Ауыл мектептеріндегі педагог-психолог қызметі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
1 Ауыл мектептеріндегі педагог.психолог қызметінің құрылымдық
ерекшеліктері
1.1 Ауыл мектептеріндегі педагог.психолог қызметінің мәні ... ... ... ... ... ... ... 8
1.2 Педагог.психолог маманның мектептеріндегі оқушылармен
жүргізетін жұмыстарының ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
2. Ауыл мектебіндегі педагог.психолог қызметінің
ғылыми.әдістемелік негіздері
2.1 Ауыл мектебіндегі педагог.психолог қызмет
ерекшелігінің моделі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .37
2.2 Педагогикалық.психологиялық тәжірибенің нәтижесі ұсыныстар ... ... ... 44
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .58
Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...64
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...67
Зерттеу жұмысының өзектілігі.Қазіргі нарық жағдайындағы ауыл мектебіне, оның ішінде шағын жинақталған мектептерге мемлекет тарапынан ерекше қамқорлық қажет. Бүгінгі күні ауылдық жерлерде қалыптасқан жағдай ешқандай сын көтермейді. Оңтайландыру желеуімен ауылдық жерлердегі мектептердің, оның ішінде шалғайдағы елді мекендерде орналасқан шағын жинақталған қазақ мектептерінің жабылуы ешкімді де бейтарап қалдыруы тиіс емес.
Адам бойындағы ұлттық мінез-құлық қасиеттерін, өз халқының рухани дүниесін қалыптастырып, ұлтымыздың зиялыларын даярлайтын, рухани дүние негізін құрайтын, рухани дүние негізін қалайтын ауыл мектебі болады.
Жалпы білім беретін ауыл мектептерінің қала мектептерімен салыстырғанда айырмашылықтары бар екендігі сөзсіз. Атап айтсақ, олар ауыл мектептерінің көбіне тән шағын жинақталған сипаты, ауыл мектептерінің ірі мәдени, ғылыми орталықтардан алшақтығы, шалғай елді мекендерде орналасуы, ауылдық жерлерде мектепке дейінгі, мектептен тыс тәрбие мекемелерінің жеткіліксіз болуы, мектепке қарасатын шағын аудандардың аумақтық жағынан шашыраңқылығы және т.б.
Кез келген мемлекетттiң өркениеттiлiгi онда өмiр сүретiн халықтың бiлiм деңгейiмен бағаланады. Ал өркениеттiлiктiң негiзi мектепте қаланып, мектепте қанат жаяды. Елбасы Н.Ә. Назарбаев Үкiметтiң кеңейтiлген отырысында сөйлеген сөзiнде: “Мектеп туралы мәселенiң көтерiлiп жатқаны өте дұрыс. Мектеп әлеуметтiк мәселелердiң iшiндегi ең өзектiсi”,- деген пiкiрі айта келе әсiресе ауыл мектебiн өркендетуге, ауыл мектебiнiң жағдайын жақсартуға баса көңiл бөлу қажет екенiне баса мән бердi. Сол себепті де қазiргi нарықтық экономика жағдайындағы ауыл социумының бiлiм беру ісін ұлттық құндылықтар мен әлемдiк педагогика жетiстiктерiн ұштастыру аясында дамытудың ғылыми-әдiснамалық негiздерiн жасау мақсатында жүйелi жұмыстар жүргiзудiң қажеттiгi заман талабынан туындап отыр.
Ауылдағы бiлiм мекемелерін реформалап, оны нарықтық экономика жағдайында нормативтiк құқықтық, ғылыми-әдiстемелiк негiзде ұйымдастыру, басқару, қаржылық-материалдық жағынан қамтамасыз ету, ауыл мектептерiнің құрылымдық жүйесiн жетілдіруді қоғамдық өмiр мен әлеуметтiк құбылыстардың ерекшелiктерiн ескере отырып, дамыту да өзекті мәселелер қатарынан орын алып отыр.
Қазіргі өркениетті заманда жан-жақты, рухани, үйлесімді, жоғары мәдениетті адамды қалыптастыруға психология ғылымы ерекше үлес қосып отыр. Оның ішінде ауылдық мектептік педагогикалық-психологиялық қызмет оқу-тәрбие үрдісіне ғылыми және практикалық психологияға аса мұқтаж. Осыған байланысты елімізде күнделікті дамып келе жатқан ауылдық мектептік педагогикалық-психологиялық қызметтің ұйымдастырылуының ғылыми негіздемелері практикалық тәсілдеріне қатысты көптеген сұрақтар туындап отыр.
1. Қазақстан Республикасының Білім туралы заңы //Егемен Қазақстан, 1999, 1 маусым.
2. Қазақстан Республикасы азамат тарихының жаңа әлеуметтік-әкономикалық мінез-құлқын қалыптастыру тұжырымдамасы. –Алматы:Қазақстан, 1999- 33–40 б.
3. Қазақстан Республикасы этникалық-мәдени білім дберу тұжырымдамасы. //Егемен Қазақстан, 7 тамыз, 1996 -3 б.
4. Қазақстан Республикасының гуманитарлық білім беру тұжырымдамасы. –Алматы: Қазақстан, 1994 ,Б.5-37 б.
5. Набиев Б.Т. Формирование у учащихся позновательного интереса к предмету постсовеиском взаимосвязи урочных и внеурочных занятии. Дисс … канд.пед. наук–Алматы-1998 -146 б.
6. Тамаев А.Т. Әдебиет сабақтарында жоғары класс оқушыларының оқырмандық қызығушылығын қалыптастыру.Дисс … пед.ғыл.канд. –Алматы-1995 -25 б.
7. Актуальные психолого-педагогические проблемы обучения и воспитания. Тезисный доклад конференции… - Рига –АГУ- 1979-17 б.
8. Леонтьев А.Н. Деятельность. Сознание. Личность. М.,”Политиздат”, 1975-304 б.
9. Жарықбаев Қ.Б. Психология. –Алматы, 1993- 272 б.
10. АнаньевБ.Г. Позновательные потребности интересов // Ленинградский гос. Университет-1959.
11. Ананьев Б.Г. Человек как предмет познания.Л., ЛГУ,1968- 339 б.
12. Жарықбаев Қ.Б. Психология.-Алматы, 2000.
13. Т.Т.Тәжібаев. Абай жастарды тәрбиелеу туралы. Алматы, 1964.
14. Алдамұратов Ә.А. Қызықты психология. Алматы, “Қазақ университеті”, 1991-112 б.
15. Жарықбаев Қ.Б. Психология. Педучилищелерге арналған. Алматы,”мектеп”, 1982.
16. Жалпы псхология В.В.Богословский, А.А. Степанов, А.Г. Ковалев, редакциясымен. 2-басылымынан қазақ тіліне аударылған. Алматы.:1980.
17. Жүсіпбек А. Психология. Алматы.: 1995 -310 б.
18. ЛихачевБ.Т. ПедагогикаКурс лекций.М.,”Прометей”,1992-330 б.
19. Психология позновательной деятельности // МГУ, М.,197- 244 б.
20. Философиялық сөздік. Алматы, 1996-412 б.
21. Серкқалиұлы З. Дүниетану даналығы // Ғылыми және көркемдік таным ерекшеліктері. –Алматы.: Білім, 1994-224 б.
22. Мадин И. Қазіргі дәуірдегі педагогикалық ой-пікірлердің дамуы. – Алматы, 1974, 5-14-36 б.
23. Педагогикалық-психологиялық іс-әрекеттің маңызы // Мектеп директоры, 2003, №4, 47 б.
24. Әбиев Ж., Бабаев С., Құдиярова А. Педагогика. – Алматы: Дарын, 2004, 362-428 б.
25. Ғаббасов С. Халық педагогикасы мен психологиясының негіздері. – Алматы: ҚазМемҚызПИ, 2005- 323 б.
26. Әуренова М. Балалар үй жағдайындағы психолог іс-әрекеті // Мектептегі психология, 2006, №3, 12-13 б.
27. Адам – қоғам – ғылым – Мәскеу: Педагогикалық психология, 1993, 20-21 ақпан, 121 б.
28. Психологиялық қызмет көрсету //Мектептегі психология,2006,№2,27 б
29. Мұқанов М.М. Жас және педагогикалық психология. – Алматы, 1982, 246 б.
30. Сақтағанова Т.С. Өркениетті білім беру жүйесіндегі педагогикалық- психологиялық қызмет // Мектептегі психология, 2006, №2, 6 б.
31. Обухова Л.Ф. Возрастная психология. М.: Изд-во МГУ,1997.-15-21 б.
32. Кон И.С. Психология старшеклассника. М: 1980.-31-33б.
33. Слободчиков В.И., Исаев Е.И. Основы психологической антропологии. Психология развития человека. Развитие субъективной реальности в онтогенезе: Учебное пособие для ВУЗ-ов.-М.: Школьная Пресса, 2000.-416.-291-292 б.
34.Кон И.С. Психология старшеклассника. М: 1980.-31-33 б.
35. Личко А.Е. Психопатии и акцентуации характера у подростков.-М.: 1988.-26-29 б.
36. Кон И.С. Психология ранней юности. М:1980.106-107 б.
37. Фельдштейн Д.И. Психология развития личности в онтогенезе. М:,1989.-55-63 б.
38.Хмель. В. Основы психодиагностики. М:, 1996.-79-100 б.
39. Психология современного подростка / Под. Ред. Фельдштейн Д.И. М.:
Педагогика, 1987.-39-43 б.
40. Формирование личности старшекласника. / Под. Ред. Дубровиной И.В./М:, 1989.-121-124 б.
41. Цукерман М. Психология саморазвития.М:, 1998.-166-169 б.
42. Школа и психическое здоровье учащихся. /Под. Ред. С.М. Громбаха. М: Медицина, 1988.-6-18 б.
43. Веселова В.В. Билет в будущее. М:, 1990 7-10-18 б.
44. Захаров Н.Н. Профессиональное самоопределение школьников. И:, 1988 7-78-85 б.
45. Мұқанов М.М. Педагогикалық және жас ерекшелік психологиясы. А., 1979.-139 б.
46. Мұқанов М.М. Педагогикалық және жас ерекшелік психологиясы. А., 1979.-203-209 б.
47. Абулханова-Славская К.А. Стратегия жизни. М:, 1990.
48. /Под. Ред. С.М. Громбаха. М.: Медицина, 1988.-169-171 б.
49.Выготский Л.С. Вопросы детской психологии. СПб:Союз,1997.-40-41б.
50. Методические рекомендации и материалы к профессиограмме современного учителя /под ред. Г.А.Бордовского. - Л., 1987.
51. Стефановская Т.А. Педагогика: наука и искусство. – М., 1998.
52. Есаулова М.Б., Лобанова Н.Н. Самоанализ профессиональной педагогической деятельности. - СПб. 1999.
53. Поляков В.А. Технология карьеры. – М., 1995.
54.Рогов Е.И. Личность учителя: теория и практика. – Ростов-на-Дону. 1996.
55. Сорина Н. Необходимый имидж. – М., 1999.
56.Радионова Н.Ф. Взаимодействие педагогов и старших школьников. - Л., 1998.
57. Бурбаев Т.К .Этномәдени архетип - ұлт менталитетінің өзегі //Қоғамның рухани дамуы: музыка және ғылым. - Алматы: Ғылым, 2002. -244 б.
58.Дүйсембекова.Ш.Д. Мұғалімнің жеке тұлғасы және оның кәсіби мәдениеті. – Семей, 2005.
59. Макаренко А.С. Педагогикалық шығармалар. - Алматы.1954.
60. Сухомлинский В.А. Балаѓа жүрек жылуы - Алматы.1987.
61.Краковский. А.П. О подростках. М.: Педагогика, 1970.-19-26 б.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
......................................................3
1 Ауыл мектептеріндегі педагог-психолог қызметінің құрылымдық
ерекшеліктері
1.1 Ауыл ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарының ерекшелігі…………………………………………....21
2. Ауыл мектебіндегі педагог-психолог қызметінің
ғылыми-әдістемелік негіздері
2.1 Ауыл мектебіндегі педагог-психолог қызмет
ерекшелігінің
моделі......................................................................
...........................37
2. ... ... ... ... өзектілігі.Қазіргі нарық жағдайындағы ауыл мектебіне,
оның ішінде шағын жинақталған мектептерге ... ... ... қажет. Бүгінгі күні ауылдық жерлерде қалыптасқан жағдай ешқандай
сын көтермейді. Оңтайландыру желеуімен ауылдық ... ... ... ... елді ... ... ... жинақталған қазақ
мектептерінің жабылуы ешкімді де бейтарап қалдыруы тиіс емес.
Адам бойындағы ұлттық мінез-құлық қасиеттерін, өз ... ... ... ... ... ... ... дүние
негізін құрайтын, рухани дүние негізін қалайтын ауыл мектебі болады.
Жалпы білім беретін ауыл ... қала ... ... бар ... ... Атап айтсақ, олар ауыл мектептерінің
көбіне тән шағын жинақталған сипаты, ауыл мектептерінің ірі ... ... ... шалғай елді мекендерде орналасуы, ауылдық жерлерде
мектепке дейінгі, мектептен тыс тәрбие мекемелерінің жеткіліксіз болуы,
мектепке қарасатын ... ... ... жағынан шашыраңқылығы және
т.б.
Кез келген мемлекетттiң өркениеттiлiгi онда өмiр сүретiн халықтың бiлiм
деңгейiмен ... Ал ... ... мектепте қаланып,
мектепте қанат жаяды. Елбасы Н.Ә. ... ... ... ... ... “Мектеп туралы мәселенiң көтерiлiп жатқаны өте
дұрыс. Мектеп әлеуметтiк мәселелердiң iшiндегi ең өзектiсi”,- ... ... келе ... ауыл ... ... ауыл мектебiнiң жағдайын
жақсартуға баса көңiл бөлу қажет екенiне баса мән ... Сол ... ... нарықтық экономика жағдайындағы ауыл социумының бiлiм беру ісін
ұлттық құндылықтар мен әлемдiк педагогика ... ... ... ... ... ... мақсатында жүйелi жұмыстар
жүргiзудiң қажеттiгi заман талабынан туындап отыр.
Ауылдағы бiлiм ... ... оны ... ... нормативтiк құқықтық, ғылыми-әдiстемелiк негiзде ... ... ... ... ету, ауыл ... ... жетілдіруді қоғамдық өмiр мен әлеуметтiк құбылыстардың
ерекшелiктерiн ескере отырып, дамыту да өзекті мәселелер ... ... ... ... ... ... рухани, үйлесімді, жоғары
мәдениетті адамды ... ... ... ... үлес ... ... ішінде ауылдық мектептік педагогикалық-психологиялық қызмет оқу-тәрбие
үрдісіне ғылыми және практикалық психологияға аса ... ... ... ... дамып келе жатқан ауылдық мектептік педагогикалық-
психологиялық қызметтің ... ... ... ... ... ... ... туындап отыр.
Мұндағы зерттеуіміздің мақсаты, ауылды қайта ... ... ... өркениеттілікке ұмтылдырып, білімді де тәрбиелі, ұлтын, туып өскен
жерін қадірлеп, жаңалыққа талпынысын қанағаттандыру. «Ұлттық рух ... ... ... ... ... ... ... болмайды» -деп әл-Фараби
рухани-адамгершілікті тәрбиелеген ... ғана өз ... ... ... азамат болатынын түсіндіреді. Осыған байланысты жалпы
адамзаттық қадір-қасиетінің мән-маңызын түсінетін, жаны да, тәні де ... ... ... бар, ... ... ... ең ... мәселе ауыл мектептеріндегі педагогикалық-психологиялық
қызметін дамыту болып отырғаны анық. ... ... ... ... ... етуге олардың шығармашылық қабілеттерінің дамуы үшін жағдай
жасау ... ... ... ... ағарту ісі және
педагогикалық–психологиялық ой-пікірдің даму тарихына арналған ... ... ... мен ... ... ... ... ғылыми тұжырымдауда мәні ерекше ... ... ... ... ... ... Ә. ... Т.Т.Тәжібаев, С.А. Ұзақбаева, Г.А. Уманов,
Г.М.Храпченков, В.Г. ... К.Ж. ... М.М. ... ... Н. ... мектептерінің жұмысы мен олардың дамуын ... ... ... біршама (В.М. Величкина, П. ... ... Г.Ф. ... және т.б.). Бұл ... жұмыстарында ауыл
мектептерінің даму тарихына жалпы сипаттама берілген. Ал, ТМД ... ... ... Л.Г. ... Н.В. ... А.Ф. Иванов,
А.М. Низамов, Л.А. РОдова, И.М. Чередов, В.А. ... А.П. ... ... ... ... Республикада ауыл мектептерін Г.З. Әділғазинов,
З.А. Алдамжаров, Ж.С: Сардарова, Қ.Б. ... Е.Б. ... ... Н.М. ... К. ... және т.б. ... ... ауыл мектебі оқушыларымен ... ... ... кейбір ғылыми зерттеулерде арқау
болған.Бірақ ... ... ... ... ... ... де ... туындап отыр.Бұл мәселеге тоқталмас бұрын,
рухани ... ... ... ... ... рухани-
адамгершілікке тәрбиелеу қажеттілігін айқындап отыр. Атап айтқанда: рухани-
адамгершілік құндылықтардың мәні, маңызы туралы ұлы ... ... ... мен ... ... әл ... ... Өтейбойдақ
Тілеуқабылұлы, Қожа Ахмет Йассауи, А.Құнанбаев, Ш. ... ... Ш. ... А. Байтұрсынов, М.; Жұмабаев, Ж. Аймауытов,
Х. Досмұхамбедов, Н. Құлжанова т.б., қарастыра, ... ... және ... ... ... ... Г.К. Нұрғалиева,
Г. Байделдинова, Б. Айтмамбетова т.б. зерттеген, - ал, адам сүйгіштік,
имандылық қасиеттерге ... А. ... Ж.Р. ... А.Н. ... ... Қ. Әтемова, Н. Әлқожаева, А. Елемесова, Б. И. Иманбекова
т.б. ... ... ... ... ... және идеологиялық өзгерістер
еліміздегі психология ғылымы дамуына да күрт өзгерістер алып келді. ... ... ... ... ашып ... ... сүйене отыра, әлеуметтік-саяси фактордың отандық педагогика-
психология ғылымы дамуындағы қозғаушы күш ... ... ... жетті.
Бұрындары еліміздегі жоғары білікті педагог-психолог кадрларды ... тыс ... ... асса, енді тікелей Қазақстанның өзінде
мамандар әзірлеуге мүмкіндік ... ауыл ... ... ... зерттеулерді Шұғаева Г.Қ.
өзінің «Қазақстанда ауылдық шағын жинақталған ... ... ... ... ... ал ... Ауыл мектебі рухани
байлығымыздың бастауы және ошағы өйткені, жас ұрпағымыз өз тілін, ділін
құрметтеп және ... ... ... ... ... ... ұлтымыздың тәлім-тәрбиесін дамытып, жалғастыратын, ұлт тілегін
орындайтын болашақ ел иелері, ауылдан шығатынына ... Ауыл ... ... М.П. ... Л.Ф. Стирлин мен Е.С.Зайцева, Ғ. Жалғаспай,
Ә. Сәдуақасұлы және т.б. «Ауыл мектебі – оқушыға білім ... орын ... ... ... ... ... қан жүгіртетін, рухани қсуіне ықпал
ететін ордасы» және «бұл ауыл ... ... ... ... ... ... жиынтығы, олардың территориялық орналасуы, әлеуметтік
ортасы, ... ... әр ... ... ... және ... дайындығының
ерекше міндетін орындауға және балалардың білім талаптарын қанағаттандыруға
тырысады»- деп ауыл мектебінің оқу-тәрбие үрдісінің қалалық ... ... ... ... ... мен ... қызметтің шартталған
ортасында өтетінін бірнеше ғалымдар түсіндіріп өткен болатын.
Жоғарыда ... ... ... ... сараптай келе әлі
де өз ... ауыл ... ... мамандардың
жетіспейтіндігін, ауыл оқушыларымен ... ... ... ... жеке ... ... мамандар орындайтынын зерттеу
жұмысы барысында осындай қайшылықтар байқалғандықтан бітіру жұмысының
тақырыбын «Ауыл ... ... ... ... ... ... болды.
Зерттеудің мақсаты: Қазіргі ауыл мектептердегі педагог-психолог
қызметі ерекшеліктерінің ... мен ... ... ... ... ... эксперименттер арқылы ... ... ... ауыл ... ... ... пәні: оқушылармен педагог-психологтың атқаратын қызметінің
міндеті.
Зерттеудің міндеттері:
- Қазіргі ауыл мектептердегі ... ... ... жеке ... беру;
- педагогикалық, психологиялық ғылыми еңбектерді негізге ала
отырып, ауыл және қала мектептерінің ... ... ... жеке ... ... ... ету;
- мектеп әкімшілігімен сынып жетекшілерінің және ата-аналардың
сұраныстары бойынша ... ... ... ... ... ... ... беру жұмыстарын жүргізу;
Зерттеудің болжамы: Егер, ауыл мектептердегі ... ... ... ... тұрғыда негізделсе, онда педагог-
психолог мамандар қоғам талабына сай ... ... ... ... ... жеке ... қасиеттер қалыптасуына ықпал етіп, мінез-
құлықтар мен шынайы қарым-қатынастың реттелуіне мүмкіндік туар еді.
Зерттеудің ... ойы. ... ... ... ауыл
мектептерінде қызмет жасайтын педагог-психолог мамандардың оқушыларды жан-
жақты дамытуы компьютер, интернет, жаңа оқыту технологиялары және ... ... ... ... ... ... бұл
ақпаратпен өзін-өзі қамтамассыз ету арқылы ... ... ... мәдениетін, жалпы айтқанда ғылымми көзқарасын
дамытып, оқушылардың оқу-тәрбие ... ... ... ... ... ... ықпал ету.
Зерттеудің теориялық мәні және ғылыми жаңалығы:
1.Ауыл мектебіндегі педагог-психологтың ... ... ... ... ... ... жұмыс
бағыттарын анықталып, ғылыми негізделді.
3.Ауыл мектебіндегі педагог-психологының ... ... ... ... ... мектебі» ұғымының мәнін аша келе, ... ... ... ... ... ... ... теориялық моделі;
- ауыл мектебіндегі психолиялық-педагогикалық қызмет көрсетудің
педагогикалық шарттары.
Зерттеу нәтижелерінің дәлелдігі мен негізділігі: ауыл ... ... ... даму ... арналған
философиялық, психологиялық, әлеуметтік, тарихи деректер және ... ... және ... ... ... ... қамтамасыз ету.
Зерттеу жұмысының құрылымы: кіріспеден, екі тараудан, қорытынды ... ... ... қосымшалардан тұрады.
Зерттеу жұмыстарының әдістері: ... ... ... ... шолу, ғылыми дәйектеу, ғылыми тұжырымдау, әдіснамалық
негіздеу.
Алынған нәтижелер:
- ауыл мектептерiнiң қазiргi құрылымдық жүйесiне және ... ... ... ... ... жасалған
талдаулық мәліметтер мен деректер жиынтығының сипаттамасы;
– нарықтық экономика жағдайындағы ауыл социумының қазіргі даму ... ... пен ауыл ... ... ... ... тигiзетiн оң әрекеттердiң сараптамасы.

1 Ауыл мектептеріндегі педагог-психолог қызметінің құрылымдық ерекшеліктері
1.1 Ауыл мектептеріндегі педагог-психолог қызметінің мәні
Ел Президенті Н.Ә.Назарбаевтың жолдауында жеке ... ... ... ... ... ... қабілеті бірінші кезекте оның
білімділік деңгейімен айқындалады» ... 19 ... 2004 жыл) ... тоқталып өткен .[40,б.2]
Жаңа формацияда білім беру саласындағы барлық процесте, пән ... топ ... ... ... ... толықтыру онда
білімдердің жекелік ерекшелігін ескеру, қабілетіне және тұлғалық бағыттылық
ықпалына қарай жағдай туғызуды қажет етеді.
Осындай ... ... ... теориялық және пратикалық
негізде педагогикалық-психолгиялық қызмет ... ... ... ... ... ... Білім және
ғылым министрлігінің білім беру мекемелеріне ... ... ... ... хаты негізінде, еңбекақы қорынан жалақысы бекітілген,
Қазақстан Республикасы «Білім туралы» заңына, ... ... ... мен ... ... жұмыс атқарады.
Қазақстанда тоғыз мыңнан аса мектепте үш миллиондай ... бар ... ... ауыл ... педагог-психолог мамандар аса қажет екені өз-
өзінен ... ... ... әр ұлттық мектебiнде педагог-
психолог маманы болуға тиiстi. Әзірге тоғыз мыңдай педагог-психологты қажет
ететін, ... оның ... ... ғана ... маман бар.
Қазіргі кезеңде ауыл мектептерінде және кәсіби орта оқу ... ... өте ... Біз ... практика барысында
байқағанымыздай, көптеген ауыл мектептерде кәсіби мамандығы педагог-
психологтар ... ... ... ... ... ... ... қызметін атқарып жатыр. Олар тек тәрбиелік іс-шаралар,
сынып жетекшісінің қызметі деңгейінде ... ... Ауыл ... ... ... ... деңгейлі педагог-психолог болсын іс-әрекет
– бұл кәсіби іс-әрекет, оның ... ... ... ... оқыту,
тәрбиелеу, психологиялық кеңес беру және т.б. қызметтер көрсету.
Педагогикалық- психологиялық іс-әрекеттің ең ... ... – бұл ... ... өзін-өзі шыңдауы мен оқытуға бағытталған
білімділігі, тәртіптілігі, дамытуы.
Кәсіби іс-әрекет арнайы білімді талап етеді, ... сол ... ... атқаруға қажетті арнайы білім, білік, дағдылар жүйесін
меңгеру. Бұл білім-біліктерді меңгере ... ... және ... ... ... ... ... алу үшін,
кәсіпкерліктің жоғары деңгейіне жету үшін қажет ... ... ... ... ... ... тәрбиеші,
мұғалім, оқытушы, педагог деп атайды.
Ойланып көріңіздер, педагогикалық іс-әрекет ауқымы қандай кең, осы ... ... ... адам ... ... тәрбиелейді (ата-ана, әже мен ата, бала бағушы,
репетиторлар, үй мұғалімдері); ... ... ... ... ... т.б.); ... ... тєрбиелейді
(педагог-психологтар, сынып жетекшілері, ұзартылған топ педагогтары,
қосымша білім беретін педагогтар, т.б). Сондықтан өсіп келе жатќан адам
балалық ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Әрбір педагог-психолог мамандығын алып шыққан соң, өмірде өз білімін
тереңдетіп, мамандығын көтеріп, іс-әрекетін өзгертеді, ... ... ... ... да ... тура ... ... орай, ол
әр түрлі курстарда оқып, білім ... ... ... ... жаңа
және қосымша білім алады және педагогикалық іс-әрекетке түседі. Яғни, бірде
бір адам педагогикалық іс-әрекет ... ... өмір сүре ... ... ... шығуына, пайда болуына келейік. Бұл іс-әрекет қашан пайда
болды? Осы сұраққа жауап ... бола ма? ... ... ... ... Антикалық Грецияда алғашқы мектептер ашылып, сауаттылық,
білімділік азаматтардың ерікті ... ... ... ... ... барар алдында ерікті азаматтардың балалары отбасылық тәрбие
алған. Құл иеленшілердің балаларын репетиторларға құлдар жетектеп ... ... ... – педагогика пайда болған.
Ғалымдар былай деп есептейді: тәрбие мен оқыту адамдардың ... ... ... түріне жатады. Педагогикалық іс-әрекеттің
тууы, оның ... ... ... мен ... меңгеруі
сауаттылық, жазу пайда болуымен байланысты. Ауызша берілген тәрбие ... ... ... ... іс-әрекет ұғымы екі түрлі мәнде,
біріншіден, ... ... ... ... ... әр ... ғылымдарға негіз болған.
ХХ ғасырда әлеуметтік өмір формалары мен мәдени құндылықтардың ... ... ... көзі ... деп ... ... ... ғылымдардың қалыптасып дамуына негіз болды. Күнделікті өмірде
„іс-әрекет“ сөзі – ... іс ... ... ... ... Ал ... ... байланысты қарастырылады, онымен ғылымның бірнеше
салалары: философия, психология, ... ... ... ... ... пікірінше, «Педагогикалық іс-әрекет - педагогикалық
шындық ... ... ... ... тыс тәрбие туралы да,
педагогикалық шындықтың басқа құбылыстары туралы да айтуға болады».
Педагогикалық ... пәні ... - ... белсенділігі басқа адам,
сондықтан іс-әрекет субъектілердің өзара ... ... ... асады.
Егер іс-әрекетке екі немесе одан да көп ... ... жєне ... жєне ... мұғалім және сынып, оқушы жєне топ, ... ... ұжым және ... яғни ... ... көпсубъектілі
немесе субъекті аралық сипатта болады. Субъект – ... ... ...... ... іс-әрекет құрылымындағы
нысаны – педагог-психолог және оқушы.
Іс-әрекеттің түрлері ... ... ... ... ... ... ... |Педагогикалық іс-әрекет |
|Субъект ... ... ... ... ... |Жеке тұлғаның дамуы |
| ... | ... ... ... ... оқыту мен |
| | ... ... мен |
| | ... ... ... ... ... тұлғаның білімділігі, |
| | ... ... |
| | ... ... ... ... ... - оқушының іс-әрекеті. Педагогикалық іс-
әрекетті бейнелеуге, құрастыруға, бағдарлауға және басқаруға болады. ... ... ... ... бір іс-әрекетінің
негізі болып табылады. Педагогикалық іс-әрекет аясында ауыл мектептеріндегі
педагог-психологтың оқушымен ... ... ... ... ... ... Ендеше пән мұғалімі білім мазмұнын бере
отырып, ұжымдық субъектілердің іс-әрекетін жеке ... жеке ... ... ... ... ... жеке тұлғаның қалыптасуы
мен дамуын қамтамасыз етеді. Сонымен, педагогикалық іс-әрекет – педагогтың
білім мазмұны мен ... ... ... ... ... жеке тұлға ретінде қалыптасуы мен дамуын қамтамасыз етеді.
Педагогикалық ... ... оның ... ... ... бар жүйе ... ... Олар:
1) педагогикалық өзара іс-қимыл субьектісі мен обьектісі, олармен бірге іс-
әрекеті, оқыту ... және ... ... ... ... мен педагог-психолог оқыту мен тәрбиелеудің мақсаты, мазмұны,
процесі және ұйымдастыру түрлері;
3) педагогикалық ықпалдың мақсаттары ... мен ... ... ... ... ... Н.В.Кузьмина педагогикалық ... ... ... ... моделін ұсынды:
1) гностикалық, педагогикалық жүйені қолдаудың заңдары мен механизмдері
туралы жаңа білім алу мен білімдік қор ... ... ... ... бұл – ... ... курс ... мен ол мақсатқа жету
жолдарын жобалаумен байланысты;
3) конструктивтік (сындарлы) компонент, ... курс ... ... ... мен ... ... түзу мен таңдау жөніндегі іс-әрекеттер
енеді;
4) ұйымдастырушылық бойынша жоспарланғанды жүзеге ... ... ... ... ... ... педагогикалық процесс субъектілерінің
арасында педагогикалық мақсатқа сай өзара қатынас орнатумен ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекет жиынтығы, нақтырақ ... ... ... ... оқу-әдістемелік кешендерді және
тағы да басқа оқыту құралдарын талдау, соның негізінде оқушылардың ... ... ... ... оқу ... ... ... және
оларды құрастыру болып табылады.
Яғни ауыл мектебіндегі педагог-психологтардың басты міндеті оқушылардың
жас ерекшеклігіне қарай білім ... ... ... ... ... жас ... байланысты Л.С.Выготский бастауыш мектеп,
кіші мектеп және ... ... ... деп үш ... ... ... ... – бұл адамның іс-әрекет берілген жағдайда оқу іс-
әрекетінің субъекті ретіндегі ... ... ... Осы ... ... оқушысы, ең алдымен, оған дайындығымен сипатталады. Бұл оқу
мүмкіндігін қамтамассыз ететін ... және ... ең ... даму деңгейімен анықталады. ... ... ... ... ... ... жаңаны ашуға қуану, жаңа дүниеге , үлкендер
дүниесіне ену ретіндегі қатынасын білдіреді. Бұл жаңа міндеттерге: ... ... ... ... ... ... тосу оған
қызығу бастауыш мектеп оқушысының ... ... ... ... ... алдыңғы психикалық дамудың ... ... және бала ... тәрбиелеу мен оқытудың бүкіл жүйесінің
нәтижесі ретінде түсіндіріледі. Оларға жататындар: Баланың жалпы физикалық
дамуы, жеткілікті ... ... ... ... күтудің, мінез-құлық
мәдениетінің, қарым-қатынастың, қарапайым еңбектің, «тұрмыстық» дағдылардың
болуы; тілдің ... ... ... ... ... ниеттену.
Бастауыш мектепте, кіші мектеп ... осы ... ... ... ... элементтері, қажетті оқу дағдылары мен ... Осы ... ... ... ... олар ары ... ғылыми
білімдер жүйесін меңгеруді, ... ... ... ... етеді. Мұндай оқуда, күнделікті өмірде өз бетінше бағдарланудың
алғышарттары қалыптасады. Осы кезеңде ... тек ... ... ғана емес, сондай-ақ үлкен физикалық төзімділікті талап ... ... құру ... Өмір ... ... отбасынан
немесе бала бақшадан мектепке ауысуымен байланысты ... ... ... ... ... ... ... беделімен қатар мұғалім
беделі де пайда болады. «Ал ... ... ... - деп бала ... ... шығады. Осындай балалардың жаңа кезеңге келіп түсініспейтін
жағдайлардың пайда болу кезеңдерінде ауыл ... ... ... ... ... кеңестер беруінің пайдасы өте зор.
Бастауыш мектептің соңына қарай, ... ... ... ... ... ... оқушы тек қана оқу іс-әрекетінің ғана емес,
сондай-ақ, белсенді тұлға ... ... ... де ... ... өзі өте маңызды. Кіші мектеп оқушысы жеткіншек бола бастайды.
Орта мектеп жасында (10-11-ден 14-15 дейін ) ... өз ... ... ... түсу жетекші рөл ойнайды. ... ... тән ... оның оқу, қоғамдық-ұйымдастырушылық,
спорттық, көркемдік, еңбек сияқты түрлерін қамтиды. ... ... ... ... ... қоғамдық қажетті жұмысқа қатысуға,
қоғамдық мәнді ... ... ... ... ... Ол ... ... нормаларды есепке ала отырып, қарым-қатынас орнатуды, өз
«Менінің» мүмкіндіктерін бағалау ... ... Бұл ... ... неғұрлым күрделі жасы, бұл кезде адамның орталық
психикалық, ... жаңа ... - ... ... пайда болады.
Егер кіші мектеп жасы үшін оқу іс-әрекеті жетекші болса, онда орта жас
оқушысы үшін ... ... сан ... ... ... пайдалы іс-
әрекет болады, оның арнасында құрдастарымен интимдік – ... ... ... ... ... өте ... ... та жатыр. Бұл
жерде оқу іс-әрекеті іске асырылып жатқан белсенділік бола бастайды – ... ... ... ... ... оқу іс-әрекетінің
құралдарын, тәсілдерін таңдауда ол өзін мақұлдап, бекітеді.
Жоғарғы сынып оқушысы (ерте жастық шақ кезеңі ... 17 ... ... ... ... сыныпқа немесе жаңа оқу орындарына – гимназияларға,
колледждерге, училищелерге өткен ... ... ... жаңа ... ... Таңдау жасауға өмірлік ситуациялар мәжбүр етеді, ата-
аналар ... ... және оқу орны ... Осы ... ... ... ... мәнге ие болады. Бұл автономия, өзі
болуға ұмтылу мен байланыстырылады. И.С.Кон атап ... « ... ... ... ... автономияны (жас өспірімнің тек
өзіне ғана қатысты мәселелерді өз ... шешу ... мен ... ... автономия (ата-аналарынан тәелсіз таңдалған , өзінің ... ... ... мен ... ... ), ... және
құндылықтық автономияны (іс жүзінде өз көзқарасының болуы қажеттілігі мен
құқығы ), ажырата отырып, ер жеткен ... ... ... ... Осы ... достық сенімді қатынастар өте маңызды. «Жоғары
сыныпта оқушылардың формалды емес өзара қатынастары біртіндеп құндылыққа ... - ... ... олар «қандай да бір зерттеу «полигонының»
рөлін атқарады, онда бозбалалар мен бойжеткендер ... ... ... мен ... ... ... ... тексеріледі.
Педагог-психологтар әр түрлі кезеңдегі жастардың бейімделуі кезінде
пайда болатын проблемаларды ... және ... ... қана қоймай, сонымен
қатар сол сыныптағы балалардың ішінен дарынды, қиын балаларды ... жеке ... ... ... ... қажет.
Адамның өмірлік іс-әрекетінің түрлі сферасында педагогикалық-
психологиялық жұмысын жоспарлау ... ... ... кезеңін құру.
Адаекватты зерттеудің әдістерін пайдаланып түрлі диагностика өткізу.
Коррекциялық ... ... құру және ... ... ... ... таңдау, білік пен дағдыны
қалыптастыру.
Коррекциялық ... ... ... және ... әсер ... түрлі
әдістерді пайдалану.
Психологиялық консультатция дайындау және өткізу.
Түрлі өмір әрекеттері ... ... ... ... ... ... шығу дағдысымен жүргізілген
жұмыстардың нәтижесі бойынша ... ... ... қалыптасуы.
Ғылыми зерттеу жұмысын жоспарлау және өткізу.
Санақ жүргізіп жұмыстың қортындысын шығару, жұмыс туралы есеп беру.
Математикалық, статистикалық өңдеуді ... ... және ... ... ... анализ және ... ... ... ... ... беру.
Педагогикалық-психологиялық осы немесе басқа сферада ( студенттің таңдауы
бойынша) іс-әрекеттің кеңейуі, ... ... ... ... ... ... беру ... тұлғаға бағытталған парадигмаға
ауыстыру сатысында, психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету ... ... яғни ... келе ... ... өсуін, оның
ерекшелігін зерттеуде психологиялық қолдау көрсетудің ... ... ... ... талап етеді.
Ауыл мектептерінде психологиялық-педагогикалық ... ... ... ... ... әрекеті баланы оқыту, тәрбиелеуге
бағытталған педагог-психолог мамандарды ... ... ... ... берудегі психологиялық-педагогикалық қызмет, мемлекетіміздің
білім беру жүйесінің маңызды бөлігі. Бұл бағыттың соншалық өзекті болуының
себебі ... ... ... ... ... ... ... тылсым сырын терең білу қажеттілігін туындатып отыр. Оқу-
тәрбие үрдісі ... ... ... етеді. Психология ғылымының
дамуының өзі психологиялық ... жаңа ... ... ... ... ... ... Солай етіп білім ... ... ... ... мен ... сабақтастығы негізінде
туындаған сала. ... ... ... ... ... сол ... ... іске асу мүмкіндіктерін бір бірінен
алшақтатпай, тұтастай қарап, біріктірді. ... мен ... ара ... бір бірімен байланысқан бір біріне тәуелді психологиялық құбылыстар
мен педагогикалық жағдайлар.
Жоғарыда педагог және психолог ғалымдардың ... ... ... ауыл мектебіндегі педагог-психолог ... ... ... ... ... ... ауыл мектебінің
қабырғасына ... ... ... ... мен бұл
мәселенің теориялық тұрғыда ... және ... ... ... ... қамтамасыз етілмегендігі және аталмыш ... ... сай ... ... ... орын алып отырғандығы
байқалады.
Қазiргi кезде әлемдiк қауымдастық Қазақстан Республикасын нарықтық
экономика елi ретiнде танып ... ... ... ... ... ... елiмiз өркениетпен ықпалдаса, жаңа прогресшiл технологияларды
пайдалана отырып, экономика саласында үлкен ... ... ... ... ... ... ... және экономикалық қуаты мен ұлттық
қауiпсiздiгiнiң аса маңызды ... ... ... бiлiм беру жүйесiнiң,
соның ішінде ауыл мектептерінің қызметін арттыру мәселесі алға шығып ... ... ... ... ... 50 ... қатарына енуге
талпынып отырған біздің мемлекетіміздің басты мақсаты да қала мен ауыл
арасындағы ... ... ... ... мекемелерінде тұрақты хал-
ахуал орнату болып табылады. ... ... ... бiлiм ... ... бiлiм ... ... нәтижеге бағдарлап оқыту,
ұлттық құндылықтарды оқушылар бойында ... бiлiм ... ... жас ... ... ... бiлiм беру,
оқушылардың құзырлылығын арттыру т.б. басым бағыттар оқыту үрдісінің
негізін ... ... ... ... ... төртінші
басымдықтың білім беруге арналғаны да осының айғағы болса, ... ... ... ... ауыл социумының даму деңгейін
анықтауды мақсат етуі де қоғамдық талаптардан туындап ... ... ... жұмысында ауылдың әлеуметтiк педагогикасының негiзгi
ғылыми обьектiсi ... ... ... ... ... ... деген
ұғымдарға бірқатар ғылыми ... шолу ... ... ... ... ... тiлiнде Socium- жалпы, ... ) ... ... ... өмiр ... ... үлкен тұрақты
әлеуметтiк қоғамдастық.
Әлеуметтiк орта - ... ... ... ... ... ... да болмасын мақсатқа жетуге ... ... ... ... туғызатын факторлардың жиынтығы.
Ауыл әлеуметі (ауыл социумы) - халықтың мәдени- тарихи өмірін дамытуға
бағытталған, мектептегі оқу үрдісіне ... ... бар ... ... ... ... бөлігі ретіндегі инфрақұрылым.
Социумның қоғамдағы қызметі мекендік орналасу жағдайларына байланысты
әлеуметтiк-тарихи, әлеуметтiк- экономикалық, мәдени бағытта ... ... ... жеке ... ... қатынасы және оларды
қоршаған ортаның құбылыстары мен ... ... ... еңбек ету
нәтижесiнде ауыл өмiрiнiң тұрмыстық және шаруашылық ... ... ... Ал ... ... ... ... мен
қажеттiлiктердi қанағаттандыруға, салауатты өмiр салтын орнатуға қажетті
саяси шешiмдер мен iс- әрекеттер ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Ауыл социумын барынша сипаттайтын ерекшелiктер қатарына ... ... ... ауыл ... ... адамдардың бiр-
бiрiмен қарым- қатынасының сенiмдiлiгi, әрбiр отбасына деген қамқорлық және
т.б. жатқызуға болады.
Еліміздің кең ... ... ... алып ... ... саны аз, ... орталықтан алыс, өмір салты қарапайым, еңбек түрі көбінесе жер өңдеу
және мал ... ... елді ... ауыл деп ... Ауыл ... ірі ... алыс не жақын орналасуына байланысты әр түрлі болады.
Қазіргі статистикалық деректерге қарағанда қазақ ұлтының 60 ... ... ... 45 ... ауылды жер тұрғындары болып табылады. ... ауыл ... ... ... ... ... кәмелетке жеткен,
еңбектену мүмкіндігі жоғары жастардың саны азайған. Жас отбасылардың қалаға
көптеп көшуі ... ... ... да саны ... ... бақшалар
жабылып қалуда. Бұл өз кезегінде ... ... әр ... ... ... ... мектеп, аралас мектеп, бастауыш мектеп, 8-9 жылдық ... беру ... ... қажеттігін туындатып отыр.
Қазiргi ауыл мектептерi- ұлт мектебiнiң негiзiн қалаушы, Қазақстан
Республикасының ... бiлiм ... ... ... ... ... ... қазiргi кезеңдегi ауыл дамуының негiзi болып табылатын
оқушылар мен ауыл ... ... мен ... ... ауыл тұрғындарының рухани- адамгершiлiк ... ... ... ... және ... ... ... сақтап,
дамытатын бiлiм беру мекемесі болып табылады. Ауыл мектебi жеке ... ... беру ... ... ортаның, билiк орындарының арасында
байланыс орнатып, оқушылардың құқықтарының ... ... ... өмiрi
мен денсаулығын қорғауды қамтамасыз етуге, жалпыға бiлiм ... ... өмiр ... ... ... балалардың
шығармашылық қабілеттерін дамытуға жағдай жасайды. Ауыл ... ... ... ... ... мәдени-бiлiм беру
дәстүрлерiне, тарихи тәжiрибелерге, ауыл ... ... бiлiм ... ... ... ретiнде тануға және оқушылардың жеке тұлғалық
дамуын қамтамасыз ... ашық ... ... ... ... қажет.
Ауыл мектептеріндегі бiлiм беру қызметiн ұйымдастырудың ең өзектi жағы
бiлiм сапасын жоғары деңгейге көтеру, оны ... ... ... ... ... көмек көрсету, маман кадрлармен жабдықтау,
оқу- әдiстемелiк қызметтi жетiлдiру ... оқу- ... ... ... ... болдырмаудың жолдарын iздестiрiп, түйiндi
мәселелердi сараптау болып табылады.Ауыл мектебiнiң тәрбиелiк ... олар ... ... ... ... елге ... сүйiспеншiлiк,
табиғатты ерекше қастерлеу, қорғау, аялау, үлкен-кiшiнi ... ... ... ... ... ... мүшелерi мен
ағайын-туыстарға қайырымдылық, өнердi қастерлеу, ар- ұятты ұстау, т.б.
қасиеттерден көрiнедi.
Ауыл мектебiнiң даму ... жас ... ... ... ... ... ... арасындағы өзара түсiнiстiк пен
ынтымақтастықты нығайтуда мектептегi елжандылық тәрбиесiнiң дәрежесi өте
маңызды орын алады. Ауыл мектептерiндегi оқу- ... ... ... ... ... ... ... озық үлгiлерiн ұлттық
тәрбие беру процесiнде пайдалану, ата-ананың рөлiн күшейту, оқу- ... жаңа ... ... негiзгi өзектi мәселелер қатарына жатады.
Алайда ауыл ... ... ... ... ... жобасы әлі
де жасалмаған.
Ауыл мектептерi- елдi мекендегi бiлiм ошағы ғана емес, сонымен қатар
әлеуметтік-педагогикалық жұмысты ... ... ... ... ... ... ауылдарда мәдениет үйлерi, кiтапхана, радио,
телеарналар жоқ ... ... ... ... Бар ... да бiр ғана ... Мiне сондықтан ауыл мектептерiнiң екенiн оқу- тәрбие ... ... өмiрi де ... ... ... ... ... оқу- материалдық базасының нығаюы көбiнесе
мектептiң басшысына ... ... ... жеке ... ... ... мен жергiлiктi өкiметтiң материалдық
жағынан қолдауының ... ... ... ... ... тек
жалақыға ғана тиiстi қаржы бөлiнедi. Ауыл мектебінің өзіндік қиындықтары
мен ерекшеліктерін ... келе ... ... ... ауыл
мектептерiн дамытудағы атқарылар шаралар қатарына мыналарды жатқызуға
болады:
1.Ауылдың әлеуметтiк ... ... ... ... тұрмыс
жағдайын жақсарту, мектеп пен жоғары оқу ... ... ... ... адам ... және жер иесi ... ... орта құрушы тұрғындардың салауатты өмiр салтын ұстануға,
демалысын ұтымды ұйымдастыруға мүмкiндiк беру;
3.Жеке тұлғалардың адамгершiлiк қадiр- қасиеттерiнiң қалыптасуына,
өзiн-өзi ... ... ... өз ... табуға,
әрқайсысының бiлiм алуына ұйытқы болу және олардың азаматтық құқықтарын
өмірлік жағдаяттарда орынды пайдалана алуын қамтамасыз ... ... ... ... сана-
сезiмдерiн тәрбиелеу, әлемдiк деңгейге бағдарланған өркениеттi жалпы орта
бiлiм ... ... ... ... ... білім беру үрдісінің бала-
бақшадан бастап, жаңадан енгелі отырған бағдарлы мектепке дейінгі аралықта
өкімет ... ... ... ... ғана іске ... Ал ... үздіксіз білім беру үрдісін жетілдіру үшін бірінші кезекте
мектептің ... даму ... ... алу ... ауыл ... ... әдiстемелiк негiзiн әлемдiк
бiлiм деңгейiне жақындату;
- ... ... ... ... ... жетiстiктерiн білім беру сатыларында ұштастыра отырып, ұлттық
бiлiм саясатын жүзеге асыру;
- ана тiлі, ... дiл, ... пен ... ... ... ... ... тәрбиесi мен дамуын қаржылық, денсаулық сақтауды
дамыту тұрғысында ... ету ... даму ... айқындалды.
Осы бағыттар негізінде ауыл ... ... ... ... ... асыру қарастырылады:
- ... елді ... ... ... ... ... беру мен ... оларға әлеуметтік тәрбие, психологиялық білім
беруді де жүзеге асыру;
- ауыл ... ... ... ... мен ... жолға қоюды қадағалау;
- ауыл социумының әлеуметтік жағдайы мен мектеп арасындағы өзара
ынтымақтастықты қалыптастыру;
- ... және ... ... ... және әлеуметтік-педагогикалық көмек көрсету;
- оқушыларды ауыл ... ... ... бағдар жасау;
- оқушылардың таңдаған мамандықтарына сай өмірден өз ... үшін ... ... және ... ... дұрыс бағыт
беруді ұйымдастыру.
Ауыл мектептеріндегі психологиялық-педагогикалық ... ... ... тұрмыс- тiршiлiктің ірі орталықтардан ... ... мен ... ... ... отбасын сақтау, отбасын құру,
ұрпақ жалғастығы; ауыл мәдениетiнің жеке тұлға ... ... ... оқу- тәрбие жұмыстарының сапасы; ауыл мектептеріндегі ... ... ... ... ауыл ... ... ... мен
тәрбиешiлердiң кәсіби біліктілігі т.б. ауылдық мекендердегі оқыту үрдісінің
өзіндік ерекшеліктерін көрсетеді. Бұл ... ауыл ... ... әсер ... сол ... де ауыл мектептерiнiң 40
пайыздан астамы шағын жинақталған мектептер болып табылады. Ауылдық жерде
2148 ... ... ... ... ... Ауыл мектебінің білім беру
жүйесіндегі орны, атқаратын қызметі ... ауыл ... ... ... ... ... қазақстандық ғалымдар ғылыми-зерттеу
жұмыстарында арқау еткен. Атап айтқанда, Р.П. Бурганова ... ... ... ... ... ... ... дүниетанымының қалыптасу мүмкiндiктерi мен ... ... ... ... ... ... жаңа бастаған ауыл мектебi мұғалiмiнiң ... ... ... ... қазақ мектебiндегi оқу-тәрбие
үрдiсiнiң дамуы (1980-2000ж.), Г.З.Әдiлғазинов шағын жинақталған мектептiң
оқу процесiн басқаруда ... ... ... ... ... мектепте оқыту мәселесімен айналысқан.
Ауыл мектептерi әрбiр адам, отбасы, ауыл қоғамдастықтары өмiрiнде
маңызды роль атқарады. ... ... ... ... Е.В. ... П.П. ... айтуы бойынша, оның дәстүрлi әлеуметтiк беделi мынадай
факторлармен анықталады: экономикалық ( ауыл мектебi - ауыл ... үшiн ... ... ... ... ... ... адамдармен жұмыс жасау ... ... ... мен ... мәдени күштерiнiң назарын бiр нәрсеге аудару);
өнегелiгi (ауыл өмiрiнiң рухани ошағы) [18,б.42]
М.П. Гурьянова ауыл мектебiне төмендегідей анықтама бередi: ... ... ... ... бiлiм беру ... ... жиынтығы, олардың
территориялық орналасуы, әлеуметтiк ортасы, ұлттық құрылымы әр ... бiлiм және ... ... ... мiндетiн орындауға және
балалардың бiлiм алу ... ... ... [22,б.11]
Ал, ғалымдар Л. Ф. Стерлин мен Е.С. Зайцев “Ауыл мектебi- ауылда
болып жатқан барлық ... ... ... ... табылады. Ол ауыл- шаруашылық өндiрiстерiнiң кадрларын дайындап, өз
оқушыларын еңбекке ... ... ... ... ... ... ... мектебiнiң жұмыс жасау жағдайы еңбек ресурстары мен мемлекеттiк
аграрлық секторын ... ... ... Ауыл мектебi жұмысының
ерекшелiктерi - ... ... ... және ғылыми- әдiстемелiк
орталықтардан қашықтығы, елдi ... ... әр ... ... ... пен ... ... сияқты бiрқатар объективтi
факторлармен анықталады.
Сөйтіп жоғарыда келтірілген ой-пікірлер негізінде ауыл ... ... ... ... Ауыл ... - елдi ... бiлiм беру
жүйесiнiң орталығы, ауылдағы әлеуметтiк- экономикалық-мәдени үрдiстердiң
ошағы, оны жандандырып тұратын қозғаушы күш. ... ол, ... ... беру және ... ... ... бөлігі болып
саналады.
Ғылыми-зерттеу жұмысында ауыл мектептерінің әлеуметтік- педагогикалық
және психологиялық мәселелерін айқындау тұрғысынан білім беру ... ... ... ... аналитикалық шолу жасалды.
“Қазақстан Республикасында бiлiм берудi дамытудың 2005- 2010 ... ... ... Президентiнiң 11.10.2004ж. №1459
Жарлығымен бекiтiлген) ауылдық жерде шағын жинақталған ... ... ... ... интернаттар ашу және салу қажеттілігі
айтылып, осы мектептерге көңіл бөлінген. ... ... ... ... ... 37 мың бала ... да ауыл мектебінің
жұмысын ұйымдастырудағы қиындықтардың бірі деп есептеуге болады.[1,б,1]
“Бiлiм туралы “ Заңда атап көрсетiлгендей “Ауылда бiлiм ... ... ... ... ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтар,
ғылым мен практика негiзiнде жеке адамды ... ... ... шыңдауға бағытталған бiлiм алу үшiн ... ... ... атап ... (7 ... ... ... мектебi” бағдарламасында (2003-2005 жылдарға арналған Қазақстан
Республикасы Өкiметiнiң №128 ... ... ... ... бiлiм жүйесiн модернизациялау,жаңа құқықтық, ғылыми- методикалық,
ұйымдастыру- басқару, қаржылық –материалдық қамтамасыз ету, ауыл ... ... ... ... ескере отырып, бiлiм
жүйесiнiң құрылымдық бөлiгi ретiнде ... ... ... мемлекеттiк бағдарламасында (Қ.Р.Президентiнiң жарлығы №
448,30.09.2000ж.Астана) ауыл ... бiлiм ... ... ... мен ... мектеп оқушыларын оқыту ... ... және ... ... ... қызметтерiн жетiлдiру үшiн
жағдай жасау керек екендiгi айық көрсетiлген.
Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына арналған ... ... ... ... ... тұрмыс салты, мәдениетiмiздiң,
дәстүрiмiздiң, әдет-ғұрпымыз бен ... ... ... және ... ... өзi-ақ бiзден ауылға барынша
байсалды қарауымызды талап ... Мен бiлiм беру iстiң ... ... ... ... ... ... тұжырым жасалған.
Сол сияқты бұл Жолдауда «Бiз қазақ халқының сан ғасырлық ... мен ... ... ... ... ... ... және
мәдениетаралық келiсiмдi, бiртұтас Қазақстан халқының iлгерi дамуын
қамтамасыз етемiз»,- деп атап ... ... ауыл ... ... ... ... бiлiм беретiн ауыл мектептерi мен шағын ... ... ... ... ... ... нарықтық
экономика жағдайындағы ауыл мектептерiндегi үздiксiз бiлiм беру үрдiсiнiң
құрылымы мемлекеттiк және ... емес бiлiм ... ... ... ... ... ... жалпы бiлiм
беретiн орта мектеп- оқушыларға орта ( толық) жалпы бiлiм беретiн, қоғамдық-
практикалық iс-әрекетке және орта және ... ... бiлiм ... ... бiлiм ... бастауыш, негiзгi және жалпы орта бiлiм
беретiн орта ... оқу ... ... ... да ... оқу ... ... саналады.
Жалпы орта бiлiм беретiн орта мектеп үздiксiз бiлiм ... ... ... ... ... бiлiм ... орта мектеп құрылымы
бiрнеше типтерге ... ... ... ... ... ... дамуында жетiстiктерi шектеулi балаларға ... ... ... жеке ... барысында 2000-2005 жылдардың аралығында ... саны 235- ... оның ... ... ... саны
–90-ға кемiгенiн, ауыл мектептерiнде мұғалiмдер саны –6864-ке ... жеке ... ... ... ... ... Жеке ... саны-2. Республика көлемiнде әртүрлi пәндердi ... ... ... оның ... ... сыныптары-48.
2001жылдан бастап 104 мектепте 12 жылдық жалпы орта бiлiм беруге көшуге
байланысты ... ... оның 45-i ауыл ... ... бiлiм ... орта ... саны жөнiнде статистикалық
мәлiметтер
|Мектептердiң |2000ж |2007 ж ... ... ... | | |ж.ж ... |ж.ж ауыл |
| | | ... саны ... |
| | | | ... |
| ... ... ... ... |артқан|Кемiген |артқа|кемiген |
| | | | | | | |н | ... |8153 |6251 |8157 |6016 |6 | | |235 ... бiлiм | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... |1388 |1323 |1203 |1133 | |185 | |90 ... | | | | | | | | ... ... |11 |100 |12 | |1 |1 | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... |271 900 |155 800|286 345 |162 |14 445| |6864 | ... | | | |664 | | | | ... ... |153 |7 |136 |2 | |17 | |5 ... ... балалардың 8449-ы жетiм және ... ... ... ал 6306 бала ... ... ... отбасының балаларына қөмек көрсету мақсатында республикада “
Қамқор” қайырымдылық акциясы құрылып, ... киiм, аяқ киiм ... оқу ... ... ... акция барысында көмектi қажет
ететiн 171,5 мың балаға 119,5 млн теңге бөлiндi. ... ... ... ... 40-%-i ... ... ,ал 47%-i қоғамдық ұйымдар
тарапынан қамтамасыз етiлдi.Соның iшiнде 251мың (53% ) тұрмысы төмен, ... ... ... ... ... беру ... онда ... балаға ыстық тамақ мемлекет, 80,9 мың ... ... ... 627 ... тыс мекемелер жұмыс iстейдi,оның
227-сi ауылда, онда ... ... ... үйiрмелер жұмыс iстейдi.
Оқушыларды мектептен тыс мекемелерге қамту жалпы 11%-тi, ал ... 4,1% i ... ... ... ... оқушылардың
бiлiм, бiлiк, дағдыларына жаңа сипатта бағдар жасауға, оқушының жеке тұлға
ретiндегi ... ... ... әлеуметтендiруге, өзiн-өзi
жетiлдiруге, өмiрде кездесетiн ... ... ... жол таба ... 2005 ... 1 ... бастап 5,9 мың мектепке (75,4%). Соңғы
жылдары мектептерге телефон қою ... ... ... ... 80% ... ... 72% ауыл мектебiне телефон қойылды.
Қазақстанның жалпы орта бiлiмi жалпы бiлiм беретiн мектептер санының
көбеюiмен әрi демографиялық және көшi- қон ... орай ... ... жинақталған мектептердiң өсуiне ықпал еткен оқушылар
контингентiнiң азаюымен сипатталады.
Мысалы:статистикалық мәлiметтер ... ... жылы 6251 ... 1622,4 бала ... ... оқу жылы 6077 ауыл мектебiндегi бала
саны 1383,2 болған. Бұдан 2000/2001 мен 2005 ... ... ... саны 174-ке бала саны ... ... ... Бұл
факторлар ауыл мектептеріндегі педагог-психолог ... ... ... ... ... еңбектерді, құжаттарды зерделей
келе, ауыл мектептерiнің төмендегідей әлеуметтік –педагогикалық мәселелері
айқындалды:
- ауыл ... ... ауыл ... ... ... ... ... оқушыларға кәсіптік бағыт-бағдар беру мәселесінің
дұрыс жолға қойылуын реттеуге міндетті;
- ауылдық мектептердің әлеуеті ... ... ... ... сипатта бағдар жасауға, оқушының жеке тұлға ретiндегі шығармашылығын
дамытуға, оларды әлеуметтендiруге, өзiн-өзi жетiлдiруге, өмiрде кездесетiн
әртүрлi жағдаяттардан ... жол таба ... ... ... ... ... оқушыны тәрбиелеушi және дамытушы ортаның ... ... ... ... ... ауыл мектептеріндегі оқушыларымен жүргізетін
жұмыстарының ерекшелігі
Елiмiздiң әлеуметтiк- экономикалық дамуы қоғам ... ... енуi де ... өзгерiстер жасалуын көздейдi. Ауылдағы iзгiлiктi
өзгерiстердi жүзеге асыруда ... ... ауыл ... ... ... ауыл тұрғындарын әлеуметтендiру институты, ауылдағы мәдениет
ошағы. Ауыл мектебi ауылдық әлеуметтiк ортамен әр ... ... ... бiлiм беру ... ... ғана ... жеке ... өздiгiнен әрекет
ету деңгейiне, ... ... ... ... ... және ... шешуге көмектеседi. Әлеуметтiк маңыздылығы жағынан алып
қарағанда, ауыл ... жеке ... ... ... ... ... ... орталығы ретiнде мектептiң басты мiндетi. Жеке тұлғаға
тәрбие беру институттарының ... ... орны аса ... ... ... ... ... бiлiм негiздерiн сiңiрумен бiрге, өз ұлтына
тән этникалық, эстетикалық құндылықтармен қауышуын қамтамасыз ... пен ауыл ... ... ... ... ... ... мақсатына қарай бiрнеше түрге бөлуге болады:
-жеке тұлғаның өздiгiнен әрекет ету деңгейiн, өзiнiң өмiрiн бақылау
қабiлетiн көтеру және ... ... ... ... ... өзiнiң жеке тұлға ретiндегi заң жүзiндегi құқықтарын пайдалануға
үйрету;
- жеке ... ... ... және қайта бейiмделуiне
( реадапация) тәрбиелеу;
- адам өзiнiң дене зақымдануына, жан күйзелiсiне және ... ... ... адамгершiлiк және қоршаған ортасында өзiнiң
беделiн сақтауға жетелеу;
Әлеуметтiк дегенiмiз - ... ... ... адам мен ... адам мен ... адам мен табиғат арасындағы ... әсер ... ... ... ... қатынастардың мағынасы мен
ерекшелiктерiнiң жиынтығы. Қоғамдық ... кез- ... ... арасы мен қоғамның дамуына әсер етедi, сондықтан да әрбiр қоғамдық
қатынастың әлеуметтiк сипаты болады. Дей ... ... ... ... ... ... бола тұра, түптеп келгенде олардың
жиынтығы болып есептелмейдi.Әлеуметтiлiк- адамдардың ... ... ... ... ... негiзгi элементi адамдар, олардың
қарым-қатынастары болып табылатын бiртұтас құрылым. ... ... ... оқыту, тәрбиелеу, жеке тұлғаны дамытумен
шектелiп ғана ... ол ауыл ... жеке ... ... шешу ... және кәсiптiк бағдар беру iсiмен де
айналысады.
Ғылыми-зерттеу жұмысында ауыл ... мен ... ... ... оңды жақтары мен келеңсiз тұстары сараланып өзiндiк ой-
тұжырымдар жасалды. Бұл мәселе ... ... ... ... яғни
мектептегi оқу тәрбие iсiн жетiлдiру бағытында жүргiзiлген ... ... ... Ш. ... ... оқушыларын рухани
дамыту мәселелерi”, О.Нұсқабаевтың “Мектеп- жас ... ... Л. ... “ Нравственные основы правового воспитания
школьников”т.б еңбектердi атауға ... Бұл ... ... ... сапалы қасиеттерiн кешендi түрде қалыптастыруға педагогикалық
ықпал ету жолдары негiзделген. Мектептiк оқу ... ... ... ... ... ... негiзi мен әдiстерi
жасалынған. О. Нұсқабаев жалпы бiлiм беретiн орта ... жеке ... ... сай ... орталығы ретiнде қарастыра отырып, жас
ұрпақты оқыту мен ... ... ... ... мiнез- құлық нормаларын меңгерту арқылы оларды жаңа қоғам
өмiрiне ендiруге ... ... ... ... Ш. ... ... рухани құндылықтар арқылы тәрбиелеудiң жолдары мен
әдiс- тәсiлдерiн пайымдайды.
Жеке тұлға өзiн қоршаған ... ... өз ... қарым-
қатынас жасай отырып, белгiл бiр қалыптасқан ... ... ... ... А. С. ... ... бiз ... қарым- қатынаста
боламыз, себебi қарым- қатынас бiздiң педагогикалық жұмысымыздың ... ... Өне бойы ... көз ... екi ... Жеке ... және қоғам, жеке тұлғаны тоқтату, оны қоғамнан бөлiп
тастау мүмкiн емес. Өскелең ұрпақтың бойындағы адамгершiлiк, ... ... ... ... ... бiр ... ... бұқаралық
ақпарат құралдарының, тәрбие көздерiнiң ықпалымен қалыптасып отырады.
Қоғамның әлеуметтiк салауатты өмiрi мен ... ... ... ... ... ... ... толыққанды тұлға
қалыптастыруға әсер етедi. Еңбек- адам тұрмысының негiзi. Әр ... ... ... ... ... қоғамдық келбетiн, оның еңбекке деген
өзiндiк құлшынысы мен қарым-қатынасын қалыптастырады. Мектептегi ... ... ... ... пайдалы еңбек болуы тиiс. Мектеп ұйымы
тарапынан қоғамдық-саяси ... ... ... ... ... ... iс-шараларды қуып кетушiлiк,
немқұрайлылық сияқты келеңсiздiктердiң орын алуы ... ... ... ... ... ... жұмыстарға селқостық қарым-қатынастың
тууына себеп болуда. Осындай ... ... ... ... ... ... қатынасының белсендiлiгi төмендеп моральдық
нормаларға жат қылықтарға елiктеу, көшелiк жүрiс- ... ... ... ... бой ... ... қылықтардан балаларды аулақ ұстау үшiн
мектеп ұйымдары мектептен тыс, балалар мекемелерiмен заң және құқық ... ... ... ... мен ... ... отырып,
оқу-тәрбие iстерiн мақсатты түрде жоспарлап, күнделiктi жүргiзiлуi ... ... ... екi жақ та ... және екi ... тек ... ... жасағанда ғана оң нәтижеге қол жеткiзе алады.
Мектеп өмiрiнде оқушыларды қоғамдық пайдалы еңбек ... ... ... ... ... тыс, ... тарту, сол арқылы жинақталған бiлiмдi ... ... ... iс- ... ... ауыл ... жүзеге
асырылмауы балалардың өзiндiк бос уақытын мақсатсыз өткiзуiне әкеп соғады.
Оқушылар бойында еңбектiң мәнi, оның адам мен ... ... ... ... ... ... ... зерттеген М.Ертаев
мәлiметтерiне сүйенсек, балалардың мамандық таңдаудағы кәсiби ... ... ... ... ... ... сол сияқты
отбасы- ата-ананың ықпалының ... ... Адам ... бiр ... ... ... ... бағдар ұстауы, еңбек
тәсiлдерiн меңгеруiн iс ... ... ... оқушыларға кәсiптiк бағдар
беруде негiзгi мiндет болып табылады. Қазiргi уақытта ... мен ... ... ... ... бiлiктi мамандарға сұраныс пен талаптар
кең өрiс алып, мемлекетiмiздiң еңбек ... ... ... ... iске ... ... ... жастың қабiлетiне мен икемдiлiгiне сай белгiлi мамандықты
таңдауға баулу;
- Қазiргi ... ... мен ... сай ... бiлiм беру ( ... ... маркетинг,
салық, еңбек биржалары т.б) туралы толық мағұлматтар берiлiп, жас
ұрпақтың бiлiктiлiгi мен ... ... ... ... ... мен мектеп арасындағы қарым-қатынаста белең алып
отырған кемшiлiктер:
1.Мектеп ұйымдарының мектептен тыс, балалар мекемелерiмен заң ... ... ... және ... ... ... ... отбасымен тығыз байланыста оқу-тәрбие iстерiн мақсатты түрде
жоспарлап жүргiзбеуi.
2. Мектептiң ... ... ... мен ... дамуына
байланысты жоғары бiлiм, бiлiктi мамандарға деген сұраныстар пен талаптарды
ескере алмауы, оқушылардың болашақ мамандық таңдауына ... ... ... де қажеттi дәрежеде болмауы. Мұндай кемшіліктер ауыл ... ... кері ... ... ... жұмысын қанағаттандыру
үшін мектеп пен социум арасындағы қарым- қатынастың қалыптасуына оңды әсер
ететiн төмендегідей ... ... ... ... пен ауыл ... мәселелерімен білім беру
жүйесі ұштасып отырады.
Мектепте жүргізілетін проблемалар:
1.оқу- бiлiм- тәрбие
2 2. ... ... ... техниканы, өнердi меңгеруi
4 .Ұлттық тәлмдiк салт- дәстүр
5 .Мiнез- құлық пен тәртiптiлiк ... ... ... жүргізілетін проблемалар:
Қоғамдық құбылыстар
1. Еңбек, шаруа түрлерi
3. Күнделiктi тұрмыстық жағдай отбасы, қоршаған орта, аула, көше, топ.
4. ... және ... ... факторлар арқылы жас өспiрiмнiң толыққанды жетiлген, қоғамдық
өмiрге ... өмiр сүре ... ... ... ... ... өзара жүйелi орайласқанда жас ... ... ... сай қалыптастыруға мүмкiндiк туады.Әрбiр жеке ... және ... ... ... керек. Әрбiр мәдениеттiң де
ұлттық ... ... ... ... ... нәр алуы ... қарым-қатынас – қарым-қатынастың ерекше түрі, «кәсіби
категориясы» болып табылады. Ол әрқашан ... ... ... ... ... атқарады. Педагогикалық іс-әрекет – динамикалық іс-
әрекет: тәрбиеленушілердің жасына ... әрі ... әрі ... ... ... ... отырады.
Кан-Калик былай дейді: «Педагогикалық ...... ... мен ... ... ... ... ететін және педагог
пен оқушының өзара әсерін айқындайтын әдістер мен құралдардың жиынтығы».
В.А.Кан-Калик ... және ... ... ... ... ... мен оқушы, мұғалім мен сынып арасындағы
қатынастарында ... ... ... ... ... ... әлі де ... сіңірмегені жайлы сөз етеді.
Мұғалімге коммуникативті ... ... оны оқу және ... үрдісінде
қолдануы қажет екені айтылады.
В.А.Кан-Каликтің пікірі бойынша, педагог өзінің іс-әрекетімен, жүріс-
тұрысы, сөйлеуі ... ... үлгі ... керек. Мұғалімге
коммуникативті іскерліктің баяны мұғалім сөзінің ... ... ... үні, ... ... ... ... мейірімділігі мен
тартымдылығы, міне, осының барлығы ұстаздың оқушыға ... ... ... ... ... ауыл ... бiлiм беру
жүйесiн ұлттық құндылықтарын ... ... ... ұштастыру
аясында дамытудың ғылыми-әдiснамалық негiздерiн жасау мақсатында жүйелi
жұмыстар жүргiзудiң қажеттiгi заман ... ... ... ... ... ... ... жағдайында нормативтiк
құқықтық,ғылыми-әдiстемелiк негiзде ұйымдастыру ... ... ... ... ету, ауыл ... бiлiм ... жүйесi ретiнде және қоғамдық өмiрдiң әлеуметтiк құбылыстарының
ерекшелiктерiн ... ... ... мәселелерi әлi де ғылыми-зерттеу
жұмыстарын ... ... ... ... ... Білім туралы
заңында жас ... ... ... мен ... ... мемлекеттік
саясатының негізгі ұстанымдарын айқындап береді. Олар ... ... ... ... білім алуға тең құқұлығы, әрбір
адамзаттың ... ... ... және жеке ... ... үшін ... барлық деңгейіне кең жол ашылуы. Атап
айтқанда:
- жеке тұлғаның білімділікке және дарындылыққа ынталандыру;
- білім басқыштарының ... ... ... білім беру
процесінің үздіксіздігі;
- білім беру ... ... және ... әр түрлілігі;
- білім берудің ізгілікті және дамытушылық сипаты;
- білім берудің құқұқықтық және экологиялық ... ... ... ... ... мен ... ... байланысы;
- білімнің, ғылымның және өндірістің өзара кірігуі;
- білім жүйесін ақпараттандыру.
Білімді басқарудың демократиялық, мемлекеттік-қоғамдық ... ... беру ... ... кеңейту.
Яғни, Білім заңында әрбір азаматтың білім алуға құқұқтығын негізге ... ... ... ... ... үрдісін жан-жақты қамтиды
және оқыту мен қатар тәрбие ... ... ... ... ... ... жаңа ... оқыту технологиясының өркендеу, жаңашыл білім
алу жолдары мен білім жүйесінің сабақтастығы т.б. ... ... ... оның ... біз ... нысанымызға алып отырған
жоғары оқу орны мен жалпы орта білім беретін мектептердегі оқыту үрдісі мен
тәрбие ... ... озық ... ... ... ... отырып пайдалану көзделді.
Қазіргі жағдайда педагог-психолог мамандарды кәсіби даярлаудың ... ... ... мен ... ... ... оның бәсекеге түсу
қабілетінің ... ... ... ... ... өзінің мамандық
сипаттамасымен қажеттілік құндылық ретінде өзінің ... ... ... ... ... ... атқарады.
Осымен байланысты кәсіби даярлық процесінде жоспарлау, ... ... ... жеке ... мен ... ... ... мен
қатар ақпараттық мәдениеті ... ... бар ... ... ... орын алуы ... болып табылады. Осыған орай, маманды
даярлау сапасы тек қана даму көрсеткіші және оқу орны мен оның ... ... ... ... ... ... ... экономикалық, тәрбиелік және
білімдік, мәдениеттік деңгейлеріміздің жаңа сатыға ... ... ... болады. Жеке тұлғаны оқыту, білім беру, дамыту жүйесін жақсартуды талап
етеді. Сол ... ... ... дамытатын, жетілдіретін болашақ
мамандардың тұлғалық қасиеттерін қалыптастыру ерекшеліктеріне ... ... ... педагог-психологтың тұлғасының қандай да
ғылымды меңгеруі оның ... ... ... ... ... ... ... қоғамда болып жатқан
өзгерістерді терең тану, оның рухани ... ... ... ... ... ... ... өзі өмір сүріп жатқан
қоғамның даму үрдісіне елеулі үлес қоса ... жеке ... ... үшін - ... ... адамның тұрмыс тіршілігінің
барлық түрлерінен хабардар ... ... ... жеке ... мен ... орта ... қарама
қайшылықтар мен өзара қарым-қатынастар заманы. Тұлғаның отбасылық,
азаматтық құқықтық ... ... ... іске ... ... ... басындағы ғылыми революциялық жалықтардың ашылуы, оның
соңынан ғылыми техникалық ... ... ... жаңа ... ... ... пен білімнің жетілдірілуі техникалық дамуына және өндірістің
әр түрлі технологиясын іске асыруға мүмкіндік туғызды. Техника, технология,
өндірістің дамуы мен ... ... ... ... ... ... ... тұр. Адамзаттың негізгі тапсырмасы болып өзінің
сапасын жетілдіру “адамның ... ...... ... өзінің барлық мүмкіндіктерін жүзеге асыру. Жалпы дамуды түсінудегі
негізгі екпін адамның өз қажетін өтеуге бағытталады және оған ... ... ол ... ... ... жетеді деген сұрақтарды қанағаттандырады.
Тек қана даму арқылы адам сапасы мен адамдық қабілетіліктің өзгеруіне қол
жеткізе аламыз. ... даму ... ... қасиеттермен адам бойында
жеткілікті деңгейде қалыптастырылады.
Жеке адам еңбексіз дамымайды. Еңбек арқылы адамның дене ... ... және ... ... ... жетіледі. Кәсіби
еңбектің әлеуметтік мәні және құндылығы арта ... ... ... ... және ... ... ... қажеттілігін қанағаттандыру
үшін адам материалдық және ... ... ... Жеке адам өз күшінің
шамасын және қабілетін, творчествалық қабілетін анықтайды. Неғұрлым адам өз
еңбегінің ... ... ... ... ... оның ... ... өз
басының және отбасының бағыты толыса түседі.
Педагог-психологтың еңбекке тәрбиелеудің жалпы міндеттері:
1. психологиялық және практикалық тұрғыда даярлау;
2. ұжымдық ... ... ... еңбек мәдениеті дағдыларын дарыту;
4. ынтасын және қабілетін дамыту;
5. өз бетімен өз ... ... ... ... ... екі ... ... жүзеге асырылады: объективтік
фактор қоғамның ... ... және жаңа ... ... ... ... ... мәдениетінің
көрсеткіші: жұмысты сапалы және тиімді істеу, уақытты ... ... ... ... ... ... қарау, өзінің
инициативасын көрсете білу, дербестік, алдағы ... ... ... ... ... талдау және іс құжаттарын сауатты жасай ... ... ... ... ... ... ... шаруашылығында электрониканы, радиотехниканы, компьютерлерді,
автоматтарды, роботтарды т.б. қолдану ... ... ... ... ... ... ... мектепте оқыту және тәрбие жұмысының
барысында оқушылардың ынтасын ғылыми-техникалық білімді игеруге дамыту және
тәрбиелеу қажет.Педагог-психологтың ... ... ... әр ... мамандықтар және сол мамандықтардың адамға қоятын
талаптары жөнінде білім мен қаруландыру. ... ... ... ... оны өмірмен байланыстыру, былайша айтқанда, халық шаруашылығы оның
салалары, ... ... ... ... ұштастыру.Ауыл мектебіндегі
педагог-психологтың тұлғасын қалыптасытруда олардың бейімділігін,қабілетін
психофизиологиялық қасиеттерін еске алу ... ... ... таңдауда
екі факторды еске алу:
а) білім деңгейі;
б)адамның жеке қасиеттері, ... ... ... ... ... ... көңіл аудару.
Мамандығын анақтауда жан-жақты зерттеу, оған кеңес беру арқылы ... Бұл ... ... ... ... үнемі бағыт-бағдар беріп
отыруды қажет етеді.Ауыл мектебіндегі педагог-психологтың тұлғасының кәсіби
қалыптасуында кәсіптік іріктеудің мақсаты – мамандыққа ... ... ... Ол үшін жеке ... еркешеліктерін, мамандыққа
қоятын талаптарды да жете білген жөн. ... ... күні ... ... ... – бұл ... бір ... жеткілікті бейнелеу (жазу), мұндай мәліметтер жеке адамның
белгілі мамандыққа жарамдығын, ... ... және ... ... Мысалы, мұғалім мамандығына жеке адамның жарамдылығын
анықтау үшін оның басқа қабілеттерімен бірге көру, есту ... ... ... ... тіл табыса білуі, есепке алу басты
талаптардың бірі ... ... ... ... саяси экономикалық, тәрбиелік
және білімдік, мәдениеттік ... жаңа ... ... ... ие ... жеке ... оқыту, білім беру, дамыту жүйесін жақсартуды
талап етеді. Сол себебті еліміздің болашағын ... ... ... ... ... ... ерекшеліктеріне назар
аударуымыз қажет. Болашақ маман тұлғасының қандай да ғылымды меңгеруі оның
дүниетанымдық, қызығушылық, шығармашылық ... ... ... ... ... болып жатқан өзгерістерді терең тану, оның рухани
дамуының дәрежесін айқындау, халықымыздың дәстүрлі мұраларынан ... оның даму ... ... ... отырып өзі өмір сүріп жатқан
қоғамның даму үрдісіне елеулі үлес қоса алады. ... ... жеке ... ... үшін - ол ... сананың, адамның тұрмыс тіршілігінің
барлық түрлерінен хабарлар болуы ... ... ... ... ... ... бір ... мен бағыты еңбек нарығында оның бәсекеге түсу ... ... ... ... ... ... ... жоспарлау, білім алу,өзінің
жоғары жеке қабілеті мен қажеттігіне жауап беру ... бар ... ... ... орын алуы ... ... табылады. Осыған орай,
маманды даярлау сапасы тек қана даму көрсеткіші және оқу ... ... ... ... ... ие ... қана ... негізгі өмірлік табысы
болыптабылады
Өмірге
көзқарасы, дүниетанымы кең болуы керек. ... - ... ... ... діни ... мүмкін. Дүниетаным - адамның табиғат, қоғамдық
өмір туралы білімдерінің жүйесі. Адамның ... ... ... ... дүниетанымның өмірмен байланыстылығынан және берік сенімінен туады.
Дүниетаным жеке ... ... және ... ... түсіндіру
туралы пайымдауы, ой тұжырымы. Адамзаттың пайда болу тарихын түсіндіруде
әртүрлі ... бар ... ... ... ... ... ғылыми дүниетаным тұрғысынан дәлелдесе, ал діни ілімінің өкілдері
тәңірдің қалауымен деп қарастырады.
Сенім мен дүниетаным қатарласып жүрсе ғана адам ... ... ... бұл ... ... қос ... адамның ең асыл қасиеттері болып
табылады. Сенім терең, тиянақты ойланып ... ... ... ... адамның өмірлік позициясының беріктігін анықтайды, мінез ... Әр ... идея адам ... ... ... терең тану, оның
соңынан еріп отыру.
Адамзаттың сан ғасырлық тарихында адамгершілік пен имандылықтың
ұлы ... күші – ... ... ... мен ... ... ... қалыптасуына негіз болады. Дүниетанымның қалыптасуы ... ... ... Оның барысында жеке көзқарастар және ... ... ... және жеке ... ... ... ... етеді.
Дүниетаным процесіне әр түрлі факторлар, әлеуметтік, оқыту мен тәрбие,
ақпарат құралдары тағы басқалары ... Осы ... ... нақтырақ
анықтау үшін, оның негізгі құрылымдарына тоқталып өтейік:
• ағартушылық - ғылыми ... адам үшін ... ... ... ... да ... сананы қалыптастырады. Ол
философиялық принциптер методологиясы мен ... ... ... - ... ... мен ... нәтижесі
адамнан шындыққа негізделген моралдық-ерік бастамаларымен эстетикалық
қатынастарды талап етеді.
• дамытушы – дүниені қабылдау мазмұнын меңгеру арқылы,
ішкі ... ... ... ... ... әрекет етуге итермелейді.
Ғылыми дүниетаным негізінде ... ... ... ... ... ... ... тәсілдердің принциптері жатыр.
• ұйымдастырушылық - адамдардың тәжірибелік іс-әрекеті
барысында қолайлы ... ... ... ... - ғылыми дүниетаным ғылыми теориямен
тәжірибенің меңгеру тенденциясын айқындай ... ... ... құру ... алға ... тәрбиелік мақсат – баланың тұлғалық құрылымының
тұрақтылығы мен сенімді орталық ұйымының ... ... ... ... және ойлауға деген қатынастың негізінде мінез-құлық пен
ерік-сезімдердің санадағы бірлігін айқындайды.
Осы ... ... ... өнегелі, мәдени, экономикалық және
экологиялық тәрбиелер нәтижесінде сараланады. Жоғарыда ... ... ... ... ... ... дүниетаным аймағының
кеңейуін қадағалайды да оның нәтижесі үлкен маңызға ие. ... ... ... ... ... ... ... көзқарастың өзі
адамның дүниедегі орны жайындағы түсініктердің жиынтығы. Жеке адам болып
қалыптасу үшін оның ... ... ... ... өскен ортасы, тұрақты
мемлекеті, ата-анасы, ... ... ... алу ... ... т.б. ... ... Осы аталғандардың нәтижесінде адамның
дүниеге көзқарасы, дүниетанымы дамыйды. Қортындылай келе дүниетаным жалпы
жеке ... оның ... ... ... ... мамандардың
қалыптасуында үлкен рөлге ие бола отырып, олардың ары қарай нағыз ... ... ... ... ... ... көзқарасы кең адам әр уақыттада өзінің
мамандығына адал, біліктілік, ... ... ... ойы ұшқыр, қиялы
жүйрік болары анық.
Гуманизм мен гуманитарлық білімнен саяси, ... ... ... көркемдік-эстетикалық, физикалық мәдениет және т.б.
негізгі тәрбиелерді бойына сіңірген мәдени тұлғаны ... кең ... ... ... ... ... орталық мәселе болып табылады.
Қазіргі уақытта тұлғаның психологиялық мәнін ... ... жоқ. Дәл осы ... және іс-әрекеттің құрылымы ең бірінші
негізгі ғылыми зерттеу әрекетінің мәдени шеңберін анықтайды.
Нарықтық ... ... ... ... ... - ... Мамандардың бәсекеге түсу мүмкіндігіне ... ... ... қарастырайық.
• Техникалық (мамандық және мамандандандыру
бағдарламаның сағаттық, пәндік, үлгілік негізгі көлемі стандартқа сәйкес
даярлық деңгейі немесе оның ... ... мен ... ... құжат т.б)
• Экономикалық (барлық шыққан шығынды есепке алғандағы
маманның даярлығына ... ... ... ... ... ... яғни, бітірушілер мен жұмыс ... сол ... ... ... және ... ерекшелігі).
Ауыл мектептеріндегі педагог-психолотың құқықтық мәдениет,
компьютерлік ... шет тілі ... ... мәдениет,
ынтымақтастық, құрылымдық қатынасы және жүйелі ойлауға қабілеттілігі,
техникалық ... ... ... ... ... ... және тұлғалық
қажеттілігі төмендегідей бағыттар арқылы жүзеге асырылады:
• тұлғаның ... алу ... ... ... беру ... артуы,
• білім берудің әралуандылығының тиімді түрін іздеу және
таңдау;
• оқу орындары ... ... ... беру ... ... сәйкес мөлшерлік-құқылық база және психологиялық-
педагогикалық қолдауды қамтамасыз етуді қалыптастыру арқылы ... ... ... алу ... ... жасау;
• оқыту мен оқудың тәсілі мен жүйесін дамыту;
Ауыл мектептеріндегі педагог-психолог– бұл әртүрлі мамандықтар және
сол мамандықтардың адамға ... ... ... ... ... негізгі принципі оны өмірмен байланыстыру
негізінде қалыптастыру.Білім беру процесінде ... ... ... т.б ... еске алу ... ... оқушы өмірінің негізгі мазмұны оқу, яғни үлкен ... ... ... деп ... ... «ғылыми білімдер баламен
қабылданып, жаттанбайды, еспен ... ол тек ... ... ... ... күш ... нәтижесінде пайда болып, қалыптасады. Бұл
қысым барлық балаларға оңай түсе бермейді. Соның нәтижесінде оқу ... ... ... Бұл ... оқу ... ... ... жеткіншек оқушылардың интеллектуалды қасиеттердің (жеткіншек
оқушының құрылымымен бірге бағдарламалық талаптарды ... ... ... орай ... ... ... мен ... анализі педагогикалық құзырға
кіреді. Дегенмен, психиаторлар мен психологтар атап өтетін мәселе: ... ... ... оның ... сай ... болса,
мектеп сабақтары невроз себепкері болуы мүмкін.
Ғылыми –техникалық прогресс, ақпараттандыру заманы мектеп бағасының
күрделігіне, педагогикалық ... ... алып ... ... М.М. ... ... жүйке-психикалық ауытқулардың
шекаралық формалардың пайда болуының шарты ретінде баланың ... ... ... ... ... оның ... болу
жылдамдығы мен санына сәйкессіздігі.
Авторлардың байқауынша, берілген үй тапсырмасының барлық күш-жігерін
салып оқитын үлгерімі жақсы оқушылар ... ... ... ... ... бұзылуымен, мінез-құлықтың күрт
өзгеруімен т.б. жауап қайтарады.
Сонымен, мектеп бағдарламасын игерудегі қиындық жеткіншек оқушылардың
жеке ерекшеліктерінде ... ... Олар ... ... ... ... алмағанда (әдетте мектепке дейінгі кезеңде анықталмай, арнайы оқу
орындарына жіберілмейді) интеллектісі қалыпты балалар арасында да оқудың
қиындық ... ... ... ... ... жетілген соң, яғни ... ... ... ... ... ... ... ішіндежасыра алып, өте жоғары жетістіктерге жетеді. Бірақ
жеткіншектік жасқа жеткен соң сол жас ... ... мен қоса ... ... тура ... ... игеруге қиындық туғызып
отырған мәселелердің бірі соматикалық әлсіздік. Педагог В.А. Сухомлинский
оқушылардың интеллектуалды дамуы мен ... ... бөле ... ... ... ... нәтижесі» деген.
Психологтар қабілеті мен шаршау деңгейінің сәйкессіздігін анықтаған.
Қабілеттердің төменгі деңгейі ( Н.С. Лейтес айтқандай, жалпы ... ... ... деп ... ... ... жұмыс
қабілетімен және табиғатымен орын басылады, егер ол ... ... ол ... ... көрсеткішіне алып келеді
де (Бударный А.А., 1961) оқуға деген жеке көңіл бөлуді талап етеді. ... тек ... қана ... сонымен қатар бір оқушыларда сөздік-
логикалық ... ... ... ... ... ... ... беретін ми іс ... ... ... ... ... ... айырмашылықтар анықталған.
Жеткіншек оқушылардың тағы бір мәселесі ол солақайлық. Бұл ... жиі ... ... ... ... 7-11\, ... жеткенде 3-7\. Айта кететін жайт, солақай оқушылардың жүйке жүйесі
сезімтал келеді. ... ... ... ... ... ... 12\ ... болса, дәл осы жастағыоң
қолмен жазатын адамдардың арасындағы дисадаптация мен ... 4,5 \ ... ... ... қабылданғаннан бастап, тіпті одан да ... ... ... ... ... ... ... оларда шаршағыштық,
қозғыштық, ашуланшақтық, ұйқы мен тәбеттің бұзылу ... ... ... ... ... даярлау ісінің сапасын арттыру – үздіксіз білім беру жүйесін
түбегейлі өзгерту кезеңіндегі ... ... ... ... беріп
студенттердің біліктерін қалыптастыру мен шектелмейді. Қоғамға керегі - өз
ісін тиянақты меңгерген маман ғана емес, рухани ... бай, ... ... ... ие ... ... ... мол
өзбасының қадірін түсінумен қатар өзгелерді де ... ... ... ... Ауыл ... педагог-психолог қызметінің ғылыми-әдістемелік
негіздері
2.1 Ауыл мектебіндегі педагог-психолог қызметі ерекшелігінің моделі
Ауыл мектебі дегеніміз-жас ұрпақтың ... ... ... ... ... талабына сай білім беру және халықтық педагогиканың
негізінде мол мұраларын пайдалана отырып, рухани-адамгершілікке ... ... ... ... ... ... ... атқаратын қызметінің моделі дайындалып, тәжірибелік
эксперименттер ... ... ... ... үшін ... ... Ауыл мектептерінің психологиялық - педагогикалық мәселелерін анықтау
үшін нормативтік ресми құжаттарға аналитикалық шолу жасау;
- Қазақстан Республикасының ... беру ... ... ... шолу ... негізінде ауыл социумының психологиялық-
педагогикалық проблемаларын және ауыл мектептерiндегi үздiксiз бiлiм ... ... ... ... айқындау;
- Нарықтық экономика жағдайындағы ауыл ... ... ... ... ... ... пен ауыл ... өзара қарым-қатынасын
жетiлдiруге септiгiн тигiзетiн оң әрекеттердi анықтау;
- Мектеп пен ауыл ... ... ... ... мәселелердің себеп-салдарын ғылыми-әдістемелік талаптары
негізінде дәйектеу.
- Ауыл мектебіндегі педагог-психологы жұмысының ... ауыл ... ... ... ... ... ... ғылыми негіздеу.
- Мектеп оқушыларының жас ерекшеліктеріне жеке сипаттама беру,
ауыл мектебіндегі педагог-психологының диагностикалау ... ... Ауыл ... ... ... ... ... тобына
оқушылармен жүргізілетін жұмысының ерекшелігі ғылыми тұрғыдан негіздеп,
зерттеу әдістемелерін жасау.
- Ауыл ... ... ... ... мен педагог-психолог қызметінің ... ... ... ... ғылыми болжамы:
Егер Қазақстан Республикасындағы ауыл мектептерінің психологиялық-
педагогикалық мәселелері ... ... ... ... онда
мектептегі, мектеп пен ауыл социумы ... ... ... беру үрдісін жақсартуға тигізетін әсері мен ауыл мектебіндегі білім
беру процесінің мақсаты мен міндеттерін жүзеге асыруға мүмкіндік ... КСРО ... ... ... адам ... табиғаты және дамуы туралы, ягни оның ... ... ... ... ... осы ... білім
берудегі психологиялық қызметтің тұжырымдамасының ... ... ... Л.И. ... Л.С. ... А.В. ... А.В. ... С.Л. ... ... ... айтуынша, дамудың нәтижесі, психикалық, жетілу адам
дамуындағы жиналған тәжірибені әлеуметтік ... ... ... ... ... ... сүйенер болсақ тұлға-сана
әрекеттің қоғамдық турін меңгеру ... өмір бойы ... ... ... қалыптасу өмірдің ең алғашқы минуттарынан
басталып, баланың дамуымен бірге ... ... Л.С. ... айтуынша тек қана өсу деп
қарастырмай, сонымен қатар өзгеру үрдісі ретінде, ягни ... ... ... ... ауысып, екпінді көріністі қайта құрылымдар
болып көрінуі.
Баланың психикалық дамуының алғышарты және негізі оның ... іс- ... Н. ... ... ... психикасының жетістіктерін меңгерту
немесе үйрену болып табылады. Бұл ... бала ... ... қамтыған көрініс тапқан, қоршаған орта құбылыстары ... іске ... Бала өзі ... пиғылмен еңбектенген кез-
келген оның тұлға ретінде қалыптасуы жүреді. Қалыптасу жүреді, ... даму ... ... ... ... ... баланың психологиялық ... ... ... өзгерістерде шартты болған жағдайда ... ... ... ... өcin келе ... ... психикалық
дамуына оның тигізер әсерінің маңызы үлкен. Осыған байланысты білім беру
мекемелерінде әлі де, ... ... ... ... орын алып ... санаға әсер ете отырып тәрбиелеу - маңызды 6ipaқ да басқа әдістер ... ... ... ... көп ... ... ... адамилық
формализмге - білімді формалды ... әкеп ... және ... оның ... ic-әрекетін ескермей, үлкен балаға адамилық
нормаларды енгізіпп ... ... ... дамуы мен оның тұлғалық
қасиеттері және ... ... ... келтіреді.
Баланың кез келген іс-әрекетті меңгеруі, үлкендермен ... ... ... ... және ... ... ... асады.
Сондықтан да, әрбір баланың тұлғалық және ... ... ... ... ... бұл ... ... Үлкендермен қарым-
қатынаста болу.
Үлкендермен қарым- қатынас жасау оқушының тұлғалық ... ... тән ... ... ... ... - мектеп жасына дейінгі және ... ... ... ... ... жағдайын, жас ерекшелігіне ... ... ... заңдылықтардың дара ... ... ... жаңа ... ... ... психология мәселелері бойынша ғылыми зерттеулерді
жүйелеуге ... ... ... ... ... білім беру жағдайында психологиялық
коррекциялау, психологиялық диагностикалау, психологиялық ... ... ... ... әдістемелер, әдіс тәсілдерді ғылыми
негіздеу, ягни психологиялық кәсіби ... ... ... Бұл ... ... зерттеулерден айырмашылығы, ол
тек қана қандай да бір ... ... мен ... ... ... тұлга болып қалыптасуындағы айтылған ... ... ... ... ... Зерттеу жұмыстарында ғылыми
қызметкер практик психологтың анықтаған өзекті мәселелерін сөз ... ...... ... көрсетудің бұл тұрғысын
білім беру мекемелерінің (бала-бақша, мектеп ж.т.б. ... ... ... ... ... ...... жеке баламен, ата-
анамен, тәрбиеші және мұғаліммен нақты ... ... ... ... ... бұл ... ... істейтін психолог-педагогқа
жаңа әдістемелерді жасау міндетті емес. Бірақ психология ғылымының бұл
жаңалықтарын ... ... ... міндетті. Олар ғылыми-зерттеу
орталықтарына ... ... ... ... ... ... мәселелерді шеше
алады.
Қолданбалы тұрғысы – білім беру жүйесіндегі қызметкерлердің
психологиялық ... ... ... Бұл ... ... ... қалам
көрсететіндер психологиялық білімді талап етеді. Олар ... ... және ... жеке ... ... ... ... бағдарламасын құруға, әдістемелік материалдарды
әзірлеп, оқыту бағдарламалары мен ... ... ... ... ... істейді.
Ұйымдастыру тұрғысы – нақты жұмыс жасап жатқан, ұйымдастыру.
Білім берудегі психологиялық қызмет мақсаты:
Бала ... ... ... ... ... ... қиындықтары мен негізгі мәселелеріне талдау жасай
отырып, оларды зерттеу әдебиеттер ... ... ... ... көрсету саласының мақсаты балалардың психикалық және ... - деп ... ... ... ... ... жұмыстың негізгі жұмыс қызметі болып табылады.
Психологиялық ағарту – педагогикалық ұжымның, оқушылардың және ата-
аналардың психологиялық ... ... ... ... ... мағынасы
мынада:
а) мұғалімдерді және ата-аналарды жас ерекшелік, педагогикалық ... ... ... ... ... тәрбиелеудің
негіздерімен таныстыру;
ә) жаңа психологиялық зерттеулер қорытындыларын тарату және түсіндіру;
б) психологиялық білімге деген қажеттілікті ... ... ... жүргізуде немесе өзінің жеке дамуында қолдану.Мектеп педагог-
психрологының бұл жұмыс түрінің негізгі ...... ... ... ... ... ... Осы жұмыстардың барлығы
берілген мектептің, белгілі контингент оқушыларының нақты ... ... ... – баланың психикалық және ... ... ... ... ... бағытталған
жұмыстар. Психологиялық алдын-алудың міндеттері мыналар болып табылады:
а) мектеп ... ... жас ... ... ... және ... ... психологиялық ахуалды сақтау жауапкершілігін қалыптастыру,
ә) баланың зерделік және тұлғалық дамуындағы ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерін дер кезінде
болжамдау;
б) оқушылардың келесі жас ... ... ... ... ... ... ... білім беру үрдісіне қатысушыларының
барлығымен жүргізіледі.
Психологиялық диагностика – оқушыларды, тәрбиеленушілерді ... ... ... жеке ... ... ... және ... үрдісіндегі баланың потенциалын,
мүмкіндіктерін, кәсіби ... ... ... ... оқуындағы,
дамуындағы, әлеуметтік бейімделуіндегі ауытқулардың ... ... ... ... табылады. Психологиялық диагностика жеке және
топпен жүргізіледі.
Психологиялық түзету – балалық шақтағы тұлғаның ... ... оның жеке ... ... ... ... логопедтердің, дәрігерлердің, әлеуметтік педагогтардың
және басқа да мамандардың біріккен іс-әрекеті негізінде ... әсер ... ... беру – оқу үрдісінде кездесетін дамыту, тәрбиелеу
және оқыту мәселелеріне байланысты, педагогикалық ... ... және ... ада оқу үрдісіне қатысушыларға психологиялық
кеңес беру арқылы ... ... ... ... ...... жоспарланған жұмыстардан
тыс сұраныс бойынша орындалатын қосалқы тапсырмалар (эксперименттер
жүргізу, сауалнамалар ... ... ... ... ... мен міндеттері.
Психолог құқылы:
Оқушылармен және олардың ата-аналарымен, өкілдерімен «әрі қарай
мектеп ... ... ... ... ... ... шеберлері
т.б.) және де басқа да оқу мекемелерінің қызметкерлерімен жұмыс ... мен ... ... әртүрлі жұмыс түрлерін жүргізу кезегін
тағайындаудың ... бір ... ... бағыттарын айқындауғы.
Оқу мекемесінің әкімшілігіне және оның ... ... ... ... жұмыс атқаруына қажетті жағдайларды жасау
жөнінде ұсыныспен шығуға.
Ұйымдастыру және ... ... ... оқушылардың,
оқытушылардың және оқу мекмесінің басқа да ... жеке ... ... ... жеке ... мен оқу ... ... құру
мәселесіне, түзетуші және дамытушы ... ... ... ... ... ... ... және жеке психологиялық ... Осы ... ... ... ... ... және басқа да
ерекшеліктерін ескере отырып психологиялық ... ... ... ... ... ... ... және
оқу мекемелерінің практикалық психологтар ассоциацияларымен ... ... ... ... ұжым ... ... орнын ұтымды
орналастыру жөнінде; әкімшілік қызметке ... ... және ... мен ... ... ... қоғамдық ұйымдар мен
оқушылардың өзін-өзі басқару кеңесін қалыптастыру әдістемелері, оқытушылар
мен оқушылар және ... ... ... ... ... мекемесіндегі жағымсыз психологиялық ахуалдың алдын-алуға; оқытушылар
мен оқушылардың оқу кезіндегі және оқудан тыс ... ... ... ... ... мен ... мәселелеріне
нұсқаулар беруге .
Психолог міндетті:
Өзінің барлық іс-әрекеттерінде үкіметтік және нормативтік құжаттарды
ҚР БҒМ бұйрықтарын және нұсқауларын негізге алуға.
Сұрақтар мен ... ... ... өзінің кәсіптік құзырлығы ... ... ... ... қабылдауға.
Тұтастай психология ғылымының, оның ішінде әлеуметтік, ... ... және ... ... жаңа жетістіктерін білуге.
Диагностикалық, дамытушы, ... және ... ... ... ғылыми негізделген әлеуметтік-мәдени ортаға
бейімделген әдістерді қолдануға. Өзінің ... ... ... ... ... ... кәсіптік дайындығы жоқ тұлғалардың оқу
мекемесінде диагностикалық, психотузетушілік және басқа да ... ... ... ... жол ... ... ... және педагогикалық ұжымына оқушылардың
толыққанды психологиялық дамуын қамтамасыз етумен, олардың жеке ... ... ... ... ... ... ... мәселелерін шешуге көмек көрсетуге.
Кәсіптік құпияны сақтауға. Қатысқан және оның айналасындағы адамдарға
жүргізілген диагностикалық және кеңестік ... ... ... ... ... зерттелушіге зерттеу қорытындысының жария
етілмейтіндігі ... ... ... ... мәлдіметтерді
жарияламауға.
Оқу мекемесінің педагогикалық кеңесі мен басшылығы қабылдаған ... ... ... жоспарларына, сонымен қатар, оқу-тәрбие
жұмыстарының психологиялық тұрғыдан ... ... және оқу ... ... практикалық тиімді әсер етуіне талдау жүргізуге.
Басшылыққа, жекелеген жұмыскерлерге жұмыс ... ... ... шешімдердің психологиялық негізделуі жөнінде тиісті ұсыныстар
енгізуге.[224,б.21]
Оқытушы-оқушы, оқушы-оқушы, оқытушы-оқытушы, оқытушы-ұйымдастырушы
деңгейіндегі тұлғааралық ... ... ... және оқушы
позициясын білім беру мақсаттарына сәйкес түзету ... ... ... ... оқу ... өмір ... жөнінде ғылыми-негізделген бағдарламалар құрастыруға ... іс ... ... ... ... ... ... қалыптасуы мен жұмыс атқаруының
ғылыми негізделген бағдарламаларына қатысуға, ... ... және ... ... ... ұсыныстар енгізуге.
Оқу мекемесініңоқытушылары, тәрбиешілері және оқушылары ... ... ... жүргізуге.
Педагогикалық ұжымның, консилиумның, комиссияның жеке тұлғаларға
қатысты шешімдеріне негіз ... ... ... ... ... Басқа құжаттарды жүргізу мен сақтау еркін түрде, оның ішінде
перфокарталарда, дискеталарда, ЖЭЕМ, магнитофон таспаларында.
Психолог жауапты:
Кабинеттегі ... ... ... және мақсатына сай
қолдануға.
Осы ережеде көрсетілген жұмыс уақытына ... ... ... ... және ... ... ... ережені қадағалауға педагог-
психологтың жұмыс ... бөлу ... ... ... нормативті
құжаттарға сүйенуге.
Педагог-психологтың жұмыс уақыты туралы.
Психологтың жалпы жұмыс уақыты аптасына 36 ... бір ... ... бір айда 150 ... құрайды. Оқу мекемелерінің жұмысын ұтымды
ұйымдастыру мақсатында ... ... ішкі ... ... жөн.
Осы құжатқа сәйкес психологтың жалпы жұмыс уақыты аптасына 36 сағат,
олардың ішінде:
18 сағат – оқушылармен жеке, ... ... ... ... ... және ... жұмыстарына, ата-аналармен және
педагогтармен сараптаушы-кеңес беруші және алдын-алу ... ... ...... ... ... ... және топтық жұмыстарға дайындыққа, педагогтармен және ата-аналармен
жүргізілетін сараптаушы-кеңес беруші және ... ... ... ... ... ... көтеруге,
қорытындылауға, талдау және есеп беру құжаттарын толтыруға есептеледі. Кез-
келген түрін орындауға кететін ... ... ... ... байланысты, оның бірінші рет немесе екінші ... ... және ... да ... ... өзгерп отыруы мүмкін.
Сондай-ақ оқу мекемесі әкімшілігінің сұраныстарына сәйкес жұмыс
түрлерінің араласып келіп және оларға ... ... ... ... ... мүмкін. Егер жұмыс түрлерінің кейбіреуіне оқу ... ... онда ... ... ... ... жұмыс түрлеріне бөлінеді
және оқу мекемесінің әкімшілігімен келісіледі.
Осылайша, педагог-психологтың жұмыс ... ... ... оқу жылы ... ... ... мынадай:
- Жеке зерттеу 100-150 адам;
- Топты зерттеу 10-20 сынып;
- Жеке кеңес беру 100-150 ... Жеке ... ... 100-150 ... ... ... ... 200 сағат;
- Үлкендермен ағарту жұмыстарын жүргізу 40 сағат;
- Консилиумдарға, комиссияларға, әкімшілік жиналыстарға қатысу 10 отырыс.
Ғылыми-зерттеу жұмысының аралық кезеңінің мақсаты:
- ... ... ... ... мақсаты кездесетін педагогикалық-
психологиялық әлеуметтік олқылықтарды ғылыми тұрғыдан негіздеу;
- жас ерекшелігіне ... ... ... және ... ... ... ... анықтау;
- әлеуметтік норма қағидаларына сай ... ... ... жан дүниесін психологиялық тұрғыдан зерттеу.
Зерттеудің берілген кезеңдерінің міндеттері:
1. Әрбір жас ерекшелігінің мүмкіндігін ... ... ... дара ... ... ...... икемі,
қабілеті, әуестенушілік, қарым-қатынас, өмірлік жоспарлары ж.т.б.
3. Білім беру мекемелерінде (бала-бақша, мектеп, интернат және ... ... ... жасай отырып, баланың үйлесімді дамуына
психологиялық ахуал жасау.
2.2 Педагогикалық-психологиялық тәжірибенің нәтижесі
1. Эксперименттік зерттеу бөлімі:
Ауыл мектептеріндегі жоғары ... ... ... даму ... ... оқушыларына психологиялық-педагогикалық даму ерекшеліктері
зерттеуде әртүрлі ... ... ... ... ... Ордабасы ауданы, Көлтоған ауылы
Е.Ерназаров орта мектебінің 10-11 сынып оқушылары.
Зерттеу обьектісі: 14-16 жас ... ... ... ... Педагогикалық зерттеулер ( сауалнама).
• Тейлер сауалнамасы (оқушылардың психологиялық даму ... ... ... ... ... ... анықтау шкаласы (Ч.
Спилберген және О.Л. Ханин бойынша)
1. «Өзін-өзі тану» тренингі
2.Зерттеу пәні: Оқушылардың даму ерекшеліктерінің даму жағдайлар.
3.Зерттеу мерзімі: 25 ... 2008 –10 ... ... ... 14-16 жас 9-11 ... ... зерттеу жүргізілді.
- Индивидувалды мәліметтерді өңдеу
- Зерттеу қорытындысын ... және ... ... Қорытынды.
Эксперименттің жүргізілу жолы:
1. Жалпы және этникалық педагогика кафедрасының әдістемелік кеңесінен
бітіру жұмысы ... ... ... ... ... ... кейін кафедра жолдауымен Ы. Алтынсарин атындағы
Қазақ Білім академиясының ғылыми зерттеу орталығына ... ... ... ... жетекшіммен зерттеу тәжірибесінің ... ... соң ... ... мекемесіне барып аталмыш мәселе
жөнінде ақпараттар жинап, кәсіби мамандығыма деген ... ... ... ... ... ... ... әрі ізденуге
мүмкіндіктер де туындады. Сонымен қатар төмендегі ( сурет 1) ... ... ... ... ... ... ғылыми-зерттеу
орталығында біздің проблемамызға жақын мәселелермен айналысатын бірнеше
ғалымдармен және олардың ... ... ... ... ... ... қалыптасқанын байқадық.
Сурет 1 БАҒДАРЛАМАСЫ
|№ |Жұмыстың аталуы ... ... ... орны |
| | | |мен ... |
|1 |Ы. ... ... |Ы. Алтынсарин атындағы ғылыми| |
| ... ... ... ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... ... ... және | |
| | ... танысу. | |
|2 ... ... алды ... ... ... | |
| ... ... ... ... ... | |
| ... танысу. |құру үшін отандық әлемдік | |
| | ... ... ... | |
| | ... | |
|3 |Ы. ... ... |"Қазіргі мектептегі | |
| ... ... ... "| |
| ... ... ... ... жұмысы тақырыбына| |
| ... ... ... ... ... | |
| ... ... |қарап, сараптау. | |
| ... ... | | |
|4 ... ... ... ... ... сәйкес | |
| ... ... ... мен | |
| ... мен отделдердің |тұжырымдамалармен танысу. | |
| ... ... | | |
|5 ... ... ... ... | |
| ... ... ... ... | |
| ... жұмыс істеу.|еңбектер мен қатар | |
| | ... ... ... | |
| | ... ... ... | |
| | ... | |
| | | | |
| ... ... тақырыбы |Зерттеу жұмысы негізінде | |
|6 ... ... ... ... ... | |
| ... материалдарын |ізденушілік қызмет атқарып, | |
| ... ... ... ... | |
| | ... | |
|7 ... ... |Зерттеу жұмысының | |
| ... ... ... бөліміне | |
| ... ... ... ... қарай отырып, | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
|8 ... ... |Зерттеу жұмысының тәжірибелік| |
| ... ... ... |бөліміне (айқындаушы және | |
| ... ... ... | |
| ... материалдар |эксперименттер жүргізуге | |
| ... ... ... ... | |
| | ... | |
|9 ... ... ... ... ... ... | |
| ... ... ... ... | |
| ... есеп ... ... ... | |
| | ... жинақталғанын | |
| | ... | ... ... ... алды ... ... өңдеп,| |
| ... ... ... ... ... | |
| ... ... ... ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... | | ... білімімізді басшылыққа ала отырып, эксперименттер
жүргізуге көштік.
Біріншіден біз проблема етіп алып отырған жоғары ... ... ... көз ... үшін ... ерекшеліктерінің
даму деңгейін анықтауды жөн көрдік.
Оқушылардың даму ерекшеліктерін анықтау - тұлғалық қасиеттері үшін,
ерекше ... бұл ... ... ... ... Әсіресе сессия кезеңінде студенттерде мазасыздану процесі
басым ... ... ... ... ... ... ... міндетті белсенділігі. Әр адамның өзіндік белсенділігі, ... ... бұл ... ... деп ... ... және реактивті
үрейді күй ретінде субьективтің бастан ... ... ... бойкүйездік, самарқаулықпен сипатталынады. Бұл күй стрестік
ситуацияға эмоционалды реакция ретінде туындап уақыттың интенсивтілігі ... ... ... ... ... ... жоғары
мазасыздық категорияларына тиісті, өзінің бағалауына, кең деңгейдегі өмір
сүру ... ... ... қабылдауға бейім, қысыммен
көңіл аударып, мазасыздық күйімен айқындалады. Егер ... ... ... ... ... көрсеткішін көрсетсе, мұның
негізінде әртүрлі ситуацияларда мазасыздық күйі бар ... ... ... ... мазасыздықты өлшеу, тұлғалық
мазасыздықты ... ... ... ... ... бағалайды.
Мазасыздықтың айырмашылығын өлшейтін, тұлғалық қасиетін, ... ... Д. ... ... әдістеме. Орыс тіліне оның шкаласын бейімдеген ... ... ... ... ... 40 ... ... 20 оның
ситуативті мазасыздықты бағалауға, 20-тұлғалық мазасыздыққа арналған.
Жұмыстың реті: Зерттеу жұмысын жеке ... ... ... ... ... нұсқауға сәйкес жауап беруді ұсынады,
зерттелінушілер өз ... ... ... ... Әр сұраққа интенсив
дәрежесіне орай төрт жауап мүмкіндігі бар.
Тейлор ... ... ... және күйзеліске деген ыңғай
анықталынады)
1978 жылы Тейлор ұсынған. ... ... екі ... ... реакциялар мен қорқыныш күйін анықтайды. Адам ... ... ... ... бақылау және өзіндік тәрбие жүргізеді.
Тұлғаның қорқынышына тұрақты ... ... ... ... және ... ... қабылдай кең мағынада, ... ... ... ... ... ... ... белсенділігі қабылдауда белгілі стимулдарға бағаланған арнайы
ситуациялардағы өзін-өзі бағалау, өзін-өзі бақылау т.т. ... ... ... ... ... жұмысын жеке немесе топқа жүргізуге болады.
Зерттеуші зерттелінушілерге нұсқауға ... ... ... ... өз бетінше жұмыс істеуі тиіс.
Сауалнама сұрақтарына жауап ,,Иә,, деп жауап қайтаратын сұрақ ... ... ... ... арасында сабақтан тыс жұмыстар, тәрбие
сағаттары, коррекциялау (қайта ... ... ... ... ... ... кеңестер беру, жеке
жұмыс жасау) және т.б. педагогикалық-психологиялық сабақтан тыс ... ... ... ... ... ... Осы ... танымдық қызығушылықтарын, адами-құндылық қасиетерін, педагог-
психолог қызметі ... ... ... ... тестік
жұмыстар жүргізіліп алғашқы кезеңі анықталды. (3 кесте).
3 кесте Алғашқы кезең, 2007-2008 оқу жылы (% есебімен)
|№ |Білімдік-т|Эксперименттік топтар ... ... |
| ... | | ... | ... мектебі |
|н | | | |
| | ... ... ... ... | ... | ... ... | ... ... |2 ... ... |3 ... деңгей |4 ...... ... ... ... еңбектер
мен зерттеулерді саралай, талдай келе ... тыс ... ... ауыл ... ... ... мүмкіндіктері қалыптастырылды.
Зерттеу жұмысының бағдарламасы және сол бойынша жасалған ... ... ... –адамгершілік, кәсіби қызығушылық, мәдени
қарым -қатынасты дамытуға ықпал еткені ... ... ... ... ... ... ... ауыл мектептеріндегі жоғары сынып оқушыларына педагог-психологтың
қызметінің қажеттілігі ауадай екендігін байқатты, себебі жастық ... ... ... кәсіп таңдау, достық, махаббат, ... ... ... ... ... тез ... ... бейімдеу мақсатында педагогикалық-психологиялық ой-пікірлерді
жүзеге асыруда олардың білім мен тәрбие даңгейінің (алғашқы, ... ... 44 ... 53- ке ... ... пен ... көлемінде жүргізілген тәжірибелік-эксперименттік
жұмыстар барысында оқушылардың танымдық-қызығушылықтарын ... ... ... ... олардың білімі мен тәрбие
деңгейінің (алғашқы, дамыту, бекіту кезеңдері) ... 53%-ке ... ... халықаралық статистикалық деректерге сәйкес, белгілі бір
кезеңде біздің қоғам анағұрлым ... деп ... ... ... ... ... ... ерекше зиялылығы байқалады (зиялылық
белсенділіктің әлеуметтік белсенділіктен артық тұруы, вербализм ... ... ... ... ... ... ... ретіндегі интеллекті мен интеллигенция біздің ... ... ... жоқ. ... салдарынан тұлғада, әсіресе өзін-өзі
тануға, өзін-өзі билеуге бейім жас шағында интеллект ... жеке ... ... ... ... ... ... да өз ойлауын
саналы түрде жетілдіруге, өзінің интеллектуалдық жұмысын белгілі бір түрде
ұйымдастыруға талпыныс жоқ.
Зерттеулер ... ... өз ... ... ақылдық
маңызды сапасы ретінде рефлексияны атайды. Алайда ... ... ... ... мен ... барының ( жоғы немесе дамытуды
талап ететін) арасындағы айырмашылықты көрсетуді талап етуде соқушылардың
бұл айырмашылықтарды жіктеп бере ... ... ... ... ... ... қолданатынын айта алмайды
және т.б. немесе олардың санасында өзін-өзі танудың мұндай жобасы ... ... ... жүргізілген зерттеулер көрсеткендей, олардың ата-
аналары тарапынан баға алса, ... ... тез ... ... ... ата-аналар мектептік жүйе бойынша бағалау (балдық)
жүйесін бағытқа алады да, жеткіншекке оның интеллектісінің күшті және ... ... ... критериийлерді ұсынбайды. Оқушылардың басқа ... ... ... әлеуметтік-ойлауы ерекшеліктерінде едәуір ақаулар
байқалды.
Өз кезеңінде С.Л. Рубинштейн (әлемге, ... ... ... ... ... ... ... кіргізетін –атрибутивтік
жобалау, жеке ... ... ... ... қатынасын күту), ал, Ж.
Пиаже (интеллектідегі ... ... ... ... келу ... ... қараған) ұсынған түсінік құрылымына сәйкес
үш компонентті ... ... ... (басқаларға, өзіне қатынасы және
басқалардың өзіне қатынасын ... ... ... ... ... (соның ішінде болашақтағы төменгі сынып ... ... оқу ... студентерінде) санасында көбінесе
атрибутивтік жобалаудың жоқтығын көрсетеді. Бұл жобалаудың тұлға санасында
болмауы оны ... ... ... ... ... ... іс-әрекеті,
оған деген қарым-қатынасы, оның жеке басы туралы болжам жасау мүмкіндігінен
айрылады, ... ... ... ... ... проблемасыз,
эмперикалық, стихиялы, теоретикалық және интеллектуалдық бастамалардан
айрылған жоспарға айналдырады.
Осы және ... ... ... ... және оның (тапшылығы)
типологиялық түрде ... де ... ... ... ... ... біртіндей алғанда олар өз ... ... және ... ... ... болған әлеуметтік интеллектінің шектеулігін
көрсетеді. Диагностикалық зерттеуде бір мезгілде мұндай әдістерді ... ... яғни ... өзін-өзі тануы мен өзін-өзі
дамытуын ынталандыратын әдіс ретіндегі ... ... ... ... тип қатарында жүргізілген типологиялық ... ... және ... қоймасы жөнін де жоғары оқу орнында
психологиялық қызметінде қолдану үшін ... бар. ... ... оқу ... ... ретінде студенттердің осы
іс-әрекеттердің барлық түрлері мен нысандарын ойдағыдай орындауға шамалары
әбден жеткілікті. Бірақ та, ... бәрі ... бұл ... ... ... ... ... осыған байланысты
төмендегідей келеңсіз ... ... ... Ауыл ... ... ... жөнді тыңдап, сапалы жазып ала алмайды. Дәрісті
пайдаланғанда одан ... ... да ... Ауыл ... ... ... ... арттыру арқылы ғана өзінің
білім деңгейінің сапасын көтере алады деп тұжырымдаймыз.
Сондай-ақ ... ... ... бірнеше кезеңдер арқылы жүзеге
асады. Жұмысты алдымен оқулықтарды,одан кейін монографиялық әдебиеттерді
талдаудан бастайды. ... ашу үшін ... ... және де ... ... ... қажет етеді. Мысалы, құқықтан жасалатын курстық
жұмысқа экономикалық мәселелер қатысты болса, керсінше ... ... ... ... ... ... қатысты мәселелерді тереңдей
білуді қажет ... ... ... ... ... ... да ... керек және де бұл материалдарды курыстық
жұмыстың, белгілі бір ... ... үшін де ... Бұл жұмыстың бәрін
студент, өзінің ғылыми жетекшісінен кеңес ала ... өз ... ... ... ... ... ... орындауы арқылы оның
психологиялық ерекшеліктерінің ... да ... ... ... ... мәселелерінің педагогикалық
мүмкіндіктері анықтап, бүгінгі қоғамдағы кәсіби бағдар беру мәселесін
қалыптастырудың жолдары анықталып, ... ... аян, ... ... бала ... кадрлар
тұрақсыздығы, әсіресе, ауыл мектебінің педагог-психологтары арасында үлкен
орын алған. Мұның себебі, біріншіден, ... ... ... ... ... Екіншіден, ауыл мектебінің педагог-
психолог маманының қызметін реттейтін нормативтік құқықтық құжаттың ... ... ... ... ... маман
білім, білік, дағдыларына баға беруде әлсіздігі. Төртіншіден, ауыл
мектебіндегі ... ... ... ... ... болмауы. Сондай-ақ, Қазақстанның этно ... ... ... төл ... ... ... талаптарына сай төл психологиялық әдістемелердің шығарылуын
жүзеге асыратын зертханалардың ... ... беру ... ауыл мектебінің педагог-психологтары жоғары
білімді, білікті сенатқа ие, еңбекақысы, зейнет кепілдігі мен ... бар, ... ... мен ... ие, ... ... ... болып табылады: балабақша, кәсіби, орта білім беретін ... үйі, ... ... ... ... қалалық, облыстық,
аймақтық білім беру психологиялық орталықтары.
Әр түрлі саладағы, аудандық, қалалық, аймақтық білім беру ... ... ... ... ... көрсету саласы
қызметкері ретінде, психологиялық жоғары білімі бар, арнайы курстарда қайта
даярлаудан өткен, тұрғылықты ... ... ... ... білетін жоғары білімді мамандар жұмыс істей алады. Әр ауылдың білім
беру мекемесінде кемінде бір ... ... ... Егер оқушылар 300-ден
көп болса, онда жүктемесі артады. Мүмкіндіктері шектелген ... ... ... 80 ... бір педагог-психолог тағайындалып,
кемістіктің күрделілігіне байланысты балалар саны ... ... ... әр ... ... ... сәйкестігі білім
мекемесінің қажеттіліктерімен және штаттық және штаттан тыс ... ... ... ... ... сапада, тиімді атқару үшін
ыңғайлы жағдай ... ... ... нысана етіп алған,оқушылардың психологиялық даму
ерекшеліктері мәселесін зерттей келе ... ... ... психологиялық, педагогикалық еңбектерге сүйене отырып,
студенттердің педагогикалық-психологиялық даму ерекшеліктерінің мәні ... ... ... ... ... онықалыптастырудың мүмкіндіктерді
анықтадық;
Ауыл мектебінің педагогикалық-психологиялық даму ерекшеліктерін шет
елдік ғалымдардан Н.В. ... [6], Ю.Н. ... А.А. ... ... П.А. ... Е.М. Никиреев, В.А. Сластенин [7], В.А. Якунин,
И.А. Зимняя [8] және т.б. зерттесе, отандық ғалымдар Қ.Б. ... ... ... [10], З.Ә.Исаева, Г.К. ... Ш.Т. ... ... және т.б ... ... ... ... бойынша басқа да ... ... ... ... арқылы бұл
мәселенің ғылыми тұрғыда қажет екенін нақтыладық;
біз зерттеуімізге нысана етіп алған студенттердің ... даму ... ... ... ... ... ... зерттеушілердің бос уақытын ... мән ... ... ... алғашқы курс
студенттерімен және жоғары курс студенттерне ... тыс ... ... ... ... жүйесінде студентке берілетін білім мен білік,
іскерлік пен ... ... ... ... ... ... бұған қоса әрбір оқушының өзін-өзі ... ... ... ... өріс алып ... ... ... үрдісіндегі
білім беру мен тәрбие бірлігін сақтай отырып, ... ... ... үйлесімділігімен қатар, әрбір оқушының дербес ерекшелігін ескеріп,
белсенділігіне сәйкес бағдар ұстау негізгі шартқа айналуда. ... ... ... ... жетілдіруде, оның мотивтік амал—тәсілдерін аша
түсу - қызығушылықты арттыруда бірден бір ... ... ... мен ... іс-әрекет теориясы – таным, ілімі
тұрғысынан қызығуға байланысты ұғымдар жүйесінің ара ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелік деңгейінің бастапқы дамыту және ... ... ... ... мен ... ... ... Сонымен қатар психологиялық ерекшеліктерінің даму
себептері: қажет, түрткі, ... ... ... ... т.б. ... ... ... туралы мәліметтер берілді.
Сонымен қатар оқушылар бойына білім, кәсіп, ... ... ... ... жолдары да аталып өтілді.
Демек,оқушылардың психологиялық даму ерекшеліктерін қалыптастыруда
ізденуіне ілгері еңбектенуі не қаншалықты әсер ... және оның ... ... ... әзірлеу;
1) өзін-өзі басқару;
2) өзін-өзі сендіру;
3) білуге құштарлық
тұрақтылық және т.б. толықтай қамтылды.
Қосымша А
10 «Б» ... ... ... 17 ... Оның ... 7 қыз бала және 10 ұл ... ... Еркебұлан ... ... ... ... ... Сания ... ... ... 1991. ... ... ... 1991.08.27
6. Ксупов Олжас ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Қызайбеков Нағашыбек 1991.06.12
12. Молдабекова Ақбота ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Айжан ... ... Әсем ... ... психологиялық-педагогикалық мінездеме
Оқушының аты, жөні ---------------------------------------------------------
-----------------
Отбасы ---------------------------------------------------------------------
-----------------------
Оқуға көз қарасы -----------------------------------------------------------
---------------------
Жолдастарымен қарым-қатынасы -----------------------------------------------
------------
Еңбекке көз қарасы ---------------------------------------------------------
--------------------
Өзіне көз қарасы -----------------------------------------------------------
---------------------
Ата-анасына қалай қарайды ... ... ... -----------------------------------------------------------------------
------------------------
Көпшілік ортады ------------------------------------------------------------
--------------------
Табиғат аясында ------------------------------------------------------------
---------------------
Қызығуы:
Қай пәнге ------------------------------------------------------------------
-----------------------
Дене еңбегіне --------------------------------------------------------------
----------------------
Өнерге ---------------------------------------------------------------------
------------------------
Қалайтын мамандығы ---------------------------------------------------------
-----------------
Қосымша Б
Анкета №1.
1. Сіздің ойыңызша қай мұғалім әділ баға ... ... ... үй ... ... ... ... Қай пәндер қызықты?
4. Оқу жылында қай пәндерден шығармашылық тапсырмалар орындадыңыз?
5. Қай мұғалім сізге ерекше көңіл бөліп, қолдау көрсетеді?
6. Қай мұғалімге сіз ... ... ... ... Сізге ұнайтын үш пәнді жазыңыз?
8. Қай мұғалімнен жақсы білім алудасыз?
9. Қай пән факультативіне қатысқыңыз келеді?
10. Қандай сабақтарға қатысқыңыз келеді?
11. Қай ... ... ... ... ... бойынша пән атауларын жаз.
12. Бұл сабақта кейбір кездеқызықты болады.
13.Осы пәннің мұғалімі ұнайды.
14. Бұл пән бойынша жақсы бағалар алғаным ұнайды.
15. Бұл ... ... ... ... ... Бұл ... қызықты болғандықтан оқимын.
17. Бұл пән болашақ өміріме ... және ... ... ... Бұл ... көп жаңа ... танысамын.
19. Бұл пән бойынша жаңа тақырыптар мені ойландырады.
20. Бұл ... ... ... ... ... жігерленеді.
21.Бұл сабақ өте жеңіл.
22. Бұл сабақты асыға күтемін.
23. Бұл ... ... де көп ... ... ... ... жасөспірімдерді бақылау картасы.
1. Жасөспірім туралы жалпы мәлімет
Аты-жөні -----------------------------------------------------------------
---------------------
Жасы ---------- Сыныбы ---------------------------------------------------
-----------------
Ата-анасының жұмыс орны --------------------------------------------------
-------------
Жасөспірімдермен жұмыс инспекциясында тіркеуде бар ма? ... ... ... ... Жасөспірім мектепте, жанұяда, басқа ортада.
А) Мектепте
Қандай тапсырмалар орындайды ---------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------
------------------------------------
Сыныпта кіммен дос -------------------------------------------------------
----------------
Қалай оқиды ... ... бе, ... ... ... --------------------------
--------------------------------------------------------------------------
----------------------------------
Б) Жанұяда
Ата-анасының қайсысы беделдірек ------------------------------------------
-----------
Үйде не істейді ----------------------------------------------------------
--------------------
Күн режимін сақтай ма? ---------------------------------------------------
----------------
Бос уақытын қалай өткізеді? ----------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------
-----------------------------------------
Қандай секцияларға, үйірмелерге т.б. ... ... ... өзін қалай ұстайды, кешкі уақытта не істейді? ------------
--------------------------------------------------------------------------
-------------------------------
Кіммен дос ---------------------------------------------------------------
---------------------
Кіммен қарым-қатынас жасайды ---------------------------------------------
-----------
3. Көз қарасы.
Өзіне --------------------------------------------------------------------
-----------------------
Басқа адамдарға (мұғалімдерге, ата-аналарға) -----------------------------
--------------------------------------------------------------------------
------------------------------------
Жауапкершілігі ... ... ... мен тәртібі ---------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------
-------------------------------------- Қызығушылығы мен бейімділігі ------
---------------------------------------------------
Өзін-өзі бағалау ---------------------------------------------------------
--------------------
Пікірі мен көз қарасы ----------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------
-------------------------------------------
Сынып жетекшісі ------------------
---------------------------
Тәрбиешісі ----------------------
-------------------------------
Әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының Білім ... заңы ... ... 1 маусым.
2. Қазақстан Республикасы азамат тарихының жаңа ... ... ... ... 1999- 33–40 ... ... Республикасы этникалық-мәдени білім дберу тұжырымдамасы.
//Егемен Қазақстан, 7 тамыз, 1996 -3 б.
4. ... ... ... ... беру ... Қазақстан, 1994 ,Б.5-37 б.
5. Набиев Б.Т. Формирование у учащихся позновательного ... ... ... ... ... и внеурочных занятии.
Дисс … канд.пед. наук–Алматы-1998 -146 б.
6. ... А.Т. ... ... ... класс оқушыларының
оқырмандық қызығушылығын қалыптастыру.Дисс … ... ... -25 ... Актуальные психолого-педагогические проблемы обучения и воспитания.
Тезисный доклад конференции… - Рига –АГУ- 1979-17 б.
8. Леонтьев А.Н. Деятельность. Сознание. Личность. ... ... ... Қ.Б. ... ... 1993- 272 ... АнаньевБ.Г. Позновательные потребности интересов // Ленинградский
гос. Университет-1959.
11. Ананьев Б.Г. Человек как предмет познания.Л., ЛГУ,1968- 339 ... ... Қ.Б. ... ... ... Абай жастарды тәрбиелеу туралы. Алматы, 1964.
14. Алдамұратов Ә.А. Қызықты ... ... ... ... ... ... Қ.Б. Психология. ... ... ... ... ... В.В.Богословский, А.А. Степанов, А.Г. Ковалев,
редакциясымен. 2-басылымынан қазақ тіліне аударылған. Алматы.:1980.
17. Жүсіпбек А. ... ... 1995 -310 ... ... ... ... б.
19. Психология позновательной деятельности // МГУ, М.,197- 244 б.
20. Философиялық сөздік. Алматы, 1996-412 б.
21. Серкқалиұлы З. Дүниетану даналығы // ... және ... ... ... ... 1994-224 ... ... И. Қазіргі дәуірдегі педагогикалық ой-пікірлердің дамуы. –
Алматы, 1974, 5-14-36 б.
23. Педагогикалық-психологиялық іс-әрекеттің ... // ... 2003, №4, 47 ... ... Ж., ... С., ... А. Педагогика. – Алматы: Дарын,
2004, 362-428 б.
25. Ғаббасов С. Халық педагогикасы мен ... ... ... ҚазМемҚызПИ, 2005- 323 б.
26. Әуренова М. Балалар үй жағдайындағы психолог ... ... ... 2006, №3, 12-13 ... Адам – қоғам – ғылым – Мәскеу: Педагогикалық психология, 1993, 20-
21 ақпан, 121 б.
28. Психологиялық қызмет көрсету //Мектептегі психология,2006,№2,27 ... ... М.М. Жас және ... ...... 1982, ... Сақтағанова Т.С. Өркениетті білім беру жүйесіндегі педагогикалық-
психологиялық қызмет // Мектептегі психология, 2006, №2, 6 б.
31. Обухова Л.Ф. ... ... М.: ... ... ... Кон И.С. ... ... М: 1980.-31-33б.
33. Слободчиков В.И., Исаев Е.И. Основы психологической антропологии.
Психология ... ... ... ... в ... ... ... для ВУЗ-ов.-М.: Школьная Пресса,
2000.-416.-291-292 б.
34.Кон И.С. ... ... М: ... ... ... А.Е. ... и акцентуации характера у подростков.-М.:
1988.-26-29 б.
36. Кон И.С. ... ... ... ... ... ... Д.И. Психология развития личности в ... ... В. ... ... М:, ... ... Психология современного подростка / Под. Ред. Фельдштейн Д.И.
М.:
Педагогика, ... ... ... личности старшекласника. / Под. Ред. Дубровиной
И.В./М:, 1989.-121-124 б.
41. ... М. ... ... ... б.
42. Школа и психическое здоровье ... /Под. Ред. ... М: ... ... ... Веселова В.В. Билет в будущее. М:, 1990 7-10-18 б.
44. ... Н.Н. ... ... ... ... 7-78-85 ... Мұқанов М.М. Педагогикалық және жас ерекшелік психологиясы.
А., 1979.-139 б.
46. Мұқанов М.М. Педагогикалық және жас ерекшелік ... ... ... Абулханова-Славская К.А. Стратегия жизни. М:, 1990.
48. /Под. Ред. С.М. Громбаха. М.: Медицина, 1988.-169-171 б.
49.Выготский Л.С. Вопросы ... ... ... ... ... и материалы к профессиограмме современного
учителя /под ред. Г.А.Бордовского. - Л., 1987.
51. Стефановская Т.А. ... ... и ... – М., ... Есаулова М.Б., ... Н.Н. ... ... деятельности. - СПб. 1999.
53. Поляков В.А. Технология карьеры. – М., 1995.
54.Рогов Е.И. Личность учителя: теория и ...... ... Н. ... ... – М., 1999.
56.Радионова Н.Ф. Взаимодействие педагогов и старших школьников. - ... ... Т.К ... ... - ұлт ... өзегі //Қоғамның
рухани дамуы: музыка және ғылым. - Алматы: Ғылым, 2002. -244 б.
58.Дүйсембекова.Ш.Д. Мұғалімнің жеке ... және оның ... ... ... ... ... А.С. Педагогикалық шығармалар. - Алматы.1954.
60. Сухомлинский В.А. Балаѓа жүрек жылуы - ... А.П. О ... М.: ... ... ... оқыту үрдісінің оң нәтижелерге жетуі үшін ауыл әлеуметінің
белсенділігі мен тұрмыс дәрежесінің де жоғары болғаны ... Сол ... ауыл ... ... ... орта мен ... ауыл ... үйлесімдік орнап, оқушылардың ... ... ... олардың
денсаулығын қорғауды қамтамасыз етуге, салауатты өмір салтын насихаттауға,
шығармашылық ... ... ... ... Ауыл ... даму
бағыттары сонымен қатар ғылыми-теориялық, әдістемелік тұғырлы көзқарастарды
әлемдік білім кеңістігіндегі озық үлгілерге жақындатуды, ... діл, ... ... пен тарихты өркениет жетістігіне сай жетілдіруді де ... Ауыл ... ... ... ... ... ... бұл шаралардың қажеттілігі арта түседі. ... ... ... ... оқытудың қазiргi
технологияларын тиiмдi қолдануда және ... ...... ... ... ... ... мұғалім қызметінде
қиындықтар туғызуда. Мұғалiмнiң ... ... өзi ... үшiн ... ... ... мақсатында арнаулы курстар
ұйымдастыру, семинарлар ... ... ... ... ... қоғамда өмірдің әрқилы қиындықтарына қарсы тұра ... ... ... ... ... өзбетiнше iзденуге,
шығармашылық тұрғыда топпен және дара жұмыс iстеуге дағдыландырып, өзiн-өзi
тексеруге, өзiн-өзi бағалауға, қорытынды ... ... өз ... айта
алуға бейімдей түседі.
Ауыл мектебiнiң көбісі қазақ мектептері болғандықтан ата-бабалардан
мұра болған ұлттық ... ... ... оны ... ... және ... ... жетістіктерімен ұштастыру негізінде жас
ұрпақтардың бойына сiңiру қажеттiгi туындайды. Атап ... ... ... ... ... рух, діл, ана ... құрметтеуді оқушылар
бойына сiңiру, мәдениеттiң дәстүрлi құндылықтарын жүрегiне ұялату өзекті
мәселе болуы керек. ... ... ... ... ... және ... оқу-әдiстемелiк құралдармен және ... жаңа ... ... ... мектеп оқыту
мен тәрбиелеуді жүйелi және ... ... ...... ... ... заманындағы еліміздің әлеуметтік-
экономикалық дамуы, өндірістің әлемдік деңгейге көтерілуге бет ... ... жас ... бойына ұлттық құндылықтарды сіңіру механизмдерін
жетiлдiру қажеттiгiн алға тартады. Бұл ... ... бiлiм ... оны ... экономика жағдайында нормативтiк құқықтық, ғылыми-
әдiстемелiк негiзде ұйымдастыру, басқару, қаржылық-материалдық ... ету, ауыл ... ... ... ... ... сапасын жоғары деңгейге көтерудің тиiмдi тәсiлдерiн ... ... ... ... ... кадрлармен жабдықтау, оқу-
әдiстемелiк қызметтi жетiлдiру оқу- ... ... ... ... ... ... ... тәрізді түйiндi мәселелер
ауыл мектептерінің қызметін ұйымдастыруда басты назар ... ... ... жерге, елге деген сүйiспеншiлiк, ... ... ... ... ... ... ... адами ізгі қатынастар,
отбасы мүшелерi мен ағайын-туыстарға қайырымдылық, өнердi қастерлеу, ... ... т.б. ... ... ауыл ... ... аша ... Ауыл мектебiнiң даму моделiнде жас ... ... ... ... ... ... ... түсiнiстiк пен ынтымақтастықты ... ... ... ... өте ... орын ... Ауыл
мектептерiндегi оқу- тәрбиенi нарықтық ... ... ... ... ... озық үлгiлерiн ұлттық тәрбие беру
процесiнде пайдалану, ата-ананың ... ... оқу- ... iсiне ... ... де ... мәселелер қатарын құрайды. Алайда, ауыл
мектебінің нарықтық экономика жағдайындағы нақты жобасы әлі де жасалмаған.
Аталған ... ... ... ... үздіксіз білім беру үрдісінің
бала- бақшадан бастап, бағдарлы мектепке ... ... ... тарапынан
қолдау тауып отырғанда ғана іске ... Ауыл ... ... ... ... ... ... басшысына байланысты.
Көптеген мектептер жеке тұлғалар кәсiпкерлердiң ... ... ... ... материалдық жағынан қолдауының арқасында қиындықтан
шығып келедi. Бюджеттен тек жалақыға ғана тиiстi ... ... ... осындай қиындықтары мен ерекшеліктерін саралай келе, нарықтық
экономика жағдайындағы ауыл мектептерiн дамытуда ... ... ... ... ... ... елді мекендердегі білім мекемелерінде оқушыларға жалпы
білім беру мен қатар оларға әлеуметтік тәрбие беруді де ... ... Ауыл ... ... ... ... мен ... жолға қоюды қадағалап тиісті шаралар өткізіп отыру.
3. Ауыл социумының әлеуметтік жағдайы мен ... ... ... ... ата-ананың жауапкершілігін күшейту.
4.Оқушыларға және олардың ата-аналарына әлеуметтік- ... ... ... ... ... ауыл ... жұмыстарына бейімдеу, кәсіби мамандануға
бағдар жасау, таңдаған мамандықтарына сай өмірден өз ... ... ... ... беруді ұйымдастыру. Ауыл мектептерінің құрамдас бөлігі
ретінде шағын жинақталған ... оқу ... де ... Кезінде дүрілдеп тұрған мектептердің шағын мектептерге ... ... ... ... ... орай жастардың
ірі өндіріс орталықтарына қарай қоныс аударуға ... ... ... көрсеткіштердің қатынасы ауылдағы мектеп пен балабақша,
аурухана, ... ... ... т.б. ... ... ... ... тигізеді. Шағын жинақталған мектеп - сынып жинақтамасы
аралас және оқу сабақтарын ұйымдастырудың өзіндік бағыт-бағдары мен ... ... саны аз ... ... ... шағын білім беру мекемесі.
Республикамыздағы шағын ... ... ... ... ... тыс ... Шағын жинақталған ауыл мектептеріндегі
өзекті мәселе оқу ... ... ... ... ... мен ... арасындағы сәйкестік болып табылады.Оқушы ... ... ... ... Бұл ... бала саны аз болғандықтан
бiр мұғалiм бiр ... ... ... ... ... Бiр ... бiр ... барлық сыныпқа сабақ бередi.Екi комплектiлi мектепте
екi мұғалiм бiр-бiр сыныпқа бiрдей ... ... ... ... ал ... мектепте үш мұғалiм жұмысты бөлiседi, екi мұғалiм бiр-бiр
сыныптан, ал ... ... екi ... ... ... ... ... бiрнеше мұғалiм сабақ бередi. Шағын жинақталған мектептерде оқу
бағдарламаларын меңгерту, жалпыға мiндеттi орта бiлiм беру ... сай бiлiм ... ... ... ... ... орайда мұғалiмдер жаңа технологияларды тиiмдi пайдалану, ақпараттық
технология, ... ... ... ... ... элементтерiн
енгiзудi шебер қолданулары қажет.Шағын жинақталған ... ... ... дидактикалық мүмкiндiктерi мол екендігі байқалды.
Сонымен бiрге, оқу-тәрбие үрдісінде халық ... ... ... ... өз ұлтының, ата –бабаларымыздың өмiрлiк ... ... ... ... өмiр ... дайындайды. Қазақ
халқының сәндік қолданбалы қолөнері, ауа-райын болжау, әртүрлi бүйымдар
жасау, ұлттық киiмдердi ... тiгу, егiн салу т.б. салт ... ... ... төл ... ... ... ... ... ... сай ... ... ... ... жұмысын ұйымдастырудың жаңа формасы ретiнде ресурстық
орталықтар ... ... ...... ... ... жақын
ауылдарда орналасқан, мақсаты мен ... бiр ... ... ... бiртұтас бiлiм беру жүйесiн құрайтын орталық.Сонымен
бiрге, бұл орталықтар мақсаттары мен мiндеттерi бiрдей ... ... бiлiм ... ... ғылыми негiздеп, бiр орталықтан
оқу-тәрбие жұмыстарын жүйелейдi. Мұнда жан-жақты ... және ... ... ... ... барлық балаларды олардың ... жеке ... ... ... ... сапалы бiлiммен
қамтамасыз етуге жағдай жасалады етуге жағдай жасалады. Ауыл мектебінің
дамуында оның ... ... ... өмір талаптарына сай
жетілдіру керектігі сөзсіз. Олай ... ... ... ... ... ... ... осы уақытқа дейін ауыл
социумының зерттелмегендігі, ұлттық құндылықтардың мол ... ... ... ... пайдалана алмай
отырғандығымыз бәрімізге сын. Оның үстіне қазіргі жаһандану жағдайында өз
ұлтымыздың ... ... ... ... және нарықтық қоғамда
біліктілік таныта алатын іскер азаматтарға ... ... ... беру жүйесiн мен ауыл социумының ... ... ... ... орны мен рөлі ... Сонымен
бірге ауыл социумының бiлiм беру жүйесiнiң құрылымдық компоненттері
анықталып, ... пен ауыл ... ... ... ... рухани құндылықтарды iрiктеу және ... ... ... ... осы ... ... озық
тәжірбиелерді іріктеу, жинақтау, салыстыру Қазақстан ... ауыл ... мен ... қарым-қатынасындағы қайшылықтарды
шешудің тиімді жолдарын табуға ықпал етедi.
Сонымен, ... ... ... ... атты ... ... ... мынада: ауыл балалары
практикалық психологиясы саласындағы ... ... және ... ... ... ... ... мен дәстүрлерге сүене
отырып, оларды жүзеге асыратын әрекет ... және ... ... ... ... ... көрсету – мектептегі ... ... ... ... болғандықтан, осы зерттеу жұмысы
тақырыпты тек ғана ғылыми тұрғыдан емес, қолданбалы ... да ... ... ... ... ... А М А ... негізінде
Оқушылармен
Ата-аналармен
Мектеп ұжымы
Мұғалім-
дер
Топ
Диагностикалау
Психопрофилактика
Дамыту
Коррекциялау
Қызмет түрлері
Жұмыс нәтижесі

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ауыл мектептеріндегі жасөспірімдердің өнегелілік қасиеттерін қалыптасуы: қазіргі жағдай мәселесі90 бет
Ауыл мектебіндегі педагог-психолог қызметінің ерекшілігі63 бет
Салт-дәстүрлерді орнықтырудағы мұғалімдердің қызметі16 бет
"ауыл шаруашылығы саласында қолданылатын токсиндік заттардың жануарлар организіміне түсу жолдары"14 бет
"Ауыл шаруашылығы саласында қолданылатын токсиндік заттардың жануарлар организіміне түсу жолдары."4 бет
"Ауылшаруашылығы құстарының гигиенасы"5 бет
1926-1928 жылдардағы қазақ ауылындағы салық саясаты84 бет
«ауыл шаруашылығында қолданатын бактериалды препараттар»17 бет
«ОҚО Сайрам ауданы бойынша ауылшаруашылығы малдарының «бруцеллез (сарып)» ауруынан алдын алу және онымен күресу шаралары64 бет
«Федоров ауданының ауыл шаруашылығы бөлімі» мемлекеттік мекемесінің 2010-2014 жылдарға арналған стратегиялық жоспары9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь