Жоғары сынып оқушыларына медиа-білім берудің педагогикалық шарттары

1.тарау. ОҚУШЫЛАРҒА МЕДИАБІЛІМ БЕРУДІҢ ТАРИХИ.ПЕДАГОГИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ.
1.1. Медиа.білім беру ұғымының мәні және оның қалыптасу, даму жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.2. Жоғары сынып оқушыларына медиа.білім беру мәселесінің зерттелу жәйі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.тарау. ЖОҒАРЫ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНА МЕДИАБІЛІМ БЕРУДІ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ.
2.1. Медиа.білім берудің әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2. Оқушыларға медиа.білім берудің мазмұны, құрылымы және қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.3. Жоғары сынып оқушыларына медиа.білім беру болашақ ұрпақтың үйлесімді дамуының кепілі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Зерттеудің өзектілігі: ХХІ ғасырда ақпараттың қарқынды әрі үздіксіз дамуы білім беру мазмұнына өзгерістер енгізіп, білім беру үрдісін жаңаша бағытта қалыптасуына ықпал етіп отыр. Қазіргі кезде бұқаралық ақпарат құралдарының (баспасөз,телевизия, киноматография, радио, видео және интернет) кең таралуының барысында жасөспімдер ақпарат тасқыны астында қалуда. Осының әсері жасөспірімдердің «ақылы мен жүрегіне» бойлай сіңіп, қоғамымызға, әсіресе, ұлтық тәрбиемізге қауіп төндіріп отыр.
Ақпарат құралдары арқылы жеткен ұғым, түсінік тұлғаның мінез-құлқына, психикасына әсерін тигізеді. Сондықтан ондағы мән-мазмұнды пайымдау білуге, заңдылықтарды ажырата алуға баулып, дұрыс қоытынды жасай білуге қалыптастыру бүгінгі білім беру, тәрбиелеу саласының өзекті мәселелерінің бірі болып отыр.
Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың биылғы Қазақстан халқына арнаған «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» атты Жолдауында білім беру реформасының басты өлшемі тиісті білім мен білік алған кез келген азаматы әлемнің кез келген елінде қажетке жарайтын маман болатын деңгейге көтерілу болып табылады дей отырып, әлемлік стандарт деңгейінде сапалы білім беру қызметін көрсетуге қол жеткізу керек екенін айрықша атап көрсетеді, Оқыту тәжірибесін он-лайн тәсілінде дамытып, елімізде оқу теледидары құру және оқу жоспарларына жаратылыстану ғылымдары бойынша, бірінші кезекте математика мен ақпараттанудан қосымша сағаттар немесе пәндер енгізудің маіызды екенін атап көрсетті /1/. Медиа-білім беру туралы еліміздің педагогика ғылымында нақты зерттеулердің зәрулігінің нәтижесінде Ресейлік ғалымдарыдың ғылыми-тәжірибелік зерттеулерін үлгі етуге тура келіп отыр. Бұған дәлел ретінде жоғары мектепте медиабілім беру мәселесі (Федоров А.В, Бондаренко Е.А, Иванова Л.А, Левшина И.С.), медиа-мәдениет, медиа- социология туралы ( Шариков А.Я.), медиа білім беру тарихы (Челышева М.В, Новикова А.А.), медиа-білім беруді орта мектепте пән ретінде кіріктіру мәселелері (Тихоморова К.М.) сияқты ғалымдардың зерттеулерінде қарастырылады/2/
Еліміздің педагогикалық саласында медиа-білім беру туралы нақты зертеулер болмағанымен ақпаратық білім беруді жетілдіру барысындағы зерттеулердің орны ерекше. Атап айтатын босақ, жалпы білім беретін мектептерде ақпараттық білім беру жағдайында оқу үрдісінің тиімділігін көтеру, ақпараттық технологияны пайдалану (Иманғожина О.З, Рах С.В, Муканова С.Д, Корвяков В.А, Джеренова Р.О. Тульбасова Б.К, Жолдасбеков А.А. Әмірбеков А. Әбуов А.Е, Медешова А.Б) /3;4;5;6;7;8;9;10;11;12;/ білім сапасын арттырудағы баспасөздің орны туралы (Сейітқазы П.Б. Абдукадирова С. Тіленбаева А), /13; 14; 15;/ ақпараттық мәдениетті қалыптастыру (Жусубалиева Д.М. Лактионова С.В.) /16; 17; 18;/ сияқты мәселелер қарастырылады.
1) Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына арнаған Жолдауы «Жаңа әлемдегі Жаңа Қазақстан» // Егеменді Қазақстан. 2007.
2) Кто есть в российском медиаобразовании. http://medialiterasy.boom.ru./medialiterasy.whol.htm.
3) Имангожина О.З. Методика профессионального ориентирования школьников в условиях информатизации образования. Автореф.канд. пед.наук.А: 2003. 21с.
4) Рах С.В.Проблемы повышения эффективности учебного процесса общеобразовательной школы в условиях компьютеризации образования ( на материале обучения русскому языку в старших классах казахской школы). Автореф. канд. пед. наук, 1991. -25с.
5) Муканова С.Д. Формирование информационных потребностей учителей в условиях инновационной деятельности. Автореф.канд. пед.наук. Караганда, 1999. -23с.
6) Корвяков В.А.Развитие умений самообразовательной деятельности студентов средствами информационных технологий. Автореф.канд.пед.наук. А, 2003. -25с.
7) Джеренова Р.О. Дидактическое условие формирование компьютерно-обучающих умений будущего учителя в вузе. Автореф.канд.пед.наук. А, 2002. -21с.
8) Тульбасова Б.К. Дидактические условия подготовки учителей в институте повышения квалификации к ипользованию информационных технологий обучения. Автореф.канд.пед.наук. А: 2000. -27с.
9) Жолдасбеков А.А. Форирование основ прфессионально-компьютерных умений у студентов педвузов (на материале подготовки будущих учителей физики, русского языка и музыки). Автореф.канд.пед.наук. А, 1991. – 21с.
10) Әмірбеков А.А. Оқушылардың компьютерлік талдау ебедейліктерін дамыту. Автореф.канд.пед.наук. А, 1996. -22б.
11) Әбуов Ә.Е. Мектептің оқу үрдісінде инновациялық білім беру технологияларын пайдаланудың педагогикалық шарттары. Автореф.канд.пед.наук. Астана, 2005. -26б.
12) Медешова А.Б. Бастауыш сынып оқушыларының оқу икемділігін ақпараттық технология арқылы дамытудың педагогикалық шарттары. Автореф.канд.пед.наук. Атырау, 2006. -26б.
13) Сейітқазы П.Б. Республикалық мерзімді баспасөз беттерінде мектеп оқушыларын тәрбиелеу мәселелері (1960-1985ж.ж. «Социалистік Қазақстан» және «Лениншіл жас» газетерінің негізінде). Автореф.канд.пед.наук. А, 1998. -21б.
14) Абдукадирова С. Қазақстан педагогикалық газеттерінің оқушылардың білім сапасын арттырудағы рөлі (1952-1972). Автореф.канд.пед.наук. Шымкент, 1998. -26б.
15) Тиленбаева А.А.Формирование ценностных ориентации студентов на педагогическую прессу. Автореф.канд.пед.наук. А, 1999. -21с.
16) Джусубалиева Д.М. Теоретические основы формирования информационный культуры студентов в условиях дистанционного обучения. Дисс.докт.пед.наук. А, 1997.
17) Лактионова С.Н. Формирование основ информационный культуры учителя общеобразовательной школы. Автореф.канд.пед.наук. А, 1995. -26с.
18) Новикова А.А. Теория и история развития медиаобразования в США: 1960-2000. Дисс.канд.пед.наук. Таганрог. 2000.
19) Кириллова Н.Б. Медиакультура: от модерна к постмодерну. М.: Академический Проект. 2005. -448с.
20) Алексеев В.В. Введение// Опыт российских модернизаций ХVІІ-ХХ века. – М., 2000.
21) Бородина Л.И., Гайкина В.А., Сахарова А.Н., Сенявского А.С. // Социальные трансформации в российской истории: Доклады междун.научной конференции. – Екатеринбург-Москва: Академкига, 2004.
22) Мedia education. – Paris: UNESKO, 1984. p8.
23) Усов Ю.Н. Медиаобразование в школе:[Модел разработанная сотрудниками Исследовательского центра эстетического воспитания Российсой Академии Образования] // Проблемы художественно-эстетической подготовки современного учителя. –Иркутск, 1997. –36-45с.
24) Шариков А.В. Медиаобразование: Мировой и отечественный опыт. – М.: Изд-во Академии педмгогических наук СССР, 1990. -65с.
25) Пензин С.Н. Кино и эстетическое воспитание: методологические проблемы. Воронеж: Изд-во Воронеж.ун-та, 1987. -176с.
26) Федоров А.В. Медиаобразование во Франции.// Педагогика.2003, №5. –С90-96.
27) Мастерман Л. Обучение языку средств массовой инфрмации // Специалист. – 1993, №4. – С.22-23.
28) Dunkan B. Media Literasy Recours Guide. – Toronto: Ministry jf Education of Ontario, Publications Bransh, of Queens Printer, 1989. –C.7.
29) Worsnop C. (1999). Screening Images: Ideas for Media Edications, p. X.
30) Kubey, R (1997). Media Education: Portaits of an Evolving Field. In: Kubey, R. (Ed) Media Literasy in the Information Age. New Brunswick & London: Transaction Publishers, p.2.
31) Федоров А.В., Новикова А.А., Челышева И.В., Каруна И.А. Медиаграмотность будущих педагогов в свете модернизации образовательного процесса в России. – Таганрог, 2004. – С.26-27.
32) Зазнобина Л.С. Стандарт медиаобразования, интерированного в гуманитарные и естественно-научное дициплины начального общего и средного общего образования. www. mediaeducation.ru/publ/standart.shtml.
33) Психолого-педагогичесий словарь/ Сост В.А. Мижериков. Ред. П.И.Пидкасистый. – Ростов: Феникс, 1998. С.241.
34) Федоров А.В., Новикова А.А. Основные теоретические концепции медиаобразования. http://medialiterasy.boom.ru./medialiterasy/Conceptions.htm.
35) Федоров А.В. Права ребенка и проблемы насилия на россиском экране. – Таганраог, 2004.
36) Вайсфельд И.В. Кинопедагогика в современном мире//Специалист. – 1993. -№2.-С.19.
37) Коноткин Э.О., Полторак Д.И., Цесарский Л.Д., Якушина Л.С. Использование средств звукозаписи в учебном процессе. –М.: Высшая школа, 1975. -156с.
38) Прессман Л.П. Методика применения технических среств обучения: Экранно- звуковые средства. – М.: Просвещение, 1988. -191с.
39) Masterman L., Prinsiples media Education, 1998. vol.17,n.13.
40) Hart.A.Probing the New Literature: F Meta – Language for media.- Telemedium. Vol.46.№1, p.21
41) Маклюэн М. Понимание медиа. –М. Жуковский, 2003.
42) И.В.Челышева, И.А.Каруна. Медиаграмотность будущих педагогов в свете модернизации образовательного процесса В России..133-163.
43) Федоров А.В. Медиаобразование и медиаграмотность. – Таганрог, 2004. – С.56-57.
44) Ильичев С.И., Нащекин Б.Н. Кинолюбительство: истокы и перспективы. – М: Искусство, 1986. –С. 38.
45) Вайсфельд И.В. Эволюция экрана, эволюция восприятия// Специалист. – 1999, №5. –С.5.
46) Егемен Қазақстан// Медиазорлық және балалар.2007. №23. –С4 /.
47) Юридическая педагогика. (под. ред. В.Я.Кикотя, А.М.Столяренко), учебник. – Москва: «Юнити», 2004. –С.181.
48) А.Ф.Саттарова. Роль средств массовой информации и коммуникации в правовом воспитании школьников//Образование. №1. 2007.–С. 91-93.
49) Сейітқазы П.Б. Тәрбие үрдісінде бұқаралық ақпарат құралдарын пайдалану ерекшеліктері// Білім. 2006. №4. 31-33б.
50) Е.Б.Дайрабаев. Патриоттық тәрбиенің алтын арқауы – музей мұрағаттары.//Білім-Образование. 2007. № 3. 44-50б.
51) Ергебекова Ұ. Білім беру жүйесі және ақпарат.// Қазақстан мектебі. 2007, №3, 13-15б.
52) Кенесбаев С.М. Білімді ақпааттандыру. // Бастауыш мектеп, № 7. 2004, 11-14б.
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ЖАЛПЫ ЖӘНЕ ЭТНИКАЛЫҚ ПЕДАГОГИКА КАФЕДРАСЫ
МАГИСТРЛІК ДИССЕРТАЦИЯ
Жоғары ... ... ... ... педагогикалық шарттары
Орындаушы: ___________________________________Нұрпейсова Г.Т.
Ғылыми жетекшісі:
п.ғ.к,. доцент___________________________________ Дайрабаев Е.Б.
Пікір жазушы
п.ғ.д., профессор _________________________________ Қалиев С.Қ
Норма ... ... ... ... ____________ 2007 ж.
Жалпы және этникалық педагогика
кафедрасының меңгерушісі ______________________ ... ... ... ... ... БЕРУДІҢ ТАРИХИ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ.
1.1. Медиа-білім беру ұғымының мәні және оның ... ... ... ... ... медиа-білім беру мәселесінің зерттелу
жәйі...................................................................
...............................
2-тарау. ЖОҒАРЫ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНА ... ... ... ... ... ... ... ... ... мазмұны, құрылымы және
қызметі………………………………………………………………….........
2.3. Жоғары сынып ... ... беру ... ... ... ... ... ... ... сынып оқушыларына медиа-
білім берудің ... ... ... ... ... өзіндік ойлау қабілетін
белсендендіру мен дамыту, ... үшін ең ... ... ... ... ... жоғары сынып оқушыларына медиа-білім берудің ... ... беру ... ... ... сынып оқушыларына медиа-білім берудің ... ... және ... ... ... ... ... оқушыларына медиа-білім берудің әдістемесін жасау;
− жоғары сынып оқушыларына медиа-білім берудің ғылыми әдістемелік
ұсыныстарын практикаға ендіру;
Зерттеу ... ... ... ... беру ... ... ... сынып оқушыларының көп жақты дамуын ... ... ... ... ... ғылыми болжамы: егер бүгінгі жылдамдығы көзге ілеспейтін
жаһандық қоғам ақпаратына сай жоғары сынып оқушыларына ... ... ... ... ... ... онда бұқаралық
қатынас құралдары арқылы жеткен ұғым түсінікке байыппен қарап, өзіңндік
қорытынды ... ... ... ... беру тұлғаның көп жақты
дамуын қамтамасыз етеді.
Жетекші ... ... ... ... сыни ойын дамытып,
өзіндік әрекет етуге қалыптастыруға, түрлі ақпаратты ... ... ... ... тізімі:
Кесте саны:
Кіріспе
Зерттеудің өзектілігі: ХХІ ғасырда ақпараттың қарқынды әрі үздіксіз
дамуы білім беру ... ... ... ... беру ... бағытта қалыптасуына ықпал етіп отыр. Қазіргі ... ... ... ... ... ... видео
және интернет) кең таралуының барысында жасөспімдер ақпарат тасқыны
астында ... ... ... ... ... мен жүрегіне»
бойлай сіңіп, қоғамымызға, әсіресе, ұлтық тәрбиемізге қауіп төндіріп
отыр.
Ақпарат құралдары арқылы ... ... ... ... ... психикасына әсерін тигізеді. Сондықтан ондағы мән-мазмұнды
пайымдау білуге, заңдылықтарды ажырата алуға ... ... ... ... ... бүгінгі білім беру, тәрбиелеу саласының
өзекті мәселелерінің бірі болып ... ... ... ... ... ... ... жаңа Қазақстан» атты Жолдауында білім беру реформасының басты
өлшемі тиісті білім мен білік алған кез ... ... ... ... елінде қажетке жарайтын маман болатын деңгейге көтерілу ... дей ... ... ... ... ... ... беру
қызметін көрсетуге қол жеткізу керек екенін айрықша атап көрсетеді,
Оқыту тәжірибесін он-лайн тәсілінде ... ... оқу ... және оқу ... жаратылыстану ғылымдары бойынша, бірінші
кезекте математика мен ақпараттанудан қосымша ... ... ... ... ... атап ... /1/. Медиа-білім беру туралы
еліміздің педагогика ... ... ... ... ... ғалымдарыдың ғылыми-тәжірибелік зерттеулерін үлгі
етуге тура келіп отыр. Бұған дәлел ретінде жоғары мектепте медиабілім
беру ... ... А.В, ... Е.А, ... Л.А, ... ... медиа- социология туралы ( Шариков А.Я.), ... ... ... (Челышева М.В, Новикова А.А.), медиа-білім беруді орта
мектепте пән ретінде кіріктіру ... ... К.М.) ... зерттеулерінде қарастырылады/2/
Еліміздің педагогикалық саласында медиа-білім беру туралы нақты
зертеулер болмағанымен ақпаратық білім беруді ... ... орны ... Атап ... ... жалпы білім беретін
мектептерде ақпараттық білім беру жағдайында оқу үрдісінің тиімділігін
көтеру, ақпараттық технологияны пайдалану ... О.З, Рах ... С.Д, ... В.А, ... Р.О. ... Б.К, ... Әмірбеков А. Әбуов А.Е, Медешова А.Б) /3;4;5;6;7;8;9;10;11;12;/
білім сапасын арттырудағы баспасөздің орны ... ... ... С. ... А), /13; 14; 15;/ ... ... ... Д.М. Лактионова С.В.) /16; 17; 18;/ сияқты
мәселелер ... ... беру ... ... еркін дамуына айтарлықтай
мән берілмеді. Себебі идеология құрсауынан босап шыға ... ... ... ... тек ... мен ... ... шықпады,
олардың өздігінен ойлануына мүмкіндік болмады. Мұғалім ... ... ... ... ... ... адам ... мұғалімнің рөлі өзгерді, ол тек кеңесші, ақылшы және ... ... ... ... ... ... тұлғаны
өздігінен ойлантуға, өздігінен әрекет етуге жаттықтыру, ынталандыру,
«мендік» түсінігін жетілдіру, жаңаша ойлауға, ... ... ... ... міндеті/ /.
Бұқаралық қатынас құралдарының көз ілеспейтін жылдамдықпен таралуы,
дамуы және оның ... ... ... әсері арасында
қайшылықтар пайда болып ... Осы ... ... шешімін
іздестіру, зерттеу проблемасын айқындауға және зерттеу тақырыбын
«Жоғары сынып оқушыларын ... ... ... ... ... себеп болды.
Зерттеудің нысаны: Жоғары сыныптарда медиа-білім беру үрдісі.
Зерттеу пәні: жоғары сынып оқушыларының көп жақты дамуын медиа-
білім беру ... ... ... ... ... ... сынып оқушыларына медиа білім ... ... ... ... ... негіздеу және оның
тиімділігін тәжірибе жүзінде дәлелдеу.
Зерттеудің ғылыми болжамы: егер бүгінгі жылдамдығы көзге ілеспейтін
жаһандық қоғам ақпаратына сай ... ... ... медиа білім
берудің ғылыми-педагогикалық ... ... онда ... және ... ... ... жеткен ұғым түсінікке байыппен
қарап, өзіндік қорытынды жасай алады, өйткені медиа-білім беру тұлғаның
көп жақты дамуын қамтамасыз ... ... ... сынып оқушыларына медиа-білім берудің негіздері, ... беру ... ... ... оқушыларына медиа-білім берудің педагогикалық
шарттары және құрылымдық моделі;
... ... ... медиа-білім берудің әдістемесі;
− жоғары сынып оқушыларына медиа-білім берудің ғылыми әдістемелік
ұсыныстары;
Жетекші идеясы: жоғары ... ... ... сыни ойын
дамытуда, өзіндік әрекет етуге дағдысын қалыптастыруға, түрлі ақпаратты
қабылдай білуге бейімдеу.
Зерттеу ... ... және ... ... ... ... «Білім туралы» заңы, мемлекеттік білім
бағдарламалары мен ... ... беру ... ... ... психологиялық-педагогикалық, ғылыми-
техникалық, оқу әдістемелік ... ... ... ... ... ... ... мен дифференцация
теориясы, педагогикалық эксперимент және ... ... ... ... ... ... ... Заңы,
Қазақстан Республикасының білім беруді дамытудың ... ... ... бағдарламасы, білім беру жүйесін ақпараттандыру
тұжырымдамасы, ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының заңы, зерттеу проблемасына қатысты философтардың,
психологтардың, педагогтардың еңбектері, білім беру ... ... ... оқу ... ... ... оқу бағдарламалары,
оқу құралдары және т.б.), шетелдік ғалымдардың тәжірибесі.
Зерттеу ... ... ... ... философиялық,
педагогикалық, психологиялық, ғылыми әдістемелік әдебиеттерге талдау
жасау, орта мектептің оқу ... ... оқу ... ... әдістемелік нұсқаулар), озық педагогикалық
тәжірибелерді зерделеу, модельдеу, салыстырмалы ... ... ... оқу үрдісін бақылау, тестілеу, эксперимент
нәтижелерін статистикалық тұрғыдан өңдеу, қорыту.
Зерттеудің негізгі кезеңдері.
Бірінші ... ... ж.ж.) ... ... ... жинақталды, философия, педагогика, психология, информатика
салалары бойынша ғылыми, әдістемелік ... ... ... және отандық тәжірибелер бойынша материалдар ... ... беру ... ... ... ... мектептегі медиа-білім беру, шетел тәжірибелерінің
үлгілері ... ... ... ... ... ... ... (2006-2007 ж.ж.) тәжірибелік жұмысы жүргізіліп, оның
барысында жоғары сынып оқушыларына ... ... ... ... ... ... тексерілді. Жоғары ... ... ... ... ... ... оны ... үрдісінде қолдану әдістемесі сынақтан өткізіліп, ... ... ... мен ... ... ... ... оқушыларына медиа-білім берудің теориялық
негізі анықталды;
− жоғары сынып оқушыларына ... ... ... және ... шарттары анықталды;
Жұмыстың практикалық мәнділігі:
«Жоғары сынып оқушыларына медиа-білім беру негіздері» атты арнайы
курс бағдарламасының жобасы жасалды.
Қорғауға ... ... ... медиа-білім берудің құрылымы;
− жоғары сынып оқушыларына ... ... ... және ... іске ... ... ... оқушыларына медиа-білім берудің
педагогикалық ... ... ... ... базасы: Алматы қаласының Қ.А. Яссауи атындағы №123 көп
салалы мектеп гмназиясының 10-11 сыныптың 143 оқушысы ... ... ... ... ... ... ... екі
тараудан қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... көкейтестілігі, ғылыми ... ... ... нысаны, ғылыми болжамы, жетекші идеясы,
әдіснамалық, теориялық ... ... мен ... ... ... ... мен теориялық мәнділігі, практикалық мәнділігі
және қорғауға ұсынылатын қағидалар, зерттеу нәтижелерінің ... ... ... асырылуы баяндалады.
«Оқушыларға медиа-білім берудің тарихи-педагогикалық негіздері» деп
аталатын бірінші бөлімде медиа-білім берудің тарихи негіздері, медиа-
білім берудің мәні және ... ... ... тигізетін
әсері, медиа-білім берудің теориялық негіздеріне талдау ... ... ... ұсынылады.
«Жоғары сынып оқушыларына медиа білім берудің негізін жетілдірудегі
пайымдаулар» атты екінші бөлімде жоғары сынп оқушыларына ... ... ... ... ... іске ... әдістемесі
көрінеді. Тәжірибелік эксперименттік жұмыстың мазмұны баяндалып, оның
нәтижелеріне талдау жасалады.
Қорытындыда теориялық және ... ... ... тұжырымдар мен ғылыми тұрғыдан ұсыныстар жасалады.
Қосымшаларда оқушыларға ... ... ... ... ... ... ... БЕРУДІҢ ТАРИХИ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ
НЕГІЗДЕРІ.
1. Медиа-білім беру ұғымының мәні және оның даму, қалыптасу жолдары.
«Медиа» термині біздің ... ... жиі ... өміріміздің ең маңызды бөлігіне айналып келе жатыр. Оны ... ... ... ... Бұрын «технологияның өркендеген
дәуірі» десек, бүгінде ол «жаһандық ақпарат ғасыры» деп аталатын кезең
қоғамымыздың дамуына, ... ... ... ... беруде тұлғаның
қалыптасуына әсерін тигізетін күшті қару болып отыр.
Медиа тек тұлға ... ... ғана әсер ... оның теріс
ықпалы да белгілі деңгейде жасөспірімдер ... ... өз ... ... ... ... санасы әлі қалыптаспаған
жасөспірімдерге медианың әсерін өте тез қабылдайды. ... ... ... көз ... ... ажырата білуге бағдарлау,
ондағы мән-мазмұнды пайымдап түсінуге бағдарлап, тұлғаның сыни ойын
дамыту осы аталған медиа-білім берудің негізгі міндеті ... ... ... ... ... жатқанын сонау ата-бабамыздан қалған
асыл мұраларымыздан, тарихи мұрағат пен жәдігерлерден, ұлттығымызды
дәріптейтін салт-дәстүрлерімізден, ... ... ... паш ... ... да ... ... психологиялық сөздікте» (ағылш. тіл.media education,
латын.тіл. media) медиа-білім беру ... ... ... ... ... ... ... берудің
негізгі міндеті болашақ ұрпақты ақпараттық жағдай өміріне, оны түсіне
білуге, қазіргі ақпараттық технологиялар, техникалық құралдар ... емес ... ... әдістерін меңгеру деп анықтама ... ... ... ... (құрал) деген сөзінен шыққан
және оны ... ... ... ... ... ... баспа,
радио, кино, телевидения, видео, компьютерлік мультимедиялық жүйелер,
интернет жатады) терминімен қатар қолданылып келеді. «Медиа» терминінің
біркелкі баламасы жоқ, ол тек ... ... ғана ... әлем ... ... ... және ... құралын
елестету қиын ( мұнда дәстүрлі түрде қабылданған баспа, баспасөз,
телевидения, киноматография, дыбыс ... және ... ... ... ... таңда жер бетіндегі бүкіл адамдардың өміріндегі
ең маңызды өрісі ... ... ... ... ... ... ... тұрғындардың шамамен 50 жылын ұйқысыз өткізсе,
соның 9 жылын ол тек ... ... ... ХХ ... 90 ... ... медиа-өнімдерге 56 млрд $. жұмсаған. Оның 5,4
млрд. $ киноға билет алу ... 2,3 ... $ ... ... ... $ ... ... 15,3 млрд. $ бейне таспаға жұмсалған / 18 /.
Медиа-білім беру дәстүріндегі ежелгі ... бірі ... ... 20 ... мұнда көптеген оқу мекемелерінде жас журналистер
белсенді дамыды, мектеп-лицейлерде және ... ... ... ... ... ... арқасында біз толық француз
медиа-білім беру нұсқаларын оқуға қол жеткіздік. Бұл 20 жылдан ... ... ... ... ... провинцияларында және көптеген француз
тілді елдерде белсенді жұмыс істейді.
Біз, зерттеушілер әртүрлі атап жүрген қызықты ... өмір ... ... үшін бұл ... «постиндустриалдық қоғамның» дамуы
болса, басқалары үшін «ақпараттық дәуір», ал енді ... ... ... ... ... деп ... /19/.
Біз, медиа, яғни бұқаралық қатынас жүйесінің кең таралған тұсында
«ақпараттық төңкеріс» әлемінде (Канадалық ... ... ... ... ... өмір ... ... анық. Оның
негізгі сипаттамасы, ұшы қиырсыздығы және көптігі. ... ... ... байланысымыз және қазіргі заманғы
сәйкестік үлгісі қиындай түсіп, оның қоғамдағы және ... ... ... ... (латын. тілінде «media», «medium» - құрал, жеткізуші) –
термині ХХ ғасырда алғашқыда ... ... («mass ... ... ... белгісі ретінде енгізілген. Ал медиа
мәдениет ... не? Бұл ... ... бір ... ... ... ерекше түрін көрсететін қоғам мен
мемлекет, әлеумет пен ... ... ... ... болып
табылады/19.7/
Медиа мәдениет - мәдени – тарихи, ... ... және ... қалыптастыруға бейімдеу үрдісіндегі ... ... ... ... материалдық және
интеллектуальдық құндылықтар жиынтығы. Медиа ... ол ... ... ... ... оқу, талдау, бағалау қабілетін, медиа
шығармашылықпен, медиа арқылы жаңа білімді меңгеруге көмектеседі.
«Әлеуметтік ... ... ... ... ... көзқарасты да, тарихи көзқарасты да көрсетеді.
Шетелде ХХ-ХХІ ... ... ... ... ... саясаттанушылар, мәдениеттанушылар,
философтар) алдағы үшінші ... ... ... ... ... «әлеуметтік-мәдени жүйе ретінде қоғамның эволюциялық кешенді
білім алуы» деп ... ... ... ... ... көптеген ресейлік зерттеушілер «модернизация»
астарынан дәстүрлі қоғамның индустриалды ... ... өтуі деп ... ... модернизацияны өркениеттік масштаб, әлемдік
тарихтағы жаһандық феномен ретінде қабылдайды.
Ал қазіргі кездегі көзқарас ... ... ... - бұл ... ашық ... ... тұлғаның күрделенуін
және оның талабының жоғарылауына байланысты ... және ... ... ... ... барлығы бұқаралық қарым қатынас арқылы
іске асады. Міне осындай байланыста медиа білім беру мәселесі ... ... ... ... ... жүз жыл бұрын киноның арнайы
тілі болып тууымен байланысты, оның арнайы тілі болыпсаналды. Осының
негізінде ... емес ... ... алынды. Бүгінде экрандық
өзара қарым-қатынастың адамдарға әсер етуінің деңгейі ұлғаюда. ... ... ХХ ... соңғы бес жылының өзінде ғана әлемде
тек телевизиялық көрсетілім 600 есеге өскен.
Шындығында, осы ... ... ... елде ... емес ... ой ... ... әсер ететін бірден-бір құрал болды.
Сондықтан мектеп және ... оқу ... ... тіл мәселелерін оқыту өзекті мәселе болып отыр. Бұндай
байланыстың базалық негіздеріне: өнердің морфологиясы, аудиовизуальдық
мәдениет тарихы, әсіресе, ХХ ... ең ... өнер кино ... Вербалсыз тілді оқытудың бірыңғай әдіснамасы жоқ, ... ... ... беру пәні - көре ... және ... ... ... түйе
білуге ықыласты болуға меңзейді.
Медиа білім беру тарихы киноның пайда болуынан және оның ... ... ... ХХ ... соңғы он жылдығында
әлемдегі дамыған елдерде (Ұлыбритания, АҚШ, Франция, Германия жәнет.б.)
мемлекеттік медиа ... беру ... ... Ресейде Таганрог
педагогикалық институтында педагогика ғылымының докторы, профессоры
А.В.Федоровтың жетекшілігімен медиа-білім беру ... ... ... ... медиа педагогика және кино ... ... ... ... ... ... ... медиа-білім беруге байланысты біркелкі
қабылданған терминология жоқ. Әр елдің ғалымдары ... ... ... ... ... ... ... ұсынып отыр. Мысалы келтіре кететін болсақ, ЮНЕСКО құжатында
медиа-білімберуге мынадай анықтама беріледі: медиа-білім беру ... ... ... ... ... меңгерудің теориясы және
тәжірибелік икемділіктеріне үйрету деп түсіндіреді /22/. Ал ... беру ... ... ... және ... медиа-білім берудің мәні оның ... ... ... ... ... ... ... медиа),
«медиа технологиясы» (технологии медиа), «медиа тілі» (медиаязыки),
«медиа аудиториясы» ... ... ... ... ... ... алты ... ұғымды танып білу дейді.
Медиа-білім беру ... ... ... ... Ю.Н.Усов медиа-
білім беруді бұқаралық қатынас құралдарының өнімдері арқылы тұлғаның
даму урдісі десе /23.36-45/, ... ... беру ... қарым-қатынас төңірегіндегі білім беруді, яғни оның сырлары
мен заңдылықтарын түсінуді ұсынады /24/. Ал осы саланың тағы бір ... ... ... беру ... ... ... ... емес, оған эстетикалық және этикалық синтез қажет
екенін айтады/25/. Париж Білім және ақпарат құрал ... ... ... пікірінше, медиа-білім беру - ... ... құру ... ал CLEMI ... ... ... ақпарат құралдары арқылы әлеуметтенеді, медиа-білім
беру тұлғаның қалыптасуында маңызды рөл ... яғни ... ... ... ... еркін сөйлеу және сыни
ойын қалыптастырады дейді/26/.
Медиа-білім берудің орталық және ... ... ... ... ... ... шындықты бейнелемейді, оны
көрсетеді. Медиа-білім ... ... ...... Медиа-білім беру, біріншіден, зерттеушілік үрдіс.
Медиа-білім беру ... ... ... ... ... ... genre(жанр),
selection(отбор), nonberbal ... ... ... ... ... ... and realism (естественность и
реальность), audience (аудитория), construction ... ... ... ... ... (код, ... декодирование),
segmentation (сегментацию, выделение, усечение), ... ... ... ideology (идеология), discourse (рассуждение),
rhetoric (риторика) and subjectivity ... ... ... жәй сыни ... (critical understanding) ғана емес,
сыни автономияны (critical autonomy) қамтиды. ... ... ... ... ... ... береді/27.22/.
Ал енді энциклопедиялық анықтама: «Медиа-білім беру – бұл ... ... ... тілін оқу. Медиа-білім беру медиа-мәтіннің құрылуы
және талдау қабілеттері және оның ... ... ... медианы оқу, әдетте, медиа-мәтінді құрастыру кезінде
тәжірибелік жұмыспен байланыстырылады. ... беру ... ... да ... ... ... бағытталған» /19.399 /.
Медиа-білім беруді батыстық медиа-педагогтар әртүрлі анықтап жүрген
«медиа-сауаттылық ұғымы» тығыз байланысты.
«Медиа-сауаттылық» (media literasy) – ... ... ... сыни ... ... медианың қоғамдағы
маңыздылығын түсінуге көмектеседі. Медиа- сауаттылық оқушы/студент
міндетті түрде ... сыни және ... ... ... ... және ... ... тұра алуға қабілетті болу
керек. Медиа-сауаттылықты ... ... ... мынадай мүмкіндіктер береді:
− медиа белсенді түрде ... ... ... ... ... ... және ... қатынас
қабілеттерін дамытады;
− әлеуметтік, мәдениеттік, техникалық экономикалық білім
алады;
− мәтінді бағалау және эстетикалық қабылдауы дамиды;
... яғни ... ... ... ... идеяны бағалау, тану ;
− медиа-мәтінді құрастыру және әртүрлі ... ... ... және талдау;
− медиа-мәтінді ... ... ... ... саяси, ұйымдық, техникалық, әлеуметтік және
мәдени негіздерін білу:;
− әрбір адам медиа-мәтінді зерттеуде аналитикалық үрдіске
қатысты ... ... Бұл ... ... ... ... ... /28/.
«Медиа-сауаттылық» - бұл медиа-мәтінді меңгеру, ... ... ... /29/.
«Медиа-сауаттылық» - бұл пайдалану, талдау, бағалау және ... ... ... білу ... - бұл, ... ... құруға,
талдауға бағалауға қабілетті, қазіргі кездегі медианың әлеуметтік-
мәдени политехникалық түпкі мәнін, ... ... ... ... ... ... Бұл ұғым ... өміріндегі және
азаматтық жауакершілігімен байланысты «медиа сауатты ... ... деп ... ... ... ... ... анықтамалар,
көптеген теоретиктер мен медиа-педегогтар «медиа-сауаттылық» және
«медиа-білім беру» ... ... ... бар ... ... ... медиа білім берудің теориялық тәсілдерінен, мақсаты,
міндеттері, оқу үрдісіне ендіру тәсілдерін ... ... ... ... ... беру ... ... бастап қартайған кезіне дейінгі өзгермелі ақпараттық
қоғам жағдайындағы үнемі әлеуметтеніп отыратын бөлігі/ /.
Әрине, медиа-білім берудің мақсаты ... ... ... ... ... ... медиа білім берудің теориялық базасына
байланысты, бірақта тәжірибе көрсеткендей, көптеген медиа-педагогтар
одан да ... ... ... ... Ресейлік кинотану және медиа-
педагогика саласының жүргізілген сауалнамалары мынадай медиа білім
берудің мақсаттарын атап ... ... ... сыни ... ... ... (84%);
− Аудиторияның медиа-мәтінді қабылдау, бағалау, түсіну талдау
қабілетін дамыту (69%);
− Аудиторияны демократиялық ... ... ... ... ... ... ... аудиторияны әлеуметтік, мәдени,
саяси экономикалық мәнін түсінуге оқыту (61%);
− Аудиторияны медиа-мәтінді ... ... ... ... ... ... дамыту (57%);
− Аудиторияның медиа-мәтінді эстетикалық қабылдауға, түсінуге
және медиа-мәтін сапасын эстетикалық бағалау ... ... ... ... ... ... өзіндік мәнерге
үйрету (54%);
− аудиторияны медиа-мәтінді сәйкестендіріп, түсіндіріп, медианы
түрлі тәсілмен ... ... ... ... ... ... құрастыру (50%);
− аудиторияны медиа теориясымен және ... ... ... ... ... ... және ... мәдениетімен оқыту (38%);
/24/
Ресейлік және шетелдік зерттеушілердің эксперименттік ... ... ... ... ... ... қоғам өміріне дайындау мақсатын белгілесе, ал ресейлік
эксперттер назарды біршама медиа-мәтінді ... ... ... ... ... талдауға аударады. 1990 ж.ж. ... ... ... ... берудің кілттік
тұжырымдамаларын жүйелеп, бірақ оларды жалпы түрде, медиа білім ... ... ... мен ... ойлауды» қалыптастыру
теориясын біріктіріп, «сыни» концепция деп атайды. А.В.Шариков медиа-
білім беру ... ... ... ... ... деп атайды. Осы уақытта «медиа-сауаттылық» және «медиа-
білім беру» ... ... ... қолданылды. Медиа-сауаттылық
аудиторияға медиа-білім беру ... ... ... ... ... берудің негізгі 18 принципін атап көрсетті:
1) Медиа-білім беру демократиялық қоғамның әлеуметтік құрылымы ... ... және ... ... ... ... ... репрезентация. Медиа шындықты
бейнелемейді оны символдар мен белгілер жүйесін пайдалану арқылы
көрсетеді. Бұл принципсіз ... ... беру ... ... Медиа - бұл адам бүкіл өмірінде ... ... ... ... ... үшін ... аудитория болып табылады.
4) Медиа-білім берудің мақсаты тек сыни ... ғана ... ... ... ... ... ... беру - бұл зерттеушілік үрдісі.
6) Медиа-білім беру - маңызды және заманауи, ... және ... кең ... табады.
7) Медиа-білім берудің кілттік тұжырымдамаларының басым ... ... гөрі ... құралдарға жақын.
8) Медиа-білім берудің мазмұны көп нұсқалы аналитикалық құралдардың дамуы
болып табылады.
9) Медиа-білім берудің тиімділігі екі ... ... ... ... жағдайда өзіндік сыни ойын дамыта білу қабілеті және
медиаға қарым-қатынас мотивациясының болуы;
10) Медиа-білім берудегі оқушылардың ... ол ... ... ... Медиа-білім беру мұғалім мен оқушы арасындағы қарым қатынасты ... ... және ... ... ... ... ... беру бұл пікірталастан гөрі диалогқа құрылған.
13) Медиа-білім беру негізінен белсенді және ашық та ... ... ... Яғни, медиа-білім беру жаңа салада жаңаша іс
әрекетерді іске асыру жолдары.
14) Медиа-білім беру біріккен, ... ... ... ... беру ... сыннан» және «сыни тәжірибеден» құралады.
16) Медиа-білім беру өзіне ата аналар, медиа саласындағы кәсіби мамандар,
педагогтар арасынан ... ... ... ... Медиа-білім беру өзгермелі жалғасып отыратын принциппен байланысты;
18) Медиа-білім беру - ерекше сала, мұғалімдерге немесе ... ... ... бұл ... мен ... жаңа ... ... зерттеуі және диалогта болу пәні /18/.
Франция – медиабілім беру дәстүрінің дамыған елдердің бірі ... ХХ ... 20 ... ... ... оқу ... жас
журналистер, мектеп, лицей және университет гаеттері басылып ... ... ... ... ... біріккен француз киноклубтары бар. ... ... ... ... беру ... ... құралдарын (бұл
кезде негізінен кино мен баспасөзді атауға болады) сыни, белсенді ... ... ... ... ... ... ... зерттеу орталығының негізінде медиабілім берудің
франциялық нұсқасы, мысалыға, ақпарат құрал және ... беру ... ... жыл бойы ... ... тек ... ғана емес, бүкіл
француз провинцияларында және француз ... ... жұмы істе ... ... Франциядағы медиабілім берудің тарихы мен ... ... ... ... ... 1947 жылы ... жастары және спорт ісі
Министрлігінің қолдауымен жастар және бұқаралық білім беру ұлттық институты
ашылады.Бұл ұйымның ... ...... ... ... ... ... қралдары арқылы білім беру ... ... ... кино өнері және журналистикада курстар оқылғанымен,
медиабілім беру ұзақ ... бойы ... ... ... ... ... мектептердің оқу жоспарына енгізу 1960 жылдардан басталды.
1960 жылы ... ... беру ... ... ... ... құрылады. 1966 жылы «Баспасөз - Ақапарат - ... ... ... 1972 жылы ... беру ... ... ... беру
бағдарламалық құжатында енгізілді, ал 1976 жылы орта ... ... ... ... ... ... 1979 ... бастап бірнеше француз
министрліктерінен қолдау тауып, оның негізінде «Белсенді жас көреремен»
жобасы дүниеге ... Бұл ... ... (ата-аналар, мұғалімдер, жас
клубтың ұйымдастырушылары) қалың қабатын қамтыды. Телевиденияның ... ... ... ... зерттеу қолға алынып, жас ... ... орны ... Осының негізінде « Жалпыға арналған
аудиовизуальдық медиа» деп аталатын жоба негізіндегі нәтижелер жылына үш
рет ... ... ... тұрды.
Франциялық білім беру министрлігінің аясында Ұлттық педагогикалық
құжаттар орталығы бар. Бұл ... ... және ... ... ... Мәселен, Жирон департаменті ғылыми жетекшілік негізінде
мектепте «Баспасөз апталығын» ... ... ... Яғни оның ... медианың әсерін зерттеу болып табылады. Осы бағытта «Аудивизуальды
мәдениетке кіріспе» атты бастамасы қолға ... Бұл ... ... ... түрлі формаларын (баспасөз, жарнама, оқу әдебиеттері
т.б.) оқып, шығармашылық тапсырамалар орындайды. ... ... ... ... рөл ... бұл 1974 жылы ... ... болып табылады. Оның инновациялық бөлімі медиаға байланысты ... ... ... ... ... ... ... мен радио) зерттеп отырды. Жиырма
жылдан соң (1995 ... ... ... ... саны «Балалар және медиа» деп аталатын зерттеу топтарымен
толықты. Бұл ұйым ... ... мен ... қарым-қатынасы тақырыбындағы
жобалармен жұмыс істейді, семинарлар, конференциялар өткізеді.
1982 жылы белгілі француз зерттеушісі Ж.Гонне білім беру ... ... ... ... ретінде түрлі типтегі бұқаралық ақпарат
құралдарын білім беру ... ... ... ... ... беру ... ұсынады. Бұл болашақ орталықтың негізгі ... ... ... ... ... салыстыру негізінде сыни ойлауды тудыру және
белсенді, жауапкершілікті азамат қалыптастыру;
2) Толеранттық рухын, бір-бірінің дәлелдерін тыңдай білу ... ... сан ... ... білу;
3) Динамикалық-педагогикалық инновацияларды енгізу;
4) Медиаға байланысты мектептен оқшаулануды жою, яғни ... ... ... ... ... ... және аудиовизуальдық мәдениет түрлерін
пайдалану;
Бұл жоба тек қолдау тауып қана ... жоқ, ... беру ... 1983 жылы ... білім беру және ақпарат құрал байланысы (CLEMI)
орталығы ашылды. Бұл орталықтың директоры Ж.Гонне болып сайланды.
Бұл орталық біртіндеп медианы ... ... ... ... курс ... медиабілім беруге байланысты газет-журналдар,
кітаптар шығаруды қолға алды. ЮНЕСКО-ның, ... ... ... және мәдениет ісінің ынтымақтасуымен «Коммуникациялық инициатива»
(ICOM), «Белсенді жас көрермен» (JTA), ... ... ... ... ... ... прессасы» (APIJ), «Баспасөз білімберу Ассоциациясы»
(APE) медиабілім беру орталықтары Британяда, Бельгияда, ... ... ... ... ... ... т.б.
елдерде өз бағдарламаларын жүзеге асырды.
CLEMI өзінің жеке медиатекасы бар, (мұнда зерттеу бойынша 60 мың ... ... ... мен ... 500 видеокассета мен 500-ге ... жүз ... ... ... тек ... студенттер,
оқушылар ғана емес, жай ... ... да, ... ... да ... ... ... есеппен бір жылда
CLEMI 15 мың мұғалімге ... курс ... ... Бұл ... ... ... ... «Суреттеуде медианы қалай
қолданасыз», «Телевизиялық ақпарат және Европа» т.б.
Аталған ... өзі ... ... ... ... ... деп ... ол жастарға қазір және келешекте белсенді ... ... ... тек өз ... ғана ... ... әлемнің қалай
тұрып жатқанын, барлық адамдардың өзара байланысын жақсы түсіне мүмкіндік
беретінін атап ... ... ... медиа-білім беру –
демокртиялық оқыту; ал диктотарлық ... ... ... ... ... ... жол берілмейді.
CLEMI жетекші директоры Э.Бэвор, жастардың басым ... ... ... ... арқылы өтетінін көрсете отырып, ал
медиабілім берудің, яғни ... ... ... ... не ... ... ... атқарады, хабардың қалай құралатынын, қалай таралуын
түсіндіруге ... ... ... ... ерекше түрі ... / ... Э. ... ... и ... // ... и ... развития личности ребенка / Ред. ... ... ... беру ... пікірінше, «тұлғаның қалыптасуында»
маңызды қызмет атқарады./Гонне Ж. Школьные и лицейские газеты. М., ... іске ... ... ... ... өз ойын
еркін, ашық білдіруге, шығармашылық қабілеттерін, ынтасын, сыни ойлауын
дамытуға ... Ол, оқу ... ... адамды тыңдай білу (тек
басқалардың медиамәтінің талдау барысында ғана емес, сонымен қатар ... құру ... да) ... төзімділігін дамытатынын атап
көрсетеді.
CLEMI жетекшілері медиа-білім беруді кез ... оқу ... ... ... ... жылдары орталық қызметкерлері оқушыларға
сапалы, ... ... ... ... зерттеу жүргізеді. Бағдарламаға
55 ... мен ... ... ... ... ... (мәтінді редакцифялау және салыстыру, жаңалықтар
бағдарламасын ... құру ... ... тапсырмалар циклін
орындайды. Арнайы анкеталық сұрақтар, педагогикалық ... ... ... медиа-білім берумен қамтылған сынып пен қамтылмаған сынып
аудиториясы салыстырылып, нәтижесінде оқушылардың ұжымда жұмыс ... ... ... мотивациясы, өзіндік медиа-мәтінді құра білу ... ... ... ... ... беру ... оқытудың жаңаша технологияларынан гөрі, сабақты диалог
түрінде өткізу ... ... 1999 жылы бұл ... ... ... ... ... басылды.
Франциядағы медиа-білім берудің маңызды кілттік ұғымы болып ... ... ... болып табылады. Бұл британдық
Л.Мастерманның медиа-мәтінге ... сыни ... ... ... ... ... медиа-мәдениет шығармасын сыни
қабылдап, бағалай алу ғана емес, қоршаған ортада оның ... ... ... ... әсер ... ұғыну керек екенін айтады.
Франциядағы және Ресейдегі медиабілім беру: салыстырмалы талдау
|№ |Медиа-білім ... ... |
| ... өлщемдері| | |
| | ... ... беру жәйі |
|1 ... |CLEMI ... ... беру ... ... |
| |медиа-білім |министрлігінің білім беру |и медиапедагогика России, |
| ... ... ... ақпарат құрал |ЮНПРЕСС, лаборатория |
| | ... ... GRREM ... искусств |
| | |( ... және ... ... ... |
| | |зерттеушілер тобы), APTE ... РАО, |
| | ... ... ... ТСО и |
| | ... ... ... ... | |т.б ... средного |
| | | ... РАО и др. |
|2 ... ... қоғамның |Оқушылардың, студенттердің|
| |берудің ... ... ... ... ме н сыни |
| ... ... оқушылардың, |автономиясын дамыту; |
| ... ... сыни ... |Оқушылардың, студенттердің|
| | ... сыни ... ... ... мен |
| | ... (CLEMI, APTE); ... ... (Ассоцация|
| | ... ... ... и |
| | ... ... қорғау |медиапедагогика России, |
| | |(CLEMI, GRREM); ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... дамыту және |художественного |
| | ... ... құра ... РАО); |
| | ... APTE); ... ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... және ... |
| | | ... құра білу; |
|3 |Медиабілім |Сыни ойлау және сыни ... ... |
| ... ... дамыту |Сыни ойлауды және сыни |
| ... ... ... ... |
| ... |Тұлғаның мәдени даму ... |
| | ... ... ... ... | |Семиотикалық теориясы; ... |
| | ... ... ... ... |
|4 |Базалық |Жоғары мектеп деңгейінде ... ... ... |
| ... ... ... |білім беру-ақпараттық |
| |беру ... ... мен ... ... мен |
| |модельдері |теориясын және ... ... ... және ... ... | ... ... |
| | ... және ... оқу ... және ... оқу |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... |моральдық, философиялық |
| | ... оқу; ... оқу; |
| | ... ... ... |Оқытудың барлық деңгейінде|
| | ... ... ... ... | ... (демократиялық |дамуы (демократиялық |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... қабылдау, |қалыптастыру, қабылдау, |
| | ... ... ... ... ойлауын, шығармашылық|
| | ... т.б. ... ... т.б. дамыту) |
|5 |Медиабілім ... ... ... ... ... |
| ... ... «Медиа |сапасы», «Эстетикалық |
| ... ... ... ... «Медиа тілі», |
| |кілттік |технологиясы», «Медиа ... ... |
| ... ... «Медиа |«Медиа категориясы», |
| | ... т.б. ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... т.б. |
|6 |Медиабілім ... ... беру ... ... ... беру міндетті |
| |беруді енгізу |емес (медиа төңіргіндегі ... ... ... |
| | ... бағдарланған арнайы |кәсіби бағдарланған арнайы|
| | |ЖОО, ... және |ЖОО, ... және |
| | ... ... ... басқа) |
| | ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... беру |
| | |пән ... ... әлі ... |
| | ... ... ... ... пән |
| | ... ... ... (фаукльтативті, |
| | | ... ... |
1- ... ... ... ... медиа-білім берудің теориялық
негіздері.
«Педагогикалық психологиялық ... ... ... ... media) медиа-білім беру оқушыларға бұқаралық
қатынас заңдылықтарын үйрететін педагогикадағы ... ... ... ... болашақ ұрпақты ақпараттық жағдай өміріне, оны
түсіне білуге, қазіргі ақпараттық технологиялар, техникалық құралдар
арқылы вербалдық емес қарым ... ... ... деп анықтама
берілген /33/.
Медиа-білім беру тек ... ғана ... ... ... де ... ... ... мәдениеттану,
психология (көркем қабылдау, шығармашылық) және т.б. ... ... беру ... тек тұлғаның дамуына ғана жауап бермейді,
оқушылармен сабақ жүргізудің формалары мен әдістерін кеңейтеді ... беру ... ... болып табылатын, әлемдегі алдыңғы
қатарлы елдердің медиабілім беру тарихына, теориялық мен тәжірибелік
зерттеулеріне жүгіне отырып, медиабілім берудің ... он ... ... ... ... ... берудің инъекциондық теориясы;
• медиа-білім берудің қажеттілікті қанағаттандыру теориясы;
• медиа-білім берудің тәжірибелік теориясы;
• медиа-білім берудің сыни ойлауды қалыптастыру теориясы;
• медиа-білім ... ... ... ... ... теориясы;
• медиа-білім берудің мәдениеттанушылық теориясы;
• медиа-білім берудің әлеуметтік-мәдени ... ... ... ... ... ... ... медиа-білім берудің этикалық теориясы
1) «Медиа-білім берудің инъекциондық теориясы». Бұл теорияны үнемі
«азаматтық қорғаныс теориясы», кейде «протекционистік» ... ... ... ... ... ... теориясы (бұған медианың
негативті әсеріне «классикалық мәдени мұралардың мәңгілік құндылықтары»
қарама қарсы қойылады) деп те аталады. ... ... ... жас ... ... өте ... Мәселен, балалар экраннан
көрген зорлық зомбылықтарды өмірлік тәжірибелерінде қолданады. Мұндай
аудиориядағы тұтынушылар медиа-мәтіннің ... ... ... ... ... теория төңірегіндегі медиа-білім берудің негізгі мақсаты
медиаға шектен тыс әуестенушіліктің ... ... ... ... ... аудиториясында) болып табылады. Мұғалімдер
балаларға ақиқат пен медиа-мәтіннің арасындағы ... ... ... ... ... ... (мысалы, теледидармен)
аудиторияға нақты, түсінікті етіп жеткізуге ұмтылады/19.416/.
«Инъекциондық» ... ... ... ... ... ... психологиясына әсер ететін
«зорлық зомбылық пен ... ... ... Мұндай тәсілдер,
әсіресе, АҚШ та кеңінен таралған. Кейбір американдық педагогтар бұл
теорияны ХХІ ғасырдың 20-30 ... ... ... ... ... арандатушысы» ретінде қараған. ... ... ... ... кино және ... ... ... Америкада бұл саладағы лидерлер болып, медиа
педагогтар төрт университеттің Калифорния (Б.Вильсон, ... және т.б.), ... ... Дж. Браун және
т.б.), Техас (Э.Вортелла, Ч.Витни, Р.Лопес және т.б.) және Мэдисон
(Винконси ... ... ... ... жылы ... ... палатасының көмегімен «Балалар және
экрандағы зорлық» «қорғау» қозғалысы құрылады.
Бұл ұйым ... ... ... ... ... ... ... балалар
аудиториясына медианың негативті әсері мәселесіне арналған арнайы
журналдар, интернеттік ... ... ... ... осы
қозғалысқа қатысушылардың көпшілігі «экрандық ... ... ... ... және жастарға медиа-білім беруді белсенді түрде
дамытып, ... ... ... ... ойын ... ... ... түсінді. Сөйтіп 2002 жылы халықаралық ЮНЕСКО
палатасында аталған ұйым өзінің атын ... ... және ... ... ... инъекциондық медиа-білім беру теориясының қарсы жақтары да
(олардың негізгі дәлелдемелері – медиа өзінің оң және теріс жақтарымен
біздің өміріміздің ... ... ... ... аз ... жоқ. (
К.Базэлгэт, М. Вайсфельд, К. Ворсноп, Д. ... Р. ... ... Г. ... С. ... А. ... К. Тайнер, Ю.Усов, Э.
Харт, А. Шариков және ... ... ... ... ... ... «Бала құқығы және ресейлік экрандағы зорлық-зомбылық»
деген монографиясында толық көрініс тапқан /35/. Еңбектің ... ... ... мәдениеттік, ... ... ... ... толмаған аудиторияның
экрандық зорлық-зомбылық кескіндемелерге (кино, ТВ, видео, компьютерлік
ойындар және т.б.) байланысты ықпалдары талданумен ерекшеленеді. Мұнда
журналистердің ... ... ... ... ... ... ... авторлары; ресейлік фильмдер мен
аталған тақырыпқа ... ... ... мен
мұғалімдердің анкеталық қорытындылары келтірілген, соңында кәмелетке
толмаған жастарды экрандық зорлық-зомбылықтың негативті ықпалына қарсы
тұру жолдары ... ... ...... ... ... ... берудің «қажеттілікті қанағаттандырудың» көзі
ретіндегі теориясы. Мұндағы ... ... ... ... ... ... Медианың әсері аудиторияға
шектеулі, оқушылар өздерінің пайдасына байланысты медиа мәтінді өздері
дұрыс таңдап, бағалай алады. Сондықтан ... ... ... ... медиадан өзінің ынтасына және бейімділігіне сәйкес
көмектесу болып табылады.
Көріп отырғанымыздай, медиа-білім ... ... ... ... ... қайшы. Егер біріншісі, медианың
жағымсыз, теріс әсеріне ... ал ... ... ... ... ... қанағаттандыру ретіндегі медиа-білім
беру теориясы «сыни ойлауды» қалыптастыру ретіндегі медиа-білім беру
теориясына өте ... ... екі ... да ... ... таңдап, сыни бағалай алуын дамыту көзделеді. Зерттеушілердің
пайымдауынша, мынадай маңызды айырмашылықар бар: біріншісініде, ... ... ... ... жүгінсе, екіншісінде, жағымсыз
жағына, яғни аудиторияны медианың ... ... ... ... ... ... ... теориясын педагогтар
«сыни көре білуге оқыту» деп атайды /36./.
3) Медиа-білім берудің ... ... Бұл ... ... ... ... ... атаумен белгілі (көбейту
кестесі секілді оқушылардың медиа-аппараттармен жұмыс ... ... ... негізі медиа төңірегіндегі бейімделу теориясы «тұтыну
және қанағаттану» ... ... ... ... медиа техникаға
қызықса, онда олардың қажеттілігін ... ... ... ... ... киноға фильм түсіруді, монтаж жасау, дыбыс
жазу, интернететтік сайттарды құруға және т.б. үйрету керек.
«Тәжірибелік» медиапедагогтар пайымдауынша, ... ... ... басты кілті болып табылмайды, басты нәрсе – ... ... ... ... ... ... табылады. Мұнда басты назар медиа ... ... оқып ... және ... ... ... ... қолдана отырып, тәжірибелік икемділігін қалыптастыру
бағытталады. Медиа-білім берудің ... ... ... 1930-1950
ж.ж. ерекше танымал болды. Егер Ресейдің білім беру тарихына үңілсек,
тек жаппай медиа ... ... осы түрі ғана ... ... сол ... ... ... беруде: ойлау және талдау,
орныдаушылық, көбінесе ұжымдық тәрбиеде (хорлар, ... / ... және ... ... ... ... ... бұл
бағытын қолдаушылар көп емес, бұл уақытты босқа өткізу деп есептейді.
Көптеген зерттеушілер көрсеткендей, ... ... ... ... ... өзіндік ерекшеліктері
бар. Мысалыға, аудивизуальдық медиабілм берудің Еуроаплық Ассоцация
президенті, белтгиялық медиапедагог Д.Шретер медиа тілін видеокамера,
видео ... ... ... ... ... ... ... қызықтырып, оқушыларды оқыту жүйесін құрастырды. Аудитория
тәжірибеде медиамәдениеттің ... ... ... ... ... ... шындықты бейне суреттемелермен салыстырады, камера
қозғалысын үйренеді. Нәтижесінде оқушылар тапсырылған сценарии бойынша
өз бейне ... ... Бұл ... ресейлік медиапедагог Ю.И. Божковке
тән. Бұл тәсіл тұлғаның шығармашылық ... ... ... ... оқушылардың, студенттердің медиа-сауаттылығын дамыту, қазіргі медиа-
білім беру әдістемелері мен үлгілерін құруды ескеруге болмайды.
«Тәжірибелік» медиа-білім беру теориясын «аудиторияның қажеттілігін
қанағаттандыратын» көз ... ... беру ... бір ... ... болады. Негізгі айырмашылығы аудиторияның медиаға
байланысты ... ... ... ... ... ... ... қанағаттандыруды жоғары қою.
4) Медиа-білім берудің «сыни ... ... ... Ең ... өкілі болып британдық зерттеуші Л.Мастерман болып
табылады.
Аталған теорияның теориялық негізін «күн тәртібі» сапасында, медиа
«төртінші билік» болып ... ... ... ... құндылықтары мен мінез-құлықтарыны үлгісін таратады. Міне,
осыдан барып медиа-білім берудің негізгі мақсаты ... ... ... ... ... әшкерелеуге және талдауға,
қазіргі демократиялық қоғамдағы ақпарат тасқынына бағдарлауға үйрету.
Сабақ үрдісінде ... ... ... ... мысалы,
тележарнамаларда) медианың жеке тұлғаға және қоғамға әсерін ... және ... ... ... ... ... дамиды /27/.
Аудиторияға әртүрлі ақпаратты сауатты қабылдау, түсіну, талдау,
көрермендерге, оқырмандарға, тыңдармадарға механизмі және оның ... ... ... ... беру ... ... түрлі ақпараттарды сауатты қабылдауға, оны
талдай білуге және көрермендерге, оқырмандарға, ... ... ... ... ... ... беруге бағыт беру керек. Бір
жақты және бұрмаланаған ... ... ... берілген наихаттық
сендіру) сөз жоқ ұғынуды қажет етеді. Міне ... ... ... ... ... ... ... тексерісті талап ететін
тапсырылған және ... ... ... ... ... ... ... көмескі және екі ұшты дәлелдер,
талқылаудың ойға сыйымсыздығы және т.б. ... ... ... талдай алу жасы педагогикалық нәтижелерге әкеледі.
Түрлі ақпаратты қабылдауға дайын емес адам оны толықтай ... ... да ... ... ... ... ... тұруға күші
жетпей, өзінің ойы мен сезімін сыртқа шығаруға қабілетсіз болады /34/.
Л.Мастерманның пайымдауынша, ... ... ... ... ... ... ... ойша ары қарайғы
зерттеудің төрт негізгі саласын анықтайды: 1) оның ... ... ... ... ... кім басқарады және кім бақылайды?
2) қажетті эффект қалай жетеді? 3) мұндай бейнедегі әлемнен ... ... бар? 4) оны ... ... ... ... берген сипаттама тек британдық ... ... ғана ... ... ... ... ... О.А.Баранов, И.В.Вайсфельд, Л.С.Зазнобин,
Н.Б.Кириллова, И.С.Левшина, В.А. Монастырский, О.Ф.Нечай, ... Ю.М. ... ... ... А.В.Федоров,
А.В.Шариков және т.б. еңбектерінде көрсетілген.
Л.Мастерман таңдаулы тәсілдерде оқушылар мен студенттерде ақпарат
сапасын бағалаудың ... ... ... ... ... нақты
және дәлелді көрсеткіштер қалыптастырудың мақсат деп санайды: «бізге
құнды және маңызды ... ... ... ... қылмысты,
басқа мақсатта, саяси көзқарасты ұстанатын, басқа мәдениетке ... ... ... ... уақытта өмір сүретін адамдар мүлде басқа
бағалауы мүмкін» /39/. ... ... ... кім ... ... не
үшін? құндылық қандай көрсеткіштермен ... ... ... ... ... ... қараудан бас тартпайды.
Осылайша Л.Мастерман бойынша медиа-білім беру – бұл медиа мәдениет
шығармаларын бағалау үрдісі емес, оны зертеу үрдісі. ... мен ... ... ... және ... ... ... диалогтың жаңа
жолдарын дамыту керек екенін», - жазады /39/.
Сондықтан медиа-мәдениеттің аса ... ... ... ... мен ... өзара әрекетін, яғни медиабілім беру «бұқаралық
ақпарат құралдарының жүйелену ерекшеліктерін, ... ... ... және оны ... оны ... ... ... жылдары Л.Мастерман өзінің теориясын «репрезентативті
парадигма» ... ... деп атай ... Бұл ... ... көрсететін түсіну тәсілдері»
5) Медиа-білім берудің идеологиялық теориясы / ... ... ... ... ... ... Аталған теорияны
зерттеушілердің пікірінше, медиа қоғамдық пікірді (әлеуметтік топтың,
нәсілдің, ұлттың қызығушылығына байланысты) ... ... ... ... ішінде (кәмелетке толмағандар) балалар
аудиториясы медиа арқылы әсер ететін ең жеңіл ... ... ... медиа-білім берудің приоритеттік ... ... ... ... ... (егер елдегі билікте күштеу ... ... ... ... алыс ... ... ... немесе керісінше осы пайда болған медиа жүйесін ең жақсы
(егер ... ... ... ... ... ... ... басқа елдердің медиа-мәдениеті сыналады, ... ... ... ... ... әлеуметтік, ұлттық
экономикалық аспектілерін зерттеуге апарады.
Медиа-білім берудің идеологиялық тұжырымдамаларының нәтижелері,
1920-1980 ж.ж. екі түрлі ... ... ... «батыстық» және
«кеңестік». Біріншісінде, медиа-педагогтар өздерінің елдеріндегі медиа-
мәтіннің ... ... және ... аспектілеріне сыни
талдауға басты назар аударды. Ал екіншісінде, медиапедагогтар ... ... ... ... ... сыни талдауға
көңіл бөлді, Социалистік елдердегі медиа-өнім (әсіресе, тікелей ресми
идеологиялық ... ... ... ... деп ... ... жасалды. СССР-да В.Аскольдованың ... ... ... ... А.Германның «Проверка на дорогах» және
«Мой друг Лапшин» (1930-1940 ж.ж. ... ... ... ... деп ... ... ... Аси
Клячиной» және К.Муратованың «Долгие ... ... ... ... ... үшін сөрелерден орын алды.
Медиа-білім берудің «идеологиялық» теориясы өз позициясын жоғалтты,
бірақ белегілі бір көлемде қалыптасты. Бірінші ... ... енді ... ... ... ... әлеуметтік-саяси
тәсіл шығатын болды. Сондықтан, мысалы, кейбір мемлекеттің және ... ... ... ... ... етек алуынан
арашалауға ұмтылады. «Үшінші әлем» елдерінің (латын-америкалық,
азиялық, ... ... ... ... ... әсер ... ... Бұдан басқа медиа-білім берудің, «идеологиялық»
теориясы, шүбасыз, батыстық медиабілім беру ... ... ... ... ... ... Екеуінің де жауап беретін сұрағы –
медиа-ақпарат кімнің қызығушылығына және қандай ... ... / ... Медиа-білім берудің семиотикалық теориясы. Бұл ... ... ... ... және ... семиотикалық медиа
(структуралистік) бағытындағы зерттеушілердің еңбектеріне сүйенеді.
«Семиотик-медиапедагогтар» ... ... ... ... көп ... ... сипаттарымен бүркемелейді. Бұл ақпаратты
еркін тұтынуда кедергі тудырады. Бірінші орында балалар аудиториясы
(орта ... және одан ... ... медиа-мәтінді оқуға деген қарым-
қатынасы төмен. Сондықтан медиа-білім берудің мақсаты – медиа-мәтінді
«дұрыс ... ... ... ... ... мазмұны медиа-
мәтіннің «грамматика мен кодттарын», яғни медиа тілін, ал ... ... ... ... оқыту, жазудың мазмұнын,
байланысын, ерекшеліктерін оқыту болып ... Бұл ... ... ... ... ... Э.Харт,
медиабілім беру – оқу үрдісіне белсенді түрде енгізу керек екенін,
«жаңа сауаттылық оқушылардан ... ... ... ... ... ... ... ететінін» жазады/40/.
Р.Барттың пайымдауынша, семиотикалық талдау материалы үшін «жоғарғы
өнердегі» шығарма емес, кез-келген басылған объектілер - ... жол ... ... мұқабалары және т.б. Осының
негізінде ... ... ... ... ... жетекшілік етіп,
медиа шындықты бейнелемейтіні, оны ... ... ... медиа-білім беру теориясының қорытындысы мынадай түйінге
алып ... Бұл ... ... ... беру теориясына
қарама-қарсы, өйткені медиа-мәтін мағынасының саяси немесе әлеуметтік
емес, медиа ... ... ... ... ... семиотикалық теориясы медиа-мәтінді талдауда аудиторияға медиа
білім берудің сыни ... ... ... теориясын еске
түсіреді.
7) Медиа білім берудің мәдениеттанулық теориясы. Теориялық негізі
ретінде мұнда медианың мәдениеттанушылық теориясы қолданылады.
Аудитория ... ... ... және оны ... ... Аудитория ақпаратты жәй «оқып» ғана қоймайды, ... ... ... ... ... талдайды. Осыдан медиа білім
берудің негізгі мақсаты шығады. Ол ... ... ... ... ... байытатыны туралы ұғындыруға көмектеседі. ... ... ... негізінде қоғамда медиа ... ... ... ... ... ... мәтінді сыни талдау мен
бағалауға үйретеді/ 31 /.
Аталған теорияның күшті позициялары Ұлыбританияда және ... ... ... ... және Ресейде де бар (1- кесте).
Канадалық медиа-білім беру ... ... ... ... ... ... беру теориясына дамуына М.Маклюэннің және белгілі британдық
медиа-теоретиктер К.Базэлгэт, Л.Мастерман, Э.Харттың ... ... ... сыни ... мен мәдени теорияны дамыту идеялары танымал.
Мысалыға, канадалық В.Дункан ... ... беру ... кілттік ұғымдарын ұсынады:
− медиа ақиқатты құрастырады;
− барлық медиа-мәтін мақсатты бағытталған құрылымның нәтижесі болып
табылады;
... ... ... ... ... медиа-мәтіндегі форма мен мазмұн тығыз байланысты, медианың әрбір
түрінде өзіндік тіл ерекшелігі және ақиқат бар;
− аудитория медиа-мәтіннің ... ... ... ... ... ... тәжірибе сияқты көзқарастық факторлармен бағалайды;
− медиа әлеуметтік-саяси және ... ... ... ... ... және құндылық хабарламалардан құралады;/42/
|Британиядағы медиа білім берудің ... ... ... ... сұрақтары |Медиабілім берудің кілттік ... ... кім ... және не ... |Медиа агенттігі/ Media Agencies ... ... ... ... ... ... Media Categories |
|Мәтін қалай құрылды? ... ... Media |
| ... ... не ... ... ... ... тілі / Media Language ... | ... кім ... және одан ... ... Media ... мағына шығады? ... ... ... ... ... ... репрезентациясы/ |
|переосмысляет | |
2- ... ... ... ... ... ... Медиа-білім берудің әлеуметтік-мәдени теориясы. Теориялық базасы
мәдениеттік (білім берудің қажеттілігі медиа ... ... ... және ... ... ... ... медианың әлеуметтік мағынасының рөлі). Бұл теорияның ... А.В. ... ... ... 1) ... ... әрбір
жаңа сферадағы жаңа бұқаралық қарым-қатынас құралдарының тууымен
арнайы ... ... ... ... болу қажеттілігіне заңды түрде
әкеледі; 2) медиа-білім беруде жаппай ... ... ... ... ... ... ... бұқара халыққа медиа тілін оқыту үшін сұраныстың туындауы;
3) бұл тенденция қоғам өздерінің өмірлерінде ... ... ... ... ... ... ұғынуға және медиа-педагогтарды
келешектегі медиа-білім беру үрдісінің дамуына көзін ... ... ... ... ... (көркем) теориясы. Бұның
қолдаушылардың көбісі Ресейдің танымал ... ... Бұл ... ... және ... оқу ... ... мен 1980 жылдар аралығында кинотану үрдісі жүрді.
Теориялық базасы ... ... ... ... ... ... ... берудің негізгі мақсаты оқушыларға
медиа-ақпараттың өнерге тікелей қатысты негізгі ... және ... ... ... ... мен ... ... талдауын
дамыту. Сондықтан медиа-білім берудің негізгі мазмұны оқушыларға медиа-
мәдениет тіліне, көркем медиа-мәтінді құрастырушы авторлар әлеміне,
медиа-мәдениет ... ... ... ... тарихына, видео және
т.б.) жүгінеді. Педагогтар мұнда оқушылар мен студенттерді көркем медиа-
мәтінге сыни ... ... ... баға ... ... ... ... елдерінде (бәрінен бұрын Ресейде) медиабілім берудің
эстетикалық теориясы көптеген он жылдар бойы ... ... ... бұл ... ... бір ... ... берудің
мәдени теориясына жақын, теориялық базасы, «медиа және аудитория»
мәселесіне ... ... ... ... ... ... мазмұны мен педагогикалық стратегиясы ... ... ... бірге кейбір зерттеушілер, мәселен, Л.Мастерман
көзқарасынша, медиа-білім ... ... ... ... ... тек ... ішкі өнер аспектісін
қарым-қатынасы бойынша «төселген пікір білдіру қабілетін» ... ... ... ... ... ... ... медиа-білім беруде орталық емес, көмекші болу керек.
Негізгі мақсат – ... ... ... қызмет етеді, кімнің
қызығушылығына, медиа-мәтіннің ... ... ол ... және ол ... ... ... / ... берудің эстетикалық теориясы Батыста 1960 жылдары
(әсіресе, «авторлық киномтограф» ... ... ... ... ... өте ... ... Медиабілім берудің этикалық теориясы. Мұның теориялық базасы
медианың этикалық теориясы болып ... ... ... ... ... ... ... береді. Осыдан келіп
этикалық медиа-білім берудің негізгі мақсаты шығады: ... бір ... ... ... ... дін, ... даму деңгейлері) қарым 6) Медиа-білім ... ... Бұл ... Р. ... ... ... ... семиотикалық медиа (структуралистік) бағытындағы
зерттеушілердің еңбектеріне сүйенеді / 31/.
«Семиотик-медиапедагогтар» пайымдауынша, ... ... ... көп мағыналы таңбалы сипаттарымен бүркемелейді. Бұл ақпаратты
еркін тұтынуда кедергі тудырады. Бірінші ... ... ... ... және одан ... ... ... оқуға деген қарым-
қатынасы төмен. Сондықтан медиа-білім берудің мақсаты – медиа-мәтінді
«дұрыс оқуға» көмектесу. ... ... ... ... медиа-
мәтіннің «грамматика мен кодттарын», яғни медиа тілін, ал педагогикалық
стратегиясы медиа-мәтінді кодтау ережесін оқыту, жазудың ... ... ... болып табылады. қатынас орнатады.
Педагогикалық стратегиясы медиа мен медиа-мәтін ... ... ... Бұл ... ... ... және
зерттеуші С.Н.Пензин, медиа-білім беру - бұл ... ... ... - деп ... ... беру ... және теориясында барлық елде бірыңғай
тұжырымдамалар мен терминология жоқ. Әр ... ... ... ... «медиа-сауаттылық» сияқты кілттік ұғымдарына
өз нұсқаларын береді. Ресейлік медиа білім беру ... ең ... ... және медиапедагогика Ассоциациясы Бүкіл Ресейлік интернет
конференция (2004 наурыз айында) ... ... ... (Тверь қ.),
С.И.Гудилина (Мәскеу қ.), В.В.Гура (Таганрог қ.), Н.Б.Кириллова
(Екатеринбург қ.), А.И.Короченский ... Дону қ.), ... ... ... қ.), ... ... Дону),
А.В.Федоров (Таганрог қ. Ассоциация президенті), ... ... А.В. ... (Мәскеу қ.) атсалысты./ Интернет конференция жетекші
ғылыми зерттеу ... РФ ... ... ... ... көмегімен ұйымдастырылып, жүзеге асырылды. Конференцияда
ресейлік медиабілім беру ... ... ... ... ... ... беру ... әлемде алғаш рет киномектеп –
бүгінде - ол ВГИК ... ... ... ... ... 1919 ... басталды. Мұнда фильм
құруда, оны ... ... ... баспасөзде талдауда байланысты
мамандарды барлық бағытта дайындады. Осы жылы Петроградта Фотография
және ... ... ... ... – Театр, музыка және кино
Ленинград мемлекеттік институты ашылды. ... ... ... ең ірі ... ... ... ... берудің 1920 жылдары маңызды компоненттері
киноклубтар, кинофотостудиялар және үйірмелер (жас корреспонденттердің)
болды. 1925 жылдан бастап Ресейде ... ... ... кино ... ... ... ... кино; «ОДСК»). Бұл қоғамның
мүшелеріне С.Эйзенштейн, В.Пудовкин, Д.Вертов, В.Туркин және тағы басқа
белгілі киноматографистер кірді. ... кино ... ... ... ... ... түсіруге тырысты. 1920 жылдардың ортасында
Мәскеуде ОДСК-ның 50 ... ... ... ал Питерде мұндай
топтардың саны 93 болды. Аталған үйірмелер Астрахань, ... ... ... Томск, Омск, Новосибирск, Иркутск, Подольск және басқа
қалаларда ... ... ... дәрістер оқып, көрмелер
өткізілді.
Советтік кино ... ... ... ... әр ... үшін арнайы курс ашылып, оқытушылары Н.Захарин, А.Роом,
В.Пудовкин және тағы ... ... ... киноөнер өкілдері болды.
Бұл курста оқылған мәтіндер, дәрістер әдіснамалық ... ... ... 1928 жылы ... Ресейлік Советтік кино достық қоғамының
(ОДСК - ... ... ... ... ең бірінші коференциясында
делегеаттар 60-қа жуық бөлімдері мен ұяларын көрсетті. Бірнеше жылдар
бойы ОДСК ( 1929 жылдары ... ... ... ... – ОДСКФ
- Общества друзей советского киноматографии и фотографии) «Кино» деген
атпен газет шығарып тұрды. 1930 жылы бұл ... 110 ... ... ... ... қояды: кино арқылы саяси-тәрбие жұмысын
жүргізуді және бұқара көрермендерді оқыту, киносуретті дамыту, мектепте
оқу ... ... ... ... ... ... қол ұшын ... /.
1927 жылы 24 қаңтарда ОДСК ұйымдасуымен Мәскеуде ... ... кино ... ... ... жылы ... ең ... «Киноматограф және балалар» деген атпен
кинотану мәселесіне байланысты еңбек жарық ... Оның ... ... ... ... ... ықпалы, қазіргі
кезде экрандық өнерді пайдалану тәсілдерінің ... ... ... ... ... ... ... мақалалар жинағы «Кино-балалар-мектеп» деген атпен басылып
шықты.
Ресейлік кинопедагогтар тағы да мынадай жұмыс ... ... ... ... үйірмелері туралы белгілермен
шығарып отырды.
Оқушылар мен жастарға медиа-білім беру баспасөздегі материалдарында
қатар дамыды. ... бұ ... ... түрде атсалысып, соның
негізінде екі негізгі мақсатты: коммунистік ... кең ... ... жою ... сала ... ... тең жартысы оқи
алмауы). Бұл алға қойған екі мақсат ... ... ... ... ... ... қоғамда медиа рөлінің артуына әкелді»/ 24.29-30./.
Медиа білім беру шетелдерде 1950-1960 жылдарда киноматографиялық
Одақ және СССР журналистер Одағы ... ... ... ... ... ... Ресейде киноклубтар, киноәуесқойлар қозғалыс
дамыды. 1967 жылы Мәскеуде ... рет ... ... ... ... ... Оған елдердегі 36 киноклуб қатысты. Мұндай түрдегі
семинарлар (Воронеж, Самара, ... және т.б. ... ... Бұл киноклубтарға белсенді түрде киногерлер ... ... ... ... ... сыншылары» И.С.Левшина, Л.А.Рыбак, режиссер Г.Л.Рошаль және ... Олар тек ... ... талқылап қана қоймай, кино өнерінің
тарихы, шығармашылық шеберлер туралы, әлеуметтік зерттеулерге көңіл
бөлді.
Кинотану ... ... ... ... ... Калинин, Курган, Таганрог, Свердловск) жоғары оқу орны сандары
ұлғая түсті.
Киносүйер белсенді түрде дами бастады. 1959 жылы ... ... ... ... ... оған 500 ... ... киносмотр 1962, 1964, 1967 жылдары, 1972 жылдан бастап жыл сайын
өтетін болды. Бұл кезеңде елде ... ... 4000 ... және ... кино ... ... ... кино өнерінің ... ... ... ... ... кино ... ұйымдастырды, документальды, ойын және
анимациялық фильмдер түсірді. Соның негізінде жас корреспонденттер мен
фотографтар, мектеп журналистер қозғалысы пайда ... және ... ол ... енді ғана ... ... өзі теледидардан сирек берілді, телеаналардың саны
шектеулі ғана ( ... ... ... ... ... бір ... ... бару өте жоғарғы деңгейде, бір адам ір жылда18 рет
(әсіресе, ... саны ... ... Кино ... ... ... кинолары туралы) жеткіліксіз болды.
1967 жылы мектепте кинотану және СССР киноматографистер Одағымен
ЖОО-да ... ... ... ... ... ... 1978 ... киногер Н.А.Лебедев басқарылады. 1960 жылдарда Ресейлік
кино/медиа білім ... ... ... оқу ... ... ... ... тәжірибелік жұмысын жүргізгендер қатарына
Ю.Н.Усов, И.С.Левшин, З.С.Смелов (Мәскеу), Н.С.Горницкую ... ... Ю.М. ... ... ... (Калинин),
С.М.Иванов (Таганрог), Е.В.Горбулин (Армавир), Э.Н. Горюхин
Новосибирск) және ... ... ... пен ... ... оқу орындары үшін
кино өнері негізінде бағдарлама әзірленді. Оның ... ... ... ... ... ... ресейлік медиа-
педагогтардың сабағын диалог негізгі ұғымымен анықтауға ... ... ... көзі ... ... оны қабылдаушы ғана болса, енді ол
көне дәстүр бұзылып, сабақтың ойын түрін ... үшін ... кең өріс ... ... ойын ... ... шындық
үлгісі қарастырылады, ол шығарманың ішкі динамикасын, терең бастауын
ұғынуға көмектеседі/45.5/.
1970 ... ... ... ... ... гуманитаризациялау
басталды. Солардың бірі Магнитор тау-кен институты болды, 1978 жылы ең
алғаш рет эстетика, этика және ... ... ... ... осы ... оқу ... бастап кинотанудан дәріс (кино тарихы
және теориясы, киноклубта сабақ жүргізу) оқуды бастады, оқу ... ... ... бұл ... Свердлов инженер-педагогикалық
институтында, Орал политехникалық институтында жалғасты.
Техникалық оқу орнында кинотанудың ұғымы мен мәні ... ... ... ... бар. НТР дәуірінің маманы (бұл
термин бір ... ... ... – бұл ... ... ... және
адамгершілік «заңы бойынша» өмір сүре ... және ... ... ... өнер ... ТВ, видео) –
техникалық «гуманитаризациялауда» тұлғаның әлеуметтенуіне, ... ... және ... ... ... ... ... әсер ететін ең күшті фактор.
Бірақ ол тек көрермендердің ақпараттық мәдениетінің дамуымен ғана, яғни
олардың «аудивизуальды ... ... сыни ... мен ... ... ... ... ОҚУШЫЛАРЫНА МЕДИАБІЛІМ БЕРУДІ ... ... ... ... елу ... ... ... еліміздің білім беру
жүйесіне тың өзгерістер енгізуді көздеп отыр. Енді ... ... ... ... ... ... ... өзін-өзі
ойлантуға, жетілдіруге, өз іс-әрекетіне сын көзбен ... ... Бұл ... ... ... инновациялық әдістерді пайдалану
тиімділігі байқалады. ... мына ... ... тыс ... ... ... ... тигізіп қана қоймай, өміріне де
қауіпті жағдайларды туғызып отыр. Мұндағы біздің назарымызды ... ... ... бұқаралық ақпарат және қатынас ... ... ... кино, телевидения, видео, компьютерлік мультимедиялық
жүйелер, интернет жатады) арқылы жеткен ұғым-түсінік болып табылады.
Себебі теледидар, ... ... т.б. ... ... ... санасы
әлі қалыптаспаған, елес көп, ... ... ... ... ... ... түсінікті дәл сол күйінде,
шынайы қабылдап, олардың психикасына зардабын тигізуде. Тіпті көрген,
естіген, түйгендерін ... ... ... ... ... ... жүрміз. Бұл қоғамның үлкен ... ... ... ... қазіргі ақпараттық жағдай өміріне ... ... ... ... ... мән-мазмұнды салмақтап,
дұрыс қорытынды жасауға қалыптастыру болып табылады. Ол үшін ... ... ... ... ... ... ... медиа ұғымының мәні |Медиа - бұл ақпараттық мәдениетті |
|қандай? ... |
| |Бұл - ... ... және ... |
| ... |
| |Бұл – ... ... кино, |
| ... ... және ... |
| ... |
| ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... әсер ететін күшті |
| ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
|2. ... жиі ... (бос ... және DVD; ... ... ... және|Теледидар, видео, музыкалық орталық, |
|қатынас құралдарынызды атаңыз? |аудио диск; |
| ... ... ... |
| ... |
| ... ... ... радио; |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |ХХІ ғасыр көшбасшысы интеллектуальдық|
|және онда қандай тәлім-тәрбиелік |ойыны, бұл оқушының білім деңгейін |
|маңызы бар деп ойлайсыз? ... ... зор; |
| ... будущего», «Азамат» саяси |
| ... ... – жаңа |
| ... ... жастардың |
| ... ... сыни ойын |
| ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... оқиғадан мәлімет беру ретінде |
| ... ... Сіз ... ... ... жүрген |Кинода болған оқиға өмірден алынған |
|кино ... ... ... ... ... ... |Кинодан өзіне қажетті тәлім-тәрбие |
| ... ... |
| ... ... мәні ... ... |
| |аз. |
| ... келіспейтін бейне сюжеттер де |
| |бар, ... ... ... |
| ... бар, ... ... мәні аз |
| ... ... ... |
| ... қазір оған түрік |
| ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... баларды теріс |
| ... ... |
| ... біздің менталитетімізге жат, |
| ... ... ... де бар; ... ... ... көруге қанша |Тек сабақ оқып болған соң, бірер ... ... ... |
| |2 ... тан ... ... |
| |3 ... |
| ... ... ... ... ... жауаптар: Иә) Жоқ) |
| | ... ... |
|1 |Сіз ... ... ... бар| |
| ... ... бе? | |
|2 |Сіз ... ... | |
| ... отырып, талдап-талқылап | |
| ... жөн ... ба? | ... оқу ... үрдісінің тиімділігін көтеру үшін қазіргі
кезде әлемдегі өзгерістерге сәйкес ұйымдастырылатын болды. Оның ішінде
ақпараттық саламен байланысты ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың басым көпшілігінің теледидар, видео және
компьютер, интернет және т.б. құрылғыларды пайдалануға мүмкіндігі ... ... ... ... комьпютерлік ойындарға әуестенгені соншалық
мектептен қол үзіп, оның құрсауынан шыға алмайтын ... ... ... ... және ... ... ... кітап, телебағдарламалар видео, дыбыс жазбалары, кино және
компьютер, интернет т.б.) ... тыс ... және көз ... ... ... жасөспірімдер ақпарат тасқынының
астында қалуда. Осының әсері олардың «ақылы мен жүрегіне» ... оны ата ... да, ... де ... ... ... берілетін оқу ақпараты жалпы ақпарат тасқыны
ішінде алатын орны аз. Бұл бірнеше себептермен байланысты/32/
Біріншіден, көптеген БАҚ ... ... ... ... Ақпараттық рынок тұтынушылардың талғамына қарай көбірек
бағытталады.
Екіншіден, балалардың теледидар немесе ... ... ... ... ... асып ... Көптеген оқушылар бір нүктені басу
арқылы бірнеше телевизиялық арнаны көруге, қалаған ақпаратты таңдауға
мүмкіндігі бар. ... ... ... балалардың көпшілігі тек спорт,
детектив, ойын-сауық т.б. ... ғана ... ... мәні бар, ... ... ... ... жайлы
бағдарламаларды көруі өте сирек.
Қазіргі оқушыларға мұғалімнің, газеттің ... ... ... БАҚ на сыни ... ... ... ма?
Педагогикалық үрдісте оқытуға орайлы жағдай құру үшін ... ... ... ... коммуникациялық бөгеттерді жоюға мүмкіндік
тудыру қажет. Мұндай бөгеттер географиялық, тарихи, мемлекеттік ... ... ... ... ... және
де басқа да себептермен байланысты болуы мүмкін. Мектептегі медиа-білім
берудің ең негізгі міндеттерінің бірі - оқу ... ... ... ... педагогикалық тәсілдерді табу /32/.
Масс-медиа, кез келген басқа ... ... ... ... ... мысалы, егер оқушыларға кино немесе телевидения
арқылы космос ... ... ... ... немесе қоғамдық
әлеуметтік катаклизма туралы ақпарат берілетін болса, бұл ... ... бір оқу ... ... ... ену ... ... ұрпақты ақпараттық «тасқын», ақпараттық технология дәуіріне
дайындау мәселесі, ақпараттың белең алуы ... ... ... ... ... зәру ... отыр. Мектеп бітірушілер
әлемдік кеңістіктегі интгерацияға дайын емес.
Мұғалім бұрын ақпарат көзі болып, ... істі ... ел ... адам ... ... ... рөлі ... ол тек ақылшы,
бағдар беруші деңгейінде қызмет атқарады. ... ... ... орайлы жағдай құру үшін, яғни оқушының тұлғалық дамуына ... ... ... ... ... ... ... пайдалануы медиа білім берудің негізгі бір құрамдас бөлігі
болып табылады. Инновациялық ... мен ... ... ... ... кестеден көруге болады.
Инновациялық жүйе интерактивтік әдістерді өркендетеді және негізгі
ұстанымы мынаған бағытталады.
|Оқытудың инновациялық ... ... ... ... ... ... ... |Мақсаты: мұғалім білім береді. ... ... ... | ... | ... ... ... сипаты: |Басты сипаттары: ... ... ... ... ... ... ... түсіндіреді, |
|орындауға ынталандырып, оны талдап, |күш ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |Оқушы қимыл қозғалыссыз тыңдайды, |
|қалыптастыру көзделеді; ... ... ... ... ... ... ... (модератор), |Есіл дерті айтып ... ... ... ... жандандырып, өзара ой |Қарым-қатынас бір жақты, тек тыңдату;|
|бөлісуге еркіндік беріп, бағдар |Мұғалім өзі ғана ... ... ... ... тиісті арнаға |тек тыңдаушы; ... ... ... өмір ... мардымсыз |
|Шәкірттің өзіндік өмір тәжірибесін |және ескеріле де бермейді; ... мән ... ... ... ... ... |
|Сабақ барысындағы басты бағдар - ... өзі ғана ... ... ... сұраққа өзіндік тұрғыдан |жағдайда ғана ... ... ... |
|жауап беріп, іздене білуге ... ... жеке өзі ... ... ... бір ... билігінде |
|Пікірлесу өзара ынтымақтастыққа, ... ... тым ұзақ ... ... ... ... ... көрінеді. ... ... | ... ... ... | ... ... тиісті топқа бөлініп| ... ... | ... ... ... жаңаша | ... | ... іс ... ... | ... жіті ... ... | ... ... ... | ... ... ... ... мазмұны, құрылымы және ерекшеліктері.
Жоғары сынып оқушыларына медиа ... беру үшін ... ... ... мен ... ... ... туады. Әрине, елімізде
медиабілім беруді тиімді түрде дамыту үшін аталған сала бойынша әлемдегі
дамыған ... ... ... ... ... ... қарай,
біздің елімізде жоғары оқу ... ... ... ... ... ... беру ... байланысты оқу курсының болмай отыр,
бұл еліміздегі білім берудің ары қарайғы дамуындағы кезек күттірмес ... ... ... ... беру негіздері» атты оқу курсының
жобасы.
Оқу курс ... ... ... ... ақпарат және
қатынас құралдары арқылы жеткен ұғым-түсінікке байыппен қарап, ондағы мән-
мазмұнды ... ... ... ... ... жасай білуге
қалыптастыру.
Оқу курсының ... ... ... «медиабілім беру» ұғымдарына
философиялық, педагогикалық тұрғыдан анықтама, түсінік ... ... ... медиа-білім берудің негізгі
терминдеріне талдау;
2) Медиа-білім берудің тарихи дамуының (мұнда шетел және ресей
медиа-білім беру ... ... ... ... ... ... ... негізгі теориялық концепцияларына талдау;
4) Медиабілім берудің әдістеріне сипаттама
Әдіснамалық негізі: танымның диалекткиалық логикасының фиолософиялық
негізгі қағидалары, тұлға және оны ... ... ... беру жүйесін ақпараттандыру тұжырымдамасы.
Әдістері: Медиабілім беру, медиамәдениетке, шығармашылық ... ... ... мәдениеттану, өнер бойынша ғылыми әдебиеттерге талдау жасау;
медиабілім ... әр ... ... салыстырмалы талдау жасау,
теориялық және практикалық тұжырымдамаларын ... ... ойын және ... ... жүргізіу т.б.
Курстың жаңалығы: мектептегі оқу үрдісінде медиабілім ... ... ... ... ... ... талданып отыр.
Практикалық мәнділігі: Нәтижесінде оқушылар медиабілім беру тарихымен,
теориясымен және әдістерін ... беру ... атты оқу ... ... ... |Оқу ... тақырыптары ... ... |
| | |сағ. ... сағ. |
|1 ... берудің қазіргі кездегі орны |3 | |
|2 ... ... ... ... |3 | |
| ... талдау) | | |
|3 ... ... ... ... ... | |
| ... |12 |8 ... ... ... ... ... берудің қазіргі кездегі орны.
Дәрістің мақсаты;
− Медиабілім берудің қазіргі таңдағы орны рөлін анықтау: негізгі
бағыты, мақсаты мен міндеттері, ары қарайғы дамуындағы мәселелер ... ... ... ... ... ... жиі ... өміріміздің ең маңызды бөлігіне айналып келе жатыр. Оны ... ... ... ... Бұрын «технологияның өркендеген
дәуірі» десек, бүгінде ол «жаһандық ... ... деп ... ... дамуына, соның ішінде тәрбие, білім беруде тұлғаның
қалыптасуына әсерін тигізетін күшті қару ... ... ... сөздікте» (ағылш. тіл.media education, латын.тіл. media)
медиа-білім беру оқушыларға бұқаралық қатынас заңдылықтарын үйрететін
педагогикадағы бағдар. Медиа-білім ... ... ... ... ақпараттық жағдай өміріне, оны түсіне білуге, адамының
психикасын ... ... ... ... ... ... ... емес қарым қатынас әдістерін меңгеру деп
анықтама берілген /33/.
2. ... ... ... ... ... ... басты мақсаты:
Оқушыларды медиабілім берудің тарихи ... ... ... және ... ... ... медиа білім беру тарихы әлемде алғаш рет киномектеп –
бүгінде - ол ВГИК ... ... ... ... ... 1919 ... басталды. Мұнда фильм
құруда, оны қаржыландыруды, жалға алуды, баспасөзде талдауда байланысты
мамандарды барлық бағытта ... Осы жылы ... ... фототехника институты, кейінірек ЛГИТМиК – Театр, музыка және кино
Ленинград ... ... ... ... мен
журналистфакультеттерді әлемнің ең ірі ... ... ... медиабілім берудің 1920 жылдары ... ... ... және ... ... болды. 1925 жылдан бастап Ресейде қарқынды түрде
Советтік кино достық қоғамы (Общества друзей ... ... ... ... ... ... ... Д.Вертов, В.Туркин
және тағы басқа белгілі киноматографистер кірді. Советтік кино достық
қоғамының әрбір бөлігі жергілікті ... ... ... ... ... ... ОДСК-ның 50 ұжымы болды, киноаппаратура,
ал Питерде мұндай топтардың саны 93 ... ... ... ... ... Дону, Воронеж, Томск, Омск, Новосибирск, Иркутск,
Подольск және басқа қалаларда фильмдер түсіріп, талқылап, ... ... ... кино достық қоғамы орталығының Мәскеуде әр елдің
үйірмешілері үшін арнайы курс ... ... ... ... және тағы ... ресейлік белгілі киноөнер өкілдері болды.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... шықты. 1928 жылы Бүкіл Ресейлік Советтік кино достық ... - ... ... советского кино;) ең бірінші коференциясында
делегеаттар 60-қа жуық ... мен ... ... ... жылдар
бойы ОДСК ( 1929 жылдары аббревиатурада біршама өзгерісте болды – ОДСКФ
- Общества друзей советского ... и ... ... деген
атпен газет шығарып тұрды. 1930 жылы бұл қоғам 110 мүшені біріктіріп,
алдына мынадай міндеттер ... кино ... ... ... және ... ... ... киносуретті дамыту, мектепте
оқу үрдісінде киноны пайдалану, кинотеатрларды мәдениет ошақтарына
айналдыруға қол ұшын ... ... А.В. ... ... – Таганрог, 2004. – С.56-57/.
1927 жылы 24 қаңтарда ОДСК ұйымдасуымен Мәскеуде балалар және
мектептегі кино ... ... ... жылы ... ең ... ... және балалар» деген атпен
кинотану мәселесіне байланысты еңбек жарық ... Оның ... ... аудиториясында киноның тигізер ықпалы, қазіргі
кезде ... ... ... ... ... ... ... А.М.Гельмонттың басқаруымен 1929
жылы қомақты мақалалар ... ... ... ... ... ... тағы да ... жұмыс түрлерін қабырға
газетін рецензиямен, суреттермен,мектеп үйірмелері туралы белгілермен
шығарып ... мен ... ... беру баспасөздегі
материалдарында қатар ... ... бұ ... ... ... ... ... екі негізгі ... ... кең ... ... ... жою ... сала
кетсек, халықтың тең жартысы оқи алмауы). Бұл алға қойған екі ... ... ... ... Осы ... ... қоғамда медиа
рөлінің артуына әкелді».
Медиа білім беру ... ... ... ... және СССР журналистер Одағы құрылғаннан кейін қалыптаса бастады.
1957 жылдың басында Ресейде киноклубтар, киноәуесқойлар қозғалыс
дамыды. 1967 жылы ... ... рет ... ... ... ... ... Оған елдердегі 36 киноклуб қатысты. Мұндай түрдегі
семинарлар (Воронеж, ... ... және т.б. ... жалғасын
тапты. Бұл киноклубтарға белсенді түрде киногерлер ... ... ... ... ... ... И.С.Левшина, Л.А.Рыбак, режиссер Г.Л.Рошаль және тағы
басқалар. Олар тек фильмді көріп, талқылап қана қоймай, кино өнерінің
тарихы, ... ... ... ... ... ... журналистикасы бойынша (Мәскеу, Ленинград, Воронеж,
Ростов, Калинин, Курган, Таганрог, Свердловск) жоғары оқу орны сандары
ұлғая ... ... ... дами ... 1959 жылы алғаш бірінші
Бүкілодақтық киносүйер фестивалі ашылып, оған 500 таспа жіберілді.
Келесі ... 1962, 1964, 1967 ... 1972 ... ... жыл ... болды. Бұл кезеңде елде любительский киностудия 4000 жуықтады.
Студияшылар және үйірмешілер кино ... ... ... кино өнерінің тарихын зерттеді, фильмдерді
көріп, талқылауды, көрме кино кешін ұйымдастырды, документальды, ойын
және анимациялық ... ... ... ... жас ... ... ... журналистер қозғалысы пайда болды.
Видетехника және компьютерлер ол кезде енді ғана арман болатын.
Фильмдердің өзі теледидардан ... ... ... ... ғана ( ... ... ... ауылды жерлерде бір немесе
екеу). Кинотеатрға бару өте ... ... бір адам ір ... ... ... саны басым болды). Кино туралы ақпарат (әсіресе,
шетел кинолары туралы) ... ... жылы ... кинотану және СССР киноматографистер Одағымен
ЖОО-да Кеңесі (Мәскеуде) құрылды. Кеңес қоғамдық бастауын 1978 ... ... ... ... 1960 ... ... ... беруде мектепте, жоғары оқу орынында, сонымен ... ... ... ... ... ... ... З.С.Смелов (Мәскеу), Н.С.Горницкую (Ленинград),
С.Н.Пензина (Воронеж), Ю.М. Рабинович (Курган), О.А.Баранов (Калинин),
С.М.Иванов (Таганрог), ... ... Э.Н. ... және ... жылдары мектеп пен педагогикалық жоғары оқу ... кино ... ... бағдарлама әзірленді. Оның авторлары қатаң
регламентациядан, догматикалық бағыттан қашты. Көптеген ... ... ... ... ... ... ... болады. Бұрын
мұғалім ақпарат көзі болып, оқушы оны ... ғана ... енді ... ... ... ... ойын ... өткізу үшін шығармашылыққа,
импровизацияға кең өріс ашылды. Сондықтан ойын ... ... ... ... ол ... ішкі ... ... бастауын
ұғынуға көмектеседі/ Вайсфельд И.В. Эволюция экрана, ... ... – 1999, №5. ... ... ... негізгі теорияларына талдау.
Дәрістің негізгі мақсаты:
Аудиторияны медиабілім берудің негізгі теориялық концепцияларымен
таныстыру.
Лекция мазмұны:
1) ... ... ... ... Бұл ... «азаматтық қорғаныс теориясы», кейде «протекционистік» (медианың
зиянды әсерінен қорғаушы) немесе мәдени құндылықтар теориясы (бұған
медианың ... ... ... ... ... мәңгілік
құндылықтары» қарама қарсы қойылады) деп те аталады. Негізінен медианың
аудиторияға (яғни, жас жеткіншектерге) ... өте ... ... ... ... ... зомбылықтарды өмірлік тәжірибелерінде
қолданады. Мұндай ... ... ... ... ... ... қалыптан құралады.
Бұл теория төңірегіндегі медиа-білім берудің негізгі мақсаты
медиаға шектен тыс ... ... ... ... (әсіресе,
кәмелетке толмағандар аудиториясында) болып табылады. Мұғалімдер
балаларға ақиқат пен медиа-мәтіннің арасындағы ... ... ... әсерін көрсету жолымен (мысалы, ... ... ... етіп ... ... медиа-білімді қолдаушылар ... ... ... ... ... әсер ... ... пен жыныстық» мәселелеріне аударады. Мұндай тәсілдер,
әсіресе, АҚШ та кеңінен таралған. Кейбір американдық ... ... ХХІ ... 20-30 ... ... ... медианы «мәдени
құлдилаудың арандатушысы» ретінде қараған. Бұған ... ... ... кино және ... Медиа-білім берудің «қажеттілікті қанағаттандырудың» көзі
ретіндегі теориясы. Мұндағы ... ... ... ... ... ... Медианың әсері аудиторияға
шектеулі, оқушылар өздерінің пайдасына байланысты медиа мәтінді өздері
дұрыс таңдап, бағалай алады. Сондықтан медиа-білім ... ... ... ... ... ... және бейімділігіне сәйкес
көмектесу болып табылады.
Қажеттілікті қанағаттандыру ретіндегі медиа-білім беру ... ... ... ... ... беру теориясына өте
жақын. Өйткені екі ... да ... ... ... таңдап,
сыни бағалай алуын дамыту көзделеді.
3. Медиа-білім берудің «тәжірибелік» теориясы. Бұл тәсіл ... ... ... ... ... ... белгілі (көбейту кестесі
секілді оқушылардың медиа-аппараттармен жұмыс істей алуы ... ... ... ... бейімделу теориясы «тұтыну және
қанағаттану» қызмет етеді. «Тәжірибелік» медиапедагогтар пайымдауынша,
аудиторияға медианың әсері мәселесі басты кілті болып ... ...... студенттерді немесе мұғалімдерді медиа-аппараттарды
пайдалануға үйрету болып табылады. Мұнда басты ... ... ... ... оқып ... және ... медиа мәтінің
құрастыруда, аппаратураны ... ... ... ... ... Медиа-білім берудің «сыни ойлауды қалыптастыру» ретіндегі
теориясы. Ең негізгі өкілі болып британдық зерттеуші Л.Мастерман ... ... ... ... «күн ... ... медиа
«төртінші билік» болып көрсетілетін, әртүрлі әлеуметтің ... ... мен ... үлгісін таратады. Міне,
осыдан барып медиа-білім берудің ... ... ... ... ... ... ... әшкерелеуге және талдауға,
қазіргі демократиялық қоғамдағы ақпарат тасқынына бағдарлауға ... ... ... ... (шартты белгілер, мысалы,
тележарнамаларда) медианың жеке тұлғаға және ... ... ... және ... ... қарым-қатынас негізінде
сыни ойлауы дамиды /27/.
Аудиторияға әртүрлі ақпаратты сауатты қабылдау, түсіну, талдау,
көрермендерге, оқырмандарға, тыңдармадарға ... және оның ... ... ... ... беру ... ... берудің идеологиялық теориясы / Теориялық базасы
медианың идеологиялық теориясы болып табылады. ... ... ... медиа қоғамдық пікірді (әлеуметтік топтың,
нәсілдің, ұлттың қызығушылығына байланысты) манипуляциялауға мақсатты
бағыттауға ... ... ... ... ... балалар
аудиториясы медиа арқылы әсер ететін ең жеңіл нысана болып ... ... ... ... ... ... аудиторияға
бұқаралық қатынас жүйесін (егер елдегі билікте ... ... ... ... көзқарастан алыс болса) өзгертуге
ықылас тудыру немесе керісінше осы пайда болған медиа жүйесін ең жақсы
(егер ... ... ... ... ... ... мұндай
жағдайда басқа елдердің медиа-мәдениеті сыналады, (мысалы, ... ... ... ... ... ... ... зерттеуге апарады.
6) Медиа-білім берудің семиотикалық ... Бұл ... ... ... ... және В.В.Библердің семиотикалық медиа
(структуралистік) бағытындағы зерттеушілердің еңбектеріне сүйенеді/ /.
«Семиотик-медиапедагогтар» пайымдауынша, ... ... ... көп ... ... ... ... Бұл ақпаратты
еркін тұтынуда кедергі тудырады. Бірінші орында балалар аудиториясы
(орта мектеп және одан төменгі деңгей) медиа-мәтінді ... ... ... ... ... ... ... мақсаты – медиа-мәтінді
«дұрыс оқуға» көмектесу. Медиа-білім берудің негізгі мазмұны ... ... мен ... яғни ... ... ал ... медиа-мәтінді кодтау ережесін оқыту, жазудың ... ... ... болып табылады.
7) Медиа білім берудің мәдениеттанулық теориясы. Теориялық
негізі ... ... ... ... теориясы қолданылады.
Аудитория үнемі мәтінмен диалогта және оны бағалау үрлісінде
болады. ... ... жәй ... ғана ... ... ... ... мағыналарды өздігінше талдайды. Осыдан медиа білім
берудің ... ... ... Ол оқушыларға медиа қалай аудиторияның
түсінігін, білімін байытатыны туралы ұғындыруға ... ... ... мазмұны негізінде қоғамда медиа көмегімен таралатын
кілттік ... ... ... ... ... сыни талдау мен
бағалауға үйретеді/ /.
8) Медиа-білім берудің әлеуметтік-мәдени теориясы. Теориялық
базасы ... ... ... ... ... ... ... ретінде) және әлеуметтік (педагогикадағы аңғару
нәтижесі ретінде медианың әлеуметтік мағынасының ... Бұл ... ... А.В. Шариковтың пайымдауынша, былай: 1) медианың дамуы
әрбір жаңа сферадағы жаңа бұқаралық қарым-қатынас құралдарының ... ... ... ... ... болу ... заңды түрде
әкеледі; 2) медиа-білім беруде жаппай ... ... ... ... ... ... ... бұқара халыққа медиа тілін оқыту үшін сұраныстың туындауы;
3) бұл тенденция қоғам ... ... ... ... ... ... әлеуметтік мәнін ұғынуға және ... ... беру ... ... ... ... күшейтеді/ Шариков А.В.Медиаобразование: мировой и
отечественный опыт.- М: ...... ... ... эстетикалық (көркем) теориясы. Бұның
қолдаушылардың көбісі ... ... ... ... Бұл бағытта мектептерде және жоғары оқу ... ... мен 1980 ... ... ... ... жүрді.
Теориялық базасы медиа-білім берудің мәдениеттанулық теориясымен
сәйкес келеді. Алайда медиа-білім берудің негізгі мақсаты ... ... ... ... негізгі заңдарын және медиа-
мәтін тілін, ... ... мен ... ... ... ... ... берудің негізгі мазмұны оқушыларға медиа-
мәдениет тіліне, көркем медиа-мәтінді құрастырушы авторлар әлеміне,
медиа-мәдениет ... ... ... ... тарихына, видео және
т.б.) жүгінеді. Педагогтар мұнда оқушылар мен студенттерді көркем медиа-
мәтінге сыни талдауға, оларды төселген баға беруге ... ... ... берудің этикалық теориясы. Мұның теориялық базасы
медианың этикалық теориясы болып табылады. Медиа ... ... ... ... ... ... Осыдан келіп
этикалық медиа-білім берудің негізгі мақсаты ... ... бір ... ... ... ... дін, өркениеттің,
демократияның даму деңгейлері) қарым қатынас орнатады. Педагогикалық
стратегиясы ... мен ... ... ... ... Бұл ... ... медиа-педагог және зерттеуші
С.Н.Пензин, медиа-білім беру - бұл ... және ... - деп ... С.Н. Кино ... ... ...... Изд-во Воронеж.Ун-та,
1987/.
Оқушыларға медиабілім беру үрдісінде олардың білім сапасының деңгейін
анықтауда және оқушының ... ... ... ... портфолиясы
маңызды қызмет атқарады. «Медиасауаттылық» термині әртүрлі мағынада
қолданылады. ... ... осы ... оның ... ... айқындайтын анықтама беру керек.
− Медиасауаттылық ұандай негізгі білім, біліктілік және ... ... ... ... ... Оқушылардың осы тақырыпта қажетті білімдері (компетенциялары)
бар екенін қалай анықтауға болады?
Алдымен шамамен болса да, жалпы ұсыныстар ретінде пайдалануға ... ... ... ... ... анықталған құрылым
әрқашанда міндетті түрде ... тиіс бес ... ... ... бұл ... ... түрде қараудың екі формасы
болады:
1) Медиа арқылы орындауға болатын мүмкіндіктерді таңдап алу және
пайдалану;
2) өзіннің жеке-дара ... ... ... ... ... ... екі ... да білім мен аналитикалық
мүмкіндіктер кіреді, бұл ... ... ... әртүрлерінің негізінде жатқан креативті (шығармашылық)
мүмкіндіктермен;
4) медианы ... ... ... ... шарттармен;
5) медиаөнімді (бағдарлама, презентация, ойын) жасау мен ... ... ... ... техникалық,
саяси шарттармен байланысты болуы керек.
Медиасауаттылық жеке пән ретінде қарастырылмайды. Оның құрамында
мектептегі ... ... ... ... бір ішкі ... бөлімдер немесе
тараулар жоқ. Медиа ... ... ... ... ... ... пайдалану арқылы алуға болады, ... ... ... ... ... ... ... болып, оқушының осы бс блоктан алынған
біліктілігін толық көрсету болып ... ... ... ... әр пән үшін ... ... ұсынысы қысқаша түрде көрсетілген сипаттама жазып беруі керек.
Медиасауаттылық портфолиосы мынадай бөліктерден тұрады деп айтуға
болады:
1) ... ... ... оны ... ... ... ... оқушыларға арналған буклет
түріндегі ақпарат;
2) Портфолионың негізгі ... мен ... ... ... А4 ... жеке қағазға жазылып,
мұғалімдерге арналған ақпарат ретінде берілуі тиіс;
3) Мектептен немесе сырттан алынған жобаға қатысты басқа ... ... жоба ... онда сол ... ... ... болады;
4) Әзірленген жобаға қатысты ... өз ... ... ... нәтижелер блнакі, онда оқушылар пайдаланылған
медиақұрылғыларды сипаттап, өз ... ... ... баға ... Оқушының қатысқан барлық жобаларына ... ... жоба ... оған сол ... ... енгізіледі.
6) Оқушының үйренген медиа-объектілері – ... ... ... мен ... оған қоса ... ... тізім енгізілген нәтижелерге шолу;
7) Жобалау бойынша жинақтаған әртүрлі құжаттар мен ... ... ... Жеке ... сипаттамаларын салуға арналған тігінді
(медиабокс). Бұл ... де ... ... ... ... портфолио иесі өзі шешеді.
Медиабілім берудің құрылымы
|№ |Медиабілімнің ... |
| ... | |
| ... ... сөздікте |
| | ... media ... ... тіл. |
| | |мedia) ... білім беру педагогикадағы |
| | ... ... ... ... | ... Оның ... міндеттерінің бірі –|
| | ... ... ... сай ... |
| | ... ... ... ... оны |
| | ... ... әрі ... мәні зор|
| | ... ... ... ... деп |
| | ... ... |
| ... ... ақпарат және қатынас құралдары |
| | ... ... ... теледидар, видео, |
| | ... ... ... және ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... дұрыс қорытынды жасай білуге|
| | ... |
| ... ... құндылықтарымызды, салт- санамызды,|
| | ... ... ... ... |
| | ... ... сыни ойын қалыптасуына,|
| | ... ... ... білуі, |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... сүю т.б. |
| |Әдістері ... ... ... ... ... |
| | ... жұмыстар т.б. |
| ... ... ... ... сыни бағалау |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... Жоғары сынып оқушыларына медиа-білім беру болашақ ұрпақтың
көп жақты дамуының кепілі
Қазіргі уақытта ... ... ... ... қан өзен ... «ағып» жатады. Күніне балаларымыз орта есеппен
17 өлім, 37 мейірімсіздік көріністер көреді екен. ... ... ... ... болжау қиын емес. Және бұл көріністер
таңертең де, күндіз де ... ... ... ... ... ... мен психикасының қалыптасуына теріс әсер етеді.
Мәселен, 3 жастағы бала мультфильм кейіпкерлерінің бірінің басын бірі
кесіп ... ... ... ... ойыншықтарының басын жұлып
тастаған.
Бала тәрбиесі – аса күрделі әрі ұзақ процесс. ... ... ... жеке қасиеттерінің қалыптасуына отбасы мен жақындары, балабақша мен
мектеп, қоршаған орта мен көше әсер етеді. Соңғы ... оған ... ... нық ... ... ... кітап оқуға деген құмарлықтары жыл
өткен сайын төмендеп келеді, соның салдарынан шетелдік ... ... олар ... ең ... ... айналды.Сонымен, отбасы
мүшесіне айналған теледидар, балалардың тәрбиешілері қатарына қосылды.
Статистикалық есеп балалармен ... ... ... ең белсенді көрушілері екенін көрсетіп ... ... 2 ... бастап, теледидар көре бастайды. Нағыз
американдық бала өз уақытының шамамен 30%-ын теледидардың ... ... орта ... мектепке барғанша 5 мың сағат, ... ... 19 ... экран алдында отырады», дейді американдық зерттеушілер.
Өсе келе жас адам ... ... ... кіргісі келеді. Бала
шынайы өмірді білуге әрі түсінуге, ондағы ... мен ... ... ... ... өмірін бала тек отбасы мен
көшеден ғана көрмейді. Теледидар да олардың ... ... ... оның ... бір ... ... Теледидар
қалыптастыратын ересектер өмірі туралы экрандық түсінік балар кіретін
шынайы ... ... ... ... Теледидардың балаларға оң әсері
ғана емес, теріс ... де ... ... онда ... ... ... ... – деген сұрақтар кімді болса да мазаламай қоймайды.
Көптеген бұқаралық ... ... ... ... ... ... Шығыс елдерінде қылмыстың өсуіне үлкен ... ... ... ... ... ... ... теледидардан, кино мен
компьтерлік ойындардан анық байқалады. БАҚ мәселелерінің психологтары мен
сарапшылары БАҚ-та зорлық-зомбылық ... ... ... ... ... ... әсер ететінін дәлелдеп отыр.
Соңғы жылда дүние жүзіунде балаларға теледидар мен киноматографияның
тигізетін әсеріне арналған мыңнан артық зерттеулер ... ... ... көптеген елдерінде, әр түрлі нәсілдерге, ұлттар мен
әулеуметтік ... ... ер ... мен қыз ... ... Бұған қарамай, зерттеу нәтижелері іс жүзінде бірдей болып
шыққан: экрандағы ... ... ... және ... ... ... түседі.
Барселона. Үш жасөспірім теледидардан көріп, өздерін таңдандырған
тюкті жасаған. Кешке қарай олар көшеге ... ... ... ... өтіп бара жатқан мотоциклшінің мойнын кесіп түсіргенін байқап
тұрған. ... сол ... қаза ... Бес алты жастағы бір топ бала үйлерінің жанындағы көк шалғында
өздерімен ... ... ... ... ... жан тапсырғанша ұрған. Өйткені
оны олар ниндзя тасбақасы ретінде қабылдаған.
Нью Йорк. Бірге отырып ... ... ... ... үй иесінің
өздері сияқты кішкене баласын ... ... әкел ... ... үшін ... Айтқандарына көнбегеннен кейін, оны 12 ші
қабаттың балконынан ... ... ... ... ... ... ... кейін қолдарын босата салған.
Литлон. 1999 жылы өздерімен бірге оқитын12 ... ... ... ... ... ... атып тастаған. Зерттеу олардың бұл қылмысты
телехабарлар мен видеофилмдердің тікелей әсерлерінен жасалғанын дәлелдеді.
Мұндай фактілер өмірде өте көп. Балалар ... ... ... мен ... ... ... ... Олар
телеэкрандағы медиазорлықтың құрбаны болып жатады.
Ресейде медиазорлықтың балаларға кері ... ... ... ... ... ... сену ... Ресей азаматтары заң жүзінде телеэкрандағы азғындық
пен зролықтан ешқандай қорғалмаған! Ресей ... ... де ... ... шегі жоқ ... ... ... отыр» - дейді
С.Скатков өзінің «Некорфилы. Тема ... и ... ... ... на
россиских телеэкранах» атты мақаласында.
«Көптеген балалардың аурулары мен өлімдеріне ... ... ... мен ... проблемалары себеп болуда. ... ... ... ... де ... бар еді... Ғалымдар мен
педагогтар бала ... ... ... үшін оған ... ... туғызбайтын өмірді ерекше маңызды екенін ескертеді. Ата аналар үй
ішінде қандай жақсы ... ... да, ... ... ... ... негатив пен агрессияны олар қоршаған ... ... ... ... ... ... қорғаусыз қалады. Теледидар
негізінен күні бойы «үлкендерге» арналған, зорлық пен ... ... ... және ... импультарға толы, баланың қалыптаспаған
дүниетанымына кері әсер ететін хабарлар көрсетеді. Балалар бұл күндері,
шындығында, ... ... жау, ... ортада өмір сүруде», -
деп жазады Л.Оганова мен ... ... «Вид ... ... дети и ... «взрослый» мир» - атты мақалаларында.
«Дума теледидардағы зорлық мәселелерімен шұіылданбас бұрын, ұзақ
ойланды. Ол ... ... ... кинодағы өліммен, нағыз қанды мүк
жиде морсынан ажырата ... ... ... өсіп ... ... бұл
аса маңызды мәселемен енді ғана шұғылданып, БАҚ туралы ... ... ... ... ... ... ... шығуына не
себеп болды?» - деп жазды, ... ... ... на ... ... ... жыл ... соң, яғни 2005 жылы 7 ... күні ...... ... канал), О.Добродеев (Ресей), О.Попцов
(ТВЦ), В.Кулистиков ... ... (СТС) және ... (REN TV)
бірлесіп, «Зорлық пен қатыгездікке қарсылық» Хартиясын қол ... ... ... ... ... жеке ... ... өмірдегі болып жатқан жағдайларды және басқа да ... ... ақыл ойы мен ... қасиеттерінің дамуына ерекше
нұқсан келтіретін» көріністерге шектеу қоюға келіскен болатын.
Еуропа елдері мен жақын шетелдерде ... ... ... ... ... үшін қандай іс шаралар жасалған?
Латвияның 1995 ж. Қабыдаған «Телерадиохабар ... ... ... ... 7ден 22-ге ... зорлық, қан шығатын және қорқынышты
көріністерді, сонымен бірге, ... ... ... тиым салынады. Хабарлардың мәтіндерінде дөрекі және әдепсіз
сөздер ... ... ... ... ... іс ... апаратын
көріністер болмауы керек. Егер де техникалық блоктау құралдары қолданылатын
болса, онда бұл шектеулердің кабельбді телеарналарға қатынасы болмайды» ... ... ... тиым ... ... 7-ден 24-ке ... салынған.
Ондағы мақсат, 18ге толмаған грузин азаматтарын олардың көруі мен естуіне
арналмаған ... да ... ... мен ... ... Украйнада
2003 жылы қабылданған «Қоғамдық моральд сақтау жөнінде» заң бар. ... ... және ... тым салу ... 2ші ... ... діни ... жоюды, бүлдіруді, қадірлемеуді ... ... ... және ... адамдарға қиянат жасалатын;
нашақорлық және токсикомания, алкогализм, темекі шегу және ... да ... ... ... мен ... көрсетуге тиымсалынады»
- деп жазылған.
Шығыс елдерінде де балаларды медиа зорлықтың теріс әсерінен қорау үшін
көптеген іс шаралар қарастырылған. ... ... ... ... ... жасайды. Кеңес елдеріндегі барлық телеарналардың жұмысына талдау
жасап отырады. Егерде, қандай да болмасын бір арна ... ... ... көруге болмайтын филм немесе бір көрініс көрсететін болса, онда ол
арнаға өте көп мөлшерде айып ... арна ... ... ... тіпті ұялы телефондарды да қолға ала ... ... ... ... нәтижесінде олар зорлықты насихаттайтын немесе
порнаграфиялық ... бар ... ... ... ... ... министрлігі, өз тарапынан, порнагрфия және басқа да қажетсіз
информациялардың түсуінен балалар мен ... ... ... олардың
телефондарын блоктау жүйесімен жсасуға шұғылдана бастады.
Бізде балаларды медиазорлықтан қорғау үшін қандай іс шаралар жасалған?
Бір сөзбен ... ... ... ... іс шаралар жасалмаған.
Еліміздің 1999 жылы 23 шәлдеде қабыданған «Бұқаралық ақпарат құралдары
туралы» Заңының 25-бабында: Бұқаралық ақпарат құралдарының ... ... бас ... ... ... пен ... ... материалдар тарататын болса, оларға еліміздің заң ... ... ... ... ... ... бұл ... «нәтижелі» жұмыс жасап отырғанын бәрімізде көріп отырмыз.
Қазіргі ... ... ... бір адам өз балаларымен бірге отырып
теледидар көрмейді. Себебі, аяқ ... ... ... ... көрсетіледі. Күн өткен сайын мұндай көріністер мен телехабарлардың
саны да, көлемі де ұлғайып келеді. Қазақстанда кім ... да ... ... ... ... ... да қорғалмаған.
2002-2003 жылдары жүргізілген мектеп оқушыларының әлеуметтік бейнесін
жасау үшін ... ... ... қарастырайық. Зерттеуге
республиканың түкпірінен 15 мың оқушы, 5 мың ... 5 мың ... Оны мына ... ... ... болады./Егемен
Қазақстан. 19.11.2003. /
Оқушыларға қойылған сұрақтардың жауабы:
|Алкогольді ішімдіктерді |Күн ... ... ... сайын |35% |
|пайдаланасын ба? ... | ... ... ба? ... ... ... |15% |
| ... ... |3% ... сен ... заттарды |Әдетке айналғандықтан, түрлі |21% ... ... ... ... | |
| ... ... ... ... | |
| ... бірі | |
| ... | ... мен ата ... да ... ... ... мен ... ... еліту үшін |27% |
|оқушылардың ... ... | | ... ... | | |
| ... үшін |11% |
| ... ... қалам ба деген |8% |
| ... | ... ... ... ... ... болсақ, онда оқушылардың
көптеген пайызы алкоголь мен есірткі қолданатындарын және оны саналы ... ... ... оқушыларының арасында мұндай жағдай нее
осынша етек ...... ... ... ... ... ... оның
негізгі себебі, бұ балалар 10-15 жыл бойы теледидардан мыңдаған наркотиктер
мен алкоголь пайдалану, зорлық пен ... ... ... ... бұл ... ... үйреншікті болып кеткен.
Елімізде жастар арасында қылмыстың өсуі де осыдан.
Мұндай пайымдауларды жоғарыда көсретілген зерттеу нәтижелері негізінде
жасауға болады.
Қазақстан халықтарыАссамблеясының ХХІ ... ... ... ... ... ... бүкіл қоғамның жалпы
күшімен, әсіресе, ... ... ... ... ... ... - ... болатын.
Балалар мен жастардың бойында патриоттық қасиеттер қалыптастыру үшін,
қоғамда ... ... ... ... мен ... ... мен ... қалыптасуына кері әсер ететін барлық факторларды
шама келгенше шектеу қажет. ... ... ең ... дние ... ... ... ... зерттеу институтарының жарты ғасыр ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Сондықтан, еліміздің бұқаралық ақпарат құралдары туралы заңына,
дүние жүзінің көптеген елдерінде бар, ... ... ... зорлық
және порнаграфия көрсетуге тиым салатын қосымша бір бап енгізу қажет/46 /.
Біз қазақ халқы, ... ... ... ... ... ... қолдауымен елімізде жүргізіліп жатқан «Мәдени мұра» бағдарламасы
да, бүгінгі жаһандану заманында қасиетті терең ... ... ... ... ... дүние екенін әсте естен шығармағанымыз
абзал. Бұл үлкен ... ... Ал ... өмір ... ... ... ... неге ата баба тәлім дәстүрінен қол үзіп ... ... ... ... келе ... ... тәрбие дәстүрін жапон елі
бүгінгі күнге дейін тек қатаң ... қана ... жоқ, олар жас ... оны ... ... ... ... Осыдан ұтылып отыр ма? Тәрбие
негізінде мектеп сапалы білім беріп отырған елдің ... мен ... ... ... ... бәріміз де жақсы білеміз.
Қазіргі уақытта, елімізде, оқушылардың білім сапасын ... ... ... ... ... айналып отыр. Дүние жүзінің дамыған
елдерінің зерттеулері мен ... ... ... онда оқушыларға
алдымен тәрбие беріп, тәрбие негізінде көш ілгері озып отырғанын байқаймыз.
Ал ... ... ... ... ... де медиазорлық кері әсер етіп
отырғанын ашық айтуымыз керек.
Газет-журнал, радио-теледидар, ... және ұялы ... ... ... ... ене ... ... кезде барлық адамдар
жаңалықсыз ертеңгі асын іше алмайды. Бұқаралық ақпарат және ... ... ... біз, ... және ... таң қаламыз және
түңілеміз, байймыз және бәрін жоғалтамыз, интеллектіміз дамиды ... ... ... мен ... мәдениеттік күшінің барлық
халыққа әсері - әрбір ұйымның, топтың, ... ... үй, ... ... ... адамның өміріне кірігуі; әсерінің толассыздығы
(үздіксіздігі); белгілі ... пен ... ... ... ... ... ... әсері; шұғыл, шапшаңдығы –
алыс және жақын елдегі маңызды ақпаратты жылдам жеткізуі /47.81 /.
Бұқаралық ақпарат және ... ... ... ... ... ішінен педагогиканы қызықтыратын ... ... ... ... ... ... мәдениеті мен
тәрбиесіне, құқықтық дамуына және білімділігіне әсері.
Бұқарлық ақпарат және ... ... ... талдау жасайтын
болсақ, үнемі сыни көзқараста. Педагогикалық зерттеулер және басылымдар
дабыл қағуда: бұқаралық ... және ... ... жас ... ... өсуі үшін пайдадан гөрі, ... ... ... зерттеулер еліміздегі қылмыстарды бұқаралық ақпарат
құралдарының, әсіресе, теледидар жұмысының ... ... ... ... мен ... ... журналистері
құқықтық талаптарды барлық тиымдарды толық ... ... ... ... жатыр. Құқықтық және саяси репортаждар үнемі сауатсыз
заңдық терминдік көзқараспен түсінік беріледі.
Құқықтық және полициялық ... ... және ... газет жарияланымдары бірінші кезекте көрермендердің қиялдарын
зақымдауға тырысады, бұдан кері әсерге жеткізеді – ... ... ... ... кезекті өлімді көргендердің адамгершілік бағалаулары
тұншығып, зорлыққа қарсы сезімі күшейеді. Көптеген кәмелетке ... ... ... ... ... ... ... істегенін
айтады. Яғни журналистердің мақсатты анықтамас бұрын құқыққа қарсы мінез-
құлыққа дайын рецепті береді, яғни ... ... ... бағалау емес
«суретке» зейін аударту болып табылады.
Сол дайын рецептер кез келген ... ... табу ... ... ... шығады. Кез келген кітап дүңгіршектерінің сөрелерінде,
поезд ... ... ... ... ... ... сауатты ұстау
керек», «шұғыл жұмыстың әдістері мен тәсілдері» және т.б. деген тақырыптағы
брошюраларды көптеп кездестіруге болады.
Теледидардағы көрсетіліп ... ... ... ... ... ... телетоптамалар, өкінішке қарай «өмірдің шындығын» бір жақты,
қылмыскер бейнесін қаһарман, ... етіп ... ... ... және сот ... ... ... қарым қатынас
қалыптасады.
Интернет - тұлғаның дамуына әсер ететін күшті ақпараттық көз (түрлі
деңгейдегі білімдік, ермек ... және ... ... ... ... психологтар, ата аналар, құқық қорғаушы орган ... ұйым ... ... ... ... ... ... бермесек жақын арада біз болжалдаған ...... мен ... ... ... өзініңережелері мен
заңдарымен өмір сүруге әкеліп тірейтінін айтып дабыл қағуда.
Бұл аталған құқықтық мәдениетті ... ... ... жұмыстар
жүрмей жатыр деп айтуға болмайды. Мұндай құқықтық тәрбие ... ... ... құралдары құқықтық тақырыпқа байланысты
әңгімелер, өзекті саяси-құқықтық қатынастар ... ... ... жаңа заң ... ... ... ... Бірақ
көбінде материалды жеткізу тілі бұқара халыққа күрделі және түсініксіз.
«Человек и закон», «Федеральный ... ... ... ... ... ... ... білім берушілік және құқықты
құрметтеуді насих аттау емес, «шоу түріндегі» болған ... дау, ... ... ... ... россиялық телевиденияда халықтың құқықтық
мәдениетін тәрбиелеуге бағытталған күнделікті арнайы сюжет «Доброе утро» ... ... ... ... ... ... ... қалай
қорғанудың жолдары, шенеунік-бюрократтармен қалай күресу керек т.б.) ... ... ... «Суд идет» бағдарламасы құқықтық білімді, құқықтық
сананы және сот және ... ... ... ... ... ... құқықтық тақырыптағы бағдарламалар
негізінен болған оқиғадан мәлімет беру ... ... ... ... ... ... т.б. яғни ерекше құқықтық тәрбие мәселесін
көтермейді.
Азаматтардың құқықтық тәрбиесіндегі бұқаралық ... ... ... ... сипаттай отырып, жастар аудиториясына – балалар
және жасөспірімдерге керекті басылымдар мен ... және ... ... ... беруге бағдарланбағанын атап көрсетуге болады
дейді/48/. Оқушылармен жүргізілетін тәрбие ... ... ... ... және ... ... ... болмайтын бөлігі болып
табылады. ... ... ... ... ... ... ... негізгі міндеттерінің бірі – болашақ мұғалімдерді тәрбие
жұмыстарын ... ... ... ... ... қазіргі жаңа
сипаты мұғалімдер алдына, оның ... ... жаңа ... ... әртүрлі қоғамдық-саяси, әлеуметтік жағдайларға байланысты
тәрбие мәселесін ... ... ... ... ... ... ... алып, мемлекет ретінде алдына қойған өзіндік мақсат-
мүделері ... сол ... ... іс ... ... ... ... мәселесіне айрықша назар аударылуы заңдылық
болып табылады. Бұл тұрғыдан келсек, аталған жағдайды ғылыми тұрғыдан
зерттеп, ... ... ... ... ... ... да аз емес. Соның бірі ретінде көп жыл білім беру ... ... ... ... нәтижесі ретінде жазылған
Ш.К.Беркімбаеваның диссертациялық еңбегін атауға болады. Ғалым 1991
жылдан бастап ... ... ... ... ие бола бастағанын атай
келе, олардың жетістігін мен ... ... он ... атап
өткен. Солардың қатарында зерттеуші, қоғамдағы өндірістік-қоғамның жаңа
түрі қалыптасуына байланысты бұқаралық ақпарат құралдарының ... ... ... көрсете отырып, қоғамның
компьютерлендіру, ... ... ... ... анайы ақпараттың көбеюінен тәрбиеге теріс ықпал күшейе
түсіп, ол оқушылардың есірткіге, темекіге, ішімдікке әуес ... ... алға ... ... ... ... сүйенсек,
оқушыларды ақпарат құралдарының теріс әсерінен қорғау ... ... ... ... ҚР ҰҒА ... А.П: ... ... и нравственных ценностей молодежи
Казахстана» деген мақаласынада былай деп ... ... ... норм и ... идет ... ... нравственных
ценностей, обецеивание человеческий жизни, рост ... ... ... ... ... ... Во ... это обусловлено «криминализацией» и «эротизацией»
средств массовой информации, художественной литературы». Жоғарыдағы ... ... ... – бала ... ... ыждағаттылықпен
көңіл бөлінбесе, болашақ ұрпақтың тәрбиесін қолдан ... алу ... ... ... ... қазіргі оқушылардың тәрбиесіне
бұқаралық ... ... ... ... ... ... басқа баспасөз ... ... ... ... бала ... ... әсер ететін көрсетілімдерді
эфирге шығаруға тиым салатын кездің жеткенін, керісінше тәрбиелік әсері
жоғары бағдарламаларды көбейтуді ұсынған мақалара да көптеп ... ... ... ... ... әлі де өз ... ... келеді.
Біздің ойымызша, бұл әрекетпен күресудің бірден бір жолы ... ... ... ... ... білуге үйрету, яғни
ақпарат құралдары арқылы жеткен ұғым, ... ... ... ... ... ... ондағы мән-мазмұнды пайымдау
білуге, заңдылықтарды ажырата ... ... ... қорытынды жасай
білуге қалыптастыру бүгінгі білім беру, тәрбиелеу саласының кезек
күттірмес мәселесі болып отыр. Жас ... ... ... жас ... жел ... ... соқса солай қарай иіледі. Қазіргі кезде
олардың бағыт-бағдарына ... ... ... ... ... және ... ... (оның ішінде баспа, теледидар, видео,
компьютер, интернет) тигізер ... мол. ... ... да ... ... тола ... ... сүйенсек, әртүрлі қатыгездікке ... ... ... жауаптарында теледидардан көргендерін
жасағандарын айтады. Бірақ бұл пікірмен ... ... ... пікірінше, балалар теледидардан көргендерінің бірде-екілі ғана
әрекеттерін ... ... Өз ... ... ... бала ... пен ... туралы қанама кітап оқып,
теледидардан ... ... толы кино ... оны ... ... жат ... ... аулақ салады.
Балаларға тиісті бақылау болса, отбасындағы оң тәрбиені ешқандай
телехабардағы жат ... ... ... ... да бар. Бірақ
бұл пікірлермен келіспеуге де болады. Ата-ана балаларының теледидардағы
бағдарламаларды көру режимін үнемі ... ... ... емес. Бұл
жердегі мәселенің негізгі шешімі – балалардың телебағдарламаларды ... ... Осы ... орй ... ... ... ... қажетті әдіс-тәсілдер аз еместігі байқалады. Мысалы,
француз педагогтарының тәжірибесі көңіл аударуға тұрарлық. ... ... ... толғандыратын мәселелерінің бірі –
баланың теледидар туралы түсінігі қандай? Ол өз ... ... ... ... ... ойын барысында көргендерін
пайдалана ма? дегенге ... Бұл ... ... алу үшін жүргізген
сауалнамалардың нәтижесіне қарағанда, Францияда балалар ... ... ... ... 2 ... ... ... екен.
Теледидар көру үйде болғандықтан ол балалардың өмірінде күнделікті
қайталанатын үрдіс. Көп жағдайда бала үйде ... ... үшін де ... ... ... ... ... өзіе көптеген жаңалықтар ашады, содан ... ... ... ... ... ... теледидарды жалғыз көруі мен ата-
ананың қатысуымен көргеннің арасында үлкен айырмашылық бар. Бұл жерде
бала мен ата-ананың өзара ... рөлі ... ... ... жақсы отбасы болса, теледидар көру барысында қандай да
бір бағдарламаны талдай, пікірлесе отырып ... ал ... ... істе ... ... ... Француз зерттеушісі Э.Пьер
сауалнама жүргізудің нәтижесінде балалардың барлығы бірдей теледидарды
көруден пайдалы маңлұмат ала ... ... Бала ... ... ... араласатын ортасының көмегімен ала
алады екен. Онда да соңғылары үнемі оны қолдап ... ... ... ... ... ... ... көргеннен
түйгенін тыңдаған жағдайда ғана пайдасын тигізеді.
Балалардың теледидардан көргені санасында ұзақ сақталады. Мәселен,
адамдар көру, есту арқылы тез ой түйе ... Адам тек есту ... ... ... көру ... 25%-ін, ал естіп және көру
арқылы 75%-ін қабылдайды екен, одан есте ... ... ... ... олар өз ұрдастарымен ... ... ... ... ... ... кейбір көріп білгендерін ... ... ... ... ... ... мәселенің
шешімін іздестіру барысында жүргізген экспериенттің нәтижесіне назар
аударсақ, белгілі бі қорытынды жасауға ... ... ... үш, ... жеті ... соң ... ... берілген жеткіншек
пен теледидардың қатынасы туралы сұрақтарды ... ... ... ... ... ... «Белсенді жас көрермен» деп аталатын педагогикалық іс-
әрекет нәтижесінде балалардың дамуында, ... ... ... ... ... ... байқаған.
Эксперимент барысында терең білім алуға әсері бар педагогикалық
көмектің де ... түрі ... ... ... әртүрлі қызықты
оқу-тәрбиелік телебағдарламалар жазылып, ұжымдық талдауға ... ... ... ... ... бірлесе отырып
тапқан. Әсіресе, бала өздері үйде түсінесе алмаған жайттарды түсінуге
көп мүмкіндік жасалған. ... ... ... ... Бала ... ... ... дербестігін жариялай отырып,
алдыңда тұрған ... ... ... тырысады. Эксперимент
жүргізушілердің пікірінше, осындай сәтте баланың жанында ата-ана немесе
мұғалімнің болғаны өте қажет. Бұл мәселені тарқатып ... ... көу ... ... ... ... ... және
дұрыс кеңес берілсе, теледидар бала тәрбиесінде, оның дамында үлкен
тәрбиелік құрал болар еді. ... пен ... ... ... бала ... осылай жол табуға болады. Мысалы, баланың
теледидардан көрген ... ... ... оны ... ... ... ... сонымен қатар оның білімінің ... ... ... ... да ... ... ... аталған
«Белсенді жас көрермен» атты эксперимент ... ... ... ... ... ... ... балаларға тәрбие беруімен бір
жағынан оларды ақпараттың теріс ықпалдарынан сақтаса, екінші жағынан
алынған ... сыни ... ... және ... ... жасай
алуды қалыптастыруға болатындығын дәлелдеуге тырысқан / 49/.
Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың бастамасымен дүниеге келген «Мәдени мұра»
мемлекеттік бағдарламасының жүзеге асыру ... ... ... ... ... кенелтіп, рухани мерейін ... ... ... ... ... бай ... Еуропа елдері, АҚШ, Жапон,
Түркия, Египет, Қытай, Ресей, Армения мемлекеттеріндегі ... ... ... болды. Соның нәтижесінде еліміздің өткен
тарихына байланысты мыңдаған құжаттар табылып, Қазақстанның әлемнің
дамыған елу мемлекеті қатарына ... ... ... бай ... ... ... ... молынан жариялана бастады. Атап
айтқанда «Мәдени мұра» ... ... ... ... көрген –
«Қазақстан тарихы туралы қытай ... ... үш ... ақ ... ... ... парсы, араб тілдеріндегі
деректемелермен қатар италяндық суретші Джуппе Кастилонидің 1757 ... ... Цинь ... ... силауы» түп
нұсқасынан алынған көшірмесінің т.б. елімізге әкелінуі ... ... та мәні зор ... ... ... халқымыздың әлемдік деңгейде
өз орны бар, алдыңғы сапта екенін айғақтауда. Мұндай игіліктер тек
шетелдерден ... ... ... ғана ... әлемдік
гуманитарлық ақыл ойдың бес жүз томдық інжу маржандары тұңғыш рет ... ... ... ... жүз ... «Ежелгі дәуірден бүгінге
дейінгі қазақ халқының философиялық мұрасы» т.б көптеген еңбектердің
жариялана ... ... ... ... патриоттық сезімін оятып,
тәлімдік өнеге жолының өрісін кеңейтуде. Жаттанды жалпы сөз емес, нақты
дерек, дәлелді құжаттар – ... ... ... ... тарихи-
мәдени танымдық көзқарасын жетілдіре түсуге ықпал етуде.
Әрине, бодандыққа душар болған елдің тарихы әмір жүргізуші елдің
көздеген мақсаты мен ... ... ... ... ... ... ... дейінгі жазылған тарихымыздан нағыз шындықты
біліп, ақиқатты тану ... ... Оның ... кеңестік дәуірдегі
барлық ұғым түсінік идеологиялық баұылауға тәуелді болды да, ... және оның ... ... ... ... ... Ал тиісті орындарында білім, тәрбие беру партия көрсеткен шеңберге
бейімделіп, тұлғаның ... гөрі ... икем ... Оның үстіне әлемдік таным тағылымдардағы рухани құндылықтарды
таптық тұрғыдан ... мен діни ... ... ... ... ... көзқарасына үлкен нұқсан келтірді
де, мұның өзі жауырды жаба тоқып, ... ... ат үсті ... бір ... айығу мақсатында ойластырылған ауқымды
шаралар мен түрлі реформалар өз жемісін беруде. Өркенді өмірдің даму
жылдамдығына көз ілеспейтін ... ... ... ... ... халқының табиғи болмысындағы демократиялық дархандығын
паш ... әлем ... ... ... өз орнын
айқындап, оны ілгері дамыта түсу үшін жастарға ... ... ... ... уақытқа үйлесімді жетілдірудің жаңа міндеттері
туындай түсуде.
Осы орайдан келгенде Семей қаласында 2006 жылы ... ... ... ... атап ... болады. Өйткені
бүгінгі оқыту, білім беру, тәрбие технологиясында суггетопедия саласы
ентелей дамып, мейлінше ... ... дп ... оның басты талабы ... ... ... мен ... ... пайымдай
білуге тоғысытырып, иланған наным-сенімін ... ... ... ... негізделеді. Бұл ұстанымның сыры мынада:
суггетопедия ... лат. ... ... ... ... ишара
арқылы ақ әрекеттену және гректің paideia – ... ... ... ... ... бүгінгі педагогика ғылымдарындағы жаңа салаға
айналып отыр. Аталып отырған ... ... ... ... ... қазақ әдебиеті сабақтарында пайдалану барысында оқушының
пайымдық түсінігін ... ... ... және одан ... әсері
бойынша олардың өзінше ойланып,толғануына мүмкіндік беру көзделген.
Шындығында, музей мұрағаттары туралы ... ... ... ... ...... ... бұрыннан білетін ұғым-
танымыменсалыстыра қарауы, ... ... біле ... ... құлқын
жебеп, өздігінен ой түюге, ізденуе ынталандырады. Дербестікке
беймделеді. Өйткені нақты зат, ... ... ... ... ... бар, ішкі ... болмысына ешбір қиындықсыз-ақ ықпал етіп,
меңгеруге тиісті ұғым-түсінікті жан-жақты игеруге деген олардың сенімін
нығайтып, ойлауға пейілдендіріп, белсенділігін арттырады. Бұл идея ... ... пен ... ... ... ... өн бойына желі
болып таратылып, тиісті айғақтық дәлелдермен дәйектелген.
Шындыққа жүгінер болсақ ... ... ... ... шәкірт
меңгеруге тиіс теориялық пайымдауларды, негізгі ... ... ... ... ... дұрыс, нақты білмесе ... ... ... ... да ... тосқауыла кезігеді. Тіпті олардың
пәнге деген ықыласы кеміп, бойын сенімсіздік меңдеп, білушілікке үстірт
қарап торығады.
Осыдан барыа тұлғаның өздігінен ізденуге деген ... ... қоя ... ... етек ... Ал ... жол ондай
торығуға жібермейтін ұстаным болатын себебі – ... ... ұғым ... ... ... көрініс арқылы бағамдалады. Бұл
оқушының өздігінен пайымдаудың арнасын кеңейтіп, тиісті тұжырым жасауға
деген сенімін нығайтуға ... ... ... ... ... тыс ... ... жіберген өкіліндей болып көрінетін
данышпан Абай «көр көзім – бір кенел» десе, адам көру мен тану ... ... ... ашылатындығы бұл әдістемелік зерттеуде мектеп
оқушысы деңгейінде орынды ... ... ... ... ... ... ... мен жәдігеріндегі деректерді әдебиет
пәніндегі мәтінмен ... ... ... ... ... танымдық
тағылым алуға бағдарлайды/
Ақпараттық мәліметтерді пайдалануы, әсер ету тәсілі, жиналуы білім беру
саласында үлкен рөл атқарады. Қазіргі ... ... және ... ... ... қор ретінде бірінші орынға ақпарат шығады.
Ақпараттандыру адамзат өміріне барлық жағынан әсер ... ... рөлі мен ... ... байланыстыжан-жақты даму үрдісі
болып табылады. Ақпараттандыру кең қолданылатын сөз, ол барлық адамзат іс-
әрекетіндегі қоғамдық мәні бар ... ... ... және ... ... ... ... өмірін қайта құру үрдісін көрсетеді.
Қоғамның жаңа ақпараттық технологияға өтуін мынадай тұжырымдар бойынша
көрсетуге болады:
− Барлық адамзат ... ... ... кез ... ... ... алатын парасаттылық әлеуеттілігін;
− өндіріс ортасына ақпараттық технологияны ... ... ... ... ... ... әрбір мүшесінің дұрыс ақпарат көзіне қол жеткізе алуы
үшін ақпараттық қызмет көрсету деңгейін;
− бір ... ... ... ... жеке ... ... ... керектігін /51 /.
Білім беру ортасы ақпараттанумен тікелей байланыстағы негізгі құоғамдық
жүйелердің бірі болып табылады. Себебі, жас ... ... ... ... дәл осы деңгейден бастап қалыптасады.
Білімді ақпараттандыруды ақпараттық қоғам жағдайында жоғары деңгейдегі адам
даярлау үрдісі ретінде сипаттауға болады.
Жас ... ... ... ... ғасырларға қарағанда мүлдем басқа талаптар
қойылуда. Адамға ақпараттық қоғамда жемісті іс-әрекет нәтижесін алу үшін ... ... ... пен дағдылануды қалыптастыру қажет.
Жаңа ақпараттық технологияның ... беру ... енуі ... ... әдісі мен ұйымдастыру түрлерін сапалы өзгертуіне
мүмкіндік береді. ... беру ... ... ... ... ... мақсаты жаңа ақпараттық қоғамдағы оқып
үйренушінің ... ... ... ... ... білім беру
жүйесінің барлық сатыларындағы оқу үрдісін ізгілендіру, жекелеу, ... ... ... ... Сондықтан жаңа ақпараттық технология
құралдарын педагогикалық ... ... ... ... ... белгіленді.
1. Қазіргі заманғы жаңа ақпаратық технологияны қолдану арқылы оқу-
тәрбие үрдісінің барлық ... ... яғни ... ... мен ... ... іс-әрекет белсенділігін көтеру,
пән аралық байланысты тереңдету, қажет ақпаратты іздеу ... ... ... Оқып ... жеке тұлғасын дамыту, ақпараттық қоғам жағдайында
жабдықталған өмірге өзіндік дайындықтар жүргізіу, яғни әртүрлі
ойлау қабілетінің ... ... ... ... күрделі жағдайлардағы шешім нұсқаларын ұсыну немесе тиімді
шешімдерін қабылдау біліктілігін қалыптастыру, компьютерлік
графика мен ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыра білу,
ақпараттық мәдениетті қалыптастырып, мәселені модельдей білуді
дамыту және ең ... ... ... ... ... ... ... Қоғамның әлеуметтік тапсырыстарын орындау ... ... ... меңгерген жеке тұлға даярлау, тұтынушы
компьютерлер ... ... ... ... және ... ... ... беру жұмысын жүзеге асыру././
АҚШ педагогикалық зерттеулеріндегі және оқу тәжірибесіндегі медиабілім
берудің негізгі терминдер сөздігі.
|Angle ... - ... ... бұрыш, |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... - ... ... бір ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... - ... қолданатын шартты |
| ... ... ... ... - бір медиамәтінде әртүрлі объектілер|
| |мен ... ... ... ... - ... ... |
| ... және т.б.) «оқу» барысында |
| ... ... ... ... ... ... ... ... - ... қабылданған |
| ... ... ... Autonomy ... автономия» - медиамәтінді |
| ... ... сыни ... ... |
| ... ... Thinking ... мышление» - медиамәтіннің |
| ... ... ... ... |
| ... бұл ... ... |
| ... ... ... ... - ... фрагментінің, |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... бірінен екіншісіне |
| ... ... ... - ... ... |
| ... ... ... ... ... - ... жалпы мағынасы |
| |мен ... ... ... ... ... ... ... - ... |
| ... ... және ойын ... |
| ... ... ... - ... аудиторияға |
| ... беру ... ... ... |
| ... ... қалыптастыруға әсер |
| |ету ... мен ... ... ... ... ... ... шегі. |
|Genre ... ... ішкі ...... |
| ... және ... ... және комедия, |
| ... және ... ... және интервью |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... түсіну, жеке психологиясы және |
| ... ... ... оған қоса |
| ... ... және жалған). |
|Industry ... ... ... - |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... деп ... ... ... ... ... сезіміне көлемді |
| ... әсер ... ... ... ... Aspects ... ... медиаобразования»: «ақпарат |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... (Language), |
| ... ... ... |
| ... ... ... -медиа» - көпшілік аудиторияға |
| ... ... және ... құралдары. |
|Media ... - ... және ... ... |
| ... ... дыбыс жазбалар, кино, |
| ... ... ... жүйелер, |
| ... ... қоса ... жазу, көшірмелер,|
| ... ... ... ... |
| ... мен ... ... ... |
| ... ... және ... ... Agensy ... ... - ... өндіруші, көзі|
| ... ... ... ... т.б.). ... ... |«Оценка медиа» - ... ... |
| ... ... ... т.б.) |
| ... бағалау үрдісі. ... Arts ... ... ... түріне |
| ... ... ... т.б.) ... ... ... ... Category |«Категория медиа» - медиамәтіннің түрі (баспа,|
| ... ... т.б), ... ... |
| ... ... берушілік т.б), жанрлары|
| ... ... ... т.б.) ... Culture ... - ... төңірегіндегі |
| ... және ... |
| ... ... сонымен бірге |
| ... ... ... бір ... өндіру |
| ... ... ... байланысты |
| ... ... ... дамуы |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... бағалай алуға қабілетті,|
| ... ... ... жаңа |
| ... ... ала ... ... Language ... ... - ... бір ... құру |
| ... ... әдіс - ... ... ... Literasy ... - ... беру» тәрізді|
| ... ... ... сыни ... |
| ... ... ... және ... |
| ... білу ... ... ... ... - ... қоршаған |
| ... ... ... ... т.б.) |
| ... үрдісі. ... ... ... ... - ... мәтінді өндіру |
| ... ... ... және |
| ... ... Text ... - медиаөнімнің белгілі бір |
| ... ... ... ... ... ... ... жарнама, интернеттік |
| ... т.б.) ... ... - ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... - ... |
| ... ... және ... |
| ... ... ... ... ... авторының |
| ... және ... ... ... |
| ... ... ... - ... құру ... |
|Shot ... ... ір ... ... ... |
| ... ... аудивизуальдық |
| ... ... ... ... ... ... - жеке ... ... |
| ... ... ... бағалау үрдісі |
|Storyboard ... - ... ... |
| ... ... оның ... алдын ала |
| ... ... |
| | ... ... ... зерттеу мен тәжірибелік эксперименттік
жұмыстың нәтижесі мынадай қорытындылар жасауға мүмкіндік береді:
− Оқушылардың бұқаралық ақпараттық және ... ... ... ... ... ... өзіндік сыни ойлауы
қалыптасады;
− Тәжірибелік ізденісі, сыни ... ... ... ... ... ... бейімделу белсенділігі артады;
− Медиа мен шындықтың айырмашылығын ... оның ... ... бейімделеді;
− Эстетикалық қабылдауы мен талғамы дамиды;
− Жоғары сынып оқушыларына медиа білім берудің құрылымы, ... ... ... «жоғары сынып оқушыларына медиа білім беру» деген тақырыпта оқу
курсының жобасы ұсынылды. ... ... ... ... концепцияларына жүгіне отырып, медиабілім берудің
теориялық негізіне сүйене отырып, оқушыны медианың ... ... ... ... алу мақсатында әдіс-тәсілдердің түрлері,
формалары таладанады.
Медиабілім беру бүгінде елімізде шешуін ... ... ... ... ... ... термин деп тосырқамай, қайта оны ... ... ... ... ... ... ... дамуына тигізер
әсері мен ықпалын анықтап, мәселені шешу барысындағы ой-толғаныстарымызды
ортаға салып ... ... ... мәселесі, ертеңгі күніміздің болашағы
деп қарау ... ... ... беру ... ұстап отырған ағаларымызға,
ғалымдарымызға осы медиабілім беруді орта мектептерде оқу курсы ... ... ... ... ... ... ... тізімі
1) Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына арнаған Жолдауы «Жаңа әлемдегі
Жаңа Қазақстан» // Егеменді Қазақстан. 2007.
2) Кто есть в ... ... ... О.З. ... профессионального ориентирования школьников
в условиях информатизации образования. Автореф.канд. пед.наук.А:
2003. 21с.
4) Рах ... ... ... ... ... ... в условиях компьютеризации образования (
на материале обучения русскому языку в старших классах казахской
школы). ... ... пед. ... 1991. ... ... С.Д. ... ... потребностей учителей в
условиях инновационной деятельности. Автореф.канд. ... 1999. ... ... ... ... самообразовательной деятельности
студентов средствами ... ... А, 2003. ... ... Р.О. ... условие формирование компьютерно-
обучающих умений будущего учителя в вузе. Автореф.канд.пед.наук. А,
2002. -21с.
8) ... Б.К. ... ... ... учителей в
институте повышения квалификации к ... ... ... ... А: 2000. ... ... А.А. ... основ прфессионально-компьютерных
умений у студентов педвузов (на ... ... ... ... русского языка и музыки). Автореф.канд.пед.наук. А,
1991. – 21с.
10) Әмірбеков А.А. ... ... ... ... ... А, 1996. ... ... Ә.Е. Мектептің оқу үрдісінде инновациялық ... ... ... ... ... ... 2005. ... Медешова А.Б. Бастауыш сынып оқушыларының оқу ... ... ... ... ... ... ... 2006. -26б.
13) Сейітқазы П.Б. Республикалық мерзімді баспасөз беттерінде мектеп
оқушыларын ... ... ... ... және ... жас» ... негізінде).
Автореф.канд.пед.наук. А, 1998. -21б.
14) Абдукадирова С. ... ... ... ... ... ... рөлі ... Автореф.канд.пед.наук.
Шымкент, 1998. -26б.
15) Тиленбаева ... ... ... студентов на
педагогическую прессу. Автореф.канд.пед.наук. А, 1999. -21с.
16) Джусубалиева Д.М. ... ... ... ... ... в ... ... обучения.
Дисс.докт.пед.наук. А, 1997.
17) Лактионова С.Н. Формирование основ информационный ... ... ... ... А, 1995. ... Новикова А.А. Теория и история развития ... в ... ... ... ... Кириллова Н.Б. Медиакультура: от ... к ... ... ... 2005. ... ... В.В. Введение// Опыт российских модернизаций ХVІІ-ХХ века.
– М., 2000.
21) Бородина Л.И., Гайкина В.А., ... А.Н., ... А.С. ... ... в ... ... Доклады
междун.научной конференции. – Екатеринбург-Москва: Академкига, 2004.
22) Мedia ... – Paris: UNESKO, 1984. ... Усов Ю.Н. ... в ... разработанная сотрудниками
Исследовательского центра эстетического ... ... ... // Проблемы художественно-эстетической
подготовки современного учителя. –Иркутск, 1997. –36-45с.
24) Шариков А.В. ... ... и ... ...... ... ... наук СССР, 1990. -65с.
25) Пензин С.Н. Кино и ... ... ... ... Изд-во Воронеж.ун-та, 1987. -176с.
26) Федоров А.В. Медиаобразование во Франции.// Педагогика.2003, ... ... Л. ... ... ... массовой инфрмации //
Специалист. – 1993, №4. – С.22-23.
28) Dunkan B. Media Literasy Recours Guide. – Toronto: Ministry ... of Ontario, ... Bransh, of Queens Printer, ... Worsnop C. (1999). ... Images: Ideas for Media Edications, p.
X.
30) Kubey, R (1997). Media ... Portaits of an Evolving ... Kubey, R. (Ed) Media Literasy in the ... Age. ... & London: ... ... ... Федоров А.В., Новикова А.А., Челышева И.В., Каруна ... ... ... в ... ... ... в России. – Таганрог, 2004. – С.26-27.
32) Зазнобина Л.С. Стандарт медиаобразования, ... ... и ... ... начального общего и
средного ... ... ... Психолого-педагогичесий словарь/ Сост В.А. Мижериков. Ред.
П.И.Пидкасистый. – Ростов: Феникс, 1998. ... ... А.В., ... А.А. Основные теоретические концепции
медиаобразования.
http://medialiterasy.boom.ru./medialiterasy/Conceptions.htm.
35) Федоров А.В. Права ... и ... ... на россиском экране.
– Таганраог, 2004.
36) Вайсфельд И.В. ... в ... ... ... -№2.-С.19.
37) Коноткин Э.О., Полторак Д.И., Цесарский Л.Д., Якушина Л.С.
Использование средств ... в ... ... –М.: ... 1975. -156с.
38) Прессман Л.П. Методика применения технических среств обучения:
Экранно- ... ... – М.: ... 1988. -191с.
39) Masterman L., Prinsiples media Education, 1998. vol.17,n.13.
40) Hart.A.Probing the New Literature: F Meta – Language for ... ... ... Маклюэн М. Понимание медиа. –М. Жуковский, 2003.
42) И.В.Челышева, И.А.Каруна. Медиаграмотность будущих педагогов ... ... ... ... В России..133-163.
43) Федоров А.В. Медиаобразование и медиаграмотность. – Таганрог,
2004. – С.56-57.
44) ... С.И., ... Б.Н. ... ... и ... М: ... 1986. –С. 38.
45) Вайсфельд И.В. Эволюция ... ... ... ... 1999, №5. ... ... Қазақстан// Медиазорлық және балалар.2007. №23. –С4 /.
47) Юридическая педагогика. (под. ред. В.Я.Кикотя, А.М.Столяренко),
учебник. – Москва: ... 2004. ... ... Роль ... ... ... и коммуникации в
правовом воспитании школьников//Образование. №1. 2007.–С. 91-93.
49) Сейітқазы П.Б. ... ... ... ... ... ... ... 2006. №4. 31-33б.
50) Е.Б.Дайрабаев. Патриоттық тәрбиенің алтын арқауы – ... 2007. № 3. ... ... Ұ. ... беру ... және ... Қазақстан мектебі.
2007, №3, 13-15б.
52) Кенесбаев С.М. Білімді ақпааттандыру. // Бастауыш ...... ... ... БЕРУ ... принциптері
Әдістемесі
Құралдары
Формалары
− медиабілім беру ұғымын түсіндіру;
− Медиабілім берудің тарихы, дамуы;
... ... ... теориялық концепцияларына талдау;

МЕДИАБІЛІМ БЕРУ ҮРДІСІ
НӘТИЖЕ
Ойын, пікірсайыс, дөңгелк үстел, ... ... ... ... ... ... ... дамытудағы бағдарламалары, «Медиа білім беруге»
байланысты оқулықтар, әдістемелік құралдар, дәріс курстары;
Медиа құрылғылар: теледидар, видео, аудио таспалар, бейне камера,
компьютер, интернет т.б.
Сыныпта жеке пән ... ... тыс ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 79 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Өзін-өзі тану» курсын оқыту барысында оқушылардың рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық негіздері110 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
Бастауыш сынып оқушылардың таным процестерін дамыту жолдары13 бет
Өндірістік оқыту шеберінің оқушылар ұжымындағы рөлі24 бет
Жеке тұлғаның қалыптасу философиялық негізі9 бет
Көркем шығарма арқылы оқушыларға патриоттық тәрбие берудің педагогикалық мүмкіндіктері56 бет
"Халықаралық тасымалдарды рәсімдеу шарттары"3 бет
"Қайрақ" ЖШС шарттарындағы абердин ангус тұқымды малдардың сипаттамасы39 бет
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
12 жылдық білім беруге бейімдеудің психологиялық – педагогикалық шарттары64 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь