Қазақстан Республикасындағы ерекше қорғалатын аумақтар

1. Ерекше қорғалатын аумақтар ұғымы, түсінігі
2. Биосфералық қорықтар
3. Мемлекеттік табиғи қорықтар
4. Ұлттық табиғи саябақтар
5. Табиғи қорықшалар
6. Табиғат ескерткіштері
7. Табиғи резерваттар
8. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Ерекше қорғалатын табиғи аумақ — ерекше қорғау режимi белгiленген мемлекеттiк табиғи-қорық қорының табиғи кешендерi мен объектiлерi бар жер, су объектiлерi және олардың үстiндегi әуе кеңiстiгiнiң учаскелерi.
Ерекше қорғалатын аумақ — кеңістігінде бағалы табиғи немесе колдан жасалған (бағалы экожүйе, гейзерлер, бау- саябақ ескерткіштері, инженерлік құрылыстар, т.б.) немесе қоршаған ортаға қолайлы әсер ететін кеңістіктер (орман жолағы, көгерген аймақтар), аумақтар, акваториялар. Мүндай аумақтар тек заңмен ғана емес, арнайы бақылауда болып, адамдармен қорғалады.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың табиғи кешендерi — ерекше қорғауға жататын биологиялық саналуандық пен жансыз табиғат объектілерінің жиынтығы.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар мемлекеттік табиғи – қорық қоры объектілерінің маңыздылығына байланысты республикалық немесе жергілікті маңызы бар санаттарға жатқызылады.
Республикалық маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтар құрылу мақсаттарына және қорғалу режимінің түрлеріне байланысты мынандай түрлерге бөлінеді:
1) мемлекеттік табиғи қорықтар;
2) мемлекеттік ұлттық табиғи парктер;
3) мемлекеттік табиғи резерваттар;
4) мемлекеттік зоологиялық парктер;
5) мемлекеттік ботаникалық бақтар;
6) мемлекеттік дендрологиялық парктер;
7) мемлекеттік табиғи ескерткіштер;
8) мемлекеттік табиғи қаумалдар;
9) мемлекеттік қорық аймақтары.
Жергілікті маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтар құрылу мақсаттарына және қорғалу режимінің түрлеріне байланысты мынандай түрлерге бөлінеді:
1) мемлекеттік өңірлік табиғи парктер;
2) мемлекеттік зоологиялық парктер;
3) мемлекеттік ботаникалық бақтар;
4) мемлекеттік дендрологиялық парктер;
5) мемлекеттік табиғи ескерткіштер;
6) мемлекеттік табиғи қаумалдар.
1. Сәтімбеков Р. Биология: Жалпы білім беретін мектептің қоғамдык-гуманитарлық бағытындағы 11-сыныбына арналған окулық. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007.
2. Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. — Алматы: «Жеті жарғы» баспасы, 2008 жыл.
3. Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Экология және табиғат қорғау / Жалпы редакциясын басқарған – түсіндірме сөздіктер топтамасын шығару жөніндегі ғылыми-баспа бағдарламасының ғылыми жетекшісі, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты А.Қ.Құсайынов. – Алматы: «Мектеп» баспасы» ЖАҚ, 2002 жыл
4. Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011жыл
        
        АКАДЕМИК Е.А.БӨКЕТОВ АТЫНДАҒЫ ҚАРАҒАНДЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
РЕФЕРАТ
ТАҚЫРЫБЫ: ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ... ... ... ДӘУРЕНОВА Қ.Д.
ТЕКСЕРГЕН: БЕКИШЕВ Қ.Б.
ҚАРАҒАНДЫ ҚАЛАСЫ – 2015 ЖЫЛ
ЖОСПАР
1. Ерекше қорғалатын аумақтар ұғымы, түсінігі
2. Биосфералық ... ... ... ... ... ... ... Табиғи қорықшалар
6. Табиғат ескерткіштері
7. Табиғи резерваттар
8. Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... табиғи аумақ — ерекше қорғау режимi белгiленген
мемлекеттiк табиғи-қорық қорының табиғи ... мен ... бар ... ... және ... ... әуе кеңiстiгiнiң учаскелерi.
Ерекше қорғалатын аумақ — кеңістігінде бағалы табиғи немесе колдан жасалған
(бағалы экожүйе, гейзерлер, бау- саябақ ескерткіштері, инженерлік
құрылыстар, т.б.) ... ... ... ... әсер ... ... ... көгерген аймақтар), аумақтар, акваториялар. Мүндай аумақтар
тек заңмен ғана емес, арнайы бақылауда ... ... ... ... ... аумақтардың табиғи кешендерi — ерекше қорғауға
жататын биологиялық саналуандық пен жансыз табиғат объектілерінің ... ... ... ... ... ...... қоры
объектілерінің маңыздылығына байланысты республикалық немесе жергілікті
маңызы бар санаттарға жатқызылады.
Республикалық ... бар ... ... ... ... ... және ... режимінің түрлеріне байланысты мынандай түрлерге
бөлінеді:
1) мемлекеттік табиғи қорықтар;
2) ... ... ... ... ... табиғи резерваттар;
4) мемлекеттік зоологиялық парктер;
5) мемлекеттік ботаникалық бақтар;
6) мемлекеттік дендрологиялық ... ... ... ... мемлекеттік табиғи қаумалдар;
9) мемлекеттік қорық аймақтары.
Жергілікті маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтар құрылу мақсаттарына
және ... ... ... ... ... түрлерге бөлінеді:
1) мемлекеттік өңірлік табиғи парктер;
2) ... ... ... ... ... ... мемлекеттік дендрологиялық парктер;
5) мемлекеттік табиғи ... ... ... ... Республикасының заңнамалық актілерімен ерекше қорғалатын табиғи
аумақтардың өзге де түрлері ... ... ... ... ... республикалық маңызы бар санатқа
жатқызуды – уәкілетті органның ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының
Үкіметі, жергілікті маңызы бар санатқа жатқызуды – уәкілетті органмен
келісе ... ... ... ... бар ... астананың)
атқарушы органдары жүргізеді.
Заңды тұлға мәртебесі бар ерекше қорғалатын табиғи аумақты оның ... әкеп ... бір ... басқа түрге ауыстыру, табиғи және
техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардың салдарынан оның ерекше құндылығы
мен бірегейлігі сипатының ішінара немесе толық жоғалуына байланысты
жүргізіледі.
Заңды тұлға ... бар ... ... ... ... оның ... немесе арттыруға әкеп соғатын бір түрден басқа түрге ... ... ...... ... ... мемлекеттік
экологиялық сараптаманың оң қорытындысы негізінде:
1) республикалық маңызы бар ерекше ... ... ...... органның ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының
Үкіметі;
2) жергілікті маңызы бар ... ... ... аумақтар
бойынша – уәкілетті органмен келісе отырып, облыстардың (республикалық
маңызы бар ... ... ... ... ... ... ... табиғи аумақтардың соңғы кезде ұйымдастырылып жүрген
түріне — биосфералық қорықтар жатады. Биосфералық қорықтар дүние жүзіндегі
кейбір ... ... ... ... және сақтап қалу мақсатында
ұйымдастырылады. Онда табиғат қорғау шаралары халықаралық деңгейде
жүргізіледі. Мұндай қорықтар табиғаты онша ... ... ... ... ... ... ... өзгерістерге
бақылау жасалынып талданады. Биосфералық қорықтардың аумағы бірнеше
белдемдерге (ішкі, ... және ... ... ... ... ... Қазір дүние жүзінде 350-ге жуық биосфералық қорық
ұйымдастырылған Қазақстандағы Қорғалжын және Наурызым қорықтарына
биосфералық қорық мәртебесі берілген.
Ақсу-Жабағылы, ... ... және ... ... ... таулы алқаптың
табиғат байлығын қорғайды. Мысалы, Ақсу-Жабағылы қорығында сарыбауыр аяқсыз
кесіртке, үнді жайрасы, Алматы қорығында орақтұмсық, ілбіс, т.б. ... ... ... қара ... ... т.б. ... алынған.
Мемлекеттік табиғи қорықтар
Біздің елімізде ерекше корғалатын табиғи аумақтардың негізгі түрі —
мемлекеттік табиғи қорықтар. Қорықтар ғылыми ... ... ... аумағында ешқандай шаруашылық жұмыстары жүргізілмейді, онда тек
ғылыми-зерттеу жұмыстары ғана жүргізіледі. Сондықтан қорық аумағында жоғары
білімі бар арнайы ... ... ... жұмыстарымен айналысады. Қазір
Қазақстанда 10 мемлекеттік табиғи қорық бар. Қорық аумағындағы барлық
табиғат байлықтары түгелдей катаң түрде қорғалады. Сонымен бірге қорықтар
белгілі бір ... ... ... ... ландшафтыльщ аумақтарда
ұйымдастырылады. Мысалы, шөлді, далалы, су-батпақты және т.б. ... деп ... ... ... ... Үстірт және Барсакелмес қорықтары
шөлді аймақтың табиғи бірлестіктерін қорғау мақсатында ұйымдастырылған. Бұл
қорықта 1953 жылы ... ... ... жерсіндірілді. Алтынемел
ұлттық табиғи саябағында да жерсіндірілген. Ал Қорғалжын қорығы сулы-
батпақты алкаптың табиғат байлығын қорғайды. Келешекте Торғай, Сарықопа
жәнө ... ... ... ... ... ...... Алатауының (Батыс Тянь-Шань) солтүстік-
батыс бөлігін және Өгем жотасын алып жатқан Қазақстандағы ... ... ... Жуалы ауданы мен Оңтүстік Қазақстан облысының
Тұрар Рысқұлов ауданы аумағында орналасқан. Қорық Ақсу және ... екі ... ... орналасқан.[1] Ол 1926 ж. құрылған. Құрамында
Қаратаудағы «Қарабастау» (126 ... және ... (100 ... бар. ... ... 128118 ... (2007). Қазір
Ақсу–Жабағылы қорығы ЮНЕСКО жасаған дүниежүзілік қорықтар тізіміне
енген. Қорық бірнеше биіктік белдеуде ... Ақсу – ... ...
табиғаттың нағыз ғылыми лабораториясы, онда ғылыми-зерттеу жұмыстары
үзбей жүргізіледі. Ақсу-Жабағылы Қазақстанның ең көне қорығы, сонымен
қатар Орталық Азиядағы ... ... ... ... ... ... қорық.
• «Алакөл мемлекеттік табиғи қорығы» (lang-ru|Алако́льский
госуда́рственный приро́дный запове́дник) , Тентек өзені сағасының
табиғатын және Алакөл аралдарындағы сирек кездесетін ... қалу ... ... ... ... ... ... Қазақстан облысының Үржар аудандарында орналасқан. Аумағы 20743
га. Қорықтың аумағы 7 телімге бөлінген. Қорықта өте сирек кездесетін
реликті шағаланың ұя ... ... ... ... ... 1968 – 69 ... жүргізген ғылыми жұмыстары кезінде
анықтады. Қорық аумағындағы аралдар құстардың топталып ұя салуына ... ... да ... нағыз «құс базары» деп атауға болады.
Қорық жануарлар дүниесіне өте бай. Мұнда балықтардың 15,
қосмекенділердің 2, бауырымен жорғалаушылардың 14, құстардың 330 және
сүтқоректілердің 21 түрі ... ... ... ... бар. ... 15 түрі (бұйра бірқазан, қалбағай, қара дегелек,
безгелдек, дуадақ, үкі, т.б.) және ... ... ... ... ... Өсімдік жамылғысына да бай (өсімдіктің
270-ке жуық түрі өседі). Қорықта жеті ... жоба ... ... -
зерттеулер жұмыстары жүйелі түрде жүргізіліп келеді. Сондай-ақ
«Табиғат ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылған. Қорық шекарасында ұзындығыы 2 км болатын
қорғаныш белдем ... 2004 ... ... ... ... ... ... өкілдігінің біріккен ұзақ мерзімге арналған
жобасы қолға алынды. Алакөл қорығының туризмді ... ... ... ... ... Іле ... ... бөлігіндегі табиғат байлығын
қорғау және ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізу мақсатында 1931 жылы
құрылған ... ... ... 73,34 мың га (1997). ... ... теңіз деңгейінен 1400-5017 м биіктікте орналас­кан
Талғар тау жоталары енеді. Ол 4 биіктік белдеуден тұрады. Оның орманды-
дала ... ... м) ... өрік, долана, қарақат, итмұрын,
ұшқат өседі. Жабайы жеміс ағашты ор­ман Тянь Шань шыршасынан тұратын
қылқан жапырақты орманға (1400-2800 м) ... Ал ... ... м) ... мен ... ... шөбі аласа альпі
шалғынынан тұрады. Одан жоғары (3800 м-ден биік) белдеуді ұдайы мұз
басқан құздар алып жа­тыр. Қорықта ... ... аса ... оның 112 түрі ... мен ... Барсакелмес қорығында өте сирек кездесетін флора мен фауна бар.
Өсімдіктердің 256-дан астам түрлері және малдар, аңдар,сүтқоректілер
және қос мекенділер өмір сүреді. ... ... ... ... ... ... жойылып, жаңа өсімдіктер мен малдар
кездесіп жатыр. Ол 1929 жылы тапсырма берушi ... ... ... ... 10 ... күні ... қорықтың мәртебесiн алды.
Теңіздің құрғауына байланысты судың тұздылығы нормасынан шектен шықты.
Тұщы судың жоқтығы малдың өмір сүруін қиындатады. 1982 – 1991 ... 260 ... ... ... ... ... ... мемлекеттік табиғи қорығы Арал теңізінің
ортасындағы осы аттас жерде алғаш 1929 жылы қорғалым ретінде пайда
болса, 1939 ... 10 ... бері ... ... ... ие. Сол
уақытта Қазақ КСР Халық Комиссарлары кеңесінің №973 қаулысы негізінде
қаз тұрған бұл құрылымның тұрақ тепкен жері өте қолайлы мекен ... ең биік ... ... деңгейінен 100 метрге дейін баратын.
• Батыс Алтай мемлекеттік табиғи қорығы Кенді Алтайдың солтүстік-батыс
бөлігінде Шығыс Қазақстан облысының Риддер (Лениногор), ... ... ... ... ... ... ... аудандарының аумағында Поперечное ауылының оңтүстік-
шығысында табиғатты пайдаланудан алынып ... ... ... ... ... ... ... тау елдерінің
Алтай провинциясына жатады. Қорықтың ландшафтық кешеніне Иванов (2800
м), Холзун (2500 м), ... (2300 м), ... (2300 м), ... (1600
м), Уба (2067 м), Үлбі (2000 м) жоталарының таулы жер бедерлерінің
бөлігі қосылады. Қорықтың ... ... ... ... марал, елік, құдыр, қоңыр аю, құну, сілеусін, бұлғын, сасық
күзен, ... қара ... ... тиін, шұбар тышқан, суыр, түлкі
және әртүрлі кеміргіштер құрайды. Құстар әлемі ... ала ... ... 100 аса ... ... Олардың ішінде Қызыл кітапқа
енгізілген: қара дегелек, тундра шілі, бүркіт, аққұйрық ... ... ... ... - Оңтүстік Қазақстан облысы аумағындағыҚаратау
жотасының орталық бөлігінде, Кентау қаласынан 17 км жерде орналасқан
мемлекеттік қорық. Онда өсетін сирек кездесетін және эндемик
түрлерінің саны ... ... ... ... ... қорығы
2004 жылы құрылған, аумағы 34,3 мың га.
• Қорғалжын қорығы – ... ... ... ... ... қорық. 1958 ж. ұйымдастырылған. Оған Теңіз – Қорғалжын
көлдер жүйесінің біразы енеді (Қорғалжын; Теңіз). Жер аумағы 258,9 мың
га (2003). Қорық орналасқан ... ... ... ... –41 ... суық болса, шілдеде температура 38 – 39ºС-қа жетеді. 125 – 130
күндей аязсыз ... шуақ ... ... 200 мм ... ... ... жоғары сатыдағы өсімдіктердің 331 түрі, атап айтқанда,
жусан, көкпек, боз селеу, қызғылт, тобылғы, бидайық, бозшөп, т.б.
өседі. ... суда ... ... 22 түрі ... ... әсемдік береді. Қорық жан-жануарлар дүниесіне бай. Мұнда
сүтқоректілердің 37 түрі, құстардың 294, бауырымен жорғалаушылардың 3,
қосмекенділердің 2, ... ... ... түрлері тіршілік етеді.
Сондай-ақ, дала суыры, қоян, күзен, борсық, ақбөкен, т.б. мекендейді.
Қорғалжында 32 ... ... 10 – 12 ... ... ... қаз, т.б.
құс түрлері ұя салады. Қорықтан ақ құтан, қызыл жемсаулы қарашақаз,
тұрпан, қара дегелек, бірқазан сияқты саны жылдан жылға азайып ... ... ... ... Мұнда ұя салатын қанаттылардан
гөрі мамырлауға келген құстар саны бірнеше есе көп болғандықтан
қорықты Құс базары деп те ... ... ... ... өте ...... ... бар. Ол Қазақстан жерінде тек Теңіз к-нде
ұя салып, жұмыртқа басады. Түсі қызғылт қанатты қоқиқаздар топталып
аспанға көтерілген кезде бүкіл көл айдыны ... алау ... ... ... ... Сондықтан оны кейде “Қызылқанат” деп те
атайды. 1960 жылдары қорықта қоқиқаздың саны 45 – 60 ... ... ... 10 – 15 ... ғана қалды. Халықар. маңызы бар, қорғауға
алынған батпақты-сулы жерлердің тізіміне Қорғалжын, Теңіз көлдері
енгізілген. Қорықтағы ... мен ... ... ... ... Көп ... ... шежіресі” күнделігі жазылады. Қазір қорықта экологиялық
туризм саласы дамып келеді.
... ... ... қорығы Шығыс Қазақстан облысында, Оңтүстік
Алтайдың шығысында Марқакөл қазаншұңқырында орналасқан. Ол
солтүстігінде Күршім, оңтүстігінде Азутау жоталарының арасында
орналасқан ... тән ... ... алып ... Көл 1 ... абсолюттік биіктікте жатыр. Ең биік нүктесі — 3304,5 метр
(Ақсу-Бас ... ... ... - ... ... ... ... Бұл қорықтың ұйымдастырылғандағы негізгі мақсат -
маңайда сирек кездесетін бағалы аңдарды, құстарды, ... ... ... ... шашатын өзендер арналарын қорғап, сонымен
бірге орман мен айдын көлдерін, тау, өзендердің әсем табиғатын табиғи
қалыпта сақтау. 1976 жылы құрылған.
• Наурызым қорығы– ... ... ... және ... аудандарында
орналасқан мемлекеттік қорық.
1931 жылы ұйымдастырылған (320 мың га), 1966 жылы ауданы ықшамдалып
(87,7 мың га), ... ... Оған ... 4,7 мың га), Сыпсың
(көлемі 7 мың га) және Наурызым (көлемі 37,2 мың га) орман алқаптары
мен Жаркөл, ... ... ... ... ... ... ... 5 мың га тың жазық дала кіреді. Қорық орналасқан аумақтың
климаты континенттік; қысы – суық, ызғарлы; жазы – ... ... ... мөлшері 200 – 250 мм. Топырағы құмайтты. Мұнда жоғары сатыдағы
өсімдіктердің 700-ге жуық түрі (қарағай, қайың, көктерек, тобылғы,
тал, мойыл, ... т.б.) ... ... жан-жануарлар дүниесіне
бай: сүтқоректілердің 40-тан астам, құстардың 250-дей, қосмекенділер
мен бауырымен жорғалаушылардың 3 және ... 10-ға жуық ... ... ... ор ... елік, борсық, түлкі, суыр, т.б.
мекендейді. Қорықтан аққу, безгелдек, дуадақ, ақ сұңқар, тарғақ сияқты
саны жылдан жылға азайып бара жатқан ... ... ... ... су ... мол болуы көктемде жыл құстарының ұшып келуіне,
ұя басуына мүмкіндік береді. Қорықта “Табиғат мұражайы” ... ... ... қорығы — Қазақстанның оңтүстік-батысындағы табиғи кешенді
қалпында сақтау мақсатымен 1984 жылы құрылған мемлекеттік шаруашылық.
Маңғыстау облысыңдағы ... ... ... аумағы 223,3 мың га. Ол
Үстірттегі Кендірлі сорын қоршаған таға ... ... ... орналасқан. Мұндай қыраттар ғасырлар бойы жел, су
эрозиясына ұшырап, қатты өзгерген. Сыртынан қарағанда, табиғаттың өзі
салған керемет бір ... ... ... ... ... тік,
биіктігі 200 м-ден астам құлама жартастар, төбелері теп-тегіс не конус
тәрізді мұнара сияқты төмпешіктер, ежелгі геологиялық дәуірлер куәсі —
ақ, көк, ... ... ... ... біздей қондырғылары бар
ұлутас тәрізді “қамалдар” да жеткілікті.
Сондай-ақ қорықта ерекше бір қақпалар, аса үлкен емес қос ... ... 5 ... ... ... бар ... да ... теңіз түбі болған Үстіртет ежелгі заман жануарларының ... ... ... ... тіс, олардың іздері), алғашқы адамдар
пайдаланған қару-жарақтар табылған. Мұнда жануарлар мекендеген
қоршаулар да кездеседі.
Қорықтағы жануарлар әлемі мен өсімдіктер дүниесі солтүстік шөлді
аймақтарға ... 27, ... 111, ... ... 30 және
өсімдіктердің 300-ден астам түрі мекендейді.
Мұнда Қазақстанның ... ... ... ... ... қарақұйрық, қарақал, төртжолақты қарашұбар
жылан;
құстардан: жорға дуадақ, қарабауыр бұлдырық, ителгі тіршілік етеді,
суық түскенде қорықтан ақ бөкен ... де ... ... ... ... ... саябақтарда табиғат қорғау жұмыстарымен бірге табиғат
қорғауды насихаттау, ... ... мен ... беру, туризмді үгіттеу
жұмыстары қоса жүргізіледі. Елімізде 10 ... ... ... ... ... саябақтар көбіне табиғаттың көрікті
жерлерінде ұйымдастырылып, шаруашылық жұмыстарды табиғат қорғау
жұмыстарымен үйлесімді жүргізуге ерекше мән беріледі.
Елімізде ... ... ... (2004 ж.), ... (2006 ж.) және ... (2007 ж.) ... ... саябақтары ұйымдастырылды. Алдағы уақытта
елімізде тағы да 5 ұлттық табиғи саябақ (Жоңғар Алатауы, Ақсу-Лепсі,
Бұйратау, Зайсан, Ақжайлау) ұйымдастыру ... ... - ... ... оңтүстік сілемдерінің арасында
орналасқан ұлттық табиғи саябақ. Жер көлемі - 520 мың гектар. ... ... ... қызықтыратын бірегей табиғи құрылымдар және
байырғы тарих ескерткіштері орналасқан. Шатқалдарында ежелгі
адамдардың тасқа қашап салған суреттерін ... ... ... аңшылық шаруашылығы негізінде 1996 жылы құрылды.
• Баянауыл ұлттық мемлекеттік табиғи саябағы 1985 жылы ҚССР ... ... ... құрылған. Баянауыл ауданының аумағында орналасқан,
жалпы аумағы 50 688 га құраған. ҚР Үкіметінің қаулысымен 2007 жылы 27
желтоқсанда №1305 парк ... ... ... ... ... 68 ... құрайды. Орман және аңшылық шаруашылығы комитетінің шешімімен
«Қызылтау» ... ... ... ... ... ... 60 000 ... парктің аумағы үш орманшылығына бөлінген.
✓ Баянауыл орманшылығы — 19 188 га,
✓ Жасыбай орманшылығы — 22 904 ... ... ... — 8 596 га.
Кенейтілген парк аумағы — 17 764,8 га
• Орталық Қазақстан үстірті бірегей дала экожүйелерін ... ... ... 11 ... ... Республикасы Үкіметінің № 247
Қаулысымен «Бұйратау» мемлекеттік ұлттық табиғи бағы құрылды.
Қазақстан ұлттық бақтарының қатарына он екінші ұлттық бағы болып, ҚР
Ауылшаруашылығы министрлігі ... және аң ... ... ... ... ... ауқымында БҰҰДБ/ГЭҚ «Далалық экожүйелерді
сақтау мен орнықты басқару» Жобасының қолдауымен құрылды.
Жаңа құрылған «Бұйратау» ұлттық бағы шамалы құрғақ пен ... ... ... ... ... орналасқан және бұл аумақтың
қайталанбас мәні далалы жерлер мен орманды ... ... ... ... ... бағы ... ... Ерейментау ауданы
(60814 га) мен Қарағанды облысы Осакаров ауданы (28154 га) аумағында
орналасқан. Оның жалпы ауданы 88 968 ... ... ... ... ... 450 түрден астам
жоғарғы тамыр өсiмдiктерi бар. Мұнда ботаникалық географиялық тұрғыдан
маңызы бар Орталық Қазақстан Үстіртінің ерекше флорасының бестен бір
бөлігі сақталады. ... ... ... қырыққұлақ,
қалампыршөп, көктем жанаргүлі, жаушымылдық, жабысқақ мысықот, Геснер
қызғалдағы ... ... ... және ареалы шектеліп жатқан 30-н
астам түрлер кіреді.
• Қарқаралы ұлттық табиғи саябағы — Қарағанды облысының Қарқаралы
ауданындағы таулы-орман ... ... ... ... ... ... және халық демалысын жақсарту мақсатында 1998
жылы құрылған. 2009 жылы аумағы 90,3 мың га-дан 112 120 ... ... ... ... ... ...... облысының Еңбекшіқазақ, Райымбек
және Ұйғыр аудандарында орналасқан мемлекеттік парк. 2004 жылы
ұйымдастырылған. Жер көлемі 93,2 мың га. Ұлттық парк 1964 ... ... ... бар ... ... ретінде қорғалып келді.
Шарын ұлттық табиғи саябағы Үлкен Бөгеті тау жотасын, Сөгеті аңғары
мен шекаралас шөлді жерлерді Шарын өзенінің бойындағы ... ... сол ... ... ... және ... ... қамтиды. Саябақ аумағынан Шарын өзені ағып өтіп, Іле
өзеніне құяды. Шарын өзеніне тау беткейлерінен ... ... ... Кенсу, Орта Мерке, Шет Мерке, Темірлік, т.б. ұсақ
өзендер қосылады. Оны Үлкен Колорадо каньонының (АҚШ) кіші ... ... ... ... «Қызғылт қамалдар» деген тағы бір аталуы бар.
Себебі бұл жердегі үнсіз жатқан алып жартастар өздерінің таңғажайып
пішіндерімен таңқалдырады.
Табиғи қорықшалар
Табиғи қорықшалар — ... бір ... ... ... ... ... ... корғауға немесе өсімдіктер мен жануарлардың
жеке түрлерін корғау мақсатында үйымдастырылады. Сондықтан қорықшалар
кешенді, зоологиялық, ботаникалық, геологиялық және т. б. деп ... ... ... (он не ... жыл ... ... ... түрде
ұйымдастырылады. Қорықшаларда табиғат корғау жұмыстары онша қатаң түрде
жүргізілмейді және шаруашылық жұмыстардың жекеленген түрлеріне ғана тыйым
салынады.
Табиғат ескерткіштері
Табиғат ...... ... және ... мәні зор ... нысандарын ғана (өсімдіктердің, жануарлардың жеке түрлері,
үңгірлер, сарқырамалар және т.б.) қорғауды көздейді. Олардың ғылыми-
танымдық мәніне ерекше көңіл бөлінеді. Елімізде республикалық мәні бар ... ... ... ... ... шаған тоғайы", "Шынтүрген
шыршалары" (Алматы облысында) "Баум тоғайы" (Алматы қаласында) жәнө т.б.
табиғат ескерткіштері бар.
Табиғи резерваттар
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың жаңа түрі — ... ... ... өзенінің алқабындағы реликті қарағайлы ормандарды қорғау
мақсатында 2003 жылы ... ... және ... ... деген табиғи
резерваттар ұйымдастырылды. Табиғи резерваттарда қорықтық белдем де,
шаруашылық жүргізілетін алқаптар да бірге қорғалады. Табиғи резерваттарда,
негізінен, биологиялық сан алуан ... ... және оны ... айрықша көңіл бөлінеді.
• Ырғыз-Торғай резерваты - Ақтөбе облысы, Ырғыз ау­данында орналасқан
мелекеттік резерват. “Ырғыз-Торғай” табиғи резерватын құ­рудағы
негізгі мақсат — киік ... ... ... ... ... ... жы­лы осы аумақта 7 мыңға жуық киік болған. ... ... 45 ... ... территориясы географиялық ерекшелігіне байланысты екі
учаскеге бөлінген. Олар “Атан басы” және “Ала­көл” жүйелері. “Атан
басы” жүйесі тоғыз ... ... ... ... ... ... ... Қостанай облыстарымен шектеседі.
Резерват шекарасына 7 шақырым сайын арнайы белгі қойылған. ... ... ... ... ... ... аймақ.
Кіруге тыйым салынған” деп жазылған.
• «Алтын дала» мемлекеттік табиғи резерваты - Қостанай облысының
Амангелді және Жангелді аудандарының ... ... ... жылы 27 ... ... Республикасы Үкіметінің арнайы №1496
қаулысымен жаңадан «Алтын дала» мемлекеттік табиғи резерваты
ұйымдастырылды. «Алтын дала» мемлекеттік ... ... ... – 489 766 га ... ... табиғи резерват Қостанай облысының Амангелді және Жангелді
аудандарының аумағында орналасқан далалы, шөлейтті, шөлді, шалғынды
және сулы батпақты алқаптардың табиғи экожүйелері мен ... және ... ... ... ... ... дала» мемлекеттік табиғи резерватының аумағы 3 кластрлі телімге
бөлінген:
Сарықопа – 52 115 га ... ... ... – 95 881 га ... ... Торғай өзенінің сол жағалауы).
Ұлы Жыланшық – 341 670 га (шөлейттенген далалы алқап, Ұлы Жыланшық
өзенінің жағалауы).
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. ... Р. ... ... ... ... ... қоғамдык-
гуманитарлық бағытындағы 11-сыныбына арналған окулық. — Алматы:
"Мектеп" баспасы, 2007.
2. Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. — Алматы: «Жеті
жарғы» баспасы, 2008 ... ... тілі ... ... ғылыми түсіндірме сөздігі: Экология
және табиғат қорғау / Жалпы редакциясын басқарған – түсіндірме
сөздіктер топтамасын шығару жөніндегі ғылыми-баспа бағдарламасының
ғылыми жетекшісі, педагогика ... ... ... ... Мемлекеттік сыйлығының лауреаты А.Қ.Құсайынов.
– Алматы: «Мектеп» баспасы» ЖАҚ, 2002 жыл
4. Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ
энциклопедиясы" ЖШС, ...

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік жағдайына әсері 26 бет
Зейнетақы жүйесі қалыптасуының теориялық сұрақтары28 бет
Зейнетақы реформасы туралы20 бет
Инвестициялық жобалар және олардың жіктелуі28 бет
Кәсіпкерлердің конституциялық құқықтары мен кепілдіктері43 бет
Лизингтік қызмет көрсетудің теория-әдістемелік негіздері68 бет
Лизингтің теориялық негіздері. Қазақстандағы лизинг бизнесі62 бет
Салық жүйесінің экономикалық мәні23 бет
Транспорттық-экспедиторлық қызметті ұйымдастыру99 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь