Меншік қатынастары және олардың экономикадағы рөлі

Жоспар:

1. Экономикалық өкіметке кім және қалай қожалық етуде: меншік және меншік құқығы.
2. Қазақстандағы жекешелендіру және оның құқықтық қамтамасыз етілуі.
3. Жекешелендіру бізге не берді? Заңгерлер үшін толғану.
Экономикалық өкіметке кім және қалай қожалық етуде: меншік және меншік құқығы.
«Не-қалай-кім үшін өндіреміз?» деген іргелі сауалдардан басқа, «экономикалық өкіметке кім қожалық етеді?» деген тағы бір негізгі сұрақ бар. Яғни, экономикалық ресурстар және өндіріс нәтижелері : тауар мен қызмет кімдікі болып саналады.
Меншік проблемасымен біздің әрқайсысымыз өмір бойы күн сайын ұшырасып отырамыз. Адамдар «менікі» және «басқанікі» «біздікі» деген ұғымдарды айыра білу қажеттілігі ұдайы ұшырасады. Басқаша айтқанда, бұл ұғымды экономикалық жүйенің орнығуына үкіметтің шараларына, табысты бөлісуге меншік ықпалын талдай келіп түсінуге болады.
Меншік – адамдардың өндірістік және өндірістік емес заттардың иемденуінің тарихи анықталған қоғамдық тәсілі. Ол әрқашанда бұйымдармен байланысты (мүліктермен, иемдену нысандарымен).
Меншік және меншік қатынастарының құқықтарын айыра білу талап етіледі.
Меншік құқығы заң санатының тұрғысынан алғанда иелік ету, ұйғарым жасау және мүліктерді пайдалану қатынастарының жиынтығы болып шығады. Меншік құқығы біздің қатысуымызбен қоғамдық өзара бірлескен әрекеттер реттейтін ереженің басым бөлігін құрайды.
Меншіктің шынайы қатынастары оның экономикалық жүйелерінің негізін құра отырып тарихи – мәдени, ұлттық, географиялық, демогафиялық және қоғамның басқадай ерекшеліктерінен жинақталынады.
Өндіріс құралдарын меншіктену өндіріс процесінде болатын адамдар арасындағы экономикалық өзара қатынастар (өзара байланыс) сипаты ғана емес, сонымен бірге өндіріс өнімін (тауар, қызмет), оның айырбасталу және тұтыну формаларын да анықтайды.
Мемлекет заңнама негізінде «ойын ережесін» бекітеді: кім, қандай жағдайда, қандай жүріс жасай алады?
Сонымен қатар меншік құқығы өз мақсатын көздеген адамдардың таңдау еркіндігін анықтай отырып, не және кімге тән, меншік иесінің ауысуы қалай өтеді деген мәселелерді айырады.
Бұл ретте меншіктің объектісі мен субъектісі деген ұғымдарды айыра білу қажет. Мәселен: «бұл – Абайдың үйі» дегенде, үй меншік объектісі болып, ал, Абай – субъектісі болып саналады.
Меншік құқығы дегеніміз адамның «өзінікі сияқты» немесе «бөтендікі сияқты» заттарға қатысатын айтады және ол: «субъект → объекті деген формулаға негізделеді».
Алайда «бұл Абайдың үйі» деген байламда, Абайдың үйге деген меншіктік құқығы қалай туды және ол енді қалай мойындалады.
Егер меншікті адамдар арасындағы экономикалық қатынастар деп қарайтын болсақ, онда оған жауап беруге болады. Меншіктік қатынас – заттарға байланысты адамдар арасындағы: субъект ↔ субъект: объект деген формула арқылы айқындалады. Басқаша айтқанда, меншік қатысты дегеніміз игілікті иемдену мен оны басқаның иелігінен алу жөнінен субъектілері арасындағы қатынастар жүйесі, ең алдымен өндіріс факторлары қатынастарының жүйесі болып шығады.
«Иемдену – иелігінен алудың» байланыс күші әртүрлі болуы мүмкін. Заттарды жай ғана пайдалануға болады, яғни оның иесі болмай тұрып-ақ оны белгіленген жағдайға қолдануға болады. Меншік иесі заттардың пайдалы қасиеттері әрқашан өз қызығы үшін алынуын қалайды. Заттарды иемденуге немесе соған жуықтау жағдайда белгілі бір мерзімге дейін, яғни толық иесі болмай тұрып-ақ тұтынуға немесе шектеусіз мерзімге дейін, яғни толық иесі ретінде пайдалануға болады.
Бірнеше жағдайларды ұсынамыз.
        
        Экономикалық өкіметке кім және қалай қожалық етуде: меншік және меншік
құқығы.
«Не-қалай-кім үшін ... ... ... ... ... ... кім қожалық етеді?» деген тағы бір негізгі сұрақ
бар. Яғни, экономикалық ресурстар және өндіріс нәтижелері : ... ... ... ... ... ... ... әрқайсысымыз өмір бойы күн сайын
ұшырасып отырамыз. Адамдар «менікі» және «басқанікі» «біздікі» деген
ұғымдарды айыра білу қажеттілігі ұдайы ұшырасады. Басқаша ... ... ... ... ... ... ... табысты
бөлісуге меншік ықпалын талдай келіп түсінуге болады.
Меншік – адамдардың өндірістік және өндірістік емес заттардың
иемденуінің тарихи анықталған қоғамдық тәсілі. Ол әрқашанда ... ... ... ... және ... қатынастарының құқықтарын айыра білу талап
етіледі.
Меншік құқығы заң санатының тұрғысынан алғанда ... ету, ... және ... ... ... ... ... шығады.
Меншік құқығы біздің қатысуымызбен қоғамдық өзара бірлескен әрекеттер
реттейтін ереженің басым бөлігін құрайды.
Меншіктің шынайы қатынастары оның экономикалық жүйелерінің негізін
құра отырып тарихи – ... ... ... демогафиялық және
қоғамның басқадай ерекшеліктерінен жинақталынады.
Өндіріс құралдарын меншіктену ... ... ... ... ... ... қатынастар (өзара байланыс) сипаты ғана
емес, сонымен бірге өндіріс өнімін (тауар, қызмет), оның айырбасталу ... ... да ... ... ... ... ережесін» бекітеді: кім, қандай
жағдайда, қандай жүріс жасай алады?
Сонымен қатар меншік құқығы өз мақсатын ... ... ... анықтай отырып, не және кімге тән, меншік иесінің ауысуы ... ... ... ... ... ... объектісі мен субъектісі деген ұғымдарды айыра
білу қажет. Мәселен: «бұл – Абайдың үйі» дегенде, үй меншік объектісі
болып, ал, Абай – субъектісі ... ... ... ... ... «өзінікі сияқты» немесе «бөтендікі
сияқты» заттарға қатысатын айтады және ол: «субъект → объекті деген
формулаға негізделеді».
Алайда «бұл ... үйі» ... ... ... үйге ... ... ... туды және ол енді қалай мойындалады.
Егер меншікті адамдар арасындағы экономикалық қатынастар деп қарайтын
болсақ, онда оған ... ... ... ... ...... ... арасындағы: субъект ↔ субъект: объект деген формула
арқылы ... ... ... ... қатысты дегеніміз игілікті
иемдену мен оны басқаның иелігінен алу жөнінен субъектілері арасындағы
қатынастар жүйесі, ең алдымен өндіріс факторлары қатынастарының жүйесі
болып шығады.
«Иемдену – ... ... ... күші әртүрлі болуы мүмкін.
Заттарды жай ғана пайдалануға болады, яғни оның иесі ... ... ... жағдайға қолдануға болады. Меншік иесі заттардың пайдалы
қасиеттері әрқашан өз қызығы үшін алынуын ... ... ... ... ... ... белгілі бір мерзімге дейін, яғни толық иесі
болмай тұрып-ақ тұтынуға немесе шектеусіз мерзімге дейін, яғни толық иесі
ретінде ... ... ... ... ... Сіздің сағат жөндейтін шеберханаңыз бар, және өзінің
жөндеумен шұғылданасыз.
2. Жағдай. Меншігіңіздегі сағат жөндейтін ... ... бар. Ол өзі ... ... ... үшін шеберхана
табысын иемденеді. Ал, сіз оның жұмыс нәтижесін – жөнделген,
тұтынуға болатын сағаттарын иемденесіз.
3. Жағдай. Сіздің өз шеберханаңызбен шұғылдануыңызға уақытыңызға жоқ,
бірақ оны ... да ... ... да оны 5 ... ... ... 5 жыл бойы ... өз қалауынша пайдаланады.
Сіз жалдау төлемін табыстан аласыз, ал жалгер өз еңбегінің
нәтижесін иемденеді.
4. Жағдай. Барлығы 3-ші жағдайдағыдай, бірақ жалгер өзі ... ... ... өзінің жобасын жүзеге асыратын
жұмыскерлерді жалдайды, және жалданған жұмыскерлердің еңбек
нәтижесін өзі ... Сіз өз ... ... үшін ... жағдайларда кімнің меншік иесі, кімнің қожа екендігін, шеберхананы
және
шеберханадағы еңбек нәтижелерін кімнің пайдаланатындығын анықтаңыз.
Жауапты 1 ... ... ... ... ... |Шеберхананы |Еңбек |
| ... ... ... ... |
| | | | ... |
|1 |Сіз |Сіз |Сіз |Сіз |
|2 |Сіз |Сіз ... |Сіз |
|3 |Сіз ... ... |Сіз – ... |
| | | | ... ... |Сіз ... |Жұмыскер |Сіз – ... |
| | | | ... ... ... ... ... ... меншіктің өндіріс факторлары
қатынастарынан меншік қатынастары және еңбек нәтижелері ... ... ... бастаған сәттен өзін экономикалық жағынан ақтай алады. Меншік
қатынастарын бір жағында – жеке меншік, ... ...... ... екі ... ... түсінуге болады.
Капиталистік жүйе жағдайында материалдық қорлар үкіметтік емес, жеке
институттар мен жеке адамдардың меншігі болып ... ... ... ... ... келісім жасай отырып, жеке
тұлғаларға немесе кәсіпорындарға материалдық ресурстарды өз қалауларынша
тауып, бақылап, қолданып және кәдеге жаратуларына ерік ... Жеке ... ... бойы мұра ... ... яғни жеке ... иесі
болып әкесі өлген соң баласы мұрагер болып қалады.
Бұл жекеменшік құқығының бұдан өзге де заңды шектеуі бар. Мәселен,
есірткі өндіру үшін қажетті ... да ... ... ... заң
жүзінде тиым салынған.
Коуз теоремасы меншік құқығының мазмұны мен бөлінуінің қорлар
бөлінуіне де, сондай – ақ айырбастың көлемі мен ... ... ... ... ... ... процесіне және сыртқы эффектіге ықпалын
дәлелдеуге арналған. Бұл теорема 1960 жылы жарияланған «Әлеуметтік шығындар
проблемалары» деген мақаласында тұжырымдалынған. Қазір ол Батыста ... ... ... ... ең бір озық ... ... теоремасы төтенше (сыртқы) тиімділік проблемасына арналған. Ол
меншік құқығын бөлісу арқылы ... ... ... ішкі ... ... ... ... келтіреді. Р. Коуз өзінің логикалық
толғамын фермердің егінін көршілес орналасқан ранчо қожасының ірі қараға
таптатуы арқылы түйіндейді. Егер ... ... ... табындарымен егінді
таптатқаны үшін заң жүзінде жауапкершілікке тартылмаса, онда ол өзінің мал
басы мәселесін шешкенімен, ... зиян ... ... де ... ... ... оның ... келтірген зиянына тең боларлықтай айыппұл
төлеуін талап етер болса, онда ол өз ісінің терістігін сөзсіз түсінер еді.
Мұндай жағдайда оның ... ... ішкі ... ... айналары хақ.
Р. Коуздың логикалық толғамында бұл басқаша ... ол ... мал ... ... мемлекетті төрелік міндеттен алып тастап,
егіннің тапталынуына байланысты адамдардың өз ... ... ... ... ... Ол ... жағдайда ранчо қожасы өзінің
жасаған зиянкестігі үшін жауапкершілікке тартыла ма, тартылмай ма, оның
ешқандай мәні жоқ деп ойлайды.
Р. Коуздың ... егер мал ... ... ... ... ешқандай жауапкершілікке тартылмаса, оған одан келер зиян да бірдей
болып шығады. Бұндай жағдайда диқангер тапталған егіннің «құны» үшін, оның
бұдан ... мал ... ... ... ... Коуз ... жасайды: егер меншік құқығы айдай анық және түсінікті болса, егер
адамдар өз еріктерінше ... ... ... нық ... ... ... сыртқы мәселе туындамайды. «Нарықтық ақсату» болмайды, олай болса,
болған іске түзету ендіру мақсатында мемлекеттің араласуына ешқандай негіз
жоқ.
Қазақстан ... ... ... 188 ... ... ... мен мазмұны берілген. Нақтырақ айтқанда, оның 1 – ші
тармағында былай делінеді: ... ...... ... ... өз қалауынша иемдену, пайдалану және иелік құқығын заң актілерінің
мойындауы және қорғауы».
Меншік құқығы былай жіктелінеді:
1. иемдену ... ... ... басқару құқығы;
4. табысқа құқығы;
5. егемен құқығы;
6. қауіпсіздікке құқығы;
7. игілікті мұрагерлікке беру ... ... ... ... құқығы;
9. қоршаған ортаға зиян келтіретін тәсілдерді пайдалануға тиым салу
құқығы;
10. жаза түріндегі ... ... ... ... құқық яғни бұзылған заңды қалпына келтіруді
қамтамасыз
ететін институттар мен рәсімдердің болу құқығы.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 6 – шы бабында ... ... ... Республикасында мемлекеттік меншік пен жеке меншік
танылады
және бірдей қорғалады.
2. Меншіктік дүниелер өздерінің пайдалануларымен қатар қоғамдық
игілікке
қызмет көрсетілуін ... ... ... мен ... иелерінің өз құқықтарын жүзеге асырудағы көлемі мен шегі, ... ... ... анықталынады.
3. Жер және оның қойнауындағы қазбабайлық, су, өсімдік және ... да ... ... мемлекет меншігіне жатады. Жер, сондай – ақ ,
бекітілген негізгі, жағдайға және ауқымға орай жеке меншіктік те бола
алады.
Шынайы шындыққа келетін ... ... ... жеке және ... ... ... әртүрлі топтық (кооперативтік, үлестік
(пай), акционерлік) болып бөлінетін көп түрлі формадағы меншіктердің
араласып, құраласқан, ... ... ... ... ... ... мен құқықтың бөлінбес тұтастығы
болып шығады.
Қазақстандағы жекешелендіру және оның құқықтық қамтамасыз етілуі.
Әкімшіл - әміршілдікпен нарықтық жүйеге өту үшін ... ... алу және ... ... ... ... ... Меншікті
мемлекет иелігіне алуды, мемлекеттік кәсіпорындарды меншіктің басқа
формасына (мемлекеттік емес) қайта құру деп ұққан жөн. ... - ... ... ... ... ... ... өктемдікте болды.
Жекешелендіру дегеніміз азаматтардың немесе олардың бірлестіктерінің
акционерлік қоғамдардың, серіктестіктердің, сондай – ақ кәсіпорындардың
акцияларының (пайларының) барлығын немесе бір бөлігін ... ... ... ... үкіметтің негізгі стратегиясы мемлекеттік
кәсіпорындарды нарықтық бәсеке жағдайында жұмыс істей алатындай жекеменшік
фирмаларға ... Мұны жаңа ... ... ... – ақ бұрыннан
барларын жекешелендіру арқылы жүзеге асыру жобаланған еді. Жекеменшік
секторын дамытуды ынталандыру мақсатында үлкен ұйымдастыру істері мен
кеңмасштабты құқылық реформа ... ... ... ... ... Республикасы Конституциясына
ендірілген, сондай – ақ ол құқық жекеменшік туралы, мемлекет иелігінен алу
және жекешелендіру туралы заңдармен бекітілген. Басқа да ... ... ... ... ... аманатқа, жалға беруге, банкротқа
ұшырауға байланысты заңдар қабылданды.
Жекешелендірудің негізгі мақсаты – мемлекетке тиесілі өндірістік
нысандарды, басқадай материалдық және материалдық емес ... ... ... ету ... ... ... ... ұлттық мүліктерді
қайтару процесінде меншік құқығын дербестеп, орталықтандырылған жоспарлы
экономикадан нарықтық экономикаға көшу үшін қажетті жағдайлар тудыру болып
табылады.
Осы мақсатты жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... ... көпшілігін акциялауды, мемлекеттік
меншік нысандарын шағын және жаппай ... ... ... ... ... шаруашылық құрылымдарының қалыптасуларын тездету;
- жекешелендіру кезінде халықтың барлық тобына жағдай тудыру;
- аса шаруақой ... ... ... ... тобын
қалыптастыру;
- бәсекелестік орта құрып, өндірістегі монополияны жоюды қамтамасыз
ету;
- шағын және орташа ... ... ірі және ... ... ... нысандарын қайта құрудың жеке
жобаларын жүзеге асыру;
- шет ел инвесторларын тарта отырып, жеке меншік бизнесті қайта
құруға байланысты ұйымдық – ... ... ... ... қағаздар рыногының субъектісі ретінде инвестициялық құрылым
жүйесін дамыту және нығайту.
▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬
Қазақстан Республикасында мемлекет иелігінен алу мен ... – 1995 ... (ІІ ... ... ... ... ... ұлттық бағдарламасы үш жоспарлы стратегияны қамтиды,
атап айтқанда, мына элементтерді:
▪ Дүкендер, қоғамдық тамақтандыру пунктері сияқты майда
кәсіпорындарды аймақтық аукциондар немесе сауда шегінде ...... ... ... ... чектері арқылы тез сату.
Бәсекелестікке жәрдемдесу мақсатында жекелеген аукциондар арқылы көтерме
сауда кәсіпорындарын және еліміздегі жүк автокөлік кәсіпорындарының бір
бөлігін бөлектеу және ... ... ... ... материалдық емес жекешелендіру
купондарын Қазақстан азаматтары салған 50 – 100 жеке ... ... ... ... ... сату ... шамамен 5000 орта – ірі
кәсіпорындарды (оларды толықтай мемлекеттік меншіктегі кәсіпорындар ретінде
инкорпорацияланғаннан кейін) жаппай ... ... ... – ала ... ... ... және нормативтік жүйені
өзгертуден кейін жеке негізде аса ірі кәсіпорындарды (көп ... ... ... қала ... табылады) жекешелендіру.
Бұл бағдарламада, сонымен қатар, жекешелендірудің экономикалық
құрылымдар мен әрекеттердің белгіленген өзгертулеріне жәрдемдесетін
бірқатар ережелер бар. Біріншіден, барлық кәсіпорындар ... ... ең ... ... жатады (мысалы, нан өнімдері
комбинатын жеке наубайханаларға айналдырады). Екіншіден, бағдарламада
мыналар ескерілген: 1﴿ жаппай жекешелендіру кем дегенде тиісті кәсіпорынның
51 ... ... ... 2﴿ ... – бір ... қор ... аукциондар
ауқымында 10 пайыздан астам акцияны ала алмайды; 3﴿ 10 пайыздай акция ғана
еңбек ұжымы мен басшылар арасында ... Ең ... ... ... шектеу және мүмкін боларлықтай сатып алушымен құпия
келісімге келуді болдырмау мақсатында премьер – министрдің орынбасары
басқаратын біртұтас орган – Мемлекеттік мүлік комитеті (ММК) ... оның ... ... ... ... ... ... бастапқы кезеңі. 1991 – 1993 жылдың басқы кезіне
өнеркәсіп қорын жекешелендірудің алғашқы кезеңі аясында бірсыпыра шаралар
қабылданды. 7000 – ға жуық кәсіпорын ... 45000 – 50000) ... ... Ол ... ... 12 ... ... ететін
мемлекеттік кәсіпорындардың 10 пайызын құрайтын. Жекешелендірудің бастапқы
кезеңі барысында қорлар, ең әуелі кәсіпорындардың ... мен ... Бұл сату ... ... ... ... ережелердің болмауы
себепті мемлекет мүддесіне зиян болып тиді. Сондықтан мемлекет 1993 жылдың
ақпан, айында ... ... ... ... ... ... одан әрі сатуды тоқтатты.
Ұлттық бағдарлама: 1993 жылы сәуір айында Президент Бүкіл - әлемдік
Банктің жәрдемімен 1993 – 1995 ... ... ... ұлттық
бағдарламасын бекітті. Ауыл шаруашылығына жатпайтын кәсіпорындарды
жекешелендіру процесін әбден реттелінген және тұрақтандырылған ... ... жылы ... кең ... бағдарламасы жүзеге асырылды.
1994 жылдың басында, жүзеге асырылатын жалпы ... ... ... ... 1993 жылы ... айында 6 қалада ұсақ кәсіпорындардың
активтерін сату үшін экспериментті аукциондар өткізілді. 1993 жылдың Қазан
айында ... жүк ... ... 1993 ... ... айынан
бастап өздеріндегі жүк автомашиналарының 20 пайызын аукциондарға ... ... ... ... ... 1993 жылы ... ... қор құрудан басталды, онан соң 1993 жылдың ... ... ... ... ... ... тарату қолға алынды.
Жүздеген фирмаларды акционерлік компанияға айналдыру, ... – ақ ... ... жүргізу істеріне дайындықтар жасалды. 1994 жылы наурыз
айында алғашқы ірі аукциондар сериясы өткізілді. 1994 жылы шілде ... ... ... сауда барысында ірі темекі фирмасын сатып алған
кезде ерекше ірі кәсіпорындарды жекешелендіру басталды. 1994 жылдың басында
үкімет жуық ... ... ... ... болады деп ұйғарылған 38 ірі
компанияның тізімін жариялады.
Ауыл шаруашылығындағы ... ... өзге ... өте баяу ... ... Бұл – ... ... өзіне тән
ерекшеліктеріне, ішінара географиялық, ішінара заңдастыру мәселелеріне
байланысты еді. Қазақстан өндірісті жекешелендіру және орталықсыздандыру
жөнінен ... ... ... ап – ... ... аймақтарға бөлінген.
Өндірісті ұйымдастыру формалары оңтүстікте ұсақ фермалар ... ... ірі азық – ... ... ... ... ... өндіретін мемлекеттік кәсіпорындарды қамтыды.
Оңтүстіктегі суармалы аймақтарға ұсақ жекеменшік фермерлер ... ... ... туғызбайтын. Алайда солтүстікте өндіріс ауыл
шаруашылығы өнімдерін өңдеу жөніндегі ... мен ... ... ... біразға дейін орталықтандырылған күйінде қалды. Мұның
сыртында 1995 жылғы Конституцияда жер және басқадай табиғи ресурстар
мемлекеттікі болып ... және ол 99 жыл ... ... ... мемлекет иелігіне алынбайды, - делінген.
Барлық еңбеккерлерді жекешелендірумен қамтамасыз ету үшін,
жалпымемлекеттік мүліктің бір бөлігін Қазақстанның барша азаматтарына тегін
беру мақсатында ... ... ... ... жүйесі енгізілген болатын.
Жекешелендірудің инвестициялық купондары жөнінде мынадай ойлар болды:
▪ Қазақстан Республикасының тұрғындарына мемлекеттік мүліктерді
өткізуді тездету;
▪ Қазақстанның әрбір ... ... ... ... ... иесі ... ... беру.
Купондардың ақшалай номиналы болған жоқ, олар инвестициялық
жекешелендіру қорына салуға арналған еді. Қазақстан Республикасының әрбір
тұрғыны бәрімен бірдей 100 купон алуға құқылығы ... Ауыл ... 1,2 ... ... ... ... ... Купондық жекешелдіру нәтижесінде республикамызда жаңа меншік
иелерінің орташа тобы пайда болған жоқ.
▪ Жекешелендіру халықтың ... ... ... бір ... ... иесі ... шыға келу ... еместігін ескерместен, тиісті
дайындықсыз жүргізілді.
▪ Жекешелендіру процесі кезінде мүліктер:
- негізгі және айналымдағы қаржы;
- қаржылық активтер;
- бітпеген ... ... ... ... ... ... ... басқа да құндылықтар, дұрыс бағаланбады.
▪ Купондарды инвестициялық жекешелендіру қорлары сатып алды, бірақ көп
ұзамай олар қайтадан құжатталынды ... өз ... бір тиын ... ұүрдымға кетті.
▪ Еңбек ұжымдары меншік иелері бола алмады.
Бүтіндей ... ... ... меншіктегі 3073 нысан
жекешелендірілді. Аукциондарда әлеуметтік инфрақұрылымдағы 2716 нысан
сатылды және 514 акционерлік қоғамдардың акцияларының мемлекеттік пакеттері
таратылды.
Қазақстан қор биржасында 11 акционерлік қоғамның ... ... ... ... ... мемлекеттік пакеттері сатылды.
Сатып алу сұранымдарына, әсіресе материалдық – техникалық жабдықтау
және өткізу, көлік және байланыс, ауыл шаруашылығы, құрылыс, ... ... ... ... ие болды.
Жекешелендіру бізге не берді? Заңгерлер үшін толғану.
«Жекешелендіру Сізге не берді?» - деп ... ... ... ... ... «Деловая неделя» газеті өзінің оқырмандарына.
Игорь Раушенбах, «Алматы ауыр машина жасау зауыты» АҚ вице –
президенті:
- Менімше бұл сұрақ бос ... ... ... Ия, біз, ... өзінде жекешелендірілгенбіз. Бірақ ол бізге не берді? Машина жасау
өте қиын ... ... ААЖЗ ... ... ... ғана ... ... барлық жиынтықтың 2,8 пайыз акциясы тиесілі, бірақ олардың өзі
жұмсалмайтын қор.
Серікболсын Әбділдин, Қазақстан Коммунистік партиясының бірінші
хатшысы:
- ... ... ... ештеңе де емес. Сөйте тұра өкімет
басындағы шенеуніктердің белгілі бір тобы ... көп ... ... ... ... 2 – 3 пайыздай болады. Жекешелендіру, сондай – ақ,
еліміздің қатардағы тұрғындарына да ... ... жоқ, ... ... ... ... ... бойынша ол 2 – 3 пайызды құраса, ол
ауыл шаруашылығында 20 пайызға жуықтады. Бұл ... ... ... ... өтті ... сөз. Басшылық саясаты теріс болды
және еліміздің нарықтық рельске өтуіне ықпал ете алмады. Қазір ... ... ... және ... ... жекешелендіру жалғасу
түсуде. Бұл да халықтың иығына ауыр жүк болып батуда, ... тағы ... ... ... ... біздің сыбайластық (мафия) басқалардан өзгеше. Ерекшелігі сол –
біздің
сыбайластар жекешелендіру беріп ... ... ... ... ... мысалы, Қытайда жекешелендіру өзгеше өтуде. Мен өзіміздегі
жекешелендіруді жасау әдісін өте қате деп санаймын.
Зейнолла Кәкімжанов, ҚР ... ... ... Мен ... ... және ... алғанда меншіктің материальды
түрлерін ұнатпаймын, сондықтан менде шаруашылық ... ... жоқ. ... мәселеге республикалық тұрғыдан келетін болсақ,
жекеменшік сектордың пайда ... ... ... бағалануда. Әрине,
жекешелендіруге қатысты әртүрлі болуы мүмкін; әлде дұрыс, әлде ... ... ... ... барлық істеріне жауап беретін
меңгерушілердің немесе қожайындардың пайда болуларын теріс фактор деп айта
алмаймыз. Біз ... ... ... ешкімге де тән еместігін бәріміз де
жақсы түсінеміз яғни мемлекеттік меншікке дерексіз жауапкершілік - әртүрлі
түсінілетін өте ... ... ... ҚР Президенті жанындағы стратегиялық зерттеулер
жүргізетін Қазақстан ... ... ... Жекешелендіру маған іс жүзінде дәнеңе берген жоқ. Бәлкім, көптеген
азаматтар секілді тек пәтерімді ғана ... ... ... газды,
электр жарығын, суды бермей қою жөніндегі ұдайы жасалатын ... ... ... ... ... ... болсақ, онда тіптен өзгеше
көріністер ... ... ... ... жеке меншікке көптеген
шағын және орта бизнес нысандары, бірқатар ірі кәсіпорындар өтті. Меншік
иелерінің әлеуметтік топтары ... ... ... ... ап – айқын.
Менің ойлауымша, бұл процес ... де ... ... ... ... ... алым – салықтармен тұншықтырыла бастаған шағын және орта ... - әрең ... ... Ал отандық ірі бизнестерге келетін болсақ, олар
Қазақстан өндірісін қаржымен инвестициялауға ешқандай мойын ... ... ... не шет елге ... не жеке ... ... көтеретін
шараларға жұмсалуда. Болмай бара жатса, сауда мен шикізат ... ... ... табылуда. Бұл – табысты жүргізілген
номенклатуралық жекешелендірудің заңды ... ... ... ... ... ... ғана ... астында қалды.
Леонид Соломин, Қазақстанның еркін ... ... ... ... ... мен өзімді нарықтық қатынаста тұрғандай
жекешелендіруден ерекше сезініс таптым. Ал ... ... ... олардың қатысуынсыз өткендей жағдайда қалды. ... және тағы ... ... ... адамдардың
пайдаларына қарай алдау болып шықты.
Дұрыстау елдерде жекешелендіруге қатысушылардың бәрі бірдей ... ... ... ... ойын ... бар. ... ... тәртіп
төмендегілерге белгіленген де, жоғарыдағылырға ерекшелік берілген.
Сондықтан жүргізілген жекешелендіру кезінде көптеген ... ... ... Бірақ осы қадамдарды жасай отырып, ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ете
алмады, сол нысандарда еңбек еткен өз азаматтарының құқықтарын ... ... өз ... ... ... ... ... Сол себепті Қазақстанда қазір жұмысшы күші ең арзан болып, әлеуметтік
кепілділігі әлсізденіп кетті.
Еркін ... ... ... ... деген
меншіктің жаңа түрін құру жөнінен ұсыныс жасады. Бұл механизм ... ... ... және ол өзін ... ... ... Бүгін әлеуметтік
жеңілдіктер азайтылып, бюджетті толтыру қиындап отырған шақта халық үмітке
ғана иек артуды. ... ... өмір сүру де ... емес.
Азат Нүкішев, Қазақстанның қор биржасының президенті:
- Қатардағы адамдар ретінде жекешелендіру маған ештеңе берген жоқ.
Оның ... осы ... ... бастаған мен үшін жаппай
жекешелендірудің таңдап алынған схемасын жан – ... әрі ... ... ... ап – ... Мұның өзі
құнды қағаздардың рыноктағы белсенді ... ... ... ... ... жалпы алғанда көпшілікке арналған
акцияға деген елдің сенімін жойды.
Ерлан Бекхожин, ҚР ... ТРК ... ... ... бір – ақ нәрсе берді. Мен өзім тұрып жатқан
пәтерімді
жекешелендіріп алдым. Егер осы процестің барысын түгелдей алып ... ...... ... ... әу ... – ақ
іске алғысыз екендігі түсінікті болатын. Бастапқы шарттары біркелкі
болмады. Менімше, жекешелендіру кезінде халыққа мейлінше мол мүмкіндіктер
беру керек еді. ... алып ... ... ... іс, ... иесі ... болуда. Ендігі болашақ соларға байланысты.
Болат Әбілев, «BUTYA» ЖТАҚ (жабық типтегі акционерлік қоғам)
президенті:
- Ақыр соңында сағымға айналатын үміт не ... ... ... қол жеткізушілікті, ашықтықты сақтау деген ұранмен басталған
жекешелендіру ақыр соңында мәні мен ... ... ... өзгертті.
Қоғамдық байлықтағы өз еншісін алуға деген еліміздің әрбір ... ... ... ... ... ... бағдарламасы ойға
алғандай болып орындалмады. Нәтижесінде бағдарламаның негізгі ...... ... және ... акционерлері – еліміздің
еңбекшілері құр қол қалды. Не деуге ... Бұл ... ... ... және ... пайдасыз да. Сіз жауап беруді қажет
етпейтіндей суылдақ сұрақ қойдыңыз. Жауабы баршаға ... ... ... даму институтының экономикалық зерттеу
Орталығының ғылыми қызметкері:
- Меншіктің қайта ... ... ең ... ... нәрсе -
өндірістің тиімділігін көтерумен бірге белгілі дәрежеде қоғамның
әлеуметтік – саяси жүйесін демократияландыру ... ... ... ... ... ... ... республикадағы жекешелендіру көрсетілген функцияларды толық
орындай алмады. Біріншіден, ... ... ... ... ... тиімді меншік иелерін таппады. Бұл өнеркәсіп орындарын
басқару әдістерінен айқын ... ... ... ... 60 ... астам
өнеркәсіп нысандары шығында отыр. Екіншіден, мемлекеттік меншіктердің
иелену құқығын біреулерге жай ғана құжаттай салу монополияланған
құрылымдарды ... Олар ... ... ... ғана ... ... ... ішкі және сыртқы саясаттарына да ықпал етті,
нәтижесінде, ол ... ... ... ... мен ... меншікті жай
ғана қайта бөлу секілді болып шықты.
Тоқтар Есіркепов, «Туран» университетіндегі Қазақстан қоғамын жүйелеп
зерттеу институтының директоры, экономика ғылымының докторы, ... 1991 жылы ... ... ... жекешелендіру процесі
жекеменшік институтының аяғына тік тұруына ықпал етіп, нарықтық
экономиканың негізін қалыптастыруға тиісті еді. Алайда, қазіргі
уақытта мемлекеттік ... ... ... ... ... ... Себебі мемлекеттік меншік пен жекешелендіруді
басқару жөніндегі департамент өз алдына ... ... ... ... ... ... құрамында қалу фактысының өзі
Қазақстан Республикасындағы жекешелендіру процесі стратегиялық
немесе құрылымдық мәселелермен емес, жалған шешімдермен
байланыстылығы бар ... ... ... ... менің
ұсынысым, мемлекеттік меншікті басқарудың берік механизмін жасау
қажет деген ойға тіреледі. Ал оған тек қана ... ... ... үкіметтің қолы тимей – ақ жүр.
Осыған байланысты шетелдік инвесторлардың қызметін бақылауды
күшейту және тым болмаса ... ... ... ... жыл сайын жариялау арқылы ниеттерін ашып көрсетіп отыру
керек – ақ.
Ауыл шаруашылығына пайдаланатын жерге жеке меншікті ендіру секілді
маңызды ... ... ... ... ... ... оны қоя тұру жөн.
Себебі мен бұдан бұрын сіздердің газеттеріңіз арқылы ҚР ... ... пен ... ... және ... ... туралы өз пікірімді білдірген болатынмын. Менің ойымша жерге
жекеменшіктікті қолдану үшін тым болмаса бір облыстың көлемінде эксперимент
жүргізу керек. Тек ... ... ... ... үш немесе бесжылдық
жұмыс істеуден соң ғана ол өз артықшылығын көрсетер еді.
Жоспар:
1. Экономикалық өкіметке кім және ... ... ... ... және ... ... ... және оның құқықтық қамтамасыз етілуі.
3. Жекешелендіру бізге не берді? Заңгерлер үшін толғану.
Қазақстан ... ... және ... ... ... ... және ... экономикадағы рөлі
Орындаған
Тексерген:

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Несиенің қажеттілігі және оның мәні мен капиталы26 бет
Корпорацияның меншікті капиталының рөлі36 бет
Меншікке салынатын салықтар және олардың Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі рөлі34 бет
"Экономикалық теория негіздері."11 бет
«Шағын және орта кәсіпкерлік»15 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері20 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Билирубин4 бет
Бюджетті жоспарлау негіздері45 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь