Еңбек ақы төлеудің есебі мен аудиті

КІРІСПЕ
1 «САРЫОЗЕК АВТОПАРК» ЖАУАПКЕРШІЛІГІ ШЕКТЕУЛІ СЕРІКТЕСТІГІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ

1.1Кәсіпорынның ұйымдық құрылымы және қаржы. экономикалық жағдайы

1.2 Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру жағдайы. Есеп саясаты

2 ЕҢБЕК АҚЫ ТӨЛЕУДІҢ ЕСЕБІ
2.1 Еңбек ақы төлеу есебінің теориялық мәселелері
2.2 Еңбек ақының түрлері, нысандары және еңбек ақы жүйесі
2.3 Еңбек ақы бойынша есеп айырысудың талдамалық және топ.тамалық есебі


3 ЕҢБЕК АҚЫ ТӨЛЕУДІҢ АУДИТІ

3.1 Еңбек ақы төлеудің аудитін заңдық және нормативтік реттеу жүйесі
3.2 Еңбек ақы төлеу аудитінің маңызы және мақсаты
3.3 Еңбек ақы төлеудің аудитін ұйымдастыру әдістемесі





ҚОРЫТЫНДЫ ПІКІРЛЕР МЕН ҰСЫНЫСТАР
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
ҚОСЫМШАЛАР
Қазақстан Республикасында еңбек ақы төлеу жүйесін дұрыс ұйымдастыру еңбек ақыны есесптеудің еңбектің санымен сапасына тікелей байланысын қамтамасыз етуге бағытталған.
Ең төменгі жалақының негізді мөлшерінің енгізілуі еңбек нарығын мемлекеттік реттеу құралдарының бірі болып табылады. Елімізде еңбек ақының ең төменгі мөлшерін жоғарылату саясаты жүргізілуде.
Еңбек ақы – жұмыскердің еңбегі үшін оның біліктілігіне, орындалатын жұмыстың күрделілігіне, санына, сапасына байланысты төленетін, сондай-ақ ынталандыру сипатындағы төлем.
Еңбек ақы төлеу – Еңбек кодексіне және Қазақстан Республикасының басқа да нормативтік-құқықтық актілеріне, сондай-ақ ұжымдық келісім-шарттарға, еңбек шарттарына сәйкес жұмыс берушінің жұмыскерге оның еңбегі үшін міндетті түрде төлем жасауын қамтамасыз етуге байланысты қарым-қатынастарды қамтиды.
Еңбек ақы төлеуді реттеу ұжымдық және еңбек келісім-шарттары, әлеуметтік партнерлық тараптардың келісімдері, жұмыс берушінің актілері нысанында жүзеге асырылады. Келісімдер, ұжымдық және еңбек келісім-шарттары бір жақты өзгертіле алмайды.
Еңбек келісім-шарты бойынша жұмыскер тиісті біліктілігі бойынша алынатын ақы үшін жұмыстарды (міндетті қызметтерін) орындайды және еңбек тәртібін сақтайды, ал жұмыс беруші еңбекке жағдай жасауды қамтамасыз етеді, жұмыскерге өз уақытында және толық көлемде еңбек ақыны, сонымен бірге Қазақстан Республикасының еңбек заңнамаларында, еңбек және ұжымдық келісім-шарттарында, екі жақты келісімдерде қарастырылған басқа да төлемдерді төлейді.
Еңбек ақы қоғам мүшесінің атқарған еңбегін материалдық бағалаудың негізі болып табылады. Ол жұмыскерлердің жоғары еңбек өнімділігі мен оның сапасын
        
        МАЗМҰНЫ
| | ... | |
|1 ... ... ... ШЕКТЕУЛІ СЕРІКТЕСТІГІНІҢ | ... ... | ... ... құрылымы және қаржы- | ... ... | ... ... есепті ұйымдастыру жағдайы. Есеп саясаты | |
|2 ... АҚЫ ... ... | ... Еңбек ақы төлеу есебінің теориялық мәселелері | ... ... ... түрлері, нысандары және еңбек ақы жүйесі | ... ... ақы ... есеп ... ... және топ-тамалық | ... | |
|3 ... АҚЫ ... ... | |
| | ... ... ақы ... аудитін заңдық және нормативтік реттеу жүйесі | |
|3.2 ... ақы ... ... маңызы және мақсаты | ... ... ақы ... аудитін ұйымдастыру әдістемесі | |
| | |
| | |
| | |
| | ... ... МЕН ... | ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ | ... | ... ... ... ақы ... жүйесін дұрыс ұйымдастыру
еңбек ақыны есесптеудің еңбектің санымен сапасына ... ... ... ... ... ... негізді мөлшерінің енгізілуі еңбек ... ... ... бірі ... ... Елімізде еңбек ақының
ең төменгі мөлшерін жоғарылату саясаты жүргізілуде.
Еңбек ақы – жұмыскердің еңбегі үшін оның ... ... ... санына, сапасына байланысты төленетін, сондай-ақ
ынталандыру сипатындағы ... ақы ...... ... және ... ... басқа
да нормативтік-құқықтық актілеріне, сондай-ақ ұжымдық келісім-шарттарға,
еңбек ... ... ... ... ... оның ... үшін
міндетті түрде төлем жасауын қамтамасыз ... ... ... ақы ... ... ... және еңбек келісім-шарттары, әлеуметтік
партнерлық тараптардың келісімдері, жұмыс берушінің актілері ... ... ... ... және ... ... бір ... алмайды.
Еңбек келісім-шарты бойынша жұмыскер тиісті біліктілігі бойынша ... үшін ... ... ... ... және ... тәртібін
сақтайды, ал жұмыс беруші еңбекке жағдай жасауды қамтамасыз ... өз ... және ... ... еңбек ақыны, сонымен ... ... ... заңнамаларында, еңбек және ұжымдық келісім-
шарттарында, екі жақты келісімдерде қарастырылған ... да ... ақы ... ... ... еңбегін материалдық бағалаудың
негізі болып ... Ол ... ... ... өнімділігі мен оның
сапасын арттыруға ынтасын бағалап анықтайтын экономикалық және әлеуметтік
категория.
Еңбек ақы әрбір адамның өмір ... ... ... ... ... ол ... қандай меншік түріне жататынына қарамастан
еңбекшінің атқарған жұмыс көлемі мен оның ... ... ... ... ... таза ... ... таратылған үлесі.
Еңбек ақы - ... ... ... тұтыну сұранысын
қанағаттандыратын, нарық стихиясынан әлеуметтік ... ... ... ... ... нарықтық қатынастар жағдайында ... ... ... оның ... ... ... іске ... жолына
жаңа талаптар қояды.
Нарықтық қатынастардың дамуы кәсіпорындар мен жұмыскерлердің арасындағы
еңбек қатынастарының реттелуі кеңейген келісім-шарт негізінде ... ... ... ... ... түрі, мөлшері, жүйесі кәсіпорынның қай
салаға жататынына, меншік түріне қарамастан соның ұйғаруымен ... және жеке ... ... келісім-шартқа сай тек
орындалған жұмыстар көлемі мен ... және ... ... ... ... емес, сонымен қатар жалданушылардың еңбекке жарамай қалған күндері
үшін және демалыс уақыты ... ... ... ... ... де жалақы есептелінеді.
Жалақы төлеу жөніндегі ұйымның қабылдаған міндеттемесінің құрамында
жеке тұлғаның табыс салығын ... ... ... ... ... ... үшінші тұлғаның пайдасына (сот шешіміне сай) қара-
жат төлеу жөніндегі міндеттемелер туындайды.
Қазақстан ... ... ... сай ... ... мен
жалданушылар арасында жасалынған келісім-шарт талабына сәйкес жұмыс ... ... ... ... ... ету, ... ... жақсы
жағдайын жасау, өз уақытында және толық мөлшерде жалақы төлеуді өз ... ... ... Ал ... ... ... міндеттемелерді
орындауға, ішкі еңбек ережелерін толығымен сақтауға және белгілі маман-
дықтағы жұмыстар атқаруға міндетті ... пен ... ... ... одан әрі жетілдіру үшін
еңбектің өнімділігі мен ... ... ... ... еңбекақының тиімді түрлерін кеңінен қолдану, еңбек пен
өндірісті басқарудағы ғылыми ... ... ... ... қолдану, еңбекақы төлеудің сыйлық беру жүйесімен ... ... ... ... ... ... отырып дұрыс қолдану,
еңбек пен еңбекақы есептеуде осы күнгі талаптарға сай есептеу ... ... ... және ... есеп жүйесін жетілдіру мен
жеңілдету қажет.
Атқарылған еңбекке қарай ақы төлеу негізгі және қосымша еңбек ақы төлеу
болып бөлінеді.
Негізгі еңбек ақы ... ... ... ... ... өндірілген өнімдердің санына, сапасына және атқарылатын
жұмыстарды орындау жағдайларына қарай есептелініп төленеді.
Қосымша еңбек ақы ... ... сай ... ... ... үшін
төленуі мүмкін. Бұларға еңбеккерлердің кезекті демалысқа шыққан күндеріне,
басқа жақтарда кәсіби мамандығын жетілдіру күндері үшін есептелінген еңбек
ақы және жас бөбектерді ... ... ... ... ... ақылар жатады.
Жоғарыда айтылған мәселелерді шешуде бухгалтерлік есептің алдына
төмендегідей талаптар ... ... ... ... ... дер ... және дәлме-дәл
тиісті құжаттармен куәландыру;
- ... ... ... және ... ... мен
өндірілген өнімдердің көлемдерін дәл көрсету;
- еңбек ақылардың дұрыс есептелуін қамтамасыз ететін
нормалар мен ... ... ... ... ... ақы ... ... нысандарын кеңінен қолдануды
қамтамасыз ету.
Жоғарыда айтылған мәселелерге байланысты нарықтық экономика жағдайында
еңбек ақы төлеудің зор ... мен ... ... ... ... тақырыбының маңызы зор деп есептейміз.
Диплом жұмысы Алматы облысы Кербұлақ ... ... ... ... жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің мәліметтері
негізінде орындалды. Бұл тақырыпқа диплом ... ... ... ... ... жауапкершілігі шектеулі серіктестігіндегі
еңбек ақы бойынша есеп ... ... ... мен ... ... жүргізіп, оның қазіргі заман талабына сай дұрыс
жетілдірілуіне ұсыныстар ... ... ... ... ... Республикасы өкіметінің заңдары мен
қаулылары, зерттеу жүргізілген мәселелер бойынша ... ... ... және әдістемелік нұсқаулар пайдаланылды, кәсіпорынның
қаржылық қорытынды есебі талданды.
1 “САРЫОЗЕК АВТОПАРК” ЖАУАПКЕРШІЛІГІ ШЕКТЕУЛІ СЕРІКТЕСТІГІНІҢ
ЭКОНОМИКАЛЫҚ ... ... ... ... ... ... ... » жауапкершілігі шектеулі серіктестігі 2002 жылы
5 ші ... ... ұйым ... ... Серіктестіктің
кәсіпкерлік қызметін Қазақстан Республикасының Констетуциясымен, Қазақстан
Республикасының «Жауапкершілігі шектеулі және қосымша ... ... ... », ... кәсіпкерлік туралы »заң актілерімен жүзеге
асырады.
Серіктестік өзін өзі ... ... есеп ... ... ... ... ... , дербес балансы , есеп шоты ,өзінің
атауы мен дөңгелек мөрі , ... , ... ... , басқада
реквизиттері болады ,өз атынан келісм шарт жасайды , мүлікті және ... емес ... мен ... ... . Сотта талапкер ,жауапкер және
үшінші жақ бола алады. Серіктестік кәсіпкерлік ұйым болып ... ... мен ... ... ... сай заңды тұлғалардың және тұрғындардың сұрауларын
қанағаттандыру ... ... ... Жаңа жұмыс орнын құру және ... ... ... ... жету үшін ... ... ... қызметтерді
орындайды:
- Қалалық, қала маңындағы,қалааралық және халықаралық жолаушы тасмалын
ұйымдастыру.
- Заңды және жеке тұлғаларға ... ... ... ... заң актілерімен анықталған жеке қызмет түрлерімен серіктестік
тек лицензиясы ... ғана ... ... ... қол ... үшін ... тиым салынбаған қызмет ... ... ... ... ... ... жарғылық
капиталы 9297000 теңгені құрайды.
Кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметі тұрақты түрде жүзеге асырылып
отырады, себебі кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... әлеуметтік сұранысына ие болып отыр.
“Сарыөзек ... ... ... ... даму ... оның ... жылдардағы негізгі экономикалық
көрсеткіштері арқылы сипаттауға ... 1.1 ... ... ... ... ... ... негізгі қаржы экономикалық көрсеткіштері
|Көрсеткіштер |2009 жыл |2010 жыл ... |
| | | |(+,-) ... ... ... |14361,2 |13022,7 |-1338,5 ... ... ... | | | ... ... ... |× |× ... ... ... | | | ... ... ... ... |14390,0 |13970,2 |-419,8 ... | | | ... ... тізімдік саны, |24 |22 |-2 ... | | | ... ... ... |76,7 |155,7 |79,0 ... ... ... қорытынды есеп мәліметтері негізінде
құрылды (қосымша)
Сурет 1.1 ... ... ... ... ... жылдардағы негізгі қаржы экономикалық
көрсеткіштері
(Кесте1.1 сурет1.1) “Сарыозек ... ... ... 2009-2010 жылдардағы шаруашылық қызметінің негізгі
экономикалық көрсеткіштері келтірілді.
Кестенің мәліметтерінен ... ... жылы ... ... ... ... түскен табыс өткен жылмен салыстырғанда -1338.5 ... ... ... Бұл ... ... ... мен
көрсетілген қызметтер көлемінің азаюына байланысты ... ... ... ... ... ... кейбір жабдықтардың
тозығы жетіп, істен шығуымен түсіндіріледі, яғни есепті жылды өткен жылмен
салыстырғанда негізгі өндірістік ... құны 419,8 мың ... ... жұмыскерлерінің саны есепті жылда 2 адамға
кеміген.
“Сарыөзек автопарк” жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің 2010 ... ... 79,0 мың ... ... яғни кәсіпорын пайдасының тұрақтығын
байқауға болады..
“Сарыозек ... ... ... ... қаржы
шаруашылық қызметіне толық сипаттаманы оның соңғы жылдардағы қаржылық
жағдайын ... ... ... есеп ... қарастыру арқылы
беруге болады. Активтер, меншікті капитал және міндеттемелер кәсіпорынның
қаржылық жағдайын бухгалтерлік баланста ... ... ... ... ... табылады.
Қаржылық қорытынды есептің негізгі элементі болып табылатын кәсіпорын
активтеріне сипаттама беру үшін сол активтердің соңғы жылдардағы ... ... ... ... мен ... ... өзгерістер зерттелді.
Баланс мәліметтері бойынша кәсіпорын активтерінің құрамы мен орналасуына
талдау жасау үшін төмендегі талдамалық кесте жасалынды (кесте 1.2)
Кесте 1.2 ... ... ... шектеулі серіктестігінің
баланс активтерінің құрамы
|Көрсеткіштер |2010 ... ... |2010 ... аяғына |
| ... ... ... ... |
| |мың тг ... %|мың тг ... ... құны, барлығы |15569,7 |100 |14582,6 |100 ... ... | | | | ... мерзімді активтер |1179,7 |7,6 |612,4 |4,2 ... ... | | | | ... ... |537,9 |3,4 |18,4 |0,2 ... ... | | | | ... ақша ... |580 |3,7 |580 |3,9 ... ... ... қаржылық |61,8 |0,5 |14,0 |0,1 ... | | | | ... ... ... |14390,0 |92,4 |13970,2 |95,8 ... ішінде: | | | | ... ... емес ... |× |× |× ... негізгі құралдар |14390,0 |92,4 |13970,0 |95,8 ... ... ... ... |× |× |× |× ... ... | | | | ... ... ... ... есеп ... ... (қосымша)
Сурет 1.2 “Сарыозек автопарк” жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің
баланс активтерінің құрамы
Кестеде(1.2 сурет 1.2) келтірілген мәліметтерден “Сарыөзек автопрк”
жауапкершілігі ... ... ... 2010 жылы ... ... 987,1 мың ... кемігендігін көреміз.Сонымен бірге,
кестенің ... ұзақ ... ... ... активтерінің
құрамындағы үлесі есепті жылы қысқа мерзімді активтердің үлесіне ... ... ... ... көреміз. Егер есепті жылдың басында ұзақ
мерзімді активтердің үлесі, қысқа мерзімді активтердің үлесінен 7,6 ... ... ... ... аяғында 4,2 пайызға кем болды.
Қысқа мерзімді инвестиция бойынша жыл аяғы мен жыл ... 77,3 ... ... ... біз ... отырған
кәсіпорынның 2010 жылы инвестиция салуға тиімді ... ... ... ... ... жыл ... жыл басымен
салыстырғанда 2,9% кеміп ... оның ... ... ... ... ... ... болып отыр.
Ары қарай төмендегі кесте (1.3) бойынша кәсіпорынның қысқа мерзімді
активтерінің құрамы мен құрылымына талдау жасаймыз.
Кесте 1.3 “Сарыозек ... ... ... ... ... ... құрамы мен құрылымы
| ... ... |2010 ... |Ауытқуы ... | ... |(+), (-) |
| ... ... % ... мың ... % |
| |Мың ... | ... | |
| | ... ... |
| | |ың |, |ың ... |(3б-1б) |(5б*100) |
| | ... |% | | | |1б ... |Б |1 |2 |3 |4 |5 |6 |
|1 ... ... |4245,4 |100 |3179,3 |100 |-1066,2 |-25 |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... ... | | | | | | |
| ... ... |3632,8 |85,5 |2935,0 |92,3 |-697,8 |-19,2 |
| ... | | | | | | |
| |1.2. ... |452,6 |10,7 |182,0 |5,7 |-270,6 |-59,7 |
| ... | | | | | | |
| |1.3. ... |160,0 |3,8 |61,3 |2 |-98,7 |-61,6 |
| ... | | | | | | ... ... ... ... есеп ... негізінде
құрылды (қосымша)
“Сарыозек автопарк” жауапкершілігі шектеулі ... ... ... ... ... жүзеге асырылып отырады, ... ... ... ... ... ... ... “Сарыозек автопарк” жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің
шаруашылық қызметінің ... ... ... ... ... (кесте 1.5).
Кесте 1.5 “Сарыозек автопарк” жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің
2009-2010 жылдардағы қаржы-шаруашылық қызметінің
нәтижесі ... ... ... |2009 ж. |2010 ж. ... |
| | | | |(+;-) |
| | | | |мың. тг. |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 ... ... ... |14361,2 |13022,7 |-1338,5 |
| ... түскен табыс, | | | |
| ... | | | |
|2 ... ... |× |× |× |
| ... ... ... | | | |
| ... ... | | | |
|3 ... табыс, теңге |14361,2 |13022,7 |-1338,5 |
|4 ... ... ... |14284,5 |12867,0 |-1417,5 |
|5 ... ... дейінгі |76,7 |155,7 |79 |
| ... ... ... ... | | |
| ... теңге | | | |
|6 ... ... ... ... |× |× |
| ... | | | |
|7 ... ... (зиян), теңге |76,7 |155,7 |79 ... ... ... ... есеп ... ... ... келтірілген мәліметтерден “Сарыозек автопарк” жауапкершілігі
шектеулі серіктестігінің ... ... ... ... ... 2010 жылды өткен жылмен салыстырғанда 1338,5 мың ... ... ... (жұмысты, қызметті) сатып-өткізуден түскен
табыс пен сатып-өткізілген ... ... ... ... ... болып табылатын жалпы табыс зерттеу жүргізілген кәсіпорында есепті
жылды өткен жылмен салыстырғанда 1338,5 мың ... ... ... ... кірмей шегерістерге жататын кезеңдік шығыстар өткен жылы
14284,5 мың теңгені құраса, есепті жылда олар 12867,0 мың ... ... ... дейінгі кәдімгі қызметке зерттеу жүргізілген кәсіпорында
есепті жылды өткен жылмен салыстырғанда 79,0 мың теңгеге ... ... ... ... ... ... ... жылмен
салыстырғанда екі есеге өскенін көре аламыз
1.2 Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру жағдайы. Есеп саясаты
Зерттеу жұргізілген “Сарыозек ... ... ... ... ... ... мен қаржылық есептілікті
дайындауды нарықтық қатынастардың талабына сай жүзеге асыру оның ... ... ... ... өз ... ... автопарк” жауапкершілігі шектеулі серіктестігінде бухгалтерлік
есепті ұйымдастыру Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... есептіліктің №2
Ұлттық стандартына (Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлігінің 21.06.2007ж
№217 бұйрығымен бекітілген), ... есеп ... ... ... ... ... ... есеп және қаржылық есептілік
туралы» заңына сәйкес ... ... ... ... ... мен бас ... жауапты. Серіктестікте бухгалтерлік
есепті ұйымдастыру және қаржылық қорытынды есепті дайындау үшін дербес
құрылым ... ... ... құрылған.
Бухгалтерия аппаратындағы қызметкерлердің атқаратын міндетті қызметі
(функциясы) төмендегідей ... ... ... ... есептің ұйымдастырылуына басшылық жасау;
- Бюджетпен есеп айырысу операцияларына бақылау ... ... ... ... есепті, қаржылық есептілікті дайындап
тапсыру.
Бас бухгалтердің орынбасарының міндеті:
Кәсіпорынның ... ... ... тапсыру, кәсіпорынға әкелінген
тауарлардың, құжаттарын қабылдау. Кәсіпорын директорының, бас ... ... ... ... тиіс.
Кассирдің міндеті:
Кассалық кіріс, шығыс ордері бойынша касса ... ... ... немесе кассаға түскен нақты ақша қаражатының ... ... ... ... бас ... және кассирдің қолы қойылады.
Ақша алушы алған сомасын жазумен көрсеткен соң қол ... ... ... ... ақы және сол ... ... ... қызмет-керлерге арнайы
төлем ведомастары ... ... ... күннің соңында кассир кітап
бойынша ... және ... ... ... ... күнге қалған
қалдықты анықтайды, оның ішінде ... ... ... ... ... ... (1.1) серіктестіктегі есеп жүргізу процесінің ұйымдық
құрылымы көрсетілді. Жалпы бухгалтерия аппаратында 3 адам жұмыс істейді.
Сызба 1.1 “Сарыозек автопарк” жауапкершілігі ... ... ... ... ... құрылымы.
Бас бухгалтер
Бас бухгалтердің
Кассир
орынбасары
Серіктестікте жоғарыда аталған заңдық және нормативтік құжаттарға
негізделген есеп ... осы ... ... ... Есеп ... есеп пен ... ... нормативтік реттеу жүйесінің
ішкі элементі болып табылатындыкта төмендегі мәліметтерге сүйене ... ... құру ... ... ... ... есеп ... орындау
барысында қателер жібермеу, фактілерді бұрмалау, ұйымдардың қаржы ... ... ... ... ... ету, ... ... мен есептен шығару, таза пайда есебінен резервтер ... ... ... ... икемді есеп ақпараттарын
қалыптастыру болып табылады.
Қаржылық есептілік ақпараттарын пайдаланушылар тұрғысынан ... ... - ... ... ... ... есепті жылдар ішінде
қорытынды ... ... ... ... ... ... қалай
орындалғандығы, сондай-ақ ұйым қызметі өрісінде болған өзгерістер жөніндегі
қосымша ақпараттардың қалай алынғандығы, тағы ... ... ... ... ... ... ... тәжірибеде іске асыру үшін әр
түрлі есеп ережелері мен әдістер қолданылады. Есеп ... ... тану ... ... ... ... Яғни ... есеп
әдістерін ықпалды және икемді жолдармен іске асыру арқылы тиісті мақсатқа
жетуге болатындығын білеміз.
Есеп саясатының ең негізгі ... ...... әр ... таза ... алуына әсер ету болып табылады. Таза пайда алу процесіне
кәсіпорынның өздері ғана емес, оның ... ... ... және ... ... да ... саясатының міндеттері:
- есеп процедуралары арасындағы нақтылы фактілер мен орындалмай қалған
фактілер арасындағы байланысты ... ... ... есеп ... ... әр түрлі әдістердің
сандық және сомалық әсер етуінің тиімділігін арттыру;
- қаржылық есептілік сенімділігін ... үшін ... ... ... ... ұйымдардың есеп варианттарын таңдап алу процесінде ұзақ және ағымдағы
активтерді (негізгі және ... ... ... ... емес активтерге амортизаия есептеудегі әдістерді таңдап ... ... ішкі ... ... ... ... және ... шоттар тізімін жасау, тауарлы
материалды құндылықтарды ... және ... ... өндірістік шығындарды
реттеу тағы басқа әдістерді кеңінен қолдану және тағы сол сияқты.
Есеп саясаты ... есеп ... ... ... қамтыған – ұйымдық, техникалық, әдістемелік.
Техникалық аспект – бухгалтерлік есепті жүргізу нысанын (жеңілдетілген,
автоматтандырылған) ... ...... ... ... ұйымдастыру
элементтерін қамтиды.
Бухгалтерлік есептің әдістемелік аспектісі ... ... ... ... тәсілдері, табыстарды анықтау тәсілдері
сияқты элементтерден тұрады.
Төменде кәсіпорынның есеп саясатын құрайтын екі ... ... ... ... ... ... таңдау нұсқаулары келтірілді
(1.6 кесте).
Серіктестік басшысы тарапынан Бас ... есеп ... ... ... ... ... ... оның ішінде қаржылық есептілік элементтерін тану (есепке
алу), бағалау және есептеу мәселелері бойынша өз ... ... ... ... ... ... ... құжат ретінде
«Бухгалтерия жөніндегі ішкі ... ... 1.6 ... есеп саясатының негізгі аспектілері
|№ |Есеп саясатының | |
| ... ... ... ... |
|1 |2 |3 ... ... |
|1 ... ... ... ретінде бухгалтерия аппара-тын |
| |есеп-ті ұйымдастыру|құру |
| | ... ... ... ... |
| | ... арнайы фирмаларға немесе маман |
| | ... ... |
| | ... ... ... ... өзінің |
| | ... |
|2 ... есеп |1. ... |
| ... |2. ... |
| | |3. ... (қысқартылған) |
| | |4. ... ... ... |
|1 ... есеп | |
| ... ... | |
| |1.1. ... |1. ... ... қызметті) сатып-өткізу |
| ... ... ... ... әдіс |
| ... ... |2. ... ... ... ... ... алу |
| |резерв құру әдісі |әдісі |
| |1.2. ... ... |
| ... тозуын|Өндірістік |
| ... ... ... ... ... |
| |1.3. ... |Орташа құн |
| ... ... |
| ... ... қарай теңестіру |
| ... ... | |
| ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| | ... |
| ... |1. ... құн |
| ... |2. ... құн |
| ... ... |3. ... алу құны ... есеп ... ... жүйесі төмендегілерден тұрады:
- Қаржылық есеп – Қаржылық есептіліктің Халықаралық стандарттарының
талаптары бойынша ... ... ... ... ... ... ... – Салық заңына сәйкес қаржылық есептің нәтижелері
негізінде құрылады;
- Статистикалық есеп – Қаржылық ... ... ... ... ... – Қаржылық есептен, өндірістік есептен, статистикалық
және салық есебінен туындайтын, серіктестік басшысының тапсырмасы бойынша
құрылатын және ... ... ... талдау жасау мен тиімді
басқару шешімдерін қабылдау үшін қажетті ... ... ... ... ... операция-ларының
бухгалтерлік есебі теңгемен және тиынмен жүргізіледі.
Орындалған шаруашылық операцияларына ішкі бақылауды ... ... ... ... ... жүзеге асырады.
Есеп саясатының құжаттары ретінде есеп саясатының өзі, ... ... ... ... ... ... ... және серіктестіктің
тиісті өкімдік құжаттарымен бекітілген құжат айналымының графигі ... ... және ... ... ... құрылған жұмысшы шоттар жоспарына сәйкес жүргізіледі.
Серіктестіктегі бастапқы құжаттардың қозғалысы (кәсіпорында жасалы-нуы,
басқа кәсіпорындардан ... ... ... ... ... ... ... Құжаттардың бухгалтерлік архивте сақталуы және ... ... ... ... Бас бухгалтерге жүктеледі:
Кәсіпорында құжаттарды сақтаудың төмендегі мерзімдері белгіленген:
- жылдық қаржылық есеп – тұрақты сақталады;
- тоқсандық есеп – 5 жыл;
- жұмыскерлердің бет ... ... ақы ... ведомостары) – 75 жыл
- барлық қалған құжаттар – 5жыл.
Құжаттарды сақтау мерзімін анықтау іс ... ... ... жылдың 1 қаңтарынан бастап жүзеге асырылады.
Серіктестіктің мүліктері, серіктестіктің меншігінде жоқ, ... ... ... ... ... ... ... алынған)
мүліктер, қаржылық міндеттемелердің барлық түрлері түгелдеуге жатады.
Түгелдеу жүргізіп, оның нәтижесін рәсімдеу үшін серіктестік директорының
арнайы бұйрығымен ... ... ... ... ... ... ... тыс) түгелдеу серіктестік басшысының бұйрығымен жүзеге
асырылады.
Мүліктер мен ... жыл ... ... ... ... ... келесі мерзімдерге жүзеге асырылады:
|Қорлар (ТМБ, тауарлар) – 1 қазан ... ... ... ... ... ... – 1 қараша |
|Материалдық емес активтер, алдағы кезеңдердің есебіне жататын шығыстар, ... есеп ... ... ... жөндеу – 1 желтоқсан |
|Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаттары, жол үстіндегі ақша ... ... ... ... бойынша есеп айырысулар – 1 қаңтар |
|Кассадағы ақша қаражаттары – ай сайын ... ... ... ... ... ... құру төмендегі нормативтік құжаттарға негізделуі керек:
1.Қаржылық есептіліктің №2 ... ... ... №1 ... ... халықаралық стандарттарын
алғашқы қолдану» халықаралық стандарты; (ІFRS)
“Сарыозек автопрак” жауапкершілігі ... ... ... ... ... сәйкес қаржылық есептіліктің келесі
нысандары құрылуы қажет:
• Бухгалтерлік ... ... мен ... ... ... Ақша ... қозғалысы жөніндегі есептілік;
• Капиталдың қозғалысы жөніндегі есептілік;
• Кәсіпорынның есеп саясаты жөніндегі ақпараттар және түсіндірме жазба.
Қаржылық ... ... ... ... ... ... - теңгемен құрылады.
Серіктестікте ақша қаражаттарының есебі қаржылық есептіліктің №7 ... ... ... ... деп ... Халықаралық
стандартына, қаржылық есептіліктің №2 ... ... және ... ... ... мен ... ... заңына сәйкес
жүргізіледі. Кәсіпорында касса операцияларын ... ... ... Министрлігінің 22.06.2007ж №221 Бұйрығымен бекітіл-ген Бухгалтерлік
есеп жүргізудің ережесіне ... ... ... ... ... ұйымдастыру
бойынша есеп саясаты қаржылық ... №2 ... ... ... ... ... материалдық босалқылар кіріске алу
кезінде нақты өзіндік құны бойынша есепке алынады. Серіктестікте ... ... ... ... құн әдісімен бағаланады.
Бұл әдіс бойынша тауарлы-материалдық құндылықтардың ... құны - ... есеп беру ... ... бары және ... ... есепті мерзім ішінде өндірілген материалдардың орташа құнын ... ... ... ... ... құжаттау келесі
бастапқы есеп құжаттарының типтік нысандарымен жүзеге асырылады:
Шот фактура; Сенім хат (№ М-2 нысан);
Қоймадағы тауарлардың және басқа ... ... ... қойма
меңгерушісі (қоймашы) жүргізеді. Қойма меңгерушісімен (қоймашымен) толық
жеке материалдық жауапкершілік жөніндегі типтік келісім жасалады.
Тауарлар қозғалысының және ... ... ... ... ... карточкасында” (№ М-17 нысан) жүргізіледі.
Зерттеу жүргізілген кәсіпорында тауарлы-материалдық ... және ... ... ... есептің автоматтан-
дырылған нысанының тиісті есеп регистрлерінде жүргізіледі.
Серіктестікте ... ... бары мен ... есебін жүргізу үшін бухгалтерлік есеп ... ... 1300 ... ... синтетикалық шоттары пайдаланылады
(1310, 1320, 1330, 1340, 1350, ... емес ... ... ұйымдастыруда серіктестік төмендегі
нормативтік құжаттарды басшылыққа алады:
- Қаржылық есептіліктің №2 ... ... ... ... №38 ... емес ... халықаралық
стандарты (ІAS) ,
- Қаржылық есептіліктің №3 ... ... ... ... ... ... №36 ... құнсыздануы» халықаралық
стандарты.
Бухгалтерлік есептің №38 “Материалдық емес активтер” халықаралық
стандартына ... ... емес ... деп - ... ... ... ... тауарларды (жұмысты, қызметті) сатып-өткізу операция-
ларына, әкімшілік мақсаттарға ұзақ уақыт (бір ... ... ... ... ... жалға беруге арналған, айқындауға ... ... ... ... ... ... субъект келешекте экономи-
калық табыс (пайда) күтетін ақшалай емес активтерді айтады. [10]
Қаржылық есептіліктің №2 Ұлттық стандартында материалдық емес ... ... ... ... ... ... ... құн, баланстық құн, жойылу құны, сатып-өткізу құны.
Бастапқы (өзіндік) құн – материалдық емес активті сатып алу немесе жасау
кезінде төленген ... ... оның ... сомасы не болмаса
басқадай компенсациялардың ағымдағы бағамен бағаланған құны.
Амортизацияланушы құн – материалддық емес ... ... құны ... ... ... құн – ... емес активтің бастапқы құны мен жинақталған
амортизация сомасының айырмасы ретінде анықталып, ... ... ... сома.
Жойылу құны – материалдық емес активтің тиімді ... ... оны ... ... ... шығындарды шегеріп тастағаннан
кейінгі алынады деп күтілетін сома.
Сатып-өткізу құны – ... және ... ... ... тәуелсіз
жақтардың арасында материалдық емес активтердің айырбасы болуы мүмкін құн.
Материалдық емес активтер серіктестіктің активтері ... ... ... ... ... құны бойынша бағалануға тиісті.
Материалдық емес активтер алғашқы танылуынан (есепке алынуынан) кейінгі
кезеңде ... ... №2 ... ... ... ... бірі ... қаржылық есептілікте көрсетілуге тиісті:
1.нақты шығарылған шығындар бойынша есепке алу ... ... құны ... ... алу ... емес активтер есептік топтарға өздерінің пайдалану мақсаты
және мазмұнына сәйкес шоттар және ... ... ... ... емес ... ... ... бары мен олардың
қозғалысының есебін жүргізу үшін серіктестікте құрылған жұмысшы ... 2700 ... емес ... ... 2710, 2720, ... ... қарастырылуға тиісті.
Серіктестікте материалдық емес ... ... ... ... ... отырады.
Бухгалтерлік есептің № 38 “Материалдық емес активтер” деп ... ... ... ... емес ... бойынша амортизация
есептеуде қолданылатын әдіс активті пайдаланудан алынатын экономикалық
табысты тұтыну ... ... ... Егер ... пайдаланудан алынатын
табысты (пайданы) тұтыну моделін дұрыс анықтау мүмкін болмаса, ... ... ... (түзу сызықты) әдісін қолдану керек.
Серіктестікте материалдық емес активтер бойынша амортизация есептеуде
бір қалыпты (түзу ... әдіс ... емес ... ... ... жинақталған амортиза-циялық
аударымдар жөніндегі ақпараттарды жинақтау ұшін жұмысшы шоттар жоспарының
2740 синтетикалық шоты ... Бұл ... ... материалдық емес
активтердің түрлері бойынша есептелген амортизация сомасы көрсетіледі.
Негізгі құралдардың есебі бухгалтерлік есептің маңызды және ... бірі ... ... ... ... ... серіктестігінің есеп саясатының бұл бөлімінде ... ... ... ... ... ... ... автопарк” жауапкершілігі шектеулі серіктестігі негізгі
құралдар есебін ... ... ... ... ... ... ... Қаржылық есептіліктің №2 Ұлттық стандарты
➢ Бухгалтерлік есептің №16 ... ... ... ... ... ... (ІAS) ,
➢ Бухгалтерлік септің №36 ... ... ... септіліктің №2 Ұлттық стандартына сәйкес негізгі ...... өнім ... ... тасымалдау немесе қызмет
көрсету үшін, басқа кәсіпорынға жалға беру үшін немесе ... ... ... және бір ... (бір ... ... ... ішінде
пайдаланылады деп болжанатын материалдық активтер.
Серіктестіктің негізгі құралдарына: ғимараттар, кеңсе жабдықтары, көлік
құралдары, тағы басқа негізгі ... ... ... ... ... сатып алынған негізгі құралдар
өзіндік (бастапқы) құны ... ... ... ... ... ... ... серіктестікте жасалынған
жұмысшы шоттар жоспарының 2410 “Негізгі ... ... ... ... алынады.
Негізгі құралдар кіріске ... ... ... қаржылық
есептіліктің №2 Ұлттық стандартына сәйкес бастапқы құнынан жинақталған
амортизация ... және ... ... ... ... зиян ... алып тастағаннан кейінгі құнымен бағаланады.
Серіктестікте негізгі құралдар бойынша міндетті түрде ... ... ... ... ... ... ... анықталады:
▪ негізгі құралдрдың бастапқы (өзіндік құны)
▪ тиімді пайдалану мерзімі
▪ амортизация есептеу әдістер
Серіктестікте негізгі құралдардың тиімді пайдалану мерзімі объект ... ... ... кезде анықталады.
Жоғарыда атлаған стандартта негізгі құралдар бойынша амортизация
есептеудің төмендегі әдістері ... ... ... ... бір ... (түзу сызықты) есептен шығару
әдісі;
➢ Амортизацияны орындалған жұмыстың көлеміне пропорционалды есептеу
әдісі (өндірісітік тәсіл);
... ... ... ... ... ... ... жауапкершілігі шектеулі серіктестігінде негізгі
құралдарға амортизация есептеу ... ... ... ... ... бір ... ... жүзеге асырылады.
Серіктестікте негізгі құралдардың амортизациясының есебін жүргізу ... ... ... 2420 ... ... ... шоты пайдаланылады.
Серіктестікте негізгі құралдарды есептен шығару операцияларының есебін
жүргізу үшін жұмысшы жоспарында қаралған 6210 ... ... ... табыстар» және 7410 «Активтердің есептен шығуы бойынша
шығыстар» шоттары пайдаланылады.
Серіктестіктің ... ... ... құралдарға қатысты
төмендегі ақпараттар ашып көрсетіледі:
- ... ... ... ... ... ... амортизация есептеудің пайдаланылған әдісі
- кәсіпорында қолданылатын тиімді пайдалану ... ... ... есепті кезеңнің басындағы және аяғындағы негізгі құралдардың баланстық
құны және жинақталған амортизация сомасы
“Сарыозек автопарк” жауапкершілігі шектеулі ... ... және ... емес активтер бойынша амортизация есептеу тиімді
пайдалану мерзімдері бойынша бір қалыпты әдіспен жүзеге ... ... ... ... серіктестігінде бухгалтерлик
есеп журнал – ордерлик нысанда жүргізіледі
2 ЕҢБЕК АҚЫ ТӨЛЕУДІҢ ЕСЕБІ
2.1 Еңбек ақы төлеу есебінің теориялық ... ... ... көшу жағдайында Қазақстандағы
экономикалық және әлеуметтік өзгерістерге ... ... ақы, ... және ... ... ... ... өзгерістерге ұшырады. Бұл
саясатты жүзеге асыру бойынша мемлекеттің ... ... ... ... Олар өз ... ... ақы мен еңбек
нәтижесін материалдық ынталандырудың түрлері мен жүйесін, олардың көлемін
анықтау мүмкіндігіне ие ... ... ... жаңа ... ... және ол ақшалай және
заттай түрде есептелген еңбек ақының барлық түрлерін, ... ... ... істемеген уақытына есептелген ақша сомаларын (кезекті
демалыс, мейрам күндері т.б.) қоса ... ... ... туралы” заңына [1] сәйкес еңбек ақы деп ... ... және ... ... ... сый ... ... атайды.
Әрбір қызметкердің еңбек табысы кәсіпорын жұмысының соңғы ... ... оның жеке ... ... ... ол ... және көлемімен шектелмейді. Барлық ұйымдық-құқықтық нысандағы
кәсіпорын қызметкерлерінің еңбек ақысының ең аз ... жыл ... ... “Бюджет туралы” заңымен [2] белгіленеді. Еңбек
қатынастарын, оның ішінде қызметкерлердің еңбек ақысы ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Онда кәсіпорын құзырына кіретін еңбек ... ... ... кепілдік саласындағы жаңа бағыттар
табыстарды индексациялау және инфляция бойынша тұрғындардың шығында-рын
компенсациялау болып табылады. ... ... және ... ... ... ... зор. Оның құрылу және пайдаланылу тәртіптері
заңға сәйкес белгіленеді.
Еңбек және оған ақы төлеу ... ... ... ... ... ең ... орындардың бірін алады. Еңбекті ... оны ... ... үшін ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңдары мен ережелері негізіне
сәйкес құрылған принциптеріне сүйеніп жүргізу міндеті тұр. Бұл міндеттерді
тиімді шешу жолдарына ... ... ... - ... мен ... ... ... бар [3].
Қазақстан экономикасының алдында тұрған міндеттерді шешуде, кәсіпорында
басшылықты жемісті ұйымдастыруға қажетті алғы ... ... ... бухгалтерлік есепке, бақылауға және жедел талдау жасап отыруға
маңызды орын берілген [4].
Еңбек ақы біздің республикамыздың ... ... ... табыс көзі, және оның мөлшерінің ... ... ... ... бар ... кезде ұйым жұмыскерлердің орташа жалақысын есептеу Қазақстан
Республикасы Үкіметінің бекітілген ... ... ... біріңғай
ережесіне [6] сәйкес жүргізіледі.
1. Қызметкерлердің орташа жалақысын ... ... есеп ... ... тек осы ... ... есепке алынады.
2. Іс жүзінде жұмыс істеген кезеңдегі (12 айдан кем) ... ... ... ... ... немесе пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақы берген кезде;
- жұмыс күндерінде:
жұмыс істелген уақыт үшін жалақы сомасы ... ... ... алып ... ... ... ... кіретін алты күндік
жұмыс аптасы күнтізбесі бойынша жұмыс күндерінің санына бөлінеді және ... ... ... ... көбейтіледі;
- күнтізбелік күндерінде:
жұмыс істелген уақыт үшін жалақы сомасы ... мен ... ... ... алып ... ... ... уақытқа кіретін күнтізбелік
күндердің санына бөлінеді және ақы ... ... ... ... ... ақы ... ... көтермелеу қорының тізімдік және
тізімдік емес құрамын, еңбек ақы қоры мен ... ... ... бір ... сыйлықтарды, басқа да ақшалай және заттай төлемдерді,
әлеуметтік сақтандыру бойынша ... ... ... ... ... ... оны ... бақылауға бірінші
кезектегі маңыз беріледі [7].
Еңбек және еңбек ақы есебі кәсіпорынның есеп ... ... ... ... ... ... ... жағдайларында, оның
негізгі міндеттері:
1. белгіленген мерзімде кәсіпорын қызметкерлерімен еңбек ақы ... ... ақы және ... да ... ... ... ... ұстау және нақты ақшаны қолға беру);
2. есептелген ... ақы және ... ... ... ... өзіндік құнына уақытылы және дұрыс қосу;
3. жедел басқару және қажетті салық және ... ... ... ... еңбек пен еңбек ақы көрсеткіштерін жинау және
топтастыру.
Жоғарыда көрсетілген ... ... ... ... және ... ... ... төмендегілерді қамтамасыз етуі қажет:
- кәсіпорынның шаруашылық қызметінің ... ... ... ... уақытылы және дәл рәсімдеу;
- орындалған жұмыс немесе шығарылған өнім көлемін және пайдаланылған
жұмыс уақытын дәл көрсету;
- еңбек ақыны дәл ... ... ... ... ... ... ... қолданылуын бақылау;
- еңбек ақыны дәл есептеу және оның ... ... ... ... ... әрбір жұмыскерінің еңбегінің мөлшерін
бағалау;
- есеп ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік шоттар бойынша еңбек ақыны тарату тәртібін
сақтау;
- ұйымдастырудың және еңбек ... ... ... үлгілерін кеңінен
пайдалану.
Еңбекке ақы төлеу саласындағы мемлекеттік кепілдіктер
Қызметкерлердің еңбегіне ақы төлеу саласындағы мемлекеттік кепілдіктер:
➢ айлық жалақының ең төменгі мөлшерін;
... ... ... ... жалақының ең төменгі мөлшерін
➢ еңбекке ақы төлеудің ең төменгі стандарттарын;
➢ үстеме жұмыс үшін ақы ... ... және ... күндердегі жұмыс үшін ақы төлеуді;
➢ түнгі уақыттағы жұмыс үшін ақы төлеуді;
➢ жұмыскердің жалақысынан ұстап қалулардың мөлшерін ... ... ... және уақтылы төленуін және еңбекке ақы төлеу
саласындағы мемлекеттік ... іске ... ... ... ... мен мерзімдерін қамтиды.
Жұмыскерлердің құрамы және жұмыс уақытының есебі
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... және жұмыстан босату, персоналдың санының өзгеруі, жұмыс-
керлерді кәсіпорын ішіндегі бір қызметтен ... ... ... ... ... Сондықтан зерттеу жүргізілген серіктестіктің есеп
саясатында жеке құрамның есебін жүргізу жүктелетін және ... ... оның ... ... ... ... ... оны өзгерту
себептері жөнінде мәліметтер алуды қамтамасыз ететін жеке ... ... ... анықталуға тиісті.
Зерттеу жүргізілген кәсіпорында жұмысқа жаңадан ... ... ... ... (№ Е-1 ... рәсімдейді. Кадрлар
бөлімі жұмысқа қабылдау туралы бұйрықтың негізінде Жеке карточканы (№ Е-2
нысан) ... ... ... ... үшін ... беру туралы бұйрық” (№ Е-
6 нысан) қолданылады. Оны екі дана етіп толтырып, біреуі бухгалтерияда, ал
екіншісі ... ... ... Қызметкерлерді жұмыстан шығарғанда екі
дана етіп “Еңбек шартының тоқтатылуы туралы бұйрық” (№ Е-8 ... Оның ... ... ал ... ... ... ... серіктестік өзі үшін ... ... ... ... ... әдістемесін анықтауы керек.
Жұмысшылар мен қызметкерлердің жұмыс уақытының белгіленген кестесін
сақтап жүруін бақылау, жұмыс істелген уақыт туралы ... алу, ... ... есеп ... ... еңбек жөнінде статистикалық есеп
беру үшін "Жұмыс уақыты есебінің табелі" (№ Е-13 ... ... ... ... ... ... уақытын пайдалану есебі
жүргізіледі.
Мұны өкілеттілік алған адам бір дана етіп жасайды, ... ... ... ... Жұмысқа келмеу себептері туралы немесе жұмыс
күнінің толық істелмегені туралы, мерзімнен тыс ... ... ... ... ... жұмыс жағдайынан ауытқушылықтар жөнінде ... ... ... жарамсыздық қағазы, мемлекеттік не қоғамдық
міндеттерді орындағандығы туралы анықтамалар т.б.) ... ғана ... ... ... ... уақытын пайдалану есебі табельдерде
қызметкерлердің жұмысқа келген-келмегендігін жаппай тіркеу әдісімен немесе
тек қана ... ... ... т.б.) ... жүзеге асырылады.
2.2 Еңбек ақының түрлері, нысандары және еңбек ақы жүйесі
Жұмыстың күрделілігіне, мөлшеріне және ... ... ... ... ақшалай және заттай түрдегі қаражаттың жалпы сомасы
еңбек ақы қоры деп ... ... ... ... ... еңбек ақы
қорына қабылданған еңбек ақы жүйесі мен нысанына, ... ... ... есептелген барлық еңбек ақы, ынталандыру және жәрдем
ақы сомалары, сонымен қатар натуралды ... ақы ... ... ... ... ... жалпы сомасына: еңбек ақы сомасы; ынталандыру сипатындағы
төлемдер; еңбек тәртібіне және еңбек жағдайларына байланысты төленетін
орынын ... ... ... ... ... ... құру және ... тәртібімен байланысты
мәселелер көрсетілуге тиісті. Субъект персоналының категорияларын анықтау
қажет, себебі персоналға ... ақы ... ... ... есеп ... еңбек ақы төлеу жөніндегі ереже-нұсқауларды
беру қажет. Яғни, серіктестік өзінің шаруашылық қызметінің ... ... ақы ... ... ... мен ... ... негізгі және қосымша еңбек ақыны есептеу тәртібін анықтауға тиісті.
Еңбек ақы еңбек еткен уақытқа (орындалған жұмысқа) пропорционалды түрде
тарифтік төлем, еңбек ақы ... ... баға және ... ... ... жүргізілген кәсіпорында жұмыс істелмеген уақыт төлеміне жыл
сайынғы және қосымша демалыс ... ... және ... ... қатыстырылған жұмысшылардың жұмыс уақытының төлемі,
жұмысшылардың кінәсінсіз болған кідірістердің және т.б. ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның
еңбек ақы қорына қосылатын шығындарды (ақшалай және заттай түрде) ... ... ... ... ақы ... ажыратудың маңызы зор.
Олардың біріншісіне негізгі және көмекші өндіріс шығындарына, қызмет
көрсетіуші ... мен ... ... ... ... ... ... қарамастан еңбек ақының барлық сомасы кіреді. Ал
екіншісіне тек өнімнің, жұмыс пен ... ... ... ... еңбек
ақы шығындары жатады.
Бухгалтерлік есеп мақсаттары үшін (негізінен ... ... ... ... пайдалану үшін) өнімнің (жұмыстың, қызметтің) өзіндік құнына
қосылатын еңбек ақыны негізгі және қосымша еңбек ақы деп бөледі.
Негізгі еңбек ақы деп ... ... ... ... ... және ... ... орындалған жұмыстың саны мен сапасы үшін төлемдерді,
қосымшаларды, сый ақылар және сый ... ... және т. б. ... ... ... ... мен қызметкерлердің еңбек туралы заңда
және ұжымдық келісім шартта ескерілген жұмыс істелмеген уақыт үшін ... ... ... ... мемлекеттік және қоғамдық
міндеттерді орындауға кеткен уақытының ... ... ақы ... ... ... кәсіпорынның тізімдік құрамына
кірмеген, бірақ кәсіпорынның негізгі қызмет бойынша жұмыстарын орындауға
келісілген мерзімге шақы-рылған жұмысшыларға ... ... ... ... ... ақы ... ... бірақ кәсіпорын жұмысшыларының
табыстарын жоғары-лататын әр түрлі үстемелер мен төлемдер бар.
Мұндай үстемелер мен төлемдерге материалдық көмек сомасы, ... ... ... бағаның жоғарылауына байланысты төлемдер және т.б.
жатады.
Кәсіпорында еңбек ақыны ұйымдастыру өзара байланысты және өзара тәуелді
элементтермен анықталады. Олар: тарифтік ... ... ... және еңбек
ақы түрлері.
Тарифтік жүйе еңбекті сапалы бағалауға, ... ... ... ... ал ... ақы түрлері еңбек ақыны есептеу
тәртібін анықтауға мүмкіндік береді.
Тарифтік жүйе қызметкерлердің еңбек ... ... ... ... және ол ... ... қызметкердің біліктілігіне, еңбек ақы
түріне және белгілі бір саланың нарықтық экономикадағы маңызына байланысты
құрылады.
Тарифтік жүйе мыналардан ... ... ... немесе айлық еңбек ақы мөлшерін анықтайтын
тарифтік төлемнен;
- ... ... ... мен ... біліктілігінің
арасындағы еңбек ақының ара қатынасын көрсететін тарифтік кестеден;
- ... ... ... ... пен қызметкердің разрядын
анықтауға мүмкіндік беретін тарифтік-біліктілік анықтамадан.
Қазіргі кезде 21 разрядты тарифтік кесте қолданылады. 1 ... ... ... жалақы мөлшеріне тең. Разряд пен белгіленген тарифтік
коэффициент арқылы жалақының сомасы анықталады.
Қарапайым ... ... 1 ... тарифтік төлеммен төленеді.
Басқа разрядты қызметкерлердің тарифтік төлемі жұмыстың сапасына, яғни
тағайындалған ... ... пен ... ... ... ... болады.
Кесте 2.1
Бірыңғай тарифтік кесте
|БТК (ЕТС) |Тарифтік коэффицент |БТК (ЕТС) ... ... ... |(1-ші ... ... |(1-ші ... |
|1 |1,0 |12 |2,20 |
|2 |1,07 |13 |2,37 |
|3 |1,15 |14 |2,55 |
|4 |1,24 |15 |2,74 |
|5 |1,33 |16 |2,95 |
|6 |1,43 |17 |3,17 |
|7 |1,54 |18 |3,41 |
|8 |1,66 |19 |3,67 |
|9 |1,78 |20 |3,94 ... |1,91 |21 |4,24 ... |2,02 | | ... ... ... бір ... ... ... кеткен еңбек
шығындарының шамасын белгілеуді немесе белгілі бір ұйымдастыру-техникалық
жағдайда берілген жұмыс көлемін орындауды қарастыратын кәсіпорындағы еңбек
ақыны ұйымдастырудың маңызды ... ... ... ... ... ғылыми ұйымдастырудың маңызды құрамдас бөліктерінің бірі болып
табылады. Ол өндірім нормасы және уақыт ... ... ... ... ... ... бір ... (сағат, смена, ай)
еңбектің қарапайым жағдайында дайындалуға және алынуға тиісті ... ... ... м, т) ... ... ... ... бір ұйымдастрыу-техникалық жағдайда жұмысты
орындауға қажетті уақытты (мин., сағат) қамтиды.
Қазіргі уақытта кәсіпорындар ... ... ... түрі ... өз ... анықтайды.
Жұмыскерлердің еңбегі мерзімдік еңбек ақымен, кесімді еңбек ақымен
немесе ... ... ақы ... ... ... жүргізілген кәсіпорында еңбек ақының мерзімдік және кесімді
түрі пайдаланылады.
Мерзімдік еңбек ақы қарапайым мерзімді және ... ... ... ... ... ақы ... кесімді, кесімді-сыйлықтық, аккордты, кесімді-
прогрессивтік (ілгерішіл) жанама кесімді еңбек ақы жүйелеріне ... ... ақы ... қызметкерге лауазымына байланысты еңбек
ақы мөлшері белгіленеді. Ол, егер ... ай ... ... жұмыс
күндерін істесе толық төленеді, ал егер ... ... ... істеген
күндеріне ғана төленеді.
Мерзімдік-сыйлықтық еңбек ақы жүйесінде тек нақты жұмыс істеген уақытқа
ғана емес, сонымен бірге қосымша сый ақы ... Ол ... ... ... ... еңбек ақыға процент түрінде белгіленеді.
Кесімді еңбек ақы өнімді ... ... ... ... ... ... нормасы жасалған өндірістерде қолданылады және
жұмысшылардың нақты өндірімі, ... өнім ... ... ... ... анықталады.
Тікелей кесімді еңбек ақы жүйесінде жалақы тек қана орындалған жұмыс
(дайындалған өнім) үшін төленеді.
Кесімді сыйлықтық жүйеде ... ... ... қоса, жұмыс-шыларға
сыйақының көрсеткіштерін орындағаны үшін қосымша ақы есептеледі: ... ... ... ... негізді шағымдардың жоқтығы және
т.б.
Кесімді және ... ... ақы ... ... ... ... болады.
Кесте 2.2
Жалақы жүйелері мен нысандары
|Еңбекақы төлеудің жүйелері мен нысандары |
| ... | ... ... кесімді ... ... ... сый ... ... сый ... ... кесімді ... ... ... ... ... ... |
| Жеке | ... ... ... ... байланысты жәрдем ақы жұмыс істейтін
азаматтарға орташа жалақыдан ... ... ... ... ... жәрдем ақының айлық мөлшері жылына сәйкес Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... көрсеткіштің 15 еселенген мөлшерінен асып кетуіне болмайды [2].
Еңбекке жарамсыздығы кезінде ... ... ... ... ... ... (2.1.) ... 2.1
Еңбекке жарамсыздығы кезінде жәрдем ақы төлеу тәртібі
:
=
х
=
Уақытша еңбекке жарамсыздығына байланысты ... ... ... ... күндік жалақы мөлшерін белгілі бір айда жұмыстан қалған
күндерінің ... ... ... анықталады. Мысалы, ... М ... 2009 ... 20 ... ... ... ... орташа күндік жалақы мөлшерін есептеу үшін есепті кезең болып
ауырған күнінің алдында өткен 12 күнтізбелік ай ... 1-не ... ... ... ... бухгалтердің есепті кезеңдегі
толық істелген (12 күнтізбелік ай) ... ... ақы мен ... жұмыс
күндерінің санын таңдаймыз, яғни 2009 жылдың 1 сәуірінен 2010 ... ... ... ... ... нақты еңбек ақы сомасын 480000 теңгені
нақты жұмыс ... ... ... 255 бөлу арқылы біз ... ... 1882,4 ... ... ... ... ... 10 күн жұмысқа шықпай қалған. Жәрдем ақының жалпы сомасы 1882,4
теңге х 10 күн = 18824 теңге. Бұл ... ... ... ... ... ... ... 15 еселенген айлық есептік көрсеткіштен
(1413х15) асатын болғандықтан бухгалтер М Шабангараевага ... ... ... ... ... ... ... |
| |ақы, ... ... ... 2009 |40000 |22 ... 2009 |40000 |21 ... 2009 |40000 |21 ... 2009 |40000 |21 ... 2009 |40000 |21 ... 2009 |40000 |20 ... 2009 |40000 |21 ... 2009 |40000 |22 ... 2009 |40000 |21 ... 2010 |40000 |22 ... 2010 |40000 |21 ... 2010 |40000 |22 ... |480000 |255 ... ... үшін ... ... Жыл сайынғы кезекті демалысты
рәсімдеу үшін Демалыс беру туралы ... ... ... ... бөлімше бастығы қол қояды. Осы бұйрықтың негізінде бухгалтерия
демалыс уақытына тиесілі жалақыны есептейді. Жұмыскердің ... ... ... үшін ... ... ... демалыс алдында өткен
күнтізбелік 12 ай ... ... ... ... ... ... Р ... 2009 жылдың маусым айында 24 күнге кезекті
еңбек демалысына шықты. Ол демалысқа шыққанға дейін барлық жұмыс ... ... ... ... ... үшін есепті кезеңде есептелген
жалақы сомасын 12-ге және өндірістік күнтізбе бойынша ... ... ... ... ... орташа жұмыс күндерінің санына бөлеміз.
Есептелінген орташа күндік жалақыны демалыс күндерінің ... ... ... ... ... ақы, ... ... 2009 |38000 ... 2009 |40000 ... 2009 |42500 ... 2009 |39000 ... 2009 |45000 ... 2009 |43000 ... 2009 |46500 ... 2010 |48000 ... 2010 |47000 ... 2010 |45500 ... 2010 |48000 ... 2010 |47000 ... |529500 ... 12 : 25,45 х 24 = 41611 ... ... ақы бойынша есеп айырысудың талдамалық және топтамалық есебі
“Сарыозек автопарк” жауапкершілігі шектеулі серіктестігінде әрбір
жұмыскермен ... ақы ... есеп ... үшін ... ... (№ 73 нысан) пайдаланылады. “Есеп айырысу-төлем ведомосын”
әкімшілік-басқару қызметкерлеріне бөлек және ... ... ... ... ... барлық жұмысшыларын тізіп жазады. Ведомоста
әрбір жұмысшының аты жөні, әкесінің аты, жалақы мөлшері және айдың ... ... ... ... ... ... Бұл мәліметтер өткен айдың
“Есеп айырысу-төлем ведомосынан” алынады. Табельдердің негізінде ай ішінде
жұмыс істелінген уақыттың мөлшері ... ... ... ... ... ... ... негізгі және қосымша еңбек ақы
сомасы ... және ... ... ... өткен айда кассадан берілген
еңбек ақы сомасы немесе осы айдың еңбек ... ... ... ... ... Бұл ... ... есебі және төлем ведомостары
негіз болады. Осыдан кейін ұсталымдар сомасы көрсетіледі.
“Есеп айырысу-төлем ведомосына” кәсіпорын басшысы және бас ... ... ... ... ведомостарында” есептелген еңбек ақының
жалпы ... ... ... ... ... ақының сомасымен
бақылануы тиіс.
“Есеп айырысу-төлем ведомосының” негізінде кассадан жұмысшыларға тиісті
жалақы төлегенде “Төлем ведомосы” (№ 53 нысан) ... ... ... ... қолы ... ... кассадан еңбек ақы беруге рұқсат
беріледі. Ведомос бойынша еңбек ақы банктен ақша ... ... ... үш күн ... ... қолхаты алынып төленеді.
Уақытында алынбаған еңбек ақы сомасы депоненттермен есеп айырысу шотына
апарылады, ол “Төлем ведомосында” еңбек ақы ... ... ... ... деген белгі қойылады. Алынбаған еңбек ақы сомасы
әрбір ... ... ... ... ... ... ал оның
негізінде “Депоненттелген еңбек ақы есебінің кітабын” толтырады. Еңбек
ақының ... ... ... ... ордері” арқылы жасалады, оның
негізінде ... ... ақы ... ... ... ақының
берілгені жөнінде жазбалар жасалады.
Зерттеу жүргізілген кәсіпорында ағымдағы айдың еңбек ақысы бойынша есеп
айырысу үшін және өткен кезеңнің еңбек ... ... ... алу ... әр ... ... ... (Т-54 нысанын немесе Т-54а нысанын)
толтырады. Дербес шот өткен кезеңнің еңбекақысы ... ... үшін ... ... ... ... негізінде есеп
айырысу-төлем ведомосы жасалады.
Жұмыскер еңбекақысын пластикалық карточкамен алуына болады. Дебеттік
пластикалық ... ... бар ... ... алу ... немесе карточка иесінің дербес ... ... ақша ... сауда нүктелерінде пайдаланылады.
Зерттеу жүргізілген серіктестікте жұмыскерлермен еңбек ақы бойынша есеп
айырысудың синтетикалық есебі 3350 “Персоналмен ... ақы ... ... деп ... пассивті шотта жүргізіледі.
Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарына сәйкес жасалынған
жұмысшы ... ... 3350 ... ақы ... ... ... мерзімді
борыштар” шоты қаралған.
Еңбек ақы есептелгенде 3350 “Еңбек ақы төлеу бойынша қысқа мерзімді
борыштар” ... ... ... ... ... жазулар
орындалады:
1. Басқару әкімшілік қызметкерлеріне есептелінген еңбек ақы сомасына –
266009 теңге
Дт 7210 «Әкімшілік шығыстар»
266009
Кт 3350 ... ақы ... ... ... борыштар”
266009
2.«Сарыозек автопарк» 2010 жылдын желтоксан айына жумыскерлерге
есептелінген еңбек ақы ... – 903211 ... ... 7110 ... ... және қызмет
көрсету бойынша шығыстар
637202
Кт 3350 ... ақы ... ... ... ... ... ... және шегерімдердің есебі
Кәсіпорын жұмыскерлеріне есептелген еңбек ақыдан, еңбек шарты бойынша
және қосымша ... ... ... ... әр ... ... ... екі топқа бөлуге болады:
- міндетті ұсталымдар;
- кәсіпорын ұйғарымына байланысты ұсталымдар.
Міндетті ұсталымдарға зейнетақы жарналары, табыс салығы, заңды ... ... ... ... нотариалды кеңсенің жазбалары және атқару
қағаздары бойынша ұсталымдар жатады.
Кәсіпорын ұйғарымына байланысты ұсталымдарға: ... ... үшін ... ... мүшелерінен және жұмыскерлерден ұсталатын
сомалар, есеп беруге ... ... ... ... ... Республикасында 1998 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне ... ... ету ... ... әрбір жұмыскердің зейнетақылық
бет есебіне міндетті зейнетақы аударымдары қарастырылған. 1999 жылдың 1
сәуірінен ... ... ... ... ... еңбек ақысынан
ұсталынады. Міндетті зейнетақы аударымдары Жинақтаушы зейнетақы қорларына
зейнетақы жарналарын есептеуге арналған ... 10% ... ... ... 14 ... ... Республикасы Қаржы министрлігі
Салық комитетінің төрағасы қол қойған, нормативтік-құқықтық ... ... ... 2006 ... 29 ... № 4501 ... табыс салығы мен әлеуметтік салықты есептеу және ұстау ережелерін
бекіту туралы» № 641 бұйрық ... ... ... ... күнінен бастап қолданысқа енгізіледі және 2007
жылғы 1 қаңтардан бастап туындаған қатынастарға қолданылады.
Бұйрық күшіне енген кезден ... ... ... Қаржы
министрлігінің Салық комитеті төрағасының «Жеке табыс салығы мен ... ... ... және ұстау ережелерін бекіту туралы» 2004 жылғы 1
желтоқсандағы № 613 бұйрығы күшін жойды, 2006 және 2007 жылдар ... ... ... мен ... ... есептеу осы бұйрыққа сәйкес жүргізіліп
келген болатын.
Жеке табыс салығын есептеудің жаңа тәртібін қарастырайық.
Жеке табыс салығы “Салық және бюджетке ... ... да ... ... ... Республикасының Кодексінде белгіленген тәртіп-
пен және мөлшермен ұсталынады. ... ... заң ... ... ... ... салынатын табысынан ұсталатын салықтың ... ... ... ... ... жылы ... әрбір айдағы табысынан тиісті айға
белгіленген ең төменгі ... ... ... шегеріп отыруға құқығы
бар. «2010 жылғы республикалық бюджет туралы» Қазақстан Республикасының
Заңына сәйкес ең аз ... ... 14952 ... ... ... ... қамсыздандыру туралы заңдылықта белгіленген
мөлшерде жинақтаушы зейнетақы қорына төленетін міндетті зейнетақы сомасын
шегеруге құқығы бар.
Зерттеу ... ... ... ... ... бір жұмыскеріне бір жылғы төлемдердің шартты мысалымен жеке
табыс салығын жоғарыда қарастырылған тәртіпке ... ... ... ... Н ... ... ... күнтізбелік жыл жұмыс
істеді, оның бір айдағы жалақысы 50000 теңгені құрайды, Салық кодексінің
152-бабы, ... 4), 6), ... ... ... ... ... яғни жоғарыда көрсетілген баптың ... ... ... ең аз ... ... ... қолданылады. Енді қызметкер Шогулов Н есептелген еңбек ақы бойынша
табыс салығын есептейік. Есептелінген еңбек ақы ... 10 ... ... ... жасалынды және 10 пайыз табыс салығы ұсталынды.
10 пайыздық ставка ... ... бір ... міндетті зейнетақы
жарнасының сомасы 5000 теңгені құрады. ... ... ... ... еңбек ақы сомасынан зейнетақы қорына аударым сомасы алынып
тасталынады, қалған ... ең ... ... ... сомасы алынады, қалған
сомаға табыс салығы есептелінеді (кесте 2.3)
Кесте 2.3 Жеке табыс салығын есептеу және ұстау ... ... ... ... |Салық-т|ЖТС |Жеке |
|жылдың ... ... ... |ық ... ... | ... ... |салы-ғы|
| | |н ... ... ... |ның |
| | ... | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | |.) | |
| ... ... басынан |
| | ... |
| | |Дт |Кт |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... және әкімшілік |266009 |7210 |3350 ... ... ... ақы ... | | ... ... сатып-өткізумен және қызмет |637202 |7110 |3350 ... ... ... | | | ... ... ақы ... | | | ... Еңбек ақыдан ұсталынған зейнет ақы |44448 |3350 |3220 ... ... | | | ... Еңбек ақыдан ұсталынған жеке табыс |14445 |3350 |3120 ... ... | | | ... ... ... сот шешімдеріне, нотариал-дық|17000 |3350 |3390 ... ... ... ... | | | ... ... қаулыларға сәйкес | | | ... ... | | | ... ... ... зиянның орнын толты-ру | |3350 |1250 ... ... ... ... | | | ... сомасына | | | ... ... ебек акы ... толенди |903211 |3350 |1010 |
3 ... АҚЫ ... ... Еңбек ақы төлеудің аудитін заңдық және
нормативтік реттеу жүйесі
Бүгінгі таңда аудиторлық қызметті пайдаланудың шаруашылық жүргізуші
субъектілер үшін маңызы өте ... ... ... ... ... ... заң
актілеріне, аудиттың халықаралық стандарттарына және басқа да ... ... ... заң ... ... Республикасындағы аудиторлық
қызмет туралы” Қазақстан Республикасының заңы жатады.
Бұл заңдық құжатта аудиторлық қызмет аудиторлар мен ... ... ... ... кәсіпкерлік қызмет ретінде айқындалған.
Жоғарыда аталған заңдық құжатқа сәйкес ... ...... және ... ... дұрыстығын және олардың Қазақстан
Республикасы заңдарына ... ... ... ... және ... ... қорытынды есебін және өзге де құжаттарын аудиторлар
мен аудиторлық ұйымдардың ... ... ... ... [8].
Қазақстан Республикасының аумағында аудиторлық қызметтің ұйымдасты-
рылуына және дамуына методологиялық және ... ... ... ... бір орган Қазақстан Республикасының аудиторлар палатасы.
Аудиторлар палатасы аудиторлар мен аудиторлық ұйымдарды аудиторлық қызметті
жүзеге асыруға байланысты заң ... ... және ... ... ... біріңғай талаптар белгілейтін және халықаралық стандарттарға
сәйкес аудитті өткізудің принциптерін, тәртібін және де өзге де ... ... ... ... стандарттары болып табылады.
Аудит стандарттарының маңызы мынада: біріншіден, олар аудиттің сапа-
сына және оның ... ... ... ... ... кәсіби білім дәрежесін ұдайы көтеріп отыруын талап етеді.
Үшіншіден, жекелеген аудиторлардың жұмыстарының ... ... ... ... жаңа ... ... енгізуге жағдай жасайды.
Төртіншіден, нақты жағдайларда (ситуацияда) аудитордың іс ... ... ... ... аудитор шаруашылық операцияларының
қолданыстағы қандай да бір ... ... ... стандарттарына, есеп саясатының ережелеріне және т.б. сәйкес ... мен ... ... ... есте ... ... ... төменде (кесте 3.1.) келтірілді.
Еңбек ақы аудитін жүзеге асыру жоғарыда аталған заңдық және нормативтік
құжаттарға негізделеді.
Кесте 3.1 Еңбек ақы ... ... ... ... құжаттар
|№ |Құжаттың аты |
|1 |2 ... ... ... «Еңбек туралы кодексі» ... ... ... ... және бюджетке төленетін басқа да |
| ... ... ... ... ... ... ... Қылмыстық кодексі (Ерекше бөлігі) 3-тарау |
| |«Адамдардың және азаматтардың конституциялық және ... да ... |
| |мен ... ... қылмыстар» ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ж., № 155-Я, ... 10-тарау |
| |«Жеке тұлғаның құқығына ... ... ... ... |
| ... ... | ... Республикасының «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік|
| ... заңы ... | ... Республикасының «Міндетті әлеуметтік қамсыздандыру туралы»|
| |заңы, 25.04.2003 ж., №405-ІІ (01.01.2005 ж. Бастап күшіне ... ... ... ... ... ... ... (Қазақстан Республикасы |
| |Үкіметінің 2007 жылғы 29 ... №1394 ... ... ... ... ақы ... аудитінің маңызы және мақсаты
Зерттеу жүргізілген кәсіпорынның балансында көрсетілген кредиторлық
борыштардың маңыздыларының бірі кәсіпорынның өз жұмыскерлеріне ... ... ... ... ақы ... бойынша кәсіпорынның борыштары жөніндегі ақпарат-тардың
дәлдігін, дұрыстығын тәуелсіз аудитор ғана растай алады. Сондықтан бүгінгі
таңда аудиторлық қызметті ... ... ... ... маңызы өте зор [10].
Аудит оның субъектілері бойынша ішкі және сыртқы аудит болып ... ... ... ... ... ... бойынша міндетті аудит және
ерікті аудит болып ... ... ақы ... есеп айырысу операцияларының
бухгалтерлік есебін жүргізудің дұрыстығын айқындау үшін және ... дер ... ... алып ... үшін ішкі ... ... ... деңгейде ұйымдастырылуға тиісті.
Ішкі аудиторлық бақылау дегеніміз – кәсіпорындағы осы ... үшін ... оның ... ... және ... бойынша тәуелсіз
қызмет. Ішкі аудиторлық қызметтің мақсаты – кәсіпорынның қызметкерлеріне
өздерінің міндетті қызметін тиімді түрде атқаруына ... және ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның қаржылық қорытынды
есебінің дұрыстығын тексеру үшін және оның ... ... баға беру үшін ... ... немесе жеке аудиторлар
келісім-шарт негізінде жүргізеді.
Міндетті аудит Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... өздерінің қаржы-
шаруашылық қызметіне тексеру жүргізу үшін аудиторлар шақыруға міндетті.
Ерікті ... ... ... тапсырысы бойынша өткізіледі.
Қазақстан Республикасының “Аудиторлық қызмет туралы” заңына [8] сәйкес
ерікті аудит аудит өткізілетін субъектінің ... ... ... ... мен ... ... ... арасында жасалынған
келісім шартта қарастырылған аудиттің орындалу мерзімі мен көлемі ескеріле
отырып жүргізіледі. Мұндай ... ... мен ... клиенттің
өтінішіне (тапсырысына) байланысты болады.
“Сарыозек автопарк” жауапкершілігі шектеулі серіктестігінде жүргізілген
зерттеулердің ... онда ішкі ... ... өте ... ... және сыртқы тәуелсіз аудиторлық тексерудің бірде-бір
рет жүргізілмегендігін көрсетті.
Сондықтан бұл дипломдық жұмыста кәсіпорындағы еңбек ақы бойынша ... ... ... ... мақсатын айқындап, оны жүзеге асыру
әдістемесін қарастырдық.
“Сарыозек ... ... ... ... ... ... есеп айырысу аудитінің негізгі мақсаты - еңбек ақы ... ... ... ... ... ақы ... ... есептеулердің
дұрыстығын, еңбек ақы бойынша есеп айырысу ... ... және ... қаржылық қорытынды есепте көрсетілуінің
дұрыстығын тексеру ... ... ... ақы ... есеп ... операциялары аудитінің
міндеті – заң күшіндегі еңбек және жалақы ... ... ... ... және ... ... ... сондай-ақ еңбек
ақы бойынша жүргізіліп отырған есеп айырысулардың нормалар мен ... ... ... беретіндігін анықтау болып табылады [11].
Бақылау процедураларын зерттемес бұрын аудиторға өзі ... ... ... ... ... білу ... Негізгі ақпарат ретінде
төмендегі кестеде (3.2) келтірілген құжаттар пайдаланылады.
Кесте 3.2 ... ақы ... ... негізгі ақпарат көздері
|№ |Құжаттың аты ... ... ... ... ... есеп беру ... |Бас ... ... есеп ... ... ... ... ... |Жұмыскерлерге сый ақы беру және оларды марапаттау туралы ереже ... ... ... ... ... ... ... контракт ... ... ... алу жеке ... ... ... ... |Жұмыс уақыты есебінің табелі ... ... ... ... ... ... ... |Наряд, Рапорт, маршруттық қағаз, жол қағазы ... ... ... (мөлшері), өндіру (жасау) ведомосы, кесімді еңбек |
| |ақы бағамы ... ... ... ... ... ... ... қағазы ... ... ... ... ... ақы төлеудің аудитін ұйымдастыру әдістемесі
“Сарыозк автопарк” жауапкершілігі шектеулі ... ... ... ақы төлеу бойынша аудиторлық тексеруді құжатпен рәсімделетін тексеру
жүргізу ... ... ... керек. Бағдарламада аудиттің
жоспарланған процедураларының көлемі, ... ... және ... ... ... ... ... жүргізілген кәсіпорындағы еңбек және оған
ақы төлеу бойынша операцияларға ... ... ... үшін ... келтірілді (кесте 3.3).
Кесте 3.3 жауапкершілігі шектеулі серіктестігіндегі еңбек ақы бойынша
есеп айырысу операцияларына тексеру жүргізу бағдарламасы
|Рет | | ... ... ... ... ... ... |
|1 |2 |3 |
|1 ... ... және ... ақы ... ... |
| ... ... жүргізу тәртібінің |“Еңбек туралы ”Кодексі және |
| |сақталуын тексеру ... ... |
| | ... |
| 2 ... ... түп ... және |Жұмыс уақыты есебінің та-белі,|
| |олардың еңбек ақы есептеу мен төлеу |еңбек және ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| |талаптарына сәйкестігін тексеру |қағазы, кесімді жұмыстардың |
| | ... ... ақы ... |
| | ... және т.б. |
| 3 ... ... ... ... ... ... есебінің та-белі,|
| |тарифтік ставкалар және оклад бо-йынша |бет есептер, есеп айы-рысу |
| ... ақы ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| | |мен ... ... ... | ... т.б. |
| 4 ... ... ... есептеу|Кәсіпорын басшысының бұй-рығы,|
| |жүйесі бойынша кесімді және мерзімдік ... ... |
| ... ақы ... ... есептеудің |иелерінің (құрылтайшылар-дың),|
| |дұрыстығы мен негізділігін тексеру |директорлар ... |
| | ... ... ... ... | ... ... ... ... ... ... ... уақыты есебінің та-белі,|
| |жәрдем ақы және әртүрлі қо-сымша ... ... ... |
| ... ... дұрыс-тығын тексеру|жарамсыздық қағазы және т.б. |
|6 ... ... ... ... ... ... нормативтік|
| |дұрыстығын тексеру ... ... ... ... ... ... ... еңбек ақы |
| | ... ... ... ақы ... бойынша шоттар ... ... |
| ... анықтаудын |ав-томаттандырылған нысаны-ның|
| |дұ-рыстығын тексеру ... Бас ... және |
| | |т.б. ... ... ақы ... ... және ... құжаттар, есеп |
| ... ... ... ... төлем ведомосы, |
| ... ... ... |
| | ... Бас ... |
| | ... ... ... персоналмен еңбек ақы | |
| ... есеп ... ... ... есеп |
| ... ... | |
| ... жою ... ұсыныстар| |
| ... | ... ... ... ... дұрыстығын тексеруді оның
Бас кітаптағы 3350 “Еңбек ақы ... ... ... ... ... ... ... анықтаудан бастайды. Бұл шот еңбек ақы
бойынша кәсіпорынның тізімдік құрамына тіркелген және ... есеп ... ... ... ... ... бір ... қағаздары және акйиялары бойынша табысты төлеу туралы ... ... шот ... ... жазуларға тексеру жүргізу кезінде аудитор
3350 “Еңбек ақы төлеу бойынша қысқа мерзімді борыштар” шотының кредитінде
жұмысшыларға тиесілі есептелінген ... ақы ... мен ... ... ... жәрдем ақы сомасы көрсетілетіндігін, ал
дебеті бойынша төленген еңбек ақы, сыйақы, ... ақы ... ... бірге есептелінген салықтар, атқару құжаттары бойынша төлемдер
көрсетілетіндігін және бұл шот ... ... ... ... ... ... ... ақы бойынша борыштары көрсетілуге ... білу ... 3350 ... ақы ... бойынша қысқа мерзімді
борыштар” шоты бойынша аналитикалық есеп ... ... ... ... Іс ... ... бұл шот бойынша аналитикалық
есеп мәліметтері синтетикалық есеп мәліметтеріне ... ... Мұны ... ... есеп ... төлем ведомосының ақырғы сомаларымен
салыстыру арқылы анықтайды. 3350 “Еңбек ақы төлеу ... ... ... шоты ... ... және ... есеп мәліметтері
сәйкес кел-меген жағдайда аудитор еңбек ақы бойынша есептеулер ... ... Бас ... осы ... ... бойынша салыстырып,
оның себебін анықтап, анықталған ауытқуларды болдырмау жөнінде нұсқау
беруге міндетті.
Содан соң аудитор бастапқы ... ... ... ... ... басқа да түрлерінің есептелуі мен төленуі бойынша нормативтік
құжаттардың талаптарына ... көз ... ... Бұл ... ... аудитор орындалған жұмыстың есебіне жауапты
қызметкерлердің ... ... ... ... дұрыс
толтырылуын құжаттардағы өзгертулер мен түзетулерді анықтайды.
Қазақстан Республикасы үкіметінің қаулысымен (29.12.2007 ж., № ... ... ... ... ... ... ... туралы»
ереже-нұсқауға сәйкес орташа еңбек ақыны есептеу барлық жағдайда жүзеге
асырылады. Себебі, төмендегі жағдайларда ... ... ... ... өлшеммен төленуіне) заңмен кепілдік берілген:
➢ ұйымды (кәсіпорынды) жойған, жұмыс берушінің қызметі ... штат саны ... ... саны қысқарған жағдай-ларда
жұмыскермен жеке еңбек келісім-шартын бұзып, оған компен-сация
есептеген кезде;
➢ жұмыскерді әскери ... ... ... (3 күн ... ішінде құжат
көрсету арқылы);
➢ еңбек демалысына төлем жасалынған кезде ... ... ... ... ... кезде;
➢ қызмет бабымен іс-сапарға барған уақытына төлем жасалынған кезде;
➢ өз еркінсіз ... ... ... үшін ... ... кезде
немесе еңбек ақысы төмен жұмыстарды орындаған кезде;
... ... ... ... және ... ... еңбекке жарам-
сыздығы кезінде, екі қабат болған және босанған кезде төленетін әлеу-
меттік жәрдем ақылардың, бала асырап алған әйелдер мен ... ... ... ... ... ... төленуіне байланысты басқа
да жағдайлар кезінде.
Еңбек ақы төлеу жүйесінде қарастырылған ынталандыру сипатындағы сый
ақылар және ... да ... ... еңбек ақыны есептеу кезінде қосылады.
Тексеру жүргізу кезінде жұмыскерлердің еңбек ... ... ... ... (осы ... ... ... бірге) есепті
кезеңнің өндірістік шығындарына дұрыс ... ... ... ... Еңбек
демалысы кезінде төлем жасаудың нақты шығындары пайда болуына қарай өнімнің
(тауардың, ... ... ... ... ... Еңбек демалысына
төлем жасау шығыстарының есебін жүргізудің кәсіпорында таңдалған нұсқасы,
әдетте, есеп ... ... және де ... Егер ... және ... ... демалысына төлем жасауға, ұзақ жылғы еңбегі үшін
сый ақы төлеуге резерв жасалынған ... онда 685 ... ... ... есептелінген борыштар» шоты бойынша ... ... ... ... ... ... шығыстардың есепті кезеңдегі
(айдағы) еңбек демалысының күндеріне келетін сомада ғана ... ... ... ... қосылатындығын есте сақтау керек. Егер еңбек демалысының бір
бөлігі келесі айға өтетін болса, сол ... үшін ... ... ... ... ... ... (3350 шотының дебеті бойынша) және
өндірістік шығындарға тек келесі айда ғана апарылады. ... ... ... төлем жасау үшін немесе пайдаланылмаған еңбек ... ... ... ... үшін орташа күндік еңбек ... ... ... ... егер ... сееп айырысу кезеңінде жұмыс істелінген ... ... ... кезеңінде есептелінген еңбек ақы сомасын 12-ге және жыл
ішіндегі күнтізбелік ... ... ... ... бөлу ... егер есеп айырысу кезеңінде толық жұмыс істелінбеген ... ... ... ... ... істелген уақыт үшін есептелінген
еңбек ақы сомасын осы жұмыс істелген ... ... ... ... бөлу ... ... жарамсыздығы кезінде жәрдем ақы есептеу. Төленуге тиісті
соманы есептеуге негіз болатын емдеу (медициналық) мекемесі берген еңбекке
жарамсыздық қағазы. ... ... ... ҚР ... ... ж., № 731) ... ... берушінің қаржылары есебінен
әлеуметтік қамсыздандыру бойынша жәрдем ақыларды белгілеу және ... ... ... және ҚР ... және ... ... ... «Уақытша еңбекке жарамсыздығы бойынша ... ... ... ... сәйкес есептеледі.
Уақытша еңбекке жарамсыздық бойынша есептелген сомалардың көрсе-тілуінің
дұрыстығын аудитор ҚР Қаржы Министрлігінің № 23-2-5/282/10949. ... ... ... ... ... ... жәрдем ақы төлеу бойынша
шығыстарды бухгалтерлік ... ... ... ... сәйкес тексеруге
тиісті.
Мердігерлік келісім-шарттар және ... ... ... ... ... ... жеке ... мүліктерін
жалдау және т.б.) бойынша ... ... ... ... ... ... ... келісімдердің жасалынуының
экономикалық пайдалылығы, олар бойынша алынған нәтижелердің нақтылығы мен
кәсіпорын үшін ... ... ... есеп ... және ... ... анықталады.
Еңбек ақыдан ұсталынатын төлемдердің дұрыстығын тексеру жұмыскерлермен
еңбек ақы бойынша есеп ... ... ... ... ... табылады.
Аудитор жұмыскерлерге есептелген еңбек ақыдан ұсталымдардың толықтығы
мен олардың өз уақытында жүзеге асырылуына ... ... ... ... жеке ... ... зейнет ақы қорына аударымдар;
➢ бұрын берілген аванстар бойынша борыштардың, сондай-ақ ... қате ... ... ... ... ... қайтарылуы
(жойылуы);
➢ есебі берілуге тиісті сомалар бойынша ... ... ... ... ... ... материалдық зиянының
орнын толтыру;
➢ орындау құжаттары бойынша.
Еңбек ақыдан басқадай ұсталымдар тек жұмыскердің келісімімен ғана жүзеге
асырылуы ... ... ... 2006 ... 14 ... ... Республикасы
Қаржы министрлігі Салық комитетінің төрағасы қол қойған, нормативтік-
құқықтық актілердің мемлекеттік тіркеу ... 2006 ... ... № 4501 тіркелген «Жеке табыс салығы мен әлеуметтік салықты
есептеу және ұстау ... ... ... № 641 ... ... ... бұл ... (еңбек ақыдан) жеке табыс салығы бойынша бюджетпен
есеп айырысулардың ... мен ... өз ... ... ... ... ... табыс (еңбек ақы) төлейтін жұмыс беруші жауап береді. ... ... ... нақты алған ... ... ... ... ... сомасы жұмыскерге төленбеген жағдайда,
жұмыскерден жеке ... ... ... және жеке табыс салығын бюджетке
аудару міндеті туындамайды.
Зейнетақы ... ... ҚР ... ... ... ... есептеу, ұстау және жинақтаушы зейнет ақы қорларына аудару
ережелері» жөніндегі Қаулысына ... ж., № 245) ... 10℅ ... асырылады.
Орындау қағаздары бойынша ұсталымдар тек ол қағаздар болғанда ғана
жұмыскердің жеке өтініші негізінде ... ... ... ... ... зиянның орнын толтыру бойынша
ұсталымдар кәсіпорын бойынша бұйрықтың негізінде (жұмыскердің келісімі бар
болса) немесе соттың шешімі ... ... ... ... ... ... ... ұсталынбау жағдайлары
анықталады:
➢ материалдық көмек сомаларына салынатын салықтың;
... ... ... ... ... (іс ... және ... шығыстар бойынша) ұсталымдардың;
➢ тауарларды жеңілдік бағамен жұмыскерлерге сатып-өткізу кезінде
олардың ... құны мен ... ... ... ұсталымдардың.
Сақтандыру компанияларымен жасалынған сақтандыру келісім-шартта-рының,
төлем тапсырмаларының және жұмыскерлердің жеке шоттарының ... ... ... ... ... ... пайдасына
кәсіпорынның шоттарынан ақша қаражаттарын аудару фактілері анықталды.
Аудиторлық тексерудің ... ... ... ... ... ... мерзімде алынбаған еңбек ақы сомасы депоненттелген ... ... ... ... ... төленетіндігі мен алынбаған депоненттелген
соманың, табыстың ... ... ... ... ... ... ... уақытының ақысы
т.с.с) үшін есептелген төлемдердің, уақытша еңбекке жарамсыздығы ... ... ... ... Шығындардың еңбек ақы қорына дұрыс таратылуын;
• Жеке төлемдердің өнімнің ... ... ... құнына
апарылуының дұрыстығын;
• Синтетикалық және аналитикалық ... ... ... ... ... есеп ... дұрыс жүргізілуін;
• 3350 “Еңбек ақы төлеу бойынша қысқа мерзімді борыштар” шоты бойынша
аналитикалық есеп ... ... ... ... ... ... Бас кітаптың және баланстың
мәліметтеріне сәйкестігін.
Еңбек ақы есептеудің ... ... ... ... ... процедуралары болып табылады. Соның ішінде:
• кесімді бағалар, тарифтік ставкалар және ... ақы ... ... ... ... мерзімдік жүйесінде штаттық тәртіппен, штаттық
кестемен белгіленген жұмысшылардың айлық ақысының сақталуын, ... ... ... ... ... тарифтік ставаларды
қолдануын тексерген жөн;
• кәсіпорында қолданылатын сыйақы жүйесі бойынша кесімді және мерзімдік
қызметкерлерге есептелген сыйақылардың ... және ... ... түрде рұқсат етілгендігіне көз жеткізуге тиісті.
Ескерту:«Сарыөзек автопарк» жаупкершілігі ... ... есеп ... ... ... ... автопарк» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің 2009-2010
жылдардағы и диограмма тақырыбы
Әәәәәәәәәәәәәәәәәәәәәәәәәәәәәәәәәәәәәәәәәәәә
Іііііііііііііііііііііііііііііііііііііііііііііііііііііііііі
Ңңңңңңңңңңңңңңңңңңңңңңңңңңңңңңң
Ғғғғғғғғғғғғғғғғғғғғғғғғғғғғғғғғғғғғғғғғ
Үүүүүүүүүүүүүүүүүүүүүүүүүүүүүүүүүүүү
Ұұұұұұұұұұұұұұұұұұұұұұұұұұұұұұұұұұұұ
Ққққққққққққққққққққққққққққққққққққққққ
Өөөөөөөөөөөөөөөөөөөөөөөөөөөөөөөөөөөөөө
һһһһһһһһһһһһһһһһһһһһһһһһһһһһһһһһһһһһһһһһ
-----------------------
Бес күндік немесе алты ... ... ... ... ... ... ... жұмыс күндерінің саны
Есептік кезеңде (12 күн-тізбелік айда) есептелген ... ... ... ... ... ақы ... ... жұмыс күндерінің саны
Уақытша еңбекке жарамсыздығы кезінде төленетін жәрдем ақы сомасы
(15 айлық көрсеткішпен шектеледі)

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Казахцемент» ЖШС-дегі ақша қаражатының есебі мен есеп айырысу есебі79 бет
Еңбек ақы төлеудің есебі60 бет
Еңбек ақының экономикалық мәні және оны жетілдірудің жолдарын қазіргі заманғы ғалымдар мен тәжірибешілердің еңбектеріне шолу жасау60 бет
Еңбекақы төлеу есебі92 бет
Еңбекақының есебін ұйымдастыру64 бет
Қызметкерлер мен еңбек ақы бойынша есеп айырысудың есебі мен аудиті52 бет
Еңбекақы7 бет
Еңбекақы төлеу жүйесі38 бет
Еңбекақы төлеудің маңызы,түрлері және оларды ұйымдастыру8 бет
Еңбекақының экономикалық мәні33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь