Листериозды балау, дауалау шаралары

Нормативтік сілтемелер
Анықтамалар
Қысқартулар мен белгілер
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ..8
1 Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9 1.1 Листериоз ауруы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.1.1 Листериоз ауруының қоздырушысының төзімділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
1.1.2 Листериоз ауруының патогенезі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
1.1.3 Листериоз ауруының өтуі және симптомдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
1.1.4 Листериоз ауруының патологоанатомиялық өзгерістері ... ... ... ... ... ... ... .11
1.1.5 Листериоз ауруын балау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
1.1.6 Листериоз ауруының иммунитеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
1.1.7 Листериоз ауруының емі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13
1.1.8 Листериоз ауруын дауалау және күресу шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
1.2 Макроорганизм мен сыртқы ортаның инфекциядағы маңызы ... ... ... ... ... ... ... ...14
1.3 Індет ошағын жою шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
2Өзіндік зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
3 Техникалық қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Тақырыптың өзектілігі. Адамзат ерте заманнан бері мал мен адам арасында жоғары өнім тудыратын жаппай аурулардың себебін анықтауға тырысты.
Жұқпалы ауруларды зерттеу адамзаттың өркендеуінде ұзақ мерзімді орын алады. Малдың жұқпалы аурулары туралы ғылым ветеринарияда өзекті мәселе және арнаулы бағыт болып табылады.
Жұқпалы ауруларды болдырмау үшін оның таралуын, қоздырғышын, клиникалық белгілерін, эпизоотологиялық мәліметтерін, аурудың дамуын, өлексенің патолого-анатомиялық өзгерістерін, диагностикалық және дифференциалды балауын, иммунитетін және емдеу әдістерін, алдын алу және күресу шараларын білу керек.
Жұқпалы аурулардың өзінің табиғатына қарай жұқпалы емес аурудан кәдімгідей айырмашылығы бар, сондықтан жануарлар патологиясында ерекше орын алады.
Ет, сүт, жұмыртқа және басқа тамақ және шикізат өнімдерін өндіру мал шаруашылығы қызметкерлерінің алдына қойылған өзекті мәселенің бірі.
Мал басын көбейту, оның өнімділігін арттыру және интенсификациялау – мал шаруашылығында негізгі бағыт болып белгіленген.
Осыған байланысты, еліміздің ветеринарлық қызметінің міндеті – малдың және құстың өлімін және ауруын төмендету үшін, ветеринарлық – санитарлық шаралардың жүйесін іске асыру болып табылады.
Ветеринарлық мамандардың жұмысының үлкен экономикалық және социальды маңызы бар, өйткені олар адамдарды мал мен адамға ортақ аурулардан сақтайды.
Нақты жұқпалы ауру кезіндегі індет процесін зерттегенде, оның биологиялық құбылыстармен ғана емес, табиғи – географиялық, әлеуметтік – экономикалық жағдайлармен де байланысты екенін ескеру қажет.
Сондықтан да, жұқпалы ауруларды зерттегенде басқа да ғылымдардың үрдістері мен әдістерін кеңінен пайдаланады.
Ауыл шаруашылығы малдарының жұқпалы ауруларымен күресудің басты шаралары жоспарлы түрде жүргізілгенде, оның тиімділігін арттыруға болады.
Соған байланысты малды, түрлі жағдайларда аурулардан сақтап қалу үшін жоспардың негізгісі ретінде диспансеризация жүргізу ұсынылады. Кей аурулардан, әсіресе, зат алмасуының бұзылуынан сақтау, топтап сақтық ем жүргізу әдістерін қолданғанда ғана жақсы нәтиже береді.
Листериоз - орталық жүйке жүйесі, жыныс мүшелері, желін зақымданып, өлі тиіп өтетін жұқпалы ауру.
Бірінші рет ауру үй қоянында Lucet /1892/ сипатталады, ал D.A. Gill /1931/ қойда анықтағаннан кейін құстың, сиырдың және басқа да жануарлардың ауыратындығы белгілі болды.
Курстық жұмыстың мақсаты - листериоз ауруын балау және дауалау шараларын зерттеу.
1 Сайдулдин, Т.С. Ветеринариялық іңдеттану: оқулық жоғары оқу орындары үшін, Том 1,2. / Т.С.Сайдулдин - Алматы: Санат,1999.-121б.
2 Қасымов, Е.И. Бірнеше түлікке ортақ жұқпалы ауруларды балау және күресу шаралары: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін / Е.И. Қасымов - Алматы: Қайнар, 1992. – 134б.
3Носков Н.М. Руководство к практическим занятиям по эпизоотологии: учебное пособие для вузов / Н.М. Носков - Москва: 1961.- 54с.
4 Поляков, А.А. Ветеринарная дезинфекция: (изд. третье), учебник для вузов / А.А.Поляков – Москва: Колос, 1964.-112б.
5 Покров, М.И. Рекомендации по методике эпизоотологического исследования: /М.И.Покров - Москва: Колос, 1975.- 56с.
6 Сайдулдин, Т.С. Основы серологии: учебник для вузов / Т.С.Сайдулдин - Алма-ата: Кайнар,1992. -43с.
7 Осидзе, М. Инфекционные болезни животных: справочник /Под редакцией М. Осидзе - М: Агропромиздат, 1987.- 137с.
8 Байрак В.А. Практикум по ветеринарной микробиологии: учебное пособие для вузов / В.А. Байрак , В.М. Беляев –Москва: Колос, 1980.-183с.
9 Степин, В.С. Компоненты клеточного иммунитета в зависимости от способа введения вакцины /В.С.Степин, Л.М. Проскурина - Вестник сельскохозяйственных науки Казахстана, 1986. - № 4, 61с.
10 Кононов, И.М. Ветеринарлық анықтама / И.М. Кононов - Москва: 1984.-18с.
11 Құрманова, К. Адамға малдан жұғатын аурулар: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін / К.Құрманова - Алматы: Санат, 2000.-155б.
12 Төлеуіш, Ж. Малың аман болса, май ішесің: / Ж.Төлеуіш - Шымкент: «Замана» баспасы, 2007.- 37б.
        
        Аннотация
"Індеттану және инфекциялық аурулар" пәнінен "Листериозды балау, дауалау шаралары" тақырыбына жазылған курстық жұмыс 30 беттен тұрады.
Курстық ... ... ... ... өзіндік зерттеу, техникалық қауіпсіздік, қорытынды, пайдаланылған әдебиеттер тізімі және 1 кесте қамтылды.
Нормативтік сілтемелер
Осы ... ... ... ... ... ... сілтемелер жасалған:
МЖМБС 2.104 -2006 КҚБЖ (ЕСКД). Негізгі жазбалар.
МЖМБС 2.301 -68 КҚБЖ ... 2.601 -2006 КҚБЖ ... ... ... 2.304-81 КҚБЖ ... ... 2.701-84 КҚБЖ (ЕСКД). Схемалар. Түрлері мен типтері. Орындауға қойылатын ... ... 2.321-84 КҚБЖ ... ... белгілеу.
Ф.7.04-03
Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Университеті
__________________________кафедрасы
___________________________________пәні бойынша
Курстық жұмыс
Пәні _______________________________________________________
Жұмыс ... ... ... аты ...
Жетекші ... аты – ... ... ...
Жұмыс ____________
бағасы
бағасына қорғалды
«_____»________2014ж.
Норма бақылау:
_______________
қолы, аты – жөні
Комиссия:
_______________
қолы,аты – жөні
_______________
қолы,аты – жөні
Шымкент 2014 ж.
Ф. 7. 05 – 04 ... ... ... ... Мемлекеттік Университеті
______________________________кафедрасы
«Бекітемін» ... ... ... ... курстық жұмыс
Студент _______________________________
(тегі,аты-жөні)
Жұмыс тақырыбы ... ... ... ... мазмұны
Орындалу
мерзімі
Көлемі
(парақ саны)
1
2
3
4
5
6
Ұсынылған әдебиеттер: 1.__________________________________________________________
2.__________________________________________________________
3._____________________________________________________________
Тапсырма берілген күні _________жұмысты қорғау күні________________
Жұмыс жетекшісі _________________________________________________
(қызметі, тегі,аты – жөні, қолы)
Тапсырманы орындауға қабылдаған_______________________________
( ... ... ... 7. 04 – ... Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті
« _______________________________________» факультеті
«_________________________________________»кафедрасы
«Бекітемін»
Кафедра меңгерушісі
_____________________
(қолы,аты – жөні)
_______________2014ж.
Курстық ... ... ... ... ... ... кезінде келесі сұрақтарға жауап алынды: ... ... ... ... ... балл (60 ... _____, ... бағаланды (40 мүмкіндіктен)_____балл.
Сомалық баллы______
Жұмыстың бағасы____________
Курстық жұмыс жетекшісі____________________________________
Комиссия мүшелері________________________________________________
Комиссия мүшелері________________________________________________
Қорғау күні__________2014ж.
Қысқартулар мен белгілер
% - пайыз
кг - килограмм
г - ... - ... - ... - ... ... ...
Қысқартулар мен белгілер
Кіріспе……………………………………………………………………… ..............8
1 Негізгі бөлім ...........................................................................................................9 1.1 Листериоз ауруы....................................................................................................9
1.1.1 Листериоз ауруының қоздырушысының төзімділігі.......................................9
1.1.2 ... ... ... ... ... өтуі және ... Листериоз ауруының патологоанатомиялық өзгерістері.............................11
1.1.5 Листериоз ауруын балау..................................................................................11
1.1.6 Листериоз ауруының иммунитеті..................................................................12
1.1.7 ... ... ... ... ... ... және күресу шаралары......................................13
1.2 Макроорганизм мен сыртқы ортаның инфекциядағы маңызы...............................14
1.3 Індет ... жою ... ... ... ... ... ... өзектілігі. Адамзат ерте заманнан бері мал мен адам арасында жоғары өнім тудыратын жаппай аурулардың себебін анықтауға тырысты.
Жұқпалы ... ... ... ... ұзақ ... орын алады. Малдың жұқпалы аурулары туралы ғылым ветеринарияда ... ... және ... ... ... ... ... ауруларды болдырмау үшін оның таралуын, қоздырғышын, ... ... ... ... ... дамуын, өлексенің патолого-анатомиялық өзгерістерін, диагностикалық және дифференциалды балауын, иммунитетін және ... ... ... алу және ... шараларын білу керек.
Жұқпалы аурулардың өзінің табиғатына қарай жұқпалы емес аурудан кәдімгідей айырмашылығы бар, сондықтан жануарлар патологиясында ... орын ... сүт, ... және ... тамақ және шикізат өнімдерін өндіру мал шаруашылығы қызметкерлерінің алдына қойылған өзекті мәселенің бірі.
Мал басын көбейту, оның өнімділігін ... және ... – мал ... ... ... ... ...
Осыған байланысты, еліміздің ветеринарлық қызметінің міндеті – малдың және құстың өлімін және ауруын ... ... ... – санитарлық шаралардың жүйесін іске асыру болып табылады.
Ветеринарлық мамандардың жұмысының үлкен экономикалық және социальды маңызы бар, өйткені олар адамдарды мал мен ... ... ... ...
Нақты жұқпалы ауру кезіндегі індет процесін зерттегенде, оның биологиялық құбылыстармен ғана емес, ...... ...... ... де байланысты екенін ескеру қажет.
Сондықтан да, жұқпалы ауруларды зерттегенде басқа да ғылымдардың үрдістері мен әдістерін кеңінен ... ... ... ... ауруларымен күресудің басты шаралары жоспарлы түрде жүргізілгенде, оның тиімділігін ... ... ... ... ... ... аурулардан сақтап қалу үшін жоспардың негізгісі ретінде диспансеризация жүргізу ұсынылады. Кей аурулардан, әсіресе, зат алмасуының бұзылуынан сақтау, топтап сақтық ем ... ... ... ғана ... ... ... ... - орталық жүйке жүйесі, жыныс мүшелері, желін зақымданып, өлі тиіп өтетін жұқпалы ауру.
Бірінші рет ауру үй қоянында Lucet /1892/ ... ал D.A. Gill /1931/ ... ... кейін құстың, сиырдың және басқа да жануарлардың ауыратындығы белгілі болды.
Курстық жұмыстың мақсаты - ... ... ... және ... ... ... ... ауруы
Листериоз - /Listeriosis/- орталық жүйке жүйесі, жыныс мүшелері, желін зақымданып, өлі тиіп ... ... ... ... Бірінші рет ауру үй қоянында Lucet/1892/ сипатталады, ал D.A. Gill /1931/ қойда анықтағаннан кейін құстың, сиырдың және басқа да ... ... ... ... Listeria monocytogenes грамоң, таяқша тәріздес бактерия, мөлшері-0,5-2, 0,3-0,5 мкм, ұштары дөңестеніп бітеді, спора мен қауашақ түзбейді, жіпшелері бар, қозғала ... ... ... ... кәдімгі қоректік орталарда /рН 7,2-7,4/ өседі.
ЕПА-да ... шық ... ... ... ЕПС бірінші тәулікте лайланады да, кейіннен өсін пробирканың түбіне шөгіп, қоректік орта мөлдірленеді. Шөгінді шайқаған кезде перде ... ... Өсу үшін ең ... ... 30-37С, ... бөлме температурасында да, тіпті төменгі температурада да 4С өсе ... ... О-, ... ... ...
Біріншісі жоғары температураға төзімді, 15 түрі белгілі/ІХҮ/.
Екіншісі қыздыруға, формалинге төзімсіз. Егер микроб бөлме ... ... ... мол болып, перитрих ретінде орналасады. 37С-де өскенде қылшалары аз болып, бір шетінде ғана болады немесе мүлдем ... ... 5 түрі бар: ... ... ... ... бұл микроб 5 вариантқа бөлінеді.
Бұлардың екеуінің індеттік маңызы зор: кемірушілердің және күйіс қайырушылардың листериялары.
Біріншісі алғаш рет кемірушілерден, ... ... ... ... де жануарлардыңбарлықтүрі мен құстардакездеседі [1,3].
1.1.1 Листериоз ауруы қоздырушысының төзімділігі
Листериялар сыртқы ортада ұзақ бойы сақталады және төменгі температурада ... ... пен ... ... алады. Кебек пен сұлыда 105, ал шөп пен ет-сүйек ұнына 134 күнге дейін тіршілігін жоймайды, тұздалған етте төменгі температурада ұзақ ... бойы ... Мал ... 24-48 күн, көңмен ластанған даладағы топырақта 8 күннен /жазда/ 115 күнге /қыста / дейін, жерге көмілген ... 1,5-4 айға ... ... ... ретінде қолданылатын 5% лизол немесе креолин ерітіндісі 10 мин. 2% ... ... ... ... 20 мин., ал 75-90С-та 1 минутта өледі [1,2,3].
1.1.2 Листериоз ауруының патогенезі
Листериялар денеге ... соң қан мен ... ... ... ... жайлап, көбейеді де ми мен жұлынға енеді. Микроб ... ... ... ... ... ұлпаларды, қанның қыл тамырларын зақымдайды, қанның белоктың құрамы өзгертіп, моноциттер саны көбейеді.
Инфекциялық процестің одан әрі өршуі қоздырушының уыттылығы мен мал ... ... ... байланысты болады. Егер микробтың уыттылығы төмен, ал мал ұзақ бойы жасырын листериялар алып жүруші болып ... ... ... ... ... ... жас жануарларға орталық жүйке жүйесі зақымдалып, энцефалит, энцефаломиелиттің клиникалық белгілері байқалады, ал буаз ... ... ... ... іш ... ... Листериоз ауруының өтуі және симптомдары
Жасырын кезеңі 7-30 күнге созылады. Ауру жіті, жітіден төмен, ... ... ... де, ... ... ... өлітиген, жүйке жүйесін зақымдайтын, генитальдық және кәдімгідей емес түрлерге бөлінеді.
Листериоздың өлі тиген түрі жас малда, әдетте 1-3 ... ... ... Оның ... ... дененің ыстығының көтерілуі, күйзеліске ұшырап, жем-шөптен қалуы, іш өтуі(қатарлы энтерит) көбінесе бұзау мен қозыда байқалады, шошқа енесінен бөлінген 2-4 айлық ... ... Осы ... және ... еміп ... торайлардың жүйке жүйесі зақымданады.
Өлген жануардың аузынан ақ көбік ағып, тынысы жиілейді, басын кегжитіп шайқай береді. Ауру 7-14 күнге ... ... ... ... ... ... төл ... қалады.
Листериоздың жүйке жүйесін зақымдайтын түрі өте жиі кездеседі. Қой мен ірі қараның негізінен орталық жүйке жүйесі зақымданады. Ауырған мал ... ... ... алмай, қозғалғанда тәлтіректеп, бір орындай ала береді. Тепе-теңдігін сақтай алмай, тұла бойы ... ... ... ... мойыны қисаяды.
Сонымен бірге, көздің, ауыздың кілегейлі қабықтары қабынады. ... ... ... тұла бойы мен аяқ ... ... салданған жануар орнынан тұра алмай жатып қалады. Мөлшері 10 тәулікке дейін созылған ауру өліммен аяқталады.
Генитальдік түрі буаз ... ... ... ... ... буаздық екіншісі жартысында байқалатын іш тастау. Әдетте түсіктен ... ұзақ ... шуы ... ... ... ... жатыры қабынып, негізінен іріңді эндреметрит, ал кейде желінсау байқалады.
Кәдімгі емес түрінің негізгі белгілері: дененің ыстығының көтерілуі, өкпенің қабынуы және ... ... Сиыр ... ... өзгеше өткенде көбінесе зілді қатарлы қызбаға ұқсас өтеді.
Құстарда листериоз ... ... ... ... ... ... Ауруға жас шібилер мен балапандар шалдығады. Олардың жемге зауқы төмендеп, жалпы күйі нашарлайды.
Бұлшық еттерінің салдануынан көп қозғалмайды, әсіресе көзге ... ... ... ... ... бос қалуы. Көздері қызарып, көзден, тұмсығынан шұбатылып сора ... ... ... ... 1 апта ... ... [1,3,4,5,6].
1.1.4 Листериоз ауруының патологоанатомиялық өзгерістері
Листериозға тән ерекше ... ... ... ... листериоздан өлген малдың өлексесінде мынадай өзгерістер жиі ұшырайды: жүйке жүйесі зақымданғанда ми мен мидың қабаттарының тамырлары қанға толып, мидың ұлпасы ... ... ішкі ... ... ... қан ... ... толы болады, немесе өкпе ұлпасы қабынады. Бауыр мен көк ... ... ... пен ... ... ... ... кездеседі.
Жыныс мүшелері зақымданса, аналық малдарда эндометрит немесе метрит байқалады [2,3,5,6].
1.1.5 Листериоз ауруын балау
Листериозды анықтау үшін індеттанулық деректер, ... ... ... ... ... өзгерістер және зертханалық зерттеулердің қорытындылары пайдаланылады.
Бұл ауруға тән індеттанулық деректер: барлық үй ... ... ... ... ... көбінде спорадия түрінде, кейде індет ретінде өтеді, белгілі бір аймақта орын тебуі кемірушілерге ... ... ... қыс пен ... ... ... жас төл мен буаз ... бейімділігін жоғары болуы [1,2,3,6,7,8].
Клиникалық белгілерден ескерілетіндері: жүйкені зақымдайтын және мастит.
Түбегейлі диагноз бактериологиялық зерттеудегі ... ... ... жаңа ғана ... ... ... не ... басын(миын), үлпершек ағзаларын, іш тастағанда- тастанды төлді, шарана қабын, жыныс мүшелерінен аққан сораны ... ... ... 30% судағы ерітіндісімен консервілейді,не болмаса суыққа қатырып тастайды.
Патматериалмен қатар бактериологиялық зерттеу үшін күдікті сүрлемді де ... ... ... ... ... жағындыны микроскоптау, қоздырушының өсінін алып, ұқсас микробтардан ажырату арқылы іске ... ... үшін ақ ... ... тышқаны, үй қоянды қолданылады. Кортизон жіберу (жұқтырардан 4 сағ.бұрын бұлшық етіне 5 мг) ақ тышқанның листериоз қоздырушысына сезімталдығын ... Үй ... көк ... ... жұқтырғанда қанында моноциттердің саны көбейеді.
Листериоздан өлген зертханалық жануарлардың бауырында, көк бауырында, ... мен ... ... ... өліеттенген телімдер болады. Листериялардың өсінін теңіз тышқаны мен үй қоянның көзіне ... ... ... болады (коньюнктива сынамасы).
Диагнозды тездету үшін люминесценциялық ... ... ... тірі ... серологиялық әдіспен (АР, КБР) тексереді. Сонымен бірге серологиялық тексеру жасырын микроб алып жүрушілерді де ... ... ... ... ... ... ... малды жаппай серологиялық тексеру індеттік жағдайды толық ... ... ... ... ... ... аурудан ажырату қажет. Зілді қатарлы қызба кезінде жоғары температура, кератит, ринит, стоматит байқалады.
Бруцеллез, трихомоноз, кампилобактериоз кезінде негізінен іштастау, шу ... ... ... ... ал ... ... одан гөрі ... олардан ішінде ең бір көзге түсетіні – орталық жүйке жүйесінің зақымдануы.
Ауески ауруы аса жұғымтал келеді де, тез тарайды, ересек ... ... ... ... ... зақымданады. Колибактериозбен (домбығу ауруы) тек қана енесінің бөлінген торайлар ... да, бас жағы ... ... ... мида ... ... да, ауру ... созылады.
Құтырықтың өзіне тән клиникалық белгілері болады, құтырған жануар өшпенділік көрсетеді, миында Бабеш-Негри денешіктері табылады. ... ... ... аралас инфекцияның да болатындығын ескеру қажет [1,4,5,6,7].
1.1.6 Листериоз ауруының ... ... ... ... ... ... қан сарысуында антиденелер пайда болады. Бірақ листериозға қарсы гипериммунді қан сарысуының, одан алынған глобулиндердің, ауырып жазылған малдардың қан ... ... ... ... жоқ, ... бұл ... ... иммунитет клеткалардың әрекетіне негізделген деп есептелінеді.
1975 жылдан бастап Қазан ветеринария институтында алынған АУФ ... ... әсер ... А ... ... даярланатын вакцина қолданылады.
Сиыр, қой, шошқа бұл вакцинамен жылына бір рет тері астына егіледі. Иммунитет 10-14 күн ... ... 1 ... ... ... ... мен үй ... вакцинадан кейінгі иммунитеттің ұзақтығы 6 ай [1,2,3,6,8,9].
1.1.7 Листериоз ауруының емі
Листериоздың ... тән ... ... жоқ. ... үшін антибиотиктер (биомицин, террамицин, тетрациклин) қолданылады. Ем неғұрлым ерте басталса, соғұрлым нәтижелі ... ... ауру жұғу ... ... ... алдын ала жүргізілсе листериоздың алдын алуға болады.
Дауалық мақсатпен малдың 1 ... ... 20мг, ... 25мг. 5-7 күн бойы ... 1-2 ... ... ... болғанда 5-6 күннен кейін қайталайды.
Ауырған жануарды емдеу үшін 1 кг салмағына биомицинді 25 мг террамицинді 30 кг ... 2-3 ... ... ... дейін береді. Басқа да антибиотиктерді (ампициллин, экономоновациллин, бициллин), сульфаниламидтерді қолдануға болады.
Аурудың клиникалық білінуіне байланысты симптомикалық ем( жүректің, ... ... ... ... ... дұрыстайтын су-минерал алмасуын жақсартатын) қолданудың маңызы аса зор [2,3,5,6].
1.1.8 Листериоз ауруын дауалау және күресу шаралары
Листериозды болдырмау үшін, шеттен әкелінген малды бұл ... сау ... ғана алу ... Жем-шөптің, әсіресе сүрлемнің сапасы үнемі бақыланып, кемірушілермен күрес жүргізіледі.
Листериоз байқалған шаруашылықты сау деп жариялап, оған шектеу қойылады. Шектеудің шарттары ... ... ... ... ... ... ... малдың қасап өнімдерін шикідей шетке шығаруға болмайды.
Листериоз шыққан фермада малдар жаппай ... ... ... ... ... ... жүйесінің зақымдану белгілері бар ауырған малдарды бірден союға жібереді.
Ауруға күдікті және ауру малдарды оқшаулап, емдейді. Листерия алып жүруші және ... ... ... ... үшін ... қан ... АР мен КБР бойынша тексереді. Оң нәтиже берген малдарды да бөліп алып емдейді.
Барлық қалған шартты ... сау ... АУФ ... ... ... ... бірден, жемге антибиотиктер қосып береді. Ауру мал тұрған қораны 2 % күйдіргіш натрий ерітіндісі, 5% ... ... 6% ... 2% ... хлоры бар хлорлы әк тұнбасымен дезинфекциялайды және дератизация шараларын іске ... ... ... ... мал ... соң 2 ай ... қорытынды дезинфекция мен дератизация жүргізіп барып, шектеу алынады [1,3,9,10,11].
1.2 Макроорганизм мен ... ... ... ... ... ... түскен микробтың мөлшері мен уыттылығына ғана емес, генетикалық бейім жануардың әркайсысының төзімділігіне де байланысты. Белгілі бір ауруға бейімділік деп ... ... ... ... ... ... оны жұқтырып, содан туындайтын ауруға қабілеттілігін айтады. Бұл жерде организмнің ... ... мал ... ... ... ... т.б. ... маңызын таңдамай-ақ, ауруға бейімділіктің арнайы тетіктерін карастырып көрейік [6,7,10,11].
Ауруға бейімділіктің түпкі негізінде әртүрлі молекулалар мен клеткалардың бірін-бірі биологиялық тануы жатыр. ... ең ... ... ауру ... ... ... ұлпаны тануына, содан кейін оған жабысып, мекен етуіне саяды. Микробтың белгілі бір үлпада мекендеп, өсіп-өне бастауын ... ... ... деп те ... ... тану ... экзотоксинының /мысалы, ботулизм токсинының/ сезімтал торшаларды табуы үшін маңызы аса зор. Макро және микроорганизмдер торшаларының бірін-бірі тануы олардың ... ... ... ... іске ... Олар біріне-бірі сай, яғни өзара комплементарлы болулары кажет. Бұларды тану бірлігі /сайт узнавания/ деп атайды. Олар лиганда - ... ... ... ... - ... ал лиганда - жалғаушы деген мағынада/.
Бейімділікке қарама-қарсы жағдай, организмнің ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі төзімділік немесе табиғи резистенттілік деп аталады. Резистенттілік көптеген ... ... ... табьшады. Олардың ішінде организмнің өзіне де катысты /морфологиялық ... ... ... ... ... жынысы, жасы, иммунитет жүйесінің қызметі/ және сыртқы жағдайларға да ... ... ... ... ... ... ... Төзімділік зиянды жағдайға тікелей қарсы тұру ғана емес, оған бейімделу арқылы да төтеп бере ... ... ... организмнің икемделу қасиетін - реактивтілік деп атайды. Реактивтіліктің ен көрнекті бір құбылысы - иммунологиялық реактивтілік, яғни ... ... ... оның ... ... ... қарсы иммунологиялық жауап реакциясы.
Резистенттілік пен реактивтіліктің организмнің қорғаныс куаттылығы үшін маңызын мынандай мысал арқылы түсіндіруге болады. И.Крыловтың белгілі "Емен мен тал" ... ... ... қасарысып түбірімен қопарылған еменді резистенттіліктің көрінісі десек, дауылдың күшімен иіліп аман қалған тал реактивтіліктің сипаты болып табылады [1,5,6,10].
Жұқпалы ... ең ... ... - ... ауру ... микробтың мал организміне енуі. Бірак организмнің төзімділігі жеткілікті дәрежеде болғанда аурудың байқалмауы да мүмкін. Уытты қоздырушы мен бейім жануардың ... ... ... ... аурулар кезінде ғана дерттің дереу басталуына әкеп соғады. Ондай ауруларға аусыл, оба /шошқаның, сиырдың/, шешек, т.б. жатады. Бұндай ... ... ... - Кох ... деп аталған үш түрлі шарттарға толық сай келеді. Ол шарттар:
Ауру қоздырушы микроб осы ауру кезінде табылады;
Ауру ... ... ... ... ... ... таза өсінімен жұқтырғанда сол ауруды тудыруға болады.
Кезінде ғылымдағы ... ... ... игі ... ... ... көптеген жұқпалы аурулар кезінде ... ... ... ... ... барлық жағдайда бірдей жұқпалы ауру туыңдамайды. Ол үшін басқа да бірталай себептер болады. Мысалы, ортаның организмге ... ... ... ... ... ... қабаттасуы. Бұдан барып жұқпалы аурулардың этиологиясы, басты себептері деген ұғымдар туындайды.
Арнайы қоздырушы ... ... ... ... ... ... қоздырушы аурудың ... ... ... ... ... қоздырушыдан басқа да, азықтың жетімсіздігі мен құнарсыздығы, ... ... ... ауа ... ... т.б. ... ... Аурудың этиологиясы ретінде сол ауруды қоздырушы өзіне тән микробты атаймыз. Бірақ та ... ... ... жағдайда бірдей солаурудың басты ... ... ... ... ... аталған жағымсыз жағдайлардың бірі болуы мүмкін.
1.3 Індет ошағын жою шаралары
Инфекциялық аурумен күресуде басты шаралар үш бөліктен тұрады:
1) ... ... жою;
2) ... ... ... ... жою;
3) ... ауруға қарсы тұра алататын қабілетін көтеру.
Айтылған шаралар профилактикалық (аурудың алдын алу, ... және ... ... ... соң) ... ... тұрады.
Профилактикалық шараларға, малды азықтандыру, суғару, күту, бағу ... ... ... жеке ... ... (арнайы киіммен қамтамасыз ету, дизенфекциялық және жуушы дәрі - дәрмектер бөлу т. б) ... Мал ... ... ... суғару суаттарын реттеу мал азықтарын үнемі тексеріп отыру малды әр кезде малдәрігерлік тексеруден өткізіп отыру қажет.
Сақтандыру мақсатында малдарды клиникалық ... ... - ... тексеруден өткізіп отырады. Ауру малды уақытылы бөліп алып емдейді. Күдіктенген малдарды вакцинация жасайды (етке; тері астына ... ... ... ... ... ... ... құсқа, шошқаға кеңінен қолдануда, соны іске асыру керек.
Құрт ауруларының алдын алу үшін ... ... ... ... ... шарасын іске асыру жәнеоны жоюға ҚР малдәрігерінің, бекіткен уставын ... және ... ... іске ... ... табылады. Оны іске асыру жеке адам болсын, ферма иесі болсын, жеке мал иесі ... ... және ... іске асуға тиіс.
Жұқпалы аурудың алдын алу таратпау үшін ең ... шара бұл ... Бұл шара ауру ... ауру ... да іске ... керек. Мал дәрігерлік устав бойынша, ферма және аулға ... мал 30 күн ... ... керек. Мал келген кезде малдәргерлік тексеруден өтуі ... Ал ауру ... ... ... фермаға карантин ... ... ... бөтен адам, (тек фермада істейтіндер ғана кіреді), көлік, атты адам кіріп шықпауы керек. Ол ... жем, шөп ... ... ... ... сабан, силосты әкелуге және әкетуге тиым салынады.
Карантин салынған аумағы шамамен 1000м*1000м территория қоршалып, малды ... ... ... ... адамдар ол жерде кірмеу керек. Ауру малды үнемі мал ... ... ... ... ауру малды тез арада бөліп емдеу ... Мал ... ... ... ... ... баяндама, әңгіме т.б.) халықпен, күтінуші персоналмен, өзін аурудан сақтандыру, ауруды таратпау және жою жөнінде әңгіме өткізу керек. Ауру шыққан ... ... ... ... ... халыққа хабар тарату қажет.
Ауруға бейім мал түгелдей балаулық ... ... ... ... ... үшін ... клиникалык, серологиялык, аллергиялық әдістер қолданылады. Бұл зерттеудің нәтижесінде барлық ... үш ... ... ... ... ... ... және аурудың жұғуы күдікті.
Ауруы айқын жануарларға диагнозы күдіксіздер жатады да, олар ... ... ... ... жеке ... да ... Бұл ... ... ... адам тағайындалады да, аурудын ерекшелігіне байланысты оларды емдейді, болмаса сояды /бруцеллез, туберкулез т.б./ не ... ... ... ... ... қойылмағандар жатады. Олар - клиникалык, белгілері айқын немесе ... ... ... ... ... ... ауруы айкын және аурудың жұғуы күдіктілерден жеке бөлініп ... Олар ... ... тексеріледі де, диагнозы ... ... ... ... ал диагнозы растамаса аурудың жұғуы күдіктілерге косылады.
Аурудың жұғуы күдіктілерге барлық калған ... ... Олар ... ... ... ... дәрігерлік бақылауда болып, ретті ... ... ... үшін ... тексеруден өтіп түрады. Тексеру малдын. ауруға шалдығуы ... ... ... Әрбір балаулық тексеруден кейін ... ... ... ... соң ... ... ... жасалынады. Сонымен катар жұқпалы аурудың ерекшелігіне байланысты бұл ... ... ... /белсенді немесе ... ... ... ... ... әсер ететін емдік-дауалык дәрмектермен домдайды. Аса ... ... ... /мысалы, шошка обасы/ індет ошағындағы барлық жануарлар сойылады.
Жұқпалы аурулардың емі. ... ... ... жануарларды емдеу кешеңді түрде ... Бұл ... ... және ... ... ... ...
Этиотропты ем - аурудың себебіне /этиологиялык факторына/. Яғни оның коздырушысына қарсы бағытталады. Ол үшін сол ... тән ... және ... ... ... емес ... қолданылады. Белгілі бір аурудың қоздырушысына ғана ... ... ... ... қан ... ... бактериофагтар жатады. Өзгеше емес дәрі- дәрмектерге антибиотиктер, сульфаниламидтер, нитрофурандар және қпрепараттар жатады.
Симптоматикалық дәрі-дәрмектер ... ... ... ... ... ... ... қалпына келтіру мақсатында пайдаланылады. Оларға жүрекке әсер ететін, қақырық түсіретін, зәр шығаратьш дәрілер, су-тұз ... ... ... ... ... ... куатын арттыратын, десенсибилизациялайтын, т.б. дәрмектер жатады.
Жұқпалы ауру кезінде емдеу толық курс ретінде жүргізіледі Аурудың беті кайтып, клиникалық белгілері өше бастаған ... ... ... болмайды. Емдеу курсы толық аяқталмаса ауру кайта өрбіп, рецидив беруі мүмкін жұқпалы ауруға ... ... ... ... ... ... санитарлық қасапханада сояды.
Егер ондай мал тым көп болса ет комбинатының сою цехын пайдаланады. Ол үшін ауру малды ... ... ... құн ... ... аякталғаннан кейін бүкіл цехка дезинфекция жасалынады. Сойылған малдан алынған өнімді азық-түлікке пайдалану аурудың түріне, ветеринарлық-санитарлық сараптың қорытындысына, бактериологиялық тексерудің нәтижесіне ... ... ... ... кезінде /кұтырык, шошқа обасы, топалаң/ ауру малдың ұшасы техникалық пайдалануға жатқызылады немесе өртеу ... не ... ... жойылып жіберіледі [5,10,11].
Ауруға бейім жануарларға қатысты шаралар. Індетке қарсы шаралардьщ маңызды бір ... ... ... ... қатысты жүргізіледі. Олар негізінен хайуанаттарды ауруға төзімділігін арттыруға және оларды ауру жұғу каупінен корғауға бағытталған.
Аурудын малға жұғуына қарсы ... ... ... ... ... қарсы шаралар ретінде қарастырылатындықтан бұл жерде жануарлардың ауруға төзімділігін арттыру жайы сөз ... ... ... ... - ... ... барлық шаруашылыққа қатысты іс-әрекеттердің ең өзекті мақсаты. Оны қамтамасыз ету үшін кең ауқымды ... ... ... ... іске асыру керек. Өнімді көп беретін малды ... ... ... ауруға төзімді болуына да көңіл бөлу қажет. Бұл қасиеттердің малдың тұқым тегіне ғана емес, оның ... де ... ... ... Сондықтан қора-жайдың, жайылым мен өрістің, соңдай-ақ малды азықтандыру және суару, пайдалану санитарлық-зогигиеналық талаптарға сай ... ... ... ауруға төзімділігіне әртүрлі стресс жағдайлар кері әсер етеді. Оларға сапасыз жем-шөп және су, ... ... ... зиянды қоспалар, ауаның ... тыс ... ... ... газдык, құрамы және шаң-тозаң жатады. ... ... ... ... аса ... ... механизмдердін жұмысына байланысты шулы дыбыстар, ... ... ... оларға зиянды әсер етеді. Сондықтан да жыл мезгілі ауыскан шақта, ... ... ... ... ... ... ... ауыстырғанда, сондай-ақ көлікпен тасымалдағанда ... ... ... әсерін мейлінше болдырмауға бағытталған ... ... ... ... Ауа ... ... шақтарында: қарлы жауын, боран, катты аяз, ... ... ... кезінде малдың, күтіміне ерекше көңіл бөлу керек. Малдың күтіміне азықтандыру ... бос ... ... ... ... - ... организмінің ауруға төзімділігін қамтамасыз ететін ең маңызды алғы шартгар.
Жұкпалы ауру ... ... ... ... ... ... Ол ... ауру болмаған уақытта да тиянакты түрде іске асырылып ... ... ... ауру ... сол ... ... иммундік дәрмектер қолданылады. Егер жануарлар инфекция коздырушысының бастауымен жанаспаған болса, вакциналау арқылы белсенді ... ... ... ... қолдан жұқтыру ... ... ... ... ... иммунитетті қалыптастыруға тиым салынған.
Егер жануарлар инфекция коздырушысының ... ... ... ... тез ... ауру ... кету каупі туса, онда иммуноглобулиндік дәрмектер ... ... ... әдісін қатар қолдану, яғни симультанды иммундеу, жақсы нәтиже береді. ... ... бір жай, аса ... ... ... ... - ак, ... иммундеу әдісін жеке қолдану дұрыс. Өйткені енжар иммунитеттің ... ... ... күші ... [5,6,9,12].
2 Өзіндік зерттеу
Курстық жұмысты орындау барысында, листериоз ауруын балау және ... ... ... мен ... ... ... Ауески ауруымен салыстырып зерттедім.
Листериозды балау
Листериозды анықтау үшін індеттанулық деректер, аурудың клиникалық белгілері, өлекседегі патанатомиялық өзгерістер және ... ... ... ... ... тән індеттанулық деректер: барлық үй жануарлары, көптеген жабайы жануарлар ауырады, көбінде спорадия түрінде, кейде індет ретінде өтеді, белгілі бір аймақта орын ... ... ... ... ... қыс пен ... ... маусымдылығы, жас төл мен буаз жануарлардың бейімділігін жоғары болуы.
Клиникалық белгілерден ескерілетіндері: жүйкені зақымдайтын және мастит.
Түбегейлі диагноз бактериологиялық зерттеудегі ... ... ... жаңа ғана өлген малдың өлексесін, не болмаса ... ... ... ... іш ... - ... ... шарана қабын, жыныс мүшелерінен аққан сораны жібереді.
Материалды глицериннің 30% судағы ерітіндісімен консервілейді,не болмаса суыққа қатырып тастайды.
Патматериалмен ... ... ... үшін ... ... де ... зерттеу материалға сүйкелген шыныдағы жағындыны микроскоптау, қоздырушының өсінін алып, ұқсас ... ... ... іске ... Биосынама үшін ақ тышқан, теңіз тышқаны, үй қоянды қолданылады. Кортизон жіберу (жұқтырардан 4 сағ.бұрын ... ... 5 мг) ақ ... ... қоздырушысына сезімталдығын арттырады. Үй қоянына көк тамыр арқылы жұқтырғанда қанында моноциттердің саны көбейеді.
Листериоздан өлген зертханалық жануарлардың бауырында, көк ... ... мен ... ... ... ... телімдер болады. Листериялардың өсінін теңіз тышқаны мен үй қоянның көзіне тамызса, кератоконьюнктивит пайда болады (коньюнктива сынамасы).
Диагнозды ... үшін ... ... ... береді.
Листериозға тірі малды серологиялық әдіспен (АР, КБР) тексереді. Сонымен бірге серологиялық ... ... ... алып ... де ... Кешенді әдіспен листериозға диагноз қойылған шаруашылықта малды жаппай серологиялық тексеру індеттік жағдайды толық айқындауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ажырату қажет. Зілді қатарлы қызба кезінде жоғары ... ... ... ... ... ... ... кампилобактериоз кезінде негізінен іштастау, шу түспеу, орхит, эпидидимит байқалады, ал листериоздың белгілері одан гөрі ... ... ... ең бір ... түсетіні – орталық жүйке жүйесінің зақымдануы.
Ауески ауруы аса жұғымтал келеді де, тез тарайды, ересек шошқаның ыстығы көтеріліп, тыныс ... ... ... ... ... тек қана енесінің бөлінген торайлар ауырады да, бас жағы ... ... ... мида ... ... да, ауру ұзаққа созылады.
Құтырықтың өзіне тән клиникалық белгілері болады, құтырған жануар өшпенділік ... ... ... ... ...
Листериозға диагноз қойғанда аралас инфекцияның да болатындығын ескеру қажет.
Листериоз ауруын дауалау және ... ... ... ... ... ... ... бұл аурудан сау шаруашылықтардан ғана алу керек. ... ... ... ... ... бақыланып, кемірушілермен күрес жүргізіледі.
Листериоз байқалған шаруашылықты сау деп жариялап, оған шектеу қойылады. Шектеудің шарттары ... ... ... рұқсат етіледі. Лажысыз сойылған малдың қасап өнімдерін ... ... ... ... ... фермада малдар жаппай қарап, ішінара ыстығын өлшейді. Орталық ... ... ... ... бар ... ... бірден союға жібереді.
Ауруға күдікті және ауру малдарды оқшаулап, емдейді. Листерия алып жүруші және ауруы жасырын жануарларды анықтау үшін жаппай қан ... АР мен КБР ... ... Оң ... ... ... да бөліп алып емдейді.
Барлық қалған шартты түрде сау жануарларды АУФ штаммнан жасалған ... ... ... ... антибиотиктер қосып береді.
Ауру мал тұрған қораны % күйдіргіш натрий ерітіндісі, 5% кислонафт эмульсиясы, 6% креолинмен, 2% ... ... бар ... әк ... ... және ... ... іске асырады.
Сауықтырылған шаруашылықтан соңғы ауырған мал жазылған соң 2 ай өткенде қорытынды дезинфекция мен дератизация жүргізіп барып, шектеу алынады.
Листериоздың өзіне тән ... ... жоқ. ... үшін ... ... террамицин, тетрациклин) қолданылады. Ем неғұрлым ерте басталса, соғұрлым нәтижелі болады. Тіпті ауру жұғу қауіпті туған кезде алдын ала ... ... ... алуға болады.
Дауалық мақсатпен малдың 1 кг,салмағына биомицинді 20мг, террамицинді 25мг. 5-7 күн бойы күніне 1-2 ... ... ... ... 5-6 күннен кейін қайталайды.
Ауырған жануарды емдеу үшін 1 кг салмағына биомицинді 25 мг террамицинді 30 кг күніне 2-3 ... ... ... ... ... ... да антибиотиктерді (ампициллин, экономоновациллин, бициллин), сульфаниламидтерді қолдануға болады.
Аурудың клиникалық білінуіне байланысты симптомикалық ем (жүректің, асқорыту мүшелерінің, жүйке жүйесінің ... ... ... ... жақсартатын) қолданудың маңызы аса зор.
Кесте 2.1 – Листериоз ауруы мен Ауески ауруын салыстырмалы зерттеу
Листериоз ауруы
Ауески ауруы
Листериоз - ... ... ... ... мүшелері, желін зақымданып, өлі тиіп өтетін жұқпалы ауру. Қоздырушысы - Listeria monocytogenes грамтеріс, таяқша тәріздес бактерия, мөлшері- 0,5-2*0,3-0,5 мкм, ... ... ... спора мен қауашақ түзбейді, жіпшелері бар, қозғала ... ... ... ... ... ... орталарда /рН 7,2-7,4/ өседі. ЕПА-да мөлдіреген шық тәрізді шоғыр түзеді. ЕПС бірінші тәулікте лайланады да, ... өсін ... ... ... ... орта ... Шөгінді шайқаған кезде перде тәрізді көтеріледі. Өсу үшін ең қолайлы температура 30-37С, бірақ бөлме температурасында да, тіпті төменгі ... да 4С өсе ... ... індеттік маңызы зор: кемірушілердің және күйіс қайырушылардың ... ... ... рет кемірушілерден, екіншісі - сиырдан бөлініп алынған. Екеуі де жануарлардың барлық түрі мен құстарда кездеседі.
Ауески ауруы - жіті ... өкпе ... ... ... ... ... ... күзен және бұлғыннан басқа жануарларда денесі қышынған белгілерімен ерекшеленетін жұқпалы ауру.
Қоздырушысы - 1 - сызықшалы ДНҚ бар герпес вирустар тұқымдастығына ... ... ... ... вирус. Жетілген вириоңдары 180, I липопротеидті кабығы бар. Барлык ауылшаруашылык мал, терісі бағалы аңдар, жабайы ... мен ... ... ... жұқтыруға үй кояны өте сезімтал, оны балау үшін ... ... Тым ... ... әр ... ... кездескенімен, антигендік касиеті жағынан біркелкі
Листериоз ауруы қоздырушысының төзімділігі. Листериялар сыртқы ортада ұзақ бойы ... және ... ... ... ... пен ... өсіп-өне алады. Кебек пен сұлыда 105, ал шөп пен ет- ... ... 134 ... ... ... ... ... етте төменгі температурада ұзақ уақыт бойы өлмейді. Мал қосаларында 24-48 күн, көңмен ластанған даладағы топырақта 8 күннен /жазда/ 115 ... ... / ... жерге көмілген өлекседе 1,5-4 айға дейін сақталады. Дезинфектанттар ... ... 5% ... немесе креолин ерітіндісі 10 мин. 2% формальдегид немесе ... ... 20 мин., ал ... 1 ... өледі.
Төзімділігі жағынан оншама ерекшелігі байқалмайды, тура ... күн ... 6 ... ... күн ... 12-48 ... ... сәулесінен 1 минутта зарарсызданады.
Жемшөп пен көңде, топырақта басқа ... ... 21-60 күн, ... 35 күн, ... 20 к ... ... ... өлекседе 10-28 күн, ал кемірушінің кепкен ... 8 ден 175 ... ... ... ... зарарсыздаңдырғанда 8-15 күн ... ... ... ... 3 % ... ерітіңдісі, формальдегид, жанадан сөндірілген 20 % әк ... 5-20 ... ... ал ... мен ... қышкылы төмен дәрежеде әсер етеді
Листериоз ауруының патогенезі.
Листериялар денеге енген соң қан мен ... ... ... ... ... ... де ми мен ... енеді. Микроб эндо-және экзотоксиндер бөлуі арқылы әртүрлі ұлпаларды, қанның қыл ... ... ... ... ... ... ... саны көбейеді.
Инфекциялық процестің одан әрі өршуі қоздырушының уыттылығы мен мал организмнің физиологиялық ахуалына байланысты ... Егер ... ... ... ал мал ұзақ бойы ... ... алып ... болып қалады. Ал микробтың уыттылығы күшті болса жас ... ... ... жүйесі зақымдалып, энцефалит, энцефаломиелиттің клиникалық белгілері байқалады, ал буаз малдар жыныс мүшелерінің зақымдауынан іш тастайды
Ауески ауруының патогенезі
Вирустын денеге таралуы ену ... ... және жас ... ... ... дамуы әртүрлі өтеді.
Ауыз бен тыныс жолдарының кілегейлі кабыктары аркм енгеңде вирус инфекция қақпасында шошқаның денесінде тез, басқа ... баяу ... Аз ... кейін ол жүйке мен сөл жолдары арқылы миға жетеді де, вирустың көбеюі мен оның қабықтарынын жіті ... әкеп ... ... ... ... әсіресе ет қоректілерде сонымен қатар торайларда знцефаломиелиттщ ... ... ... арқылы енген вирус кірген жерінде тез көбейіп гематогендік және ... ... ... ... ... онша ... қоймайды. Вирустың пантрошылым әсіресе шошқада байқалады да, соның нәтижесінде коздырушы барлық ішкі ағзаларда жиналып, жүйкені закымдаумен ... ауыр ... ... Оның нәтижесінде дененің ыстығы көтеріліп, әртүрлі ағзаларда домбығу мен қанталау /геморралдық диатез/ байқалады. Аурудың нәтижесінде ... ... ... және ... алмасуы бұзылады, орталық жүйке жүйесі мен теріде ацетилхолин мөлшері өзгереді. Дене қышынады ... ... және ... Жасырын кезеңі 7-30 күнге созылады. Ауру жіті, жітіден төмен, созылмалы түрде өтеді де, ... ... ... ... жүйке жүйесін зақымдайтын, генитальдық және кәдімгідей емес түрлерге бөлінеді.
Листериоздың өлі тиген түрі жас малда, әдетте 1-3 ... ... ... Оның ... ... ... ыстығының көтерілуі, күйзеліске ұшырап, жемшөптен қалуы, іш өтуі(қатарлы энерит) көбінесе бұзау мен қозыда байқалады, шошқа енесінен бөлінген 2-4 ... ... ... Осы жастағы және енесін еміп жүрген торайлардың жүйке ... ... ... ... ақ көбік ағып, тынысы жиілейді, басын кегжитіп шайқай ... Ауру 7-14 ... ... ... көбінесе өліммен аяқталады. Жазылған төл жетілмей қалады.
Листериоздың жүйке жүйесін зақымдайтын түрі өте жиі кездеседі. Қой мен ірі ... ... ... ... ... ... ... мал денесін дұрыс меңгере алмай, қозғалғанда тәлтіректеп, бір орындай ала береді. Тепе-теңдігін сақтай алмай, тұла бойы тырысып, ... ... ... ... ... ... бірге, көздің, ауыздың кілегейлі қабықтары қабынады. Аурудың соңғы сатысында тұла бойы мен аяқ бұлшық еттері салданған жануар орнынан тұра алмай ... ... ... 10 ... ... ... ауру ... аяқталады.
Ауески ауруының клиникалық белгілері
Аурудың жасырын кезеңі 3—6 ... ... ... ... ... ауруы жіті болып, қызуы қатты көтеріледі. Ауру шошқа елеріп, тісін кайрап үні қарлығып, шыңғырады. Аурудың ... ... ... ... ... ... ... жерлері құрысады, көмейдің және аяқтарының бұлшық еттері параличтенеді. Ауру басталған кезден бастап, торайдың сырқаты 12—36 ... ... ал ... ... 3—5 ... ... болады. Ересек шошқалардың ауруы онша қатал болмайды. Алғашқы 2—3 күнде тынышы кетіп, күйзеледі, жемге зауқы соқпайды.
Ауески ауруына душар ... ... ... пайда болады, қызуы 40,0—40,5° дейін көтеріледі, қатты қышынады, ... еті ... ... ... ... қой мен ... ауески ауруымен ауырады, бұлшық еттері қалшылдап, қатты қышиды, көмейі параличтенеді. Бұл ... ... ... 2—3 ... ... ... ... иттер мен мысықтар тынышсызданып, өте тітіркенгіш келеді.
Вирус еккен жердің орны қатты қышиды. Ауырған ит пен мысық сол еккен жерді ... ... ... оны ... ... ... ... көбірек ағады. Ақыры 22—36 сағат ішінде өледі. Қаракүзеннің ауруы өте жіті келеді де, көбінесе өліммен ... ... ... ... тән ... ... өзгерістер кездеспейді. Әйтседе листериоздан өлген малдың өлексесінде мынадай өзгерістер жиі ұшырайды: жүйке жүйесі зақымданғанда ми мен ... ... ... ... толып, мидың ұлпасы қанталайды, кейбір ішкі ағзалар қанталайды. Өкпенің қан тамырлары қанға толы ... ... өкпе ... ... Бауыр мен көк бауырда, сирегірік бүйрек пен жүрек етінде, өліеттенген нүктелер кездеседі. Жыныс мүшелері ... ... ... ... немесе метрит байқалады.
Ауески ауруының өлексесіндегі патолого - анатомиялық өзгерістер Ауырып өлген малдың денесінің сыртын қарағанда, шошқадан ... ... ... ... ... қабынып кеткенін, кейде терінің ішкі жағы және ... ... ...
Малдың қайсысы болмасын өкпесі ісініп, көбіктенген сұйық затқа толы болады. Сондай-ақ шандыр қабықтың ішкі ... тері ... ... және ми қабының қанталағаны байқалады. Шошқаны сойып қарағанда ... ... ... ... ... ... ауруын балау.Листериозды анықтау үшін індеттанулық деректер, аурудың клиникалық белгілері, өлекседегі патанатомиялық өзгерістер және зертханалық зерттеулердің қорытындылары пайдаланылады.
Бұл ауруға тән ... ... ... үй ... ... ... жануарлар ауырады, көбінде спорадия түрінде, кейде індет ретінде өтеді, белгілі бір аймақта орын тебуі кемірушілерге байланыстылығы байқалады, қойда қыс пен ... ... ... жас төл мен буаз ... бейімділігін жоғары болуы. Клиникалық белгілерден ескерілетіндері: жүйкені зақымдайтын және ... ... ... ... ... нәтижесінде қойылады. Зертханаға жаңа ғана өлген малдың өлексесін, не болмаса басын(миын), ... ... іш ... - тастанды төлді, шарана қабын, жыныс мүшелерінен аққан сораны жібереді. Материалды глицериннің 30% ... ... ... не ... ... қатырып тастайды. Патматериалмен қатар бактериологиялық зерттеу үшін ... ... де ... ... ... ... ... белгілерге, эпизоотологиялық мәліметтерге және лаборатория зерттеу нәтижесіне сүйеніп анықтайды. Клиникалық белгілердің ішінде ауруды ... ... орын ... белгілері: нерв жүйесі қызметінің бүлініп-құрысуы, бұлшық еттің қалшылдауы және паралич болып қалатыны ... ... ... ... түліктердің қатты қышынатындығы.
Тканьнен алынған егіндіге лабораториялық анықтау әдістерінің ішінен өзіндік ерекше сывороткасы бар реакция қолданады. Өлген малдың ми тканінің жағындысын ... оның ... ... ... жүргізеді, өлген мал миының биологиялық пробасы-эмульсияны үй қояндарының ... ... ... ... ... ... 36—72 ... ішінде өледі
Листериоз ауруының дауалық және күресу шаралары
Листериозды болдырмау үшін, шеттен әкелінген ... бұл ... сау ... ғана алу ... ... ... сүрлемнің сапасы үнемі бақыланып, кемірушілермен күрес жүргізіледі.
Листериоз байқалған шаруашылықты сау деп жариялап, оған шектеу қойылады. Шектеудің шарттары бойынша малды әкелуге ... ... ... сойылған малдың қасап өнімдерін шикідей шетке шығаруға болмайды.
Листериоз шыққан фермада малдар жаппай қарап, ішінара ыстығын ... ... ... ... зақымдану белгілері бар ауырған малдарды бірден союға жібереді. Ауруы күдікті және ауру малдарды оқшаулап,емдейді. Листерия алып ... және ... ... ... ... үшін жаппай қан алып, АР мен КБР бойынша тексереді. Оң нәтиже ... ... да ... алып ... ... ... ... түрде сау жануарларды АУФ штаммнан жасалған вакцина егілмесе бірден, жемге ... ... ... мал тұрған қораны % күйдіргіш натрий ерітіндісі, 5% ... ... ... 2% белсенді хлоры бар хлорлы әк тұнбасымен дезинфекциялайды және дератизация шараларын іске асырады.
Сауықтырылған шаруашылықтан соңғы ауырған мал ... соң 2 ай ... ... ... мен ... ... ... шектеу алынады
Ауески ауруын дауалау және күресу шаралары
Аурудың алдын ... мал ... және оның ... ... және ... ... ... пайда болатындай кең территорияда жүргізіледі. Сондықтим ауруды ... ... алғы ... үй және жабайы ... ... ... ... ... індеттанулык бақылау жүргізу. Әсіресе ... ... ... ... ... ... шаруашылыктарының территориясында іске асырылуының маңызы зор. ... ... ... ... алып жүрушілікке биосынама және серологиялык реакциялар аркылы тексереді. Сау шаруашылыктағы ... ... ... төн антиденелер болмайды. Ауру қоздырушысын әкелмеу үшін асыл ... ... мен ... тек қана сау ... ғана алу ... ... Ауески ауруына серологиялык тексеруден өтпегеп малдарды бір жерден екінші жерге орын ауыстыруына мейлінші тосқауыл қойған жөн. Ауруды дауалаудағы ең басты шара ... ... ... ... ... ... бұралқы иттер мен мысықтарды жою. Қасапхана тастандылары мен тамақтын, қалдықтарын жануарларға әбден зарарсыздандырып барып қана беру ... ... ... ... шошқа бордакылайтын шаруашылыктарға шошқаны малдануға өсіретіп фермаларды жакын орналастыруға болмайды. Ауру шығу қаупі төнгенде шошқаларды жағдайда егеді.
Ауру басылған сон, ... ... ... түгел әкеткеннен кейін, барлық сауықтыру шаралары орындалған соң карантинді шаруашылықтарда 15 күн өткен соң ... ... ... сон, бір жыл бойы ... ... барлық жануарлар егіледі. Жас төлге ... ... ... ... ... ... түгел құртылады
3Техникалық қауіпсіздік
Мал шаруашылығындағы жұмысшылар арнайы және санитарлық киімдермен ... ... ... киім - бұл ... ... химиялық және биологиялық факторлардың әсерінен корғайтын құрал. Арнайы киімге кеудеше, комбинезон, алжапқыш, қолғап, етік, резеңке шұлықтар жатады. Химиялық дезинфектанттардың ... ... ... үшін ... ... ... резеңке етік, қолғап беріледі.
Санитарлық киім ет өнімдерінің, сүттің жұмысшылар киімі арқылы микробпен ластану мүмкіндігінің алдын алушы құралдың бірі. Санитарлық ... ақ, ... ... ... ... ... орамал жатады. Ауру малмен, өлексемен, қимен жанасу нәтижесінде ... ... ... аурулардың жұғу қаупі төнеді. Аса қауіпті ауруларға топалаң, маңқа, туберкулез, бруцеллез, құтырық, бұзаутаз және т.б. аурулар жатады.
Малмен ... ... 18-ге ... ... және бала ... әйелдер жіберілмейді. Қызмет көрсетушілерге арнайы киімнің сыртынан ... киім ... мал ... ... ... және ауру ... ... пшкі сүтті ішуге болмайды.
Қызмет көрсетушілер ауру малды күту барысында міндетті түрде арнайы киім кию керек, бұл киім ... ... соң ... ... аяқталған соң, қызмет көрсетушілер душқа түсіп, өз киімдерін киеді. Жұмысшылар киімі құрамында 100-150 мг\лбелсенді хлоры бар ерітіндімен зарарсыздандырады. Зарарданған қи мен ... ... ... ... комбинезон киіп жинайды. Бұл жүмыстан кейін арнайы киімдерді әбден зарарсыздандырады. Халат, алжапқыш, орамалдарды ... 1 рет 1 ... ... ... ... 2 ... сода ерітіндісіне салып қояды, соңынан 30 минут қайнатып, сабынмен жуады.
Қызмет көрсетушілер толық медициналық ... ... соң ғана ... ... Жұмысшылар 3 айда 1 рет, сауыншылар айына 1 рет профилактикалық тексеруден өтеді және 6 айда 1 рет ... бен ... ... ... ... ... механизаторлар, жүргізушілер және малшылар қатысады, олар дезқондырғылармен және дезинфекциялық ерітінділермен жүмыс істеу және қауіпсіздік ережелерін білуі керек. Дезинфекция ... ... ... ... ... ... ... қояды. Мұндай жағдайда болмайды» деген ескертпе жазулар ілінеді.
Ферма мен бөлімшелерде малды ... ... ... ... жақсы жабдықталған пункттер болуға тиісті.
Жұмыс біткен соң, барлық бөлмелерде жұмыс ... ... ... күнге дайындап қою керек.
Аптасына бір рет міндетті түрде тазалық ... ... ... ... ... ... мүқият тазартып, 2 - 3 %
соданың ыстық ерітіндісімен жуады. Бөлменің қабырғаларын қайтадан ақтап
отыру керек.
Пункттің терезелеріне тікелей күн сәулесі түспейтіндей етіп ... - ... ... етіп ... дэке ... тор ... ... техниктің үстіндегі халаты мен басына киген ақ
қалпағы кіршіксіз таза болуы керек.
Қажет болған жағдайда, ... ... ... ... аяғына
резина етік киеді.
Бұл арнайы киімдерді пункттен тыс басқа жұмыстарға пайдалануға
болмайды.
Қалпақ пен халаттарды жуған ... ... жөн, ... ... басып кептіреді.
-ферма мен бөлімшелерде малды тексеруге, емдеуге арнап салынған, жақсы жабдықталған пункттер болуға тиісті.
- жұмыс біткен соң барлық бөлмелерде ... ... ... ... ... дайындап қою керек.
- аптасына бір рет міндетті түрде тазалық күнін өткізіп отыру керек.
- еденді, ... ... ... ... 2 - 3 ... ... ерітіндісімен жуады. Бөлменің қабырғаларын қайта - қайта ақтап отыру ... ... ... ... күн сәулесі түспейтіндей етіп және
шыбын - шіркейлер өтпейтіндей етіп арнайы дәке немесе тор тұтады.
- мал дәрігерінің, техниктің үстіндегі ... мен ... ... ... ... таза ... керек.
- қажет болған жағдайда алдына резинадан жасалған алжапқыш, аяғына
резина етік киеді.
- бұл арнайы ... ... тыс ... ... пайдалануға
болмайды.
- қалпақ пен халаттарды жуған кезде қайнатқан жөн, сонан соң
утюгпен ... ... ... ... анықтау үшін індеттанулық деректер, аурудың клиникалық белгілері, өлекседегі патанатомиялық өзгерістер және зертханалық ... ... ... ауруға тән індеттанулық деректер: барлық үй жануарлары, көптеген жабайы жануарлар ауырады, көбінде спорадия ... ... ... ретінде өтеді, белгілі бір аймақта орын тебуі кемірушілерге байланыстылығы байқалады, қойда қыс пен көктемге ... ... жас төл мен буаз ... ... ... ... Листериозбен ауырып жазылған жануарларда иммунитет қалыптасып, қан сарысуында антиденелер пайда болады. Бірақ листериозға қарсы гипериммунді қан ... одан ... ... ауырып жазылған малдардың қан сарысуының емдік, дауалық қасиеті жоқ, ... бұл ... ... ... клеткалардың әрекетіне негізделген деп есептелінеді. 1975 жылдан бастап ... ... ... алынған АУФ (ультракүлгін сәуле әсер еткен А варианты) штамынан даярланатын вакцина қолданылады. Сиыр, қой, ... бұл ... ... бір рет тері ... ... ... 10-14 күн өткенде қалыптасып 1 жылға дейін сақталады. Күзен мен үй қояндарында вакцинадан ... ... ... 6 ... ... ... байланысты симптомикалық ем (жүректің, асқорыту мүшелерінің, жүйке жүйесінің қызметін дұрыстайтын, су-минерал алмасуын жақсартатын) ... ... аса ... ... ... шеттен әкелінген малды бұл аурудан сау шаруашылықтардан ғана алу ... ... ... ... сапасы үнемі бақыланып, кемірушілермен күрес жүргізіледі.
Листериоз байқалған шаруашылықты сау деп ... оған ... ... ... ... ... малды әкелуге рұқсат етіледі. Лажсыз сойылған малдың ... ... ... ... шығаруға болмайды.
Листериоз шыққан фермада малдар жаппай қарап, ішінара ыстығын өлшейді. Орталық жүйке жүйесінің зақымдану белгілері бар ауырған ... ... ... ... ... ... және ауру ... оқшаулап, емдейді. Листерия алып жүруші және ауруы жасырын жануарларды анықтау үшін жаппай қан ... АР мен КБР ... ... Оң нәтиже берген малдарды да бөліп алып емдейді.
Барлық қалған ... ... сау ... АУФ ... ... вакцина егілмесе бірден, жемге антибиотиктер қосып береді.
Сауықтырылған шаруашылықтан соңғы ауырған мал жазылған соң 2 ай өткенде қорытынды дезинфекция мен дератизация ... ... ... ... ... ... Сайдулдин, Т.С. Ветеринариялық іңдеттану: оқулық жоғары оқу орындары үшін, Том 1,2. / Т.С.Сайдулдин - ... ...
2 ... Е.И. Бірнеше түлікке ортақ жұқпалы ауруларды балау және ... ... оқу ... жоғары оқу орындары үшін / Е.И. Қасымов - Алматы: Қайнар, 1992. – ... Н.М. ... к ... ... по эпизоотологии: учебное пособие для вузов / Н.М. Носков - Москва: 1961.- 54с.
4 Поляков, А.А. ... ... (изд. ... ... для вузов / А.А.Поляков – Москва: Колос, 1964.-112б.
5 Покров, М.И. ... по ... ... исследования: /М.И.Покров - Москва: Колос, 1975.- 56с.
6 Сайдулдин, Т.С. Основы серологии: учебник для ... / ... - ... ... -43с.
7 Осидзе, М. Инфекционные болезни животных: справочник /Под редакцией М. ... - М: ... 1987.- ... ... В.А. Практикум по ветеринарной микробиологии: учебное пособие для вузов / В.А. Байрак , В.М. Беляев –Москва: Колос, ... ... В.С. ... ... ... в зависимости от способа введения вакцины /В.С.Степин, Л.М. ... - ... ... ... Казахстана, 1986. - № 4, 61с.
10 Кононов, И.М. Ветеринарлық анықтама / И.М. ... - ... ... Құрманова, К. Адамға малдан жұғатын аурулар: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін / К.Құрманова - Алматы: ... ...
12 ... Ж. ... аман ... май ... / ... - Шымкент: «Замана» баспасы, 2007.- 37б.
Анықтамалар
Осы курстық жұмыста төмендегі анықтамалар қолданылды:
Листериоз - ... ... ... ... ... ... ... өлі тиіп өтетін жұқпалы ауру.
Биологиялық сынама – ауруды зертханалық жануарларға жұқтыру арқылы диагноз қою
ЕПА – ет – ... ... – ет – ... ...... ... агар
ПР – преципитация реакциясы
АР- агглютинация реакциясы
КБР- комплемент байланыстыру реакциясы
Дезинфекция – микроорганизмдерге қарсы шара ...... ... ...... жұқпалылығын әлсірету
Иммунитет – организмнің жұқпалы ауруларға қарсы тұру ...

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ірі қара малының листериоз ауруын балау, дауалау және онымен күресу шаралары.31 бет
Шошқалардың пастерелез ауруын балау, дауалау және онымен күресу шаралары.21 бет
Вакцина және оның түрлері12 бет
Ет қоректілердің жұқпалы гепатиті ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар33 бет
Некробактериоз28 бет
Туйе обасы21 бет
Қой бруцеллезі17 бет
Қой туляримиясы18 бет
Шошқа тілмесі кезінде қолданылатын биопрепараттар3 бет
Шошқа тілмесі кезіндегі биопрепараттар жайлы мәлімет4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь