Қазақстандағы автотранспорттың экологиялық қауіпсіздігінің проблемалары және оны шешу жолдары

КІРІСПЕ

1. АВТОТРАНСПОРТТЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙҒА ӘСЕРІ
1.1 Қазақстан транспортының экологиялық қауіпсіздігінің
мәселелерімен күресудің мақсаттары мен принциптері
1.2 Транспорттық құралдардан шығатын пайдаланылған газдардағы
зиянды заттардың құрамын реттейтін экологиялық ЕВРО
стандарттары
1.3 ЕВРО стандартының шығу тарихы мен мақсаты
1.4 Ауа құрамындағы автокөліктердің пайдаланылған газдарындағы
улы компоненттер және оның адам ағзасына әсері
1.5 Көлік көздерінен пайда болған ластаушы заттар қалдықтарының
негізгі түрлері
1.6 Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексi
1.7 Қазақстан Республикасының аумағында айналымға шығарылатын
автокөлiк құралдарының зиянды (ластаушы) заттар
шығарындыларына қойылатын талаптар

2. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ АВТОТРАНСПОРТТЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ
ҚАУІПСІЗДІГІНІҢ ПРОБЛЕМАЛАРЫ ЖӘНЕ ОНЫ ШЕШУ
ЖОЛДАРЫ
2.1 Кіріспе
2.2 Қазақстан Республикасына Евро стандарттарын енгізудің
маңыздылығы мен ЕВРО.3 стандартының енгізілу қиындықтары
2.3 Алматының транспорттық проблемалары мен оларды шешу
жолдары
2.4 Отынның альтернативті түрлері
2.5 Экологиялық проблемаларды шешудің басты концепциялары
2.6 Транспорттық ластанудан қорғанудың архитектуралық шешімі
2.7 Қала атмосферасының ластануына құрама есептеулердi өткiзу
үшін автокөлiктiң шығындыларын анықтау әдiстемесі

3. ӘЛЕМНІҢ ТРАНСПОРТТЫҚ.ЭКОЛОГИЯЛЫҚ
ПРОБЛЕМАЛАРМЕН КҮРЕСУ ӘДІСТЕРІ
3.1 Қоршаған ортаны қорғаудың негізгі қағидаттары
Әлемдегі қоршаған табиғи орта жағдайының жалпы сипаттамасы
3.2 Ресейге Евро.4 стандартын енгізу қиындықтары және экологиялық
жағдайдың өзгеруі
3.3 Әлемнің ірі қалаларының автотранспорттың экологиялық
мәселелерін шешу тәжірибесі

ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Автотранспорттың экологиялық қауіпсіздігінің проблемалары мемлекеттің экологиялық қауіпсіздігінің құраушы бөлігі болып табылады. Бұл проблеманың мәнділігі мен маңыздылығы күннен күнге өсуде. Бір автокөлік жылына атмосферадан пайдаланылған газдарды қосқанда 800кг тұншықтырғыш газ, 40кг азот тотығы және 200кг әртүрлі көміртек бөле отырып, орта есеппен 4т оттегі жұтады. Экологияға тигізетін залалы жағынан автотранспорт негативті әсер етуі бойынша көшбасшы екенін айта кету керек: ауаның ластануы – 95%, шуыл – 49.5%, климатқа әсері – 68%. Қазіргі заман талаптарына сай автокөліктің экологияға тигізетін әсері түрлі регламенттер мен заңдарға тәуелді шектелуі қажет. Соған сәйкес дипломдық жұмыста транспорттық құралдардан шығатын пайдаланылған газдардағы зиянды заттардың құрамын реттейтін экологиялық ЕВРО стандартының Қазақстанға енгізілуі қарастырылған. Сонымен қатар автотранспорттың экологиялық қауіпсіздігінің мәселелерінің келесідей шешу жолдары зерттелді: отынның альтернативті түрлері, экологиялық проблемаларды шешудің басты концепциялары, транспорттық ластанудан қорғанудың архитектуралық шешімі мен қала атмосферасының ластануына құрама есептеулердi өткiзу үшін автокөлiктiң шығындыларын анықтау әдiстемесі көрсетілген. Осы шешімдерді есепке ала отырып, жұмыс соңында осы мәселе төңірегінде әлемдік тәжірибе қарастырылды.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Автотранспорттың экологиялық қауіпсіздігінің проблемалары мемлекеттің экологиялық жағдайының құраушы бөлігі бола отырып, күннен-күнге өзекті мәселе болып отыр.
1. Е.Криницкий. Экологичность автотранспорта должен определять Федеральный закон.// Автомобильный транспорт, №9, 2000. – 34-37б.
2. Гурьянов Д.И. Экологически чистый транспорт: направления развития.//Инженер, технолог, рабочий. №2, 2001. – 12-14б.
3. С. Жуков. Природный газ – моторное топливо XXI века. // Промышленность сегодня, №2, 2001. – 12б.
4. Кириллов Н.Г. Проблема экологизации автомобильного транспорта.//Промышленность Сегодня, №11, 2001. – 13б.
5. Бензин, потеснись.//Фактор, №3, 2008. – 40-41б.
6. В.В. Амбарцумян, В.Б. Носов ”Экологическая безопасность автомобильного транспорта” Научтехлитиздат - Москва, 1999 – 65-67б. 7. Евгеньев И.Е., Каримов Б.Р. Автомобильные дороги и окружающая среда. Учеб. - Москва, 2003 – 81-82б.
8. В.Ф. Протасов, А.В. Молчанов. Экологические проблемы развития автомобильного транспорта. - Москва, 1997 – 101-102б.
12. Аксёнов И.Я., Аксёнов В.И. Транспорт и охрана окружающей среды. – М.: Транспорт, 2001 – 33б.
14. Иванов В.Н., Сторчевус В.К., Доброхотов В.С. Экология и автомобилизация. – Киев: Будiвельник, 1999 – 90-93б.
15. Статистический сборник «Транспорт Республики Казахстан». Алматы: Агентство РК по статистике. 2001. - 63-68б.
16. Смирнов С. Транспортный комплекс Казахстана: состояние, проблемы, возможности // Транзитная экономика. 2001. - №3. - 10-15б.
17. Концепция развития международных транспортных коридоров Республики Казахстан // Постановление Правительства РК от 27 апреля 2001. № 566. 18. Среднесрочная отраслевая программа развития железнодорожного транспорта. Перечень и коды веществ, загрязняющих атмосферный воздух. - СПб.: Изд-во «Петербург - XXI век», 2000. - 320 с.
        
        РЕФЕРАТ
Бітіру жұмысы кіріспеден, үш бөлімнен, беттен, суреттен, кестеден, қорытынды бөлімнен, қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... Евро ... ... экологиялық кезең, шығарындылардың үлестiк нормативтерi, қоршаған орта сапасының нормативтерi, мемлекеттiк экологиялық бақылау, экологиялық қауiпсiздiк, экологиялық нормалау, қауiптi қалдықтар.
Зерттеу ... ... ... ... ... ... мемлекеттің экологиялық жағдайының құраушы бөлігі бола отырып, күннен-күнге өзекті мәселе болып отыр.
Жұмыстың ... ... ... мен ... ... ... пайдаланылған газының уыттылығын азайтуға экологиялық талаптарды арттыру қажеттілігін бекітуге зерттеу жүргізу, сондай-ақ Қазақстандағы Евро экологиялық стандартын адымдап енгізуге техникалық ... ... мен ... ... ... ... ... әсерін үлкен қалалардағы және бүкіл Қазақстан Республикасындағы экологиялық жағдайға ... ... Евро ... ... ... ... салдарын бағалау.
Зерттеу нысаны - транспорттық-экологиялық мәселелерді шешу ... ... ... - ... ... ... қауіпсіздігінің проблемалары және оны шешу жолдары.
Жұмыстың құрылымы. Бітіру ... ... оның ... ... екі ... ... және ... әдебиеттер тізімінен тұрады.
ГЛОССАРИЙ
Стандарт - мүдделі тараптардың келісімі негізінде әзірленген және қызметтің әр түріне немесе олардың нәтижелеріне қатысты ... және көп ... ... үшін ... ... ... немесе сипаттамалар белгіленетін стандарттау, метрология, және сертификаттау жөнінде танылатын орган бекіткен құжат;
Стандарттау - нақты бар немесе ... ... ... ... көп ... ... үшін ... бір салада ережелерді реттеудің оңтайлы дәрежеде қол жеткізуге бағытталған қызмет;
Евро стандарттары - пайдаланылған газ ... ... ... ... ... (СО) ... азот тотығы мен жанбай қалған көмірсутек қалдықтарының жалпы санының, сондай-ақ дизельдік қозғалтқыштар үшін күйенің шекті ... ... ... ... ... нормалары Евроодақтың құрылуымен бір уақытта 1993 жылы енгізілді. Евро-2 нормалары Еуропада 1996 жылы енгізілді: қалдық талаптары орта ... 1,5 ... ... қалдықтар - құрамында қауiптi қасиеттерi (уыттылығы, жарылыс қаупi, радиоактивтiлiгi, өрт қаупi, жоғары реакциялық қабiлетi) бар ... ... ... ... ... басқа заттармен байланысқа түскен кезде қоршаған ортаға және адам денсаулығына тiкелей немесе ықтимал қауiп төндiретiн қалдықтар;
Шығарындылар - iштен жану қозғалтқыштарының ... және ... ... мен ... ... ... ... түрiндегi зиянды (ластаушы) заттар;
Шығарындылардың үлестiк нормативтерi - автокөлiк құралдарынақатысты белгiленетiн шығарындылар нормативтерi, олар автокөлiкқұралының ... ... ... жүрiсi бiрлiгiне есептелген атмосферағашығаруға жол берiлетiн шығарындылардың ең үлкен көлемiн көрсетедi;
БҰҰ ЕЭК N ережесi - Техникалық регламенттiң ... үшiн ... ... ... ... Еуропалық экономикалық комиссиясының ережесi;
Қоршаған орта сапасының нормативтерi - қоршаған ортаның және табиғи ресурстардың адам өмiрi мен ... үшiн ... ... ... ... ... бақылау - уәкiлеттi органның өз құзыретi шегiнде қоршаған ортаны қорғау саласындағы Қазақстан Республикасы заңдарының және Қазақстан Республикасы Үкiметi қаулыларының талаптарын жеке және ... ... ... ... етуге бағытталған қызметi;
Экологиялық қауiпсiздiк - жеке адамның, қоғамның және мемлекеттiң өмiрлiк маңызды мүдделерi мен құқықтарының қоршаған ортаға антропогендiк және ... әсер ету ... ... ... ... ... ... ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙҒА ӘСЕРІ
+ Қазақстан ... ... ... ... ... мақсаттары мен принциптері
1.2 Транспорттық құралдардан шығатын пайдаланылған газдардағы
зиянды заттардың құрамын реттейтін ... ЕВРО ... ЕВРО ... шығу ... мен ... Ауа ... автокөліктердің пайдаланылған газдарындағы
улы компоненттер және оның адам ағзасына әсері
1.5 Көлік көздерінен пайда болған ластаушы ... ... ... ... ... Республикасының Экологиялық кодексi
1.7 Қазақстан Республикасының аумағында айналымға шығарылатын
автокөлiк құралдарының ... ... ... ... ... талаптар
* ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ АВТОТРАНСПОРТТЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ
ҚАУІПСІЗДІГІНІҢ ... ЖӘНЕ ОНЫ ... ... ... Республикасына Евро стандарттарын енгізудің
маңыздылығы мен ЕВРО-3 стандартының енгізілу қиындықтары
2.3 ... ... ... мен оларды шешу
жолдары
2.4 Отынның альтернативті түрлері
2.5 ... ... ... ... ...
2.6 ... ... қорғанудың архитектуралық шешімі
2.7 Қала ... ... ... ... ... ... автокөлiктiң шығындыларын анықтау әдiстемесі
* ӘЛЕМНІҢ ТРАНСПОРТТЫҚ-ЭКОЛОГИЯЛЫҚ
ПРОБЛЕМАЛАРМЕН КҮРЕСУ ӘДІСТЕРІ
3.1 ... ... ... негізгі қағидаттары
Әлемдегі қоршаған табиғи орта жағдайының жалпы сипаттамасы
3.2 ... ... ... ... ... және ...
жағдайдың өзгеруі
+ 3.3 Әлемнің ірі қалаларының автотранспорттың экологиялық
мәселелерін шешу тәжірибесі
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... ... экологиялық қауіпсіздігінің проблемалары мемлекеттің экологиялық қауіпсіздігінің құраушы бөлігі болып табылады. Бұл проблеманың мәнділігі мен маңыздылығы күннен күнге өсуде. Бір автокөлік ... ... ... ... ... 800кг ... газ, 40кг азот тотығы және 200кг әртүрлі көміртек бөле отырып, орта есеппен 4т оттегі ... ... ... ... ... ... ... әсер етуі бойынша көшбасшы екенін айта кету ... ... ... - 95%, шуыл - 49.5%, ... ... - 68%. ... заман талаптарына сай автокөліктің экологияға тигізетін әсері түрлі регламенттер мен ... ... ... қажет. Соған сәйкес дипломдық жұмыста транспорттық құралдардан ... ... ... ... заттардың құрамын реттейтін экологиялық ЕВРО стандартының Қазақстанға енгізілуі қарастырылған. Сонымен қатар автотранспорттың экологиялық қауіпсіздігінің мәселелерінің келесідей шешу жолдары зерттелді: ... ... ... ... ... ... басты концепциялары, транспорттық ластанудан қорғанудың архитектуралық шешімі мен қала атмосферасының ластануына құрама есептеулердi өткiзу үшін ... ... ... ... көрсетілген. Осы шешімдерді есепке ала отырып, жұмыс соңында осы мәселе төңірегінде әлемдік тәжірибе қарастырылды. ... ... ... ... экологиялық қауіпсіздігінің проблемалары мемлекеттің экологиялық жағдайының құраушы бөлігі бола ... ... ... ... ... отыр.
Жұмыстың мақсаты: Автотранспорттық құралдар мен жанар майлық материалдардың пайдаланылған газының уыттылығын азайтуға экологиялық талаптарды арттыру қажеттілігін бекітуге зерттеу жүргізу, ... ... Евро ... ... адымдап енгізуге техникалық регламент проектісі мен рекомендациясын дайындау.
Зерттеудің міндеттері:
* Автокөлік транспортының әсерін үлкен қалалардағы және бүкіл Қазақстан Республикасындағы экологиялық ... ... ... Евро ... ... ... ... салдарын бағалау.
Зерттеу нысаны - транспорттық-экологиялық ... шешу ... ... ... - ... ... экологиялық қауіпсіздігінің проблемалары және оны шешу жолдары.
Зерттеудің жаңалығы. Автотранспорттың экологияға ... ... ... мен ... ... ... эффективтілігі.
Қорғауға жіберілген нәтижелері. Автотранспорттың экологиялық қауіпсіздігін шешудің теориялық зерттеулер қорытындылары.
Жұмыстың апробациясы. Жұмыстағы негізгі нәтижелер Әл-Фараби ... ... жас ... мен ... VI Халықаралық конгресі (Алматы, 23-26 сәуір 2012ж.) атты ... ... ... ... ... ... ... нәтижелері практика жүзінде қолданыс табуы әбден мүмкін.
1. АВТОТРАНСПОРТТЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙҒА ӘСЕРІ
1.1 Қазақстан транспортының экологиялық қауіпсіздігінің мәселелерімен күресудің мақсаттары мен ... ... ... ... мемлекеттің экологиялық қауіпсіздігінің құраушы бөлігі болып табылады. Бұл проблеманың мәнділігі мен ... ... ... ... ... ... қозғалтқыштарындағы дәстүрлі мотор майының қолданылуына байланысты экологиялық проблемалар тек Қазақстанда ғана емес, бүкіл әлемде көкейкесті мәселе. Көптеген ... ... ... ... ... ... ... Нәтижесінде 1993 жылдан 1999 жылдар арасында автокөліктің пайдаланылған газдарындағы зиянды заттар шамамен 2 ... ал ... 40 ... уытты компоненттер құрамы 70%-ға азайды. Қазіргі таңда көптеген шетелдік моторқұрылыс фирмалары бұл мәселе шешімін пайдаланылған газдардың нөлдік (Zero) уыттылығымен ұштастырып ... ... ... ... ... тек альтернативті (мұнай көзінен емес) мотор майын қолданған ... қол ... ... ... Сол ... барлық перспективті экологиялық таза автокөліктер альтернативті майдың түріне жобаланады.
Сөзсіз ... таза ... ... ... ... материалдық шығындар батыстың моторқұрылыс компанияларының адамгершілігі мен альтруизмділігімен ғана емес, мемлекеттік заңдардың қысымымен айқындалады.
Автотранспортты экологизациялау мәселесіде мемелекеттің рөлі ... ... ... ... Соңғы онжылдықта АҚШ-та қалалар мен елді мекендердегі экологиялық жағдайды жақсарту мәселелеріне жіті мән ... ... ... ... ... ... ... майы туралы" Заң, "Таза ауа туралы" Заң, "Энергетикалық саясат туралы" Заң. Осы ... ... ... ... ... ... ... қолдану секторында ғылыми-зерттеу жұмыстарын анағұрлым кеңейтіп, альтернативті май түрлерін кеңкөлемді қолдануға байланысты жаңа бағдарламалар жасауда. Барлық елдердегідей АҚШ-та да автотранспорттың ... ... ... ... мұнай майын табиғи газбен ауыстыру болып табылады. Табиғи газдың ең таза альтернативті мотор майы ... кең ... ... ... ... ... Дәл сол себептен өзінің президенттігінде Билл Клинтон табиғи газбен жұмыс істейтін автокөлікпен жүрген.
Табиғи газдың ең ... ... таза ... майы ретіндегі басымдылығы көптеген мемлекеттерде айқын көрініс тапқан. ... Жаңа ... ... ... ... ... және ... мемлекеттерде автотранспортты алдымен қалалықты газмоторлық майға ауыстыруға байланысты ұлттық бағдарламалар сәтті әрекет ... Ол үшін ... ... база ... салықтық, тарифтік, несиелік, бағалық. Нәтижесінде Голландияда автотранспорттың 50%-дан астамы, Италияда - 20% -дан астамы, Венаның 95%-ы және ... 87%-ы ... ... май ... ... ... ... Еуропа мемлекеттерінде автотранспортты газификациялауды дамыту үшін газ майын қолданылатын автокөліктерге ... ... ... ... Орта есеппен бұл 1,5-2 есеге аз, сонымен қатар, көлік иесі автокөлік конверсиясынан кейін салықтан 3 ... ... 1996 ... бері ... мен ... газ ... ... автокөліктерге салықты анағұрлым азайтқан. Германияда бұл айырым - 1,5есе, Голландияда - 1,7 еседей болады.
Автотранспорттың ... - тек ... ... ... ғана ... ... ... экономиясы (табиғи газдық мооотор майы мұнайлықтан гөрі екі ... ... ... улы ... ... жүргізу өте қиын. Себебі мына шараларды да іске асыру қажет: ауыр жүк машиналардың қаланың ... ... ... салу, бір маршутпен жүретін бірнеше автобустардың шоғырлануына жол бермей, бензинмен жүретін көліктердің ауаға шығаратын газдарын ұстап қалатын ... ... ... ... барлық жеңіл, жүк және қоғамдық автокөліктерді газға көшіру тиімді. Ол үшін қаланың іші мен сыртындағы жанармай құю ... ... ... орнына газ құю бекеттерін орнату қажет.
Газды пайдалану өте тиімді, себебі одан ауа ... және оны ... өте ... ... ... ... ... троллейбус пен трамвайды кеңінен пайдаланған тиімді.
1970-1980 жылдары Алматыда Қазақ ССР Үкіметі қолдауымен қаладағы автокөліктердің уытты қалдықтарынан атмосфералық ауа ластануын төмендетуге ... ... ... ... және ... ... ... Автокөліктердің пайдаланылғангаздарының каталитикалық нейтрализаторлары жасалды және пайдаланылды, автокөліктер газдық ... ... ... станциялар салынды, алғаш рет пайдаланылғангаздардың уыттылығын бақылау жүргізілді, ... ... этил ... ... сияқты әрекеттерге тыйым салынды. Алайда, 1990 жылдарда орнаған экономикалық жағдайларға байланысты автотранспорттың зиянды қалдықтарынан Алматыдағы ауа ... ... ... ... ... ... ... қоршайтын ортаны және табиғатты қорғау Министрлігі қолдауымен "Tasis" бағдарламасымен "Алматы қаласының ауа ... ... ... ... жұмы жүргізілді. Алматы ауа бассейнінің автокөліктік транспорт кесірінен ... ... ... Қала ... ауа ... ... ... жабдықтар, автокөліктерді уыттылыққа (CO, CH, күйе) тексеретін газоанализаторлар сатып алынды. Еуропаға мамандарды оқытатын сапарлар ұйымдастырылды. Нәтижесінде 2002-2003 жылдардағы ... ... ... уытты қалдықтар, автотранспорттар саны мен қоршаған ауа ортасының жағдайы белгіленіп, бос жүретін жұмыс режиміндегі қозғалтқышты автокөліктердегі уыттылықты бақылау ... ... ... "Tasis" ... ... ... ... қаласының ауа бассейнінің ластануын азайтқан жоқ.
Еуропа мемлекеттерінде автокөлік транспорттарына БҰҰ Еуропа экономикалық комиссиясының стандарттары мен нормалары ... ... ... ЕВРО-4 және ЕВРО-5) қолданылады.
АҚШ-та әлемдегі ең бірінші тауа ауа ... заң 1962 жылы ... 1970 жылы ... деңгейде автокөлік уыттылығын бақылайтын нормалар мен әдістер қабылданды. Табиғат жағдайына байланысты Лос-Анжелес қаласында 1960-шы жылдары "Смог" (шайыр) аталған ... ... ... өте қатты ластануы байқалған. Сондықтан Калифорния штатында автокөлік уыттылығына ең қатал заңдар мен нормалар ... ... ... АҚШ-та EPA-мен жасалған федералды деңгейдегі автокөлік уыттылығының жаңа нормалары мен бақылау ережелері жұмыс істейді. ... ... ... ... әлдеқайда қатал өзіндік нормалар дайындалған. Бұл нормалар ... мен ... ... ... ... (қатал) екенін айта кету керек. АҚШ және Калифорния стандарттары автокөлік уыттылығын бақылау мен жүзеге ... ... ... күрделі болып табылады. Негізінен бұл стандарттар жаңа автокөліктерге қолданылады. Автокөлік өндіруші фирмалар өз көліктерін сәйкес нарықта сату үшін оны АҚШ пен ... ... ... ... ... ... ... сертификаттау автокөліктердің қаладағы қозғалысына еліктейтін автокөліктердің жүру циклінде өткізілуі керек. ... ... ... ... 1 миль жүріске граммен бекітілген. Автокөлікті уыттылыққа сынайтын орталық пен жабдықтардың бағасы 500 ... 1 млн АҚШ ... ... ал бір ... ... 500 АҚШ ... тең.
Ресей Федерациясында қоршаған ортаны автотранспортты техниканың ластауынан қорғау шаралары жүргізіледі. 2000 ... ... ... ... ... РФ-ның заңы бойынша Госстандартпен ЕВРО-1 және ЕВРО-2 стандарттарын енгізу қарастырылды. Алайда экономикалық және техникалық себептермен бұл нормалар енгізілмеді. ... ... ... ... "Ресей Федерациясының аумағында айналымға шығарылатын автокөлік құралдарының зиянды (ластаушы) заттар шығарындыларына қойылатын талаптар туралы " техникалық регламентінің арнайы жобасымен ресми ... ... ... бұл проекттің толығымен жүзеге асуы қымбат жабдықтардың қажеттілігімен және ... ... ... ... ... ... ... эксплуатацияда тұрған автокөліктер Евро стандарттарының сынағына түсе қоймас. Ресейде бос жүріс жұмыс режимінде автокөлік ... ... ... стандарттар (ГОСТ Р 41...) да бар. Осыған байланысты Ресей Федерациясында автотранспорт экологиясы аясында жүргізіліп жатқан шаралар мамандар ойынша қанағаттандырарлық ... ... ... 2005 жылы ... және ... ... зат ... Анықтау әдістері мен нормалары" атты СТ РК 1433-2005 Мемлекеттік стандарт қабылданды. Автокөлік уытты өнім ... ... ... еуропалық және ресейлік нормативтер алынған. Стандарт автокөлік уыттылығын бақылауды тек автокөліктің негізгі эксплуатациондық жұмыстарының аз ... ғана ... (5-10%) ... ... бо жүру ... ... Сондықтан айтарлықтай ұйымдастырушылық және техникалық кемшіліктерді ескере отырып (жемқорлық, тексерулердің мезгілсіздігі, газоанизаторлардың жарамсыздығы және т.б), бұл стандарттың ... ... және ... ... бақыланбайды десек те болады.
Соңғы уақытта әлемнің дамыған елдерінде ... ... (АТҚ) ... ... жағынан талаптарды бұрын болмағандай қаталдату бақылануда. АҚШ, Жапония, Еуропалық одақ ... ... ... ... жылдарға өндірісті нормативті талаптарға (Евро-5 және Евро-6) белсенді түрде дайындықты өткізіп жатыр. Осы мерзімде АТҚ өндірісі мен қозғалтқыштарды нөлдік ... зат ... ... міндеті көзделіп отыр. Циклдан тыс қалдықты деп аталатын бақылаумен үйлестірілген АТҚ ернеулік ... ... ... ... ... ... ... кезінде АТҚ зиянды зат қалдығының сапалы жаңа бақылау деңгейінің эффективтілігіне өтуге мүмкіндік береді.
"КазАТК" АҚ-ы елдің транспорттық ... ... ... ... ... транспортта едәуір ғылыми потенциалға ие. "Автокөлікқұрылыс және автокөлік эксплуатациясы" ... ... ... ... транспортының экологиялық қауіпсіздігін Қазақстан Республикасының АҚТ техникалық талаптарына және автомоторлық май саласында халықаралық стандарттарға қосылған рекомендациялық ... ... ... ... ... ... жұмыстар жүргізілуде.
Жұмыс мақсаты автотранспорттық құралдар мен жанар майлық материалдардың пайдаланылғангазының уыттылығын азайтуға экологиялық талаптарды ... ... ... ... ... сондай-ақ Қазақстандағы Евро экологиялық стандартын адымдап енгізуге техникалық регламент проектісі мен рекомендациясын дайындау.
Келесі ... ... ... ... ... ... ... және бүкіл Қазақстан Республикасындағы экологиялық жағдайға зерттеу;
* автомоторлық ... мен ... ... ... ... ... ... автокөлік транспортының экологиялық қауіпсіздігінің жаңару жолын анықтау;
* Қазақстанға Евро экологиялық ... ... ... салдарын бағалау;
* Қазақстан Республикасы автокөлік транспортына жаңа экологиялық стандарттарды енгізу бойынша стратегия мен тактикасын жасау;
Ғылыми жұмыс ... ... ... ... Қазақстан Республикасының үлкен қалаларындағы табиғатты қорғау қызметтері мен қалалардың санитарлы-эпидемиологиялық станцияларының деректері бойынша автокөлік транспортынан ... орта мен ... ... ... ластану жағдайын зерттеу және құрама анализ жасау. Автотранспорт техникасының зиянды қалдықтарының саны мен ... ... ... әсерін бағалау және зерттеу. Қалалардың автокөлік паркінің құрамы мен құрылысына, автокөліктердің эксплуатация шарттары мен техникалық жағдайының зиянды қалдық санына әсерін ... ... ... ... ... ... жүргізу.
* Стандарттар мен бақылау әдістері бойынша республика қалаларындағы автокөлік уыттылығын бақылаудың ... ... ... ... ... ... автокөлік уыттылығының төмендеу ықтималдылығын сандық бағалау. Жұмыс істейтін ... ... ... ... ... отынның қолданылуын бағалау және анализдеу, автотранспорт қалдық санын ... ... ... ... және ... ... отын сапасын бағалау және анализдеу. Автокөлік транспортының ластау деңгейіне ... сай емес ... ... ... ...
* Қазақстанға сырттан әкелінетін жаңа және эксплутацияланған автотранспорттық құралдардың атмосфералық ауа ластануына әсерін зерттеу. Қазақстанның автокөлік нарығына кіргізілетін автотранспорттық техниканың ... ... ... ... ... ... мен ... факторларға байланысты сапасын бағалау. Автотранспорт техникасының бөлек түрлерін кіргізу шектеулерінің қажеттілігін анықтау. Инспекторлық-бақылау қызметтерін дамыту, сапа бақылауды жақсартуды анықтау.
* Еуропа ... АҚШ, ... мен ... ... ... уыттылығын тұрақтандыру мәселесінің жағдайына аналитикалық шолу. Кейбір елдерде ... ... мен ... ... ... әдістері мен автокөлікті сертификаттауды, автокөлік уыттылығын тұрақтандыру тәжірибесін зерттеу. Іс-шаралардың эффективтілігі мен ... ... ... ... ... автокөліктерінің уыттылығын тұрақтандыру принциптері мен ғылыми негіздерді жасау. Тұрақтандыру көрсеткіштері, олардың нормативтері мен ... ... ... Автокөлік уыттылығының нормативті көрсеткіштерін бақылау құралдары мен ... ... ... ... ... тұрақтандыруға заңнамалық қамтамасыздандыруға жоспар құру. Өндірілетін және сырттан келетін отынның экоуыттылық көрсеткіштерін зерттеу мен ... ... ... ... нормативтерді жаңартуға рекомендациялар жасау.
* Автокөлік транспортында қолданылатын отынның сапа көрсеткішін бақылау және ... ... отын ... ... ...
* ... ... зиянды газ қалдықтарын төмендету жолдары мен қолданылатын перспективті ... ... ... ... отын мен ... ... техникалық талаптар бойынша Қазақстан Республикасының халықаралық стандарттарға қосылуы мен автокөліктертік транспорттың экологиялық қауіпсіздігін ... ... ... мен стандарттар) мен ұсыныстар жасау.
Жоба аяқталған түрде Қазақстан қалаларындағы автокөлік транспортының зиянды экологиялық әсер жағдайын бағалауға ... ... ... ... ... болады. Проектіде жаңа этаптағы автокөлік транспортының атмосфералық ауаны ластауын азайтуға және Қазақстан ... ... ... ... қауіпсіздігін жоғарылатуға бағытталған іс-әрекеттерге ғылыми-дәлелденген ұсыныстар беріледі. Проектіде Қазақстанда өндірілетін және сырттан әкелінетін автокөліктік ... мен май үшін ... мен ... ... және ... ... жасалынады.
Жүргізілген зерттеулер нәтижесінде:
* жүзеге асып отырған транспорттық ... ... ...
* ... ... ... санының бағасы;
* жүзеге асып отырған стандарттар мен бақылау әдістері бойынша автокөлік ... ... ... ... бағасы;
* республикада өндірілетін және сырттан әкелінетін отын сапасының бағасы;
* автомоторлық отын сапасының көрсеткішінің нормативтерге ... ... ... ... ... ... техникасының бақылау сапасын жақсарту мүмкіндігінің бағасы мен ... ... ... сертификаттау мен уыттылығын бақылау әдістері, заңдылықтары, нормативтерінің бағасы және ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері, олардың нормативтері мен тұрақтандыру этаптары негізінде Қазақстан автокөліктерінің уыттылығын тұрақтандыру принциптері мен ғылыми ... ... ... ... ... газ қалдықтарын төмендету жолдары мен қолданылатын перспективті әдістеріне ... ... ... экологиялық ластанған қалалардағы автотранспорт әсерін төмендетуге рекомендациялар жасау;
* Қазақстан ... ... ... мен ... отыннан халықаралық стандарттарына қосылуына рекомендациялар мен ұсыныстар жасау;
* автотранспорттық техника мен автомоторлық отынға жаңа ... ... ... ... ... Республикасының техникалық регламентінің проектісі.
Қабылданған ұсыныстардың іске асуы Қазақстан қалаларының автокөлік транспортынан атмосферасының ластануының 2-3 есе төмендеуіне және экологиялық жағдайды ... алып ... ... ... және ... ... ... рет қазіргі экоуыттылықтың жетістігін ескере отырып Қазақстан Республикасында қолданылатын және сәйкестелген, сонымен қатар ЕВРО ЕЭК ... ... асып ... де ... ... стандарттары мен нормалары бойынша рекомендациялары жасалынады. Үлкен қалалар үшін транспорттық политиканың рекомендациялары Қазақстан қалаларында автокөлік транспортымен атмосфералық ау ... ... ... ... ... пайымдауын жасауға мүмкіндік береді.
1.2 Транспорттық құралдардан шығатын пайдаланылған газдағы ... ... ... ... ... ЕВРО ... жылдардан бастап Қазақстанда автотранспортты экологизациялау мәселелеріне байланысты кейбір шаралар қолданыла бастады. 2007 жылдың 29 желтоқсанында "Қазақстан Республикасының аумағында айналымға шығарылатын ... ... ... ... ... шығарындыларына қойылатын талаптар туралы техникалық регламент" қабылданды. Ал ол өз кезегінде Қазақстан аумағына Евро ... ... ...
ЕВРО-1 - транспорттық құралдардан шығатын пайдаланылған газдағы ... ... ... ... ... ... 1992 жылы енгізілген. Евро-2-мен 1995 жылы алмастырылды.
Бензиндік қозғалтқыштардың қалдықтарына:
* көміртек оксиді (CO) -- 2,72г/км артық емес
* ... (СН) -- 0,72 г/км ... ... азот оксиді (NO) -- 0,27 г/км артық емес.
ЕВРО-2 - транспорттық құралдардан шығатын пайдаланылған газдағы зиянды ... ... ... экологиялық стандарт. Евроодақта Евро-1-ді алмастыра отырып, 1995 жылы енгізілді. 1999 жылы Евро-3 стандартымен ауыстырылды. Евро-2 экологиялық ... ... 2005 ... ... ... 2009 ... 15 ... қабылданды. Аи-95 бензинінің сатылуы Ресейде 2011 жылдың 1 қаңтарынан бастап тыйым салынған. 2011 жылдың қыркүйегінен бастап ... ... ... ... ... салу ... алайда бензин тапшылығына байланысты 2012 жылға шегіндірілді.
ЕВРО-3 - ... және ... ... ... құралдардан шығатын пайдаланылған газдағы зиянды заттардың құрамын реттейтін экологиялық стандарт. Евроодаққа 1999 жылы енгізілген және 2005 жылы Евро-4-пен алмастырылған. Барлық ... ... ... ... 2011 ... 1 ... бастап Евро-3 стандартының талаптарына сай келуі керек.
Евро-2 талаптарына сай ... ... ... ... Евро-3 стандартында әдетте қозғалтқышты басқару мен шығару жүйесінің өзгерісіне алып келеді. Бұл кезде автокөлік қозғалтқышының қуаты азаяды, ... оны ... үшін сығу ... ... ... ... ... қосымша түзеулер енгізеді.
ЕВРО-4 - транспорттық құралдардан шығатын пайдаланылған газдағы зиянды ... ... ... ... ... Евроодаққа 2005 жылы енгізілген және 2009 жылы Евро-5-пен алмастырылған. Ресейде 2010 ... 1 ... ... ... ... және ... Республикасындағы баждық одақтың баж кодексі туралы келісімі" аумағында мемлекетте импортталатын және ... ... ... ... Евро-4 экологиялық классына сәйкес болуы қажет. Евро-4 стандартына сәйкес келмейтін ... өзі ... ... сондай-ақ шағын кеме мен жеңіл коммерциялық техника ... ... ... жинаудан өту керек. Ресейдің баж органдары сынау протоколы мен ... ... ... ... ... ... ... сәйкестелген Евро-4 сертификатын көрсеткен кезде ғана автокөліктерге транспорттық құрал паспортын береді. Қазақстанда жасалған немесе кіргізілген барлық транспорттық ... 2014 ... 1 ... ... ... стандартының талаптарына сай келуі керек. Евро-4-ке қайта жинау - дөңглекті транспорттық құралдардың, өзі ... ... және ... кемелердің Евро-4 экологиялық стандартына сай түзеу процедурасы. Ол май шығынын және зиянды қалдықтарды айтарлықтай ... ... ... ... ... ... ... нейтрализатор немесе технологиялық тазартқыш фильтрлерін орнату арқылы жүзеге ... ... ... май ... мен ... да ... көрсеткіштерінің өзгеруі есебінен қолжетімді болады. 2011 жылы ... ... ... сай ... жинау мәселесі "Ресей Федерациясы, Қазақстан және Беларусь Республикасындағы баждық ... баж ... ... келісімі" шеңберінде Ресейге автокөліктерін импорттайтын иелер үшін көкейкесті болды. Ресей ... ... ... негізінде бірінші рет айналымға шығарылған автокөліктер үшін қайта жинауы олардың мемлекетте болатын уақыт ішінде эксплуатациялануына мүмкіндік ... Егер ... ... ... ... оның ... "Ресей Федерациясының аумағында айналымға шығарылатын автокөлік құралдарының зиянды (ластаушы) заттар шығарындыларына қойылатын талаптар туралы" техникалық регламентіна сәйкес тыйым ... ... ... ... ... ұйым ... машина жасау экспертизасының ғылыми-зерттеу институтымен басқарылады. Евро-4 сертификаты - "Қазақстан Республикасының аумағында айналымға шығарылатын ... ... ... ... заттар шығарындыларына қойылатын талаптар туралы техникалық регламент" - іне сай ... ... ... органдарымен берілетін ресми құжат. Сертификаттың рәсімделуі қайта жинау актілері негізіндегі транспорттық құралдарды сынау протоколдары бойынша шығарылады.
ЕВРО-5 - ... ... ... ... ... зиянды заттардың құрамын реттейтін экологиялық стандарт. Стандарт 2008 жылдың қазан ... ... ... ... ... жаңа жүк ... ... жеңіл автокөліктер үшін 2009 жылдың 1 қыркүйегінен бастап міндетті. 2011 жылдың 1 қаңтарынан бастап Финляндияда енгізілген.
ЕВРО-6 - ... ... ... ... ... ... ... құрамын реттейтін экологиялық стандарт. Бастапқыда бұл экологиялық норма стандарты Еуропада 2013 жылдың 31 ... ... ... жоспарланған. Нәтижесінде енгізу 2015 жылға дейін созылды. Жаңа ... ... ... жаңа ... ... ... газының қалдығы 1 километр жолға 130 граммнан төмен болуы керек.
1-кесте. Жеңіл автокөліктер үшін түрлі экологиялық ... ... ... (CO)
Көмірсутектер
Ұшатын органикалық заттар
Азот оксиді (NOx)
HC+NOx
Өлшенген бөлшектер (PM)
Дизельдік қозғалтқыштар үшін
Евро-1
2.72 (3.16)
-
-
-
0.97 (1.13)
0.14 (0.18)
Евро-2
1.0
-
-
-
0.7
0.08
Евро-3
0.64
-
-
0.50
0.56
0.05
Евро-4
0.50
-
-
0.25
0.30
0.025
Евро-5
0.500
-
-
0.180
0.230
0.005
Евро-6
0.500
-
-
0.080
0.170
0.005
Бензиндік қозғалтқыштар үшін
Евро-1
2.72 (3.16)
-
-
-
0.97 (1.13)
-
Евро-2
2.2
-
-
-
0.5
-
Евро-3
2.3
0.20
-
0.15
-
-
Евро-4
1.0
0.10
-
0.08
-
-
Евро-5
1.000
0.100
0.068
0.060
-
0.005**
Евро-6
1.000
0.100
0.068
0.060
-
0.005**
1.3 Евро стандартының шығу ... мен ... ... ... еуропа экологтары автомобильдік транспорттың ағымының көбеюіне байланысты Ескі Заман қалаларындағы зиянды қалдықтардың жоғары концентрациясы туралы дабыл қақты. БҰҰ цивилизацияның ... және оның ... ... ... ... үшін комиссия құруға мәжбүр болды. Қорытындысы қайғылы болды: заңмен шектелмеген көмірқышқыл газы, көмірсутектер, азот оксиді, ауыр металл мен канцерогенді ... ... ... ... алып ... мүмкін еді. Сондықтан 1992 жылы БҰҰ-ның европалық экономикалық комиссиясымен жасалған экологиялық Евро стандарты енгізілді. ... АҚШ, ... Одақ ... 1992 жылдан 1995 жылдар арасында Евро-1 стандарты жүзеге асты. Ол тек бензиндік қозғалтқыштарға үш көрсеткіш бойынша ... ... ... ... ... және азот ... Бірақ бұл атмосфераны жақсарту жолындағы алғашқы прогрессивті қадам болды. 1995 жылы ... ... ... ... ... ... қолдану мен уытты қалдықтарға байланысты қатаңырақ талаптар қойды. Оны бензиндік қана ... ... ... да ... ... ... ... қалдықтармен күресуге 2006 жылы Евро-2 стандартын қабылдау арқылы қосылған болатын. Бұның алдында қалдықтар туралы жаңа Техникалық ... ... ... ... ... ... Евро-2 стандартына сай келмейтін автокөліктердің кіруіне тыйым салынған. Бұл ереже Ресей Федерациясында жасалатын автокөліктерге де қатысты болды және Мәскеу орталығына ... ... сай ... ... ... ... берілмеді. Евроодақ мемлекеттері, АҚШ және Жапония 1999 жылы қоршаған атмосфера, сәйкесінше өз азаматтарына қамқорлығын әрі ... ... Сол жылы ... ... ... ... ... талаптар 30-40%-ға қатаңырақ болған Евро-3 стандарты енгізілді. Көміртек тотығының, азот оксидінің, көмірсутектің шекті рұқсат етілген көрсеткіші ... ... ... үшін - ... ... ... олар майдағы рұқсат етілген деңгейінен асып кеткенде өкпе қылтамағын тудырады. Ресей ресейлік және импорттық ... ... ... 2008 жылы ... Бірақ жаңа экологиялық стандартты ендіру кезінде 2008 жылға дейін шыққан көліктер үшін ... ... ... шығарылымдары автокөлік шыққан жылдағы ГОСТ-қа сәйкес болуы керек. ... ... ... ... толығымен жүзеге асырылмаған және бензин де 2010 жылдың ... ... ... ... ... ... емес ... 2005 жылы дамыған елдер өз шекараларында қалдыққа талаптары Евро-3-пен салыстырғанда 65-70%-ға қатаңырақ болған ... ... ... 2011 жылдың 1 қаңтарынан бастап АҚШ, Жапония және Евроодақ елдері ... ... ... Ресей шекарасында оның енуі 2014 жылда күтіліп ... 2009 ... ... ... жүк ... үшін Евро-5 стандарты, ал Евро-4 ресми түрде 2010 жылы енгізілді.
Автокөлік паспорты барлық өндіріс түрлерінің материалды-техникалық базасының маңызды ... бірі және ... ... ... ... функционирлеулеуінің міндетті шарты болып табылады. Қоғамды дамыған транспорттық ... ... ... қоса, прогресс транспорттың қоршаған ортаға кері әсері арқылы негативті салдарымен де көрінеді. Автотранспорттық құралдардың экологиялық қауіпсіздігінің проблемалары кең масштабты. Автокөлік ... ... ... ... ... ... әсер етеді: атмосфераға, су және жер ресурстарына, литосфераға, өсімдік пен жануар әлеміне және адамға. Алайда автокөлік ... ... ... ... ... ... ауа бассейнінің ластануына едәуір мәселе болып тұр.
1.4 Ауа құрамындағы автокөліктердің пайдаланылған ... улы ... және оның адам ... ... газдар, автокөлік доңғалағының тысы мен тозған механикалық бөлік, сондай-ақ жол жабынының өнімдері антропогенді текті атмосфералық қалдықтардың шамамен жартысын құрайды. Ең жіті ... ... ... пен ... ... ... ... табылады. Азот, оттек, көмірқышқыл газы мен судан басқа бұл қалдықтардың құрамына көміртек тотығы, көмірсутек, азот және күкірт тотығы, ... ... ... ... ... ... ... газдардың құрамы қолданылатын отын тегіне, орналасу мен майға, ... ... ... оның ... жағдайына, автокөлік қозғалысының шартына және т.б тәуелді. Карбюраторлы қозғалтқыштың пайдаланылған газдарының уыттылығы құрамында негізінен ... және азот ... ал ... ... - азот ... мен күйенің болуымен түсіндіріледі.
Зиянды компоненттерге құрамында ... ... ... ... ... ... қасиетке ие) адсорбцияланатын күйе мен қорғасын бар қатты қалдықтар жатады. ... ... ... ... ... заңдылықтары газтәріздес өнімдерге тән заңдылықтардан ерекшеленеді. Ірі фракциялар (диаметрі 1 ... ... ... пен ... бетіндегі эмиссия ортасының жанында орналаса отырып, соңында топырақтың жоғарғы қабатында жиналады. Майда фракциялар (диаметрі 1 мм-ден аз) ... ... ... ... ауа массаларымен таралады.
Біріккен Ұлттар Ұйымымен құралған ауа ортасын негізгі ластаушылар кестесінде автокөлік силуэтімен түртілген көміртек тотығы екінші орында тұр. ... ... ... ... ... ... 300-350 адам айналдыратын мөлшерге тең көмірқышқылды шығарады. Бірақ сөз тек ... ... ғана ... Бір автокөліктің жылдық шығаруы - бұл 800кг көміртек тотығы, 40кг азот тотығы және 200кг аса әртүрлі көмірсутектер. Бұл ... ең ... ... ... ... ... оның ... ауадағы шекті концентрациясы 1мг/м3-тан аспауы керек. Жабық қақпалы гараждарда автокөлік қозғалтқышын іске қосқан адмдардың қайғылы опат болған жағдайлары да ... ... ... ... ... ... концентрациясы стартер қосылғаннан 2-3 минуттан кейін пайда болады. Жылдың суық мезгілдерінде түнеу үшін жол ... ... ... жүргізушілер кейде көлікті қыздыру үшін қозғалтқышты қосып қояды. Кабинаға көміртек тотығының ... бұл ... ... ... әбден мүмкін.
Азот тотығы адамға уытты, сонымен қатар тітіркендіргіш әсерге ие. ... газ ... өте ... ... бағдаршам қиылыстарында (6,4мкг/100м3 - қа дейін, бұл квартал ортасындағыдан 3 ... көп) ... ... ... көмірсутектер.
Этил бензинін қолдану кезінде автокөлік қозғалтқышы қорғасын қоспасын шығарады. Қорғасын ішкі орта мен адам ағзасында жиналу қасиетімен қауіпті.
Магистральдар мен ... ... ... ... ... ... ... интенсивтілігіне, көше рельефі мен кеңдігіне, жел жылдамдығына, жалпы ағымдағы автобус пен жүк тарспортының үлесіне және т.б ... ... ... 500 ... ... ... интенсивтілігінде көміртек тотығының концентрациясы автомагистральдардан 30-40м қашықтықтағы ашық шекарада 3 есеге ... ... ... ... ... ... кетуі тар көшелерде қиынға соғады. Нәтижесінде, барлық қала тұрғындарына ластанған ауаның зиянды әсері тиеді.
Ластану таралуының жылдамдығы мен концентрациясына қаланың ... ... ... ... ... әсер етеді. Негізінен олар Ресейдің еуропалық бөлігінің солтүстігіне, Сібірге, Қиыр ... тән және ... ауа райы (75% ... мен ... ... ... ... болады. Инверсиялық қабат жерге зиянды зат факелы сәулеленетін экран рөлін атқарады, ... ... ... ... ... ... ...
Автокөлік қатты қалдықтарының құрамына кіретін металл қоспаларынан ең көп ... ... ... Бұл ... қоспасы адам мен жылықанды жануарлардың ағзасына су, ауа, тамақпен бірге түсе отырып, оған өте ... әсер ... ... ... 50% ... ... қорғасын автокөліктің пайдаланылған газдарының айтарлықтай үлесіне ие ауаға келеді.
Атмосфералық ... ... ... ... ... кезінде ғана емес, бензинді құюда да болады. Америкалық ... ... ... ... тәулігіне шамамен 350 тонна бензин буланады. Бұған автокөлік қана емес, адам да ... ... құю ... ... ... ... алсаңыз, тасуы кезінде қақпағын қаттырақ жабуды ұмытсаңыз, автоқұю станциясында құю кезінде жерге бүркісеңіз ... ... ... ...
Әрбір автокөлік жүргізушісі біледі: шлангіден бүкіл бензинді құйып алу мүмкін емес, оның ... ... ... ... ... ... Аз. ... қазіргі кезде қанша автокөлік бар? Және жыл сайын олардың саны артады, яғни атмосфераға кеткен зиянды буланулар да көбееді. Тек ... ... ... ... ... 300г ... 200 мың куб метр ... ластайды. Мәселенің ең қарапайым шешімі - тіпті бір тамшы бензиннің жерге тамуына мүмкіндік бермейтін жаңа конструкциялы құю ... ... ...
1.5 ... ... ... болған ластаушы заттар қалдықтарының негізгі түрлері
Көлік көзіне жермен, сумен және ауамен қозғалатын автокөліктер мен ... ... ... Үлкен қалаларда негізгі атмосфералық ауаны ластаушыға автотранспорт жатады. Жерлік транспорттық құралдар - шоссе мен ... ... ... ... ... ... және ... құрал механизмдері. Шығаратын ластаушы зат түрлері мен көлемінің әртүрлілігіне сәйкес іштен жану қозғалтқыштары (әсіресе 2 мен ... мен ... ... ... жөн. №1 ... ... ... қалдықтары көрсетілген.
2-кесте. Көлік көздерінен ластаушы заттардың қалдықтарының ... ... ... ... ... ... ... жану қозғалтқышы
Бензин
Көмірсутектер, көміртек тотығы, азот тотығы
Автокөліктер, авто - бустар, тікұшақтар, мотоциклдер
Екітактілі іштен жану қозғалтқышы
Бензин (май қосылған)
Көмірсутектер, көміртек тотығы, азот ... ... ... ... ... ... ... заттар
Автобустар, тракто - рлар, көліктер, поездар
Зиянды заттар траспорттық құралдарды эксплуатациялау кезінде пайдаланылған газдармен, отындық жүйелердің булануымен, сондай-ақ картер газдарымен ... ... ... ... ... жол ... мен ... қозғалыс режимі анағұрлым әсер етеді. Мысалы, тездетуі мен тежелуі кезінде пайдаланылған газдардың құрамында ... ... 8 есе ... ... ... ... ... 60км/сағ-пен бірқалыпты автокөлік жылдамдығында болады. №2 кестеде әр түрлі жұмыс режиміндегі ... ... ... ... ... ... келтірілген.
Азот тотығы қалдығы 16:1 болған ауа-отын қатынасында максимал. Осылайша, автотранспорттың ... ... ... зат ... мәні ... ... тәуелді: ауа мен отын қоспасындағы қатынас, автотранспорт қозғаласының ... ... пен жол ... ... ... жағдайына және т.б. Қалдық құрамы мен көлемі қозғалтқыш типіне де байланысты.
3-кесте. Карбюратор қозғалтқышының ... ... ... ... концентрациясы ... ... ... ... %-дық ... ... ... тотығы, мг/л
Еркін жүріс
4-12
2-6
--
Мәжбүр еркін жүріс
2-4
8-12
--
Орта жүктілік
0-1
0,8-1,5
2,5-4,0
Толық жүктілік
2
0,7-0,8
4-8
4-кесте. Дизельді және карбюраторлы қозғалтқыштар жұмысындағы қалдық заттар(%-дық көлем бойынша)
ЗАТ
ҚОЗҒАЛТҚЫШ
Карбюраторлы
Дизельді
Көміртек ... ... ... ... ... ... ... негізгі ластаушы зат қалдықтары дизельдік қозғалтқыштарда анағұрлым аз екендігі көрсетілген. Сондықтан оларды салыстырмалы ... ... таза деп ... де ... Алайда дизельдік қозғалтқыштарда отынның шамадан тыс тиелуі нәтижесінде пайда болатын күйе өте көп бөлінеді. Күйе ... ... мен ... құралған, олардың қалдықтары атмосфераға қауіпті.
Автокөліктердің пайдаланылған газдары атмосфераның төменгі қабатына түсетіндіктен, ал олардың шашырап ... ... ... ... ... шашырау процесінен айтарлықтай ерекшеленеді, зиянды заттар адамның демалу мүшесінің ... ... ... автокөліктік транспортты автомагистральдарға жақынырақ атмосфералық ауаны ластаушы ең қауіпті көздердің категориясына жатқызамыз.
1.6 Қазақстан Республикасының Экологиялық ... ... 2007 ... 9 қаңтардағы N 212 Кодексi
5-бап. Қазақстан Республикасы экологиялық заңнамасының ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының орнықты дамуын қамтамасыз ету;2) экологиялық қауiпсiздiктi қамтамасыз ету;3) экологиялық қатынастарды реттеу кезiндегi экожүйелi ... ... ... ... ... ... ... және табиғи ресурстарды пайдалану саласындағы мемлекеттiк басқару;5) қоршаған ортаны ластаудың және оған кез келген ... ... ... ... ... жөнiнде алдын алу шараларының мiндеттiлiгi;6) Қазақстан Республикасының экологиялық заңнамасын бұзғаны үшiн жауаптылықтан бұлтартпау;7) қоршаған ортаға келтiрiлген залалды өтеу ... ... ... әсер ... ... болу және оған ... алу тәртiбi;9) табиғи ресурстарды пайдалану мен қоршаған ортаға әсер ету кезiнде неғұрлым экологиялық таза және ресурс үнемдеушi технологияларды қолдану;10) қоршаған ... ... ... мемлекеттiк органдар қызметiнiң өзара әрекеттестiгi, үйлесiмдiлiгi мен жариялылығы;11) табиғат пайдаланушыларды қоршаған ортаны ластауды болдырмауға, азайтуға және оны ... ... ... ... ... ... ... табиғи ресурстарды пайдалану мен қоршаған ортаға әсер ету кезiнде ұлттық мүдделердi қамтамасыз ету;14) Қазақстан Республикасы экологиялық заңнамасының халықаралық ... ... және ... ... ... ... ... және өзге де қызметтiң экологиялық қауiптiлiгi презумпциясы және оны жүзеге асыру туралы шешiмдер қабылдаған кезде қоршаған ортаға және халықтың ... ... ... ... ... ... ... НОРМАЛАУ ... ... ... ... мен ... ... ... нормативтерi
1. Ластаушы заттар шығарындылары мен төгiндiлерiнiң жол ... ... ... ... орта сапасының нормативтерiне қол жеткiзудi қамтамасыз ететiндей шартпен әрбiр шығарынды көзiне және тұтас кәсiпорынға есептеулер негiзiнде белгiленетiн эмиссиялардың шамалары ... ... ... ... ... мен төгiндiлерiнiң жол берiлетiн шектi нормативтерi қоршаған ... ... ... ... беру ... ... ... мәндерiн, табиғат пайдаланушылардың ластаушы заттар шығарындылары мен төгiндiлерiнiң жол берiлетiн шектi нормативтерi деңгейiне жету жоспар-кестелерiн, жылжымалы және стационарлық шығарынды көздерi, ... ... мен ... үшiн ... техникалық үлестiк нормативтерiнiң белгiленген мәндерiн қамтитын жобалар құрамында пайдаланылады. Ластаушы заттар шығарындылары мен төгiндiлерiнiң белгiленген жол берiлетiн шегiнiң ... ... ... бар ... ... ... ... сараптама қорытындыларының қолданылу мерзiмiмен айқындалады.
5-тарау. ҚОРШАҒАН ОРТАНЫ ҚОРҒАУ САЛАСЫНДАҒЫ ТЕХНИКАЛЫҚ РЕТТЕУ ... ... ... ... ету ... ... растауға арналған стандарттар
1. Техникалық реттеу саласындағы нормативтiк құқықтық ... ... ... орындау үйлестiрiлген стандарттармен қамтамасыз етiледi. Ұйымдардың стандарттары қолдану үшiн ерiктi сипатта болады және техникалық реттеу саласындағы нормативтiк құқықтық актiлерде ... ... ... келмеуге тиiс. 2. Сәйкестiгiн растаудан өтпеген, сәйкестiгiн растаудан мiндеттi ... ... тиiс ... қызметтер көрсетудi, процестердi өткiзуге тыйым салынады.
33-бап. Техникалық реттеу жөнiндегi сарапшылық кеңес
Қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкiлеттi органның техникалық реттеу ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ қоршаған ортаны қорғау саласындағы техникалық регламенттердi әзiрлеу және қолдану жөнiндегi ұсыныстарды ... ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаны қорғауды басқару жүйесiнiң халықаралық стандарттарын енгiзуi:1) халықаралық стандарттар туралы ... ... 2) ... ... қорғау саласындағы уәкiлеттi органның қоршаған ортаны қорғауды басқару жүйесiнiң халықаралық стандарттарын ... және ... ... ... ... бар табиғат пайдаланушыларға инспекторлық тексеру жүргiзу жиiлiгiн қысқартуы;3) қоршаған ортаны қорғауды экономикалық реттеу тетiктерiн пайдалану арқылы ынталандырылады. 2. ... ... ... ... шаралары Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.
7-тарау. ... ... ... ... ... түрлерi ... ... ... ... ... және ... экологиялық сараптама жүзеге асырылады.
46-бап. Экологиялық сараптаманың мақсаттары
Экологиялық сараптама: 1) жоспарланып отырған басқарушылық, ... ... ... шығару және өзге де қызметтi iске асырудың қоршаған орта мен халықтың денсаулығына ықтимал терiс зардаптарын айқындау және ... 2) ... даму мен ... ортаны қорғау мүдделерiнiң балансын сақтау, сондай-ақ табиғат пайдалану ... ... ... ... ... ... ... жүргiзiледi.
48-бап. Мемлекеттiк экологиялық сараптаманы жүзеге асыратын органдар
1. Мемлекеттiк экологиялық сараптаманы қоршаған ортаны қорғау саласындағы ... ... және өз ... ... ... ... органдар жүзеге асырады. 2. ... ... ... I ... ... - ... ... қорғау саласындағы уәкiлеттi орган, II, III және IV санат объектiлерiне - облыстардың (республикалық маңызы бар ... ... ... ... ... ... ... экологиялық сараптамаға жататын I санат объектiлерiн қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкiлеттi орган мен оның аумақтық бөлiмшелерi арасында ... ... ... ... ... ... сәйкес қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкiлеттi орган белгiлейдi. ... ... ... ... ... ... 1. ... ... ... ... 1) белгiленiп отырған басқарушылық, шаруашылық, инвестициялық және өзге де ... ... ... ... 2) мемлекеттiк экологиялық сараптамаға жататын нормативтiк құқықтық актiлердiң, жоспарлар мен бағдарламалардың жобаларын әзiрлеудi жүргiзетiн ... ... ... ... ... 2. Мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... қорғау саласындағы уәкiлеттi орган айқындайды.
13-тарау. ИНСПЕКТОРЛЫҚ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ТЕКСЕРУЛЕР ... ... ... тексерулер
1. Инспекторлық экологиялық тексеру - мемлекеттiк экологиялық бақылауды жүзеге асыратын лауазымды адамдар табиғат пайдаланушылардың Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... мен ... арқылы жүргiзетiн iс-шаралар кешенi. 2. ... ... ... ... ... ... заңдарында белгiленген жағдайларды қоспағанда, табиғат пайдаланушының қызметiн тоқтата тұруға тиiс емес. 3. ... ... ... саласындағы мемлекеттiк бақылау тексеру нысанында және өзге де нысандарда жүзеге асырылады. ... ... ... мемлекеттiк бақылау және қадағалау туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес жүзеге асырылады. Мемлекеттiк бақылаудың өзге де нысандары осы ... ... ... ... ... ... ... ОРТАНЫ ҚОРҒАУ ЖӘНЕ ТАБИҒАТ ПАЙДАЛАНУ САЛАСЫНДАҒЫ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЫНТЫМАҚТАСТЫҒЫ ... ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаны қорғау және табиғат пайдалану саласындағы халықаралық ынтымақтастыққа қатысуы мынадай: 1) ... өмiрi мен ... ... ... ортаны қорғау;2) орнықты дамуға қол жеткiзу; 3) ... ... ... ... қорғау және табиғат пайдалану саласындағы мүдделерiн қорғау;4) трансшекаралық ластануларды болғызбау, оларды азайту және ... ... ... ... мен ... ... стандарттар мен талаптарды сақтау негiзiнде дамыту және ... ... ... жағдайлар болғанда халықаралық көмек көрсету;7) трансшекаралық және өңiрлiк экологиялық проблемаларды шешу үшiн халықаралық құқықтың нормалары мен принциптерiн қолдану;8) қоршаған ... ... және ... даму ... ... бастамаларға қатысу басымдықтарына негiзделедi. 2. Қазақстан Республикасының ... ... ... және ... пайдалану саласындағы халықаралық ынтымақтастықтың басым мiндеттерi жаhандық, трансшекаралық, өңiрлiк және екiжақты негiзде шешiледi.
189-бап. Халықаралық ынтымақтастықтың принциптерi
Қазақстан Республикасының қоршаған ... ... және ... ... ... ... ынтымақтастығы: 1) ... ... адал ... 2) ... өз ... ... игеруге деген егемендi құқығын құрметтеу;3) орнықты дамуға қол жеткiзу үшiн қоршаған ортаны қорғау мен экономикалық дамудың интеграциясы;4) басқа ... ... ... ... юрисдикциясынан тысқары жатқан аудандардың қоршаған ортасына келтiрiлетiн залалдың алдын алу жөнiндегi шараларды қамтамасыз ету үшiн ... ... ... ала ... және ... ала ... ... қабылдау;6) халықаралық дауларды бейбiт жолмен шешу;7) қоршаған ортаға ықтимал ... ... ... бар қызмет жөнiнде алдын ала хабарлау және өзара консультациялар алысу;8) жаhандық, ... ... және ... ... ... күш-жiгердiң өзара бiрiн-бiрi толықтыруы;9) қоршаған ортаны ластауға байланысты шығындар үшiн ... ... ... ... Экологиялық құқық бұзушылықтар үшiн халықаралық жауапкершiлiк
Экологиялық құқық бұзушылықтар, шектес мемлекеттердiң қоршаған ортасы мен табиғи ресурстарына келтiрiлген залал, халықаралық шарттардың ... ... үшiн ... ... шаралары Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарының ережелерiне сәйкес қолданылады.
30-тарау. ШАРУАШЫЛЫҚ ЖӘНЕ ӨЗГЕ ДЕ ... ... ... ... ... ... ... және өзге де көлiк құралдарын жасаумен пайдалану кезiндегi экологиялық талаптар
Қоршаған ортаға терiс әсерiн тигiзетiн автомобиль және өзге де ... ... ... ... ... жеке және ... ... жол берiлетiн шығарындылар нормативтерiн сақтауға, шуыл деңгейiн және қоршаған ортаға өзге де терiс ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының аумағында айналымға шығарылатын автокөлiк құралдарының зиянды (ластаушы) заттар шығарындыларына қойылатын ... ... ... ... ... Осы ... Республикасының аумағында айналымға шығарылатын автокөлiк құралдарының зиянды (ластаушы) заттар шығарындыларына қойылатын талаптар туралы техникалық регламент (бұдан әрi - ... ... ... Республикасының аумағында айналымға шығарылатын автокөлiк құралдарына қолданылады және атмосфераға ... ... ... ... ... олар ... отынға және экологиялық сипаттамаларға қойылатын талаптарды белгiлейдi.
2. Техникалық регламенттiң объектiлерi: ... ... ... ... ... М1, М2, М3, N1, N2 және N3 ... және ... жану қозғалтқыштарымен жабдықталған, рұқсат етiлген ең үлкен массасы 400 кг-дан астам болатын және ... ең ... ... 50 ... ... ... ... зиянды (ластаушы) заттар шығарындылары бөлiгiнде автокөлiк құралдарына орнатылған iштен жану ... ... жану ... арналған отын болып табылады.
3. Автомобиль бензинi, дизельдiк және газды отын автокөлiкқұралдарының iштен жану ... ... ... ... отын ... ... ... құралдарының зиянды (ластаушы) заттар шығарындыларына қойылатын талаптар
5. Қазақстан Республикасының аумағында айналымға шығарылатынавтокөлiк құралдары ... ... ... ... 6-8-тармақтарына сәйкес экологиялық кезеңдер бойыншабелгiленедi.
6. Еуро-2 экологиялық кезеңiнде: 1) ең ... ... 3,5 т ... М1, М2, ... от ... ... және газбен) және дизель қозғалтқышы бар N1 санаттары үшiн шығарындылардың үлестiк нормативтерi БҰҰ ЕЭК N 83-04 ... С, D ... ... БҰҰ ЕЭК 1-толықтыруы бар (тек дизельдерүшiн) N 24-03 ережесiнде көзделген шығарындылар нормативтерi деңгейiндебелгiленедi; 2) ең ... ... 3,5 т ... М1, ... және газ ... бар М2, М3, N1, N2, N3 ... үшiн шығарындылардың үлестiк нормативтерi БҰҰ ЕЭК N 49-02 ережесiнде (В ... ... БҰҰ ЕЭК ... бар (тек ... үшiн) N 24-03 ... ... шығарындылар нормативтерi деңгейiнде белгiленедi; 3) ең ... ... 3,5 т ... М1 ... ... бар М2, М3, N2, N3 ... үшiн ... үлестiк нормативтерi БҰҰ ЕЭК N 49-03 ережесiнде көзделген сынақтар кезiндегi шығарындылар нормативтерi деңгейiнде белгiленедi.
7. Еуро-3 экологиялық кезеңiнде: 1) ең ... ... 3,5 т ... М1, М2, ... от ... ... газ және ... қозғалтқышы бар N1 санаттары үшiн шығарындылардың үлестiк нормативтерi БҰҰ ЕЭК 1-3-түзетулерi, 1-5-толықтырулары (А ... ... бар N 83-05 ... БҰҰ ЕЭК 1-толықтыруы (тек дизельдер үшiн) бар N 24-03 ережесiнде көзделген ... ... ... белгiленедi; 2) ең ... ... 3,5 т ... М1, ... және газ ... бар М2, М3, N1, N2, N3 санаттары үшiн шығарындылардың үлестiк ... БҰҰ ЕЭК N 49-04 ...... ... БҰҰ ЕЭК 1-толықтыруы (тек дизельдер үшiн) бар N 24-03 ... ... ... ... ... ... 3) ең ... массасы 3,5 т жоғары М1, бензин қозғалтқышы бар М2, М3, N2, N3 санаттары үшiн шығарындылардың үлестiк ... БҰҰ ЕЭК N 49-03 ... ... ... (ЕТС ... ... ... шығарындылар нормативтерi деңгейiнде белгiленедi; 4) ең ... ... 3,5 т ... М1, ... ... ... бар М2, М3, N1, N2, N3 ... үшiн шығарындылардың үлестiк нормативтерi БҰҰ ЕЭК 1, 2-толықтырулары бар N 96-01 ережесiнде, БҰҰ ЕЭК 1-толықтыруы (тек дизельдер үшiн) бар N 24-03 ... ... ... ... ... ... Еуро-4 экологиялық кезеңiнде: 1) ең ... ... 3,5 т ... М1, М2, ... от ... ... газ) және дизель қозғалтқышы бар М1 санаттары үшiн ... ... ... 1-3-түзетулерi бар, 1-5-толықтырулары (В1 шығарындылар деңгейi), БҰҰ ЕЭК N 83-05 ережесiнде (В, С, D шығарындылар деңгейi), БҰҰ ЕЭК 1-толықтыруы (тек ... бар N 24-03 ... ... шығарындылар нормативтерiдеңгейiнде белгiленедi; 2) ең ... ... 3,5 т ... М1, ... және газ ... бар М2, М3, N1, N2, N3 ... үшiн шығарындылардың үлестiк нормативтерi БҰҰ ЕЭК N 49-04 ережесiнде (В1 шығарындылар деңгейi), БҰҰ ЕЭК ... (тек ... үшiн) бар N 24-03 ... ... ... нормативтерi деңгейiнде белгiленедi; 3) ең ... ... 3,5 т ... М1, бензин қозғалтқышы бар М2, М3, N2, N3 санаттары үшiн шығарындылардың ... ... БҰҰ ЕЭК N 49-03 ... ... ... (ЕТС сынау циклы) кезiндегi шығарындылар нормативтерi деңгейiнде белгiленедi.
9. Техникалық регламенттiң 6-8-тармақтарында көрсетiлгенавтокөлiк құралдары шығарындыларының ... ... ... қамтамасыз ететiн отынның сипаттамасына Техникалық регламентке 3-қосымшаға сәйкес экологиялық кезеңдер бойынша негiзгi техникалық талаптар қойылады.
3. Сәйкестiктi растау
10. Автокөлiк құралдарының ... ... ... ... ... ... Техникалық регламенткесаласындағы заңнамасында белгiленген тәртiппен берiлетiн сәйкестiктiрастау саласындағы құжатпен куәландырылады.
11. Отынның Техникалық регламенттiң талаптарына сәйкестiгiҚазақстан Республикасының ... ... ... ... ... берiлетiн сәйкестiк сертификатымен куәландырылады.
4. Сәйкестiк презумпциясы
12. Техникалық ... ... ... ... ... ... ... дайындалған автокөлiк құралдары мен оларға отын осы Техникалық регламенттiң талаптарына сәйкес деп есептеледi.
13. Автокөлiк құралдары мен оларға отын олардың осы ... ... ... ... ... ... өзге денормативтiк құжаттар бойынша дайындалуы мүмкiн.
5. Қолданысқа енгiзудiң тәртiбi мен мерзiмi
14. ... ... ... ... ... ... ... Техникалық регламентке сәйкесмынадай мерзiмдерде: ... ... ... - 2009 ... 1 ... ... экологиялық кезеңi - 2011 жылғы 1 қаңтардан;Еуро-4 экологиялық кезеңi - 2014 жылғы 1 қаңтардан бастап ... ... ... ... ... ... ... негiзгi техникалық талаптар Техникалық регламентке3-қосымшаға сәйкес мынадай мерзiмдерде:Еуро-2 экологиялық кезеңi - 2009 жылғы 1 қаңтардан;Еуро-3 экологиялық кезеңi - 2011 ... 1 ... ... кезеңi - 2014 жылғы 1 қаңтардан бастап ... ... ... ... болған автокөлiк құралдарын ҚазақстанРеспубликасының аумағында айналымға жiберген кезде олардың 4-қосымшаға сәйкес осы Техникалық регламентке сәйкестiгiн ... ... 2009 ... 1 ... ... ... рұқсат етiледi.
* ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ АВТОТРАНСПОРТТЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ҚАУІПСІЗДІГІНІҢ ПРОБЛЕМАЛАРЫ ЖӘНЕ ОНЫ ШЕШУ ЖОЛДАРЫ
+ ... ... ... ... ... ең ... 35 млн т зиянды қалдықтардың 89%-ы автокөлік транспорты мен жол-құрылыс комплексі кәсіпорнына тиесілі. Транспорттың су объектілерін ... рөлі зор. ... ... ... қаладағы негізгі шу көздерінің бірі және қоршаған ортаны жылулық ластануға да әкеледі.
Елімізде автокөлік транспортының қалдығы жылына шамамен 22 млн т ... ... жану ... ... ... ... аса канцерогенді зиянды заттар бар. Мұнай өнімдері, тежегіш қалыбы және ұсталған дөңгелек ... ... және шаң ... жол ... ... қолданылатын хлоридтер су объектілері мен жол сыртын ластайды.
Ауа ластануының негізгі ... ... ... және ... ... ... қозғалысына тек 15%-ы жұмсалады, қалған 85%-ы "далаға кетеді". Сондай-ақ автокөлік қозғалтқышының жану ... - улы ... ... ... шығаратын химиялық реактор. Тіпті зиянсыз азот атмосферадан жану камерасына түсе ... улы азот ... ... ... жану қозғалтқыштарының (ІШҚ) пайдаланылған газдарында 170-тен аса зиянды компоненттер бар, олардың 160-ы ... ... ... жанбауынан пайда болуынан түзілген көмірсутектер. Пайдаланылған газдарда зиянды заттың болуы түбінде отын жануының түрі мен шартына негізделген.
Автокөліктермен атмосфера ... ... ... ... ... уытты заттардан болады. Автокөліктердің пайдаланылған газында бастысы көміртек оксиді, көмірсутектер, азот оксиді және күйе ... ... 200-ге жуық ... ... ... бар. ... пайдаланылған газдарында уыттылықты төмендету шаралары тәжірибеде осы өнім қалдықтарын азайту көзделген.
Көптеген үлкен қалаларда автокөліктен ... ... ... ... ... ... және оны жуудан айтарлықтай залал гидросфераға келеді. Табиғи майдың үлкен тұтынушысы бола отырып автотранспорт атмосферада ... газы ... ... және ... ... ... жылынуға анағұрлым әсер етеді. Автомобилизация дамуының шапшаң процесі көптеген қоғамдық мәселелерді тудырады. Автокөлік санының ... ... ... ... атмосфераның, жер қыртысының, су айдынының ластануына, шу деңгейін азайтуға, ... ... ... ... уақыт жоғалтуға және т.б мәселелерге қарсы күреске қиындық туғызады.
Бұл мәселеде Қазақстан ... шет ... ... ... ... ... ... Республиканың үлкен, әсіресе, Алматы, Өскемен және т.б секілді климаты нашар ... ... ... ластану деңгейі өте үлкен.
Қазақстанда шығарылатын атмосфералық ластанудың жылдық көлемі 5-7 млн. т ... ... оның ... ... ... үлесіне (негізінен автокөліктік транспорт) 1/3 бөлігі тиесілі.
Қазіргі кезде Республиканың барлық үлкен қалаларында қаланың ауа бассейнінің мониторингі (бақылау) ... Бұл ... қала ... уытты заттардың ластану деңгейі рұқсат етілген санитарлық нормалар мен ... ... ... ... ... ... жүйелі көтерілгіндігіне куәлік етеді.
2.2 Қазақстан Республикасына Евро стандарттарын енгізудің маңыздылығы мен ... ... ... ... ... ... ҚР ... 2007 жылдың 29 желтоқсанында қабылданған "Қазақстан Республикасының аумағында айналымға шығарылатын автокөлік ... ... ... заттар шығарындыларына қойылатын талаптар туралы" техникалық регламентіне 2008 жылдың 26 желтоқсанында енгізілді. Техникалық регламент ... ... ... шығарылатын автотранспорттық құралдарға жүреді және оларға қолданылатын отын мен ... ... ... зат ... ... ... талаптарды бекітеді. Қалдықтардың меншікті нормативтерін эколгиялық этаптары бойынша анықтайды. ... ... ... үшін ... этапында қалдық нормативтері БҰҰ-ның ЕЭК-сы ережелерімен жобаланған (БҰҰ-ның еуропалық экономикалық комиссиясының ережелері). Отын сипаттамаларына келетін болсақ олардың Техникалық ... ... ... ... ... саласындағы ҚР заң шығару органымен бекітілген ретінде берілетін сәйкестік ... ... ... ... ... регламентке сәйкес автотранспорттық құралдардың қалдықтарының меншікті нормативтері келесі мерзімдерде іске асырылады: Евро-2 2009 жылдың 15 шілдесінен, Евро-3 2011 ... 1 ... ... 2014 ... ... ... ... отынының сипаттамаларына негізгі техникалық талаптар Евро-2 үшін 2010 жылдың 1 қаңтарынан, Евро-3 үшін 2011 жылдың 1 шілдесінен және Евро-4 үшін 2014 ... ... ... іске ...
Евро-2 экологиялық этапында қорғасын мен күкірт концентрациясына және ... бу ... ... ... ... ... үлесіне талаптар және кіргізілетін клапандардағы керек емес ... ... ... ... ... ... және коммуникация, сауда индустриясы, ішкі істер, энергетика мен ҚР-ның минералды ресурстар министрліктерімен Евро ... ... ... ... ... ...
Осылай, Минералды ресурстар мен энергетика министрлігімен "2009-2015 жылдар периодына ҚР-ның мұнайды қайта өңдеу саласының даму ... ... асып ... Ол ... ... ... ... Зауыттарының комплексті дамуына және мұнайды қайта өңдеуге іске асып тұрғандардың реконструкциясы мен кеңейтуі, ... ... ... ... ... ... қуат ... бағытталған. Бұл бағдарламаның іске асуы мұнай өңдейтін зауыттарға Евро стандартының ... сай және ... ... ... ... өндірісін арттыруға мүмкіндік береді. Бірақ қазіргі таңда мұнай өңдейтін зауыттардың технологиялық мүмкіндіктері шектеулі және мұнайды терең өңдеу мен Евро-3,4 халықаралық ... ... ... өнімдерінің өндірісіне мүмкіндік бермейді.
Мұнай өңдеу ... даму ... ... өңдеу жылына көлемін 19 млн. т-ға жеткізуді, өңдеу тереңдігін 85%-дан кем қылмауды, шығарылатын өнім ... ... ... ... ... мен битум өндірісіндегі дефициттерді жоюды, шығарылатын мұнай өнімдерінің сапасын жоғарылатуды, Евростандарттарға жету ... ... мен ... ... ... жоспарлап отыр.
Бағдарламаның жүзеге асуы 2008 жылдан 2017 жылдар арасында 4 этапқа жобаланып отыр. Бірінші этапта, ... ... ... ... сай ... майын шығаруды қамтамасыздандыру, өнім шығуына нормативті-техникалық базаны құру мәселесі тұр. Нәтижесі 2009 жылы ... ... мен ... ... шығаруды қамтамасыздандыру, 2011 жылы үш мұнай өңдейтін зауыттың жалпы өңдеу көлемінің жетістігі 13,1 млн. т мұнай мен өңдеу тереңдігі ... ... болу ... ... ... ... ... Евро-3 стандарттарына сәйкес мотор отынын шығаруды қамтамасыздандыру, өңдеу тереңдігі мен көлемін арттыру, шығарылатын өнім сапасын жоғарылату ... тұр. Бұл ... ... ... мұнай өнім шығарылуын 61%-дан 89%-ға жоғарылатуға мүкіндік беретін Шымкент мұнай өңдейтін зауытының реконструкциясы, мотор отынының сапасын Евро-3 ... ... ... жобаланған.
Үшінші этапта, 2008-2013 жылдарда өңдеуші қуаттың ... ... ... сәйкес өнім шығару, Атырау мұнау өңдейтін зауыт базасында мұнайды терең өңдеу комплексінің ... ... тұр. ... этап кезеңінде,2008-2017 жылдарда өңдеуші қуат көздерін кеңейту, отынды-майлы вариантпен ... жаңа ... ... ... ... ... отыр.
ҚР-ның сауда және индустрия мен транспорт және коммуникация министрліктерімен елге ескі автокөліктерді кіргізуге тыйым салатын ... ... және ... ... ... ... 2008 жылдың 29 мамырындағы Үкімет бекітуімен қозғалмалы АЗС, контейнерлер, стационарлар мен мұнай базаларының қауіпсіздік нормаларына ... ... ... ... мен ... ... қауіпсіздік талаптары" қабылданды. Отын қауіпсіздігінің талабын нақтылайтын "Бензин, дизель ... мен ... ... талаптары" атты регламент шықты.
Пайдаланылғанжәне картер газдарының қалдықтарына келсек, БҰҰ-ның ЕЭК-ның ережелері қолданыста болған ... ... ... ... өндірісіне жүреді. Яғни зиянды зат қалдықтарына сынау жүргізу тек ... ... ғана ... ... ... - ... ... қойылатын талаптар (көміртек тотығы (СО) қалдығының, азот тотығы мен жанбай қалған көмірсутек қалдықтарының жалпы санының, сондай-ақ дизельдік қозғалтқыштар үшін күйенің ... ... ... ... ... ... нормалары Евроодақтың құрылуымен бір уақытта 1993 жылы енгізілді. Евро-2 нормалары Еуропада 1996 жылы енгізілді: ... ... орта ... 1,5 ... қатаңдатылады, оларды тек каталитикалық нейтрализаторлы және отын бүркегіш жүйелі бензиндік қозғалтқыштар ... ... ... 5 ... үлкен автокөліктердің эксплуатациясына тыйым салынады. Еуропада ретро-автокөліктерден басқа 7 жылдан үлкен автокөліктердің ... ... ... жоқ ... ... ...
Статистикаға сүйенсек, жыл сайын автокөліктер Алматы атмосферасына 170 мың тонна зиянды заттар шығарады. 1999 жылдан бастап ... ... ауа - ... дауа" атты экологиялық ортаны жақсарту бағдарламасы жұмыс ... Жыл ... оның ... ... ... ... ... класына сәйкес келмейтін автотранспорт санының азаюы мен экологиялық кластарға сай автокөлік санының ... ... ... ... ... үлес ... айта кету керек, өйткені жоғары экокөрсеткішті қозғалтқыштар төменгі сапалы бензин қолдану салдарынан нивелирленеді. Ол қозғалтқыш ... ... ... ... ... Ол интенсивті түрде зауыттық регулировкасының бұзылуына соқтыратын қозғалтқыштың кіргізілген жүйесінде болады, салдары ретінде қозғалтқыш жұмысының бұзылуы, қуатының азаюы, отын ... мен ... ... ... ... ... санға сай келмеу жарылғыш сипатына дейін, қызып кетуге, жоғары тозуға және тіпті қозғалтқыштың бұзылуына алып келетін жану процесі режимінің бұзылуына ... ... ... ... ... ... ... және пайдаланылған газдың түтіндеуінің жоғарылауына алып келеді.
2008 жылы Қазақстанда мұнай саласы бойынша халықаралық және ... ... ... ... ... ... мұнай өнімдерінің құрамы мен қасиетін анықтау әдістері бойынша СТ РК-ның 20 стандартын қоса отырып 32 мемлекеттік стандарт ... ... ... осы ... ... жаңа сынау жабдықтарымен қамтамасыздандырылуы керек. Бірақ ол әлі іске ... ... ... ... ... ... 2011 ... 1 қаңтарынан сол жылдың шілдесіне ауыстырылды. Мұның себебі автокөлік иелері тым ... ... ... ... үлгермеуі болды. Мысалы, АҚШ-та жүрген жапондық автокөліктер америкалық, ... ... ... ... ... шығу тегіне ие (жинау зауытының орналасуына қарай), бірақ олардың америка нарығына бағытталған. Ал Евро-3 нормаларына ... 2005 ... ... ... ... ... 2004 жылдан бұрынғы канада автокөліктерінің кіргізілуіне тыйым салынған. АҚШ-та Евро-3 экологиялық ... 2001 ... бері ... Яғни 2001 ... бастап кіргізілген жапон және канада автокөліктері экологиялық ... ... ... ... бұл елде ... ...
Сонымен қатар бензин сапасын бақылайтын халықаралық орталық мәліметтеріне сүйенсек, біздің ... ... 100 ... 90-шы ... ие, ... ... ... 30%-ы тіпті Евро-2 стандартына сәйкес келмейді. Өкінішке орай "асқабақ күймеге айналмайды". Яғни, егер біз сапасыз ... жаңа ... ... бұл ... ... ... ... Бұл пайдаланылған газдардан тазалайтын қымбат жүйелердің 3-6 айда бұзылуына соқтыратынын көрсетеді. Мемлекетте Евро-3 талаптарына сай ... ... ... ... ... осы ... есебінен жақсаруын күтудің қажеті жоқ.
+ Алматының транспорттық проблемалары мен оларды шешу
жолдары
Ауа ластану жағдайы анализ ... мен ... ... ... ... ... ... Сапаның негізгі критериялары елді мекендердегі ауадағы ластаушы заттардың шекті рұқсат
етілген концентрация болып табылады. ... ... ... ... ... ... ШРК-ға нормаға ең жақын 5 затпен есептелетін құрамда атмосфераның ластану индексінің (АЛИ) шамасымен бағаланады.
Мысалы 2005 жылы атмосфералық ауаның ... ... ... 20 елді ... ... Сол кезде ең жоғарғы атмосфералық ауаның ластану деңгейі Алматыда (АЛИ5=18,0), Қарағандыда (АЛИ5=15,5), Өскемен (АЛИ5=12,0) және Шымкентте (АЛИ5=11,7) ... Ең ... ... ... ... ... ... Алматы мен ШРК 1,2-ге тең болған Семей ... ... ... ... оксидінің концентрациясы Алматы мен Өскемен қалаларында 3 ШРК-ға тең ... ... жеке ... ... ... ... орналасқан тау беткейінің климат жағдайларының өте қолайлы екендігіне қарамастан қала атмосферасының өздігінен тазару қасиеті төменгі дәрежеде, бұнымен ... ... ... ... ... ... ... байланысты қала атмосферасының ластану деңгейі халықтың денсаулығына кері әсерін тигізіп отырғаны аса ... ... ... ... отыр. Қоршаған орта ауасының тазалығы бойынша үнемі мониторинг жүргізу арқылы, антропогенді әсерден болатын ластаушылардың күйін, мөлшерін, шығу көздерін білуге ... ... 2011 ... ... бақылау нәтижелерінің қорытындысы бойынша, Қазақстан қалаларының ішіндегі ауа ластануының жоғары деңгейін көрсетіп, бірінші орынға шыққан. Бүгінгі күнде Алматы ... 25 ... ... ... еніп отыр. Қаланың Қазақстандағы ең лас қала аталуының басты өзекті көзі - автокөліктер, қалалық жол полициясының деректері бойынша, дәл ... 540 ... ... көлік құралдары тіркелген. Бұлардың қатары жылына 40 мыңға дейін көбейеді. Сондай-ақ қалаға орта есеппен күнделікті 200 мыңның шамасында ... ... ... ... ... ... ... әсер ету сипаты алуан түрлі: Олар түрлі металдардың коррозиясын үдетіп, өсімдіктер үшін улы болып келеді, сонымен қатар ыс ... бір ... ... ... өкпе және басқа да ауруларға ұшыратады.
Ал әрбір мың автомобильден күніне ауаға 3000 кг көміртек оксидтері, т.с.с отынның толық емес жану ... ... Жыл ... олар 280 млн ... ... ... тотығын, 56 млн тонна көмірсутек, 28 млн тонна азот тотығын ауаға ... Бұл ... ... ... ... өте күрделі заттар қосындылары (Pb, Hg, Cd, т.б. ауыр металдар, ішкі жану қозғалтқышының газдары - бензапирен, ... ... ... ... - ... ... ... су булары, зияндылары - көміртек, азот тотығы, этилен, бензол, этан, метан, толуол, бенз(а)пирен, күйе, күкіртті түтін т.б. Бұл ... ... ... алу ... адам мен ... аса ... ... автомобильді қыздырған кезде және аз жылдамдықпен жүрген кезде ауаға тез тарайды. Машина тоқтаған уақытта көмірсутегі мен ... ... ал ... азот оксиді шығады. Дизельді моторлы машиналар құрамында CO, NO заттары бар болғандықтан бензинді пайдаланатын ... ... ... мол. ... олар түтінді көп шығарады, адам денсаулығына зиянды ... ... ... көліктен бөлінген газдардың құрамында 25-27% қорғасын болатыны анықталған және оның 40% диаметрі 5 мкм-ге дейін жетеді.
Ауада ұзақ ... ... ... ... адам ... ... ... автокөлік түтіні жасыл желекке зиянды әсер ... - лас ... ... ... ... болады. Жапырағы химиялық күйікке ұшырайды.Атмосфералық ауаның ластануы автокөліктің техникалық жағдайына тікелей байланысты. Қала магистральдары бойында жүргізілген тексерулер бойынша ... 80%-да ... ... ... ... 3-4 есе ... болған.
Автокөліктер ауаны көбінесе көшелер қиылысындағы бағдаршамдардың алдында және көше бойында бөгет болғанда ... ... ... ондай жерлерде автокөлік көбірек шоғырланады және олардың моторы аз айналымда істеп тұрғанда ауаға улы газ көп ... ... ... ... ... мен бала және ... алаңдарында тоқтау мен тұрақтау ережесінің бұзылуы, аулалардың санитариялық жағдайын сақтау мен қалыптастыру мақсатымен қалалық Ішкі ... ... ... алу ... ... Іс-шараның басты мақсаты - жол жүру бөлігінде қоқыстардың тасталуы, экологиялық нормалардың бұзылуы, ластаушы улы ... ... ... ... анықтау болып отыр. Жол полициясы басқарамасы, сондай-ақ, автокөліктердің сыртқы көріністеріне де айрықша мән бермек. Сонымен қатар, жол сақшылары учаскелік инспекторларымен ... ... ... ... иесіз қалған, пайдаланымда жоқ автокөлік құралдарын анықтауға бағытталған қосымша рейдтік шаралар өткізеді. Айта кететін жайт, қаланың территориясы тікұшақтың көмегімен ... ... Сол ... ... келтіріліген жайттарға қатысты бұзылушылықтар анық көрінгендіктен, өзендерде, шөл далалы жерлерде қараусыз қалған автокөліктер анықталады. ... ... жол ... ... ... орындарды да анықтайды. Анықталған барлық бұзушылықтар жайында қызығушылық танытқан барлық қызметтер мен ведомстваларды хабардар ететінін мәлімдеді.
акциясында Алматы қ. Ішкі ... ... ... қызметтері мен құрылымдары тартылады. Ақпаратты жедел түрде алу үшін, дәлірек ... жол жүру ... ... ... ... ... ... ұсқынсыздығы деректері бойынша ІІД Жедел басқару Орталығының сыртқы бақылау камералары қолданысқа алынады.
Алматы қаласының әкімі Ахмтежан ... қала ... ... ... жиын ... қала әкімі тәртіп сақшылары мен басқа да қызмет ... ... ... ... өткізуді тапсырды. "Жуырда Алматыда "Таза қала" акциясын бастаймыз. Көшені ластап жүрген жүргізушілер мен жаяу ... ... ... беттерінде жариялап, теледидардан көрсетеміз. Осы арқылы Алматының көшелерін ластайтындардың кім екендіктері белгілі болады", - деді Ахметжан Есімов.Заң ... ... ҚР ... ... ... ... ... төлейтін болады. Заңда жеке тұлғаға 20 АЕК көлемінде, ... ... мен жеке ... ... 40 ... ... ірі ... орындарына 50-ден 100 АЕК-қа дейін айыппұл салу көзделген.
2.4 Отынның альтернативті түрлері
ХХ ... ... ... ... ... ... күші іштен жану қозғалтқышы болды. Осыған байланысты ... ... ... проблемаларының шешуінің жалғыз жолы - отынның альтернативті түрлерін ойлап табу. Жаңа ... май ... ... қанағаттандыруы керек: қажетті шикізат ресурсы болуы, арзан бағада, қозғалтқыш жұмысын нашарлатпауы, ... ... ... аз бөлуі, отынды жабдықтандыру жүйесімен сәйкестелуі керек.
Анағұрлым үлкен масштабтарда отын ретінде автокөліктерге ... ... ... болады: синтетикалық отын көмірден алынатын метанол және этанол. Оларды қолдану ... және ... ... ортаға кері әсерін азайтуға көмектеседі.
Альтернативті отын түрлерінің ішінде ең бірінші бензинге қоспа ретінде ғана емес, таза ... ... ... ... яғни ... мен ... атап ... керек. Олардың басты жетістігі - жоғары детонациялық тұрақтылық пен жұмыс процесінің жақсы ПӘК-і, кемшілігі - ... ... отын ... 1,5-2 ... ... және май құю ... арасындағы жүрісті төмендететін төменгі жылулық мүмкіндігі. Сонымен бірге этанол мен метанолдың булану қасиетінің нашарлығынан қозғалтқыш жүрісі қиындатылған.
Автокөлік ... ... ... ... қозғалтқышқа мардымсыз түзетулерді қажет етеді. Мысалы, метанолда жұмыс істеу үшін тек карбюраторды қайта реттеу, қозғалтқыш ... ... ... ... және коррозияға ұшыраған кейбір материалдарды қатаңырақпен ауыстыру керек. Таза метанолдың улылығын ескере отырып, автокөліктің жылуберу жүйесінің ... ... ... ... ... "таза" қылу қиын емес. Оны тек бензинмен сығылған ауаға ауыстыру керек. Бірақ бұл идея сөз автокөлік қозғалтқышы туралы болғанда ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан америка мамандары сығылған ауаны сұйық азотпен ауыстыруды ұсынды. Олар тіпті булану кезінде үлкеетін азот қозғалтқышының 3 ... ... ... ... ... ... Ал ... процесі автивтірек жылыту үшін азотты дизель отынының аз бөлігі жанатын ерекше жылыту камерасына бүркуді ұсынды. Мұндай жүйе қажетті қуатта 500 км ... ... ... ... ... ... ... ең кең таралғаны болып табылады. 30-шы жылдары Германияда көмірден синтетикалық автокөлік отынының өндірісі реттелді. Тіпті ... ... ... ... мен ... ... ... 50%-ын қанағаттандырған кезең де болды. Алайда 1953 жылға қарай ... ... отын ... қондырғылардың барлығы дерлік импортталатын мұнай бағасының төмендігімен түсіндірілген рентабельді болмағандықтан жабылып қалды. Қазіргі кезде көмірден синтетикалық отынға ... ... ... ... ...
Соңғы уақытта альтернативті отын ретінде таза сутекті қолдану идеясы кең ... ... ... ... ... ... гөрі бұл ... ең көп таралған элемент екендігімен түсіндіріледі.
Сутек - болашақтың ... ... ... ... бірі. Сутекті алу үшін күн, атом және гидравликалық электр станцияларының және т.б ... ... ... ... ... электрохимиялық және биохимиялық әдістер жүзеге асуы мүмкін.
Сутектің экологиялық ... ... ... ... дәлелденген. Мысалы, "Дженерал Моторс" фирмасымен жүргізілген барлық мүмкін болған отын түрлерімен жұмыс істейтін 63 тәжірибелік автокөліктердің салыстырмалы сынағы қозғалтқышқа ... ... гөрі ... ... ... ... ... азырақ екендігін көрсетті.
Сутекті қандай түрде қолдануға болады? ... ... ... ... ... оны сақтау үшін үлкен массадағы баллондарды қажет ететіндіктен тиімсіз. Ең дұрыс вариант - сұйық ... ... ... бұл ... арнайы жылуизоляциялық қымбат криогендік бак бекіту керек.
2.5 Экологиялық проблемаларды шешудің басты концепциялары
Әрбір ... ... ... ... бөлікті немесе толық шешім варианты бар, қоршаған орта мәселелерін шешуде ... ... ... ... бар.
Қоршаған орта сапасын жақсарту шаралары:
* Технологиялық
* Жаңа технологиялар жасау;
* Тазалау құрылыстары;
* Отын ауыстыру;
* Тұрмыс, транспорт, өндірістің электрификациясы
* ... ... ... ... ... Елді-мекендерді көгалдандыру;
* Санитарлық-қорғау зоналарын ұйымдастыру
* Экономикалық
* Құқықтық
* Қоршаған орта ... ... ... ... жасау
* Инженерлік-ұйымдастырушылық
* Бағдаршам жанында автокөлік тұрақтарын азайту
* Шамадан тыс жүктелген автомагистральдарда транспорт қозғалысының интенсивтілігін азайту.
Сонымен қатар, соңғы жүзжылдықта адамзат экологиялық ... ... ... ... әдістерін ойлап тапты. Бұл әдістердің қатарына әр түрлі "жасыл" қозғалыстар мен ... ... ... мен ... ... болады. Қызметінің кең өріс алуымен ерекшеленетін "Green Peace" - тен басқа ... ... ... ... ... ... ұйымдар бар. Экологиялық ұйымның басқа да типтері бар: табиғатты ... ... ... және ... ... жасайтын құрылымдар (Жабайы табиғат фонды).
Экологиялық проблемалардың шешу ... әр ... ... ... ... ... немесе қоғамдық табиғатты қорғау инициативалары бар:
* Қазақстандағы және әлемнің басқа ... ... ... ... ... ... ... немесе "Қызыл кітап" жүйесі.
Экологиялық проблемалардың шешімдерінің маңызды жолдарының ішіне көптеген зерттеушілер экологиялық таза, аз- және қалдықсыз технологиялар енгізу, ... ... ... ... ... мен ... ресурстарды қолдануды кіргізеді.
2.6 Транспорттық ластанудан қорғанудың архитектуралық шешімі
Жоғарыда транспорттық факторлардың ластануының әсері сипатталды және оларды тұрақтандыру мүмкіндіктері ... ... ... ... ... бар?
Қорғаудың ең танымал және логикалық әдісі жол бойларында жасыл егінділер егу болып табылады. ... мен ... ... бұта ... ... ... ... қорғаны транспорттық коридорды оқшаулап, қалалар мен өнеркәсіптік зоналарда ерекше маңызы бар қосымша көгал алаңын береді. Төменде өсімдікті ... ... ... ... ... бұл ... өзіндік кемшіліктері бар. Қозғалыс қауіпсіздігінің мамандары жол бойындағы біртекті ... ... ... да, жүргізушіні шаршатып, аймақты жабады деп ойлайды. Жасыл егіндігілерге әрдайым күтім керек. Бізде көбінесе ол жасалмайды және қорғау жолағы ... ... ... ... ... ... ағаштарға айналады.
Жасыл егінділердің шу мен газдан қорғау эффективтілігін ... ... ... ... 8-10м ... ... ... шудан қорғаудың көрсеткіштері
Егінділердің түрлері
Жолақ ені, м
Шу деңгейінің төмендеуі, дБа
Бірқатарлы, ағаштардың шахматпен орналасуында
10-15
4-5
Сондай
16-20
5-8
Екіқатарлы, қатарлар арасындағы ... 3-5 ... ... ... қыс ... үшін біраз көтеріңкі етіп берілген.
Экологиялық негізделген шешім ретінде жер үйінділері көрсетіледі. Оларды ландшафтқа кіргізіп, табиғи түр беруге болады. Алайда ... ... ... ... экрандарынан гөрі қымбатырақ болуы мүмкін. Германияда өткізілген зерттеулер қорғау қорғау объектілеріне дейінгі аз қашықтықта қуыстар емес, эстакадтар ... жөн, ... ... ... ... ... ... қорғау экрандары эстакадаға оңай орнатылмайтынын көрсетті. Бірақ еркін шекарада қуыстар арзан және ... ... ... ... ... эффективтілігі шу көзі мен қорғау нүктесін сызықтан оның жоғарғы ұшының биік болуына тәуелді. Ең ... ... ... ... ... ... биіктігімен бірдей болған жағдайда шығады.
Экрандарды екі жаққа орналастыру кезінде дыбыс сәулелерінің шағылысуы болады. Олар қорғау орындарына тимейтіндей бағытта ... және ... ... ... ... бір материалдарды қолдану мен бетін құрылымдау арқылы қол жетеді. Отандық тәжірибеде әлі әртүрлі шудан ... ... ... тәжірибесі жиналған жоқ. Тіпті темірбетоннан жиналатын конструкциялардың қолданылған мысалдары белгілі, әрине бұл эффективтілігі ең аз вариант. ... ... ... ... ... ... ... қарамай мөлдір экран жүргізушілердің психологиялық жағдайына негативті әсер ететін тұйық кеңістік әсерін туғызбайды. Ландшафтты еркін шолу - ... ... ... негізгі принциптерінің бірі.
Қоршауларды эстетикалық безендірудің басқа жолы - әртүрлі бет фактурасы мен түстерді қолдану. Бұл ... ... ... ... ... ... Панель бетіне шу таралуын жақсартатын рельефті - толқынды фактура жасалынуы мүмкін. Армирленген модифицирленген полиамидті параглас ... ... ... ... ... (1-сурет) варианты жоғары беріктік пен ауа райы әсеріне қарсы ... ие. ... ... 15 ... 20 мм ... ие және ... рамкаларында дайындалады.
1-сурет. Мөлдір шудан қорғау экранының архитектуралық көрінісі
2.7 Қала атмосферасының ластануына құрама есептеулердi өткiзу үшін ... ... ... әдiстемесі
1. Қолданылу облысы
Настоящий документ устанавливает порядок расчета выбросов автомобильного транспорта для их использования при проведении сводных расчетов загрязнения ... ... ... быть применен ко всем категориям автотранспортных средств при ... в ... ... по ... документу результаты используются в качестве исходных данных для проведения сводных расчетов загрязнения атмосферы городов выбросами ... и ... ... по ... ... ... ... атмосферы городов, проводимая в Республике Казахстан, должна осуществляться в соответствии с настоящим документом и ... ... ... в ... ... ... Берілген әдістеме қала магистральдарында автотранспорт ағымдарының атмосфераға шығаратын ластаушы зат қалдықтарының ... ... ... Алынған қала автомагистральдарында автотранспорт ағымдарының атмосфераға шығаратын ластаушы зат қалдықтарының шамасы қала (регион) атмосфералық ... ... пен ... ... ... құрама есептеулер жүргізуге қолданылады.
4.3 Атмосфераға автотранспорт қалдығын есептеу үшін алынатын мәлімет ретінде автотранспорттық құралдардың негізгі категорияларының бөлімдерімен автотранспорт ... ... мен ... ... ... алынады.
4.4 Бұл құжатта көрсетілген қалдық көрсеткішінің орташа меншікті мәні қала шарттарында қозғалтқыштан трансмиссияға өту режиміндегі ... ... ... сипатындағы өзгерісінің негізгі заңдылықтарын көрсетеді. Бұл кезде автокөлік жол шарттарымен анықталатын автомагистральдың белгілі ... ... ... ... орын ... ... үздіксіз тежеліп, жылдамдайтыны ескеріледі.
4.5 Қалдық есептері автокөліктердің өңделген газдарымен атмосфераға шығатын келесі зиянды заттар үшін жүргізіледі:
* - көміртек тотығы ... - азот ... NOx ... ... ... - көмірсутектер (СН)[2];
* - күйе;
* - күкірт диоксиді (S02);
* - формальдегид;
* - бенз(а)пирен;
* - қорғасын ... ... при ... ... параметры определяются на основе натурных обследований, проведение которых осуществляется по достаточно простой схеме, не требующей инструментального оснащения и продолжительного ... Это ... ... ... работы практически в любом городе с необходимой периодичностью, что весьма важно для регулярной корректировки ... о ... ... в ... поддержания работы компьютерного банка данных о выбросах промышленности и автотранспорта города в оперативном режиме.
5. Автотранспортпен ластанған заттардың ... ... ... i-го загрязняющего вещества автотранспортным потоком (MLi) определяется для конкретной автомагистрали, на всей ... ... ... и интенсивность движения изменяется не более чем на 20-25%. При большем различии автотранспортных характеристик ... ... на ... ... в ... рассматриваются как отдельные источники.
Такая магистраль (или ее участок) может иметь несколько нерегулируемых перекрестков или (и) ... при ... ... ... 500 авто/час.
Для автомагистрали (или ее участка) с повышенной интенсивностью движения (более 500 авто/час) дополнительно учитывается выброс автотранспорта (МП) в районе ... ... ... ... наибольшее количество вредных веществ за счет торможения и остановки автомобиля ... ... ... ... и ... его ... в ... по разрешающему сигналу светофора. Это обусловливает необходимость выделить на выбранной автомагистрали участки перед светофором, на которых образуется очередь ... ... на ... ходу в ... времени действия запрещающего сигнала.
Осылайша, бақыланатын қиылысы бар автомагистраль (немесе оның бөлігі) үшін М ... ... ... ... ... ... = , ... МП2, МП3, МП4 - қиылыстың аймағында бағдаршамның тыюшы сигналында автокөлiктердің атмосфераға шығаратын қалдығы;
МL1, МL2, МL3, МL4 - ... ... ... ... автомагистральмен қозғалатын автокөлiктің атмосфераға шығаратын қалдығы;
n және m - 20-минут ... ... ... дейінгі сәйкесінше бірінші және екінші оны түзетін көшелердегі автотранспорт ағымының аялдау саны;
1 және 2 индекстері қозғалыс интенсивтілігі үлкен ... ... екі ... ... ... ... ал 3 және 4 - ... қозғалыс интенсивтілігі кіші автомагистральға.
5.1. Қозғалыс кезіндегі автотранспорт қалдығын есептеу
Автомагистральдағы (немесе оның ... L ... ... (км) ... ... ... i-ші ластайтын зат қалдығы (г/с) келесі формула бойынша анықталады:
МL.і = , ... ... ... шарттарында K- шы топ автокөліктерінің i-ші зиянды затының жүріс ... г/км (1 ... ... ... тобының саны;
- қозғалыстың ең үлкен интенсивтілігі, яғни уақыт бірлігінде екі ... ... ... ... белгіленген автомагистраль бөлігінің фиксирленген тобынан өтетін әрбір К ... ... ... ... ... ... (немесе оның бөлігінде) транспорттық ағымның орташа қозғалыс жылдамдығын (V, км/сағ) ескеретін түзету коэффициенті, (2 кесте бойынша);
1/3600- - тан -қа ... ... - ... ... ... оның аумағының), км;
L0 - бағдаршамның тыйым салған сигналының алдындағы автокөлік кезегінің ұзындығы және ... ... ... ... ... зерттеулер жүргізілген қиылыстар үшін), км.
6-кесте.Әртүрлі автокөлік топтары үшін жүріс ... мәні ML1 ... ... ... ... г/км
СО
NOх ( NO2-мен есептегенде)
СН
күйе
SO2
формальдегид
Қорғасын қосындысы
бенз(а)пирен
Жеңіл
I
19.0
1.8
2.1
-
0.065
0.006
0.019
1.7'10[-6]
Жеңіл дизельді

.0
1.3
0.25
0.1
0.21
0.003
-
-
3 т-ға дейінгі жүк көтеретін карбюраторлы жүк ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтіндер) мен микроавтобустар
II
69.4
2.9
11.5
-
0.20
0.020
0.026
4.5'10[-6]
3 т-дан көп жүк көтеретін карбюраторлы жүк ... ... ... төмендетілген мұнай газында жұмыс істейтіндер)
III
75.0
5.2
13.4
-
0.22
0.022
0.033
6.3'10[-6]
Карбюраторлы автобустар
IV
97.6
5.3
13.4
-
0.32
0.03
0.041
6.4'10[-6]
Жүк көліктері дизельді
V
8.5
7.7
6.0
0.3
1.25
0.21
-
6.5'10[-6]
Дизельді автобустар
VI
8.8
8.0
6.5
0.3
1.45
0.31
-
6.7'10[-6]
Сығылған ... ... ... ... ... жүк ... * - метанды шегергендегі қалдық мәнi.
7-кесте. Қозғалыс жылдамдығына тәуелді шығарылатын зиянды зат мөлшерінің өзгерісін есептейтін rv.k.1 коэффициентінің мәні ... ... (V, ... азот ... үшін rv.k.1 мәні 80 ... ... дейін 1-ге тең және тұрақты болып қабылданады.
5.2. Бақыланатын қиылыс районында автотранспорт қалдығын есептеу
Қиылыс ... ауа ... ... ... бағалауы кезінде автомагистральдардың қиылыс районындағы автокөлік қозғалыс ... ... ... ход, ... сай ... газдардағы зиянды заттардың құрамының ең үлкен мәніне сүйену керек.
Бағдаршам сигналына тыйым салатын қиылыс зонасында автокөліктермен i-ші ... зат ... ... ... арқылы анықтайды:
МПк.і = , ... - ... ... ... автокөліктер үшін қалдықтың меншікті мәні, г/мин (3 кесте бойынша);
K - ... ... ... - бағдаршам сигналына тыйым салатын ... ... ... түсті қосқанда), мин;
Т - ... ... ... ... ... тыйым салатын әрекет циклының саны;
GК.Т - ... ... ... ... ... әрбір К тобындағы автокөлік саны.
МПk мәні тоғыс қиылысының районында автокөлік қозғалысының режимін (тежелу, ... ход, ... ... ... ... орта мәні (г/мин) көрсетілген 3-кестемен анықталады; ал Р, Т, GK.T мәндері - натурды зерттеулер нәтижесі бойынша.
8-кесте. Мп.1 ... ... ... ... үшін ... ... мәні
Топ аты
Топ номері
Қалдық, г/мин
СО
NOx ( NO2-мен есептегенде)
CH
күйе
SO2
формальдегид
Қорғасын қосындысы
бенз(а)-пирен
Жеңіл
I
3.5
0.05
0.25
-
0.01
0.0008
0.0044
2.0'10[-6]
Жеңіл дизельді

0.13
0.08
0.06
0.035
0.04
0.0008
-
-
3 т-ға дейінгі жүк ... ... жүк ... ... ... ... ... газында жұмыс істейтіндер) мен микроавтобустар
II
6.3
0.075
1.0
-
0.02
0.0015
0.0047
4.0'10[-6]
3 т-дан көп жүк ... ... жүк ... ... ... ... мұнай газында жұмыс істейтіндер)
III
18.4
0.2
2.96
-
0.028
0.006
0.0075
4.4'10[-6]
Карбюраторлы автобустар
IV
16.1
0.16
2.64
-
0.03
0.012
0.0075
4.5'10[-6]
Жүк көліктері дизельді
V
2.85
0.81
0.3
0.07
0.075
0.015
-
6.3'10[-6]
Дизельді автобустар
VI
3.07
0.7
0.41
0.09
0.09
0.020
-
6.4'10[-6]
Сығылған табиғи газбен жұмыс істейтін ... жүк ... * - ... ... ... ... Организация и проведение натурных обследований
структуры и интенсивности автотранспортных потоков на основных автомагистралях.
Для определения выбросов автотранспорта на городских автомагистралях и ... их ... в ... исходных данных при проведении расчетов загрязнения атмосферы проводится изучение особенностей распределения автотранспортных потоков (их состава и интенсивности) по ... и их ... во ...... ... ... и года).
Территориальные различия состава и интенсивности транспортных потоков ... от ... и ... ... ... ... населения, схемы планировки улично-дорожной сети, особенностей расположения промышленных предприятий, автохозяйств, автозаправочных станций и ... ... ... в ... степени связаны с режимом работы промышленных предприятий и учреждений города и с климатическими особенностями района, в ... ... ... На ... изучения схемы улично-дорожной сети города, а также полученной в органах государственной автомобильной инспекции (ГАИ) и ... ... ... о ... ... ... ... основных автомагистралей (и их участков) с повышенной интенсивностью ... и ... с ... ... ... В ... ... магистралей (участков) рассматриваются:
- для городов с населением до 500 тысяч ... - ... (или их ... с ... ... в среднем более 200-300 автомобилей в час;
- для городов с населением более 500 тыс. человек - ... (или их ... с ... движения в среднем более 400-500 автомобилей в час.
Выбранные автомагистрали (или их ... и ... ... на ... ... (с учетом масштаба карты). На этой карте фиксируются и перекрестки, на ... ... ... ... ... Для ... ... автотранспортных потоков на выбранных участках улично-дорожной сети проводится учет проходящих автотранспортных средств в обоих ... с ... по ... ... Л - ... ... ТМД ... автокөліктері мен шетел көліктері бөлек;
II. ГК3 - 3 т-дан көп жүк көтеретін карбюраторлы жүк көліктері (ЗИЛ, Урал және т.б):
IV. АК - ... ... (ПАЗ, ЛАЗ, ... ГД - ... ... ... КАМАЗ);
VI. АД - автобустар дизельді (қалалық және туристік);
VII. ГГБ - ... ... ... ... істейтін газбаллонды жүк көліктері.
6.3 Подсчет проходящих по данному участку автомагистрали транспортных средств проводится в ... 20 ... ... часа. При высокой интенсивности движения (более 2-3 тыс. автомашин в час) подсчет проходящих автотранспортных средств проводится синхронно раздельно по ... ... ... (а при недостаточности числа наблюдателей - первые 20 ... - в ... ... следующие 20 минут - в противоположном направлении). Местоположение одного наблюдателя и направления движения учитываемых машин показано на рис.1.
6.4 Для ... ... ... нагрузки наблюдения выполняются в часы . Для большинства городских автомагистралей ... два ... ... и ... ... с 7-8 ... до 10-11 ... и с 16-17 часов до 19-20 часов), для многих транзитных ... ... ... ... ... для ... ... суток.
С целью получения исходных данных о выбросах для проведения сводных расчетов ... ... ... ... ... в часы ... ... года.
Натурные обследования состава и интенсивности движущегося автотранспортного потока проводятся не менее 4-6 раз в часы на ... ... ... натурных обследований структуры и интенсивности движущегося автотранспортного потока заносятся в полевой журнал по форме приведенной в табл. 4.
6.6 Для оценки ... ... в ... ... ... ... ... обследования.
6.6.1 Последовательно (а при возможности, одновременно) на каждом направлении движения в период действия запрещающего сигнала светофора (включая и желтый цвет) ... ... ... ... (по ... согласно п.6.2), образующих . Одновременно фиксируется длина в метрах. Подсчеты проводятся не менее 4-6 раз в ... ... в ... Өрістік журнал
қозғалыстағы автотранспорт ағымының сипаттамасын зерттеу
көше аты ________________________________________
қозғалыс ... ... ені ... ... минут периодында санақ уақыты
Топ бойынша автокөлік саны
ағымның қозғалыс жылдамдығы км/сағ
Л
ГК3
АК
ГД
АД
ГГБ
Жеңіл
Жүк көлік
Автобус
ТМД
шетелдік
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
6.7 Натурды зерттеу ... ... ... және атмосфераның ластануын есептеуге қажет қосымша параметрлер анықталынады.
6.7.1 Әрбір автомагистральда (немесе оның бөлігінде) келесі параметрлер фиксирленеді:
* - жүру ... ені ... - әр ... ... ... ... - берілген автомагистральды (немесе оның бөлігін) шектейтін көше аттары көрсетілген ... ... ... ... - үш ... категориялы автотранспорт ағымының орташа жылдамдығы: жеңіл, жүк көліктері и автобустар (км/сағ) (автотранспорт ағымында ... ... ... ... ... ... ... қиылыста келесі параметрлер фиксирленеді:
* - жүру бөлігінің ені (метрмен);
* - әр бағыттағы қозғалыс жолағының саны;
* - әр бағыттағы қиылыс ... ... ... ... ... ағымдарды зерттеу
Қиылыс түзетін көше аттары________________________
автотранспорт қозғалысының бағыты________________________________
жүру бөлігінің ені_________________________________________________
жолақ саны_______________________________________________________
20-минутты уақыт периодында бағдаршам сигналына ... ... ... ... ... ... ... салынатын жұмыс уақыты, мин.
Категория бойынша автокөлік саны
Автотранспорт кезегінің ұзындығы(м)
Л
ГК3
АК
ГД
АД
ГГБ
ТМД
шетелдік
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
* Әлемнің транспорттық-экологиялық проблемалармен күресу ... ... ... ... ... ... Әлемдегі қоршаған табиғи орта жағдайының жалпы сипаттамасы
Адам әр кезде де табиғатпен тығыз байланыста өмір сүреді, оның ... ... және өз ... ... табиғатқа әсер етеді. Адамның табиғатқа әсері зиянды салдар тудыруы мүмкін. Мемлекет әрқашанда табиғи ортаны ... ... ... қорғау үшін белгілі бір құқықтық ережелер шығарады. Табиғи ортаны ... ... ... ... ... ... (ережелердің) жиынтығы экологиялық құқық деп аталады. Адамның табиғатқа зиянды әсерінің ... XX ... ... ... ... ... күрт ... кетті. Экологиялық жағдайдың нашарлағаны соншалық, бүгінде ол әлемнің кейбір аймақтарында адамның тұрмыс тіршілігімен коса оның өмірі үшін де ... ... ... ... жылы Йоханнесбургте (ОАР) тұрақты даму жөніндегі өткізілген Бүкіләлемдік самитте (кездесуде) бүгінгі күні ... ... ... ... ... бара жатқандығы атап айтылды. Адамның әрекеті нәтижесінде теңіздердегі балық коры 75 пайызға дейін азайды, маржан рифтерінін 70 ... ... ... түр. Табиғат тозуда, сонымен бірге адамзат та тозып барады, қоршаған ортаның ластануы нәтижесінде халықтың денсаулығы да ... ... ал ... соңы адам ... бұзылуына әкеп соқтырады, тұқым қуалайтын аурулар, оның ішінде, ең алдымен, психикалық және туа ... ... ... ... маскүнемдік, нашақорлық, СПИД, ақ қан ауыруы, қатерлі ісік, жұқпалы және вирусты аурулар таралуына әкелуде. Бүгінгі таңда барлық мемлекеттер зиян шеккен ... ... ... келтіру жөнінде іс-шаралар қолдануда. Алайда қоршаған ортаға төнген қатердің қауіптілік дәрежесінің жоғарылығы соншалық, бүгінде ол тек ... ішкі ... ғана ... сонымен бірге мемлекетаралық шараларды да қолдануды талап етіп отыр. 1992 жылы маусымда Рио-де-Жанейро қаласында өткен ... орта және оны ... ... ... ... осы мәселе бойынша Декларация қабылданды. Аталған декларацияға біздің еліміз де қосылды. Қазіргі кезде халықтын 20 пайызы аллергия ауыруына ... күн ... Жер ... 25 мың адам лас суды ... ... ... ... өндірістік қалалардағы халықтың 35 пайызы қоршаған ортаның ластануы нәтижесінде жүйелі түрде әр түрлі аурулармен ауырады. Күн сайын адамның ... ... ... 44 ... жер ... ... күн ... жануарлар мен өсімдіктердін бір түрі жойылып отырады; күн ... 40 ... ... бала ... ... Оттек қоры 10 млрд т азайған, 200 млн гектарға жуық суармалы жер пайдаға аспай қалды. Пайдалы қазбалардың -- ... ... ... ... және тағы ... ... ... отыр, Жер ғаламының әрбір бесінші тұрғыны таза су ішпейді. ... ... ... ... ... ... да болса әсер етеді дегенді білдіреді. Қоршаған ортаны ... ... ... ... өз органдарына қоршаған ортаны қорғау бойынша экономикалық, техникалық, ұйымдық және құқықтық шараларды жүзеге асыруды міндеттейді. Бұл ... ... ... мен ... да ... ... ... негізделуі қажет. Өз кезегінде барлық заңдар құқықтық қағидаларға негізделуі керек.
Құқықтың қағидалары -- ... ... ... ... негізгі бастамалар, басшы идеялар мен құқық ережелері. Адамның салауатты және ... ... ... ... ... ... Конституциясының 31-бабында былай делінген: "Мемлекет адамның өмір сүруі мен денсаулығына ... ... ... ... ... етіп ... ... өмірі мен денсаулығына қатер төндіретін деректер мен жағдаяттарды лауазымды адамдардың жасыруы заңға сәйкес жауапкершілікке әкеп ... ... ... ... ... ... мен денсаулығы үшін қолайлы қоршаған табиғи ортаны қорғау мемлекеттің міндеті ретінде бекітілген. Сонымен ... ... ... ... табиғатты сақтау мен оның байлықтарына ұқыптылықпен карау ... ... ... ... ... ... ... құқығы әр түрлі заңдарда бекітілген. Бүгінгі күні адамның қолайлы қоршаған табиғи ортаға құқығы ... ... ... ... және ұлттық стандарттарға сай келетін салауатты қоршаған табиғи ортада өмір сүрудің шынайы мүмкіндіктері;
* экологиялық қауіпсіздікке байланысты шешімді дайындауға, талқылауға және ... ... ... ... ... ... ... тиісті ақпараттар алу;
* қоршаған ортаның ластануы нәтижесінен адам денсаулығына келтірілген зиянды мемлекеттің өтеуі құқығы.
Экологиялық құқықтың негізгі қайнар көздері
Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) ... ... ... ... ... және болашақ ұрпаққа зиян келтірмейтіндей қазіргі адамның өсіп келе жатқан қажеттіліктерін қанағаттандыруды қамтамасыз ... ... ... даму ... ... Бұл ... -- қоғам мен табиғаттың өзара ... ... ... ... сай, ... кең ... және қолдау тапқан тұжырымдамалардың бірі. БҰҰ Бас хатшысының бастамасымен 1984 жылы қоршаған ортаны қорғау және дамыту жөніндегі Халықаралық ... ... 1996 жылы ... ... ... қауіпсіздігі тұжырымдамасы қабылданды.
* 1997 жылы 15 шілдеде қабылданған: "Қоршаған ... ... ... ҚР Заңы ... ... ... басты заң болып табылады. Бұл заң қазіргі және ... ... ... үшін ... ... қорғаудың құқықтық, экономикалық және әлеуметтік негіздерін анықтайды, сонымен қатар ол экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге, адамның ... және өзге ... ... ... жүйеге зиянды әсерінің алдын алуға, биологиялық әртүрлілікті сақтау мен табиғатты ... ... ... бағытталған.
* 1997 жылы 15 шілдеде "Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы Қазақстан Республикасынын Заңы қабылданды.
* 1997 жылы 18 ... ... ... ... ҚР Заңы қабылданды. Бүгінгі күнде экологиялық сараптаманың оң қорытындысы ... ... да бір ... ... жүзеге асыруға рұқсат етілмейді.
* 1993 жылы 21 қазанда қабылданған "Жануарлар ... ... ... және ... ... ҚР ... ... зор.
Қазақстанда табиғатты қорғау қызметін реттейтін арнайы ... бар. ... 2003 жылы 20 ... ... "Жер ... 2003 жылы 9 ... ... "Су кодексі; 2003 жылы 8 шілдеде қабылданған "Орман кодексі",
* 2002 жылы 11 ... ... ... ... ... ҚР Заңы ... Бұл заң әрбір қазақстандыққа қоршаған ортаны ластағаны үшін кәсіпорынды сотқа беруге мүмкіндік береді.
Республиканың атмосфералық ауасына жыл ... үш ... мың ... астам зиянды заттар шығарылады. Қазақстан 1992 жылғы Рио-де-Жанейро Декларациясында 6-қағидасымен бөліп көрсетілген экологиясы неғұрлым нашарлаған елдердің ... ... ... Евро-4 стандартын енгізу қиындықтары және экологиялық жағдайдың өзгеруі
Евро-4 жаңа қатаң стандартын жүзеге енгізуден бұрын, оған қатысты Евро-4 сертификаты отандық автоөнеркәсіпті ... ... ... ... ... мен ... ... Автокөлік жасау өндірісі мұндай радикалды қадамдар мен автокөлік параметрлерінің глобалды өзгеруіне әлі дайын емес делінді. Аргумент ретінде экологиялық ... үшін ... ... бері тым аз ... ... ... Егер ... бұл жолға 1992 жылдан бері түссе, Ресей тек 2006 жылы осы ... іске ... Евро 4 ... ... үшін ... автоларының бағасының жоғарылауына алып келетін барлық автокөлік ... ... ... керек. Ал Отандық нарықта ресейлік авто өндірісінің басты артықшылығы арзан бағасында. Мысалы, Евро-2-ні жүзеге ... ... ... бұл ... ... ... үшін қайта жабдықтандыруы мүлдем мәнсіз болған Ока шығып қалды.
Ресей автоөнеркәсібінің Евро-4 стандартын қабылдауға дайын еместігі оның ... ... 2011 ... 1 ... ... әсер ...
Ресей Федерациясының автокөлік өнеркәсібі мен ауылшаруашылық машина жасау департаменті Евро-3 стандартының қалдығы мен Евро-4 сертификатын ... ... ... ... ... ... енгізді. 2009 жылдың 31 желтоқсанына дейін Евро-3 сертификатын ... ... үшін осы ... ... бойынша Ресей шекарасына кіргізу рұқсаттары берілді.
2010 жылдың қазанында Мәскеу өкілдігі құжат ... ... ... ... ... Евро-4 стандартын қабылдауға өздерінің әзір еместігін айтты. Отынға талаптың қатаңдатылғаны туралы Мәскеуде оның жүзеге асуына жарты жыл ... ... ... ... құрал жалпы қолдану жылдарында эксплуатацияға арналмаса, оған авто үшін Евро-4 экологиялық сертификатының керегі жоқ деген қабыл алмау хаты беріледі. ... ... ... ... кезінде әрдайым Евро-4 сертификатын көрсету міндетті емес.
Соның өзінде Мәскеудің экология департаментінің басшы орынбасарлары 2010 ... ... ... Евро-3 енгізудің жақсы нәтижелері туралы хабарлады. Шамамен барлық ластанудың 90%-ы қалаға автотранспорттан енеді. ... 3,8 млн ... ... ... ... ... біруақытта қозғалыста болатын 300 мыңы коллапсқа әкеледі. Евро-3 Мәскеуде 2007 жылы енгізілді, содан бері ... ... ... ... ... тұрақтандырылған. Бірақ Евро-4-тің енуі астананың экологиясын жақсартуға ... ... ... жаңа ... стандартқа көшу жоғары талаптарға жауап беретін жаңа бензинге көшуді талап етеді. Мамандардың айтуынша, ... ... ... беретін көлік үшін Евро-3 талаптарымен шығарылған немесе Евро-4 сертификатына ие бензинді қолдану экология үшін бәрібір. ... ... өзі ... ... тез ... тап болады. Қозғалтқыш үшін Евро-4 сертификаты Евро-4 бензинін қолдануын жоспарлайды. Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... Евро-3, Евро-4 міндетті сертификаттаудан өткізіп жатыр.
2011 жылы Ресей Федерациясында "Автокөлік және ... ... ... және кеме ... ... ... мен жанғыш мазут отынына талаптар туралы" техникалық регламенттің бөлігі күшіне енеді. Бұл бөлік автокөлік бензиніне қатысты. Жаңа ... ... ... Евро-3, Евро-4 талаптарына сәйкес емес бензинге тыйым салынады. Бензин құю станцияларында бүкіл бензин ... ... ... отын ... болып келеді және бұл отындағы автокөлік саны көбейіп ... ... ... дизельді отынға енгізу 2012 жылға жоспарланып отыр.
3.3 ... ірі ... ... ... мәселелерін шешу тәжірибесі
3.3.1 Қытайда ауа тазалығының жаңа стандарттары мақұлданды
Қытай ... ... ... ... ауа ... жаңа ... ... ҚХР-ның кезекті мәжілісінде РМ2,5-пен сегіз сағат ішіндегі ауадағы озон көрсеткішін ескере отырып, ауа сапасының жаңа стандартын қабылдауға шешім ... Жаңа ... сай ... ... аса аз ... ... ... қоғамға жаңа экономикалық өсу моделіне көшуге мәжбүрлей отырып, табиғатты қорғау талаптарын қатаңдатты. Сонымен қатар, жаңа ... ... ... ... ... де анықталды. Алайда, жарияланған мәлімдемеде, осы екі индекстің нақты көрсеткіштері хабарланған жоқ. Биыл ... аса аз ... мен ... ... орталық бағынудаға 4 қала мен 27 провинцияның орталықтарында жүргізіледі. Ал келесі жылы бұл жұмыс тағы да 113 ... ... 2015 жылы ... ... ... Қытайдың барлық қалаларында жүргізу көзделіп отыр. Қытайдың инженер ғылымдарының академигі Хао Цзиминнің пайымдауынша жаңа стандарттар жергілікті билікті ... даму ... ... ... ... ... ... құрылымды оптимизациялау үшін маңызды тетігі артта қалған және артылған өнеркәсіптік қуатты електен өткізу болып табылады. Қазіргі уақытта 11 әкімшілік-территориялық бөлік ... ... ... РМ 2,5 ... ... ауа ... ... реализациялау графигі мен жүзеге асыру жобасын жасап шығарды. Құрамында Пекин, Шанхай мен Гуандун кіретін 6 қала мен әкімшілік-территориялық ... РМ 2,5 ... ... ауа ... ... ... ... мәселесі ретінде үкімет жұмысы жайлы баяндамасына кіргізуді шешті. ... ... ... отынының шығыны туралы жаңа заңы
2025 жылы АҚШ-та отын шығыны 100 км-ге 4,32 литрден көп болатын автокөлік өндірушілердің көлік шығаруына ... ... жаңа заң ... ... ...
АҚШ-тағы 90% автоөндірушілер 2011 жылдың 29 шілдесінде келісімге қол қойды. Олардың ішінде Ford, GM, BMW, Honda, Chrysler, Jaguar/Land Rover, Hyundai, Kia, ... Nissan, Mazda, Volvo және Toyota ... ... бар. ... қатысқандардың ішінде сондай-ақ United Auto Workers автожинау кәсіпорындары жұмысшыларының кәсіподағы мен Калифорния ... ... бар. Заң ... қабылдауға ірі фирмалардан тек Volkswagen қарсы шықты.
АҚШ президенті ... ... бұл ... ... ... "Отын шығынына қатысты жаңа заң импортталатын мұнайға ... ... ... үшін ... тағы бір ... ... көрсетеді. Келісімге қол қойған көптеген компаниялар жуырдағы бес жылда біздің автокөліктердің отын ... ... ... үшін екі жыл ... жасалған бірінші келісімнің қатысушылары болып табылады. Біз шамданушы мақсатты алға қойдық және көптеген компаниялар осыған қол жеткізу ушін ... ... ... арада автокөліктердің үнемділігінің орта көрсеткіші екі еселенеді және отын шығыны шамамен 100км-ге 4,32 литрді құрайды деп ... ... ... ... арқылы қол жетеді.
Ресейдегі орта отын шығыны ... ... жаңа ... екі ... ... ... айта кету керек.
АҚШ-та сатылатын автокөліктер қазірден гөрі екі есеге дейін аз отынды ... ... ... ... ... мен ... ... жаңа энергоэффективтілік стандарттарын енгізу жайлы хабарлады. Ақ Үй ... 2025 ... отын ... ... 23,2 ... 1 литрге дейін азайтуға шақырып отыр. Қазіргі стандарттар бұл ... ... ... ... АҚШ-тағы жылдық орта отын тұтыну жеңіл автокөліктер үшін 5 пайызға және жүк көліктері үшін 3,5 пайызға азаюы керек.
Президент администрациясы ... және ... ... ... ... отын ... қолданатын автокөлік жасау облысындағы өндірушілердің еңбегін айтып өтті.
Барак Обама бұл келісім америка экономикасының болашағына маңызды рөл ... ... ... майға шығынын азайтып, жаңа жұмыс орындарының пайда болуына септігін тигізетінін атап кетті.
Toyota USA компаниясының президенті ... Ленц бұл ... ... деп атады, алайда Toyota барлығына дайын екендігін хабарлады.
3.3.3 Ең үлкен жетістікке жеткен қала
2 миллион халқы бар Алматы ауасы ... ... 20 ... ... бар ірі ... қандай күй кешуде дейтіндерде табылады арамыздан. Жоқ, ластану көрсеткіші жағынан қаламыз 20 миллионнан астам тұрғыны бар ... 17 ... ... өмір сүретін Тегеран мен Шанхай, 10-15 миллионның аралығында халқы бар Нью-Йорк , Лос-Анжелес , Лондон , Ыстамбұл, Токио мен ... ... ... ... тұр. ... ірі ... тәжірибесін өзімізге үлгі етуімізге болады. Мәселен, 90 - жылдардың ортасында Шанхайдың ортасынан ағып жатқан ... ... "өлі" ... айналып, Шанхайлықтар өзенді "Шанхайдың соры" деп атаған болатын.
Қалалықтар қоршаған ортаны күн сайын 10 мың тонналық қоқысқа көмсе, 700-ге тарта ... ... ... ... экологиясын нашарлатып - ақ жіберген. Шанхайлықтар, Шанхайды әлемдегі ең таза ... ... ... ... ... дереу көгалдандыруға кіріскен. Жасыл - желек қала аумағының 35 пайызын құраған. ... 17 ... қала ... әрбіріне 9,2 шаршы метрлік көгалдандырылған лаңқай тиеді деген сөз.
Қаланың экологиялық ахуалын жақсарту мақсатындағы шараларға бірнеше ... ... ... ... мен автобустарды жанар - жағармайдан газға көшірген. Қоршаған ортаға зиянын тигізген кәсіпорын болсын, адам болсын, оларға қала ... ... ... ... айып салады, тіптен қала көшесінде түкіруге тиым ... ... осы ... соң ... ... ең таза қаласы деп танылып, Қытай үкіметі "Экологиялық - жасыл бақша"- деп тауып, арнайы марапаттаған.
ҚОРЫТЫНДЫ
Автотранспорттың экологиялық қауіпсіздігінің проблемалары мемлекеттің ... ... ... ... ... табылады. Бұл проблеманың мәнділігі мен маңыздылығы күннен күнге өсуде. Бір автокөлік жылына атмосферадан пайдаланылған газдарды қосқанда 800кг ... газ, 40кг азот ... және 200кг ... ... бөле ... орта ...... жұтады.
Экологияға тигізетін залалы жағынан автотранспорт негативті әсер етуі бойынша көшбасшы екенін айта кету керек: ауаның ... - 95%, шуыл - 49.5%, ... ... - 68%. Қазіргі заман талаптарына сай автокөліктің экологияға тигізетін әсері түрлі ... мен ... ... ... ... ... сәйкес дипломдық жұмыста транспорттық құралдардан шығатын пайдаланылған газдардағы зиянды заттардың құрамын реттейтін экологиялық ЕВРО ... ... ... ... ... ... автотранспорттың экологиялық қауіпсіздігінің мәселелерінің келесідей шешу жолдары зерттелді: отынның альтернативті түрлері, экологиялық проблемаларды шешудің басты концепциялары, транспорттық ластанудан қорғанудың ... ... мен қала ... ... ... ... ... үшін автокөлiктiң шығындыларын анықтау ... ... Осы ... ... ала ... ... ... осы мәселе төңірегінде әлемдік тәжірибе қарастырылды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Е.Криницкий. Экологичность автотранспорта должен определять Федеральный закон.// Автомобильный транспорт, №9, 2000. - 34-37б. 2. ... Д.И. ... ... ... направления развития.//Инженер, технолог, рабочий. №2, 2001. - ... С. ... ... газ - ... топливо XXI века. // Промышленность сегодня, №2, 2001. - 12б.4. Кириллов Н.Г. Проблема экологизации автомобильного транспорта.//Промышленность Сегодня, №11, 2001. - 13б.5. ... ... №3, 2008. - 40-41б.
6. В.В. ... В.Б. ... ... ... ... транспорта" Научтехлитиздат - Москва, 1999 - 65-67б. 7. ... И.Е., ... Б.Р. ... ... и ... среда. Учеб. - Москва, 2003 - ... В.Ф. ... А.В. ... ... проблемы развития автомобильного транспорта. - Москва, 1997 - 101-102б.
12. Аксёнов И.Я., ... В.И. ... и ... ... ... - М.: Транспорт, 2001 - ... ... В.Н., ... В.К., Доброхотов В.С. Экология и автомобилизация. - Киев: Будiвельник, 1999 - ... ... ... . Алматы: Агентство РК по статистике. 2001. - 63-68б.
16. Смирнов С. Транспортный комплекс Казахстана: состояние, проблемы, возможности // Транзитная ... 2001. - №3. - 10-15б.
17. ... ... ... ... ... Республики Казахстан // Постановление Правительства РК от 27 апреля 2001. № 566. 18. ... ... ... ... ... ... Перечень и коды веществ, загрязняющих атмосферный воздух. - СПб.: Изд-во , 2000. - 320 с.
Техникалық регламентке 1-қосымша ... ... ... ... ... ... ең үлкен масса*, т
Автокөлiк құралдарының сипаттамасы
М1
-
Жолаушыларды тасымалдау үшiн (жүргiзушiден басқа, сегiзден аспайтын отырғызу орны бар ... ... ... ... ... басқа, сегiзден аспайтын отырғызу орны бар автокөлiк құралдары)
М3
5-тен** жоғары
N1
3,5-ке*** дейiн
Жүктердi тасымалдау ... ... ... ... * ... ... ... орнатылатын арнайы жабдық, жүк баламасы ретiнде қарастырылады; ** екi немесе одан да көп ... ... ... ... ... ... бiр ... құралы ретiндеқарастырылады. Бiрiктiрiлген автобус жолаушылардың еркiн орын ауыстыруы үшiнбiр-бiрiмен өзара өтпе дәлiз ... ... ... салоныорналастырылған екi немесе одан да көп ажырамай бекiтiлген секциялардантұрады; ажырамайтын секциялар бiр-бiрiмен тұрақты бекiтiлген және ... ғана бар ... ... ... ажыратылады; *** жартылай тiркеменi сүйретуге арналған ершiктi тартқыштар үшiнрұқсат етiлген ең үлкен масса ретiнде тартқыштың ... ... және ... ... ... ... арқылы берiлетiн, ең үлкен статикалық тiкжүктемеге сәйкес келетiн массаның, сондай-ақ қажет болғанда ... ең ... ... ... ... ... ...
Бiрiккен Ұлттар Ұйымы Еуропалық экономикалықкомиссиясының Техникалық регламенттiң мақсаты үшiнқолданылатын және ... ... ... үшiн ... ... БҰҰ ЕЭК N 24 (24-03*) ... ... қатысы бар: I. түтiнге қатысты қысыммен от алатын ... ... II. ... ... оларға конструкция үлгiсi бойыншақысыммен от алатын сертификатталған қозғалтқышты орнатуға қатыстысертификаттауға; III. ... ... ... от ... ... бар ... ... сертификаттауға; IV. қозғалтқыштың қуатын өлшеуге қатысы бар бiрыңғай ұйғарымдар". 2. БҰҰ ЕЭК N 49 (49-02*, 49-03, 49-04*) ... ... ... қозғалтқыштарды және табиғи газбен жұмыс iстейтiнқозғалтқыштарды, сондай-ақ ... от ... ... ... ... iстейтiн қозғалтқыштарды және қысыммен от алатынқозғалтқыштармен, табиғи газбен жұмыс iстейтiн қозғалтқыштармен жәнекүшпен от алатын, сұйытылған ... ... ... ... ... ... құралдары ластаушы заттарға қатысты сертификаттауға қатысы бар бiрыңғай ұйғарымдар". 3. БҰҰ ЕЭК N 83 (83-02, 83-03, 83-04, 83-05*) ... ... ... ... ластаушы заттаршығарындыларына қатысты көлiк құралдарын сертификаттауға қатысы барбiрыңғай ұйғарымдар". 4. БҰҰ ЕЭК N 96 (96-01*) ... ... ... және ... мен ... ... ... орнатуға арналған, осықозғалтқыштардың ластаушы заттар шығарындыларына қатысты қысыммен от алатын қозғалтқыштарға ... бар ... ... *БҰҰ ЕЭК ережелерiне өзгерiстер енгiзiлетiн түзетулердiң нөмiрлерi.
Техникалық регламентке 3-қосымша ... ... ... отынның сипаттамаларынақойылатын негiзгi техникалық талаптар
Отынның сипаттамасы
Өлшембiрлiгi
Автокөлiк құралдарынақатысты нормалар
Еуро-2эколо-гиялықкезеңi
Еуро-3эколо-гиялықкезеңi
Еуро-4эколо-гиялықкезеңi
1
2
3
4
5
Бензин
Қорғасын ... ... ... концентрациясы, артық емес
мг/кг
500
150
30
Көмiрсутегiнiң көлемдiк үлесi: ароматтық олефиндi артық емес
пайыз
белгiлен-беген белгiлен-беген
42
18
35
18
Бензолдың көлемдiк үлесi, ... ... ... үлесi, артық емес
пайыз
белгiлен-беген
2,7
2,7
Климаттық жағдай ескерiлген қаныққан будың қысымы: жазғы кезеңде қысқы кезеңде
кПа
35-79,935-93,3
35-79,935-93,3
35-79,935-93,3
Енгiзу клапандарындағы шөгiндi қабаттар, ... ... ... ... кем ... кезiндегi тығыздығы
кг/м[3]
820-860
820-845
820-845
Полициклды көмiрсутегiнiң массалық үлесi, артық емес
пайыз
белгiлен-беген
11
11
Күкiрт концентрациясы, артық ... ... - ... 95 ... ... ... емес ... айдалады
[о]С
360
360
360
Майлау қабiлетi, артық емес
мкм
460
460
460
Отын бүрiккiшiнiң тазалығы, артық емес ... ... * ... ... кезеңiнде анықталады.
Техникалық регламентке 4-қосымша ... ... және ... ... ... жылына байланыстыЕуро-2 экологиялық кезеңi бойынша техникалықрегламенттiң талаптарына сәйкестiк кестесi
Көлiк құралдары және (немесе) олардың қозғалтқыштары шығарылған ... ... ... байланысты Еуро-2 талаптарына сәйкестiгi
Еуропалық Одаққа кiретiн, * бензин қозғалтқыштары
1997 бастап және кейiнгiлер
Еуропалық Одаққа кiретiн,* ... ... және ... ... және ... ... және кейiнгiлер
Канада
2001 бастап және кейiнгiлер
Үндiстан
2005 бастап және кейiнгiлер
Малайзия
2003 ... және ... ... және ... бастап және кейiнгiлер
Ресей
2006 бастап және кейiнгiлер
Өзбекстан
2007 бастап және кейiнгiлер
Украина, М санаты
2006 бастап және кейiнгiлер
Украина, N санаты
2007 бастап және ... * ... ... ... Бельгия, Ұлыбритания, Венгрия,Германия, Греция, Дания, Ирландия, Испания, Италия, Кипр, Латвия,Литва, Люксембург, Мальта, Нидерланды, Польша, Португалия, Словакия,Словения, Финляндия, Франция, Чехия, ... және ... ...

Пән: Транспорт
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 64 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Ленгір-Баянауыл» автомобиль жолының технико-экономикалық негіздеу58 бет
Ақтөбе мұнай өңдеу зауытының бу генераторының автоматтандырылуын жобалау14 бет
Мұнайды дайындау қондырғысындағы құбырлы пештерде мұнайды қыздыру процесінің автоматтандырылуын жобалау»46 бет
Құбырлы пештерді автоматтандыруды жобалау31 бет
Медицина қызметкерлерінің техникалық қауіпсіздігі4 бет
Стандарттаудың экономикалық және әлеуметтік мәселелері6 бет
Тағам өнімдерінің қауіпсіздік менеджмент жүйелері. Тағам тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар5 бет
Ет, құс, жұмыртқа және олардың өнімдерінің химиялық қауіпсіздігінің көрсеткіштері15 бет
Орталық Азия қауіпсіздігінің мазмұны мен механизмдері шеңберіндегі мемлекеттік егемендік мәселесі47 бет
Электр қауіпсіздігінің негіздері5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь