Расторлық графика құпияларының Delphi – ге мүмкіндіктері


Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..


I. Гафикалық мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

1.1. Диаграмма түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

1.2.

1.3. Ақпарат көзі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

II. Растролық суреттер

2.1. Формада сурет салу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

2.2. Оперативтік жадыда сурет салу ... ... ... ... ... ... ... ..

2.3. Логикалық операцияларды түрлендіру ... ... ... ... ..


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Borland корпорациясы аз ғана мерзім ішінде Delphi-дің 7 негізгі версиялары мен бірнеше модификацияларын шығарды. Delphi 7 версиясында өте көп өзгерістер енгізілген. Программалармен қамтаматсыз етудің тиімді өңдеу қүралдарын қажет ету “жылдам жасау” ортасы деп аталатын программалау жүйелерінің пайда болуына алып келді. Мүндай ортаға мысал ретінде Borland Delphi жатады. Жылдам жасау RAD – жүйесіне “Rapid Application Development” жүйесінің негізі визуалды жобалау және оқиғаны өңдеуді программалар технологиясы жатады, оның мағынасы өңдеу үнемсіз жүмыстың көп бөлігін өзіне алады да, программиске диалогты терезелерді және оқиғаны өңдеу функциясын қүрастыру жүмыстары қалады. Ортада қатаң типтелген объектіге бағдарлы тілі қолданылады, оның негізіне Object Pascal (Turbo Pascal жалғасы) жатады. Delphi әртүрлі программаларды қүруға мүмкіндік береді: қарапайым біртерезелі қосымшалардан тармақталған дерекқорларды басқару программаларына дейін. Delphi-дің үлғайтылған мүмкіндіктері графикпен, мультимедиямен, дерекқорларымен жүмыс істейтін және динамикалық қүрылымдармен қосымшаларды қүруға мүмкіндік береді. Delphi-дің айрықша ерекшелігі .NET технологиясының сүйемелдеуі болып табылады.

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1300 теңге




ҚАЗАХСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

Қазақ Мемлекеттік Қыздар Педагогикалық Институты

Жаратылыстану факультеті

ИНФОРМАТИКА КАФЕДРАСЫ

Дипломдық жұмыс

Тақырыбы: Расторлық графика құпияларының Delphi – ге мүмкіндіктері

Қорғауға жіберілді
Орындаған:
________2006 ж.
Кафедра менгеруші
Ғылыми жетекші:
т.ғ.к., доцент Ахатова
Ж.Е.
Салғараева Г.И.

Алматы – 2006

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... .

I. Гафикалық мүмкіндіктері ... ... ... ... ... .. ... ... ... ...

1.1. Диаграмма түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

1.2.

1.3. Ақпарат көзі
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

II. Растролық суреттер

2.1. Формада сурет салу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

2.2. Оперативтік жадыда сурет салу ... ... ... ... ... ... ... ..

2.3. Логикалық операцияларды түрлендіру ... ... ... ... ..

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
...

Кіріспе

Borland корпорациясы аз ғана мерзім ішінде Delphi-дің 7 негізгі
версиялары мен бірнеше модификацияларын шығарды. Delphi 7 версиясында өте
көп өзгерістер енгізілген. Программалармен қамтаматсыз етудің тиімді өңдеу
қүралдарын қажет ету “жылдам жасау” ортасы деп аталатын программалау
жүйелерінің пайда болуына алып келді. Мүндай ортаға мысал ретінде Borland
Delphi жатады. Жылдам жасау RAD – жүйесіне “Rapid Application Development”
жүйесінің негізі визуалды жобалау және оқиғаны өңдеуді программалар
технологиясы жатады, оның мағынасы өңдеу үнемсіз жүмыстың көп бөлігін
өзіне алады да, программиске диалогты терезелерді және оқиғаны өңдеу
функциясын қүрастыру жүмыстары қалады. Ортада қатаң типтелген объектіге
бағдарлы тілі қолданылады, оның негізіне Object Pascal (Turbo Pascal
жалғасы) жатады. Delphi әртүрлі программаларды қүруға мүмкіндік береді:
қарапайым біртерезелі қосымшалардан тармақталған дерекқорларды басқару
программаларына дейін. Delphi-дің үлғайтылған мүмкіндіктері графикпен,
мультимедиямен, дерекқорларымен жүмыс істейтін және динамикалық
қүрылымдармен қосымшаларды қүруға мүмкіндік береді. Delphi-дің айрықша
ерекшелігі .NET технологиясының сүйемелдеуі болып табылады.

Delphi тілінде программалау ортасымен танысу

Delphi тіліндегі қолданбалы программалар немесе қосымшалар IDE
(Integrated Development Environment) дамытылған қүрылымдық ортада
орындалады. IDE ортасы программалаушының қарым-қатынасын үйымдастырып,
әртүрлі басқару қлементтерінен қүралған бірнеше терезелерден түрады. Осы
ортаның қүралдарын пайдалана отырып, қосымшаның интерфейстік бөлігін
жобалауға, программаның кодын жазуға және оны басқару қлементтерімен
байланыстыруға болады. Аталған жүмыстар және программаны түзету, оны
орындау әрекеттері IDE ортасында орындалады.
Delphi ортасын іске қосу үшін, келесі командаларды пайдалану керек:
Пуск — Программы — Borland Delphi —ң Delphi 7.
Delphi-дің ортасы көптерезелік жүйе деп саналады және икемделуіне
байланысты оның көрнісі жүктелгеннен кейін келесі түрде болуы мүмкін (1-
сурет). Интерфейстің қүрамына 4 терезе кіреді:
1. Негізгі терезе (Project 1);
2. Объектілер бақылаушысының терезесі (Object Inspector);
3. Формаларды қүрастырушының терезесі (Form1);
4. Программа кодының терезесі (Unit1.pas).
Негізгі терезеден басқа терезелерді жылжытуға, қкраннан алып тастауға
және олардың өлшемін өзгертуге болады. Delphi бір қүжаттық орта, яғни бір
мезгілде тек қана бір қосымшамен жүмыс атқаруға болады. Программалар
жобасының атауы негізгі терезенің жоғарғы қатарында көрсетіледі.
Терезелерді кішірейту, үлкейту, жабу әрекеттері осы әрекеттердің Windows
ортасында орындалуымен бірдей болып келеді. Форманың терезесінен Unit
кодына өту және одан кері өту F12 пернесі арқылы орындалады. Кейде Delphi
жүктелгенде, Unit терезесі шығады. Сол жақтағы терезе Browser терезесі деп
аталады және бүл терезе арқылы программаның қүрылымымен танысуға болады.

1- сурет. Delphi ортасының көрнісі
Delphi ортасынан шығу үшін негізгі терезені жабу керек.

Негізгі терезе мен компоненттер жинағы
Негiзгi терезе программаның жобасын қүрудағы жүмыстарды басқарады және
Delphi ортасы iске қосылып түрғанда мiндеттi түрде қкранның жоғарғы
қатарында орналасады (2-сурет).
Бүл терезеде Delphi-дiң негiзгi меню жүйесi, пиктограммалық командалық
батырмалары мен

2-сурет. Негiзгi терезенiң көрiнiсi

компоненттер палитрасы орналасады. Негiзгi меню жүйесiнiң опциялар
тақырыптарының қүрамына iшкi меню кiредi.
Негiзгi меню жүйесiнiң қлементтерi сол жағында ¦¦¦ таңба қойылған
арнайы панельдерде орналасады. Негiзгi менюден басқа қлементтердi
панельдегi ¦¦¦ таңбасы арқылы негiзгi терезеден тыс қкранның кез-келген
жерiне жылжытуға немесе мүлдем алып тастауға болады.
Компоненттер жинағы - Delphi-дiң негiзгi байлығы болып табылады. Ол
негiзгi терeзенiң оң жағында орналасып, қажеттi компонентті тез табуға
арналған белгiлерден түрады (3-сурет).
3-сурет. Компоненттер жинағының терезесi
Компонент деп белгiлi бiр қасиеттердi иемденген және форма терезесiнде
кез-келген объектiнi орналастыру мүмкiндiгiн туғызатын функционалды
қлементтi айтады. Delphi ортасының компоненттері 19 топқа бөлiнген, ол
топтарды парақтар деп атайды. Компоненттер көмегiмен программаның негiзi
бөлiгi қүрылады (терезелер, батырмалар, таңдау тiзiмдерi және т.с.с).
Батырмалар панелi сияқты компоненттер палитрасын икемдеуге болады. Ол
үшiн компоненттер палитрасына кiретiн кез- келген пиктограмманы тышқан
тетiгiнiң оң батырмасымен сырт еткiзiп, арнайы редакторды iске қосу керек.
Ашылған менюдегi Properties (қасиеттер) пунктiн таңдағанда 4 –суреттегi оң
жақ терезе шығады.
Мысалы, 3-суретте көрiнбейтiн компоненттер арасындағы Dialogs парағын
алға жылжытсақ, бүл парақта жиi қолданылатын компоненттер орналасады. Ол
үшiн 4-суретте келтiрiлген терезеде Dialogs пунктiн тышқанның сол жақ
батырмасын басып түрып, Dialogs пунктiн Data Aсcess пунктiнiң
орнына қою керек.

4-сурет. Компоненттер жинағын икемдеудегi
терезелер
Форма қүрастырушының және объектілер бақылаушысының терезесі.
Форма қүрастырушысының немесе форманың терезесi - болашақ программаның
Windows терезесiнiң жобасы. Алдымен бүл терезе бос болады, дәлiрек айтсақ,
Windows-тiң стандартты интерфейстiк қлементтерiнен: жүйелi менюдi шақыру,
терезенi үлкейту, кiшiрейту, жабу батырмаларынан, тақырып қатарынан және
қоршаған шегiнен түрады. Бүл терезенiң жүмыс аймағы координттық
тордың нүктелерiмен реттелген.
Программалаудағы айтарлықтай уақытта Lego констукторының бөлiктерiмен
атқарылатын жүмыс сияқты компоненттер жинағынан қажеттi компонентті
таңдап, форманың терезесiнде орналастыруға болады. Сөйтiп, форма
терезесiнде қажеттi компоненттер бiрiнен соң бiрi орналастырылады.
Бүл ерекшелiк –визуалды (көрсеткiш) программалаудың негiзi болып
табылады. Программалаушы әр мезгiлде қүрылатын программаның терезесiн
бақылап отырып, қажеттi өзгерiстердi кез- келген мезетте енгiзу
мүмкiндiгiне ие болады.
Формадағы орналасқан әр компоненттер өзiнiң мекен-жайымен, мөлшерiмен,
түсiмен т.с.с. анықталады. Форманы қүрастыру File = New = Form опциялары
арқылы орындалады. Шығып түрған бос формаға бiр компонентті, мысалы
Standard парағының Button батырмасын орналастыру үшiн компоненттер
жинағындағы Standard белгiсiн сырт еткiзiп, парақты екпiндi күйге
келтiру керек.
Button батырмасының кескiнiн ажырату үшiн тышқанды баспай түрып парақта
орналасқан белгiлердiң үстiнен жылжытып көрген сәтте компоненттердің аты
шығып түрады.
қажеттi компонентті сырт еткiзiп белгiлеп, тышқанды форма аймағының
кез-келген жерiне сырт еткiзсек, форманың бетiнде Button1 қлементi
пайда болады.

5-сурет. Формаға Button батырмасын орналастыру
Компоненттің формадағы мекен- жайын, мөлшерiн форма терезесiнде бiрден
өзгертуге болады, ол үшiн компонентті тышқанның сол жақ батырмасымен
белгiлеу керек (кiшiгiрiм төртбүрыштылар пайда болады). Ендi белгiленген
компонентті тышқанның сол жақ батырмасымен басып түрып, форма аймағының кез-
келген жерiне жылжытуға болады. Мөлшерiн өзгерту үшiн тышқанды қлементтi
қоршап түрған кез-келген төртбүрышқа орналастырсаңыз, пайда болған қос
бағытты тiк сызықты тышқанның сол жақ батырмасын басып түрып жылжытуға
болады. Компонент жою үшiн оны белгiлеп, Delete пернесiн басса жеткiлiктi.
Компоненттің басқа параметрлерiн өзгерту әрекеттерi Объектiлер
бақылаушысы арқылы немесе программаның денесiнде орындалады.
Объектiлер бақылаушысының терезесi екi парақтан қүрылады: Properties-
қасиеттерi және Events –оқиғалары. Properties парағы арқылы компоненттің
қасиеттерi –параметрлерi анықталады, ал Events парағы арқылы компонентті
әртүрлi оқиғаларға сәйкес сезiндiру анықталады. 5-суреттегi Form1
терезесiнде орналасқан Button1 батырмасы - компонент, оқиға - осы
батырманы басу, ал оқиғаға сезiндiру - осы батырма басылғанда қандай
амалдар орындалады- соны анықтауды қажет етедi.
Объектiлер бақылаушысы екi бағанадан қүралған кесте: сол жақ
бағанасында параметрдiң немесе оқиғаның атауы, ал оң жақта – параметрдiң
мәнi немесе оқиғаны өңдейтiн iшкi программаның атауы орналасады.
Кестенiң кез келген жолын тышқанды сырт еткiзу арқылы таңдауға болады.
Бүл жолдағы параметр қарапайым немесе күрделi болуы мүмкiн. қарапайымдарға
бiр мәнмен анықталатын - сан, символдар жолы, True немесе False мәндерiн
қабылдай алатын және т.с.с. компоненттің қасиеттерi жатады. Мысалы,
Caption (тақырыбы) қасиетi бiр символдар жолымен, Enabled (қол жетерлiк)-
True немесе False мәндерiмен, ал Heigh (биiктiгi) және Width (үзындығы)
нақты бiр сандық шамалармен анықталады.
Суреттегi бiрiншi көрiнiстегi “...” белгiсiн басқанда қасиеттiң мәнiн
анықтауға мүмкiндiк туғызатын сүõбаттасу терезесi шығады. Екiншi
көрiнiстiң белгiсiн басқанда қарапайым қасиеттiң болуы мүмкiн
мәндерiнiң тiзiмi ашылады.
Объектiлер бақылаушысы терезесiнiң жоғарғы жағында форманың атауы және
формадағы орналасқан барлық компоненттер және оларға қолданылған оқиғалар
тiзiмi орналасып түрады (7-сурет).

7-сурет. Программада анықталған компоненттер және оқиғалар тiзiмi

Объектiлер бақылаушысының терезесiн тышқанның оң батырмасымен
сырт еткiзгенде локальды меню шығады. Меню қүрамындағы бiрнеше опциялар
терезенi икемдеуге мүмкiндiк туғызады, мысалы Stay on Top оциясы екпiндi
болса, онда Объектiлер бақылаушысының терезесi әрқашанда басқа
терезелердiң үстiнде орналасып түрады.

Программа кодының терезесі

Программа (немесе модуль) кодының терезесi программаның мәтiнiн
қүруға және оны түзетуге арналған. Бүл мәтiн арнайы ережелер бойынша
қүрылып, алгоритм жүмысын анықтайды. Delphi жүйесiнде Pascal тiлiнiң
үлғайтылған және дамытылған нүсқасы - Object Pascal программалау тiлi
қолданылады.
Delphi ортасы iске қосылғанда программа кодының терезесi Windows
ортасының бос терезесiнiң бастапқы кодынан (яғни минималды қажеттi кодынан)
түрады.
Жаңа форманың кодына Delphi ортасы бүл қатарларды автоматты түрде
қосып отырады.
Жобаны қүру барысында осы кодқа қажеттi өзгерiстер енгiзiледi. Delphi
ортасы unit Unit1 және implementation қатарларының аралығын өзгертiп
отырады, ал программалаушының жүмыс аймағы - {$R *.DFM} және end қатарлар
аралығы болады.

Модуль деп программаның белгiлi бiр тәуелсiз бөлiгiн атайды. Жаңа
форма қүрылғанда жаңа модуль жасалады. Жалпы программа қүрамында көптеген
формалар және олармен байланысқан модульдер болуы мүмкiн. Delphi ортасы әр
программаны компиляциялағанда кеңейтiлуi .PAS, .DFM және .DCU болатын
файлдарды қүрады. .PAS файлында программа кодының терезесiндегi мәтiн
көшiрмесi, .DFM файлында форма терезесiнiң мазмүн анықтамасы, ал .DCU
файлында алдыңғы екi файл мәтiнiнiң машина тiлiндегi аудармалары
орналасады. DCU файлы компилятор жүмысының нәтижесi, ендi компоненті осы
файлды өңдейдi, нәтижесiнде орындалатын немесе жүктелетiн .EXE файлы
қүрылады.

Пиктограммалық батырмалар
Пиктограммалық батырмалар арқылы негiзгi меню жүйесiнiң маңызды
опциялары-на тез арада қол жеткiзуге болады. Атқаратын жүмыстарына
байланысты пиктограммалық батырмалар келесі топқа бөлінеді: Standard, View
, Debug, Custome, Desktops.
Бос форма Delphi ортасы жүктелгенде программа кодының терезесi Windows
ортасының бос терезесiнiң бастапқы кодынан (яғни минималды қажеттi кодынан)
түрады. Бүл код функционал-ды толық деп саналады және ол жүмысқа даяр болып
түрады. FileNew Application опцияларын таңдап, программаны iске қосуға
болады.

I. Графикалық мүмкіндіктер

Қозғалысты программалау.

Қозғалысты еліктету немесе анимация қффектін көрсету негізгі үш
қадамдың орындалуымен қамтылады:

Объектіні қкран бетіне шығару (кейде шағын үзіліс орнатылғаны жөн);

Объектіні қкраннан алып тастау;

□ Объектіні басқа жерге шығару.

Диаграмма және график салу

Диаграмма мен график сандық берілгендерді үғынуды жеңілдетуге
бейімделген және Delphi ортасы олармен жүмыс атқаратын компоненттерімен
қамтылған. Диаграммаларды екі топқа бөлуге болады:
□ Индикаторлар;
□ Күрделі диаграммалар және графиктер.

Индикаторларды пайдалану

Индикатор жалпы диаграмманың қарапайым түріне жатады және ол арқылы
кейбір үзақ уақыт орындалатын іс-әрекет (мысалы, дискетті форматтау, файлды
көшіру, т.с.с.) процестердің көрінісін мәтіндік және графикалық түрде
бейнелеуге арналған.

Delphi ортасы жүмыстың орындалуын көрсететін ProgressBar және Gauge
компоненттерін үсынады.
ProgressBar ортаның Win32 парағында орналасқан, бүл компонент белдеу
түрінде болып, кейбір үзақ уақыт орындалатын іс-әрекеттің көрінісін қкран
бетіне шығарады.

Delphi ортасының Win32 парағы
ProgressBar компонентінің индикация өрістері мен реңінің түсін
өзгертетін қасиеттері жоқ, сондықтан бүл параметрлер контейнер
параметрлерімен анықталады. Әдетте графикалық белдеу көк түспен боялады.
ProgressBar компонентінің келесі қасиеттерін негізгі деп санайды:
□ Min және Max - индикатордың алғашқы және соңғы мәндерінің
аралығын анықтайды. Келісімше Min=0%, Max=100% деп саналады.
□ Position - орындалған іс-әрекеттің салыстырмалы көлемін Min және Max
мәндеріне сәйкес анықтайды. Мысалы, Min=0, Max=80 деп көрсетілсе, онда
Position-ның 20 деген мәніне сәйкес орындалған жүмыстың көлемі 25% деп
саналады.
□ Step - индикатордың көлемі өскендегі позицияның қандай мәнге өсіп
отыратынын анықтайды.
Индикатордың позициясын программада көрсетуге болады, мысалы:
ProgressBar1. Position:=35;
ProgressBar-ның қлементінің позициясын StepIt (өсімшесі Step) және
StepBy (Delta:Integer) (өсімшесі Delta) процедуралары арқылы өзгертуге
болады. Мысалы, ProgressBar1.StepBy (13).
Бүл оператор бойынша ProgressBar1-дің индикаторы 13-ке өсіп отырады.
ProgressBar1 компонентінің Caption немесе Text қасиеттері жоқ
болғандықтан, жүмыс атқару индикаторын жазумен қамту үшін, Label
компонентін қолдануға болады.
Samples парағында орналасқан Gauge қлементі қарапайым диаграммаларды
шығаруда қолданылады. Gauge компоненті арқылы белгілі бір параметрдің мәнін
пайызға сәйкестеп, лайықтап шығарады.
Kind қасиеті шығарылатын диаграмманың түрін анықтайды және оның мәні
келесідей бола алады :
□ GkHorizontalBar - көлденең төртбүрыш;
□ gkVerticalBar - тік төртбүрыш;
□ gkPie - сектор;
□ gkNeedle - спидометр;
□ gkText - тек қана мәтін.

1. Диаграмма түрлері

BorderStyle - жиектерінің түрі bsSingle деп анықталса, онда
жиегі жіңішке сызықпен салынады. Егер bsNone деп анықталса - жиегі
болмайды. ForeColor - индикатордың түсін, BackColor диаграмманың
индикатордан бос аймағының түсін, Progress - параметр мәнін пайызға
сәйкестеп анықтайды.
MinValue және MaxValue - параметрдің ең кіші және ең үлкен
мәндерін анықтайды (әдетте ол мәндер - 0% және 100% ).
Мысалы, бейнетаспаны ойнау Animate компоненті арқылы іске асырылады.
Бүл компонент тек тығыздалмаған графикалық бейне бөлігін ойнауға
бейімделген. Осы әрекеттің орындалуын графикалық түрде ProgressBar
компоненті арқылы көрсетуге болады.

График және диаграмма

Chart компоненті әртүрлі күрделі диаграммаларды салуда қолданылады.
Бүл компоненттің қүрамындағы көптеген қасиеттері өздері объект ретінде
анықталған және олардың ішкі қасиеттері болады.

-

Additional парағының Chart компоненті
Тәжiрибеде Chart компонентінің параметрлерін анықтау әрекеттері
Editing Chart редакторының терезесінде анықталады. Ол терезені шақыру үшін
формадағы TСhart терезесiн екі рет сырт еткізіңіз немесе тышқанның ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Delphi дің мультимедиялық мүмкіндіктері
Delphi ортасындағы графиканың мүмкіндіктері
Delphi ортасының мүмкіндіктері
Delphi-дің мультимедиалық мүмкіндіктері
Delphi-дің мультимедиалық мүмкіндіктері туралы
DELPHI-дiң графикалық мүмкiндiктерi және қолданбалары
Компьютерлік графика бойынша
Компьютерлік графика ұғымы
Компьютерлік графика және дизайн
Delphi операторлары
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь