Қорғалатын табиғи територияларды экотуризм дамыту ерекшеліктерін таңдау

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1 ҚАЗАҚАЗАҚСТАН РЕСУПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ТУРИЗМНІҢ ДАМУЫНА ЖАЛПЫ СИПАТТАМА ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.1 Қазақстандағы ерекше қорғауға алынған аумақтар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Қорықтар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.3 Экотуризмнің экономикалық пайдасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.4 Қазақстандағы туристік ресурстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
2 ЕРЕКШЕ ҚОРҒАЛАТЫН ТАБИҒИ АУМАҚТАРДЫ ҚҰРУДЫҢ НЕМЕСЕ КЕҢЕЙТУДІҢ ЖАРАТЫЛЫСТАНУ.ҒЫЛЫМИ ЖӘНЕ ТЕХНИКАЛЫҚ.ЭКОНОМИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕМЕЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
2.1 Қазақстан республикасындағы туризм саласының дамуына талдау ... ... ... .17
2.2 Қазақстан республикасындағы туризм дамуының негізгі тенденциялары...20
3 ҚОРШАҒАН ОРТА СТАТИСТИКАСЫНЫҢ КӨРСЕТКІШТЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27
3.1 Ормандар және басқа да орман басқан жерлер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
3.2 Жойылып кету қауіп бар түрлер және қорғалатын түрлері ... ... ... ... ... ... ... 31
3.3 Батыс қазақстандағы туризмнің даму мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 37
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...39
Тақырыптың өзектілігі: "Қазақстан-2030" стратегиялық бағдарламасында еліміздің келешектігі дамуына айқынды бағдар берілгені мәлім. Осы орайда ел экономикасында өсіп-өркендеуіне айтарлықтай үлес қосатын бір сала ол туризм. Жиьангерлік және саяхатшылық-адамның танымдық көкжиегін қеңейтетін, қазіргі замандағы ғаламат мүмкіншілігі бар, пайдасы шаш етектен келетін, біз элі толық игере алмаған саланың бірі екендігі баршамызға белгілі. Бүгінгі туризм, яғни жиьангерлік және саяхатшылық-бұл мемлекет пен қоғамның экономикалық әлеуметтік дамуының, тұлғаның жан-жақты қалыптасуының маңызды факторы. Сондықтан туристік қызмет көрсету рыногында мүдделі министірліктер мен ведомстволардың, уәкілетті органдардың, туристік компаниялардың, фирмалардың және жеке кәсіпкерлердің күш мүмкіншіліктерін жүмылдыруға, біріктіруге ықпал жасау - Қазақстан Республикасының Туризм және спорт жөніндегі агенттігі жұмысының күн тәртібінен берік орын алған. Туризм әлемдік экономикада басты рөлдің бірін атқарады. Дүниежүзілік Туристік Ұйымның ДТҰ деректері бойынша ол әлемдегі жалпы ұлттық өнімнің оннан бір бөлігін, халықаралық инвестицияның 11 пайыздан астамын, әлемдік өндірістің әрбір 9-шы жұмыс орнын қамтамасыз етеді.
Экологиялық туризмнің қазіргі индустриясы табысы жоғары және серпінді дамып келе жатқан қызмет көрсетулердің халықаралық сауда сегменттерінің бірі болып табылады. Туризмнен табыс мұнай, мұнай өнімдері және автомобиль экспортының табысынан кейінгі тұрақты үшінші орында келеді. Әлемдік туристік нарықтың дәстүрлі аудандары өзінің рекрециялық сыйымдылығының шегіне іс жүзінде жеткендіктен, туризмнің өсуі туристер баратын жаңа аумақтар есебінен басым дамитын болады. Осыған байланысты, Қазақстанның әлемдік туристік нарықта өзінің лайықты орнын табуға бірегей мүмкіндігі бар.
Зерттеу мақсаты:
Ерекше қорғалатын табиғи территорияларды экотуризм дамыту ерекшеліктерін қарастыру.
Зерттеу міндеттері
— туризмнің қалыптасуы мен дамуының теориялық негіздерін зерттеу;
—туризм дамуының және оны ынталандыру тәсілдерінің шетелдік тәжірибесін жинақтау;
— Қазақстандағы туризмнің тиімді қызмет етуіне кедергі келтіруші проблемаларды анықтау;
— туристік саланы инвестициялаудың ерекшеліктерін анықтау және оларды пайдаланудың негізгі бағыттарын белгілеу;
— Қазақстан Республикасындағы туристік қызметтің тиімділігін көтеруге бағытталған ұсыныстарды ұсыну.
1. Бекенов А., Жұмаділов Ә., Қыдырбеков Х. Қазақстан
2.Назарчук М.К. Перспективыразвития экологического туризма в Казахстане.-Алматы: ТОО «Экопроект»,
3.Географический термин.-М.: Советская энциклопедия,1988. 57 бет.
4.Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы. «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы.-Алматы, 2002. 4
5.Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы. «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы.-Алматы, 2002. 6
6. Егеменді Қазақстан газеті.Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы Заң.№152,
7.Қазақстан Республикасы Өкіметінің «Қазақсатан Республикасында туризмді дамыту концепциясы»туралы қаулысы.06.03.2001.
8.Қазақстан Ресиубликасының бірқатар заңды актілеріне жасалған толықтырулар мен өзгертулер.23.01.2001.
9.Қазақстан Республикасында 2030жылға дейін Ерекше қорғалатын территорияларды дамыту және
10.Қазқстан Республикасының «Тікелей иннвестицияларға қолдау көрсету»туралы Заңы. 20.2.1997.- №75-1.
11. Қазқстан Республикасының «Мемлекеттік дәрежедегі табиғи қорықтар мен табиғи
12.Карта природно-заповедного фонда Республики Казахстан.Алматы:ККП «Картаграфия». 1998.
13.Алиева Ж.Н.Экологиялық туризм.-Алматы: «Қазақ Университеті», 2002. 4-80бет.
14.Штюмер Ю.А. О проблемах туризма и защиты окружающей среды//Человек
15.Linberg K. Policies for maximizing nature tourism ecological and
16.Храбовченко В.В. Экологический туризм.М.:Финансы и статистика, 2004.-29бет.
17.Экологический рынок Германии. Специальный доклад ВТО №107-Мадрид, 2001.
18.Руководящие принципы для наилучшей парктики по планированию охраны природы
19.Туристические маршруты Казахстана. Агентство Республики Казахстан по туризму и
20.Жатқанбаев Ж.Ж. Экология негіздері.-Алматы, 2003.
21. Маркевнин С.Г., Вакулин А.А., Охрана природы.-М: ВО «Агропромиздат»,
22.ТЭО планировка Заилиского государственного национального природного парка.-Алма-ата: Казгипроград.-1989.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Х.ДОСМУХАМЕДОВ АТЫНДАҒЫ АТЫРАУ МЕМЛЕКЕТТІК ... ... ... ЖӘНЕ ... ... және ... ...
м.а.______________ А.Ғ.Аманқосова
____________2015 ж.
КУРСТЫҚ ЖҰМЫСЫ
Қорғалатын табиғи територияларды экотуризм ... ... ... ... ... ... ... РЕСУПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ТУРИЗМНІҢ ДАМУЫНА ЖАЛПЫ СИПАТТАМА......................................................................................4
+ Қазақстандағы ерекше қорғауға алынған аумақтар...........................................5
+ Қорықтар......................................................................................................6
+ Экотуризмнің экономикалық пайдасы............................................................9
+ Қазақстандағы туристік ресурстар................................................................10
* ЕРЕКШЕ ... ... ... ... ... КЕҢЕЙТУДІҢ ЖАРАТЫЛЫСТАНУ-ҒЫЛЫМИ ЖӘНЕ ТЕХНИКАЛЫҚ-ЭКОНОМИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕМЕЛЕРІ........................................................15
+ Қазақстан республикасындағы туризм ... ... ... ... республикасындағы туризм дамуының негізгі тенденциялары...20
* ҚОРШАҒАН ОРТА СТАТИСТИКАСЫНЫҢ КӨРСЕТКІШТЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУ.......................................................................................27
+ Ормандар және ... да ... ... ... Жойылып кету қауіп бар түрлер және қорғалатын түрлері............................31
+ ... ... ... даму ... ӘДЕБИЕТТЕР...................................................................39
КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі: "Қазақстан-2030" стратегиялық бағдарламасында еліміздің келешектігі дамуына айқынды бағдар берілгені мәлім. Осы орайда ел экономикасында өсіп-өркендеуіне айтарлықтай үлес ... бір сала ол ... ... және ... танымдық көкжиегін қеңейтетін, қазіргі замандағы ғаламат мүмкіншілігі бар, пайдасы шаш етектен келетін, біз элі толық ... ... ... бірі екендігі баршамызға белгілі. Бүгінгі туризм, яғни жиьангерлік және саяхатшылық-бұл мемлекет пен қоғамның экономикалық әлеуметтік дамуының, тұлғаның жан-жақты қалыптасуының маңызды ... ... ... ... ... ... ... министірліктер мен ведомстволардың, уәкілетті органдардың, туристік компаниялардың, фирмалардың және жеке кәсіпкерлердің күш ... ... ... ... ... - ... ... Туризм және спорт жөніндегі агенттігі жұмысының күн тәртібінен берік орын алған. Туризм әлемдік экономикада басты рөлдің бірін атқарады. ... ... ... ДТҰ ... ... ол ... жалпы ұлттық өнімнің оннан бір бөлігін, халықаралық ... 11 ... ... ... ... әрбір 9-шы жұмыс орнын қамтамасыз етеді.
Экологиялық туризмнің қазіргі индустриясы табысы жоғары және серпінді ... келе ... ... көрсетулердің халықаралық сауда сегменттерінің бірі болып табылады. Туризмнен табыс мұнай, мұнай өнімдері және ... ... ... ... ... ... орында келеді. Әлемдік туристік нарықтың дәстүрлі аудандары ... ... ... ... іс ... жеткендіктен, туризмнің өсуі туристер баратын жаңа аумақтар есебінен ... ... ... Осыған байланысты, Қазақстанның әлемдік туристік нарықта өзінің ... ... ... ... ... ... ...
Ерекше қорғалатын табиғи территорияларды экотуризм дамыту ерекшеліктерін қарастыру. ... ... ... ... мен дамуының теориялық негіздерін зерттеу;
-- туризм дамуының және оны ынталандыру тәсілдерінің шетелдік ... ... ... туризмнің тиімді қызмет етуіне кедергі келтіруші проблемаларды анықтау;
-- ... ... ... ... ... және оларды пайдаланудың негізгі бағыттарын белгілеу;
-- ... ... ... ... тиімділігін көтеруге бағытталған ұсыныстарды ұсыну.
1 ҚАЗАҚазақстан Ресупубликасындағы туризмнің дамуына жалпы сипаттама
Бүгiнгi күнi бiздiң мемлекетте туризмнiң ... 2001 ... 13 ... ... ... туристiк қызмет туралы заңымен, 1997 жылғы 30 сәуiрдегi №3476 ... ... ... ... ... декларациясын, ЮНЕСКО және ҚР Ұлы Жiбек жолындағы туризм инфрақұрылымын дамыту бойынша БТҰ жобаларын орындау туралы ҚР ... ... және 1998 ... 27 ... Туризм инфр
ақұрылымын құру, түркi тiлдес мемлекеттердiң мәдени ... ... және ... Ұлы ... ... ... орталықтарды жаңғырту туралы ҚР мемлекеттiк бағдарламасымен реттеледi. Сонымен қатар, мәдени ережелерiн және визалық құжаттарды хаттау, туристiк iс-әрекеттi лицензиялау ... ... ... заңдармен жүзеге асырылады. Барлық заң актiлерiн қабылдау Қазақстандық туристiк нарығын дамытуда өз үлесін қосуда. Туризм сферасындағы ... ... ... ... бiрi, ... 1993 ... Бүкiләлемдiк Туристiк Ұйымға (БТҰ) нақты мүше ретiнде кiруi, туризм облысындағы ... ... ... ... бекiтуi. Шетел мемлекеттерiнiң Үкiметiмен Қазақстан бай туристiк потенциалға ... ... ... ... ... ... ҚР стастистика агенттiгiнiң мәлiметтерi бойынша 2007 жылы елде 1007 - туристiк ұйым қалыптасқан. ... ... 80 ... ... ... ... ... бекiтiлген. 40 - алматылық және 13 - облыстық турфирмалар, 8 - ... ... әуе ... ... ... Алматы, Шығыс-Қазақстан, Қарағанды, Павлодар, Оңтүстiк Қазақстан облыстарының, ... ... ... және ... ... ... фирмалар жүйесi анағұрлым дамыған. Осы облыстың және қалалардың туристiк ұйымдармен жыл сайын экскурсанттар мен туристердiң 88 % қызмет көрсетiледi[1,2]. ... және ... ... ... ... туристік қызмет 2007 жылы республикаға келушілердің есебінен 2006 жылы 16 ... ... ... ... ... ... ... барлық түрі кіру туризмі 12,8%, шығу туризмі 38,5%, ішкі туризм 12,5% өсті. ... ... ... ... ... 59,3% ... 53863,0 млн. тенгені құрады. 2006 жылмен салыстырғанда сатылған жолдама 1,9 есеге өсіп, бюджетке 13890,7 млн, ... ... ... жылы 1007 ... фирма и 51 жеке кәсіпкерлік туристік іс-әрекет жасап, 567,0 мың келушілерді қабылдады. Бұл көрсеткіш 2006 жылмен салыстырғанда 105% деңгейіне ... ... ... ... ... ... фирмалар саны: Алматы қ. (587), Астанада (57), Қарағанды қ. (54), Павлодар қ. (48) және Алматы ... (47) ... ... ... ... ... ... туристерді қабылдау қызметінен гөрі оларды шет елдерге шығаруды көбірек жүзеге ... ... ... шет елге ... гөрі ("Жаңа - Арқа", "Гульнар - тур" фирмалары), ... ... ... анағұрлым тиімді болар еді[3]. ... ... ... 2003 жылы 691 туристік ұйым айналысқан. Бұл ұйымдар 177091 ... ... ... Жалпы көлемдегі көрсетілген қызметтің көрсетілу барысында сыртқы, ішкі, шығу және кіру ... ... ... қол ... ... ... үй бизнесі одан әрі дамытуды талап етеді. Сондай- ақ ойын - сауық ... ... ... ... деңгей, бағалардың қызмет сапасына сәйкестігі дұрыс жолға қойылуы тиіс. Туризм саласының дамуы, елде ... ... ... ... ... ... ... жылға бұған көбiрек мән берiлуде. Саланың дамуын жақсы функционирлеу, қолдау көрсететiн iс-шараларсыз мүмкiн емес, соның iшiнде үкiмет ... яғни ... сала ... ... ... ... мүмкiн. Шетелдік туристік ұйымдардың өркендеп өсуінің бірден бір көзі олардың көрсететін ... сан ... мен ... ... ... ал ... бүгінгі таңда барлық қажетті атрибуттары бар толыққанды біртұтас туризм жүйесі әлі жоқ. ... ... ... әлі қызмет көрсетудің жарнама, сату қызметі, көлік, орналастыру, тамақтандыру, сынды компоненттер ... ... Осы ... ... әлі де болса даму сатысында ғана. 2007 жылы ішкі ... ... ең көп ... Алматы қаласы алады, мұнда келген адам 55819 адамды ... ... әсем ... мен қолайлы ауа-райы жылдың қай мезгілі болса да ішкі ... ... ... ... ыңғайлы болып келеді. Мұнда туристердің қыдыратын жерлері де демалатын жерлері де көп болғандықтан, ... ... ... қаласына баруды қалайды. Екінші Маңғыстау облысы (42647), мұнда іскерлік туризмге байланысты шетелден қонақтар мен инвесторлар сапарға шығады. Сонымен ... ... ... ... ... демалушылар да көп. Болашақта ішкі туризмді дамыту мақсатында Ақтау-Сити қалашығы орын алып, туризмнің лорталығына айналмақшы. Ол кезде ... саны 5 ... ... деп болжануда. Үшінші кезекте Шығыс-Қазақстан облысы (33321), мұнда табиғат көріністерін тамашалауға және Қатон-Қарағай қорығына арнауы сапар шегушілер саны күннен-күнге ... ... ... қорғауға алынған аумақтар
Қазіргі кезде Қазақстан аумағын шаруашылық жағынан игерудің қарқыны артты. Сондықтан сол аймаққа тән табиғи ландшафтылардың белгілі бір ... ... ... қалу ... ... ... ... қажеттілігі туып отыр.
Қазақстан Республикасының ерекше қорғалатын табиғи аумақтары экологиялық, ғылыми және мәдени ... ... ... ... ... саналады. Қазіргі кезде бір-бірімен тығыз байланысты табиғат құрам бөліктерінің жүйесі ретінде ландшафтыларды қорғау ... ... ... ... ... Республикасының 1997 жылғы 15 шілдедегі қабылданған Заңы ерекше қорғалатын табиғи аумақтар қызметінің ... ... ... және ... ... ... Осы Заңның 1-бабында ерекше қорғалатын аумақтарға мынадай анықтама берілген: . Сонымен атар ... бар ... ... ... ... ... ... мәселесі қойылуда.
Қазақстан Республикасындағы ерекше қорғалатын табиғи аумақтарға:
* Мемлекеттік табиғи қорықтар;
* Мемлекеттік ұлттық табиғи саябақтар;
* мемлекеттік табиғи ... ... ... ... Мемлекеттік табиғат ескерткіштері;
* Мемлекеттік қорық өңірлері;
* Мемлекеттік табиғи қорықшалар;
* Мемлекетік ... ... ... ... ... ... дендрологиялық бақтар;
* Мемлекетік қорғалатын табиғи аумақтардың ормандары;
* Ерекше мемлекеттік маңызы бар сулы-батпақты алқаптар;
* Халықаралық ... бар ... ... Жер ... ... ... ... және өзге де жағынан ерекше құнды үлескілері.
1.2 Қорықтар
Мемлекеттік ... ... қоры - ... ... ... эталондар, реликтілер, ғылыми зерттеулерге, ағарту және мәдени жағынан ерекше құнды, мемлекетті қорғауға алынған аумақтарының ... ... ... - табиғи ландшафтылар эталонын мұндағы тіршілік ететін өсімдіктер мен жануарлар дүниесімен табиғи қоса сақтау, табиғат кешендерінің даму заңдылықтарын ... ... ... ... ... ... ... өзгерістерді болжау үшін аса қажет.
Қазақстан қорықтар саны жөнінен ТМД-ға кіретін республикалар арасында 16-шы орын алады. Дегенмен, республика жерінің көлеміне шаққанда ... ... ... 13-ші ... Бұл ... секілді ұлан-байтақ республика үшін қорықтар көлемінің әлі де болса аз екендігін көрсетеді. ... ... ... 10 ... ... ... ... әрине, Қазақстан табиғатының алуан түрлі табиғат жағдайларын толық көрсету үшін жеткіліксіз. Сондықтан болашақта ... ... ... қоғамы өкілдерінің ұсынуымен тағы 15 қорық ұйымдастырылмақшы.
Ақсу-Жабағылы қорығы 1926 жылы ұйымдастырылды. Бұл - Қазақстандағы ... келе ... ... ... Оңтүстік Қазақстан облысының Талас Алатауы мен Өгем жотасында 131,9 мың га жерді алып жатыр. Қорық төрт биіктік белдеуді қамтиды. 1500 м ... ... ... ... өзіне тән өсімдіктері мен жануарлар дүниесі бар дала, 1500-2000 м - ... ... ... ... ... өседі. Мұнда ағаш тәрізді арша, бадам бұтасы, жабайы жүзім, жабайы алма және ... да ... ... ... ... мұнда елік, қарақұйрық, борсық, бұғы, қабан, ақ тырнақты аю және т.б. жануарлар кездеседі.
Қорықтың аумағында өсімдіктердің 1404 түрі бар, оның 47 түрі ... ... ... ... ... 239 түрі, бауырымен жорғалаушылардың 9 түрі және сүтқоректілердің 51 түрі, балықтың 2 түрі бар ... ... ... ... 1934 жылы ұйымдастырылған. Бұл Қостанай облысының Наурызым ауданында орналасқан. Мұның аумағы 191,4 мың га ... алып ... ... ... ... бар, ... тың дала ... алынып зерттелуде, бұл көлдердің жағасында бұрыннан шоқ-шоқ ... ... ... ... ... ... ... мен Тірсек орманы да кіреді.
Табиғат жағдайының әртүрлілігіне ... таяу ... аз ғана ... ... мен ... ... әр алуан келеді. Мұнда даланы, орманды және суаттарды мекендейтін жануарлар кездеседі. Онда тұяқтылардан ... ... ... суырлар, ақ қояндар және жыртқыштардан қарсақ, түскі борсық, күзен, ақкіс кездеседі. Қорықта сүтқоректілердің 42 түрі, ... ... ... ... ... 6 ... 687-ге жуық өсімдік түрі кездеседі. Аппақ қардай аққулар, шағалалар, бірқазандар мен үйректер қаптап жүреді[6,7].
Алматы қорығы 1964 жылы ... ... 71,7 мың ... жуық, әр түрлі ландшафт зоналарында жатыр. Бұған мәңгі қар мен мұз ... ... ... мен ағашқа бай Іле Алатауы мен жағасында құмды шөлі бар Іле өзенінің ... ... ... ... ... тұратын жапырақты ормандар, долана, жабайы алма және өрікағаштары 1800-2000 м биіктікке дейін көтеріледі. Қорықтың жануарлар дүниесі алуан түрлі, мұнда 39 ... жуық ... мен ... ... ... 965 өсімдік түрі бар. Шыршалы орманда бұғы, елік, Тянь-Шань сілеусіні, барыс, борсық, түлкі, ... ... ... ... ... ... ... күзен өсірілетін болды. Қорықта құстардың ең көбі: ұлар, кекілік, бұлдырық, Іле өзенінің ... ... ... ... ... ... Арал ... солтүстік-батыс бөлігіндегі өзі аттас шөлейтті аралда орналасқан. Қорық 1939 жылы ұйымдастырылған. Жалпы ... 160,8 мың га. ... ... - ... ... ... ... саны азайып бара жатқан ақбөкен мен қарақұйрықты қорғау болды. Бұрын Аралда жоғары ... ... 257 түрі ... ... кезде олардың саны тіпті азайып, кейбіреулері жойылып кету қаупінде. Негізгі қорғалатын аңдар: ақбөкен, қарақұйрық және құлан.
Қорғалжың қорығы 1968 жылы ... ... ... облысының 259 мың га жерін алып жатыр. Оған тың даланың қол тимеген, түрен түспеген ... ... ... және ... көлдері кіреді.
Қорықтың жануарлар дүниесі дала зонасына тән. Сүтқоректілердің 41 түрі, құстардың 299 түрі, балықтың 14 түрі, өсімдіктің 343 түрі ... ... ... дала ... су ... қосаяқтар және басқалар. Көл жиегінің қара суларында үйрек, қаз және басқа да суда жүзетін құстар ... көп. ... ... ... қоқиқаз ұя салады. Бұл дүние жүзінде сирек кездесетін, ең ... ұя ... ... ... 1976 жылы ... ... солтүстігінде Қазақстан Алтайының Күршім жотасы мен оңтүстігінде теңіз деңгейінен1447 м ... ... ... ... аса әсем ... ... орналасқан. Қорықтың жалпы ауданы 75 мың га, оның 44 ... көл ... ... ... 27 ... ... жылғалар құяды, ал одан бір ғана өзен Ертістің оң саласы - Қалжыр ағып шығады. Дәрілік өсімдіктерден аралий мен ... ... ... 39 түрі ... оның ... аю, ... бұғы, арқар, қасқыр, және құстың 200-ге жуық түрі, оның ішінде қарақұтан, ... ... 5 ... ... ... ... ... бірнешеш түрі: мөңке, майқан, талма, теңге кездеседі. Бұлардың ішінде ең бағалысы мөңке, оның еті өте ... ... 721 түрі ... - ... ең жас ... бірі. Ол Маңғыстау облысында 1984 құрылды. Ауданы 223,3 мың га республикадағы ең үлкен бұл қорық ... ... ... ... сүтқоректінің 227, құстың 11 түрі, өсімдіктің 261 түрі кездеседі. Қорықтың аумағында бір кезде осы арада кеңінен тараған жыртқыш ірі ... ... мен ... санын қалпына келтіру белгіленді. Өсімдіктен қорғауға тұратын аса ... ... ... ... ... үстірт таспасы.
Батыс Алтай қорығы 1992 жылы құрылған, ауданы 56 мың га. Қорық Шығыс ... ... ... ... орналасқан. Алтай тау жүйесінің қазақстандық бөлігінің солтүстік-батыс жағын, ... ... және ... ... ... ... жоғары сатыдағы өсімдіктердің 564, жануар дүниесінің 161 түрі, құстардың 120, сүтқоректілердің 20, балықтың 5 түрі кездеседі. Өсімдіктерден ... оты, ... ... ... ... аю, құндыз, сусар, борша және т.б. сирек аңдар кездеседі.
Алакөл қорығы 1998 жылы құрылған. ... 197,1 мың га. ... ... ... Алакөл ауданында орналасқан. Атыраулық сулы-батпақты ландшафтылары қорғалады. Құстардың 257 түрі, өсімдіктердің 270 түрі, ... 21 ... ... 2 ... ... жорғалаушылардың 3 түрі бар. Қорықтың негізгі мақсаты -- Алакөл жүйесіне енетін көлдерді мекендейтін су ... ... ... ... қаз, тырна, және т.б.) қорғау.
Қаратау қорығы 2004 жылы құрылды. Көлемі 34,3 мың га. Қорық шөлді ландшафты зонаның қоңыржай белдеуіндегі ... ... ... ... құру ... - аймақтың эндемикалық өсімдіктерін сақтау үшін және қаратау жотасы республикада саны бойынша көне жерортатеңіздік өсімдік элементтерінің таралу жағынан ... орын ... ... 1500 ... ... ... ... омыртқалылардың 227 түрі, соның ішінде сүтқоректілердің 42 түрі, құстардың 114 түрі, балықтың 3 түрі, ... 3 ... ... ... 16 түрі ... ... кітапқа қарақұйрық, арқар, қоңыр тянь-шань аюы, қар барысы, тас сусары кірген. 114 құстың 80-і ұшатын оның 11 түрі Қазақстанның ... ... ... Экотуризмнің экономикалық пайдасы
Қазіргі туризм - бұл әлемдік экономиканың қүлдырауды білмейтін саласы. Мамандардың есебі бойынша, орташа есеппен, бір ... ... ... ... алу үшін оған бара бар, ... 9 ... тас ... немесе 15 тонна мұнай немесе 2 тонна жоғары сортты бидайды әлемдік рынокқа шығару керек. Бұл ретте, ... сату ... ... көздерін азайтады, ал туристік өндіріс таусылмайтын ресурстармен ... ... ... экономистердің есебі бойынша, 100 мың турист қалада орташа есеппен екі сағат болған кезде кемінде 350 мың ... ... адам ... бір ... 17,5 ... ... ... шикізат сату өзіндік экономикалық тығырыққа тірелу болса, ал туризмді дамыту -- ұзақ ... ... ... ... ... ... мемелекеттің экономикасына үш оң нәтиже береді:
1.Шетел валютасының қүйылуын қамтамасыз етеді және төлем теңгерімі мен жиынтық экспорт ... ... ... оң ... жасайды.
2.Халықтың жұмыспен қамтылуын көбейтуге көмектеседі. ДТҰ мен Дүниежүзілік туризм және саяхат кеңесінің бағалауы бойынша ... ... ... ... жұмыс орнына басқа салаларда болатын 5-тен 9-ға дейін жұмыс орны келеді екен. Туризм тура немесе жанама түрде экономиканың 32 ... ... ... ... ... инфрақұрылымын дамытуға жәрдемдеседі.
Туризм елдің тұтас аудандарының экономикасына белсенді әсер етеді. Туризм саласындағы шаруашылық жүргізуші субъектілердің құрылуы және ... ... жол ... ... коммуналдық тұрмыстық, мәдени, медициналық қызмет көрсетуі дамытумен тығыз байланысты. Сөйтіп, туризм индустриясы басқа экономикалық секторлардың көпшілігімен салыстырғанда, неғұрлым ... ... ... ... жеке және үжымдық жетілдіру құралы ретінде жоспарлануы және тәжірибеде іске асырылуы тиіс демалыспен, босуақытты өткізумен, ... ... және ... ... ... байланысты қызмет. Мұндай жағдайда, ол өз бетімен білім алудың, толеранттықтың және халықтармен олардың әртүрлі мәдениеттерінің арқасындағы олардың өзгешеліктерін танып-білудің ... бір ... ... ... жылдам және тұрақты өсуі, оның қоршаған ортаға, экономиканың барлық секторларымен қоғамның әл-ауқатына ... ... ... ала ... ... Қазақстанның ұзақ мерзімдік даму бағдарламасында туристік саланы басымдық ретінде ... ... ... ... тұтас мемлекеттік саясатты қалыптастыруда, Қазақстанда қазіргі заманғы бәсекеге қабілетті туризм индустриясының құқықтық, ұйымдастырушылық және экономикалық негіздері қалыптастыруды көздейді.
1.4 Қазақстандағы туристік ... ... ... - ... ... ... ... қамтитын табиғи-климаттық, тарихи, әлеуметтік-мәдени, сауықтыру нысандары, сондай-ақ туристердің рухани ... ... ... ... ... ... ... сергітуге жәрдемдесетін өзге де нысандар жатады. Олар мәдени-танымдық, экологиялық, спорттық, әлеуметтік, діни, т.б. туризм түрлеріне бөлінеді.
Қазақстандағы туристік нысандар бірнеше ... ... ... ... ... ету
Сүрет 3 - Алтынемел тау жоталары
Табиғи-рекреациялық нысандарға Солтүстік Қазақстан аймағындағы Көкшетау,Бурабай, Баянауыл, Ерейментау, ... ... ... Зайсан, Марқакөл, Қазақстандық Алтай, Оңтүстік Қазақстан жеріндегі Батыс, Солтүстік Тянь-Шань, Алтынемел ... ... ... Батыс Қазақстандағы Үстірт,Мұғалжар, Каспий ойысы, Жайық өңірі, Орталық Қазақстандағы Қарқаралы, Қызыларай,Бектауата, Ұлытау, т.б. табиғи нысандар ... ... ... ... ... ұлттық саябақтар мен қорықтардың туризмді дамытуда маңызы зор. ... ... ... ... ... - ... ... аралығындағы шатқалдар, Түрген, Есік,Талғар, Алматы, Қаскелең, Шамалған елді мекендері жатады. Алтынемел, Көкшетау, Бурабай ұлттық саябақтарында туризмді дамыту ... ... ... тауып, дамып келеді. Қазақстан аумағындағы 9 мемлекеттік қорықта да ғылыми-экологиялық туризмді ... алғы ... ... 4 - ... ұлттық паркі
Тарихи-археологиялық ескерткіштердің туристік-экскурсиялық сапарлардағы орны ерекше. Археологиялық ескерткіштердің ... ... ... ... ... орын алады. Соның ішінде Жетісудағы Сақ қорғандары, Талхизқалашығы, Оңтүстік Қазақстандағы Отырар, Сайрам, Батыс Қазақстандағы Сарайшық, т.б. көне ... ... ... ... мол [13,14]. ... ескерткіштердің қазірге дейін жеткен нысандарының ішінде қорғандар мен мазарлардың маңызы зор. Қола дәуір ескерткіштеріне жартастағы петроглифтерді атауға болады. ... ... ... ... ... тауының Таңбалы сайындағы, Көксу өзеніндегі Ешкіөлмес ғибадатханасы, сондай-ақ Шолақ, Кіндіктас, Баянжүрек тауларындағы тастағы ... ... ... ... ... 6 - 3 ... ... сақ қорғандары, Бесшатыр қорымындағы жерлеу камерасы және сақ әскері киімін киген "Алтын адам", 2001 - 2002 ... ... ... ... Қатонқарағай ауданының Бергіел (Берел) қорғанында табылған "Сақ патшайымы" археол ... ... ... ... ... ... Тұрбай, Құлан, Мерке, Талхиз, Жаркент қалалары, т.б. елді мекендер қазіргі туристік нысандар болып табылады.
Түркістан қаласындағы Қожа Ахмет Ясауи ... - ... ... ... ... Онда Қожа ... Иасауи кесенесі салынған, кесене іші мен айналасына ... ... ... ... ... ... Жәңгір, Есім, Абылай, Қазыбек би жерленген.
Қазақстанда Отырар, Сарайшық, Сайрам, т.б. ортағасырлық көне қалалар туристер үшін тартымды ... 5 - ... баб ... 6 - Айша бибі ... ету ... ... ... республика аумағында көптеп кездеседі. Оларға түркі әлеміндегі қасиетті Түркістан қаласы, Қожа ... ... ... ... мешіті, Гауһар-ана зираты, Әли-Қожа бейіті, т.б. жатады. Адамдар бұл қасиетті жерлерге тәуеп етіп, Аллаға сиыну үшін келеді. Одан ... ... а. ... ... ... ... баб кесенесі, Ибраһим-ата бейіті, Қарашаш ана кесенесі, Тұраба ауданыннда - Ысмайыл-ата мазары ... ... ... - Айша бибі ... мен ... ... ... облысында - Артық, Айтман кесенелері, Балқаш көлі маңында - Тектау ата, Әуез бақсы, т.б. киелі орындар бар. ... ... ... ... жолындағы батырларға, қолбасшыларға деген құрмет белгісі мемориалдар мен ескерткіштерде көрсетілді. ... ... пен ... ... ... (Алматы облысы) Қордайдағы (Жамбыл облысы) Өтеген батыр, ... Есет ... ... ... ... мен Қарасай ескерткіштері, АстанадағыҚаракерей Қабанбай ескерткіштері, т.б. жатады.
Сүрет 7 - Шымбұлақ тауы
Ордабасы мен Аңырақай ... ... ... үш ... басын қосқан жер, тарихи орындар ретінде Жошы және Алаша хан кесенелері, Алматыдағы тәуелсіздік монументі, Астанадағы үш би ... ... ... ... ... нысандарға қосылады. Қазақ тарихындағы құнды мәдени ескерткіштер қатарына: Қозы ... - Баян ... ... ... ... ... ... Сұлтан Бейбарыс, Құрманғазы және Д.Нұрпейісова, Абай, Абылайхан, Әлия мен Мәншүк, А.Иманов, І.Жансүгіров, С.Сейфуллин, М.Әуезов, т.б. көптеген естелік орындар жатады[15].
Республиканың әсем де ... ... ... ... ... ... ... Іле Алатауындағы шаңғы базасы, Павлодар облысы Жасыбай көлі жағасындағы , Қарағанды ... ... , ... ... ... ... бөгені жағасындағы , Орал қаласы Жайық өзені маңындағы , ... ... ... Наурызым алқабы, Оңтүстік Қазақстан облысы Бадам жазығындағы , Көкшетау таулы аймағындағы "Золотой бор" базалары ... ... ... ... ... бар зоологиялық, ботаникалық қорықтар да жеткілікті. Оларға ... ... ... Іле атырауы (зоологиялық), Тарбағатай (зоологиялық), Жалтыркөл (зоологиялық), Ұлытау (зоологиялық), Бетпақдала (зоологиялық), ... ... ... ... ... Шарын каньоны (ландшафты - палеонтолық) және Шарын өзеніндегі "Шетен тоғайы" (ботаникалық), Күміс қылқанды орман (ботаникалық), Жаманшық тауы ... ... ... ... ... ... (ботаникалық), Бүркіттау шоқысы және Тұма бастаулар (гидрологиялық), т.б.
2 ЕРЕКШЕ ҚОРҒАЛАТЫН ТАБИҒИ АУМАҚТАРДЫ ҚҰРУДЫҢ НЕМЕСЕ КЕҢЕЙТУДІҢ ЖАРАТЫЛЫСТАНУ-ҒЫЛЫМИ ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... ... немесе кеңейтудің жаратылыстану-ғылыми және техникалық-экономикалық негіздемелерінің жобаларын әзірлеу ережесі 2006 жылғы 7 ... ... ... ... ... туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - Заң) 20-бабына сәйкес республикалық және жергілікті Ерекше қорғалатын табиғи ... ... ... ... ... және ... негіздемелерінің жобаларын әзірлеу ережесі 2006 жылғы 7 шілдедегі "Ерекше қорғалатын ... ... ... Қазақстан Республикасы Заңының 20-бабына сәйкес республикалық және жергілікті маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтар ұйымдастыру және олардың әр ... ... ... ... негізделген шешімдер қабылдау мақсатында әзірленді.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды құрудың немесе кеңейтудің жаратылыстану-ғылыми және техникалық-экономикалық негіздемелерінің жобаларын әзірлеуді ... ... ... ... саласындағы уәкілетті органның, қарауында ерекше қорғалатын табиғи аумақтар құрылатын немесе кеңейтілетін орталық немесе облыстық (республикалық маңызы бар қала, ... ... ... техникалық тапсырмалары бойынша мамандандырылған ғылыми (ғылыми-зерттеу) және жобалау (жобалау-іздестіру) ұйымдары екі ... ... ... ... ерекше қорғалатын табиғи аумақтар құрудың немесе кеңейтудің жаратылыстану-ғылыми негіздемесінің ... ... ... ... ... ... орай ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды құрудың немесе кеңейтудің техникалық-экономикалық негіздемесінің жобасы әзірленеді.
Техника-экономикалық негіздеменің жобасы жер учаскелерінің меншік ... және жер ... ... ... маңызы бар қала, астана) атқару органдарымен, жер ресурстарын басқару жөніндегі орталық уәкілетті органның аумақтық органдарымен ... ... ... табиғи аумақтар құрудың немесе кеңейтудің жаратылыстану-ғылыми және техникалық-экономикалық негіздемелерінің жобалары мемлекеттік экологиялық сараптауға жатады және оларды уәкілетті орган ... ... ... ... жобалау аумағының табиғи кешендерінің және онда орналасқан мемлекеттік табиғи-қорық қоры объектілерінің бірегейлігін, маңыздылығын және танымалдылығын;
2) зерттеліп отырған аумақтағы әлеуметтік-экономикалық жағдайлардың ... ... ... ... экологиялық жүйелердің және мемлекеттік табиғи-қорық қоры объектілерінің жай-күйін, оларды сақтау жөніндегі тәуекелдерді, қатерлерді және ... ... ... ... және пайдалану жөніндегі шараларды;
4) ерекше қорғалатын табиғи аумақтың ұсынылып отырған ... мен ... 5) ... ... ... шекарасын, көлемін, сондай-ақ жұмыс істеу аймақтарын, оларды қорғау және пайдалану режимдерін айқындайды.
Жобалау аумағының табиғи кешендерінің және онда ... ... ... қоры ... бірегейлігі, маңыздылығы және танымалдылығы. Осы бөлімде табиғи ортаны ... ... ... ... аумағының табиғи кешендерінің бірегейлігі, маңыздылығы және танымалдылығы айқындалады.
Табиғи ортаны зерттеу объектілері: рельеф, топырақ, климат, геология, жердің үстіндегі және ... ... ... фауна, аумақта болып жататын физика-геологиялық процестер болып табылады. Рельефті бағалау рельефтің жалпы ерекшеліктерін, оның белгілі бір геоморфологиялық ... ... ... негізгі орографиялық ерекшеліктерді (жоғарғы және төменгі учаскелердің бөліну сипаты) сипаттауды көздейді. Танымдық және эстетикалық тұрғыдан алғанда мейлінше көрікті және ... ... ... ... ... ... сипаттамасы, теріс физика-геологиялық процестерге талдауы беріледі, бірегей геологиялық объектілерді сақтап қалу мүмкіндігі қаралады.
Қоршаған ортаның жайлылық дәрежесін, оны жақсартудың және ... ... ... аумақты пайдаланудың ықтимал жолдарын айқындау мақсатында жалпы климаттық жағдайға талдау жасалып, баға беріледі. Ұлттық және аймақтық саябақтарды жобалау кезінде дем ... ... ... үшін рекреациялық кезеңнің ұзақтығы, жылдың әртүрлі кезеңдерінде ауа райының тұрақтылығы анықталады[16,17].
Аумақты гидрологиялық бағалау қазіргі су айдындары мен ағын ... ... ... ... ... көлемін, режимін, су айдындарының жылдамдығын, тереңдігін және енін, ағысын, аумақтың батпақтығын анықтауды көздейді. Оларды рекреация және туризм ... ... ... ... су спортын ұйымдастыру) мүмкіндігі қаралады. ... және ... да ... ... ... кезінде: кеніштердің құрамы, орналасқан жері, қорлары, күзету жағдайлары, оларды пайдаланудың ықтимал бағыты мен ... ... ... ... зерделеу және талдау кезінде фитоценоздардың негізгі түрлерінің кеңістікте таралу заңдылықтары (рельефпен, топырақпен, ылғалдану режимімен ... ... ... ... басым және бірегей фитоценоздардың өзгеру және сақталу дәрежесі, олардың қалыптасу шарттары ... ... ... ... ... ... ... немесе фитоценоздардың сирек кездесетін, жойылып бара жатқан, эндемикалық және басқа да құнды түрлері өсіп ... ... ... ... кездесетін және жойылып бара жатқан түрлердің, қауымдастықтардың тізбесі жасалады.
Жануарлар дүниесін зерделеу құнды және ... ... ... ... ... ... олардың таралу аймағын, таралымдарының тұрақтылығын, сан алуан түрлерінің маусымдық ... және ... ... ... фаунаның құнды түрлері таралымдарының сақталуына әсер ететін антропогендік ... ... ... ... ... немесе басқарудың ықтимал амалдарын егжей-тегжейлі зерттеуді қамтиды. Осының нәтижесінде қорғауды қажет ететін объектілер белгілі болады және ... ... ... айқындалады. Сирек кездесетін және жойылып бара жатқан түрлердің ... ...
2.1 ... Республикасындағы туризм саласының дамуына талдау
Қазақстандағы туризмнің тарихи алғышарттары б.э.д. ІІІ ... ... ... Ұлы ... ... ... мен дамуы болып табылады.
Қазақстан КСРО-ның құрамында болған уақытта ... де ... ... ... сияқты орталықтан келетін қатаң ережелерге бағынып, тек сол ережелер аясында ғана өз ... ... ... Шетелдіктер үшін Қазақстан мешеу елдердің санатында еді. ... ... ... ... туризм идеологиялық қызметті атқарған мәдени-ағарту жұмысы жүйесі элементтерінің бірі болып саналды және оның ... ... ... ... қағидатпен қаржыландырылды және елеулі ... ... ие ... ... ... ... қалуының негізгі себептерінің бірі оған экономиканың ... ... ... деңгейде көңіл бөлінбеді және шындап ... ... ... ... ... және ... емес туристік құрылымдарды кешенді болжауға, ұзақ мерзімді жоспарлауға ... ... ... ... ... ... жергілікті бюджетке түсетіндігіне қарамастан, жергілікті басқару органдарының туристік қызметті болашағы бар сала ... ... ... табылды.
Тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстанда туристік қызметті реттеу мен халықтың тарихи және ... ... ... өркендету үшін негіз қаланды.
Отандық туризмнің дамуын төрт кезеңге ... ... КСРО ... ... ... - саланы орталықтан қатаң қадағалап отырды.
* 1992-1996 жылдар аралығы - 1992 ж. ... ... ... ... ... №1508-ХІІ заңы қабылданды; 1993 жылы ... ... ... ... ... ... туризм саласындағы ынтымақтастық туралы бірқатар халықаралық келісімдер жасалды.
* 1997-2000 жылдар 1997 жылы Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... Ұлы Жібек жолының Қазақстан территориясындағы бөлігінде туристік инфрақұрылымды дамытудың алғышарттары жасалына бастады. ... жолы ... ... ... ... ... ... 2000 жылдан қазіргі кезге дейін - 2000 жылдың 30 ... ... ... ... ... ... айқындалып, республикадағы курорттар, санаторийлер, емдеу-сауықтыру орындары, демалыс аймақтары, басқа да ... ... ... ... ... ... ... Республикасындағы туристік нарықты дамытудың алғашқы кезеңдерінде негізінен шығу турлары жетілдірілді. КСРО ... ... ... шығу ... ... көп ... ... сыртқы туристік өнімнің жоғары сұранысқа ие ... ... ... ... қазақстандық туристерді еліктіру мақсатында бірқатар шаралар қабылдады:
-- бұрынғы ... ... ... ... кіру ... ... Венгрия, Сербия және тағы басқалар).
-- Визалық рәсімдерді жеңілдету нәтижесінде Германия, Испания, Италияға бару оңайлығы;
-- кейбір ... ... ... үшін экономикалық үнемді турлар (Фарнция, Қытай).
Үлкен сұранысқа сол кездері көп ... ... ... ... ... ... Араб Әмірліктері, Италия, Грекия мемлекеттеріне демалыс және ойын-сауықтық мақсаттағы туризм, жастар туризмі, ... ... ... ... ие ... ... ... сипаты келесі себептермен түсіндіріледі:
-- қазақстандық тұтынушылардың ... ... ... ... ... жоғары қызығушылығы (КСРО-да шығу туризмнің болмауынан);
-- шығу ... ... ... іскерлік байланыстар аясының кеңейтілуі;
-- төлем құралдары артықшылықты жеке азаматтар мен кәсіпорындар санының өсуі;
-- шығу ... қол ... ... шетелдік туристік өнімнің жоғары бәсеке қабілеттілігі (қонақ үй сервисі мен орналастырудың ... ... аса ... ... болуы, турлардағы ыңғайлы да қол жетімді көліктер).
Ішкі туризмнің ... ... ... оңтүстік аймақтарына шоғырланды: курортты - ... ... ... орталықтарға танымдық мақсаттағы туризм (Отырар қаласы, Түркістан ... Есік ... ... ... және тағы ... экологиялық туризм, сафари турлар (аң аулау, ... ... ... ... кіру және шығу туризмдерінің дамуын тежеуші факторлар мыналар еді:
-- ішкі ... ... ... ... ... ... сай ... қонақ үй және тағы басқа орналастыру құралдарындағы сервистік ... ... ... ... ... және ... органдар тарапынан кіру және шығу туризмдерін құқықтық және экономикалық жағынан ... ... ... туристік орталықтың, сонымен қатар бүтіндей мемлекеттің кері немесе оң әсерлі имиджін қалыптастыратын ... ... ... ... маманданбауы;
-- туристік ел ретінде Қазақстанның оң имиджін қалыптастыруда мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... ... алғашқы қиын жылдары артта қалып, Қазақстан Республикасы дамудың накты бағыттарын айқындап, тура жолға түсе ... бері ... де ... ... ... ... аяғына нық тұра бастады.
Қазақстан Республикасы Статистика жөніндегі агенттігінің 2012 жылғы дерегі ... елде 655 ... ұйым ... ... кәсіпорындар 80 елдің туристік фирмаларымен шарттық қатынастар ... төрт ... және он үш ... туристік фирмалар сегіз мемлекетке ... әуе ... ... ... ... ... Қазақстан, Қарағанды, Павлодар, Оңтүстік Қазақстан облыстарындағы, сондай-ақ, ... және ... ... туристік фирмалар желісі неғұрлым жақсы дамыған болып табылады. Осы облыстардың және қалалардың туристік ... жыл ... ... және ... 88%-ына дейін қызмет көрсетеді.
Туристік ұйымдармен 2012 жыл ... 228,3 мың ... ... ... ... туристік фирмалардың қызметін 55,9 мың ... ... ... ... ... ... ... ресімдеген 146 000 Қазақстан азаматтары шетелдерге шықты.
Кейінгі жылдары ... ... саны ... (1-кесте).
Кестеден көріп, отырғанымыздай, туристік фирмаларының саны жағынан ... ... ... қаласы және Алматы облысы одан кейінгі орында Қарағанды облысы, Астана қаласы және ... ... ... тұр. Ал ең азы бұл ... ... Қостанай және Батыс Қазақстан облыстары болып тұр. Егер 2009 жылы бүкіл ... ... 425-ақ ... ... болған болса, 2013 жылы бір ғана ... ... ... 494, ал 2014 жылы 500 фирма болғанын ... ... ... ... ... ... жағынан да Алматы қаласы озық тұр.
Кесте 1 - Туристік фирмалардың саны
Жылдар
Қазақстанның аймақтары
2013
2014
Қазақстан Республимкасы
713
751
Ақмола
10
19
Ақтөбе
11
16
Алматы
29
37
Атырау
13
18
Шығыс Қазақстан
22
24
Жамбыл
13
10
Батыс ... ... ... қаласы
37
26
Алматы қаласы
494
500
2.2 Қазақстан Республикасындағы туризм дамуының негізгі тенденциялары
Жоғарыда қарастырғандай, туризм ... ... ... дамып, қызмет аясын кеңейтіп келеді. Соның арқасында әлемнің көптеген елдері қатысатын Қазақстанның өзіндік туристік нарығы қалыптасуда. Оның ары ... ... әсер ... ... факторлар экономикалық және әлеументтік болып табылады, бұл ең алдымен ... ... ... шектерінен азаматтардың (әлеуетті туристер) жеке табысының асуы.
Субъективті себептерге елден шығу мен оған кірудің, оның ... ... ... ... ... реттейтін мемлекеттік органдардың қызметтері жатады. Солардың қызметін нақты арнаға бұру ... ... Н.Ә. ... ... ... ... ... қазынасына айтарлықтай кіріс әкелуге қабілетті, болашағы зор экономика саласы ретінде көріне ... ... ... ... бағдарламасында атап өткен болатын. Сонымен қатар, дәстүрге еніп, қалыптасып, келе жатқан Елбасының жыл сайынғы ... ... ... ... дамыту мақсатында атқарылатын істер мен алда тұрған міндеттер анықталып ... ... ... ... ... мен рухани және гармониялық жағынан дамуы, өмір сүру жағдайларының сапалы түрде жақсаруы мәселелерін шешуге мүмкіндік беретін, халық тұтынатын игіліктердің маңызды ... ... ... және ойын-сауықтық бағдарламалармен қамтамасыз ету мен байланысты қызметтердің маңызы сөзсіз.
Бүгінде көптеген адамдардың күнделікті тұрмысынан орын алған ... ... ... қызмет индустриясы өзінің мемлекеттік қазынаға қосқан экономикалық ... ... ... ... алға ... автокөлік саласымен теңесті. Ол әлемдік жалпы өнімнің 12% үлесін ала отырып, өзіне жұмыскерлердің алып ... мен ірі ... ... ... ... ... шаруашылық, өндірістік және әлеументтік қызметтердің сан қырлы, күрделі жүйесін білдіретін туристік қызмет индустриясы адамдардың бос уақытын дұрыс ... және ... мен ... ... ... ... жан-жақты қанағаттандырып, еңбек ресурстарына жұмылдыруға қабілеттілігімен халықтың тұрмыс деңгейін көтереді. Мысалы: негізінен туристерді қабылдауға ... ... ... ... аса ... бөлу шет ... ... ағымын көбейтуге және жаңа жұмыс орындарын құруға ... ... ... ... ... ... ... тепе-теңдігі мәселелерін шешуге тырысады. Туризмнен түсетін табыстарға шетелдік туристердің болған елдерінде ... ... ... мен тауарларға төлеген ақылары жатады, оған тек сол елде ... ... ... ... ... және ... көлік ақылары жатпайды.
Туризмдергі шығындарға бір елдің тұрғындарының шетелде ... ... мен ... өнімдерге төлеген ақылары жатады.
Әдетте, шетелдік турист бір елге келіп, одан қайта кетуіне шығаратын шығындарынан басқа, тамақтануға өз шығындарының 40%-ын, ... ... -- 30%, ел ... ... -- 8%, ... ... 22% ... деп саналады.
Шетелдік туристердің келген елінде шығарған шығындары нәтижесінде, біріншіден, туристік фирмалардың табысы артады, бұл - тура ... ... ... ... мен ... экономиканың туристік секторы жағынан сұранысы өседі, ол кезегінде өз жабдықтаушыларының тауарлары мен қызметтеріне сұранысын көтереді, осылайша барлық секторларда ... ... ... бұл - ... эффект, үшіншіден, туристік бизнеспен тура немесе жанама байланысты тұрғындардың жеке табысы өседі, ол ... ... ... ... болады, бұл - мәжбүрлік эффекті. Жанама және мәжбүрлік эффекттері ... ... ... ... ... деп ... ... бірінші орын ұлттық шаруашылықта валютаның елге келуіне берілгенімен, табыс алу мен қатар валютаның елден едәуір кетуі де мүмкін.
Қонақ үй шаруашылығын ... ... және ... өз ... оған салынған инвестицияларға, қызметкерлерді қонақ үй шаруашылығын басқарудың қазіргі заманғы талаптарына сай ... және ... ... Егер бұл ... 2010 жылы 2,5 ... ... ... 2013 жылы 5 млрд. 309 млн. 271 мың теңге, ал 2014 жылы 6 ... 426 млн. 880 мың ... ... ... ... ... ... лагерьлері мен тау туристік базарларына 2013 жылы 3 млн. 986 мың теңге, 2014 жылы 5 млн. 107 мың ... ... 2013 жылы 7 млн. 486 мың ... 2014 жылы - 4 млн. 677 мың ... ... күші ... үшін де туризмнің маңызы зор. Америкалық мамандардың мәліметтері бойынша туризм индустриясы (ішкі туризмді қоса) көптеген елдердегі жұмыс орындарымен қамту жағынан ең ірі ... ... ... ... ... индустриясы 100 млн-нан астам адамды жұмыспен қамтамасыз етіп отыр.
Туризм дамуының және ... ... ... ... ... айқын байланыс бар. туристік өсу кез-келген экономикалық өзгеріске аса сезімтал ... ... Егер баға ... ... онда жеке тұтынудың 1 %-ына жалпы алғандағы ... өсуі ... ... ... тұрып қалуына әкеледі; тұтыну 2,5 %-ға өскенде туризм дамуы 4 %-ға артады; ал тұтыну 5 %-ға ... ... ... ... ... 10 %-ды ... Егер тұтыну 1 %-дан төмен болатын болса, онда туризмде құлдырау сезіледі.
Халықаралық туризм Қазақстан үшін, жалпы дамушы елдер үшін шетелдік валюта ... және ... ... ... ... ... ... табылады. Бір мезгілде ол қосымша тәуелділік тудыра отырып, елдің дәстүрлі әлеуметтік жүйесі мен табиғат ортасына өзгерістер енгізеді. ... ... ... ... ... табыспен де, қиындықтармен де байланысты экономиканың қазіргі заманғы құралы ретінде мойындалады. Барлық дамушы елдер туризмді дамытудың ... ... ... ... ... орындары туризм дамуын жоспарлағанда туризм базасы болып табылатын экономикалық, әлеуметтік, мәдени қажеттіліктеріне және қоршаған орта талаптарына көңіл бөледі, олар енжар ... ... ... және ... ... ... етеді.
Кесте 2 - Туризм саласына жұмсалған инвестициялар
Жылдар
Секторлар
2003
2004
мың теңге
мың теңге
Барлығы
32846157
42191702
Туристік фирмалар қызметі
138843
242013
Қонақ үйлер мен мейрамханалар көрсететін қызметтер
5309271
6426880
Жастар туристік лагерьлері мен тау ... ... өзге ... ... ... қызметі
34042
11126
Санаторийлі-курорттық мекемелер қызметі
995633
1038463
Демалыс пен ойын-сауықты, мәдениет пен спортты ұйымдастыру бойынша ... ... ... ... ... маңыздылығы өсуде. Бұған қоршаған ортаға соңғы онжылдықтағы ел үкіметінің ғана емес, сонымен қатар жасау мақсатында туристік операторлар мен туристік ... ... де ... ... ... дәлел.
Саяхат динамикасы экономиканың шыңда тұрғандығына немесе құлдырауда екендігіне өте ... ... ... Экономикалық жағынан туризмнің тенденцияларын қарастырайық.
Сауданың дамуы. Қазақстан ... ... ... ... даму ... ... КСРО ... біздің еліміз тек шикізатпен жабдықтаушы рөлінде болып келсе, қазір әлемдік экспортта да, импортта да үлесі көбейіп келеді.
Көлік инфрақұрылымы. ... ... ... ... ... талап ететін құрылымдар мен ойын-сауықтарға ықпал етеді. Осы жолдағы ең ... ... ... ... ... ... (әуежайлар, автожолдар және теміржол желілері). Дәл осы инфрақұрылым Қазақстанға үлкен пайда әкелуі керек, өйткені ол барлық негізгі транзиттік бағыттардың қиылысында және бір ... ... ... ... ... және ең ... ... жолдарда орналасқан. Бүгінгі таңда Қазақстанның тікелей әуе жолдары Германияға, Үндістанға, Біріккен Араб ... ... ... ... Тайландқа және тағы басқа елдерге сапар шегуге мүмкіндік береді. Авиатасымалдау тек отандық тасымалдаушылармен ғана ... ... ... ... ... де ... ... Сонымен бірге, Қазақстан территориясынан бес теміржол, төрт автокөлік, жеті әуе дәліздері өтеді. Елді шығыстан батысқа қарай ... ... ... ... ... ол бастауын Тынық мұхит жағалауларынан алады және Еуропаның түкпіріне кетеді. 2002 жылы Шымкент - ... - ... - ... - ... шекарасы, ұзындығы2473 кмбатыс талшықты-оптикалық байланыс желісінің құрылысы салынды. 2003 жылы ұзындығы 2350 ... ... - ... - ... - ... - ... -- ... - Талдықорған шығыс байланыс желісі салынды[20].
Қазақстанның теңіздік көлігі Ақтау аймағымен, сондай-ақ Атырау, Баутино аймақтарының дамуымен байланысты. ... ... ... арқылы республика әлемдік теңіздік коммуникацияларға шыға алады. Күшті аймақтық кешендер, қазіргі ... ... және өзен ... ... ... ... жүйелері Қазақстанның әлемдік шаруашылық жүйесіне 6-8 жылда енуіне мүмкіндік береді.
Негізгі теміржол ... - ... ... - 14 ... ... ... тасымалдауда.
Автомобиль көлігі шағын және орта арақашықтықтағы аймақішілік байланыстардың негізгі құралы бола ... ... және ... ... бағытында дамуы керек, ол үшін республикалық маңызы бар автожолдарды түбірлі жөндеу, халықаралық маңызы бар жылдамдықты автомагистральдарды жасау қажет.
Жолсапарлардың қауіпсіздігі. Туризм ... ... ... ... ... ... да күрделі бола түсуде. Саяхат пен жолсапарлар қатысушылары белгілі дәрежеде тәуекелге баратындықтан, туризм секторы туристерге қауіп төну деңгейін ... ... ... ... керек. Бұл бағытта, ең алдымен, Үкімет орындары мен туристік ұйымдар ... ... ... бағыттарында бірлесе жұмыс атқарулары керек.
Нарық ресурстары. Туризмге тура немесе жанама әсер етуші және ... өнім мен ... ... ... пен сұраныстың қалыптасуына байланысты жағдайларды шартты түрде нарық ресурстары деп атауға болады. Бұл бағыттың құраушылары болып қажеттілік, сұраныс және ... ... ... ... ... өнім ... дамуы; жеке туристік сектор және адам ресурстары табылады.
Қажеттіліктер, сұраныс және ұсыныс. ... ... ... де, ... ... де ... жеке қалауы бойынша саяхаттауға, яғни дискрециялық туризмге қажеттілік өсуде, ол жаңа, тартымдырақ және көптүрлі туристік өнімдер мен қызметтерге қажеттілікті тудырады. ... ... мен ... ... кең ... ... ... жағажайдағы демалыс, қалалық турлар) туристік нарықтағы негізгі таңдау болып ... ... ... ... өсуі ... және ... ... сегменттерінің өсуіне әкеледі. Бұл жекелей алғанда халықтың демографиялық сипатындағы, өмір сүру бейнесіндегі және топтық қызығушылықтары факторларымен байланысты.
Аймақішілік ... ... өсуі ... ... және Таяу ... пен ... да ... да байқалуда. Соның ішінде Қазақстанға шетелдіктердің қызығушылығы артып келеді. Сондай-ақ, елімізде туризмнің келесідей жаңа түрлері де ... алыс ... ... каникул мен демалыстың ойластырылған нарығы (яғни, мазмұны мен қажетті ыңғайлылығы сай); тартымды туризм (яғни, ... ... ... кез-келген екі немесе одан да көп элементтермен қанағаттандыратын); ... ... және ... тыс демалу құралдарын қолданумен ұйымдастырылатын қысқа демалыс.
Біріккен Ұлттар Ұйымының туризм және саяхат жөніндегі конференциясында (Бүкіләлемдік туристік ұйымның ұсынуларын есепке ала ... ... ... табыстары мен шығыстары есебінің методикасы жасалды және қабылданды. Халықаралық валюталық қордың ұсынуына сәйкес бабының төлем балансының активіне ... ... ... ... және ішкі ... ... тауарлар мен туристік қызмет көрсетулерден түскен табыстар;
-- туристік сұраныс тауарларын және туристік өндіріске қажетті құрылғыларды экспорттаудан түскен ... ... ... ... ... ... (кадрларды даярлау, ел мамандарының шетелдік серіктестіктеріне қызмет көрсетуі);
-- келуші туристердің ішкі және халықаралық көліктерге келген елінде жұмсайтын ... ... ... ... ... ... ... басқа елдерге туризмді дамыту ұшін берілген несиелерден түскен табыс (капиталдың пайызы мен ... ... ... ... ... ... ... шығындар енгізіледі:
-- шығушы туристердің барған елдерінде алған туристік тауарлары мен қызметтеріне жұмсалған шығындар;
-- келуші туристерге қызмет көрсетуге ... ... ... жұмсалатын шығындар;
-- басқа қызметтерді алуға жұмсалатын ... ... ... ... ... ... қызмет етуші шетелдік жұмысшылар мен мамандардың еңбекақысы);
-- шығушы туристердің шетелдік көлік компанияларына төлейтін шығындары;
-- басқа елдердің туризмін дамытуға ... ... ... ... ... салынған ұзақ мерзімді несиелер (капитал пайызы мен өтелуі).
Бүкіләлемдік туристік ұйым ... ... ... ... ... ... қазір саяхат пен экскурсияның көлемі үнемі артуы, аймақтар мен келу елдерінің арасындағы ... ... ... ... тұр. ... ... ... турдың сапасы мен қауіпсіздігіне баса назар аударушы жақсы ақпарат алған туристік қызметтерді тұтынушылардың ... ... ... ... одан ары ... ... ... технологиялармен анықталуда.
Бүгінгі таңда ТМД бойынша туристерді еліктіруде бәсекестік байқалуда. Ресей, Өзбекстан, Қырғызстан ... ... ... ... ... бар мүмкіндіктерді қолдануда және олар көрсеткіштері жағынан Қазақстанды басып озуда. Мысалы,Өзбекстан мен Қырғызстанның Қазақстан алдындағы ерекшелігі: біріншіден, біздің елде визалар құны 40 ... ... 100 ... ... ... ал тез орындалған жағдайда баға екі еселенеді; Өзбекстан мен ... ... ... ... ... күні дайын болады; екіншіден, бізде туристік фирмалардан алынатын салықтан көлемі жоғары; ... ... ... өте ... ҚОРШАҒАН ОРТА СТАТИСТИКАСЫНЫҢ КӨРСЕТКІШТЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУ
Осы көрсеткіш ... ... әсер ... және елдегі биоәралуандылықты жоғалтуды бағалауға мүмкіндік береді. Ол райондардың биоәралуандылықты ... үшін ... ... ... ... ... (осы ... ағатын, мониторинг процессі аясын қоса), демалысты, табиғи ресурстарды сақтау және қоршаған ортаның басқа бағалы компонентерін тиісінше қолданбаудан, сақтау дәрежесеін ... даму сау ... ... байланысты, ол оз ретінше экожүйенің әралуандылығына байлаысты. Ерекше қорғалатын табиғи территориялар биоәралуандылықты сақтап қалу үшін және тұрақты дамуға көмек беру үшін ... рөл ... ... ... ұлттық заңға сәйкес қорғалатын жер учаскесін, су бетін және оның үстіндегі ауа кеңістігін сипаттайды. Ол ... ... ... және оның елдегі жалпы территориясы бөлігінің алаңын қосады. Қосымша нақты көрсеткішті табиғи территория ... ... бөлу ... ... ... ... ... (ТҚХО) ерекше мәртебесін иеленген, немесе ұлттық дәрежеде қорғау режимінде қабылданған дәрежеде, алаңды анықтау мақсатымен және әр дәреженің пайыздық үлесін анықтау ... ... ... ... (га). ... ... туралы конвенция (БӘК) құру және кешенді қостау, тиімді басқарылатын және ұлттық экологиялық репрезинтативті және қорғалатын территориялардың ... ... ... ... ... ... және ... территориялар бойынша төртінші Дүниежүзілік конгрестегі №16 ұсыныста (Каракас, 1992 жыл), әр биома үшін ... ... ... ... қорғалатын табиғи территориялардың 10% бөлініун қарастыратын мақсаттық ... ... ... ... ерекше қорғалатын табиғи территориялардың картасын және кадастрларын олардың ... ... ... территориясының аумағы, құрылған күні және олардың қорғалу режимінің ұлттық заңға және сәйкес халықаралық сұранысқа сай ... ... ... ... мақсатында қорғалатын территорияларды тағы МСОП дәрежесі бойынша жіктеуге болады. ... жыл ... ... ... МСОП ... аудандардың басқарылуының алты дәрежесін екі топ бойынша бөледі. Толығымен қорғалатын аудандар табиғи жағдайда ... және ... ... ... үшін ... ... табылады. Олар өзіне I дәрежелі - ... ... ... табиғи учаскелер; II дәрежелі - ұлттық парктер; және III дәрежелі - табиғат ескерткіштері объектілерді ... ... - ... қорғалатын аудандар ерекше қолдану түрі үшін (мысалы, үзіліс) немесе белгілі бір ... ... ... үшін ... ... құру ... ... Олар келесі объектілер: IV дәреже - тапсырушылар/ белсенді басқару арқылы түрлерді және ... ету ... ... V дәреже - қорғалатын жер беті және теңіз ландшафттары; және VI ... - ... ... бар ... территориялар. Бұл әдістеме көбіне жербеті эко жүйесіне және ең аз дәрежеде - ішкі ... ... ... ... ішкі ... ... бойынша, құрғақ экожүйе жіктеушісіндегі жербеті экожүйесімен бірігеді. Республикадағы ерекше қорғалатын табиғи территориялар туралы ... көзі ... ... ... ... Ауыл ... ... Орман және аңшылық шаруашылығы комитеті ботып табылады.
Аумақтың ... ... және қала салу ... ... ... ... және ... табиғи кешендерді, сирек кездесетін түрлер мен қауымдастықтарды қатаң күзетуді қамтамасыз ететін функционалдық аймақтау ерекше ... ... ... ... ... ... ... табылады. ... ... ... үшін табиғат кешендерін күзету мен ықтимал реттелмелі, рекреациялық және шектеулі шаруашылық қызметтің ... ... ... ... ... нормалары айқындалады.
Заңды тұлға мәртебесі бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың қорық аймақтары алқабының пайыздық арақатынасын мынадай шекте ... ... ... ... ... 100 %, ... ... табиғи саябақтар 40 %, мемлекеттік табиғи резерваттар 30 %-дан аспауға тиіс.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақты ... ... ... ... ... ... жоспарлау элементтерінің жүйесін қалыптастыру болып табылады, оларға мыналарды жатқызуға, неғұрлым маңызды және ... ... ... шоғырланған аудандарды қамтитын туристік-рекреациялық аймақтар. Бұл аймақта туристік ... ... ... шатырлы қалашықтар орналасады, туризмге және экскурсияға арналған ландшафтық-маршруттық дәліздер, негізгі көлік жолдарын дамыту және келушілердің негізгі легін қабылдау, оларды ... ... ... ... ... асырылады, ерекше қорғалатын табиғи аумаққа негізгі кірме жолдарда саяхат жоспарын жасауға және неғұрлым ... ... ... ... ... алуға болатын жақсы ұйымдастырылған ақпараттық-таныстыру қызмет орталығы бар кіру орталықтары ... ... ... аймағы шегінде туристік және рекреациялық қызметтің қарқындылығы ... ... ... ... ... сиымдылық деңгейімен және табиғат пайдалану режимімен реттеледі. Туризм түрлерінің барынша көп шоғырлануы мен сан ... ... ... ... және ... ... ... аймағында, сондай-ақ ерекше қорғалатын табиғи аумақтың күзет аймақтарында орын алған. Ерекше ... ... ... ... ... және оларға қызмет көрсету рекреациялық кешендерде және қызмет көрсету орталықтарында жүргізіледі. Кешеннің көлемі орналасқан жеріне және қызмет көрсету маршрутының түріне: ... ... ... ... түрлеріне байланысты.
Рекреациялық аймақтарда сиымдылығы шағын қызмет көрсету орталықтары құрылады. Олар туристік ... ... ... ... туристік объектілеріне жақын маңда орналастырылады және келушілердің аз мөлшеріне бастапқы қызмет көрсетуге есептеледі. Бұл - ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық тамақтандыру, тұрмыстық қызмет көрсету, сауда кәсіпорындары.
Шаруашылық құрылыстарын мүмкіндігіне қарай рекреациялық кешеннен ... ... ... ... ... ... шаруашылық немесе күзет аймағына шығару керек, мұнда рекреациялық ... ... ... ... ... ... жөн. Рекреация мекемелерінің бағыты мен сиымдылығы ерекше қорғалатын ... ... ... ... ... ... ... және туризм объектілерінің болуына сай келуге тиіс.
Ерекше қорғалатын табиғи аумаққа келуді аумақтық ұйымдастыру ерекше қорғалатын табиғи ... ... бір ... ... ... шектеу немесе олардың көп мөлшерін тарту мақсатында туристер лектерін реттеумен, олардың аумақтар бойынша ... ... ... ... ... Туристік маршруттар мен соқпақтарды тарту кезінде негізгі өлшем олар өтетін табиғи кешендерге рұқсат етілетін рекреациялық жүктемелерді есепке алу ... ... ... ... ... қорғалатын табиғи аумақтың рекреациялық қызметі сүйенетін негізгі ... ... ... ... ... ... бірін - демалушы адамның экологиялық білім алуын ұйымдастыруды орындайды[21]. Табиғат қорғау ... жаңа ... ... ... ... жобалау өзара байланысты үш мақсатты: рекреацияны, оқытуды және ... ... ... ... екі ... ... ... тиіс, олар: келушілердің әртүрлі санаты үшін тартымдылық және барлық жас топтарына шаққанда ... ... ... және ерекше қорғалатын табиғи аумақтың басқа түрлерінің қорық режимі бар ... тек ... ... ... ... ... ал ... аймақтарда - таныстыру, оқыту, ағарту және басқа да экологиялық соқпақтар түрлерін ұйымдастыруға болады. Соқпақ ... оның ... ... ... ... рекреациялық сиымдылығына, көру нүктелерінің алуан түрлі болуына, тұрақтардың кеңдігіне байланысты. Бұл компоненттер туристер топтарының өту ... мен ... ... санын айқындайды. Бұл көрсеткіштер соқпақты жабдықтауға жұмсалатын шығындарды айқындайды.
3.1 Ормандар және басқа да орман басқан жерлер
Нақты көрсеткіш орман ... ... ... орман басқан жерлерді бағалауды қамтамасыз етеді, сонымен қатар оларды экологиялық мақсатта ... ... ... жердегі алуан түрлі және кең таралған экожүйенің бірі болып табылады және бірқатар функцияларды ... олар ағаш ... және ... ... ... көзі; үзіліс (рекреациялық) мағынаны білдіреді және экожүйесінің функциясын ... ... қоса ... және су ... ... ... ... ретінде қызмет етеді және көмірқышқыл газының жұтушысы болып табылады. Қоршаған ортаның орасан қолданысы, көрінісі, құлдырауы және жерді қолданудың түрлі конверсиясы ... ... ... ... ... Табиғи ормандардың өсуіне және регенирациясына антропогендік әсер ету қауіпін тудырады. Осы көрсеткіш орман ресурстарын сандық және сапалық бағалауға мүмкіндік береді және ... ... ... ол орман және басқада орман басқан жерлер арасындағы маңызды айырмашылықты жасыруы мүмкүн[22]. Осы ... ... ... және ... да ... ... жерлерді, оның ел аумағына қатынасы, сонымен қатар түрлі орман және басқа да ... ... ... ... ... ... ... өлшенеді. Үлкен емес орман аумағының дәрежесі боынша км2 өлшем бірлігімен өлшенуі ... ... ... ... ... ... ... - жоғалып кету қауіпі бар(СИТЕС), жабайы хайуанаттар және флора түрлерінің халықаралых саудасы туралы ... ... ... бар ... ... жерлер туралы Конвенция (Рамсарская конвенция), биологиялық әралуандылық ... ... ... ... туралы конвенция және шөлейттенуге қарсы күрес туралы Конвенция. Біріккен Ұлттар Ұйымының қоршаған ортаны қорғау және ... даму ... ... міндетті күші жоқ арыз қабылданған болатын, онда орман типтерін тиімді пайдалану, орнықты дамыту және сақтап қалу (Орман шаруашылығының ... ... ... консенсус принциптерін мазмұндап көрсеткен. Деректерді жинау және есептеу процессі кезінде, орман ресурстарын Дүниежүзілік бағалау және ... ... ... ... өткен, ормандарды қорғау бойынша Конференциясы үшін құрастырылған БҰҰ-ң ФАО сәйкес анықтамаларын қолданған орынды. Бұл орман және басқа да ... ... ... ... ... сонымен қатар орман және орман басқан жерлер, негізгі мақсатты функциясы болып табылатын, топырақты және су ... ... ... қалу және әлеуметтік қызмет көрсету анықтамалары. Басқа сәйкес анықтамаларға:- бастапқы орманды немесе басқа да ... ... ... (адам қарекетінің
нағыз ізі жоқ және экологиялық процесстер елеусіз бұзушылығынсыз ... ... және ... ... тұратын, орман/басқа да орман басқан
жерлер),- қорғайтын екпе ... ( ... ... қамтамасыз ету үшін
арнайы отырғызу жолы, олар топырақты және суды қорғау сияқты, зиян
келтіргіштермен күрес және биологиялық әралуандылық үшін ... ету ... ... қалу; екпенің тіке сызығының бар болуы және ағаштардың бір ... ... ... бар ... сипатталатын ежелден келе жатқан
табиғи өсімдер),
- жартылай табиғи ормандар және басқа да орман басқан жерлер
(шаруашылық қызметің қарқынды қызмет ету ... онда ... ... ... ... ... және ... бойынша тікелей мақсатты іс
шаралар қолданылуда/мақсат түрлерінің ... ... ол ... ... және ... ... әкеп соғады). Сәйкес деректерді ормандардың мемлекеттік есеп жүргізу, территорияларды ... ... ... ... дистанционды барлап қарау әдістерін қолдану арқылы немесе барлық әдістердің қиылысуымен қалыптастырған жөн. ... ... ... ... ... ... ЕЭК ... дүние жүзілік орман ресурстарын бағалау және орнықты орман шаруашылығының жалпы европалық ... ... ... ... басқару принциптерінде көрсетілген. Казіргі уақытта ... ... ... және ... да ... ... ... бойынша деректер көзі, Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрлігінің Орман және аңшылық шаруашылығы комитеті ... ... ... кету ... бар түрлер және қорғалатын түрлер Бұл көрсеткіш ... кету ... бар ... ... және ... ... ... бағалауға мүмкіндік береді , сонымен қатар елдегі ... және ... ... ... ... қаліу бойынша қолданылып жатқан шаралардың тиімді екенін куәландырады. ... ... ... білдіреді және оны сақтап қалу адам өмірі үшін және ... даму үшін ... рөль ... Көптеген биологиялық ресурстардың қазыргі уақытта видео өзгеріс, зиян шегу және жоғалу қауіпі бар. Көп ... бойы МСОП және ... ... ... ... ... ... критерия негізінде ақпаратты жете бағалаудың арқасында түрлер классификациясы арқылы биоәралуандылықтың ... ... және ... ... жүргізуде. МСОП ғаламдық жойылып кету қауіпі бар түрлердің ойлап тапты. 2006 жылы шығарылған басылымда жалпы алғанда 16118 түр ... ... ... деңгейде жоғалып кету қауіпі бар, оның ішінде ... ... ... ... тапты, сонымен қатар, осы түрлерді қорғау бойыншс сәйкес шараларды қолдануда. Ғаламдық масштаб бойынша жоғалып кету қауіпі бар кейбір түрлер, ... ... ... ... кету ... бар ... ретінде жіктелмеуіне болады. Солай бола тұра, елдер осы түрлерді қорғауды қамтамасыз етуге міндетті, егер сол ... ... ... кету ... ... жағдайда. Ұлттық саясат жауапкершілігінің деңгейі туралы, табиғат ортасын және биоәралуандылықты қорғау саласында ақпарат ... онда ... ... саны және ... ... және ... ... және елде қорғалатан жоғалып кету қауіпі бар түрлер саны туралы деректер бар. Осы көрсеткіш ... және ... ... ... кету қауіпі бар түрлердің санын және поуляциясының санын сипаттайды, сонымен қатар елде ... ... ... ... ... саны және ... особьтардың саны бірлік бойынша қолданылады, сонымен қатар трендтер үшін пайыздық көрсеткіш. Осы көрсеткіш бойынша ... ... - бір ... ... ... ... ... жабайы жануарлар туралы Конвенция(Боннская конвенция), жоғалып кету қауіпі бар (СИТЕС) жабайы хайуанаттар және флоралар турлерін ... сату ... ... және ... ... тіршілік ететін жабайы хайуанаттар және флораларды қорғау туралы конвенция ... ... онда ... ... ... ... атап көрсетілген. Биологиялық әралуандылық туралы конвенциның мақсаты биоәралуандылықты ... ... ... ... ... Европа елдерінің Қоршаған орта министрліктері 2003 жылы тағы да барлық деңгейте биологиялық әралуандылықты жоғалтуды ... ... ... ... ... Бұл ... кету ... бар түрлерге қолайылы жағдай туғызу және түрлердің ... ... ... ... ... ... ... ретінде жоғалып кету қаіпі бар және Қазақстанда ойлап табылған, қорғалатын түрлер, сонымен қатарМСОП - ғаламдық ... ... кету ... бар ... ... блуы ... Жоғалып кету қаіпі бар түрлердің саны және қорғалатын түрлер саны сәйкес болмауы ... ... ... түрлер сирек кездесетін түрлерді қосуы мүмкін және түрлерді сәйкес көпжақты ... ... ... ... немесе олардың МСОП-ң кіретін жоғалып кету қауіпі бар жануарлар мен ... ... ... ... ... ... ... бөлген жөн. Түрлердің саны түрлердің группасы бойынша есептеледі (жан-жануар, омыртқасыздар, тұщы су балықтары, рептилиялар, қосмекенділер, құстар және ... ... ... ... мхи; қына және ... құлақтар). Түрлер бойынша бағалау бес жылда бір рет жүргізіледі.
МСОП-ң өсімдіктер және жануарлар түрлерін сақтау және ғаламдық ... ... ... ... ең толық кадастр болып табылады. Жоғалып кету қауіпі бар түрлер үшін ктегориясының классификациясы (, және ), бес ... ... ... ... ... асылылады, олар осы жүйе негізінде жатыр.Казіргі уақытта республикада жабайы жануарлар және ... ... ... кету ... бар және ... ... ... деректер көзі, Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрлігінің Орман және аңшылық шаруашылығы комитеті болып табылады.
3.3 Батыс ... ... даму ... ... алғанға дейін туризм, экономиканың басқа да салалары сияқты орталықтың қатаң қыспағынан шыға алмады. КСРО-дағы ... ... ... ... Кавказ, Қырым, Балтық жағалауы, Ресейдің, Орта Азияның тарихи орталықтары болған еді. Өз кезегінде Қазақстанның архитектуралық, археологиялық, мәдени ... мен ... ... ... және ... ... ... туризм кеңестік кезеңде идеологиялық функцияны атқарған мәдени ағартушылық жұмыстың бір элементі ретінде саналып, оның басым роліне қарамастан қалдық принципі бойынша ... ... ... ... ие болмады.
Қазақстандағы туризм индустриясының нашар даму себептерінің бірі оған экономиканың бір саласы ретінде мемлекеттік деңгейде ... ... еді. ... ... ұзақ мерзімді жоспарлауға, туризмнің территориялық ұйымдастырылуына және мемлекеттік емес туристік құрылымдарға дұрыс көзқарас болмады. Бұл ... ... ... бірі ... арқасында жергілікті бюджетке қомақты қаржының түскеніне қарамастан, жергілікті басқару органдарының туристік қызметті басым бағыт деп танымауында жатыр. ... ... ... ... ... қызметті реттеу үшін және халықтың тарихи мәдени мұраларын жаңғырту үшін ... ... ... ... ... туризмнің дамуы 1992 жылдың 3 шілдесінде қабылданған Заңымен және Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлықтарымен бекітілген. Бұл құжаттардың ... ... ... ... ... оң ... ...
Туризм саласындағы халықаралық қатынастарды дамытудың тағы бір қадамы Қазақстанның 1993 жылы Дүниежүзілік Туризм Ұйымына мүше болып ... ... ... ... жөнінде халықаралық келісімшарттардың жасалуы болып табылады. Айта кеткен жөн, бірқатар ... ... мол ... ... бар, ... ... ... таныған шетелдік үкіметтердің өз ұсыныстарымен қабылданған болатын.
Барлық өркениетті ... ... ... ... ... ... ... қаржы көздерінің бірі болғандықтан басты туристік ағымдарды өзіне қаратқысы келеді. Сондықтан да Қазақстанға шетелдік туристердің ағылуын ұлғайтуымыз ... Осы ... ... ... ... ішкі туризмге көбірек бұруымыз қажет. Бұл дегеніміз транспорттың жағдайына, жылжу құралдарына, кадрлық потенциалға байланысты мәселе болып табылады.
Туризм дамуының ... ... бірі ... ... дайындау мәселесі. Қазіргі уақытта Қазақстанда мемлекеттік, жеке меншік және Ресей филиалдарын ... ... 28 оқу ... ... ... ... ... Бұл дайындық 1992 жылдан бастау алғанымен, әлі күнге дейін туристік саланы кадрлық жағынан қамтамасыз ету өз деңгейінде болмай ... ... ... оқу ... ... басты себебі оқытушылар құрамының Қазақстанның туристік потенциалы жөніндегі ... және ... ... ... ... ... болуы. Осыдан келіп, мамандарды даярлау отандық туристік рекреациялық ресурстар мазмұнын, ... ... ... ... ... ... ... толықтай меңгермеуден өз дәрежесінде болмай отыр. Сол себепті жоғары оқу орны ... ... ... ... ... толықтай атқара алмай отыр [20].
Қазақстан территориясы көне заманнан Қытай мен Европаны байланыстырып, көптеген тарихи оқиғалардың ... ... ... ... ... ... туристік бағыт ретінде таныла қойған жоқ. Қазақстанды әлемдік аренаға шығарып, дүниежүзілік туризмде жақсы табыстарға жету үшін көптеген ... ... ... қажет. Сөз жоқ, Қазақстанды туристік объект ретінде алға жылжытудың ең ... ... ... ... ... ... ... көрмелерге, жәрмеңкелерге, конференцияларға қатысуы болып табылады. Сонымен қатар осындай шараларды республика территориясында өткізудің маңызы өте зор.
Қазақстанның туризмдегі халықаралық ... ... және ДТҰ мен Ұлы ... жолы ... ... ... және ... асырумен, шетелдік мемлекеттермен екіжақты және көпжақты келісімшарттар жасаумен іске ... ... ... ... алға ... үшін тек ... ... ғана емес, сырт елдерде де ақпараттық туристік орталықтарды құру қажет. Бұл ... ... ... шет ... ... ... ... байланысын ұмытпауымыз қажет.
Туризм тек Европаны қана емес, Азия, Африка, Солтүстік және Оңтүстік Америка елдерін ... ... ... ... ... ... көбінесе көрші елдердің арасында жүзеге асырылғанмен, алайда соңғы кезде алыстағы шет елдердің мәдениетімен танысу мақсатында қашыққа саяхат жасауға ... ... ... көбейіп келеді. Қазіргі заманғы ұшақтар жолаушыларды әлемнің кез келген нүктесіне жеткізе ... Бұл ... жазу ... ... ... ... тарихи-мәдени және табиғи мұраларды рационалды қолдану арқылы жаңа жұмыс орындарының ашылуына мүмкіндік беретін, ... ... ... ... республикалық және жергілікті бюджеттің ұлғаюына алып келетін бәсекеге қабілетті туристік кешенді қалыптастыру жолдары қарастырылды.
Фактологиялық материалдарды талдай ... ... ... ... ... Батыс Қазақстан аймағында ашық күндердің көп болатындығы (220-дан 240-дейін);
- Туристік рекреациялық зоналарды дамытуға септігін ... ... ... ... (120-130 ... Батыс Қазақстан түрлі экскурсиялар, қыдырулар және демалысты ұйымдастыруға қажетті барлық ... ... Бұл ... аса ... және ... ... ... Батыс Қазақстанның туристік рекреациялық потенциалы жалпы Қазақстан туризмінде маңызды орынды алады;
- Батыс Қазақстан өңіріндегі негізгі объектілер бойынша ... ... ... ... ... ... және танымдық қызығушылыққа ие болып отыр.
Осы факторлардың барлығы Батыс ... ... және ... ... ... зерттеуге және санаторий курорттық емделуге арналған түрлі мекемелерді, демалыс үйлерін, ... және ... ... инфрақұрылымды дамытуға септігін тигізетіні сөзсіз [22].
Жоғарыда айтылғандай біздің ... ... ... ... ... ... ... үшін үлкен мүмкіндіктері бар. 10 жылдан бері тұңғыш рет біздің ... ... ... бет бұра ... ... ... имиджін қалыптастыру жөніндегі мемлекеттік бағдарлама қабылданды. Сонымен қатар Батыс Қазақстан облыстарындағы ... ... ... ... ... жобалар жасақталды. Тіпті шағын ғана ресурстардың өзімен Батыс Қазақстан территориясында мәдени ... ... ... ...
Туристік қызметті дамытудың үлкен болашағы бар, егер де ... ... ... қарқынды дами бастаса, біздің ойымызша территориясының көлемімен ғана емес, экскурсиялық маршруттарының тартымдылығы және экономикалық тиімділігінің арқасында Батыс Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ескерткіштеріне қатысты мынадай қорытынды жасауға болады. Маңғыстаудың тарихи-мәдени ескерткіштерінің ... ... ... әсер ... яғни ол ... ... жағдайының өзінділігі, өлкеде әр түрлі тайпалардың өмір сүруі, ескерткіш жасауға ыңғайлы бор тас, ұлы тас, құм тас ... ... кен ... мол ... ... ... ... оқшау жатқандығы [25] т.б.
Маңғыстаудың тарихи-мәдени ескерткіштері дегенде ең алдымен өлкенің киелі орындары мен әулиелері еске келеді. Маңғыстау жеріндегі 362 әулиеден ... да ... ... ... жерлеу-салттық кешендерінің әр алуандылығын көрсетеді. Оларға ең ... ... ... шоғырлана орналасу тән. Бұл осы өлкедегі дәстүрлі мәдениеттің оғыз-қыпшақ кезеңінен жаңа заманға дейін үздіксіз жүріп ... ... ... ... ... ... жасалған типологиялық классификацияға сәйкес өлкенің жерлеу-салттық ескерткіштерінің көп түрлілігін, архитектуралық формалардың әр алуандылығын көруге болады. Жаңа заманда Маңғыстаудың сәулет ... ... жаңа ... ... Бұл ... тас ... ұсталардың кәсіби шеберлігінің арқасында Маңғыстаудың ескерткіштері өзіндік ерекше белгілерімен өзгешелене бастайды. XIX ғасырдың әлеуметтік-экономикалық өзгерістерінің енуімен байланысты өлкеде сәулет шеберлердің ... ... ... болуына жағдай жасады. Осы кезде сондай-ақ қазақ сәулет өнеріндегі атақты мектебі қалыптаса ... XIX ... II ... ... ... ... шарықтау шегі болды деп айтуға болады. Бұл ... ... ... ... жаңа типтері (сағанатамдар) пайда болды, тас өңдеу техникасының күрделенуі, ескерткіштерді ... ... жаңа ... ... ... жүргізілген зерттеудің нәтижесінде аймақ ескерткіштерінің негізгі белгілері: жалпылық сипаты, дәстүрлілігі, ақпараттығы ... ... ... олардың ақпараттық шынайылығының ескерткіштердің баға жетпес тарихи-мәдени екені анықталды. Яғни, ескерткіштегі таңбаларды нақтылау белгілі бір рудың қай кездегі Маңғыстауда ... ... ... ... өзіндік ерекшеліктерінің қалыптасуының тағы бір белгісі бұл - көне заманнан бері өзінің экономикалық жағдайына (көшпелі мал шаруашылық) қарай ұқсас, кейде ... ... ... ... ... ... ... кезде массагет, дақ, сармат, кейінгі кезде оғыз-қыпшақ, ... ... зор әсер ... Бұл жайт ... ... ... жағдайымен қоса, Маңғыстауда көне жерлеу-салттық дәстүрінің жаңғыртылуында маңызды роль атқарды. Бұл тұрғыдан алғанда Маңғыстаудың тарихи-мәдени ... ... ... ... ... ... баға жетпес құнды дерек болып табылады [22].
Батыс Қазақстан сәулет өнерінің мұрасын ... мен ... ... ең ... тарихи-мәдени ескерткіштерді жалпы ұлттық қорғау мен жөндеу, ... ... ... ... туындап отыр. Жаңадан ашылған ескеткіштерді ғылыми айналымға енгізу, олармен көпшілік халықты таныстыру бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... жалпы ұлттық мәдениеттің өзіндік бір элементі ретінде әлі ... ... ... және ... ... ... ... күйінде қалып отыр.
Қазіргі таңда, тәуелсіз Қазақстан Республикасының оның тарихи ерекшелігімен, ... ... ... ... ... ... Батыс Қазақстанның қайталанбас өзіндік сәулет өнерінің ескерткіштерін дәріптеу өте өзекті мәселе болып табылады. Тарихи ескерткіштердің жеткіліксіз дәрежеде зерттелуі жалпы ... ... ... ... ... ... әлі де болса бейнеленбеуіне әкеп соғуда. Мысалы, көптомдық кітабында ... ... бар ... 3-4 бет қана ... ... Қазақстан сәулет өнерін зерттеу тарихи-архаикалық, өнертанымдық мәселе болып табылады. Өйткені бұл ескерткіштердің өзіндік ерекшелігі (ою-өрнегі, форманың өзіндік шешімі, құрылымының өзіндік ... ... ... ... ... пайдаланылуда.
ҚОРЫТЫНДЫ
Туризм әлемдік экономикада басты рөлдің бірін атқарады. Бүкіләлемдік Туристік Ұйымның деректері ... ол ... ... ұлттық өнімнің оннан бір бөлігін, халықаралық инвестицияның 11%-дан астамын, ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Экологиялық туризмнің қазіргі индустриясы табысы жоғары және серпінді дамып келе ... ... ... халықаралық сауда сегменттерінің бірі болып табылады. Туризмнен табыс мұнай, мұнай өнімдері және ... ... ... ... ... ... ... келеді. Әлемдік туристік нарықтың дәстүрлі аудандары өзінің рекрециялық сыйымдылығының шегіне іс жүзінде жеткендіктен, ... өсуі ... ... жаңа ... ... ... ... болады. Осыған байланысты, Қазақстанның әлемдік туристік нарықта өзінің лайықты ... ... ... ... ... ... ... жыл сайынғы ақылы еңбек демалысына шығуымен ... ... өзі ... ... және бос ... өткізуге деген негізгі ... тану ... ... Ол жеке ... ... мен ... арасындағы өзара түсіністікті дамытудың факторына айналды.
Қазіргі туризм - бұл ... ... ... білмейтін саласы. Мамандардың есебі бойынша, ... ... бір ... ... беретін табысын алу үшін оған барабар, шамамен 9 тонна тас көмір немесе 15 тонна мұнай немесе 2 тонна ... ... ... ... ... шығару керек екен. Бұл ретте, шикізат сату елдің энергия көздерін азайтады, ал туристік ... ... ... ... ... ... ... есебі бойынша, 100 000 турист қалада орташа есеппен екі сағат болған кезде ... 350 000 ... ... адам ... бір ... 17,5 ... ... Сөйтіп, шикізат сату өзіндік экономикалық тығырыққа тірелу болса, ал туризмді дамыту - ұзақ ... ... ... ... ... танымдық және емдік қызметтерді орындайды, бірақ сонымен бірге мынадай экономикалық аспектілердің де үлкен маңызы бар: валюталық түсімдер ағыны және ... ... ... жақсаруы, шектес салалардың дамуы, қазіргі заманғы инфрақұрылым ... ... ... ... ... ... институционалды және сапалы өзгерістер болды. Нарықтың экономика элементтерін енгізу, мемлекеттік туристік кәсіпорындардың акционерлік, жеке және ... ... ... шығу туризмі мен шоп-туризмге бағытталған Қазақстанның отандық туристік өнімін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Қазақстанның аумақтары рекреациялық аймақтандыру туризмді жоспарлау ... ... ... ... ... ... Келу туризімінің дамуы үшін таулық, танымдық және рекреациялық туризм түрлері ерекшелікті болып табылады. Осы ... ... ... ... елімізде мамандырылған аңшылық туризмнің, оқиғалы туризмнің, этникалық, діни және ... ... одан ары ... мен ... ... ... бар ... көрсетеді.
Отандық туристік өнімнің өткізілуіне, оның үйлесімді көркемделуіне, халықаралық туристік нарықта жарнамалануы мен жылжытылуына ерекше баса баса ... ... ... ... байланысты Туризм және спорт жөніндегі агенттік облыстық, қалалық өкілетті органдардың туристік компаниялармен және фирмалармен бірлесе отырып, алыс-жақын шетелдердің көптеген елдері үшін ... ... ... ... мен ... жалғыз республикалық каталогын шығаруды ұсынады.
Және мынадай ұсыныстарды ұсынуға болады:
* Туризмді экономиканың табысты салаларының біріне айналдыру;
* Республиканың туристік потенциалын ... ... ... және ... ... ... және ... пайдалану;
* Халықты ынталандыру;
* Туристік ресурстарды барлық халықтық қол ... ... ... ... ... максималды қанағаттандыру;
* Мемлекеттік және жеке меншіктік туризм сферасының тиімділігін арттыру;
* Орта және ... ... ... ... ... ... А., ... Ә., Қыдырбеков Х. Қазақстан2.Назарчук М.К. Перспективыразвития экологического туризма в Казахстане.-Алматы: ТОО ,3.Географический термин.-М.: Советская энциклопедия,1988. 57 бет. 4.Қазақ ... ... Бас ... 2002. ... Ұлттық Энциклопедиясы. Бас редакциясы.-Алматы, 2002. 66. Егеменді Қазақстан газеті.Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы Заң.№152,7.Қазақстан Республикасы ... ... ... 8.Қазақстан Ресиубликасының бірқатар заңды актілеріне жасалған толықтырулар мен өзгертулер.23.01.2001.9.Қазақстан Республикасында 2030жылға дейін Ерекше қорғалатын территорияларды ... ... ... ... Заңы. 20.2.1997.- №75-1. 11. Қазқстан Республикасының

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ерекше қорғалатын табиғи аймақтарда туристерге қызмет көрсету79 бет
Бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына Қазақстанның кіру мәселесі33 бет
Экономикадағы сараптау жүйелері74 бет
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 – 2009 жылдарға арналған бағдарламасы80 бет
Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі көлік стратегиясы96 бет
Қостанай облысының әлеуметтік – экономикалық дамуының 2009-2011 жылдарға арналған негізгі бағыттары128 бет
«ВКТ Строитель» ЖШС-ндегі жүргізіліп отырған кадрлық саясатының ерекшеліктерін зерттеу және оны жетілдіру бойынша іс-шаралар жүйесінің әзірлемесін ұсыну62 бет
«Ерекше қорғалатын табиғи аймақтардың құқықтық режимі»19 бет
Автокөліктің күрделі жөндеу әдісін таңдау және негіздеу43 бет
Адамның діни сеніміне құрмет оның таңдауына құрмет ретінде4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь