Бухгалтерлік және қаржылық есеп

1. Банк және банктен тыс мекемелер несиелерінің есебі
2.Алдағы кезең кірістерінің есебі
3. Дивидендтер бойынша есеп айырысу операцияларының есебі
4. Заңды тұлғалардан алынатын табыс салығы
5. Еншілес (тәуелді) серіктестіктердің алашақ (кредиторлық) қарыздарының есебі
Пайдаланылған әдебиеттер
Кәсіпорындар мен ұйымдар өздерінің шаруашылық қызметі барысында меншікті капиталдарымен қатар басқа қатыстырылған (тартылған) капиталдарды да қолданады, Бұл қатыстырылған капитал бухгалтерлік есепте міндеттемелер деп аталады. Кез келген өндіріспен айналысатын ұйым сол өнімді өндіру үшін қажетті шикізаттар мен материалдар алғаны үшін жабдықтаушы-мердігерлерінің алдында міндетті болса, саудамен айналысатын ұйымдар өзінің сататын тауарларын жеткізіп беруші, яғни қызмет көрсетуші ұйымнын алдында қарыз болуы мүмкін. Тіпті өндіріспен де немесе саудамен де айналыспайтын кәсіпорындардың өзі қарамағында жұмыс істейтін жұмысшылары мен қызметкерлеріне олардың істеген енбегі үшін, сондай-ақ бюджетке түрлі салықтар үшін қарыз немесе онын алдында міндеттемесі болуы мүмкін. Қазіргі таңда қаржының жетіспеушілігінен банктер, банктен тыс мекемелерден, шет елдерден қарыз, несие алын өздерінің жұмысын жандандырьш жатқан, сондай-ақ міндеттемелерін шектен тыс көбейтіп алып, оны қайтаруға мүмкіншілігі болмай жабылып, аукционға салынып, сатылып жатқан ұйымдар көптеп кездеседі. Осы айтылған міндеттемелер есебі бухгалтерлік есептегі ең негізгі, яғни қай саладағы болмасын кәсіпорындардың көкейтесті мәселелері екендігі сөзсіз. Кәсіпорындардағы міндеттемелердің есебі типтік шоттар кестесінің алтыншы міндеттемелер деп алынатын бөлім шоттарында есептеліп жүргізіледі.
Несие - бір занды тұлғаның екінші бір занды тұлғаға немесе жеке адамның занды тұлғаға әдетте келісілген мөлшерде пайыз, өсім (процент) алу үшін белгілі бір уақытка заттай немесе ақшалай уақытша қаржы беруге байланысты пайда болатын экономикалык қарым-қатынас жүйесі болып табылады.
Нарықтық экономика жағдайында несие коммерциялык және
1. «Бухгалтерлік есеп және каржылық есеп беру туралы» 2002 жылғы
24 маусымдағы Қазақстан Республикасының №309-11 заңы.
2. Қазақстан Республикасы Президентіиің «Қазақстан Республи-
касындағы аудиторлык қызмет туралы» 1998 жылғы 20 қарашадағы
№20 заң күші бар Жарлығы (2001 жылға 15 карашадағы өзгертулер
және толыктырулармен).
3. «Салык және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы»
4. 2001 жылғы 12 маусымдағы №209-11 Қазақстан Республикасының
Салык кодексі.
5. Қазақстан Республикасы Президентінің «Акционерлік қоғамдар
туралы» 1998 жылғы 10 шілдедегі №2811 заң күші бар Жарлығы.
6. Бухгалтерлік есеп стандарттары. Қазақстан Республикасының
Ұлттық комиссиясы. - Алматы, 1996-2003 және
7. .Халықаралык каржылық есеп беру стандарттары. (Аудармашы
Тарусина В.И.), - М., 1998.
8. Халықаралык бухгалтерлік есеп және аудит стандарттары.
(Құрастырушы Рапопорт М.М.), - М., 1992.
9. Бухгалтерлік есептің типтік шоттар жоспары. Қазақстан
Республикасы Қаржы министрлігінің 2002 жылғы 18 кыркүйектегі
№438 бұйрығьмен бекітілген.
10. Абленов Д.О. Основы аудита. - Алматы: Әкономика, 2003.
11. Ажибаева З.Н. Аудит. — Алматы: Әкономика, 2004.
12. Андреев В.Д. Практический аудит. - М.: Әкономика, 1994.
13. Андросов А.М. Бухгалтерский учет. — М.: Финансы и статистика,
14. Әбдіманапов Ә.Ә. Бухгалтерлік есеп теориясы және принциптері. '
- Алматы: АЙАН, 2001.
15. Безруких П.С. Бухгалтерский учет. — М., 1996.
16. Блейк Д., Амат О. Европейский бухгалтерский учет: Справочник:
Пер. сангл.-М., 1997.
17. Ван Хорн Дж. К. Основы управления финансами. - М: Финансы и
статистика, 1996.
18. Дюсембаев К.Ш., Егембердиева С.К., Дюсембаева З.К. Аудит и анализ финансовой отчетности. — Алматы: Қаржы-қаражат, 1998.
        
        МІНДЕТТЕМЕЛЕР  ЕСЕБІ
Банк және банктен тыс мекемелер несиелерінің есебі
Кәсіпорындар мен ұйымдар өздерінің шаруашылық қызметі барысында
меншікті ... ... ... ... (тартылған) капиталдарды
да қолданады, Бұл қатыстырылған ... ... ... міндеттемелер
деп аталады. Кез келген өндіріспен айналысатын ұйым сол ... ... ... ... мен ... ... үшін жабдықтаушы-мердігерлерінің
алдында міндетті болса, саудамен айналысатын ... ... ... ... беруші, яғни қызмет көрсетуші ұйымнын алдында қарыз
болуы мүмкін. Тіпті ... де ... ... де ... өзі ... жұмыс істейтін ... ... ... ... ... ... сондай-ақ бюджетке түрлі
салықтар үшін қарыз немесе онын алдында міндеттемесі болуы мүмкін. Қазіргі
таңда ... ... ... ... тыс ... ... қарыз, несие алын өздерінің жұмысын жандандырьш ... ... ... тыс ... алып, оны қайтаруға мүмкіншілігі болмай
жабылып, аукционға салынып, сатылып жатқан ұйымдар көптеп кездеседі. ... ... ... ... есептегі ең негізгі, яғни қай
саладағы болмасын кәсіпорындардың ... ... ... сөзсіз.
Кәсіпорындардағы міндеттемелердің есебі типтік шоттар кестесінің алтыншы
міндеттемелер деп алынатын ... ... ... ... - бір ... ... екінші бір занды тұлғаға немесе ... ... ... ... келісілген мөлшерде пайыз, өсім (процент) алу
үшін белгілі бір ... ... ... ... ... ... беруге
байланысты пайда болатын экономикалык қарым-қатынас жүйесі болып табылады.
Нарықтық экономика жағдайында несие коммерциялык және банктік болып
екіге бөлінеді.
Коммерциялық несие — бір ... ... ... сатқан
тауарының құнынан алынатын төлемнің кейінге қалдырылуына байланысты
туындайды.
Банк несиесі - ... ақша ... ... ... ... ... қарыздарын төлеу үшін беріледі.
Несие беру және оны қайтару (өтеу) тәртібі тиісті ... ... ... банкімен немесе басқа да несие ... ... ... ... ... Онда ... ... несие беру шарты мен тәртібі, оның өтелетін (қайтарылу) мерзімі,
міндеттемесі өзара қамтамасыз ету түрі, ... өсім ... ... ... ... екі жақтың жауапкершілігі мен құқығы, толтырылатын және
бір-біріне беретін ... ... тағы да ... көрсетіледі.
Кәсіпорындар банк мекемесінен несие сұрамастан бұрын не сие алудың
кажеттілігін оны уақытында қайтарудың мүмкіншілігін, ... ... ... ... ... өсім ... мөлшерлемелерімен және басқадай
талаптарымен танысып, әдетте алдын ала шешіп алуы ... Банк ... ... ... ... ... ... және қаржы тұрактылығы
жағдайын тексереді. Ол үшін ... ... ... ... алып ... Берілетін уақыт аралығына сәйкес банк ... ... (бір ... ... ... және ұзак ... (бір ... уақыт) болып екіге бөлінеді.
Несиенің объективті қажеттігі — бұл, ... ... ... ... ... ... негізделген.
Банк мекемелері несиелерінің есебі
Банк несиесі есебі қысқа және ұзак ... ... беру ... ... ... банк ... ... және ұзақ мерзімді несие беру ережелеріне» сай
жүргізіледі. Қысқа мерзімді несие ұйымның ... ... ... бірі ... ... қайтарымдылык, төлем және мерзімділік шарттары бойынша
келісіп, коммерциялық ... ... алу үшін ... банк ... ... ... өтініш
береді. Бұл өтінішке қосымша өзіне қажетті несие сомасы ... ... ... мен бағытын, өтелу яғни қайтару мерзімін, сонымен қатар
осы несие сомасы ... ... ... үшін ... ... тағы да ... ... табыс етуі тиіс.
Кәсіпорындар мен ұйымдар банктен бірінші рет несие алуы ... ... ... қоса ... ... ... кұрылтайлық
кұжаттарының көшірмесін, тіркелу куәліктерін және тағы да басқа құжаттарды
табыс етуі керек.
Жалпы кәсіпорындарға берілетін несие ... банк ... ... ұйымның өткізген құжаттарын тексеріп болғаннан-ақ кейін,
несие бойынша борышты және пайызды қайтару, өтеу үшін ... ... ... ... орындалуына сәйкес беріледі.
Банк мекемесі мен несие алушы кәсіпорын арасындағы несиелік қызмет
көрсету бойынша келісімшарт бір ... ... одан да ұзақ ... Егер ... бір жылдан артық уақытқа жасалған жағдайда ... ... ... ... келісімшарт негізінде беріледі. Несиелік
келісімшарт банк мекемесімен әрбір несие алушы ұйым ... үшін ... ... банк несиелері (бір) жылдан аспайтын уақытқа
беріледі (яғни 12 (он екі) айдан ... емес ... ... жағдайларда
түрлі себептерге байланысты бұндай несиенің мерзімі ... ... ... ... қоса есептегенде онын мерзімі екі жылдан аспауы керек.
Банк ... ... яғни ... алушының есеп айырысу
шоттарындағы қаражаттарының мөлшеріне (көлеміне) қарамай-ақ ... ... емес ... ... алушының қарыз шотынан онын
есеп айырысу шотына ақша аудару арқылы жүргізіледі. Несиелік борышты ... ... ... ... ... ... ... Егер
несие алушы келісімшартта белгіленіп ... ... ... өтей ... ... банк ... ... ала несие алушының
рұқсатынсыз кепілдік берушінің шотынан қарыз сомасын қайтару жайлы талап
қояды.
Кәсіпорын банк мекемесінен ... ... ... ... ... «Жабдықтаушы мердігерлермен есеп айырысу» және
тағы да басқа шоттар;
К-т: «Банк мекемесінің ... шоты ... ... ... бұл ... несие қайтарылған уақытта:
Д-т: «Банк мекемесінің қарызы» шоты;
К-т: «Ақшалар» шоты түрінде бухгалтерлік жазуы жазылады.
Осы алынған несие үшін есептелген ... ... ... ... ... шоты;
К-т: «Төленетін сыйақы» шоты түрінде бухгалтерлік жазуы жазылады.
Кәсіпорын бұл міндеттемені ... ... ... ... ... ... шоты түрінде бухгалтерлік жазуы жазылады.
Шетел валютасы түріндегі ... ... ... жағдайын көтеру үшін сырттан инвестиция
тартып, әр түрлі дүние жүзіндегі ірі ... де ... ... ... есептелетін пайызы мен берілетін пайдалану мерзімі жағынан тиімді де
маңызды ... ... ... ... ... мүше ... «СТЭД-БАЙ» иесиесі болып табылады. Бұл қордың ... ... кез ... ... халықаралық валюталық қордан келісілген уакыт
ішінде белгілі бір соманы ұлттық валютадан шетел валютасына ... ... ... мерзімін несие есебінен ұзартуға құқығы бар.
• Шетелдік банктерден немесе басқалардан шетелдік валюта түрінде
несие алған ұйымның бухгалтериясында:
Д-т: «Ел ... ... ... ақшалар» немесе «Шетелдердегі
валюталық шоттардағы ақшалар» шоттарының тиістісі,
К-т: ... ... ... шоты ... ... ... Ал ұйым бұл ... қайтарған уақытында:
Д-т: «Банк мекемесінің қарызы» шоты
К-т: «Ел ішіндегі валюталық шоттардағы ақшалар» немесе «Шетелдердегі
валюталық шоттардағы ақшалар» шоттарының тиістісі түрінде бухгалтерлік ... тыс ... ... ... есеп және ... есеп беру ... ... сәйкес
барлық кәсіпорындар өздерінің меншігіндегі ақшаларының қозғалысын ... яғни өз ... ... ... ... Яғни ... бос тұрған
ақшаларын кәсіпорын басқа кәсіпорындарға инвестиция ... ... ... ... болады. Міне, сондықтан да ұйымдар өзіне қажет ақшаны тек
қана банк мекемелерінен ... ... ... немесе жеке тұлғалардан ... ... ... ... ¥йымдардың басқа кәсіпорындардан алған
несиесіне бухгалтерияда жазылатын екі ... жазу банк ... ... ... ... ... болып келеді.
Ұйым банктен тыс мекемеден несие алған уақытында:
Д-т: «Ақшалар» шоты;
К-т: «Банктен тыс мекемелердің ... шоты ... ... жазылады.
Ал бұл алынған несие қайтарылған уақытта:
Д-т: «Банктен тыс мекемелердің карызы» шоты;
К-т: «Ақшалар» шоты ... ... ... ... ... несие үшін есептелген пайыз сомасына:
Д-т: «Сыйақы түріндегі шығын» шоты,
К-т: «Төленетін сыйақы» шоты түрінде бухгалтерлік жазуы жазылады.
Кәсіпорындар бұл міндеттемені төлеген ... ... ... ... «Ақшалар» шоты түрінде бухгалтерлік жазуы жазылады.
Басқадай несиелік операциялар есебі
Коммерциялық банктер іс жүзінде көбінесе несиені нақты ақшалай емес,
төлем қаржысы ... яғни ... ... ... ... Несие
алушы ұйымдар мұндай ... ... ... ... ... ... қызмет көрсететін жабдықтаушылармен
есеп айырысу үшін пайдаланады. Әрбір вексельдің айналу мерзімі несие ... ... ... ... ... ... келісімшартта қарастырылып
белгіленеді. Бұл айтылған вексельдер айналым ... ... бір ... ... ... ... ... бірнеше рет берілуі мүмкін. ... ... ... ... ... ұйым оны банк ... ретінде табыс етеді. Ал осы вексель түрінде ... ... ұйым ... ... ... банк мекемесіне алған несиесіне ... ... ... ... кәсіпорын өз қалауы бойынша «Басқадай қарыздар» деп аталатын
шотта «Басқадай қысқа ... ... және ... ұзақ ... деп ... аралық шоттарын ашуларына болады. Сонымен қатар бұл
шоттарда алынған несиелердің басқадай түрлері де ... ... ... ... ... ... ақшаларына:
Д-т: «Ақшалар» шоты.
К-т: «Басқадай қарыздар» шоты түрінде бухгалтерлік жазу жазылады.
Бұл ... ... ... ... пайыз (процент) сомасына:
Д-т: «Сыйақы түріндегі шығын» шоты;
К-т: «Басқадай қарыздар» шоты түрінде екі жақты жазу жазылады.
Ал ... ... ... ... «Басқадай қарыздар» шоты;
К-т: «Алынған вексельдер» шоты түрінде бухгалтерлік жазу жазылады.
Банк және ... тыс ... ... шоты бойынша
жүргізілетін операциялар
Алдағы кезең кірістерінің есебі
Кәсіпорынның ағымдағы (есепті) кезенде алған, бірақ бұдан кейінгі
есепті кезендерге ... ... ... ... ... ... ееептеледі. Есепті кезендер арасындагы осындай
кезендерді ... ... ... ... ... ... салық салу
және қаржылык есеп беруді тиімді етіп жасау үшін қажет болып ... ... ... есебі «Алдағы кезең табыстары» деп аталатын
шотта жүргізіледі.
Кәсіпорындар орта және ұзақ ... ... ... ... ... ... ... бағамен сату арқылы таратуына ... ... сату ... мен ... ... ... ... айырма
«Алдағы кезең кірістері» деп аталатын шоттың кредиті бойынша есепке алынып,
содан кейін ... ... ... ... ... кірістері» деп аталатын шот,
К-т: «Бағалы қағаздардың шығыл өтілуінен алынатын кірістер» деп
аталатын шот ... ... жазу ... ... кірістері» деп аталатын шотта алдын ала сатылған ... ... жол жүру ... ... ... келіп түскен ақшалар
және жүк немесе жолаушылар таситын көлік (автокөлік, ... ... ... көлігі және тағы басқа) құралдары үшін күні бұрын төленген ақы
есептеледі. ... ... ... ... ... ... ... «Ақшалар» шоты,
К-т: «Алдағы кезең кірістері» шоты ... ... ... ... ... ... (ағымдағы) айдың табысы болып
саналатын, ... яғни ... ала ... табыстар ұйымның бухгалтерлік
есебінде:
Д-т: «Алдағы кезең кірістері» деп ... ... ... сатудан алынатын және басқадай алынатын кіріс»;
«Акциялардан дивиденд және сыйақы түріндегі кіріс» немесе «Негізгі
емес қызметтен алынатын ... ... деп ... ... ... жазылған бухгалтерлік жазуда көрсетіледі.
Жоғалған, ұрланған немесе басқа да жетіспейтін құндылықтар бойынша
кінәлі адамдардан өндіріп ... ... яғни ... ... ... ... ... шешімі шығарылған
Д-т: «Жұмысшылар мен қызметкерлердің борышы» деп аталатын шот;
К-т: «Алдағы кезең кірістері» деп аталатын шот ... екі ... ... ... ... ... ... басқа да жетіспейтін құндылықтар
бойынша кінәлі адамдардан өндіріп алынуға тиісті. яғни ... да ... ... сомалары өтелуіне қарай:
Д-т: «Ақшалар» немесе «Қызметкерлермен еңбекақы бойынша есеп
айырысу» шоты,
К-т: «Жұмысшылар мен ... ... деп ... ... ... ... ... кезең кірістері» деп аталатын шот бойынша операциялардың
есебі алдағы кезендегі табыстардың түрлері ... ... ... немесе машинограммада жүргізіледі.
Алдағы кезең кірістері шоты бойынша жүргізілетін операциялар
Дивидендтер бойынша есеп айырысу
операцияларының ... ... ... олардың акцияларының саны мен
түрлеріне қарай (сәйкес) тиесілі акционерлік ... ... бір ... ... оның ... осы қоғамның акционерлерінің жалпы жиналысында
бекітіледі. Ескертетін жағдай, ... бар ... ... есептелетін
дивиденд сомасының мөлшері ол акцияны шығарған кезде белгіленген мөлшерден
және де жай акцияларға есептелетін дивиденд сомасы мөлшерінен кем ... ... ... ... бар деп аталатын түрі үшін кәсіпорын
дивиденд сомасын есепті жылы ... ... ... ... ... төлеуі тиіс. Акционерлер мен оларға төленуге тиісті дивидендтер
бойынша есеп айырысу есебі «Дивидендтер бойынша есеп айырысу» деп ... ... ... ... Дивидендтер есептеген уақытта:
Д-т: «Есепті жылдың бөлінбеген табыс (жабылмаған зиян)» шоты немесе
есепті жылда алынған бөлінбеген табыс ... ... ... ... ... табыс (жабылмаған зиян)» деп аталатын шоты,
К-т: «Қарапайым акциялар бойынша есеп айырысу» немесе «Артықшылығы
бар ... ... есеп ... деп ... ... тиістілері
түрінде бухгалтерлік жазу жазылады.
Акцияларға, дивиденд төлеу бойынша заң ... ... ... құжаттарында қаралған міндеттемелер негізінде, бөлінбеген
табыстың болмауынан немесе жетіспеушілігінен, ... ... ... бар ... ... ... ... «Резервтік капитал» деп аталатын шот;
К-т: «Артықшылығы бар акциялар бойынша есеп айырысу» деп ... ... ... жазу жазылады.
Акционерлерге есептелген дивиденд сомасынан ұсталатын табыс салығы
сомасына:
Д-т: «Қарапайым акциялар бойынша есеп айырысу» немесе «Артықшылығы
бар акциялар ... есеп ... деп ... ... тиістілері;
К-т: «Бюджетпен басқадай операциялар бойынша есеп ... ... шоты ... ... жазуы жазылады.
Ал бұл есептелген табыс салығының сомасы бюджетке аударылған уақытта
кәсіпорынның бухгалтериясында:
Д-т: «Бюджетпен басқадай операциялар бойынша есеп айырысу» шоты;
К-т: «Ақшалар» шоты ... екі ... жазу ... ... және ... бар акциялар бойынша акционерлерге дивидендтер
төленген уақытта:
Д-т: «Қарапайым акциялар бойынша есеп айырысу» немесе «Артықшылыгы
бар акциялар бойынша есеп ... деп ... ... ... ... шоты ... екі жақты жазуы ұйымның
бухгалтериясында жазылады.Сондай-ақ, жай және ... бар ... ... ... ... ... есеп ... есебі әрбір акционер бойынша есеп айырысу шоттары ... ... ... ... есеп ... шоты ... ... есеп айырысу операцияларының есебі
Бюджет - жалпы мемлекеттік тұрғыдан бөлініп (бекітіліп) пайдалану,
жұмсау үшін ... ... қоры ... ... Бюджеттің қаржысы
экономиканы ... ... ... ... ... ... және ... да мақсаттарға пайдаланады.Қазакстан ... ... ... жеке және ... ... алынатын салықтар,
Мемлекеттік бюджетті толықтырудың негізгі көзі болып табылады.
Әлеуметтік салық
Әлеуметтік ... - ... ... ... төлейтін
салықтарының бірі. Оның басқа салық түрлерінен ерекшелігі, бұл
салықтың мөлшері кәсіпорынның ... мен ... ... ... мен ... жұмысы үшін есептелетін еңбекақы төлеу
қорына тікелей байланысты болып табылады. Яғни бұл ... ... ... ... ... бір ... ... есептеліп
кәсіпорынның шығындарына қосылып отырады. ... та ... ... ... ... ұсталмайды: Әлеуметтік салықты
төлеушілердің қатарына барлық ... ... мен ... ... жеке ... жатады.
Әлеуметтік салық салу объектісіне, яғни еңбекақы төлеу қорына
табыстың барлық ... ... оның ... әр түрлі сыйақылар,
жәрдемақылар, жеке әлеуметтік жеңілдіктер және тағы да ... ... ... ... ... салық ағымдағы айдың
еңбекақы төлеу қорының заңда қаралған ... ... ... ... ... 15-ші ... ... төленуі тиіс. Кәсіпорында
әлеуметтік салық сомасы ... оның ... ... ... ... және әкімшілік шығындар» деп аталатын шот;
К-т: «Әлеуметтік салық» деп аталатын шот.
Ал ол сома ... есеп ... ... ... «Әлеуметтік салық» деп аталатын шоты;
К-т: «Ақшалар» деп аталатын шоты ... ... ... ... ... ... ... жылда салық салынатын табыстары бар занды тұлғалар ... ... ... ... ... салығын төлеушілер қатарына заңды
түлғалар, олардың филиалдары және оқшауланған (дербестелген) ... ... ... ... ... ... анықтау үшін, жылдық
табыстың жинақталған сомасынан ... табу ... ... ... мен
шеккен зияндардың сомасын шегереді.
Кәсіпорынның жылдық табысына, яғни жыл бойы кіріс еткен сомаларынын
жиынтығына ... ... ... өнімдер, атқарылған жұмысы мен
көрсетілген қызметі және басқа да операциялар үшін салық ... ... ... ақшалай немесе басқа да қаражаттары, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... есеп ... ретінде үшінші
тұлғаларға жіберілген немесе тікелей не болмаса жанама ... ... ... ... ... ... және одан шегерілетін шегерімдер мен
жеңілдіктердің құрамы, сондай-ақ салынатын табыс салығының мөлшері салық
кодексінде ... ... ... ... ... ... ... тұлғаның салық
салынатын табысының декларациясын» ұсынуға тиіс.
¥йым өзінің есепті жылдағы алған табысы ... ... ... ... ... бухгалтерлік есепте мына түрдегі екі жақты жазу жазылады:
Д-т: «Корпоративтік табыс салығы бойынша шығындар» шоты;
К-т: «Төленетін корпоративтік табыс ... - ... бұл сома ... ... «Төленетін корпоративтік табыс салығы» деп аталатын шот;
К-т: ... деп ... шоты ... ... ... қалдырылған корпоративтік табыс салығының есебі
Бухгалтерлік есепте табыстың (зиянның) сомасы бухгалтерлік есеп
стандартына сәйкес анықталған табыс пен ... ... ... ... ... (зиянның) сомасы салық заңына сәйкес анықталады.
Салық заңы талаптарының бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... ... табыс пен салық салынатын
табыстың арасында айырмашылық пайда болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... болып бөлінеді.
Тұрақты айырмашылықтың пайда болу себебі, бухгалтерлік табысты
анықтау барысында есепке алынатын табыс пен ... ... ... ... ... ... ... алынбайды. Тұрақты айырмашылықтар
қатарына мыналар жатады:
валюталык ... ... ... ... ... ... төленетін айыппұл ықпалшаралары (санк-
циясы);
кәсіпкерлікпен байланысты емес шығындар;
Қазақстан Республикасы Үкіметі белгілеген ... ... ... ... ... ... тағы да ... шығындар.
Уақытша айырмашылықтың пайда болу себебі есеп беретін кезенде
есептелген бухгалтерлік табыстар мен ... ... ... бойынша
сомасы осы кезеңдегі салық салынатын табыстарды анықтарда есепке алынбай
келген ... ... ... табыстардың құрамына кіргізіледі.
Сөйтіп, есеп беретін кезеңдегі пайда болған уақытша ... ... ... ... күшін жояды.
Уақытша айырмашылық мыналардың нәтижесінде пайда болады;
• бухгалтерлік ... ... ... табыстар мен
шығындарды мойындау ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеппен
салық есебінде амортизациялы қайырымды есептегенде әр түрлі әдістерді
қолданудан;
негізгі ... ... ... ... ... ... ... есептен шығарудан болатын
айырмашылықтан және тағы да басқалардан.
Бухгалтерлік және ... ... ... ... пайда болған айырмашылықтар «Кейінге қалдырылған корпоративтік
табыс салығы» деп аталатын шотта жүргізіледі. Бұл пассивті шот ... ... ... ... ... бұл шот ... ал
азайғанда дебиттелінеді. Кейінге қалдырылған салық сомалары бұл ... ... ... ... ... ... салынатын салық
Қосылған құнға салынатын салық тауарларды өндіру, ... ... ... ... және ... айналысы барысында қосылған құн өсімінің
бір бөлігін ... ... осы елге ... ... кезіндегі аударым
болып табылады. Бұл ретте ... ... ... мен ... салынатын
импорт салық объектісі болып табылады. Қосылған құнға салынатын салық
«Қосылған құнға салынатын ... ... ... Бұл ... ... ... салынған салық сомасы, ал дебитіне бюджетке
аударылған және субъектінің жабдықтаушыларға тиісті түрде ... ... ... төлеген сомалары жазылады. Бюджетке төленуге тиісті қосылған
құнға салынатын салық өткізілген өнім, орындалған жұмыс немесе ... үшін ... ... ... ... салықтың сомасы мен сатып
алынған тауарлар, материалдар мен жабдықтаушылардың көрсеткен ... ... үшін ... ... ... ... салынатын салық
сомаларының арасындағы айырма ретінде айқындалады. Қосылған құнға салынатын
салық мөлшері Қазақстан Республикасының салық ... ... ... ... табыс салығы
Есепті жыл бойы салық салынатын табысқа ие болған жеке тұлғалар
салық ... ... ... Жеке тұлғалардың жылдық жиынтық табысына
еңбекакы ... ... ... ... қызметтен алатын табыстары,
жеке тұлғалардың мүліктік табыстары және тағы да ... ... ... тұлғалардың мүліктік табысына тек қана активтін келесі
түрлерінің құндарына ... ... ... ... ала ... ... ... өсімі жатады: салық төлеушінің тұрақты тұратын жері
болып табылмайтын, жылжымайтын мүліктің, ... ... ... және ... ... емес ... ... үлесінен;шетелдік
валютадан; асылтастар және асыл металдардан, ... ... ... ... асыл ... және асыл ... бар баска да
бұйымдардан, өнер туындылары мен антиквариаттардан. Жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... ... салығының мөлшерін ай сайын бір қалыпты ұстау үшін ... ... ... сомасы мен одан ұсталатын табыс салығының сомасы
есептелетін айлардын санын білдіретін сан мәні бар ... 12 ... ... ... есептеу көрсеткіші белгіленген. Мердігерлік шарт
бойынша жұмыс істейтін тұлғаларға төленетін төлем, ... бір ... ... ... басқа да төлемдерден ... ... ... бұл
есептеу көрсеткіші қолданылмайды. Жеке тұлғалардан табыс салығы ұсталған
уақытта:
Д-т: »Қызметкерлермен еңбекақы бойынша есеп айырысу» шоты;
К-т «Бюджетке ... ... ... ... және міндетті
төлемдер» шоты түріндегі бухгалтерлік жазуы жазылады.
«Акциздік салықтар»
Акциздік (жанама) ... ... - ... тауардың бағасына
қосылатын сатып алушы төлейтін салық болып табылады. Акциздік ... ... ... ... аумағында шығарылған немесе
Қазақстан Республикасының аумағына импортталған тауарлар, яғни ... ... ... ... ... ... бар басқа да өнімдер
және күнделікті қолданылмайтын басқа да ... ... ... ... ... ... өндіретін немесе
акциздеуге тиісті тауарларды импорттайтын ... ... ... ... ойын ... жүзеге асыратын барлық занды тұлғалар
акциз салығын төлеушілер болып табылады. Кәсіпорындарда акциз ... ... ... ... деп ... ... «Акциз салығы» деп аталатын шоты түріндегі бухгалтерлік жазуы
жазылады.
Кәсіпорындар мен ұйымдар бүл ... ... ... ... ... ... жерге, көлік құралына және мүлкіне заңда бекітілген
мөлшерде ... ... ... ... ... бұл ... есептелген уақытта
кәсіпорынның бухгалтериясында:
Д-т: «Жалпы және әкімшілік шығындар» деп ... ... «Жер ... ... салық»;
«Мүлікке салық» деп аталатын шоттар ... екі ... ... ... ... басқадай салықтар мен алымдар» шотында
Қазақстан Республикасы зандарьшда қаралған баскадай салықгар, ... ... ... ... Бұл айтылғандардың қатарына:
шығарылған бағалы қағаздарды тіркеу алымы;
жер қойнауын пайдаланушылардың ... ... ... және тағы да ... ... ... мен ... төлемдердің түрлері, мөлшері және
олардың төлеу тәртібі Қазақстан ... ... ... ... есеп айырысу» шотынын кредитіне ... ... ... ... есептелген салық, алымдар мен міндетті
төлемдер сомасы, ал бұл ... ... ... ... төленген шоттар-дың
кредитінен төленген сомалар жазылады.
Еншілес (тәуелді) серіктестіктердің алашақ (кредиторлық)
қарыздарының ... ... ... кредиторлық қарыздардың есебі
«Еншілес серіктестіктердің алашағы», «Тәуелді серіктестікгердің ... ... ... ... ... ... деп ... шоттарда жүргізіледі. Бұл шоттар пассивті, күрделі шоттар
болып табылады. Талдамалық есеп әрбір ... ... ... ... ... ... ... немесе
тізімдемеде жүргізіледі. Ірі кәсіпорындардың тал-дамалық ... және ... есеп ... таңдамалық есебінің
карточкалары пайдаланады.
Еншілес (тәуелді) кәсіпорыннан бас кәсіпорынның алған ... ... ... ... мына ... ... жазу жазылады:
Д-т: « Материалдар» шоты;
К-т: «Еншілес серіктестіктердің алашағы»,
«Тәуелді серіктестіктердің алашағы» ... ... ... ... ... ... тиістілері.
Ал еншілес (тәуелді) кәсіпорыннан бас кәсіпорынның алған дайын
өнімдері, ... ... және ... емес ... ... ... есебінде:
Д-т: «Материалдық емес активтер»;
«Негізгі құралдар» және тағы да басқа шоттар;
К-т: «Еншілес серіктестіктердің алашағы»;
«Тәуелді серіктестіктердің алашағы» немесе «Бірлесіп ... ... ... деп ... ... тиістілері түріндегі екі
жақты жазуы жазылады.
Еншілес (тәуелді) кәсіпорынға бас кәсіпорынның өтеген ... ... ... ... ... алашағы» немесе «Бірлесіп бақыланатын
заңды тұлғалардың алашағы» деп ... ... ... ... деп ... шоты ... ... жазу
жазылады.
Бас кәсіпорын мен еншілес (тәуелді) серіктестіктер арасындағы есеп
айырысуларды салыстырып, тексеру ... ... ... ... кредиторлык қарыз сомаларымен ... мына ... жазу ... ... ... ... ... серік-
тестіктердің алашағы» және «Бірлесіп бақыланатын занды тұлғалардың алашағы»
деп аталатын шоттардың ... ... ... ... ... ... берешегі» және «Бірлесіп бақыланатын занды тұлғалардың
берешегі» деп аталатын шоттардың тиістілері. ... ... ... ... алашағы» және «Бірлесіп бақыланатын
занды тұлғалардың алашағы» деп аталатын шоттарда талдамалық есеп ... ... ... ... бойынша есеп айырысуесебі
Басқа заңды немесе жеке ... ... ... немесе
көрсетілетін қызметтер үшін алдын-ала алынған аванс сомалары ... ... ... «Тауарлық-материалдық қорларды қою үшін алынған аванстар»
және «Жұмыстарды орындау және қызмет ... үшін ... ... ... ... ... ... операцияларға сәйкес кәсіпорынның алынған аванс
сомасына:
Д-т: «Ақшалар» шоты;
К-т: ... ... қою үшін ... аванстар»
немесе «Жұмыстарды орындау және қызмет көрсету үшін алынған ... ... ... ... түрінде екі жақгы жазу жазылады.
Ал сатап алушыларға босатылған тауарлар, ... ... ... ала ... ... ... ... «Тауарлық-материалдык қорларды қою үшін алынған аванстар»
немесе ... ... және ... көрсету үшін алынған аванстар» деп
аталатын шоттарының тиістілері;
К-т: «Сатып алушылар мен тапсырыс ... ... ... ... ... ... деп аталатын шоттардың
тиістілері түрінде бухгалтерлік жазу жазылады.
Егер алынған ... ... ... ... ... бөлігі
тапсырыс берушілерге, сатып алушы заңды ... жеке ... ... ... кою үшін ... аванстар»
немесе «Жұмыстарды орындау және қызмет көрсету үшін алынған ... ... ... тиістілері;
К-т: «Ақшалар» деп аталатын шоты ... ... ... ... ... ... есебі әрбір аванс берген
ұйым бойынша бөлек жүргізіледі.
Жабдықтаушы және қызмет көрсетушілермен есеп айырысу есебі
Кез келген кәсіпорын үзіліссіз және ырғақты ... ... ... ... ... керекті материалдармен жабдықтап отырудың маңызы зор болып
табылады. ... ... ... ... және
әлеуметтік дамыту жоспарларына сәйкес жүргізіледі. Кәсіпорын өнім өндіруші
ұйымдармен, ... ... ... ... ... ... және ... қамтамасыз ету жөнінде келісімшарттар жасасады
немесе өзінің делдалдары арқылы биржадан сатып алады.
Осы жоғарыда аталған ұйымды керекті материалдармен және ... ... ... кәсіпорындар мен есеп айырысуының есебі
«Жабдықтаушы және мерді-герлермен есеп ... деп ... ... Бүл ... есеп ... сомасының деңгейіне және ... ... ... ... мен ... ... ... жұмыстары мен есебі жүргізіледі. «Жабдықтаушы
және мердігерлермен есеп айырысу» деп ... ... ... ... ... бойынша жабдықтаушылардың акцептелген шот-
фактурасына сәйкес есептелген сомалар, ал бұл ... ... ... деп ... шотының және басқа да шоттардың кредитінен (төленген
жерлеріне байланысты) оларға төленген сомалар ... ... ... есеп ... шоты ... есеп нөмірі 6-журнал-ордерде
жабдықтаушы-мердігерлердін әрбір шот-фактурасы бойынша бөлек жүргізіледі.
Бұл ... ... ... материалдық құндылықтардың, жұмыстар мен ... ... ... ... ... мәліметгер жазылады.
Келіп түскен шот-фактураларды алдымен үлгілі түрі М-1 ... ... ... журналына» тіркейді. Бұл журнал бойынша ұйымда ... ... ... ... бақылау жасалады. Журналға жазылуға
тиісті ... ... ... тауар-көлік жүк құжаттары
(накладнойлары), кіріс ордерлері, материалдарды ... ... ... кәсіпорын қоймасына материалдық құлдылықгардың келіп түсуіне
қарай жазып отырады. Журналға тек ... ... ғана ... ... есебі
Кейбір жағдайларда келіп түскен материалдық құндылықгардың құжаттары
(шот-фактуралары) болмауы мүмкін. Мұлдай құлдьшықтарды ... деп ... ... ... фактураланған, яғни
шот-фактураларымен бірге келген жеткізілімдер тәрізді әрбір ... жеке ... ... ... жазу үшін үлгілі түрі
М-7 «Материалдарды қабылдау туралы ... ... олар ... ... ... ... қабылдау кезінде артық
шыққан тауарлық-материалдық құндылыктарға да ... ... ... ... уақытында оларға бұрын жазылған
деректер сторно етіліп нөмірі 6-жүрнал-ордерге ... ... ... ... ... ... аяғына дейін кәсіпорынның қоймаларына
түспеген тауарлық-материалдық құлдылықтардың шот-фактуралары ... ... ... негізінде 6-журнал-ордерге әдеттегі тәртіп бойынша жазу
жазылады. Айдың аяғында жолдағы материалдық құндылықтардың сомасын журнал-
ордердің «Келіп түспеген жабдықтаушы ... жүк ... деп ... ... ... ... бойынша жиынтықтарды шығарғаннан
кейін жолдағы тауарлық-материалдық қорлардың құнын материалдық қорлар
шоттарына жазады, олар ... ... ... есебіне жатқызьшмаса да,
жедел ескеріліп отырады. Сөйтіп, -материалдық ... ... ... ... ... түрде есептелініп, олардын құндары жабдықтаушылар мен есеп
айырысулар тұрғысында дебиторлық қарыз болып ... ... ... жолдағы материалдардың қалдығы сторно етіледі (қызыл ... және ... ... есеп ... ... ... ай ... «Жабдықтаушы және мердігерлермен есеп
айырысу» деп аталатын шот ... ... ... ... ... кұрылымы жабдықтаушылар және мердігерлермен есеп айырысу
жөніндегі қалдықтар туралы ... ... ... ету үшін және ... жедел бақылау үшін мына топтардан қалыптасады: құны ... іс ... ... (қабылданбаған) материалдық қорлар, керсетілген
қызметтер, орындалған
жұмыс бойьшша есеп ... ... ... бойынша есеп айы-
рысудан;
• мерзімінде төленбеген есеп айырысулардан.
Жабдықтаушы және ... есеп ... ... ... мынадай
шоттар корреспонденциясы беріледі.Кәсіпорынның басқа ... ... ... ... ... тауарлық-материалдық қорлар үшін (қосылған қүлға
салынған салық есебінсіз) акцептелген шот-фактурасына:
Д-т: «Материалдар» немесе «Тауарлар» деп аталатын шоттардың тиістісі;
К-т: «Жабдықтаушы және ... есеп ... деп ... бұл ... үшін ... қосылған құн салығы сомасына:
Д-т: «Қосылған құлға салынған салық» деп аталатын шоты;
К-т: «Жабдықтаушы және мердігерлермен есеп ... деп ... ... екі ... жазу ... шот фактурасының қай шоттан төленгеніне қарай:
Дт: «Жабдықтаушы және мердігерлермен есеп ... деп ... ... деп ... шоты ... ... жазу жазылады.
Шот-фактура бойынша кәсіпорынның жабдықтаушыларға тауарларды ... ... ... ... ... ... ... сомасы ұйымның
тауарларды (қызметтерді) сату барысында есептелінген бюджетке төленетін
қосылған құнға салынған салықтың сомасынан шегерілгенде:
Дт. ... ... ... ... деп ... ... ... толтырылатын қосылған құнға салынған салық» деп аталатын
шот түріндегі жазуы жазылады.
Басқа да ... ... мен ... ... ... ... ... міндеттемелер есебі «Жалдық міндеттеме»деп аталатын ... Бұл шот ... ... есеп ... шоты ... ... кредиті бойынша жалға алушы ұйымның негізгі ... ... ... ... үшін ... ... кәсіпорынға қарызы көрініс табады.
Ал «Жалдық міндеттеме» деп аталатын ... ... ... ... ... беруші кәсіпорынға жалдық міндеттеме бойынша қарыздың
төленуі көрсетіледі.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. «Бухгалтерлік есеп және ... есеп беру ... 2002 ... маусымдағы Қазақстан Республикасының №309-11 заңы.
2. Қазақстан Республикасы Президентіиің ... ... ... ... ... 1998 жылғы 20 қарашадағы
№20 заң күші бар Жарлығы (2001 ... 15 ... ... ... «Салык және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы»
4. 2001 ... 12 ... ... ... ... ... ... Республикасы Президентінің «Акционерлік қоғамдар
туралы» 1998 жылғы 10 шілдедегі №2811 заң күші бар Жарлығы.
6. Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... - ... ... және
7. .Халықаралык каржылық есеп беру стандарттары. (Аудармашы
Тарусина В.И.), - М., ... ... ... есеп және ... ... М.М.), - М., ... Бухгалтерлік есептің ... ... ... ... ... 2002 ... 18 кыркүйектегі
№438 бұйрығьмен бекітілген.
10. Абленов Д.О. Основы аудита. - Алматы: Әкономика, 2003.
11. Ажибаева З.Н. ...... ... ... ... В.Д. ... ... - М.: Әкономика, 1994.
13. Андросов А.М. Бухгалтерский учет. — М.: ... и ... ... Ә.Ә. ... есеп теориясы және принциптері. '
- Алматы: АЙАН, 2001.
15. Безруких П.С. Бухгалтерский учет. — М., 1996.
16. ... Д., Амат О. ... ... учет: Справочник:
Пер. сангл.-М., 1997.
17. Ван Хорн Дж. К. Основы управления финансами. - М: Финансы и
статистика, ... ... К.Ш., ... С.К., ... З.К. ... и ... отчетности. — Алматы: Қаржы-қаражат, 1998.
Ержанов М.С., Ержанова А.М. Оснозы бухгалтерского учета и новая
корреспонденция счетвв. — ... ... и К, ... З.В. ... ... ... - М: ... и
статистика, 1998.
Кондраков Н.П. Бухгалтерский учет. - М., 1996.
Коіідраков Н.П. ... ... ... и ... -М.: - ... ... К.К. Корреспондсішия счетов. - Алматы: БИКО, 2000.
Кеулимжаев К.К. и др. Финансовый учет на предпрііятии (Под
редакции Р.М. Рахимбековой). - ... ... ... Қ.К., ... З.Н., ... Н.А., ... ... есеп - Алматы: Әкономика, 2001.
Кеулімжаев Қ.К., Толегенов Ә.Т., Байдаулетов М.Б., ... ... ... ... ... ... шрреспондеішиясы. Алматы: - Әкономика, 1998.
Кутер М.И. Бухгалтерский учет: основы теории. - М.: 1997.
Кутер М.И. Теория и ... ... ... - М.: ... ... Әкспертное бюро, 2000.
Кузьминский А.Н. Теория бухгалтерского учета. Киев, 1990.
Крятова Л.А., ... Х.Х. ... учет ... ... ... ... Е.П., Парашутин Н.В., Бабченко Т.Н. Бухгалтерский учет ... 1995. ... А.Д., ... В.А., ... Ж.Г., ... П.А.
Бухгалтерский учет. - М: ГРОССБУГ - ... Т.Н. ... ... ... она была? - М., 1995
Макаров В.Г Теоргтические основы бухгалтерского учета. - М.:
Фшіансы, 1978.
Мюллер Г., ... Миик Г. ... ... ... ... ... В.Л. Бухгалгерский учет хозяйетвуіоших
субъектов.
- Алматы: ... ... ... Б., ... X.. Колдуәлл Д Принципы бухгалтерского учета:
Пер. с англ. / Под ред. Я.В. Соколова. — М.: Финансы и ... 1996.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бухгалтерлік есеп - қаржылық бақылаудың ақпарат көзі17 бет
Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп жүйесін реттеудегі аудиттің маңызы мен қажеттілігі51 бет
Бухгалтерлік есепке алу және қаржылық есеп беру туралы15 бет
Кәсіпорынның шаруашылық – қаржылық қызметі. Бухгалтерлік есептің ұйымдастырылуы. Есеп саясаты70 бет
Кәсіпорынның шаруашылық – қаржылық қызметінің жалпы сипаттамасы. бухгалтерлік есептің ұйымдастырылуы. есеп саясаты49 бет
Қазақстан Республикасының бухгалтерлік және қаржылық есептілік туралы заңы38 бет
Қаржылық есеп және кәсіпорынды басқаруда бухгалтерлік баланстың ролі мен маңызы45 бет
Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарына сай бухгалтерлік есеп7 бет
Ақша қаражаттарының есебі,талдауы32 бет
Бухгалтерлік есеп стандартына түсініктеме4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь