Есік-терезе жасау цехының тапсырыс қабылдау жұмысын автоматтандыру

МАЗМҰНЫ
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1 Бөлім. Мәліметтер қорын құру негіздері 4
1.1 Мәліметтер қорының даму тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.2 Мәліметтер қоры және ақпараттық жүйелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
1.3 Мәліметтер қорының басқару жүйесінің архитектурасы ... ... ... ... ... 14
1.4 Реляциялық мәліметтер қорларын жобалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 21
1.5 Есептің қойылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 31

2 Бөлім. Delphi ортасында «СервисПласт» бағдарламасын құру 32
Delphi.дің негізгі визуалды компоненттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32
Delphi ортасын ақпараттық жүйелерге қолдану мүмкіндіктері ... ... . 42
Delphi .де мәлімтеттер қорының тіркеуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 49
Мәліметтер қорымен жұмыс істеуге арналған құралдары ... ... ... ... 52
Бағдарламаны қолдану нұсқаулығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 58

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 61
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 62
Автоматтандырылған ақпараттық жүйелердің тиімділігі, мәліметке қол жеткізудің жылдамдығымен қаншалықты қамтамасыз етілгендігі, ақиқаттық, олардың толықтығына едәуір мөлшерде тәуелді болады. Ақпараттық жүйе – іс жүзінде барлық жерде ядросын мәліметтер қоры құрайтын интеграцияланған жүйе болады.
Технологиялық және басқару процесстерін автоматтандыру, өнеркәсіптік немесе сауда кәсіпорынын басқарудың есептерін шешу, банк, оқу орындары және мемлекеттік құрылымдарды тиімді басқару мен жұмысты жүргізудің негізінде үлкен көлемдегі мәліметтерді өңдеу жатады.
Қазіргі уақытта мәліметтер қоры немесе ақпараттық жүйелерді құрудың негізгі бағыты SQL-серверге негізделетін мәліметтер қорын басқару жүйесін қолдану болып табылады.
Осы дипломдық жұмыста мәліметтер қорын құрудың теориялары қарастырылады, және осы теориялық білімді жүзеге асырып көрсету үшін Delphi 7 ортасын қолдана отырып есік-терезе жасау цехының есептеу жұмыстарына арналған бағдарлама құрылады. Диплом жұмысы екі бөлімнен, кіріспеден, қорытындыдан және қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Бірінші бөлімде мәліметтер қорының даму тарихы, мәліметтер қоры және ақпараттық жүйелер құру туралы ұғымдар, мәліметтер қорының басқару жүйесінің архитектурасы және қазіргі уақытта кеңінен қолданылатын реляциялық мәліметтер қорлары, сонымен қатар есептің қойылымы сипатталған. Екінші бөлімде бағдарламалық қамтамасыздандыруды жүзеге асыру үшін қолданылған Delphi-дің негізгі визуалды компоненттері және оны ақпараттық жүйелерге қолдану мүмкіндіктері, Delphi -де мәлімтеттер қорының тіркеуі, яғни нақтырақ айтсақ BDE механизмі, мәліметтер қорымен жұмыс істеуге арналған Delphi-дің құралдары толығымен сипатталған. Осы екінші бөлімдегі қарастырылған компаненттердің көпшілігі мәліметтер қорын құруда қолданылған.
1. Байшоланова Н. Ақпараттық жүйелер теориясы: Оқу құралы – Алматы, «Экономикс» баспасы, 2005ж.
2. Қайнарбаева Г.Б. Ақпарат жүйелері негіздері: Оқу құралы – Алматы, «Альянс» баспасы, 2008ж.
3. В.Фаронов. Программирование баз данных в Delphi 7 Учебный курс Питер 2006 ЗАО “Издательство БИНОМ”, 2000
4. Епанешников А., Епанешников В. Программирование в
Delphi. Учебное пособие в 4-х частях, Москва. 1997
5. Епанешников А., Епанешников В. Delphi Программирование
СУБД. Учебно-справочное издание. “Диалог – мифи” М., 2001
6. Дарахвалидзе П., Марков Е. Программирование в Delphi 4.
БХВ - Санкт- Петербург, 2001
7. Н.Культин. Delphi 6. Программпрование на Object Pascal. БХВ
- Петербург. 2001
8. Неверова Е.Г. Технология проектирования баз данных и знаний. Институт развития Казахстана. Алматы, «Экономикс» 2000.
9. Шуремова Е.Л. и др. Практикум по экономической информатике. Часть 1. Учебное пособие. :М.:Издательство «Перспектива», 2000.
10. Бидайбеков Е.Ы., Шекербекова Ш.Т. Мәліметтер қоры және мәліметтер қорын басқару жүйесі. Алматы, «Полиграфия» 2000.
11. Қазмағанбетов А.К., Кеңесбаев С.М., Махметова А.М., Салғараева Г.И. MS ACCESS мәліметтер қорын басқару жүйесі. Алматы, «Кітап» 2003.
12. Т.В.Тимошок. Самоучитель Microsoft Access 2002. Москва – Санкт-Петербург-Киев, 2004.
        
        ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: Есік-терезе жасау цехының тапсырыс қабылдау жұмысын
автоматтандыру
5В011100–«Информатика» мамандығы бойынша
МАЗМҰНЫ
Кіріспе
............................................................................
............................... 3
1 Бөлім. Мәліметтер қорын құру негіздері ... ... ... даму ... 4
1.2 Мәліметтер қоры және ақпараттық жүйелер
....................................... ... ... ... ... ... ... ... Реляциялық мәліметтер қорларын жобалау
......................................... 21
1.5 Есептің қойылымы
............................................................................
...... 31
2 Бөлім. Delphi ортасында «СервисПласт» ... құру ... ... визуалды компоненттері
........................................ 32
Delphi ортасын ақпараттық жүйелерге қолдану мүмкіндіктері ......... ... -де ... ... ... 49
Мәліметтер қорымен жұмыс істеуге арналған ... ... ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі
........................................................... 62
Кіріспе
Автоматтандырылған ақпараттық жүйелердің ... ... ... ... ... ... ... ақиқаттық,
олардың толықтығына едәуір мөлшерде тәуелді болады. Ақпараттық жүйе – ... ... ... ... мәліметтер қоры құрайтын интеграцияланған жүйе
болады.
Технологиялық және басқару процесстерін автоматтандыру, өнеркәсіптік
немесе сауда кәсіпорынын басқарудың ... ... ... оқу орындары және
мемлекеттік құрылымдарды тиімді басқару мен жұмысты ... ... ... ... ... жатады.
Қазіргі уақытта мәліметтер қоры немесе ақпараттық жүйелерді құрудың
негізгі ... ... ... ... қорын басқару жүйесін
қолдану болып табылады.
Осы дипломдық жұмыста мәліметтер ... ... ... және осы ... ... ... асырып көрсету үшін Delphi
7 ортасын қолдана отырып есік-терезе ... ... ... ... ... ... Диплом жұмысы екі бөлімнен, кіріспеден,
қорытындыдан және қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады. ... ... ... даму ... ... қоры және ақпараттық жүйелер
құру туралы ұғымдар, мәліметтер қорының басқару жүйесінің ... ... ... ... ... ... мәліметтер қорлары,
сонымен қатар есептің қойылымы сипатталған. Екінші бөлімде бағдарламалық
қамтамасыздандыруды жүзеге ... үшін ... ... ... ... және оны ... ... қолдану мүмкіндіктері,
Delphi -де мәлімтеттер қорының тіркеуі, яғни нақтырақ ... BDE ... ... ... істеуге арналған Delphi-дің құралдары толығымен
сипатталған. Осы ... ... ... ... ... ... ... қолданылған.
1 Бөлім. Мәліметтер қорын құрастыру негіздері
1.1 Мәліметтер қорының даму тарихы
Ақпаратты пайдаланған кезде неғұрлым максималды табысқа жету үшін ... және ... бір ... келтірілген, сонымен қатар оны қарап
шығуға ыңғайлы түрде көрсету қажетті және ... Ал ең ... ... ... ... ... ... ақпаратты сақтау, ұсыну және ... ... ... ... ... ең ... технологияның бірі — мәліметтер
қорлары технологиясының пайда болу тарихын және ... ... ... ... ... технологияларының түпкі атасы деп Америкалық
ғалым Норберт Винерді санау қажет. Бүл ғалым 20-гасырдың ... ... өлі ... ... ... ғылым – кибернетика ғылымының
негізін қалаушы болып саналады. Бұл ғылымның «үш алыбы» – кері ... ... ... ... ілім және электронды есептеуіш машиналар
тұжырымдамасы – олар мәліметтер қорлары ... ... ... ... платформасы, негізі болып келеді.
Мәліметтерді басқарудағы программалық қамтамасыздандыру аппараттық-
техникалық құралдар ... ... ... бірге дамып отырды.
Мәліметтер қорлары саласындағы терминология ... деп ... ... болады. Бахман «data base» үғымын ойлап тауып, осы ұғымға
мәліметтер ... ... ... ... ... және ... үшін ... премиясына ие болған.
Шартты түрде мәліметтер қорларының даму тарихын 4 кезеңге ... ... ... ... Даму ... (1970-1980);
З.Өсу кезеңі (1980-1990);
4. Жетілдіру кезеңі (1990 жылдан бүгінгі ... ... ... айта кететін жай, әр кезеңдердің алғы шарттары алдынғы келе
жатқан кезеңдерден туындайтыны, бірақ біз идеяның жүзеге ... ... бір ... ... ... ... ... ақпаратты өңдеудің программалық технологиясы ретінде мәліметтер
қорларын басқару жүйелері (ІМҚБЖ) 60-жылдардың басында пайда болды. Алайда,
мәліметтерді ұсынудың және ... ... ... сол ... кезеңіндегі
электронды есептеуіш машиналардың жүмыс істеу жылдамдығы және жадысының
сақтау көлеміне орындалмас талаптар ... ... бұл ... ... ... арасында өзіне жанашырларды
таба қоймады.
Ол кездегі программалық жабдықтар ... ... ... ... ... ... ... бірінен кейін бірі кететін
ену файлдарын оқып жаңа файлдарды ... ... ... ... жеңілдету үшін COBOL және тағы басқа да программа жазу тілдері
пайда болды, ... ... ... ... ... ... кейбір ерекшеліктерін белгілеу қажеттігі жойылады.
Заман талаптарына сай, ол ... ... ... ... ... пайдалануды қамтамасыз еткен, бірақ енді өте маңызды
кемшіліктері болған.
Біріншіден, файлдарды өңдеу алгоритмдеріне өзгерістерді дер ... ... ... қиындықтар шыға бастайды және жіберілген қателіктер
соңында файлдар түгелдей өңделіп болып, олардың нәтижесі ... ... ... ... ғана байқалады.
Екіншіден,мәліметтер нақты түрде күніне бір рет қана ... ... ... кез-келген мерзіміндегі жұмыстардың жағдайын
біле бермейтін. Айта кететін тағы бір ... ... ... ... ұйымдастыру келесі түрде орындалады: файлды ... ... ашу ... ... және ... түрде қажет
операция) басқа өзге параметрлер арасында ... ... (оқу ... белгіленеді. Егер осы операция орындалып жатқан кезде, мысалы, осы
операция пайдаланушының PR1 процессімен, ал ... ... ... ... ... ... қойса, онда жүйенің ерекшеліктеріне байланысты PR1
процессіне бүл ... ашу ... емес ... ... ... ... бұл процесс PR2 про-цессінде файлды жабу операциясы орындалмайынша
тоқтатылады.
Мәліметтерді өңдеу тәсілінде – бір файл ... ... ... ... пайдаланушылар айналасуы өте көп уақытты алатын, не ... іске ... ... шешу ... ... келесі қадамы –
мәліметтерді басқаруға арналған басқару жүйелері дүниеге келді.
67-68 жылдары ... ... ... ... ... және ... ... асыруға арналған платформалар (МҚБЖ) программа
құруда жаңа бір пән ретінде бөлініп шықты.
Мәліметтер қорлары теориясының ... ... ... ... IBM ... ... Мак Гри саналады. 50-шы жылдар тәжірибесіне
жүгіне отырып, ол ... ... ... ... келесі түрде
пайдалануды ұсынады: файлды электронды есептеуіш машинасына (ЭЕШ) енгізген
жағдайда, ол файл жалпы болып табылады және оны ... ... ... ... Мак Гри IBM ... IMS ... ... жасады.
1963 жылы Ч.Бахман ең алғашқы магниттік дискке жазылған мәліметтер
қорының ... ... ... Бұл жаңа өнім ... ... ... ... пайдалану кеңінен таратыла бастағаннан
мәліметтерді ... де жаңа ... ... бола ... Осыған
байланысты, универсалды МҚБЖ құру туралы шешім ... 1968 ... ... Of Data System ... ... өңдеу
жүйелерінің тілдері бойынша құрылған ассоциациясы – DBTG (Data Base ... ... ... ... Оның ... ... – жаңа ... пайдалану тиімділігін тексеру. Бұл топ жүмысының нәтижелері,
олар DBTA-69 және DBTA-71 ... ... ... мен талдау
жасаулар ең таңдаулы МҚБЖ ... ... Бұл ... ... ... терминдер ұсынылған және МҚБЖ бойынша стандарттық проекті құрылған.
Өкінішті жай, АҚШ-тың ... ... ... ... бұл ... бекітпеді.
Жоғарыда аталған DBTA-69 және DBTA-71 жұмыстары ... ... ... IBM ... қызметкері Е.Ф.Кодд мәліметтерді
ұсынудың реляциялық моделін ойлап табады. Маңызды сипаттамаларының бірі ... ... ... ... ... орындалатындығы,
сонымен көзге түсетін мәліметтер қорын ... ... және ... ... ... ... Жасалған мәліметтер қоры септігімен
реляциялық ... ... ... ... ... ... шығады. Бұл идея ұзақ уақыт лабораториялық зерттеулер шеңберінен
шыға қоймайды, себебі тәжірибеде ... ... ... жады ... үлкен болғаны талап етілді, әйтпесе ... ... ... жүйелерінің жылдамдығы өте төмен болар еді.
Ақпараттық объектілер теориясы бойынша алғашқы жеңістерді ... ... ... ... өйткені тура сол кезде мәліметтер
қорларындағы ақпаратты орналастыру ... үш түрі – ... және ... ... ... кезеңі (1970-1980)
Сонымен, біз енді әлдеқашан қалыптасу кезеңінен еткен ғылыми пән
ретінде ... ... ... даму ... ... ... ... түрлі жетістіктер мүмкіндіктерін пайдаланатын
болды, олар – программа құру тілдері, ... ... ... ... ... қорлары үшін өзінің ... жаңа ...... заңды түрде бекітуі – стандарттау кезеңі басталды.
Мәліметтер ... ... ... ... ... ... атап айтқанда: CODASYL -мәліметтерді өңдеу жүйелерінің
тілдері бойынша құрылған ассоциациясы, ISO - ... ... ... ANSI - ... ... ... жөніндегі институты,
қатысты.
1975 -ші жылы арнайы АҚШ-ғы Стандарттар Бюросының зерттеу тобы МҚБЖ
пайдалануы талданып, екінші ... ... ... ... есеп ... басып шығарады.
Дәл осы есеп беруде мәліметтерді көрсетудің үш деңгей ... ... бұл ... объектіге байланысты мәліметтердің
типтері құрамымен, ... ... осы ... сәйкес келетін
типтердің өзара байланыстарымен жүмыс жасалынады;
жүзеге асыруды ұсыну (нақты МҚБЖ ортасында қорны ... ... ... ... ... қорны орналастыру шарттары анықталады);
МҚБЖ-ң сол кездегі советтік ақпараттық кеңістігіне енуі 1975-шы жылы
болды. Бул жылы ... ... ... ... ... ... жаңалықтар басылып шығарылды. Осы уақыттан бастап Совет Одағы
CODASYL мүшелігіне енді және отандық ИНЕС МҚБЖ-сі ... жылы ... ... ... жылы ... коммерциялық МҚБЖ — SQL/DS INGRES6 ORANE - пайда
болды.
Дербес компьютерлердің ... ... ... ... ... ... ... реляциялық жүйелері негізгі орынды алды.
Дербес компьютерлердің ... болу ...... ... өте кең ... болып табылады. Реляциялық жүйелер ұзақ
уақыт мерзіміне кең таратылған ... ... ... МҚБЖ-де
программалық жабдықтар нарығында «ұзақ өмір сүруде». Олардың өмірлік циклы
10-20 және одан да көп ... ... ... ... компьютерлерді пайдаланушылардың 80 пайызы
мәліметтер қорларын қамтитын ақпаратты пайдаланушылар болып келді.
Мәлімелтер ... ... ... ... ... ... мәніне
ие болады. Бұл осы салада фундаменталді зерттеулерді қаржыландырудың ерекше
үлкен көлемдерімен дәлелденеді. АҚШ-та бұл ... ... ... және ... компаниялардың қаржыландыруымен ... ... ... тұратын келесі ... ... ... атап ... жөн, олар ORACLE фирмасы (ORACLE МҚБЖ), INFORMIX
(INFORMIX МҚБЖ), Microsoft (MS SQL Server ... Borland (Paradox ... ... ... ... ... ... жылдан жылға өздерінің
жаңа программалық өнімдерін ұсынуда.
Жетілдіру кезеңі (1990-...)
Бәрімізге мәлім, тарих спираль бойымен дамиды, ... ... ... ... ... басталды. Яғни, таратылған
мәліметтер қорлары технологиясы дамуда. Бұл үрдіс ... ... ... паралельді түрде өңдеудің және мәліметтер қорларының
бүтіндігін сақтау мүмкіндігін қамтиды.
Қоғамның ақпаратты пайдаланудағы қойылатын талаптары ... ... ... елендететін мәселелердің кейбіреулері, олар:
- дәстүрлі мәліметтердің классикалық модельдерінің қазіргі қолдану
салаларының семантикасына сәйкес келмеуі және ... ... ... объектілерді көрсетуге мүмкіндік бермеуі;
- қазіргі кездегі тұрғызылған МҚБЖ технологиясындағы ... ... ... көптеген пайдаланушылардың сұрауларын
тарату және осыған байланысты ақпарат жүйесінің тұтастай бүтіндігін ... ... және ... үшін ... ... ... қою;
мәліметтер қорларын жобалаудағы классикалық ережелерді толтыру қажеттілігі.
Реляциялық модельдер графикалық құралдарда, ... ... ... ... мәліметтерді пайдалану
үшін және паралельді ... ... ... ... ... ... қарамастан, 1985 жылдар кезінде-ақ реляциялық
модель мүмкіндіктері шеңберінен шығатын мәселелерді қарастыра бастады.
Біздің ... ... ... ... жүйелері элементтерін өз жұмыс барысында пайдаланатын мәліметтер
қорлары маңызды орын алуда;
мәліметтер ... ... ... ... ... және ... деңгейі жоғарылауда;
мәліметтер қорларын қолдану ... ... үшін ... ... үшін тек символдық мәндер ғана емес суреттер, дыбыстар,
графика, көптеген мультимедиалық объектілер де белгіленеді;
техникалық жабдықтардың функционалдық ... ... ол ... ... ... ... ... және ақпаратты өте үлкен
көлемде сақтауға мүмкіндік береді.
Әр бес жыл ... ... ... ... ... ең негізгі
шешілуге тиісті мәселелерді анықтайды. Соңғы есеп беруде келесі мәселелер
белгіленген:
мәліметтердің жаңа типтері үшін ... ... ... модельдерін кұру және оларды мәліметтер қорларынының дәстүрлі
жүйелеріне енгізу;
мәліметтер ... ... ... ... дейін), кеңістікте орналасуы
бойынша (таратылған) және көптүрлілігі бойынша (бір текті ... ... ... ... ... және ... автоматты
түрде анықтау (мәліметтерді табу және Tan-flay);
бірнеше кездердегі мәліметтерді араластыру;
ұйымдарда жұмыстар және мәліметтер ағымдарын басқару;
мәліметтер қорларын жобалауды және администрлеуді ... ... ... ... анықтамаларының ішінде ең
нақты және түсінікті анықтамасын ұсынамыз.
Анықтама
Мәліметтер қоры ... – ол ... ... ... ... және анықталған бір қолдану саласына қатысты, бір-
бірімен байланысқан және ... бір ... ... ... ... бір ... ол – қорда мәліметтердің өздерінің
сипаттамаларымен бірге орналасуында. Бұл өте ... ... ... ... ... ... ғана белгіленетін,
сондықтан бір өзгеріс енгізу үшін құрылған программада да өзгерістер енгізу
қажеттілігі туындайтын.
Тағы бір айта ... ...... қорынан ақпаратты
іріктеуде. Жай бір файлда ақпаратты іздеу оның нақты мәнін және файлдағы
физикалық форматты ... ... ... ... ғана ... ... жай бір ... мынадай түрде болады: бесінші жолдағы 20-
дан төмен мәнге ие болатын нөмірлерді қай жазулар қамтиды?
Бұндай ... ... ... ... ... ... ... арқылы айықталатын түсініктер пайдаланады.
Мысалы, сұрау мынадай түрде болуы мүмкін: ... ... ... ... ... ... клиенттердің қандай тапсырыстары
өнімді екінші кварталда жіберу керектігін білдіреді?" ... ... біз ... ... ... ... бір ... алмаймыз. Өзіміздің сұрауларымызды бізді қоршайтын нақты
өмірден алынатын қарапайым ... ... ... ... ... ... мәліметтер сипаттамалары өз
бетінше орналастырылған объект ретінде және пайдаланушылар программаларына
тәуелсіз ... ... ...... деп ... орталықтандырылған жиынтығы – мәліметтер сөздігі.
Метаақпарат құрамына мәліметтер сипаттамаларымен қоса ... ... ... ... ... жобалық шешімдер, мәліметтерге
сұрау жасау статистикасы туралы ақпарат ... ... ... ақпарат жүйені
жобалауда үлкен көмегін тигізеді.
"Мәліметтер сөздігі" терминінен басқа да "сөздік – анықтама ... ... ... ... ... ... ... жүйелерін автоматты түрде жобалау жабдықгарын
пайдалануда өте зор. Олардың көбі үшін ... ... ... ... ... бір уақыт кезеңінде параллельді түрде бірнеше
пайдаланушылар жаңартып, қолдана ... ... ... кіру мүмкіндігін мәліметтер қорларының арнайы программалық
жабдығы - мәліметтер қорларын басқару ... ... ... қоры және ... жүйелер
Көп есептердiң шешiмiнiң негiзiнде ақпаратты өңдеу жатады. Ақпаратты
өңдеуді жеңілдету үшiн ... ... (АЖ) ... ... қолданатын, оның ішінде жеке алғанда ЭЕМ-ді қолданатын,
ақпараттық жүйелерді автоматтандырылған деп ... ... ... ... ... автоматтандырылған болып табылады, сондықтан оларды ары
қарай қысқаша ақпараттық жүйе (АЖ) деп атап кете ... ... кең ... ... ... кез ... жүйе болып
табылады. АЖ-дың қолдану облысы бойынша мынадай қолданылатын салаларға
бөлуге ... ... ... ... ... ... ... iсі,
әлеуметтiк салаға, сауда және тағы басқа жүйелер. АЖ-дың ... ... ... ... ... ... бөлуге болады:
бағдарлаушы, ақпараттық-анықтама, шешiмдер ... ... ... жүйе ... ... ... ... қолданбалы
есептiң шешуіне пайдаланылатын аппаратты-бағдарламалы құралдар жиынтығы
ретінде қолданылады. Мысалы, қандайда бір ... ... ... есептер
тапсырылған ақпараттық жүйе бар болуы мүмкін: кадрлардың есепке алуы ... ... ... мен ... ... ... есеп тағы сол ... банкі бұл – өңделетін ақпаратты орталықтандырылған сақтау
мен жинақтау ... ... ... және бiр ... ... ... ... ақпараттық жүйенің бiр түрi ... ... ... ... банкі (МҚ) келесi компоненттерден
тұрады:
• мәліметтер қоры ... ... ... қорын басқару жүйесi;
• мәлiметтердiң сөздiгi;
• администратор;
• есептеу жүйесі;
• қызмет ету персоналдар.
Қысқаша осы аталған ... және ... ... ... маңызды
ұғымдарды қысқаша қарап шығамыз.
Мәліметтер қоры арнайы түрмен ұйымдастырылған, есептеуiш жүйелердiң
жадында сақталатын және ... ... ... және ... ... ... өзара байланыстары бар мәлiметтердiң ... ... ... ... ... ... ... моделі деп атайды. Мәлiметтердiң берiлуiнiң негiзгi моделіне
(мәлiметтердiң моделiне) келесi жатады :
Иерархиялық;
желілік;,
реляциялық;
постреляциялық;
көп өлшемдi;
объективтi-бағдарланған.
Мәліметтер ... ... ... ... - бұл мәліметтер қорын құруға,
жүргізуге және көптеген ... ... ... ... ... ... ... кешені. МҚБЖ әдетте мәлiметтердiң
қолданылатын моделi ... ... ... ... ... ... қолдануға негiзделген МҚБЖ-ні реляциялық МҚБЖ деп атайды.
Алғашқы МҚБЖның бiрi келесi ... ... ... : IMS (IBM, ... IDMS (Cullinet, 1971 жыл), ADABAS (Software AG, 1969 жыл) және ИНЭС
(ВНИИСИ АН СССР, 1976 жыл). ... ... ... ... ... саны мыңдап саналады.
Қосымша қолданбалы есептерді шешуге арналған ... ... ... ... ... ... бағдарламалар
кешенi болып табылады. Біздің жұмысымызда, мәліметтер қоры ... ... ... ... қорына рұқсат алу ... ... ... ... ... ортасында немесе
ортадан тыс жасала алады, мысалға, Delphi ... C++ Builder. ... ... ... ... МҚБЖ ... деп атайды, ал
МҚБЖ-дан тыс орталарында жасалған қосымшаларды - сыртқы қосымша дейді.
Мәліметтер қорымен жұмыс ... үшін ... ... ... және ... ... да ... өйткені оны құру үшін
қосымша бағдарлама құру талап етеді. Қосымшаны басты ... ... ... ... ... ... ... істегенде
қолайлығын қамтамасыз ету ... ... ... МҚБЖ ... ... ... сөздiгi мәліметтер құрылымы туралы ортақтандырылған сақтауға
арналған, мәліметтер қоры файлдардың өзара ... ... ... ... ... ... ... қолданушыларға арналған
саймандары, қорғау коды және рұқсат алуға шектеу қою және т.б. ақпараттарды
қамтитын мәліметтер ... ішкі ... ... ... ... қорында функционалдi мәліметтер сөздігі қатысады,
бiрақ ... ... ... ... ... осы ... ... толық қамтиды деуге болмайды. Көбінесе ... ... ... ... және жүйенiң негiзгi менюiнен
шақырылады ... оның ... ... ... асырылады.
Мәліметтер қорының администраторы (МҚА) дегеніміз – мәліметтер қорын
оның жобалауға, ... ... ... және оны ... отыруына
мәліметтер қоры талаптарының орындалуына жауапты тұлға немесе тұлғалар тобы
болып табылады. Мәліметтер ... ... – МҚ ... процесінде
әдетте ақпараттық жүйенiң жұмыс жасалуын қадағалайды, рұқсат етiлмегенген
қолданудан қорғауды ... ... ... қол ... мәліметтер қорында сақталатын ақпаратты сақталуын және
ақиқаттығын тексередi. Әдетте, бiр ... ... ... үшiн ... қоры ... ... ... қоры
қосымшасымен тiкелей жұмыс iстейтiн тұлғаларға тапсырылады.
Есептеуiш желiсiнде МҚА әдеттегiдей ... ... Желi ... ... желiнiң реконфигурациясы,
жабдықтардың ақауы және жұмыс істемей қалғаннан кейін ... ... ... ... ... ... және ... қамтамасыз етуі аппаратты-бағдарламаның желі құралдарының жұмыс
жасауның бақылауы кiредi.
Есептеуiш жүйе (ЕЖ) қабылдау процесстерiнiң автоматтандыруын қамтамасыз
ететiн, қолданушыларға ақпаратты ... және ... ... ... және ... ... ... ЭЕМ немесе процессорлар және басқа
құралдар жиынтығы болып табылады. Өйткені МҚ-ның негiзгi ... ... және ... ... қолданылатын есептеуіш жүйе
(ЕЖ), орталық процессорлардың қуаты, сыртқы жадтың тікелей ену мен ... ... ... ... ... ... персоналдар техникалық және бағдарламалық құралдардың
жұмысқа қабiлеттi күйiнде сақтайтын ... ... Олар ... ... ... ... ... регламенттік, қалпына
келтiру және тағы басқа жұмыстарды орындайды.
1.3 Мәліметтер қорының басқару жүйесінің архитектурасы
Ғылыми ... ... ... ... ... жүйелерінің
архитектурасы қандай түрде керсетілуі керектігі талқылануда. Бұл ... ... ... ... АNSІ ... National Standarts
Institute) Комитетінің ұсынуымен мәліметтер қорларын ұйымдастыруда ... жүйе ... Жүйе ... ... 1.3.1. ANSI ... МҚБЖ-ң үш деңгейлік моделі.
1. Сыртқы модельдер деңгейі – ең жоғарғы деңгей, бұнда әр ... ... ... Әр ... ... ... ғана өңдейді.
2. Концептуалдық деңгей – орталық басқарушы буын, ... ... ... түрде көрсетілген, яғни берілген мәліметтер
қорымен ... ... және ... қосымшалармен пайдаланатын
мәліметтерді біріккен түрде көрсету. Концептуалдық деңгей қолдану
саласының ... ... ... ... модельге
ұқсас, концептуалдық модель өңдеудегі ең маңызды деген объекттер
ерекшеліктерін ғана көрсетеді.
3. Физикалық деңгей – ... ... ... ... ... ... ... өздері.
Бұндай архитектура бірінші және екінші деңгейлер арасында логикалық,
сонымен қатар екінші және үшінші деңгейлер арасында физикалық тәуелсіздікті
қамтамасыз ... ... ... деген, бүл – берілген мәліметтер
қорымен жұмыс істейтін барлық қосымшалардың жұмыс қабілеттілігін ... ... ... бір ... екіншісіне ауыстыру мүмкіндігі.
Мәліметтердің негізгі классикалық модельдері
Мәліметтер моделі ... не? ... ... ... ... үрдістерді айқындау үшін, оларды белгілі бір формаға, нысанға
келтіру қажеттілігі ... ... бұл – ... бір ... ақпарат жүйесінде
керсету жөніндегі келісім. Ақпаратты ұсынудың көптеген тәсілдері бар.
Мәліметтер ... ... МҚБЖ ... мәліметтер моделіне сәйкес
ұйымдастырылады. Мәліметтер моделі ақпараттың әр ... ... және ... ... ... ... қатар мәліметтер
бірліктерінің өзара қарым-қатынастарын белгілейтін жоспар, схема.
Нақты мысал ... ... файл үшін және ... қоры үшін ... ... сан, бұл ... бір ... пайда болатын қарапайым сан.
Мәліметтер қорында сан мәліметтер ... ... ... ие ... ... мысалы, бағаны алуға болады.
Мәліметтер моделі – сақтау ортасы ерекшелігіне (компьютер жадысына)
тәуелсіз, ... ... бір ... келтіру тәсілі.
Өз кезегінде, модель қолдану саласына да тәуелсіз болып келеді. Кез-
келген саладан ... ... ... ... ... келтіру
тәсілі осы мәліметтерді пайдалану ... ... Әр бір ... ... ... келтіру жабдықтарымен және әдістерімен
сипатталады.
Мәліметтер моделі – ақпараттың ... ... ... қарым-
қатынастарын, сонымен қатар мәліметтерді манипуляциялау да пайдаланатын
операцияларды және бүтіндік шектеулерін анықтау ережелері ... ... ... ... үш ... ... болады:
* мүмкін боларлық мәліметтер кұрылымы;
* әр-бір модель үшін белгіленетін операциялар жиынтығы;
* ақпараттың бүтіндік шектеулері.
Осыған сәйкес мәліметтер ... өз ... ... ... құрылымының, мәліметтерді сипаттау тілдерінің ... ... ... әр модель мәліметтерге манипуляция жасау тілдері
көмегімен жазылады.
Жоғарыда қарастырылған МҚБЖ-ң үш деңгейлі архитектурасына сәйкес біз
мәліметтер моделі үғынымен әр ... ... ... Шынында да,
физикалық модель ... ... ... ... ... және ... ... ұйымдастыруға қатысты категорияларды
қарастырады. Қазіргі кезде физикалық ... ... ... ... мәліметтерді орналастырудың түрлі әдістері қолданылады.
Концептуалдық деңгейде қолданылатын мәліметтер модельдері үлкен
қызығушылық тудырған. Оларға қатысты ... ... ... деп ... ... ... ... қолданатын абстрактты
категорияларды пайдаланады.
Мәліметтер қорларын жобалауда қарастырған үш ... ... ... тағы бір ... бар. Ол ... ... пайдаланатын МҚБЖ түріне
тәуелсіз түрдегі қолдану саласы туралы ақпаратты көрсетуі керек. Бұл модель
инфологиялық немесе ... деп ... және ... мен ... үшін ... ... ... өте
ыңғайлы түрде көрсетіледі. Мұнда абстракция ... ... ... ... қажеттіктерін және өзара ... ... ... ... ... құрастыру процесінде
мәліметтер құрылымын сипаттау үшін ... ... ... Ал ... ... ... нақты МҚБЖ-мен қолданылады.
Мәліметтердің құжаттық модельдері кәдімгі тілдегі мәтін, құжаттардың
еркін форматтарына бағытталған.
Тезаурустық модельдер ... ... ... ... тілдік конструкциялардан тұрады және берілген
грамматикада ... ... ... ... ... ... аудармашы-жүйелерде тиімді пайдаланады. Бұл ... ... ... ... ... ... модель-документальдық модельдер ішіндегі ең қарапайымы.
Олар документальды модельдерді пайдаланудағы ... ... ... әр ... дескриптор – сипаттаушы сәйкес келген. Бұл
дескриптор қатал құрылымда ... және ... ... ... қоры ... ... істеу үшін талап етілетін ... ... ... атап ... оның ішінде теоретикалық-
графтық модельдер келесі тарауларда қарастырылған.
Бүтіндік шектеулері
Бұл түсінікке анықтама беру ... ... ... ... ... бүтіндік мәселелері мәліметтер қорлары кез-келген уақыт
аралығында ақпараттың шынайы болғанын қамтамасыз етуді қарастырады.
Мәліметтер бүтіндігі арнайы, ... ... деп ... арқылы қамтылады. Бұл шектеулер әрбір ақпарат ... ... ... ... ... боларлық мәндерін айқындайды.
Бүтіндік шектеулері – қолдану саласының семантикасын (шынайылық
жағдайын) көрсететін логикалық шектеулер.
Олар объектілер және ... ... ... ... ... екі түрлі функция атқарады:
* статикалық шектеулер – мәліметтер қорының бір ... ... ... ... ... ... – мәліметтер қорының бір қалыптан басқасына
етудегі мүмкін боларлық ... ... ... ... және ... болып бөлінеді:
* айқындалған шектеулер мәліметтер құрылымы көмегімен осы ... МҚБЖ ... ... айқындалмаған шектеулер мәліметтер қоры сипаттамасында көрсетіледі, яғни
жобалаушының өзімен тағайындалады.
Бүтіндік шектеулерін ... МҚБЖ ... ... ... ... - ... модельдері
Аталған модельдер жан-жағымыздағы қоршаған орта объектілер жиынтығын
ақпараттық объектілердің өзара байланысқан графы түрінде көрсетеді. ... ... ... ... ... және ... түрлерге
бөлінеді. Бұл модельдердің пайда болу алғышарттары ... ... ... ... ... ... ... ертерек пайда болған.
Сондықтан аталған модель ... ... ... тым аз ... ... ... ... қорлары тұжырымдамасы реляциялық
модель қағидаларын желілік модельмен ұштастыруды қарастыруда.
... ... ... модель модель түрлерінің ішіндегі ең қарапайымы ... ... ... ... ол ... ... бойынша ең
бірінші пайда болған: дәл осы ... ... IBM ... ... ... басқару жүйесі қолданған.
Иерархиялық модельдің пайда болу себебін дүниедегі әр нәрсенің ... ... ... ... Бір ... ... болып саналса
қалғандары ол объектке қарасты туындалған болады.
Иерархиялық модель қамтитын логикалық құрылымның ... типі ... ... не ... терек түріндегі қүрылым.
Сурет 1.3.2. Иерархиялық модель мысалы.
Иерархиялық ... ... ... бірліктер ретінде мәліметтер
қоры, сегмент және мәліметтер жолы ... ... жолы ... МҚБЖ ... ... мәліметтердің бөлінбейтін бірлігі
қолданылады.
Сегмент американдық мәліметтер қорлары бойыиша DBTG (Data Base Tack
Group) ассоциациасы терминологиясы бойынша жазу деп ... ... ... ... ... шеңберінде екі ұғым қолданылады: сегмент
типі немесе жазу типі және сегмент экземпляры немесе жазу экземпляры.
Сегмент типі – ол өзі, яғни ... өз ... ... ... жиынтығы. Сегмент экземпляры мәліметтер
жолдарының нақты мәндерінен тұрады. Иерархиялық модельде сегменттің әр ... ... ... ... ретінде үйымдастырылады. Берілген жиынтықта
жазуларды ажырату үшін әр сегмент типі өзінің кілттік атрибуттарына ие ... Кілт – ол ... ... бір ... ... мәліметтер
элементтерінің жиынтығы.
Иерархиялық модельде сегменттер белгілі бір терек ... граф ... әр ... ... терек түйіндері тәрізді көрсетілген,
сегменттерді байланыстырып тұрған доғалар байланыстарды анықтайды. ... ... ену ... ... түбірі деп аталады. Әр төменгі
деңгейдегі сегмент үстіндегі ... ... ... ... ... саналады, ал жоғарыдағы сегмент аталық немесе бастапқы деп аталады.
Кейде жоғарғы ... ... ... деп, ал ... ... деп ... құрылым әрқашанда келесі талаптарға жауап беру керек:
* иерархия әр кезде тамырлық түйіннен басталу керек;
* әр түйін ... осы ... ... ... ... қамту
керек;
* тәуелді түйіндер терекке қай жерінен болсын қосыла береді;
* әр екінші деңгейдегі түйін бірінші деңгейдегі тек бір ғана ... ... ... түйін өзіне тәуелді бірнеше туындалған түйіндерді қамти
алады;
* егер ... ... бір ... ... ... ол ... болып
саналмайды;
* әр түйінге ену тек бастапқы түйін ... ... ... модель
ерекшеліктерін қарастырсақ, олар:
* пайдалану қарапайымдылығы;
* мәліметтердің тәуелсіздігі қамтамасыз етіледі;
• бұл модель желілік модельге қарағанда қарапайым және ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Кемшіліктері:
* сұраныстардың нақты түріне арналатындығы;
* төменгі деңгейде орналасқан сегменттерге сұраныс жасаудағы ... ... ... ... модель стандартын ең алғаш 1975 жылы CODASYL ... ... System ... ассоциациасы анықтады. Бұл ұйым осы модельдің қорлық
ұғымдарын және сипаттаудың ... ... ... қорлық терминологиясына келесі ұғымдар жатады:
* мәліметтер элементі;
* жазу;
* мәліметтер жиынтығы.
Сурет 1.3.3. Желілік модель мысалы.
Аталған ... ... ... қорын графикалық түрде
көрсеткенде "желі" ... граф ... Граф ... жазу деп ... ... бірліктері сәйкес келеді. ... файл деп ... Әр ... жазу ... әр ... ... желілік модельді қамтитын МҚБЖ-де жазу типтерінің жұптары
арасында бірнеше байланыстар жарияланады. Бул ... ... ... ... ... ... емес, әр қалай
ұйымдастырылады. Сондықтан байланыс ... және ... әр ... ... ... отырған модельде қолдану саласының ... ... ... Графикалық тұрғыдан желі төртбұрыштар ... ... ... модельді ұсыну түрі жүйесін ... ... Әр жазу типі 0,1 ... ... ... қамтуы мүмкін. Сызық
шыққан, яғни аталық, жазу жиынтық иесі деп, ал ... ... ... туындаған жазу жиынтық мүшесі деп аталады. (1.3.4- сурет.) Сызық өз
кезегінде жиынтық типі деп аталады. Бұл тип ... ... ... ... қамтиды.
Сурет 1.3.4. Желілік модель мысалы.
Қорытындылай келгенде, мәліметтер қорларының ... ... ... ... деңгейдегі граф түрінде керсетіледі.
Желілік модельде қолданылатын типтік операциялар: жазуды табу, жазуды
ағымдағы етіп ... оны ... ... буферіне өңдеу мақсатымен
енгізу, жазудағы белгіленген өңделген элементтер ... ... мен ... ... ... ... ... қорының
жадысына сақтау.
4. Реляциялық мәліметтер қорларын жобалау
Қазіргі кезде мәліметтер қорларын жобалау процессін ... ... ... деп ... ... Here ... – бұл процесс жобалаушы ... ... ... оның ... жоба ... ... тұрғызудағы
жобалық шешімдерді өзі таңдап алуға құқықты.
Жоба деген не? Жоба деген – ол ... ... ... ие ... бір объектінің эскизі. Және мәліметтер қорларын не ... ... ... ... ... ... ... еш қиындығы жоқ секілді – барлық бастапқы мәліметтерді
жинап алып оларды пайдалану мақсатына ... ... ... ... ... ... ... бір жолға, символдық мәндерді екінші жолға
орналастыру) анықтау керек және ... ол ... ... бойынша
ұсынып отыру керек – бар жұмыс осы. ... дәл осы ... ... ... бола ... Осы мәселелерге тап болмау үшін:
мәліметтер қоры мазмұны;
қорны ұйымдастырудың тиімді жолы;
тұрғызылатын жүйені басқарудың құралдары анықталуы тиіс. ... ...... ... ... кез-келген мәліметтер
қорларын басқару жүйесі түсінетін және қабылдайтын тілмен тұрғызу және
сипаттау. Мәселе тек ... ... ... ... қор ... ... ... жағдайына сәйкес келуі керек және осы ақпарат қорда дұрыс
орналасу керек. Мәліметтер қорының ... ... ... өтуі ... ... қорының проекты, бұл кептеген пайдаланушылар ұзақ уақыт
пайдаланатын болашақ программалық кешен фундаменті, негізі.
Мәліметтер қорын ... ... ... ... 1.4.1 суретте
бейнеленген.
Сурет 1.4.1 МҚ өмірлік циклының кезеңдері.
Мәліметтер қорын жобалау процессі, бұл – қолдану саласының ... ... емес ... таңдап алынған модель терминдерімен
қолдану саласы объектілерін формальді түрде сипаттауға көшу тізбектігі.
Жалпы жобалауда келесі кезеңдерді бөліп көрсетуге ... ... және ... ... ... объектілерін қарапайым
түсініктермен сипаттау, бұл кезеңде жүйенің канондық (қандай да ... ... ... ... ... ... саласының инфологиялық моделін жобалау – берілген бір семантикалық
модель, мысалы ER-модель, ... ... ... ... түрде сипаттау;
мәліметтер қорын даталогиялық немесе логикалық жобалау, яғни ... ... ... ... терминдерімен сипаттау;
4. мәліметтер қорын физикалық жобалау, яғни ... ... ... ... ету ... ... ... сыртқы
тасымалдаушыларда тиімді орналастыру тәсілін таңдау.
Егер біз екінші және үшінші кезеңдер арасында жоба қай ... ... ... ... шешім қабылдау қажеттігі туындайтындығын
ескерсек, онда мәліметтер қорын жобалау процессі сәйкес 5 ... ... ... қорын жобалау процессінің әр кезеңін ... ... ... ... ... ... 1.4.2 МҚ жобалау процессінің кезеңдері
Даталогиялық жобалау
Жалпы, даталогиялық ... ... ... логикалық құрылымын
көрсетеді. Қор құрылымы нақты МҚБЖ ... ... ... ... ... және мәліметтер қорының мазмұны назарға алынбайды.
Бұл ... ... үшін ... ... МҚБЖ ... анықтап алу
қажет, яғни, қолданатын мәліметтер ... ... ... ... т.б.
Даталогиялық жобалаудағы ең негізгі шарт, ол – ... ... ... ... Мәліметтер көлемі және құрамын анықтау
даталогиялық жобалаудағы өте күрделі мәселе.
Даталогиялық модельге ауысу кезінде ... ... ... ... ... ... кірмейді. Ақпаратты қай көлемде енгізу ... ... ... синтездеу қағидасы, бұл қағиданың айтуы бойынша ... тек қана ... ... ... ал ... ... арқылы алынады;
• резюмелеу қағидасы, мэліметтер қорында бастапқы және
нәтижелік көрсеткіштер сақталады.
Бірінші қағиданың ... ... ... ... ... мәселесін шешудегі қарапайымдылық;
ақпараттың айқындалмаған қайталанауының болмауы;
бастапқы мәліметтерден нәтижелік көрсеткішті алу мүмкіндігі. Бір кемшілігі,
бұнда ... ... ... ... ... қайталануында.
Қор-резюменің айтарлық ерекшеліктері, олар:
сұрауға жауап беру уақытының қысқаруы;
мәліметтерді өңдеудегі шығындарды үнемдеу.
Мұнда пайда ... ... ол ... ... ... ... ... тууы мумкін.
Мәліметтер қорының құрамы туралы шешім қабылданғандағы оптималды шешім
ретінде жүйеге қажетті керсеткіштерді анықтау ұсынылады. Олар:
бастапқы ... ... ... көрсеткіштерді есептеу үшін қажетті
мәліметтер;
бастапқы, бір типтегі нәтижелік көрсеткіштерді есептеу үшін ... ... ... ... көрсеткіштер;
• өз кезегінде басқа ... ... үшін ... нәтижелік
көрсеткіштер.
Инфологиялық модель
Қолдану саласын талдауды аяқтағаннан кейін мәліметтер ... ... ...... ... ... кірісеміз.
Инфологиялық моделъ не үшін қажет және бұл модельдің жобалаушыларға
қандай пайдасы ... Айта ... ... ... ... өте ... оның барысында тапсырыс ... және ... ... әр ... ... ... тұру қажеттілігі жиі пайда болады.
Сонымен қатар, күрделі корпоративтік ақпарат жүйелерін тұрғызуда мәліметтер
қорының жобасы осы жүйенің ең ... ... ... ... ... ... ... қорын нақты бір МҚБЖ-да орналастыру ете
үлкен назарды талап етпейді, ... МҚБЖ ... бұл ... мәселе, бұл
мәселені шешу үшін мәліметтер қорының жобасы дайын болуы керек, яғни ... жоба ... іске ... ... ... модель мәліметтер қорлары моделінде қолдану
саласының семантикасын айқынды түрде көрсетумен тығыз байланысты.
Семантиканы неғұрлым ... ... ... ... әр ... ... ... Жиырмасыншы ғасырдың 70-ші ... ... ... ... ... ... Олардың ішінде, Хаммер
(Hammer) және Мак-Леон (McLeon) ... жылы ... ... ... ... ... Шипманның (Shipman) функционалдық моделі және де 1976-ші ... (Chen) ... ... ... Әр модель түрінің езіндік
ерекшеліктері мен кемшіліктері ... ... ... ... соңғысы ғана
көтере алды. Қазіргі кезде Чеяның „мән-байлаиыс» ... ... ... ... стандарт болып табылады. Модель
қысқаша түрде ER- моделі деп аталатын болды және де ... ... ... осы ... ... жабдықтарын қолданады. Сонымен
қатар, мәліметтер қоры жобасының ... ... ... ауысқанда
қолданылады.
Инфологиялық модель – қолдану саласының құрылымын және ... ... ... ... ... ... нақты МҚБЖ ортасында жүзеге асыру ерекшеліктеріне ... ... ... ... ... қойылатын талап, ол – оның шынайылығы, ... ... ... ... және ... ... керек.
Сонымен қатар, модель мағынасы қарама-қайшы болмауы керек. Және де бір
айтатын ерекшелік, инфологиялық модель декомпозиция қасиетін ... ... ... қарастырайық (Сурет 1.4.3).
Сурет 1.4.3 Инфологиялық модель құрамы
Инфологиялық модель орталық компонеттері, олар:
объектілерді және өзара байланыстарын сипаттау;
пайдаланушылардың ақпараттық қажеттіліктерін ... ... ... ... ... ... көзқарастарға сәйкес.
Содан кейін модельді сипаттау тілін таңдап алу қажет. Бұл ... ... ... және ... саласынан алынған терминдерінен
құрылуы шарт.
Сонымен қатар, модельді сипаттау тілі компьютерде ... ... және ... ... ... ... қолайлы болуы керек.
Бұл үшін лингвистикалық қатынастар деп аталатын ... ... ... ... ... ... көрсеткіштер арасындағы
алгоритмдік тәуелділік белгіленеді.
Модельді семантикалық жағдайда ұстау үшін модель ... ... ... модель мәліметтер қорларын жобалау жүйесінің ядросы болып
саналады. Сондықтан, мәліметтер ... ... ... кезең -
инфологиялық модельді тұрғызу кезінде неғұрлым ұқыпты болу керек.
«Мән - байланыс» моделі
ERwin (Entity-Relation - ... SQL Server, Sybase, ... ... ... Access, Clipper, FoxPro және тағы да ... ... басқару жүйелері үшін мәліметтер ... ... ... ... ... үшін ERwin мәліметтердің логикалық моделін
(BPwin жүйесінен импорттау ... не ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етумен бірге тұрғызуға мүмкіндік
береді. Осыдан кейін ERwin ... ... ... ... мәліметтерді
басқару жүйесінде бүтіндікті ескере отырып физикалық обьектілерді ... ... ... ... ... ... нақты мәліметтер қорын
сәйкесіне келтіру жедел түрде екі бағытта да қамтамасыз етіледі (суретті
қараңыз).
Сонымен ... ERwin ... ... ... триггерлерді,
сақталатын процедураларды қосқандағы, жүзеге асыруын қамтамасыз етеді және
кез-келген ... үшін ... ... ... ... ... не болмаса мәліметгер қорын құру сценариін-DDL (SQL тілінің
платформа үшін процедуралық ... ... ... ... DDL ... ... ... триггерлерді
және т.б. ақпараттық жүйелердің үлессіз қызмет көрсетуін қамтамасыз ететін
обьектілерді кұру ... ... ал ... езі ... ... ... ... болады. Сонымен, мәліметтер қорын
басқаруды ұйымдастыру үшін оған программа кұру көркем ... ... ... ... ... ... ... Айта
кететін жайт, көптеген Case-жабдықтары коды бар физикалық ... ... ... ... қайта түрғызуға болады (бүл шара кері жобалау
немесе реинжиниринг деп аталады). Бірақ ERwin тек ... ғана ... ... мәліметтер қорындағы индекстерге жүгініп кейбір
байланыстарды да қайта ... ... ... ... көңіл триггерлер мен сақталатын процедураларды
тұрғызуға бөлінеді. Пайдаланушылар тригерлерін құруға арналған макростардың
арнайы библиотекасы, бүтіндікті қолдауды жүзеге асыруды көздейтін ... ... ... өте ... ... ... ... мақсатқа
негізделген МҚБЖ ортасында мәліметтердің сөздігін сақтау мүмкіндігі
беріледі, сонымен қатар, ... ... ... ... ... клиенттік жұмыс орны бар.
Құжаттарды жүргізудің түрлі жабдықтар ERwin-гe кестелердің сұранымдар
үлгілерін және құрылған ... ... ... есеп ... ... болып келетін мәліметтер мысалдарын ER-диаграммасына ... ... ERwin ... ... ... жүйенің қызмет көрсету
ережелерін есепке ала отырып ... ... ... құрылымын
жобалауды, ол мәліметтер қорын түрлі ... ... ... бір платформадан екіншісіне ауыстыруды, сонымен қатар, жай
кестелерден мәліметгерді қорның бірден-бір серверіне ... ... ... ... ... генерациялауды қамтамасыз етеді.
Әр-бір модель, сонымен қатар, мән-байланысын моделі де бірнеше негізгі
ұғымдардан тұрады. Осы ұғымдардан ары ... ... ... ... ... анықталған ережелер бойынша тұрғызыла бастайды.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... Аталған технология қазіргі кезде көптеген
күрделі программалық жүйелерді жобалауда негізгі болып саналады.
ER-моделінің негізінде келесі ұғымдар ... мән, оның ... бір ... объеткілер класы модельденеді.
Модельденетін жүйе шеңберінде мәнге өзіне іспеттес қана атау беріледі.
Мәнге сәйкес келетін объект ... ... ... ... ... ... мәні келесі атрибуттар ... ... ... ... ... ... ... ОТБАСЫНДАҒЫ АДАМ САНЫ.
Мәнді бір мағынада идентификациялайтын ... ... ... деп ... ... мәні үшін ... атрибут болып ТАБЕЛЬДІК НӨМІР
саналады. Өйткені, ұйымда ... ... үшін ... ... ... тағайындалады.
ER-моделінде мән төртбұрыштың ішіндегі жоғарғы деңгейінде белгіленеді,
ал атрибуттары төменгі деңгейінде орналасады (Сурет 1.4.4).
|ҚЫЗМЕТКЕР ... ... ... ... ... күні ... жайы ... 1.4.4 ... мәнді жане оның атрибуттарын көрсету.
• Мәндер арасында белгілі бір ...... ... ... біз мәндер арасындағы қатынастарды анықтай аламыз.
Байланыс бірнеше немесе екі мән арасында, сонымен қатар, бір ... де ... ... және «Оқытушы» мәндері арасында байланыс бар делік.
Бүл жерде ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Және әр студент бір ғана жетекшіні
иемденсе, әр оқытушы бірнеше студентке ... ете ... ... ... деп (1: К) ... Мұнда 1 – оқытушы, К – студенттер
(Сурет 1.4.5).
Сурет 1.4.5 «1:К» қатынасының «Студент» және «Оқытушы» мәндерін
байланыстырғандағы мысалы
Әр Case-құралда байланыс әр ... ... ... ... Designer Case ... ... ... отырмыз. Мұнда көптік
түрі сызықтың үшке бөлініп кетуі арқылы көрсетілген. Байланыстың жалпы
атауы ... ... және ... екі ... да ... рөлін
құрайды. Студент жағынан рөль «диплом жұмысын орындайды» дегенді ... рөлі ... ... ... ... ... түрінде көрсету – өте көрнекі және өте ыңғайлы әдіс
болып саналады.
Жалпы, ... ... ... үш ... бөлінеді: «бірге бір» (1:1)
байланысы, «көпке бір» (1:К) байланысы және ... көп» (К: К) ... ... мысалы «бірге бір» байланысы бір мәннің тек басқа ... ғана ... ... ... бір» ... бір ... бірнеше мәндермен байланысын,
ал «кепке көп» – бірнеше мәндердің өзара байланысы.
Мысалы, «СТУДЕНТ» және ... ... ... ... бұл ... типі ... көп» ... көреміз, себебі, әр
студент көптеген пәндерді оқиды, сонымен ... әр пән ... ... (Сурет 1.4.6).
Сурет 1.4.6 «Көпке көп» байланысын көрсетудегі мысал.
Екі мән ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, «СТУДЕНТ» және «ОҚЫТУШЬІ» мәндері арасында екі
мағыналық байланысты орнатуға болады. Бірінші ... ... ... ... ал ... ... деп ... болады.
Мұнда байланыс «көпке көп» типіне жатады. (жоғарыдағы суретке қараңыз)
Кез-келген типке жататын байланыс міндетті түрде орнатылу
керек (егер осы ... ... ... ... болса) және міндетті
түрде орнатылмауы ... ... ... ... бір ... ... ... жақтан міндетті емес болуы мүмкін болуы мүмкін. Әр ... те әр ... ... ... айтылғандай, біз Power
Designer нотациясын алып отырмыз. Мұнда міндетсіздік байланыс соңында бос
доңғалақ арқылы, ал ...... ... ... ... көрсетіледі.
Мысал ретінде, жоғарыда қарастырған «Дипломдық жүмыс» байланысын
алайық. ... ... екі ... да ... ... ... әр-бір диплом жұмысын жазғанда, студенттің міндетті түрді
жетекшісі болуы ... ... ... ... ... ... ... болуға міндетті емес. Сондықтан, бұл мағынада байланыс ... және ... ... ... ... 1.4.7).
Сурет 1.4.7 Мәндер арасындағы міндетті және міндетгі емес байланыс
мысалы.
Қолдану саласының инфологиялық моделін тұрғызу нәтижесінде бір-бірімен
байланысқан мәндердің ... ... ... ... байланыстарды орындатпауға тырысу керек.
Физикалық жобалау
Даталогиялық модельді сақтау ортасымен байланыстыру үшін мәліметтердің
физикалық моделі қолданылады. Мәліметтер қорының ... ... ... ... деп ... қорының физикалық үйымдастырылуы – сыртқы жадыда
мәліметтерді ... және ... ... ... ... тұрғызу әдістерінің және құралдарының жиынтығы.
Мәліметтердің ішкі модельдеріне келесі түрдегі талаптар қойылады:
мәліметтердің логикалық деңгейде дұрыс ұйымдастырылуын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... минималды шығындар;
- мәліметтерді таңдау және іздеу жүргізуде максималды жеделдігі
(сұрауға жүйенің жауап беру ... ... МҚБЖ ...... ... физикалық
үйымдастырылуының әдістерін хабардар болуы. Мәліметтер қоры администраторы
ғана мәліметтердің физикалық моделі туралы мағлұмат бере ... қоры ... және ... ... түрде ұйымдастыруда
МҚБЖ келесі операцияларды атқаруға міндетті:
тасығыш типін анықтау;
ену әдісін ... ... ... ... мәліметтердің алмасуы блогының көлемін анықтау;
сыртқы тасығыштарда мәліметтерді орналастыруды басқару;
бос жады көлемін басқару;
мәліметтерді қысу;
мәліметтердің ... ... ... ақаулардан кейін бастапқы түрге келтіру тәсілдері;
мәліметтерді қорғау.
1 Есептің қойылымы
«СервисПласт» цехының есептеу жұмыстарына арналған мәліметтер ... ... ... қоры ... ... керек және келесі ақпараттар
болуы тиіс:
• Тапсырыстар туралы мәліметтер
• Материалдар туралы ... ... ... ... шығару мүмкіндігі
• Тапсырысқа келген бұйымдардың бағасын автоматты есептеу
• Бұйымдарды таңдауда оның сызбасын көрсетуді жүзеге асыру
... ... ... ... ... сұраныстар, форма және
есептер құру:
• Таза пайданы есептеу
• Бір апта немесе бір айлық пайданы есептеу
• Клиенттің аты жөні ... ... ... Delphi ... ... ... құру
2.1 Delphi-дің негізгі визуалды компоненттері
Негізгі терезе программаның жобасын құрудағы жұмыстарды басқарады және
Delphі ортасы іске ... ... ... түрде экранның жоғарғы
қатарында орналасады (2.1.1-сурет).
Бұл терезеде Delphі-дің негізгі меню жүйесі, пиктограммалық командалық
батырмалары мен ... ... ... Негізгі меню
жүйесінің опциялар тақырыптарының ... ішкі меню ... меню ... ... сол ... ... ... арнайы
панельдерде орналасады. Негізгі менюден басқа элементтерді панельдегі
таңбасы арқылы ... ... тыс ... кез-келген жеріне жылжытуға
немесе мүлдем алып тастауға болады.
Компоненттер жинағы - Delphі-дің негізгі байлығы болып табылады.
Ол негізгі терeзенің оң жағында ... ... ... ... ... белгілерден тұрады (2.1.2-сурет).
Компонент деп белгілі бір қасиеттерді иемденген және форма терезесінде
кез-келген объектіні орналастыру мүмкіндігін ... ... ... Delphі ... ... 19 ... ... ол
топтарды парақтар деп атайды. Компоненттер көмегімен программаның негізі
бөлігі құрылады (терезелер, ... ... ... және ... ... ... компоненттер палитрасын икемдеуге болады. Ол
үшін компоненттер палитрасына ... ... ... тышқан
тетігінің оң батырмасымен сырт еткізіп, арнайы редакторды іске қосу ... ... ... ... ... ... 2.1.3–суреттегі
оң жақ терезе шығады.
Мысалы, 2.1.2-суретте көрінбейтін компоненттер ... ... алға ... бұл ... жиі ... компоненттер
орналасады. Ол үшін 2.1.3-суретте келтірілген терезеде Dіalogs пунктін
тышқанның сол жақ ... ... ... Dіalogs ... ... пунктінің орнына қою керек.
Форма құрастырушының және объектілер бақылаушысының терезесі.
Форма құрастырушысының немесе форманың терезесі - болашақ ... ... ... ... бұл ... бос ... дәлірек айтсақ,
Wіndows-тің стандартты интерфейстік элементтерінен: жүйелі менюді шақыру,
терезені үлкейту, ... жабу ... ... ... және
қоршаған шегінен тұрады. Бұл терезенің ... ... ... ... ... айтарлықтай уақытта Lego констукторының бөліктерімен
атқарылатын жұмыс сияқты компоненттер ... ... ... ... ... ... болады. Сөйтіп, форма
терезесінде қажетті компоненттер бірінен соң бірі ... ...... ... программалаудың негізі болып
табылады. Программалаушы әр мезгілде құрылатын программаның терезесін
бақылап отырып, қажетті өзгерістерді кез-келген ... ... ... болады.
Формадағы орналасқан әр компоненттер өзінің мекен-жайымен, мөлшерімен,
түсімен т.с.с. анықталады. Форманы құрастыру Fіle => New => Form опциялары
арқылы орындалады. ... ... бос ... бір компонентті, мысалы
Standard парағының Button батырмасын ... үшін ... Standard ... сырт ... ... ... ... керек.
Button батырмасының кескінін ажырату үшін тышқанды баспай ... ... ... ... ... көрген сәтте
компоненттердің аты шығып тұрады. ... ... сырт ... тышқанды форма аймағының кез-келген ... ... ... ... Button1 ... ... болады.
Компоненттің формадағы орнын, мөлшерін форма ... ... ... ол үшін ... ... сол жақ батырмасымен
белгілеу керек (кішігірім төртбұрыштылар пайда ... Енді ... ... сол жақ ... ... ... форма аймағының кез-
келген жеріне жылжытуға болады. Мөлшерін өзгерту үшін тышқанды элементті
қоршап тұрған ... ... ... ... ... ... тік ... тышқанның сол жақ батырмасын басып тұрып жылжытуға
болады. Компонент жою үшін оны белгілеп, Delete ... ... ... ... параметрлерін өзгерту әрекеттері Объектілер
бақылаушысы арқылы немесе программаның денесінде ... ... ... екі ... құрылады: Propertіes-
қасиеттері және Events –оқиғалары. Propertіes парағы арқылы компоненттің
қасиеттері –параметрлері анықталады, ал Events ... ... ... оқиғаларға сәйкес сезіндіру анықталады. 5-суреттегі ... ... Button1 ... - ... ... - ... ... ал оқиғаға сезіндіру - осы батырма басылғанда қандай
амалдар ... соны ... ... етеді.
Объектілер бақылаушысы екі бағанадан құралған ... сол ... ... ... оқиғаның атауы, ал оң жақта – параметрдің
мәні ... ... ... ішкі ... ... орналасады.
Кестенің кез келген жолын тышқанды сырт еткізу ... ... ... ... ... ... немесе күрделі болуы мүмкін. Қарапайымдарға
бір мәнмен анықталатын - сан, символдар жолы, True ... False ... ... және ... ... ... жатады. Мысалы,
Captіon (тақырыбы) қасиеті бір символдар жолымен, Enabled (қол жетерлік)-
True немесе False ... ал Heіgh ... және Wіdth ... бір ... ... ... күрделі қасиеттер құрамына бірнеше мәндер тізімі кіреді.
Олардың сол жағында “+“ белгісі тұрады, ... ... ашу үшін “+” ... ... сырт еткізсе жеткілікті.
Тізімді жабу амалы қасиеттің “-“ белгісін басқанда ... ... ... ... ... ... ... мәнін
анықтауға мүмкіндік туғызатын ... ... ... ... ... басқанда қарапайым қасиеттің ... ... ... ... ... ... жоғарғы жағында форманың атауы және
формадағы орналасқан барлық компоненттер және оларға қолданылған оқиғалар
тізімі орналасып тұрады ... ... ... ... оң ... еткізгенде локальды меню шығады. Меню құрамындағы бірнеше опциялар
терезені икемдеуге мүмкіндік туғызады, ... Stay on Top ... ... онда ... ... ... ... басқа
терезелердің үстінде орналасып тұрады.
Программа ... ... ... ... ... ... программаның мәтінін
құруға және оны түзетуге арналған. Бұл мәтін арнайы ережелер ... ... ... ... Delphі жүйесінде Pascal тілінің
ұлғайтылған және дамытылған нұсқасы - Object Pascal программалау тілі
қолданылады.
Delphі ортасы іске қосылғанда программа кодының терезесі ... бос ... ... кодынан (яғни минималды қажетті кодынан)
тұрады.
Жаңа форманың кодына Delphі ортасы бұл қатарларды автоматты түрде
қосып отырады.
Жобаны құру ... осы ... ... өзгерістер енгізіледі. Delphі
ортасы unіt Unіt1 және іmplementatіon қатарларының аралығын өзгертіп
отырады, ал ... ... ... - {$R *.DFM} және end ... ... деп ... ... бір тәуелсіз бөлігін атайды. Жаңа
форма құрылғанда жаңа модуль жасалады. Жалпы программа құрамында ... және ... ... ... ... ... Delphі ... әр
программаны компиляциялағанда кеңейтілуі .PAS, .DFM және .DCU болатын
файлдарды құрады. .PAS файлында ... ... ... ... .DFM ... ... ... мазмұн анықтамасы, ал .DCU
файлында алдыңғы екі файл ... ... ... ... DCU файлы компилятор жұмысының нәтижесі, енді компоненті осы
файлды ... ... ... ... ... .EXE ... ... батырмалар арқылы негізгі меню жүйесінің ... тез ... қол ... болады. Атқаратын жұмыстарына
байланысты пиктограммалық батырмалар келесі топқа бөлінеді: Standard, Vіew
, Debug, Custome, ... ... Delphі ... ... ... ... терезесі Wіndows
ортасының бос терезесінің бастапқы кодынан (яғни минималды қажетті кодынан)
тұрады. Бұл код функционалды толық деп саналады және ол ... даяр ... ... ... ... ... программаны іске қосуға
болады.
Компоненттермен жұмыс істеу негіздері
Delphі ортасының компоненттері программа ... ... ... ... ... ... қолданылады. Сонымен қатар,
Delphі ортасының көрініспен жұмыс атқармайтын, яғни көрсеткіш емес көптеген
маңызды компоненттері бар. Жалпы, ... ... ... ... ... ... оны ... болғанда құрылып жатқан
программаға ендіруге болады.
Delphі ортасының құрамына 200-дей ... ... ... ... парақтарының көріністері.
Standard парағы
Addіtіonal парағы
DіaDіalogs парағы
Dіalogs ... Wіndows ... ... ... ... үшін ... ... орналасқан. Осы
парақтың объектілері ... ... және ... ... орындалады.
System парағы
System парағының компоненттері DDE, OLE, таймер және т.с.с ... ... қол ... ... ... ... ... компонентті орналастыру амалдары өте оңай орындалады. Ол ... ... бір ... ... ... (белгі - шағын
хабарды шығаруға арналған элемент) белгілеп, форма аймағының кез ... ... сырт ... ... Бұл ... ... ... үшін компонентті шектеп тұрған төрт ... ... ... ... ... аты ... Label1- ... 1
деп қойылады. Атын өзгерту үшін осы компонентті белгілеп тұрып, Объектілер
бақылаушы терезесіндегі Captіon қасиетін таңдап, оң ... ... ... жазуды, мысалы Object Pascal деп қоюға ... атын 1_FORM- ге ... ... мәтіннің әртүрлі
параметірлерін Объектілер бақылаушысының терезесіндегі Font ... ... ... ... басып шрифтың түрін, түсін, таңбалардың биіктігін
таңдауға болады (2.1.12 - сурет).
2.1.12 - cурет. Font-тің сұхбаттасу ... ... ... сол жағындағы “+” белгісін басу арқылы ішкі
Sіze параметрінде ... ... ... Color ... тізімінен қажетті түсін анықтауға болады. Font=>Style=> fsBold -
True, fsІtalіc - True ден ... ... ... ... ... ... форма төмендегі түрге келтірілді.
2.1.13 - сурет. Label1 - дің жаңа жазуы
Оқиғаға сезіндіру.
Формаға орналастырылған әр ... өз ... ... ... оқиғалар жиынымен анықталады. Мысалы, жоғарыда құрастырылған
формаға Standard парағындағы - компонентін орналастырайық. Бұл ... Button, ал оны ... ... орта атын және жазуын Button1
деп қояды.
Жұмыс істеп тұрған программада Button1-ді ... сол ... ... OnClіck ... ... ... ... деп саналады.
Программаны осы оқиғаға сезіндіру үшін Object Pascal тіліндегі ... ... жазу ... Бұл үзінді ішкі программа - процедура түрінде
ұйымдастырылады.
Delphі өз бетімен дайындаманы жасайды. Ол үшін Button1 ... рет ... ... сол ... сырт ... Delphі ... программаның интерфейстік бөлігіне procedure Button1Clіck(Sender:
TObject); деп ... ... ... бөлігінде процедураның
қабықшасын келесі түрде шығарады (2.1.14 - сурет):
2.1.14 - сурет. Button1Clіck процедурасының қабықшасы
Терезедегі ... ... (Sender: ... ... Бұл тақырып procedure арнайы ... ... ... тұрған құрамды атаудағы TForm1- кластың аты, Button1Clіck ... аты. ... және ... ... ... (“ . “)
ажыратылады.
Класс деп Delphі ... үлгі ... ... ... толық программаның үзіндісін атайды. Алдын-ала класты құрып
алып, сол кластың ... ... ... ... ... ... ... орналастыруға болады.
Delphі құрамына Іnprіse корпорациясының жүздеген стандартты ... Delphі ... ... компоненттер белгілі бір кластың құрамына
жатады. Ал формаға ... ... бір ... аты ... аты және сандық индекстен тұрады. Delphі ортасындағы барлық
кластардың аты Т ... ... ... TForm ... туындыларының
атаулары TForm1, TForm2 және т.с.с. ... ... Егер ... ... ... ... ... онда келесі қатарларды көруге
болады:
unіt Unіt1;
іnterface
uses
Wіndows, Messages, SysUtіls, Classes, Graphіcs, Controls,
Forms, Dіalogs;
type
TForm1 = class(TForm)
Label1: TLabel;
Button1: TButton;
procedure ... ... Prіvate ... ... Publіc ... ... TForm1;
TForm1 = class(TForm) қатары TForm1 деген жаңа ... TForm ... ... ... ... TForm - Wіndows -тің бос терезесін
анықтайды, ал TForm1 - ... ... екі ... ... TLabel; - ... ... TButton; - батырма компоненті;
Бұл анықтамалар Label1 - TLabel, ал Button1 - TButton ... ... ... ... атынан кейін жақшада нақты параметрі
ретінде (Sender: TObject); тұрады. Мұнда Sender - ... ... TObject ... ... жатады деп анықталған. Процедурадағы
көрсетілген шақыру параметрі алгоритмді ... ... ... ... икемдейді. Осы параметр арқылы Button1Clіck процедурасы
OnClіck оқиғасын қай компонент қҰрғанын анықтай ... ... “; “ ... ... ... ... тұрған Begіn …end; қатарлары процедураның
денесі деп аталады. Енді Begіn мен end ... Button1 ... ... ... жиынтын жазуға болады. Операторлар
бір бірінен “; “ таңбасымен ажыратылады.
2.2 Delphi ортасын ... ... ... ... кезде қоғамда нарықтық қатынастардың дамуы мен ... ... ... алдыңғы ақпараттық технологияларды енгізуді
талап етеді. Бұл технологиялар баскару ... ... ... ... ... ... Сыртқы әсерлерге тез бейімделетін
оптималды акпараттық технология қызмет ... ... ... ... ... табылады.
Ақпараттық технология — бұл ақпаратпен және есептеуіш ... ... ... ... ... кез-келген творчестволық процесті жылдамдатуға
мүмкіншілік береді. Творчествоның дамуы адамдардың компьютерлік техниканы
және жаңа ақпараттық ... ... ... ... ... салаларында, мекемелерде, кәсіпорындарда және жоғары оку
орындарында адамдар өздерінің ... ... ... бұл ... ... өте ... болады. Жаңа ақпараттық технологияларды
қолданбай бұл ... ... ... ... ... ... ... керекті мәліметтердің ішінен іздеу жүргізу үшін, басқару ... ... ... құру бұл ... негізгі мақсаты
болып табылады.
Жаңа заманғы мәліметтер қорын басқару жүйесі Windows-тың тіркемесі,
сондай-ақ берілген орта жеке ... ... ... ... DOS ортасына қарағанда жоғарғы дәрежелі жеке компьютердің кұнын
төмендету кең түрде Windows ортасына ... ... ... ... бөлуге көп көңіл бөлмейді және жеке компьютер ... ... ... ... ... ... ... ЭЕМ аппарат
ресурсына сынсыз байланысты.
МҚ-ны жасауды және оны пайдалануды арнайы мәліметтер қорын басқару
жүйелері ... ... ... ... бір сала үшін МҚ ... ... ... обьектілер мен олардың сипаттамаларын анықтап алуымыз
қажет. Мәліметтер қоры ... - ... ... ... басқару
жүйесі қолданылатын мәлімет қоры. МҚБЖ — мәліметтерді басқаруды меңгеру,
оларды оңай қолдану, қазіргі ... ... ... ... ... ... ... қорынан керекті (қажетті) информацияны
шығарып ала алады, оған жаңа мәліметтер енгізе және ... ... ... ... қалады. Мәліметтер ... ... ... ... ... орындалады, осы мәліметтер қорына енуге
рұқсаты барлары ғана.
Мәліметтер қорын ... ... ең ... ... мыналар
жатады: Microsoft Access, Borland dBase, Borland Paradox, Microsoft Visual
FoxPro, Microsoft Visual Basic, Lofus Appoach және ... ... SQL Server және Oracle ... ... клиент сервер
технологиясымен кұрылған.
Жаңа заманғы мәліметтер қорын басқару жүйесі объектті-бағытталған және
реляциондық болады. Негізгі бірлігі объект ... ... және ... өзіндік қасиеті бар. Мәліметтер қорын басқару жүйесі бірнеше
мәліметтер ... ... ... және ... (1960 ... және ... (1970 ... бастап). Мәліметтер моделінің
негізгі айырмашылықтары объект араларындағы өзара қатынасты көрсету.
Microsoft Access, Microsoft Visual FoxPro, ... Visual ... ... ... ... қамтамасыз ету
құралы болып табылады, өзінің құрамына көру құралы, графикалық интерфейс
және сұраныстарды құру ... ал ... SQL Server ... ... қорының өте қуатты сервері болып табылады.
Delphi ортасында акрараттық жүйе кұру мүмкіндіктері.
Delphi - де интернет үшін қосымшаларды дайындау мүмкіндігі ... ол ... ... ... ... ... ... тілінде
орындау мүмкін және мүмкін емес күрделі процестерді бағдарламалауға болады.
Delphi-дің негізгі ерекшелігі — онда қосымша ... ... ... ... ... (Windows ортасында пайдаланатындықтан,
Delphi-де бағдарламаны көбінесе ... деп ... ... ... жеңіл: әр қосымша кітапханасы бағдарламалау ортасында дайындалып,
арнайы іс-әрекеттерді орындайтын компоненттер элементтерінен жинақталады.
Delphi-дің ... ... ... Delphi — бұл ... ... ... кодтағы жоғарғы өндеуші компилятор;
компоненттің объектті-бағытталған моделі;
қосымшаны визуадды етіп (жылдам, әрі тез) ... ... ... кең ... ... жұмыс жасаудың тиімділігі ондағы объектілерді
сипаттамай-ақ ... ... қою ... ... Windows жүйесінде бағдарламалаудың ыңғайлы құралы. Онда
көптеген операторларды пайдаланып бағдарлама ... ... ... ... ... ... OLE технологиясын пайдаланып басқа офистік ... ... ... ... және т.б. ... ... ... деңгейлі бағдарламалау тілдері жарыққа шыға ... ... ... тілдері пайда болды. Қазіргі кезде ... ... және ... ... үш ... ... ... («классикалық«) процедуралық бағдарламалау тілдері ... ... ... ... ... — ЛИСП, Пролог. Есептеуіш
техниканың ... ... және ... ... ... ... нәтижесінде соңғы кездерде Windows ортасында жарыққа шыққан және
обьектілі-бағдарлы бағдарламалау (ОББ) ... ... ... - Borland C++ for Windows, Object Pascal және ... ... Basic, Borland Delphi. ... ... ... жұмысы операторларды ретімен орындау бойынша, ал, ... ... ол ... ... ... ... ... ретінде қарастырылған болатын. Обьектіге ... ... ... ... жұмысы негізінен оқиғалар тізбегінен
және ... ... осы ... ... тұрады. Олардың визуальды
түрлері — Visual Basic тілі Qbasic бағдарламалау тілі негізінде, ... ... ... (Object Pascal) тілі ... ... жұмысын басшылыққа алып кұрылған (visual — ... ... ... ... Delphi бағдарламалау тілі — кез-келген қосымшаны
дайындауға болатын жылдамдығы тез, қуатты тіл.
Delphi обьектті-бағытталған ... ... ... ... Pascal тілі ... пайда болды. Алғаш рет Pascal тілі туралы
техникалық есеп 1970 ... ... ... ... ... ЕТН (Eidgenoessische Technische Hochschule) жасалды. Acta
Informatika журналының бірінші санында тіл туралы есеп ... күн, ... ... басы Pascal ... ... ... күні деп есептелінеді.
Тілдің авторы Швейцариялық профессор Никлаус Вирт (Niclaus K.Wirth) ... Pascal ... ... ... Borland ... ... ... Ол Turbo Pascal версиясын құрды.
Pascal 3.0 версиясында кұралған графикамен ... ... ... пайда
болды;
Pascal 4.0 версиясында модулдер пайда болды;
Pascal 5.5 версиясында обьекттермен жұмыс істеу мүмкіндігі қосылды;
Pascal 7.0 ... ... ... Borland Pascal 7.0 деп ... ... ... ... болуынан тіл Object Pascal деп
аталынды. Delphi 7 Studio шығысымен Object Pascal тілі тағы да ... ... (Delphi ... өзгертті.
Delphi бағдарламалау тілінің бірінші нұсқасы 1995 жылы мамыр ... Ол 16 ... Windows 3.1 ... ... ... еді. ... Turbo Pascal - дың ... жалғастырушысы ретінде танылды. Бірақ
Turbo Pascal - мен салыстырғанда төмендегідей ... мен ... ... және ... ... ... ішкі бағдарламаға конструкторлары енгізілді.
Result айнымалысы функцияның ішінде енгізілді және функдия
қайтарылымы ескермейтіндей мүмкіндіктер қосылды.
Қайтарылатын функция мәні шектелмейтін ... ... үшін ... ... енгізілді.
Delphi-дің екінші нұсқасы одан кейінгі нұсқалары сияқты.
Ол 32 разрядты ... ... ... Онда ... ... ... символдар, олардан құрылған жолдарға жұмыс жасау үшін мүмкіндік.
8 биттік еркін ұзындықты жолдар үшін жаңа формат ... Currency жаңа ... ... ... ... теруде сүзгілеу механизмі енгізілді.
Delphi-дің үшінші нұсқасы 1997 жылы маусым айында ... ... ... жаңалықтары:
Компоненттерді қайта қолдану барысында жеңілдетілген пакеттер механизмі
қолданылды.
Бағдарлама жазу ... әр ... ... ... ... ... ... шаблонына көмекші енгізілді.
COM, ActiveX, OLEnterprice, Corba технологиялары қарастырылды.
Delphi-дің төртінші ... 1998 жылы ... ... ... шықты. Оның
негізгі өзгешелігі төменгі мүмкіндіктермен сипатталады:
Тілдегі өзгерістер динамикалық массивтер, ішкі бағдарламаның
параметрлері, int 64, real 48 жаңа ... ... ... ... ... ... ... қорымен жұмыс жасауының жақсартылуы.
Delphi-дің бесінші нұсқасы 1999 жылы қыркүйек айында жарыққа шықты.
Delphi-дің алтыншы нұсқасы 2001 жылы ... ... 5, ... ... ... жоқ ... ... екеуі де Windows 32
операциялық жүйесінің негізінде дайындалған. Тек Delphi 6, оған ... ... ... ... ... ... Linex операциялық жүйесінің
негізінде де жұмыс істей алады. (Linex жүйесі UNIX ... ... ... ... ... мүмкіндігінен кем емес.) Delphi 6 —
да ... үшін ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуде біраз артықшылықтар бар. Қазіргі уақытта
Delphi-дің 7-версиясы шығуда.
Delphi - бүл ең алдымен қосымшаларды құру және ... ... ... әрбір дербес компьютер мен серверге арналған ... Delphi ... әлі ... ... Windows үшін ең ... ... ... және визуалды бағдарламалау тілдерінің бірі болып келеді. Алайда
ол тек Windows үшін ... ... ... Linux, ал ... Net үшін де ең
күшті бағдарламалау ортасы болады.
Delphi-ді қосымшаларды жылдам, әрі тез кұру ортасы деп ... Бұл ... ... ... Колданушы өзінің болашақ бағдарламасын
әрлеп, безендіріп, жұмыстың нәтижесін бағдарламаны жүргізуден бұрын көре
алады. ... ... ... ... негізі болып ObjectPascal
объектті-бағдарлы бағдарламалау тілі табылады. Оның негізінде әлемге әйгілі
және жалпыға түсінікті Pascal тілі ... ... ... тез ... ... осы ... білу ... Delphi-де әрбір терезелік жоба бір
бағдарлама мәтінінен және кемінде бір модуль ... ... ... ... ... ... қатарындағы атаумен және DPR кеңеюімен
сақталады.
Машиналық кодтағы компилятор.
Delphi-де құрылған ... ... ... құруға қажетті жоғарғы өндеуіш өнімділігін қамтамасыз етеді.
Бұл компилятор қазіргі уақытта әлемдегі ең ... ... ... ... Оның компиляциялау жылдамдығы сондай 486DX33 компьютерінде
минутына 120 мыңнан астам жолдарды ... ... жаңа буын ... ... жұмыстың оңай істетілуі мен дайын болған бағдарламаларды аз
уақыт ішінде жылдам тексерілуін ұсынады. Және де 3GL ... ... ... қамтамасыз етеді.
Қолданушы қосымшаны дайындау кезінде (суретші қыл-қаламмен ... ... ... ... ... компоненттерді таңдайды.
Ол компиляциялаудан алдын өзінің жасаған жұмысының нәтижесін көреді, ал
компиляцияға ... ол ... ... яғни сұхбаттық терезеде
бейнеленеді. Осы ... ... ... ... ... ортада жобалаудан ... ... ... ... біз ... көмегі арқылы жасағаннан гөрі сол
сияқты 10-20 есе жылдам орындайтын код ... -де ... ... ... екі ... дайындалған: біріншісі — күрделі қосымшаны бірлесіп
дайындаушылар үшін ( Delphi Client — Server), ... ... үшін ( Delphi for ... ... ... ... Ол тек ... программалаушылар емес, барлық Delphi- мен
жұмыс ... ... ... ... ... түр.
Delphi-ді Паскаль программалау тілімен жұмыс істеген ... көп ... ... ... ... ... үйрену үшін
обьект, оқиға, қасиет түсініктерімен еркін танысып, онда ... және ... ... ... түрлерін білу қажет.
Ең бірінші кезекте Delphi корпоративтік ақпараттық жүйесіндегі кәсіпқой-
бағдарламашыларға арналған. Бұл жерде ... ... ... кейбір
бағдарламалар қарапайым қосымшаларды дайындауда өте жақсы жұмыс істейді,
бірақ қолданушы қандай да бір ... ... ... ... көрінбейтін
қиындықтарға тап болады. Сол бағдарламада біршама уақыт ... ... ... тән жасырын шектеулер болады. Delphi-re мұндай шектеулер
тән емес. Бұған ... ... ... өзі ... ... ... тек ... ғана арналмаған. Ол мұғалімдерге,
дәрігерлерге, ... оқу ... ... ... Delphi ... кез-келген Windows 95, 98, 2000, NT версиясының ... ... ... жұмыс істейді. Бұл ортаны оқып үйрену бір
жағынан оңай болса, ... ... өте ... Delphi ... ... көп ... етеді. Delphi-ді оқып үйренудегі себепші ол
қандай да бір бағдарламалау ... білу ... ... жаза білу ... Яғни Pascal ... ... білу, өйткені Delphi-дің
бағдарлама мәтіні Object Pascal ... ... ... модуль
принциптері, процедуралар, функциялар барлығы негізге алынған.
"Қолданушының Delphi-ді үйреніп білуі үшін қанша уақыт ... ... ... ... ... ... бағдарламашы практика жүзінде
Delphi-ді үйреніп алады.
2.3 Delphi -де мәлімтеттер қорының тіркеуі
Мәлімтеттер қоры ол ... ... ... ... ... ... ... байланысты бейнелейді.
Мәлімтеттер қоры құралады :
МҚ кестесі,
индекстер,
- ескертулер ( мемо - алаң ) және т.б.
Бір ... ... үшін жеке файл ... . ... ... файлдар
кестелер индексін және мемо-алаңын сақтауы үшін қолданылады. Бұл ... ... және ... ... ... олай болмаса, МҚБЖ дүрыс жүмыс
істемеуі мүмкін, сондықтан ... ... ... ... сақтау керек.
Delphi-де мәлімтеттер қорын құру ( немесе Delphi ... ... ... қоры ... және ... ... ... қорын орналасуын беру мәліметтер қоры ... ... ... ... мүмкін.
Мынау директория бөлістері жолмен істеуге болады ( немесе жолмен папка
жасаулары ) мәлімтеттер қоры компоненттеріне арналған.
Осы директорияны бөлу ... ... ... ... ... серверде тамыр каталогте немесе подкаталогеде. Құруға болады,
мысалы :
1) С ... ... ... ... ... ... МҚБЖ Paradox, dBase
және FoxPro форматында ... ... қоры ... істейді (немесе
мәлімтеттер қоры кестелері).
Мәлімтеттер қорға псевдонимді меншіктеу
МҚБЖ технологиясында ... ... ... ... ... МҚБЖ программалары псевдоним арқылы іске асырылады.
BDE Administrator утилитінде ... ... Delphi ... ... мәлімтеттер қорында мекенжай көрсетілген.
Delphi-де мәлімтеттер қорын құру немесе ... ... ... ... ... ... ... мәлімтеттер қорын құруда алғашқы қадам өзіміздің
мысалда осы ... ... ... ... түбір католог "С
:"дискісі директроияда ... ... ... ... ... ... онда бума ... құрылған директория аты C:" :\ ". Егер мәлімтеттер
қоры тегерішінде жасалған болу D ... ... , оның аты "D :\ ... :\ ... ... кез келген жүмыс атын беруге болады, бірақ
біз ... ... ... сол ... "C :\ PRIMER " ... ... ат ( немесе алиас ) МҚ " PRIMER ".
Мәлімтеттер қорын тіркеуі. Delphi -де МҚ тіркеуі BDE ... ... іске ... ... біздің "C :\ PRIMER " ... іске ... ... екі варианттың қолдауында жүреді:
1. Windows жүмысшы столына тікелей :
(Пуск/Программы/Borland Delphi 3/BDЕ Administrator).
2.Алдымен ... ... ... ... ... IDE-нің
жоғарғы қатарында Delphi-дің басты менюі орналасқан.
Сурет 2.3.1. Delphi ... ... ... ... ашамыз жэне одан Explorer ... ... BDE ... утилитін жібереміз.Жібергеннен кейін келесі
амалдар орындалады:
Негізгі ... Object | New ... ... ... терезеде
(сурет .4) мәлімтеттер қоры құрылған типті (Standard )өзгеріссіз қалдырып
0K басамыз .
Администратормен терезенің сол ... STANDARD l ... ... PRIMER ... ... Ол үшін мәлімтеттер қоры атына тышқанды шертіп
жаңа мәтін енгіземіз.
Сурет 2.3.2. Мәліметтер базасының драйвер ... ... ... жақ терезеде мәлімтеттер қоры параметрлері келтірілген . ... ... тек атын ... Бүл ... ... қоры
орналасқан катологқа жолды енгізу үшін жол сілтейді. Жолды енгізу үшін РАТН
алаңын шертіп оң ... ... ... ... ... ... ... ОК батырмасын басамыз (3-сурет).
Енді псевдонимнің анықталуын есте ... ... ол үшін сол ... ... оң жақ ... ... атын ... және Apply
элементін менюде таңдаймыз. Пайда болған диалогты терезеде ... есте ... да, ОК ... ... ... BDE ... ... шығуымыз керек. Содан соң
псевдоним құру аяқталды. Енді оған басқа ... ... ... ... қоры ... бар ... әлі бос ... базасының
кестесін құру керек.
Сурет 2.3.3. Мәліметтер базасының ... ... ... ... ... ... ... арналған құралдар
Delphi-де мәлімтеттер қоры кестелерінің форматы ... ... ... ... жасайды, жергілікті -dBase Paradox, өнеркәсіптік
- SyBase InterBase мәлімтеттер қорымен ... ... ... ... ... :
- Аспаптық құралдың ( арнайы бағдарламалар және пакеттер )
- Компоненттер, қосымшаларды құруға арналған мәлімтеттер қоры ... ... ... ... қоры операцияларына арналған құралдарға келесілер
жатады:
BDE (Borland DataBase Engine )- ... ... ... ... процессоры.
BDE Administrator - күйге келтіруге арналған утилит .
DataBaseDesktop - SQL және QBE шақыруларының ... ... ... ... Explorer – ... ... жол ... МҚ параметрлері жөндеуге
рүқсат етеді.
Monitor - SQL сұраныстарының орындалуын қадағалайтын программа .
SQL Links - ДКБЖ жойылған программалар драйвері мыс; MSSQL Server Oracle ... ... Server - Borland ... ... SQL - ... Server Server for Windows 95- Borknd ... -дағы SQL
-серверінің төртеуін бір уақытта қосуға есептелген көп қолданушы версиясы.
Компоненттер
Мәлімтеттер қоры жүмыс ... үшін ... ... ... Midas, Qreport және ... ... DataAccess бетінде визуалды емес компонент орналасқан, ... ... ... ... болады:
- DataSourse – мәліметтер көзі;
- Table - МҚ кестесіне негізделген мәліметтер жиыны ;
- Query - SQL ... ... ... жиыны ;
- StoredProc - серверде ... ... ... ...... қорымен байланысуы;
Session - МҚ да ағымдағы жұмыстар сеансы .
DataControls бетінде ... ... ... орналасқан;
DBGrid - тор ( кесте )
DBNavigator - навигациялы интерфейс
DBText - жазу
DBEdit - бір жолдық ... - ... ... - ... ... - ... ... – тәуелсіз ауыстырып- қосқыш
QReport бетінде келесі визуалды компоненттері орналасады
QuickRep - есептеу
QRSubDetail - байланысқан кестелерге арналған есепберу ... – есеп беру ... - топ - QRLabel ... ... ... ... ... құру.
Қарапайым қосымша жасаулары негізгі кезеңдері:
Мәлімтеттер қорының кестелерін құру ;
Қосымша форма құру.
DataBaseDesktop ... ... ... ... кестелерін
құру. Жаңа кесте құру процесі, NewTable ... ... ... және ... ... құралады :
- кесте үлгісін таңдау;
- кесте күрылымын беру;
- кілттік ... ... ;
- ... ... ... мәнін анықтау;
- парольді анықтау;
- кестелер аралық сілтемелік бүтіндікті ... ( ... ... CreateTable терезесінде форматы : Paradox 7 таңдалады. Кесте
үлгісі таңдалғаннан кейін кесте құрылым анықтама терезесі көрінеді. ... ( ... ... ... Indexes - ... тапсырмасы ;
Validity Checks - алаң мэнін енгізуге шек қою;
Password Security - ... ... ... - кестелер аралық сілтеме бүтіндігін анықтау.
Қолайлы Secondary Indexes таңдауында Define( ... )- ... Indexes ... ... беру) батырмасы мүмкіндірек болады.Оң
тізімде бейнеленген және индекс параметрі, осы терезеде индекс ... ... ... ... көмегімен өзгереді:
Unigue - алаңдарды құратын индекске кіретін уникальді мәндер .
Case Sensitive - жол типті алаңдарға символ ... ...... ... ... ... ... .
ОК және индексті алаң құрамы, Save IndexAs терезесі көрінеді, онда
индекс аты беріпеді. Save As ... ... ... ... 1, ... 1, DBGrid 1 және ... ... 1, TableName
Activ True Datasource - Dataset DBGrid -
DataSource
Қосымша ... және ... қоры ... ... ... ... байланыс қасиеттерін келесі бейнемен
көрсетуге болады .
Мәлімтеттер қорымен жұмыс істеуге арналған компоненттер
МҚ кестелері дискде орналасады. Олар ... ... ... ... ... мәліметтер операцияларына мәліметтер жиыны қолданылады.
Мәліметтер жиыны
Мәліметтер жиыны жазбалар, ол бір ... ... ... ... ... . ... белгілі бер ережемен ... ... ... ... деп ... ... жиынының және
кестелердің өзара әрекеттері физикалық файл және файлды айнымалымен ... ... НД ... ... ... үшін Table ... және ... компоненттері қолданылады .
StoredProc –мәлімтеттер қоры жойылған әрекеттестік ұйымы ,
DesisionQuery - шешімдерді қабылдайтын жүйелерінің құруға арналған.
Мәлімтеттер қоры ... TDataSet ... ... ол
редакциялауы және НД-да ауыстыру. TTable және TQuery ... ... ... ... ... қоры кестесінің орналасқан жерін
көрсету үшін DataBaseName ... ... ... ... санымен
басқаруды таңдаудың қосымша түрімен:фильтрация немесе ... ... ... жиынымен операция организациялары мәліметтерге
екі түрлі амал қолданылады:
1 .Навигациялық
2.Реляциялық
Қатынастың навигация тәсілі әрбір жеке мәліметтер ... ... ... ... жергіліктілермен мәлімтеттер қоры немесе көп ... ... қоры ... үшін ... тәсілі жазбалар тобын өңдеуге негізделген. Егер бір жазбаны
өңдеу қажет болса, бәрі-бір бар топты өңделеді, себебі ол бір ... ... ... ... ... және SQLбағытталған деп
аталады. Жайылған мәлімтеттер қоры МҚ жұмыстары үшін ... ... ... ... компоненті мәлімтеттер қоры бір ... ... ... ... ... негізделген және жергілікті
мәлімтеттер қоры ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Олар
келесі операциялар үшін қажет:
- жазулардың сорттауы
- ... ... ... ... байланыстардың құруы .
Index Name немесе Index Fieldnames muna String қасиеттерінің арқасында
ағымдағы индексті орнатуға болады.
Кесте ... ... ... тізімінен ағымдағы индекс таңдалынады.
Index Name және ... екі ... ... және бірдей
қолданылады, бірақ IndexName мәні болып кесте құрылғанда берілген ... ал ... ... мәні ... ... алаң аты ... ... алаңнан тұратын индекс қолданылса онда IndexName қасиетіне
бұрынғыдай осы индекстің аты, ал IndexFieldNames қасиетін осы ... ... ... аты ... Мысалы, ағымдағы индекстің тапсырмасы
Table 1. IndexName :=' indName '
Table 2. IndexFieldsName :=' Name ';
Tablel және Table2 компоненттері бір ... ... ... индекстің Name алаңы үшін.
Paradox кестелерінің басты ... ... ... ... ... болады.
Мысалы2. Ағымның басты индекстің сапасы ретінде тапсыру.
Table 1. IndexFieldsNames :=' Name ; Post; BirthDay ... ... ... ... қоры ... ... индекс анықталған. Оған кілтті алаң Name Post; BruthDay кіреді. Бұл
индекс ағымдағы ретінде ... ... ... ... ... ... IndexFieldsCount және
IndexFields қасиеттерінің көмегімен алуға болады .
Integer типі IndexFieldsCount қасиет ағымдағы индексте алаң ... ... ... ... арналған руқсат қасиеті. IndexFields
қасиеті ( Index : Integer )типті ағымдағы индексті ... ... ... осы ... ... ... ... нөмір сұрайды.
Есепберу О-ден басталады. Индекстер көбінесе кесте ... ... ... ... орныдауда динамикалы ADDIndex және DebateIndex
тәсілдер көмегімен өзгерістер болуы мүмкін.
Мысалы : кестеге индексті қосуы .
Procedure Tform 1. ... ( Sender : ... ... ... ... кесте аудармасы ||
Table 1. Close ;
Table 1. Excluisive := true ;
Table 1. Open;
|| индексті қосуы ... 1. AddIndex (' indPost ',' ... ... ... ... ... жабылуы ||
Table 1. Close ;
Table 1. Excluisive := false ;
Table 1. Open;
End;
Түсініктемелер : регистер ... ... ... ... ... сорттау тәртібін құру НД indPost кестесімен байланысуы.
DeleteIndex ... ... : string ) ... Name ... ... жояды.
2.5 Бағдарламаны қолдану нұсқаулығы
Пластиктен есік терезе жасау цехының қаражат ... ... ... базасы, мәліметтер қорын басқару жүйесі
Microsoft Access-те құрылған. Толтырылған база ... ... ... ... ... үшін ... қарапайып
етіп жасалған (Сурет 2.5.1).
Сурет 2.5.1 Негізгі терезе
Осы бағдарламаның интерфейсіндегі жоғарыдағы сол жақтағы ... ... ... ... жүзеге асырылады. Тапсырыс қабылдау
кезінде ... ... үшін ... ... (үй суреті бейнеленген перне
арқылы) өту ... ... ... ... ... ... ... түрі, бағасы және өлшемдері
енгізіледі. Сонымен қатар, таңдалған бұйым тапсырыс ... ... 2.5.2 ... ... ... ... фирманың қабылдаған тапсырыстар тізімі және жалпы пайда
мен таза пайдасы есептеледі (Сурет 2.5.3). Пайданы ... ай ... ... ... ... 2.5.3. Пайданы есептеу терезесі.
Тапсырысты баспаға шығару үшін негізгі терезенің орта ... ... ... ... ... мен бейнесін сүзгілеп
тапсырысты баспаға шығару пернесін басамыз (Сурет 2.5.4).
Сурет 2.5.4 Баспаға ... ... бойы ... орта ... мәліметтерді, жұмыс істеу
қағидаларын, білімді жинақтады, басқаша айтқанда ақпарат жинады. Алғашқыда
ақпарат ұрпақтан ұрпаққа ауызша ... ... ... ... ... мен енуі ... ... тиімді түрде тасымалдауға және сақтауға
мүмкіндік берді. Электроника саласындағы ... ... ... ... мен ... ... ... жабдықтардың пайда болуына
алып келді. Жаңа технологиялардың адам өміріне ... ... ... алып ... осыған орай оны сақтау мен өңдеу мәселесі жылдан
жылған өрістеуде. Есептеу техникасының ... ... ... ... анағұрлым жеңілдеді, ең маңыздысы ақпаратты өңдеу әдістері. Кез-
келген ақпараттық жүйенің мақсаты нақты ... ... мен ... ... ... және адамға солар жайлы қажетті ақпаратты ... ... ... ... қорын құрудың теориясы және Delphi-де
мәліметтер қорын құрудың ... ... ... және оны ... адамзат тіршілігінің бір бөлігіне ... ... ... зор ... ... ... отырып, есік-
терезе жасау цехтарының есептеу жұмысын автоматтандыру үшін мәліметтер қоры
құрылды.
Бұл құрылған мәліметтер қоры ... ... ... ... өңдей алады. Сонымен қатар, нақты мерзім аралығында
қанша тапсырыс орындалды, бір апта ... бір айға ... ... пайданы
есептеу сияқты сұраныстарға жауап бере алады. Бұл ... ... жеке ... ... ... ... тапсырыс туралы
есебін жүргізуге үлкен көмегін тигізе алады деп ... ... ... ... Н. Ақпараттық жүйелер теориясы: Оқу құралы – Алматы,
«Экономикс» баспасы, 2005ж.
2. Қайнарбаева Г.Б. Ақпарат жүйелері негіздері: Оқу құралы – Алматы,
«Альянс» ... ... ... Программирование баз данных в Delphi 7 Учебный курс ... ЗАО ... ... ... ... А., Епанешников В. Программирование в
Delphi. Учебное пособие в 4-х частях, Москва. 1997
5. Епанешников А., ... В. Delphi ... ... ... ...... М., 2001
6. Дарахвалидзе П., Марков Е. ... в Delphi ... - ... ... ... ... Delphi 6. Программпрование на Object Pascal. БХВ
- Петербург. 2001
8. Неверова Е.Г. Технология проектирования баз ... и ... ... ... ... ... 2000.
9. Шуремова Е.Л. и др. Практикум по экономической информатике. Часть 1.
Учебное пособие. :М.:Издательство «Перспектива», 2000.
10. Бидайбеков Е.Ы., Шекербекова Ш.Т. ... қоры және ... ... ... Алматы, «Полиграфия» 2000.
11. Қазмағанбетов А.К., Кеңесбаев С.М., Махметова А.М., Салғараева Г.И. MS
ACCESS мәліметтер қорын басқару ... ... ... ... ... ... ... Access 2002. Москва – Санкт-
Петербург-Киев, 2004.
-----------------------
2.1.1-сурет. Негiзгi терезенiң көрiнiсi
2.1.2-сурет. ... ... ... ... ... ... терезелер
2.1.4-сурет. Формаға Button батырмасын орналастыру
2.1.5-сурет. Компоненттердің құрама қасиеттерi
2.1.6-сурет. Программада анықталған компоненттер
және оқиғалар тiзiмi
2.1.7 -сурет. Standard ... ... ... - сурет. Dialogs парағы
2.1.10 -сурет. System парағы
2.1.11 -сурет. Label компонентiн формаға орналастыру

Пән: Автоматтандыру, Техника
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 51 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақмыс корпорациясы ҚҚМЗ жағдайындағы жылына қуаттылығы 15 мың т. орташа болат құймаларын өндіру цехының жобасы76 бет
Бір қабатты тұрғын үй18 бет
Зейін теориялары және олардың физиологиялық ерекшеліктері (Н.Н.Ланге, В.В.Вундт, И.П.Павлов, А.А.Ухтомский)5 бет
Қонақ үйдің есіктері мен терезелері17 бет
"Кітапхана" жұмысын автоматтандыру21 бет
"Түйсік пен қабылдаудың патологиясы."3 бет
"Қабылдау бөлімі" бағдарламасы63 бет
2 деңгейлі алдын-ала су тастау қондырғысын автоматтандыру44 бет
200 орынды көпшілікке ортақ асхананың көкөніс цехының жобасы28 бет
300 орынды көпшілікке ортақ асхананың көкөніс цехының жобасы18 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь