекемелермен ынтымақтастықта жүргізілуі керек.
Адам мен малға ортақ жұқпалы ауруларға қарсы шараларды жоспарлау, оларды
жүзеге ... ... ... ... ... [1,2,3,6,7].
1.4 Шаруашылықтағы індеттанулық талдау мен бақылау
Індеттанудың негізгі зерттеу әдісі. Жұқпалы ауру ... ... ... ... ... ... қою мен ... індеттанулық балау
қойылады.
Ауруға балау қою дегеніміз (нозологиялық балау) кай ауру екенің ... ... ... немесе топалаң), індеттанулық балау-байқалған жұқпалы
ауруға індеттану тұрғысынан толық сипаттама беру ... ... Яғни ... ... ... ... ... ерекшеліктерін анықтайды.
Бұл әдіс арқылы аурудың себептері, таралу жолдары індет ошағының қалыпты
жағдайлары айқындалады. Осындай талдау ... ... ... бактериологиялық, вирусологиялық, серологиялық,
аллергологиялық зерттеулер жүргізіледі.
Барлық алынған мәліметтер індеттанулық талдау ... ... ... ... ... ... ... талдау мен бақылау жұқпалы ауру байқалған кезде ғана емес,
бұрын жұқпалы аурудан таза емес шаруашылықта да, ... ... ... ... ... ... аурудан таза емес шаруашылықта жүргізілген
індетке қарсы сауықтыру ... ... ... болса, аурудан
таза шаруашылықта сақтық шараларына баға беру.
Салыстырмалы тарихи сипаттау белгілі бір жұқпалы ... ... ... ... ... ... аурулардың қазіргі індеттік
жағдай әсерін зерттейді.
Жұқпалы аурулар туралы өткендегі деректерді мынандай ақпар ... ... ... ... журналы (№ 1 форма), індетке ... ... ... (№ 2 ... ... ... ... тіркейтін
журнал (№3 ... ... ... мен ... ... құжаттарды пайдалана отырып ретроспективалық (өткендегіні)
талдау ... Оның ... ... динамикасы, маусымдылығы,
кезенділігі анықталынады. Жалпы алғанда салыстырмалы ... ... ... ... уақыт тұрғысынан хронологиялық талдау ... ... ... сипаттау аурудың таралу ауқымын және індет
ошағын қалыптасуына әсер ететін табиғи ... ... ... ... аурулардың белгілі бір әкімшілік аймақта (аудан,
облыс), ... ... ... ... ... туралы
тұжырым жасалады.
Салыстырмалы географиялық сипаттауды іске асыру үшін, сол территорияның
індеттік картасы ... ... ... ... ... ... әрқайсысының байқалған жерлері белгіленеді де (картада
қазба ... ... ... ... картада нақтылы бір
аурудың таралу шекаралары көрсетіледі. Аурудың таралған аймағын нозоареал
деп атайды. Осындай ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Соңымен саластырмалы географиялық сипаттау арқылы белгілі бір аурудың
кеңістіктегі моделі жасалынады.
Індеттанулық ...... ... ... ... ... арасында жұқпалы ауру таратып, індет процесіне бақылау жасау.
Бұл бір ғана ... ... ... ... ... ... ... жасанды түрде жануарлардың арасында тарату. Бұндай тәжірибенің
індеттану ғылымына індетті таралуы ... аса ... мол ... ... ... ... індет ошағында, аурудың одан тысқары
тарап кетпеуін мұқият қадағалаған жағдайда өткізіледі. ... бұл ... ... ... ... бола ... да практикада бұндай эксперименттен гөрі экономикалық шығын
келтірмейтін қоршаған ортаға ... ... ... ... ... ... ... деп абстракциялық жолмен індет процесінің әртүрлі
көрсеткіштері арқылы індет процесінің моделін жасауды айтады. ... ... ... ... және ... деп екі түрге
бөлінеді.
Індет процесінің уақыттық (хронологиялық немесе ... ... ... ... ... ... ... Кеңістіктік модель
болса, ол індеттің жайылу ауқымын анықтауға бағытталады.
Індеттанулық болжау — індет ... ... ... өршу
кезеңдеріне ғылыми прогноз беру. Нақтылы жұқпалы ... ... ... ... ... осы ... белгілі бір территорияда пайда
болуына ықпал ететін табиғат пен ... ... ... отырып
індеттанулық болжам жасалады.
Болжамның қысқа, орта және ұзақ мерзімді түрлері болады.
Қысқа мерзімді болжам жыл ... ... ... ... ... Бұндай болжам маусымдық ауруларға қатысты жасалынады да,
оның ... жыл ... ... ... ... ... ... тасымалдаушылармен күрес шаралары жүргізіледі. ... ... бір жыл ... ... да оның ... індетке қарсы
шаралардың жылдық жоспары жасалады.
Ұзақ мерзімді немесе көп жылдық болжам табиғи ошақты немесе созылмалы
ауруларға қатысты ... ... ... ... болуы үшін екі
бірдей шарттың сақталуы керек.
Біріншіден, аурудың табиғаты мейлінше ... ... ол ... ... ... ... ... Екіншіден, ветеринариялық есеп-қисап жұмысы
дұрыс ... ... ... ... қате ... тиіс.
Күнделікті практикалық қажеттікті өтеу үшін жан-жақты математикалық
модель мен ... ... ... ... ... де ... жағдайын
статистикалық талдау арқылы қолда бар мәліметтерді бір ... ... ... ... ... мен ... ісін ... отыру
қажет.
Жоғарыда қарастырылған әдістер індеттанудың өзіне қатысты ... Осы ... ... бір саласы «Жұқпалы аурулар» курсына келетін
болсақ, оның ... ... ... ... ... және дауалауға
байланысты, үш топқа бөлінеді.
Жұқпалы ауруларды балау әдістері: ... ... ... вирусологиялық, серологиялық,
аллергиялық болып бөлінеді.
Емдеу ... ... және ... болып бөлінеді.
Этиотроптық емдеуге өзіне тән және өзіне тән емес ... ... ... де өзіне тән және өзіне тән емес болып келеді.
Індеттану курсында карастырылатын ... ... ... ... ... және дератизация [1,2,4,7,8].
1.5 Жұқпалы ауруларды зертханалық жолмен анықтау әдістері
Ал кейбір аурулар мен-барлық малдың түрі және ... ... ... зоонозы және антропозоонозы – дейді. Олар бруцеллез, туберкулез,
бешенство ... ... ... язва) және басқалар.
Соған байланысты әрбір ... ... ... жұқпалы
аурулармен күресу және күрескенде, ... ... ... ... арасына таратпау болып табылады. Ондай күресу ... ... ... ... ... ... ... басты мәселе шарушылықта, ауылда, ... ... ... уақытылы білу ауру малды анықтау болған жагдайда оны әрі ... ол ауру ... ... ... ... ауруды жою болып табылады.
Ауру тудыратын себебіне (ауру қоздырғышына) организмге байланысты ауруды
инфекциялық ... ... ... ... ... ... ... (кұрттар, жан-жануарлар, шыбын-шіркейлер) «сануарлар болса-
инвазиондық аурулар деп бөледі.
Індеттану жұқпалы ауруларға ... бар ... ... ... ... ішіндегі ең жақын ғылымдар: микробиология,
вирусология және ... Бұл ... ... жан-жақты қолданылады.
Кейбір жұқпалы ... адам мен ... ... ... ... ... мен ... арасында таралуын ... тура ... ... ... ... малға жұғатын аурулар біршама.
Бұдан келіп медициналық ... ... мен ... ... ... ... ... ауруды зертханалық зерттеуге, ... ... ... жатады
1. Бактериологиялық тексеру
Жұқпалы аурудың қоздырғышын табу үшін,зертханаға ауру ... ... ... ... ауру ... ... зэр, ки, ... мүшелерін жыныс
мүшелеріннен,асказан мүшелеріннен бөлінген заттарды жібереді.
Жіберілген материал өте жаңа ... болу ... ... зерттейтін
кұрал-саймандарда таза стерильді болуы шарт.
Алынған материалды жіберер жақсылап орау(целлофанға) керек. Ол микроб
далаға ... ... ... ... түссе ауру тарауға себепші болады. Ауыру ... ... ... ... ... ... микроскоппен микробтың
іздейді және микроб табса одан себін жасайды.
Тағы да себістен жағынды жасап ... ... ... ... ... қолдан ауыртады. Одан соң ол малдарды ... тағы ... ... Микробтың формасын, көлемін, микробтың орналасуын т.б.
ажыратады.
Сондай-ақ микробтың боялу қасиетін (граммоң, ... ... ... ... ... серологиялық жолмен тану әдісі
Серологиялық ауру тану әдісі деп ару малдың канындағы сарысудағы Арнайы
денешікті ... ... ... ... Ол үшін дайын арнайы қан
сарысуындагы антигенді пайдаланылады.
Қазіргі кезде бұл әдіс ... ... Оның ... ... (РА), ... ... ... (РСК) және преципитация
реакциясы (РП) әдістері кеңінен колдануда. Ол үшін ауру ... ... ... ... жібереді.
Зертханада дайындалған нұсқау (инструкция қанды реакцияға қойып олардың
корытындысын хабарлайды, осындай ... ... ... ... т.т.
тексеріледі.
Ауру шыкса онда ауруды таратпау үшін іс шара ... ... ... құс ... т.б. ... үшін ... ауру малдың кан сары суындағы антителаны - агглютининді ... ... ... ... ... реакция арқылы аныктайды.
Егерде тексерілетін ауыру малдың кан сары суында антитела ... ... ... ... ... Оң ... пробиркада тұнба пайда болады.Оны сәл сілкісек тарап кетеді. Сары
судағы антителаны ... ... ... ... ... ... аурудың ерекше клиникалық белгілері терінің қызаруы,
бөртуі, күлдіреу, ... ... ... ... әр жерлерде ісіну
пайда болады.
Аллергия ... ... ... ... ... ... ... - (ол туберкулез микробын бульонда
сорпада) өсіріп, оны сүзіп (фильтрден өткізіп) алынған сүйық (фильтратты),
паренерально ... ... ... ... пайда болады.
Кей жағдайда аллергиялық реакция пайда болмай қалады - оны анергия -
дейді.
Анергия—екі жағдайда болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... болғанда), екінші, аурумал организмі өте нашарлап
кеткенде, егілген аллергенге ... ... ... ... (туберкулин, маллеин, бруциллолизат) және басқада түрлері
өндірісте жиі ... ... ... ... жүргізу
қолданамыз [1,2,7,8].
2 Өзіндік зерттеу
Курстық жұмысты орындау барысында вирустық ... ... ... ... ... жүргіздім.
Зертханаға патматериалды симптомдары айқын, ауыра бастағанына 2-3 күн
болған малдан, не болмаса әдейі ... жіті ... ... ... ... стерильді тампонмен танаудағы бөліндіні, қанын, ауыздың ойылған
кілегейлі ... ... ... ... ... ... өкпенің
кесіндісін (сау және зақымданған ұлпасының аралығынан), көк ... ... ... кілегейлі қабықтар алынады.
Зертханалық тексеру кезінде патматериалда иммунофлуоресценция
реакциясы ... ... ... ... Торша өсінділерінде
қоздырушы ... ... ... ... және ... айқындалады. Қан сарысуын бейтараптау және ... ... ... вирустық диарея антиденелеріне тексереді.
Зертханалық тексеру үшін тиісті диагностикумдер ... ... ... ... ... ажыратып балау үшін
парагриппке,жұқпалы ринотрахеитке, аденовирусты және ... ... ... ... одан ... ... зілді қатарлы қызбадан,
сарыптан, паратуберкулезден ажырату қажет.
Жұғымтал плевропневмонияға диагноз қою үшін індеттанулық ... ғана ... ... баяу ... ... ... (пневмония,
плеврит), патологиялық-анатомиялық өзгерістерді (өкпедегі, плеврадағы
-өзгеше зақымдар, секвестерлер) және ... ... ... қойылатын биосынама, ... және ... ... ... ... ... ... тудыратындықтан бірнеше ауруға күдікті
малды сояды. Бұл мақсатта биосынама жақсы нәтиже ... Ол үшін ... ... ... ... тері астына өлген малдың өкпе сөлін
немесе көкірек қуысындағы экссудатты ... ... ... ... ... өкпенің
зақымданған телімінің сөлін пайдалануға болады. Аурудың жіті ... ... ... да ... ... ... жасырын түрде өтетін жануарларды айқындау үшін серологиялық
реакциялар: КБР, ... ... ... ... АР, ДПР, ҚГАР, ИФР. Ескеретін жәйт, мәлікке қарсы егілген мал
8 айға дейін КБР-да оң нәтиже береді.
Мәлікті ... ... ... ... ... ... жарақатты перикардиттен ажырату керек.
Пастереллез көкіректегі түрімен қатар ішектегі ... ... ... ... ... ... жіті ... Түпкілікті балау
бактериологиялық зерттеу арқылы айқындалады.
Туберкулез баяу ... ... ... сирек болса да желін, жыныс
мүшелері зақымданады. Ажырату үшін туберкулин ... мен ... ... ... жас төлде кездеседі, жіті өтіп, жасырын кезеңі өте
қысқа (1-2тәулік) болады. Айқындау үшін ... және ... ... ... ... зақымдағанымен плевра таза болады. Эхинококкозға
арналған ... ... оң ... ... ... ... жануарларда ғана байқалады. Төсін, жүрек
тұсын басқанда ауырсынады. ... ... зат ... ... ... ... ... жабысып қалады.
Жұқпайтын крупозды пневмония әдетте жіті өтіп, малды жаппай қамтымайды,
өкпеде секвестерлер болмайды.
Ауру малды жедел бөліп алып сояды. Аурудың тез ... ... ... тиым ... симптоматикалық емдік шаралар қолданылады. Бактериялық
инфекциялар ... ... ... ... ... тез арықтамауына
баса көңіл аударады.
Басқа да вирустық ... ... ... ... ... қан ... пайдаланады.
Малдың күтімін жақсартып, сіңімді жұмсақ азықтар береді. Ауру ауыр өткенде
емнің нәтижесі шамалы және тиімсіз болып ... ... ... бірнеше жылға айтарлықтай берік иммунитет
қалыптасады. Бұзау енесінің уызы ... ... ... ... ... тірі және ... ... ұсынылған.
Көптеген елдерде бұл ауруға қарсы басқа да пневмоэнтериттер
(парагрипп, ринотрахеит және ... ... ... пастереллез т.б. Әртүрлі үйлесімде поливалентті вакциналар
қолданады.
Аурудың алдын алу үшін вакцина егу өзінің лайықты ... ... ... ... ветеринариялық-санитариялық және зоогигиеналық шаралар
ауруға қарсы басты тосқауыл болып ... шыға ... ... ... шалдыққан малды жедел оқшаулап,
індетті одан әрі ... және ауру мал ... ... ... сойып
алған дұрыс. Індет басылғанша малдардың орын ауыстыруына тиым ... ... ... ... күн ... ... тазалап, дезинфекциялайды.
3Техникалык қауіпсіздік
Малшылар еңбек қорғау ережелерімен танысу үшін әкімшілік оларға ... ... ... ... ... ... нұсқаулармен барлық жұмыстарға жаңадан келген адамдар танысады.
Оның мақсаты жұмысқа келген адамдар еңбек ... ... және ... ішкі ... ... ... нұсқауды топ жетекші жүргізеді. Бұл нұсқау жұмыстың
қауыпсыз тәсілдерін практика игерудің ... ... ... ... ... ... яғни ... жұмыс жасайтын адамдарды жеке бастың
гигиенасымен ... ... ... ... жэне ... киімдермен
қамтамасыз етіледі. Арнайы киім - бұл жұмысшылардың физикалық, ... де ... ... ... ... кұрал.
Ауру малдармен, өлекселермен, қилармен жанасу нәтижесінде жұмысшыларға
кейбір антропозоонозды аурулардың жұғу қауіпі төнеді. Аса ... ... ... ... ... құтыру, бұзаутаз және тағы басқа
аурулар жатады.
Ауру малды қабылдағаннан кейін қолданылған кұрал - жабдықтар 15 ... Егер ... ... ... ... байлауға колданылған
жүген - ноқта тағы баска колданылған кұрал - ... ... ... ... ... ... ... тазаланады. Ауруға
қойылған диагноз бойынша қайшылықтар ... ... ... жуылып,
дезинфекцияланады. Ауру малдарды қабылдаған ветеринарлар мамандары қолын
жуып, алшалғышты, қолғапты, піскек және де тағы ... ... ... ... тиіс, мүмкіншілік болмаған жағдайда дезинфекцияланылып
отырылуы қажет.
Химиялық дәрілермен жұмыс істеу кезінде ... ... ... және ... жеке ... ... ... үшін жағдай
-туғызуға және малдардың ауруларына және өлулеріне жол бермеуге бағытталған
аса маңызды шара.
Улы химикаттармен ... ... ең кемі 18 ... ... денсаулығы
мықты, химиялық дәрілермен жұмыс істеу ережелері жөнінде нақтылы ... және де ... ... кұрту әдістерін игерген
қызметкерлерге ғана рұксат беріледі.
Техникалық қауіпсіздік және өндірістік-санитариялық ... ... ... ... ... ... өнімділігін
жоғарылатуды және жоғары сапалы өнім алуды қамтамасыз етуі керек.
Малшылар еңбек қорғау ... ... үшін ... ... ... орнындағы кезеңді нұсқауларды беруі тиіс.
Алғашқы нұсқаумен барлық жұмысқа жаңадан келген ... ... ... ... келген адамдарды еңбек қорғау ережелері және кәсіпорынның
ішкі ... ... ... ... топ ... жүргізеді.Бұл нұсқау жұмыстың
қауіпсіз тәсілдерін практикада игерудің ... ... ... ... ... істейтін адамдарды жеке бастың гигиенасымен таныстырады.
Кезеңді нұсқау мал шаруашылығы жұмысшылары үшін 6 айда бір ... ... ... ... ... қосымша нұсқау көшіріледі, оған
барлық құсшылар қатысады.
Мал шаруашылығында еңбек шарты қора-жай ... ... ... ... және микроорганизмдермен ластануына, температураның тез
өзгеруіне,шуға және ... ... ... ... мал ... жұмысшылар көп жағдайда мамандық ... ... және ... ... ... тарату, суару, сауу, көңді жинау сияқты ... ... ... ... еді. ... де, ... шаруашылықтарда кейбір
колайсыз факторлар сақталады, мысалы: ұзақ уақыт бойы қораларда жүру,
малдың ... ... ... ... ... ... ... шаруашылығындағы жұмысшылардың денсаулығына зиянды әсерін тигізеді.
Сондықтан да қораларда ... ... ... қызмет
көрсетушілерді аурудан сақтаудың маңызды факторы болып табылады.
Мал шаруашылығындағы жұмысшылар арнайы және санитариялық ... ... ... киім - бұл ... ... ... ... факторлардың әсерінен қорғайтын құрал. Арнайы киімге
кеудеше, комбинезон, алжапқыш, қолғап, етік, ... ... ... дезинфектанттардың зиянды әсерінен қорғану үшін жұмысшыларға
алжапқыш, қалпақ, резеңке етік және қолғап беріледі.
Санитариялық киім- бұл ет және ет ... ... ... ... ... ... мүмкіндігінің алдын алушы құралдың ... ... ақ, ... ... ... ... ... қалпақ, орамал
жатады.
Зарарланған қи мен өлекселерді резеңке ... ... ... ... Бұл ... ... ... киімдерді әбден зарарсыздандырады.
Халат, алжапқыш, орамалдарды ... 1 рет 1 ... ... ... 2 пайыз сода ерітіндісіне салып қояды, соңынан 30 мин
қайнатып, ... ... ... оқыс ... мал ... адам ... ... мүмкін. Малдың шоқып алуы мүмкін. Осындай ... ... ... малды күтудің қауіпсіздік ережелерін жаттау керек.
Қызмет көрсетушілер ... ... ... ... соң ... ... Жұмысшылар 3 айда 1 рет, сауыншылар айына 1 ... ... ... және 6 айда 1 рет ... ... тексеріледі. Барлық жұмысшылар уақтылы ... ... ... ... ... ... және ... қатысады, олар дезқондырғылармен және
дезинфекциялық ерітінділермен жұмыс істеу және қауіпсіздік ... ... ... жұмыстары ветеринариялық мамандарды
қадағалауымен жүргізіледі. Ерітінді дайындаушылар ... ... ... және ... ... ... ... темекі
шегуге және тамақ жеуге болмайды. Ауланы аэрозольдармен дезинфекциялау
желсіз құрғақ ауада ... ... ... ... ... ... ... жауып қояды. Мұндай жағдайда қоражайлардьщ, қоралардың есіктеріне
«кіруге болмайды» деген ескертпе жазулар ілінеді.
Улы химикаттармен жұмыс жасаған соң, ... ... ... ... және
қолды сабындап жылы сумен жуады. Дезинфекцияда ... ... ... ... ... шаруашылығындағы жұмысшылардың барлығында санитариялық инспекция
бекіткен санитариялық кітапшалары болады.Санитариялық ... ... ... ... нәтижелері инфекциялық аурулармен ауырса,
ол туралы мәліметтер, профилактикалық егулер туралы жазылады.
Туберкулезбен, бруцеллезбен және ... да ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуге жіберілмейді.
Ветеринариялық мамандар үнемі ауру малмен және өлекселермен тікелей
қатыста ... олар үшін жеке ... ... аса ... ... үшін ... шаралар жүргізіледі: қораларда оптимальді
микроклимат жасау тиімді желдеткіш және канализация орнату, жүйелі түрде
дезинфекция, дезинсекция, дератизация ... ауру ... ... ... территорияны көгалдандыру және т.б.
Қорытынды
Қорыта келгенде, вирустық диареямен табиғи жағдайда сиыр, ... және елік ... Ірі қара ... 2 ... 2 ... ... аралықта
ауырады, жаңа туған бұзаулар мен сақа ... ... ... ... мен ... оны ... ... болады. Вирус денеден нәжіс,
несеп, сілекей, танаудан аққан сора мен көзден аққан жас арқылы ... ... жұғу жолы ... ... ... жолмен немесе
тумай тұрып жатырда жұғады. Жұқтыру факторы рөлін вируспен ... ... су, ... ... ... ... басталғаннан соң 1-2 апта өткенде қанда антиденелер пайда болып,
егер ауру ... ... ... ... немесе процесс созылмалы сипат
алады. Ауырып жазылған малдың ... ... 1-1,5 ... ... Кейіннен серологиялық реакциялар өшеді, бірақ вирусты қаннан
немесе сөлден бөліп алуға болады. Мұңдай малдың ... ... ... ауру ... болады.
Буаз сиырға ауру жұққанда, іштегі төл тез ... Оның ... ... ... ... ... ми қабығы қабынады, мишық
зақымданады, терісі суланып қабынады, кейде төл тұтастай семіп, ... ... ... ... сиыр іш ... Егер төл тірі
туса, ол шала жансар ... ... ... ... ... қоздырушы вирустың
вертикальды тікелей жолмен берілуін ... ... ... диареяға
әдетте жұқпалы ринотрахеит пен парагрипп ... ... ... ... ... ... ... да (эшерихиялар,
сальмонеллалар, пастереллалар, гемофильді бактериялар) бұл аурудың асқынып,
зілді түрде өтуіне себепкер ... ... ... ... ... ... ... иммунитет
қалыптасады. Бұзау енесінің уызы арқылы ... ... ... қарсы тірі және өлтірілген вакциналар ұсынылған. Көптеген елдерде
бұл ауруға қарсы басқа да пневмоэнтериттер (парагрипп, ... ... ... ... лептоспироз, пастереллез т.б.
Әртүрлі үйлесімде ... ... ... ... алу үшін ... егу ... ... орнын алған жоқ.
Әзірше негізінен ветеринариялық-санитариялық және зоогигиеналық шаралар
ауруға қарсы ... ... ... ... шыға ... ... ... шалдыққан малды жедел оқшаулап,
індетті одан әрі таратпай және ауру мал ... ... ... ... дұрыс. Індет басылғанша малдардың орын ауыстыруына тиым ... ... ... ... күн ... ... тазалап, дезинфекциялайды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1 Сайдулдин Т. Ветеринарлық індеттану: оқулық жоғары оқу ... ... Т. ... 1999. ... ... И.В. ... ... /Кононов И.В. Мәскеу, Колос
баспасы, 1972.-161б.
3 ... Ж. Ірі қара ... оқу ... жоғары оқу орындары
үшін /Бердімұратов Ж. Алматы, Қайнар, 1976. - ... ... Е. ... ... ... оқу құралы жоғары оқу орындары үшін /Әмірбек Е. Алматы-
2006. -157б.
5 Ілиясов Б.К. Алғашқы ... ... оқу ... ... оқу
орындары үшін, /Ілиясов Б.К. Алматы - 2001.-130б.
6 Төлеуіш Ж. Малың аман болса, май ... ... Ж. ... ... Е.И. ... және ... ... ветеринария –
санитария негіздерімен: оқулық жоғары оқу ... үшін ... ... - 2006.- ... ... А.А. ... и инфекционные болезни животных: учебник
для вузов /Конопаткин А.А. ... ... , ... ... Білім және Ғылым министрлігі
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Университеті
__________________________кафедрасы
___________________________________пәні ... ... ... тақырыбы:_____________________________________________
Мамандығы:_________________________________________________
Орындаған ... аты ... аты ... дәрежесі, атағы)
Жұмыс ____________
бағасы
бағасына қорғалды
«_____»________2014ж.
Норма бақылау:
_______________
қолы, аты – жөні
Комиссия:
_______________
қолы,аты – жөні
_______________
қолы,аты – жөні
Шымкент 2014 ж.
Ф. 7. 05 – ... ... ... ... ... ... __
«____»_____2014ж.
№____Тапсырмасы
___________________________________пәні бойынша курстық жұмыс
Студент ... ... ... ... ... ... ... мазмұны | Орындалу | ... |
| | ... ... ... |
|1 | | | |
|2 | | | |
|3 | | | |
|4 | | | |
|5 | | | |
|6 | | | ... ... ... күні _________жұмысты қорғау күні________________
Жұмыс жетекшісі _________________________________________________
(қызметі, ...... ... ... қабылдаған_______________________________
( күні,
студенттің қолы)
Ф. 7. 04 – ... ... ... және ... министрлігі
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті
« _______________________________________» факультеті
«_________________________________________»кафедрасы
«Бекітемін»
Кафедра меңгерушісі
_____________________
(қолы,аты – жөні)
_______________2014ж.
Курстық жұмысты қорғау
Хаттамасы №____
______________________________________________________пәні
студент_____________________________тобы_________________________
Курстық жұмыс тақырыбы _____________________________________
_________________________________________________________________
Қорғау ... ... ... ... алынды:
1.________________________________________________________________
2.________________________________________________________________
3.________________________________________________________________
Курстық жұмысты орындау кезінде алынған балл (60 мүмкіндіктен)
_____, қорғау бағаланды (40 ... ... ... ... жетекшісі____________________________________
Комиссия мүшелері________________________________________________
Комиссия мүшелері________________________________________________
Қорғау күні__________2014ж.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Испания журналистикасы» атты ғылыми-зерттеу жұмысына тезис11 бет
1)вирустық аурулардың спецификалық алдын алу.вакцина дайындау принциптері.адьюванттар,иммуномодуляторлар 2)құтырық,аусыл,шмалленберг,блютанг ауруларының диагностикасы және алдын алу шаралары21 бет
Ірі қара мал диктиокаулез ауруының патологоанатомиялық өзгерісі мен диагностикасы31 бет
Ірі қара мал кетоз ауруының патологоанатомиялық өзгерістері30 бет
Аллергияның диагностикасы және емдеу14 бет
Асыранды балаларда жиі кездесетін генетикалық ауралар және олардың диагностикасы5 бет
Ауески ауруының сипаттамасы, диагностикасы, алдын алуы8 бет
Бас сүйек, ми, көз жарақат кезіндегі алғашқы жәрдем және диагностикасы6 бет
Бас сүйек, ми, көз жарақат кезіндегі алғашқы жәрдем және диагностикасы сыну кезіндегі алғашқы жәрдем және диагностикасы күю және үсу кезіндегі алғашқы жәрдем және диагностикасы13 бет
Бас сүйек, ми, көз жарақат кезіндегі алғашқы жәрдем және диагностикасы туралы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь