Биполярлы жүйенің аяқталуы және Европадағы интеграциялық және дезинтеграциялық үрдістердің күшеюі

Кіріспе 2.17

1 Биполярлы жүйенің аяқталуы және Европадағы
интеграциялық және дезинтеграциялық үрдістердің
күшеюі 18.24

1.1 Еуропалық саясаттың факторы ретіндегі Германия және
оның бірлесуінен кейінгі дербес сыртқы саясаты 25.36
1.2 Еуропа континентіндегі қақтығысты үрдістер:
Оңтүстік . Шығыс Еуропа дезинтеграциясы 36.39
1.3 Социалистік Федеративті Югославия Республикасының
құлауы және жаңа Балқан қақтығысы ( Босния және
Герцеговина мен Косово қақтығысы) 40.49

2 Балқандағы қақтығыстарды реттеудің жолдары
және Германияның саясаты 50.51

2.1 Солтүстік альянс және жаңа Бундесвер 51.55
2.2 САО жоспарлары және қақтығыстарды реттеудегі ЕО 55.65

3 Балқан саясатындағы еуропалық фактор 66.69

3.1 Косово және Македониядағы этникалық
Қақтығыстарды реттеудегі Германия дипломатиясы 70.77
3.2 Сербия мен Черногория қатынастары 77.86
3.3 Косово мәселесі 86.88

Қорытынды 89.92

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 93.97
Тақырыптың өзектілігі. XX ғ. 90 жж. әлемдік саяси бетбұрыс сипатындағы оқиғалар, яғни екі неміс елдері Федеративті Германия Республикасы мен Германия Демократиялық Республикасының қосылуы, Шығыс және Батыс қақтығысының аяқталуы, Кеңес Одағының құлауы, Варшава Шарты Ұйымының тарауы Оңтүстік – Шығыс Еуропа аймағында дезинтеграциялық үрдістердің орын алуына себепкер болды. Олар екі түрлі жолда дамыды, яғни аймақтағы көпұлтты және автономиялық республикалардан тұратын федерациялар бейбіт және қақтығысқа толы формада ыдырауға ұшырады.
Югославияның күйреуі мен ұлтаралық және діндер арасындағы қақтығыстардың бірте-бірте орын алуына алып келген Балқан түбегіндегі дағдарыс бірполярлы әлем кезеңіндегі алғашқы аймақтық ірі қақтығыстардың бірі болып саналды.
Балқан түбегі көп мөлшерде әлемнің өзге аймақтарына қарағанда радикалды өзгерістер мен тоқтау салынбайтын зорлық – зомбылықтың ортасына айналды. Сонымен қатар, бұл жер қақтығыстарды реттеу барысындағы жаңа әдіс – тәсілдердің қолданылған кеңістігі болды. Батыс пен Шығыс қарама - қайшылықтарының нәтижесінде бұрын қатаң коммунистік ішкі саясат пен мемлекетаралық тұрақтылық орнаған аймақ 90 жж. мультиэтникалық көп дінді ұстанушы мемлекеттердің қанқұйлы күйреуін, соғыстар қасіретін, ұлттық қудалаушылық пен «этникалық» тазартуды басынан өткізді. Осының барлығы Еуропалық Одақтың қауіпсіздік кепілдігі болу рөлін қарастырған аймақта орын алды және тұрақтылық пактісін өз тәжрибесі ретінде қақтығыстардан зардап шеккен осы аймақ мәселесіне көрегендік шешім қабылдауды қамтамасыз ету үшін қолданды. Дәл осы жерде зорлық – зомбылық қақтығыстарына тегеурінді шек қою үшін күш қолдану заңдылығын тану туралы мәселесі ерекше қауырттықты талап етті.
Балқан түбегінде бүкіл «қырғиқабақ соғысы» кезеңінде халықтардың өзін - өзі анықтау шекарасы туралы мәселесінде қалыптасқан халықаралық консенсус ерекше бір шиеленісті жағдайда болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін деколонизация үрдісі халықтардың өзін - өзі анықтау мақсатында және соның нәтижесінде жүргізілді.
Жалпылама мойындау - өзін-өзі анықтау бұрын колония болған елдерге тәуелсіздік алып беру қағидасына байланысты болды, алайда ол тәуелсіздік кейбір мультиэтникалық елдердің бөліктеріне таратылмады. Себебі, арықарайғы анықталу қағидаларының кейбір мүлде аз халықтар арасында орынсыз таратылуы көптеген өмір сүруге қабілетсіз мемлекеттердің пайда болуына, бір сөзбен айтқанда бытыраңқылыққа әкелетін еді.
Коммунизм мен “қырғиқабақ соғысының” аяқталуы мультиэтникалық және көпдінді мемлекеттер тұтастығын қамтамасыз ететін тәртіп және билік жүйесін әлсіретті. Югославияның құлауы онда аса қатерлі зорлық –
1. Кайзер К. Балканы как модель // Internationale Politik, 2003-№11, 9 -
бет
2. Общее рамочное соглашение о мире в Боснии и Герцеговине
A/50/790, S/1995/ 999 Russian // www.un.org
3. Соглашение Рамбуйе, Временное соглашение о мире и
самоуправление в Косово S / 1999/ 648 Russian // www.un.org
4. Соглашение о Контрольной миссии ОБСЕ в Косово S / 1998 / 978
Russian // www.un.org
5. Stabilitätspakt für Südosteuropa Köln, 10 Juni 1999, Übersetzung //
www.auswaertiges-amt.de
6. «2+4» Die Verhandlungen über die äußeren Aspekte der Herstellung der
deutschen Einheit, eine Dokumentation // Auswärtiges Amt, Referat
Öffentlichkeitsarbeit, Bonn, 1993 – 122 бет
7. „Aktuelles zur Kosovo-Frage“ Германия сыртқы істер министрлігінің
арнайы мәлімдемесі // www.auswaertiges-amt.de
8. Резолюция № 1244 СБ ООН, принятая на 4011 заседании от 10 июня
1999 г.// www.un.org
9. Helmut Kohl, „Ich wollte Deutschlands Einheit“. // Dargestellt von Kai
Dieckmann und Ralf Georg Reuth, Berlin 1996
10. “За миропорядок на основе сотрудничества”. Интервью с
Федеральным канцлером Герхардом Шредером // Internationale
Politik, 2003 - №5
11. «Референдум о Конституции ЕС во Франции, эмбарго на поставку
вооружений в Китай, Россия, США, Косово», интервью с высоким
представителем ОВПБ Хавьером Соланой, // Internationale
Politik, 2005 - №5-6
12. Размышления о европейской стратегии безопасности: Javier Solana,
Ein sicheres Europa in einer besseren Welt, Europäischer Rat,
Thessaloniki, 20.6.2003 [Х-Солана Безопасная Европа в новом,
лучшем мире, Европейский Совет, Фессалоники, 20.6.2003], //
Internationale Politik, 2003 - № 9, стр.
13. Rede des Bundesaußenministers Dr. Kinkel vor der KSZE am 17.05.1994
in Wien // Bulletin, Nr. 46 vom 20.05.1994. – S. 411-414
14. НазарбаевН.Ә. «Жүз жылға татитынон жыл» ҚР тәуелсiздiгiнiң он
жылдығына арналған салтанатты жиналыста сөйлеген сөзi
//Атамұра, 2001– 112 бет.
15. Киссинджер Г. «Дипломатия» Перевод В.В. Львова // Москва,
Ладомир, 1994(97) – 847 бет
16. Цыганков П.А. Теория Международных Отношений // Гардарики,
Москва, 2003 – 590 бет
17. Токаев К.К. «Внешняя политика Казахстана в условиях глобализации» // Алматы, 2000 – 583 бет
18. Укрепление мира и стабильности на Балканах // брифинг НАТО,
Февраль, 2005 - 12 бет
19. Упрочение мира и стабильности в районах кризисов // брифинг
НАТО, октябрь 2003 – 5 бет
20. НАТО после Праги // www.nato.int
21. Преобразованная НАТО // мерзімдік басылым
22. Manfred Ertel, Renate Flottau, Marion Kraske. Fromme Wünsche // Der
Spiegel 2006 № 4 – 2 бет
23. Сеңгірбай М. Бағы ашылмаған Балқан // Заман Қазақстан 1999.-
23-наурыз
24. К. Жұмағали. Косово қақтығыстар күрделене түсуде // Заман
Қазақстан, 1998.- наурыз-13
25. Жақып М. Боснияда не болып жатыр // Егемен Қазақстан 1995.-
шілде-30.08
26. Жақып М. Соғыстан кейін де өмір бар екенін ұмытпағанын жөн //
Егемен Қазақстан, 1999 ж. 2-сәуір
27. Сахариев Е. Балқан өңірі отқа оранды // Түркістан, 1999.- сәуір-7
28. Шағатай Ж. Югославия әлі де жолайрықта // Түркістан.-2000
қыркүйек-29
29. Уәлиұлы Ә. Отқа оранған Югославия // Сыр бойы 1999.-маусым-3
30. Серікбай А. Югославияның ыдырауы // Дала мен қала 2003.- 8 шілде.- (№5).- 3 – бет
31. Neue deutsche Außenpolitik. Joachim Krause. Die transatlantischen
Beziehungen seit dem Ende des Kalten Krieges // Schwalbach,
Wochenschau Verlag, 2003 – 254 бет
32. Johannes Varwick, Wichard Woyke. Die Zukunft der NATO,
Transatlantische Sicherheit im Wandel, Analysen / Opladen, Leske-
Budrich, 2000 - 321 - бет
33. Kurt R. Tudyka Das OSZE Handbuch // Leske + Budrich, Opladen 1997,
165 бет
34. Schütz, Cathrin. Die NATO-Intervention in Jugoslawien: Hintergründe,
Nebenwirkungen und Folgen. – Wien: Braumueller, 2003. – 164 S.
35. Европеизация и разрешение конфликтов: конкретные исследования
европейской периферии. Гергана Нутчева и Мишель Хейссен //
Весь мир.- 2005.-116 – 121 беттер
36. Helmut Schmidt, Die Selbstbehauptung Europas, Perspektiven für das 21
Jahrhundert // Deutsche Verlags – Anstalt Stuttgart München 2000 – 254
бет
37. Schölgen G. Der Auftritt. Deutschlands Rückkehr auf sie Weltbühne //
Germany.- Propyläen Verlag.-2003 - 175 бет
38. Helga Haftendorn Deutsche Außenpolitik zwischen Selbstbeschränkung
und Selbstbehauptung 1945-2000, Stuttgart/München: Deutsche
Verlagsanstalt, 2001-536S
39. Hanns W. Maull, Sebastian Harnisch, Constantin Grund (Hrsg.),
Deutschland im Abseits? Rot-grüne Außenpolitik 1998-2003 // Baden-
Baden, Nomos 2003-193 S.
40. Шарапо А «Современная внешняя политика Германии» // Белорусскийжурнал международного права и международных отношений www.library.by/data/054/009.html
41.Werner Gumpel, Der Kosovo-Konflikt – Historische, politische, ethnische
und wirtschaftliche Hintergründe//Politische Studie Zweimonatszeitschrift
für Politik und Zeitgeschehen, Atwerb-Verlag KG–100-бет
42. Dieter Blumenwitz, Souveränität – Gewaltverbot – Menschenrechte– Eine
völkerrechtliche Bestandsaufnahme nach Abschluß des nicht mandatierten
NATO-Einsatzes in Ex-Jugoslawien // Politische Studien
Zweimonatszeitschrift für Politik und Zeitgeschehen, Atwerb-Verlag,100-
бет
43. Christian Schmidt, Der Kosovokonflikt, auf dem Weg zur gemeinsamen
europäischen Außen- und Sicherheitspolitik // Politische Studien
Zweimonatszeitschrift für Politik und Zeitgeschehen, Atwerb-Verlag
KG –100 бет
44. Christian Hacke, Deutschland und der Kosovokonflikt // Politische
Studien Zweimonatszeitschrift für Politik und Zeitgeschehen, Atwerb-
Verlag KG–100-бет
45. Krause J. Deutschland und die Kosovo-Kriese.http: // www.dgap.org
46. Meier, Viktor. Wie Jugoslawien verspielt wurde. – Muenchen: Beck,
1999-467-бет
47. В. фон Бредов. Новый опыт, новые критерии. Облик и
созидательная сила германской внешней политики // Internationale
Politik, 2003 - №5
48. Ишингер В. «Через перемены к стабильности» Замечания о будущем
трансатлантического партнерства Internationale Politik, 2002 - №4
49. Ишингер В. Контуры новой Германской внешней политики //
Германия, 1999, №4, 18-21 бет
50. Зандшнайдер Э., «Координаты германской внешней политики или
какая политика нужна Германии» // Internationale Politik, 2005-№ 5-6
51. Мари-Жанин Калик, Балканы: вызовы для Европы // Internationale
Politik, 2003-№11
52. Йозеф Яннинг, Внешнеполитические итоги деятельности “красно-
зеленой” коалиции // Internationale Politik, 2003-№5
53. Любкемайер Э Проект “Европа”, ЕС может и должен стать субъектом
глобальной политики // Internationale Politik, 2003 - №9
54. Швегманн К. Адаптация придает силу, Интегратор и посредник: роль
Германии в НАТО // Internationale Politik, 2003-№5
55. Вальтер Штютцле, Европа между притязаниями и действительностью
Структурные изменения в международных отношениях //
Internationale Politik, 2003-№ 9
56. Геб С.Н. Гуманитарная помощь для Косово // Германия, 1999, №4,
29-30 бет
57. Под. редакцией А.М. Родригеса и М.В. Понамарева. Новейшая
история стран Европы и Америки, Часть – II 1945-2000 // М., Владос,
2004-334-бет
58. Под. редакцией А.М. Родригеса и М.В. Понамарева. Новейшая
история стран Европы и Америки, Часть – III 1945-2000 // М., Владос,
2004-254-бет
59. Данилов Д.А. Регионализм, глобализация и формирование большой
Европы. // Глобализация и регионализм, М., Интердиалект, 2001.-
121-122 бет
60. Ватульян Ф.В. Регион в процессе становления современной системы
международных отношений. // Глобализация и регионализм,
М., Интердиалект, 2001.- 136-137 бет
61. Халанский П.В. Национализм как фактор регионализации //
Глобализация и регионализм, М., Интердиалект, 2001.- 161-164 бет
62. Ващенко А.В. – Балканский кризис в системе региональных и
глобальных противоречий // Глобализация и регионализм, М.,
Интердиалект, 2001.- 300-309 бет
63. Лебедева М.М. Мировая политика // Аспект Пресс, Москва 2004 -347
бет
64. Внешняя политика и безопасность современной России 1991-2002 гг.
хрестоматия в 4-х томах, III-том.- Гуськова Е.Ю. Кризис в Косове.
история и современность, 2004
65. Гуськова Е.Ю. Политика ООН и военные действия НАТО на
территории бывшей Югославии в 90-е годы XX в // www.google.ru
66. Ижак А. Новая система европейской безопасности и кризис в
Косово. // Российско-германские отношения и европейская
безопасность.М., 2000
67. В.Г. Барановский. Косово: Российские интересы слишком
значительны // Внешняя политика и безопасность современной
России 1991-2002 в 4-х томах, 2-том 2004-551-бет
68. Я. Герасимов, А. Темяшов. Косово. Пять лет спустя. //
Международная жизнь 2004-№ 4-5
69. Ю.П. Давыдов, О.В. Приходько, П.Е. Смирнов, Е.В. Устинова.
Югославский кризис: Интернационализация или интервенция? //
«США и Канада», 1993
70. Абаева Г. Германия и страны Юго-Восточной Европы // Балканы:
между прошлым и будущим, Москва, апрель – 85, 1995 – 244 бет
71. К.Э. Шварцкопф Роль ФРГ в урегулировании этнических конфликтов
в Косово и Македонии // www.google.ru
72. Ю.Павлов пен С.Пагорельскаяның Роль Германии в Балканском
кризисе // www.google.ru
73. История международных отношений и внешней политики, часть – III,
под общей ред. Ж.У. Ибрашева // Алматы,«Қазақ Университеті», 1998
74. Шайхутдинов М.Е. Геополитика: история, теория, практика Том – I
Геополитика Запада // Павлодар, 2005 - 583-бет
75. Черных И. А. К проблеме содержания термина «новый мировой
порядок» // ҚазҰУ хабаршысы, 2001, «Халықаралық Қатынастар
және Халықаралық Құқық» сериясы, №2(6)
76. Губайдуллина М.Ш. Общая внешняя политика безопасности и
обороны ЕС в современной региональной системе безопасности. //
Аналитик 2003-№4-5-бет
77. Мовкебаева Г.А. Пути формирования общеевропейской оборонной
политики // Вестник КазНУ. Серия «Международные отношения и
международное право» 2002-№2(8) 4-бет
78. Мовкебаева Г.А. Новые угрозы и вызовы в контексте европейской
безопасности // Вестник КазНУ. Серия «Международные отношения
и международное право» 2003-№3(11) 5-бет
79. Губайдуллина М.Ш. Пакт стабильности для Юго-Восточной Европы и
его реализация // ЕС и Центральная Азия: Подходы в борьбе с
международным терроризмом, Алматы, 2003
80. Губайдуллина М.Ш. Политика безопасности Германии в
многосторонних отношениях: ЕС-ООН-НАТО // НАТО и Центральная
Азия: региональная и национальная безопасность и стратегическое
партнерство, Алматы, 2003
81. Курс лекций. Современные региональные конфликты и проблемы их
политического урегулирования // под. ред. В. Миронова и И.Черных,
Казахстанско-немецкий университет, Алматы 2006 – 412-бет
        
        Мазмұны:
Кіріспе
2-17
1. Биполярлы жүйенің аяқталуы және Европадағы
интеграциялық және дезинтеграциялық үрдістердің
күшеюі
18-24
1. Еуропалық саясаттың факторы ... ... ... бірлесуінен кейінгі дербес сыртқы саясаты
25-36
2. Еуропа континентіндегі қақтығысты үрдістер:
Оңтүстік - Шығыс Еуропа дезинтеграциясы
36-39
3. Социалистік Федеративті Югославия Республикасының
құлауы және жаңа ... ... ( ... ... мен ... ... Балқандағы қақтығыстарды реттеудің жолдары
және Германияның саясаты
50-51
2.1 Солтүстік ... және жаңа ... САО ... және ... реттеудегі ЕО ... ... ... ... фактор
66-69
3.1 Косово және Македониядағы этникалық
Қақтығыстарды реттеудегі Германия ... ... мен ... ... ... мәселесі
86-88
Қорытынды
89-92
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... XX ғ. 90 жж. ... ... ... оқиғалар, яғни екі неміс елдері Федеративті ... мен ... ... ... ... ... ... қақтығысының аяқталуы, Кеңес Одағының құлауы, Варшава Шарты Ұйымының
тарауы ...... ... ... ... ... орын
алуына себепкер болды. Олар екі түрлі жолда дамыды, яғни ... ... ... ... тұратын федерациялар бейбіт және
қақтығысқа толы формада ыдырауға ұшырады.
Югославияның күйреуі мен ... және ... ... ... орын ... алып ... ... түбегіндегі
дағдарыс бірполярлы әлем кезеңіндегі алғашқы аймақтық ірі қақтығыстардың
бірі болып саналды.
Балқан түбегі көп ... ... өзге ... ... ... мен ... ... зорлық – зомбылықтың ортасына
айналды. Сонымен қатар, бұл жер қақтығыстарды ... ... ...... ... ... болды. Батыс пен Шығыс қарама -
қайшылықтарының нәтижесінде бұрын ... ... ішкі ... ... ... ... аймақ 90 жж. мультиэтникалық көп дінді
ұстанушы мемлекеттердің қанқұйлы ... ... ... ... пен ... ... ... өткізді. Осының барлығы
Еуропалық Одақтың қауіпсіздік кепілдігі болу рөлін қарастырған ... ... және ... пактісін өз тәжрибесі ретінде қақтығыстардан зардап
шеккен осы аймақ мәселесіне көрегендік шешім қабылдауды ... ету ... Дәл осы ... ...... ... ... шек қою
үшін күш қолдану заңдылығын тану туралы мәселесі ерекше қауырттықты талап
етті.
Балқан түбегінде ... ... ... ... ... - өзі ... шекарасы туралы мәселесінде қалыптасқан халықаралық
консенсус ... бір ... ... ... ... ... ... деколонизация үрдісі халықтардың өзін - өзі ... және ... ... ... ... - ... ... бұрын колония болған елдерге
тәуелсіздік алып беру қағидасына байланысты болды, алайда ол ... ... ... бөліктеріне таратылмады. Себебі, арықарайғы
анықталу қағидаларының кейбір мүлде аз ... ... ... ... өмір сүруге қабілетсіз мемлекеттердің пайда болуына, бір сөзбен
айтқанда бытыраңқылыққа әкелетін еді.
Коммунизм мен “қырғиқабақ ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін тәртіп және билік жүйесін
әлсіретті. Югославияның құлауы онда аса қатерлі зорлық – ... ... ... ... ... ... ... үрдісте салыстырмалы түрде
зорлық – зомбылық аса қатерлі болмады, ал ... ... ... ... алған жоқ. Алайда, көпұлтты мемлекеттердің кейбір бөліктерінің
тәуелсіздік алу құқығын талап ету ... күн ... ... өзін -
өзі анықтау шекаралары туралы ... ... ... түбегін Еуропаның ең дамымай қалған аймағы деген
тенденция қалыптасқан, яғни ... ... пен ... ... ... деп ... Сондықтан да 90 жж. көптеген ... ... орын ... ... ... ... тазалауға, Балқан
қақтығыстары нәтижесіне әкелетінін алдын – ала ... ... Осы ... кімнің «дұрыс», кімнің «бұрыс» екеніне көз жеткізу әрқашанда
қиындыққа әкеледі. Осы жөнінде ... ... ... Герман сыртқы саяси
қауымдастығының ғылыми – ... ... ... Карл ... ... ... Слобадан Милошевич пен оның ... ... ... яғни конфедерация құру бағытына кері әсер ... жөн, яғни сол ... ... ... ... ... бірі ... қанқұйлы зорлық көрсетулерді болдырмау мүмкіндігі қарастырылған еді.
Милошевич серб ұлтшылдығына ерік ... ол оның арты кек ... ... ... ... ... ... ұлы державалардың барлық
шараларының шешуші маңызы - билеуші элиталардың ... кіші ... және ... ...... ... бағытталғандығы. Оған
мысал ретінде 1995 ж. Дейтон келісімдерінің орындалуы, сондай-ақ ... ... қол ... ...... ... пактісі,
Македониядағы конституциялық реформалар немесе Черногория мен ... ... ету ... ... ... ... бойынша
шақырылған халықаралық трибунал және біршама жетістіктерге жеткізген
Милошевич пен т.б. әскери ... ... ... ... ... қысым
көрсетушіліктің мақсаты тек қана оларға өткен оқиғаларға қатысты қылмыстары
үшін үкім шығару емес, сонымен бірге бұл шаралар аймақтың өзге ... ... ... ... ... яғни халықтар арасындағы
қатынастарда қабылданған заңдылықтардан бас ... – ауыр ... ... ... гуманитарлық интервенция жүргізілген алғашқы аймақ
емес, ... дәл осы ... ... ... аса ... ... яғни оның нәтижелілігі мен заңдылығы туралы мәселе қарастырылды.
Бұрынғы Югославия ... ... ... ... ... ... көпшілігі осы интервенцияға қаржы бөлуге дайын болмады.
Олардың көпшілігі бұл ... ... ішкі ... ... кез ... араласуға қарсы пікірлер айтты. БҰҰ – ның соғысушы
жақтарды ажыратуға арналған күші ешқандай ... ... ... ... институционалдық шаралары жеткіліксіз, ал әскери құралдары
қанағаттанарлықсыз жағдайда еді.
Балқандағы ... ... ... комиссия өзінің
Карнеги атындағы фондқа берген 1996 ... ... ... делінген: «1995
жылға дейінгі Босния және Герцеговина қақтығыстары жөніндегі келіссөздердің
негізгі кемшілігі - жетекші ... ... ... жету ... күш көрсету қажеттігінен бас тартуы болып саналады»/1.-3 бет/. 1995
ж. күзде Босния - Герцеговина бойынша ... ... ...... ... ал осы кешігу көптеген адамдардың өмірімен бағаланды.
САО елдерінің қақтығысқа араласуы және серб ... ... ... мен ... АҚШ – тың ... ... сатуға эмбаргоны
алып тастауы – соғысушы екі жақты соңында келіссөздер жүргізуге ... ... ... аз ... ... жетуге болатын еді. Балқан
соғыстарының алғашқы кезеңінің өзі бүгінгі ... ... ... ... еш ... жеткізбегендігін және сырттағылардың елдің
ішкі істеріне араласуына шек қоюы – ... ... ... ... түзу ... жоқтығы мен халықтың үкімет тарапынан этникалық
тазартулар нәтижесінде қырғынға ұшырағандығын, соғыстар ... ... ... болғандығын жасыра алмайды. Дейтон келісім-шарттарының
жетістігі - АҚШ жетекшілігімен ... АҚШ, ... ... ... және ... ... алдын - ала аралық байланыстырушы
елдер рөлінде келіссөздер марафонын ұйымдастырудың нәтижесі. ... ... ... 90 жж. ...... Еуропа
аймағындағы бұрынғы Югославия федерациясының ... ... ... ... және осы ... ... ... жүргізген сыртқы саясаты жатады.
Зерттеу жұмысының ... ...... ... ... ... ... қақтығыстарды реттеу ісіне қатысудағы
рөлін зерттеу. Қойылған мақсатқа жету үшін төмендегі міндеттерді ... ... ... XX ғ. ... ... екі неміс елінің бірлесуінен кейінгі жаңа
Германия мемлекеті сыртқы саясатының ... өз ... ... және ... ... ... САО – тың ... операцияларына
қатысқаннан кейінгі Германияның халықаралық қатынастар ... ... ... ... ... ... ... арқылы олардың мүдделері мен
зерттелетін оқиғаларға ықпал етудегі рөлін қарастыру;
- Германия ... ... САО пен ... ... ... ... ... тоқтатудағы дипломатиясын
анықтау;
- Германия Федеративті Республикасының бұрынғы Югославия ... ... мен ... ... ... ... ... хронологиялық шеңбері - XX ғ. 90 жж. екі ... ... мен ...... ... дезинтеграциялық үрдістердің
себебінен туындайтын ... ... ... ... мемлекетке айналу барысындағы басталған ұлтаралық қақтығыстардан
XXIғ. басына дейін нақты шешімін таппаған еуропалық ... ... ... ... шолу
Диссертацияны жазу барысында бірқатар деректер мен кең ауқымды ... ... ... етіп бір ... келтіруге болады.
Деректердің бірінші тобына бұрынғы Югославия территориясында орын
алған қақтығыстарды реттеуге арналған дипломатиялық құжаттар кіреді: ... ... және ... ... қатысты қабылданған Дейтон
келісім шарты (БҰҰ құжаттарының көшірмесі) /2/, 1999 ж. Косовоның өзін-өзі
басқаруы мен ондағы ... ... ... Рамбуйе уақытша
келісім-шарты (БҰҰ құжаттарының көшірмесі) /3/, ЕҚЫҰ – ның ... ... ... ... ... (БҰҰ ... ... 1999ж. Кельн саммитінде қабылданған тұрақтылық пактісі (неміс
тілінде) /5/ ... ... ... «2+4» Die ... über die ... der Herstellung der deutschen Einheit (неміс елдері бірігуі
жөніндегі ... ... «2+4» ... /6/, ... ... министрлігінің интернет ресурсындағы сайтынан алынған «Aktuelles zur
Kosovo-Frage» ... ... ... ... ... /7/ мен БҰҰ – ның ... ... /8/ жатады. Дейтон
келісім-шарттары Босния мен Герцеговинаның саяси құрылымын, яғни ... жүйе ... ... ... мен ... мен мұсылмандар
федерациясына бөлуді ұйғарды. БҰҰ – ның 1244 ... ... ... ... ендігі кезекте 1999 жылдың 6-шы маусымынан бастап, «үлкен
сегіздіктің» сыртқы істер министрлер ... ... ... ... қаулы қабылдады. Аталған құжаттар ... толы ... ... ... ... көп ... береді.
Деректердің екінші тобына бірлескен Германияның алғашқы канцлері
Г. Кольдің «Ich wollte ... ... (Мен ... ... атты ... /9/, ... екінші канцлері Герхард Шредердің
«Ынтымақтастық негізіндегі әлемдік тәртіп ... деп ... /10/, ... ... және ... Саясатының мәртебелі өкілі Хавьер Солананың
ЕО Конституциясы туралы Франциядағы ... ... қару – ... ... ... ... ... АҚШ, Косово туралы /11/, ... ... ... ... /12/ ... ... ... сұхбаттары, Сыртқы істер министрі Клаус Кинкельдің ЕҚЫҰ-
ның ... ... сөзі /13/, ... ... ... Н. Ә.
Назарбаевтың «Жүз жылға татитын он жыл» /14/ атты ... ... 10 ... ... ... ... ... Германия канцлері Г. Шредер
мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... қатынастар жүйесінде өзінің ашық саясатын жүргізе алады дейді.
Елбасымыз Қазақстан Республикасы тәуелсiздiгiнiң он ... ... ... ... ... әлемдегi ең бiр көпұлтты, әрi ең бiр
көпконфессиялы елдiң бірі ... ... ... ... ... еді:
«Адамдардың нәсiлдiк, дiни, ұлттық және әлеуметтiк бөлiнiсi әлi де күллi
әлемнiң мәңгiлiк мерезi болып келедi. ... ... да, ... ... жатыр. Терiс түсiнiк, ұлттық ауызбiрлiгiнiң жоқтығы
және дiни, саяси ... ... ... ... ... ... құрмет сезiмiнiң болмауы әлемнiң түрлi елдерiнде миллиондаған
адамдардың өмiрiн азапқа айналдырып ... Бiз ... ... ... ... ... әрбiр азаматының қолында бар мүмкiндiктерге
сүйенiп, ортақ шаңырағымыздың аясындағы - ... ... ... пен ... ... пен тұрақтылықты сақтауға
мiндеттiмiз. Өзiмiздiң осы алтын ... ... де ... ... керек…».
Деректердің үшінші тобына теоретикалық зерттеулер жатады. Оның
ішінде ... ... ... ... ... ғалым Г.
Киссинджердің «Дипломатия» атты еңбегі /15/, П.А. ... ... ... /16/, ... ... ... ... министрі
Қ. Тоқаевтың «Внешняя политика Казахстана в ... ... ... ... ... ... ... Германияның бірігуден кейінгі
әскери - экономикалық қуатының күшейгендігі сондай еуропалық институттардың
оның өзге еуропалық серіктестерімен ... ... ... ете
алмайды. Соның негізінде ол әлемдік саясатта ықпалдасу әрекетіне қатысуға
белсене тырысатындығы айтылған. Және де ... ... ... төмендегі болжамды негіздейді: «олар Еуропалық Одақ, Солтүстік альянс
және үшіншіден Ресей Федерациясымен тығыз байланыса отырып, өзінің ... ... ... ... ... ... экономикалық және
саяси қабілеттілігінің артуына ЕО және оның осы ... ... ... ... ... етеді».
П.А. Цыганков конфликтология ұғымына анықтама бере отырып, оның
түрлері мен себептерін ... ... ... шешілу механизмдерін зерттей
келе халықаралық қауымдастықтың маңызды рөлін ескертеді. Соған сәйкес
қазіргі кезеңде ... ... ... ... ... ... жұмыстың объектісі - ... ... ... ... БҰҰ ... танытты деген пікірдің
қалыптасуын түсіндірудің барысында оның жаңа ... ... ... сәйкес өзгеруін, ықпал ету мақсатында орынды ... ... ... Осы ... жөнінде еліміздің сыртқы істер министрі Қ.
Тоқаев былай дейді: «Қақтығыстарды жою ... мен ... ... ... онда ... ... олардың барлық кезеңдеріне
бағытталуы керек, яғни қақтығыстың алдын – алу мақсатындағы ... ... ... ... ... қажет. Сонымен
қатар, еуропалық қауіпсіздік моделі ... БҰҰ – ның ... ... ... күні әлем БҰҰ ... Кеңесі барысында күш көрсету
әдістері де қолданылуда, ... ... ... ... ... бытыраңқылыққа алып келеді. Егер де қақтығыс зорлық
зомбылық көрсету жағдайына жетсе, яғни ол ... ... ... ... ұжымдық бейбіткерлік акцияларды немесе санкцияларды енгізу орынды.
Алайда ондай ... тек қана БҰҰ ... ... ... ... ... ... тобына қазіргі кездегі мерзімдік басылымдар
беттеріндегі материалдар жатады. ... ең ... САО ... орыс ... ... ... «Укрепление мира и
стабильности на Балканах» /18/, «Упрочение мира и ... в ... /19/, ... ... ... /20/, «Преобразованная НАТО» /21/
жатады. Аталған басылымдар САО – тың ... ... ... ... ... ... оның мүше елдерінің қазіргі Балқан
аймағындағы бейбітшілік пен тұрақтылықты ... ... ... мен ... ... ... ... альянстың жаңа мақсат-
міндеттері, негізгі ... жаңа ... ... ... ... зерттелінген жергілікті басылымдар қатарына үш тілдегі ... ... «Der ... ... Allgemeine Zeitung», «Независимая
газета», «Эхо планеты», «Итоги», ... ... ... «Заман
Қазақстан», «Түркістан», «Дала мен қала», «Сыр бойы» жатады.
Мысалы, «Der Spiegel» /22/ журналының 2006 жылғы № 8 ... ... атты ... мен «Es wird keine ... деп ... БҰҰ – ... берген сұхбатында оның жетекшілік етуімен Косово
мәселесінің келешегі жөнінде биылғы жылдан ... ... ... ... Орыс ... ... бетінің басым
көпшілігі Гаагадағы Халықаралық Трибуналдың қақтығыс кезінде басшылық еткен
Сербия басшысының ... ... ... сот ісі мен оның нәтижелері
жөніндегі болжамдар мен салдары жайлы ... Ал ... ... бетінде мысалы алсақ, «Бағы ашылмаған Балқан» (Заман Қазақстан
23.03.1999)/23/, «Косово қақтығыстар күрделене ... ... ... /24/, ... не болып жатыр» (Егемен Қазақстан ... ... ... де өмір бар ... ұмытпағанын жөн» (Егемен Қазақстан
2.04.1999) /26/, «Балқан өңірі отқа оранды» ... ... ... әлі де ... ... ... /28/, ... оранған
Югославия» (Сыр бойы 3.06.1999) /29/, «Югославияның ыдырауы» (Дала мен қала
8.06.2003) /30/ ... ... ... ... ретіндегі қақтығыс
жайында, әсіресе нақты оқиғалар мен олардың себеп-салдары мен ... ... ... ... ... араласушы субект елдердің
ұстанымы жоқтың қасы. Басым ... ... ... ... көрінді.
Монографиялық зерттеулер тарихнамасына шолу барысында біз
материалдарды ... ... ... ... және ... деп
бөліп қарастырдық. Оның ... ... ... дәрежесін жалпы
сипаттағы еңбектер және арнайы әдебиеттер тұрғысында жүйелеуге тырысамыз.
Шетелдік ... ... ... ... ... ... ... Beziehungen seit dem Ende des Kalten Krieges»
(Қырғиқабақ соғысынан кейінгі ... ... /31/ ... ... және ... Варвик пен Вихард Войкенің «Die Zukunft der
NATO. Transatlantische Sicherheit im Wandel» (САО – тың ... ... ... /32/ атты ... ... ... мен АҚШ ... ықпал етудегі ортақ жоспарлары, САО–тың Косово
жеріне «гуманитарлық интервенциясының» ... және оның ... ... ... ... көптеген мағлұмат береді. Сонымен қатар,
аталған еңбектерде соғыстың жүру ... мен оның ... ... ... ... ... Курт Тудыканың «Das OSZE
Handbuch» (ЕҚЫҰ анықтамасы) /33/ атты еңбегінде Еуропалық ... ... ... ... даму ... ... ... ету механизмдері, қосымша кейбір құжаттар, оның басқа ... ... ... ... мен ... ... саяси
тұрақтылықты қалыптастыруға бағытталған арнайы миссиялары жөнінде қысқаша
мағлұматтар берілген. Осы ... біз ЕҚЫҰ – ын ... ... ... субъект ретінде қарастыру ... ... ... ету ... ... аудара отырып, оның ықпал ету маңызын
зерттеу үшін қолдандық. Катарина Шютц, ... ... ... ... ... ... 2003 жылғы «Die NATO-Intervention in Jugoslawien:
Hintergruende, Nebenwirkungen und Folgen» ... ... ... ... және ... ... еңбегінде НАТО-ны
БҰҰ-ның қағидаларын және адам құқығын бұзғандығы үшін кіналайды /34/.
Ал «Весь мир» ... ... орыс ... ... ... «Европеизация и разрешение конфликтов: конкретные исследования
европейской ... деп ... ... кітабы Еуропа
континентіндегі қақтығыстарды реттеудегі еуропаландыру саясатының іс жүзіне
асырылу үрдісіне ... ... ... осы жинақтағы Гергана Нутчева
мен ... ... ... және ... атты бірлесіп шығарған
еңбегінің нәтижесінде біз екі ... ... ... ... ... ала ... оның ... күндегі дағдарысты жағдайын
жете қарастыруға мүмкіндік аламыз /35/. ... ... ... зерттеуде екі ел арасындағы туындап отырған қарама-қайшылықты
жою және одақтық құрылымның ыдырауын болдырмау мақсатында Еуропалық Одақтың
дәнекерлік ету тобының 2002 ж. қол ... ... ... ... ... ықпалдасуы арқылы федералдық деңгейден конфедерациялық
деңгейге көтеру есебінен демократиялық ... ... ... ... ... ... ... келісімнің
нәтижесінде екі елдің ЕО – қа мүше болу перспективасы қарастырылған, соған
сәйкес әлеуметтендіру мен салиқалылық ... ... ... ... да ортақ мемлекет құрылымын қалыптастыру іс жүзіне асты. ... ... ... ... аралас, яғни федерациялық және
конфедерациялық элементтерден ... ... ... Бұл ... екі
елдегі бірнеше саяси топтар мойындамайды. Мемлекеттер одағының болашағы
Белград шешімінің ... ... ... ... ... «Die ... ... өзін - өзі анықтауы) /36/ және Грегор Шөлгеннің «Der Auftritt.
Deutschlands Rückkehr auf die Weltbühne» (Германияның ... ... ... келуі) /37/ атты еңбектері жатады. 2000 ж. жарық көрген ... ... атты ... ... ... сараптамалық зерттеу
жұмысында Еуропалық Одақтың әлі сыртқы саяси қауіпсіздік ... ... әлі де ... ... ... және ... ... негіздей отырып, одақтың арықарай өзін өзі анықтау мақсатында
біршама ұсыныстар келтіреді, атап ... ... бел орта ... мен Францияның тығыз ынтымақтастығы мен бірауыздылығы ЕО – тың
қуаттылығын арттырады ... ... ... ... қатынастардың
білгірі, кейінгі кезең тарихшысы ... ... ... ... ... ... ... бері тарихын сол оқиғалардың қалай өрбіп, қалай
дамығандығын өзі басы – қасында ... ... ... ... ... ... ... жаңа рөлін анықтауға тырысады. Аталған
еңбек біршама әдеби көркем стильде жазылғандықтан және Германия ... ... ... ... ... ... бағытталғандықтан
зерттеу жұмысын жүргізуде маңызы зор.
Магистрлік зерттеу ... ... ... Германияның сыртқы
саясатына бағытталғандықтан, оның қалыптастырылуы мен анықталу бағыт-
бағдарына сараптама жүргізу барысында неміс авторлары Хельга Хафтендорфтың
«Deutsche Außenpolitik zwischen ... ... ... (Неміс сыртқы саясатының өзін - өзі шектеуі мен
анықтауы ... /38/ пен Ханс ... ... ... және ... ... im Abseits? ... Außenpolitik 1998-2003» (Германия
сыртқы саясаты шектеулі ме?) /39/ атты ... ... зор. ... өз еңбегінде екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейінгі
жалпы Германия сыртқы саясатының даму ... ... мен екі ... ... ... бастап қайта әлемдік ... ... ... ... ... ... ... сыртқы саясатына бағыт бағдар берсе, үш
неміс ... ... ... ... бір ... яғни Г. ... Й. ... партияларының бірлесіп әрекеттесуі барысындағы ұстанған сыртқы
саясатқа шолу жасап, олардың маңызы мен кемшіліктерін қорытындылайды.
Сонымен қатар ... ... ... ... мен ... ... ... қатысты сыртқы саясатты анықтауда ... ... ... ... ... ... ... А.
Шарапоның «Современная внешняя политика Германии» атты еңбегін қарастырдық
/40/.
Ал Косово қақтығысын жою мен ... ... ... ... ... саяси зерттеулер жинағының арнайы басылымында
жарық көрген неміс ... ... ... ... ... беріп, ой қалыптастыруға себін тигізді. Атап айтқанда, ... «Der ...... ... ... ... ... (Косово қақтығысы – саяси, этникалық және
экономикалық салдары) /41/ атты ... аты ... ... бұрынғы
Югославия жерінде қақтығыстың шығу себептерін сонау тарихи түп төркінінен
бастап зерттей келе, 90 жж. ... ... ... ... және ... ... арасындағы қақтығыстың орын алуына
алып келген себептердің бірі ... ... Ал ... ...... – Menschenrechte – Eine völkerrechtliche
Bestandsaufnahme nach ... des nicht ... ... in ... (Егемендік, қару қолдануға тыйым салу, адам құқығы – ... САО – тың ... ... ... ... құқықтың
инвентаризациясы) /42/ атты еңбегінде ... осы ... ... ... ... ... ... мен субъектілер арасындағы
қатынастарды зерттей келе, САО – тың гуманитарлық ... ... ... ... ... ... жинақта басылып шыққан Кристиан
Шмидтің «Der Kosovokonflikt, auf dem Weg zur ... ... und ... ... ... жалпы еуропалық сыртқы
саясат пен қауіпсіздік саясатын құрудың жолында) /43/ деп аталатын зерттеу
жұмысында ЕО – тың ... ... ... ... ... ... тұрақсыздық пен жаңа қақтығыстардың өрбу қаупін
алдын алу немесе ... үшін жеке ... ... ... САО - ... ... ете ... ма, жоқ па деген мәселені тікелей қарастырып,
сол дербес ықпал ету мақсатындағы арнайы ашылған ... рөлі ... ... сөз ... Және де бұл ... ... – ол ... ретінде Германия мемлекетінің сыртқы саясатына ... ... ... ... ... мен негізгі интегратор ретіндегі рөлі
басты назарға алынған. Одақ ... ... ... ... ... ... ... тұтастықты қалыптастыру мақсатында Оңтүстік –
Шығыс ... ... ... пен ... ... және ... ... негізгі механизмдерін қолдана отырып, этникалық топтар
арасындағы қақтығыстарды бейбіт жолмен шешуге ... ... ... ... und der Kosovokonflikt» (Германия ... ... /44/ атты ... Балқан түбегіндегі ұлтаралық
қақтығыстарды тоқтатуда, нақтырақ айтқанда 90 жж. ... ... ... ... мен ... ... жетілген кездегі Косово
албандары мен сербтер арасындағы ... ... ... ... ... ... қатысқан неміс бундесверінің рөлі және
соғыстан ... ... ... ... ... ... ... әрекеттері сипатталған. Одан басқа аталған еңбек қақтығыстарға
ықпал етудегі ... ... яғни Г. ... мен ... ... істер
министрі Й. Фишердің ұстанған саясатының маңызды рөлін ... ... ... ... ... мемлекеттердегі
саяси және экономикалық ... жою мен оны ... ... ЕО шеңберінде атқарған Германияның қызметі ерекшеленген, ... 1999 ж. ... ... барысындағы Фишер жоспары негізінде
қалыптасқан Оңтүстік – Шығыс Еуропа ... үшін ... ... зор. ... ... ... тұралаған мемлекеттер қоғамындағы
әлеуметтік жағдайды көтеру мақсатында және сол республикалардың болашақтағы
даму жолы демократиялық ... ... ... етуі – ... ... ... осы ... аймақтың муьтиэтникалық және көпдінді
топтар ... ... және діни ... ... ... ... сол ... бейбіт өмір сүруінің бірден – бір кепілдігі
деп қарастырылған. Осы келтірілген ақпараттарға ұқсас ... ... ... желісінен алынған Йоахим Краузенің «Deutschland und die
Kosovo-Krise» (Германия және Косово ... /45/ атты ... ... ... ... ... және ... 30 жыл бойы қызмет еткен, бүкіл аймаққа танымал жазушы Виктор
Майер «Wie Jugoslawien verspielt wurde» ... ... ... деп аталатын кітабында Югославияның ыдырауы мен тарихи
себептерін, ... ... ... қақтығысқа жауаптыларды көрсетіп,
оқиғаның бұрмаланған жерлерін түзетуге тырысады /46/.
Арнайы материалдар ... ... тағы бір ... ... ... ... Еуропалық Одақ және Германия сыртқы саясаты және
оның ішінде осы Оңтүстік ... ... ... ... ... ... ... орыс тіліндегі еңбектері. Олардың
басым көпшілігі Ресей сыртқы істер ... ... ... ... ... орысша мұқабасында шығарылған. Олардың
ішінде жалпы Германияның сыртқы саясаттағы орны мен анықталуы жөнінде ... ... ... опыт, новые критерии. Облик и ... ... ... ... атты ... жалпы жан-жақты зерттеулер
жүргізе отырып, негізгі түйінді ЕО ... САО – пен ... ... /47/, В. ... ... перемены к стабильности»
/48/ және Германия (орыс тіліндегі аудармасында) ... ... ... ... политики» /49/ атты мақалаларында неміс ... шолу ... ... ... ... ауысулардан тұрақтылыққа
бағытталу мақсатында трансатлантикалық ... ... ... ... мен ... ... Сондай – ақ, Э.
Зандшнайдер өзінің «Координаты германской ... ... или ... ... ... ... Германия сыртқы саясатына болжамдар
келтіре ... ... ... ... белең алған тәуелділік
теориясының негізінде жан-жақты бірлесу мен ынтымақтасудың маңыздылығына
байланысты бірнеше ұсыныстар ... /50/. Ал ... ... ... ... для ... ... Одақтың қазіргі кезеңдегі сыртқы
саясатындағы алаңдатарлық жағдай – Оңтүстік – Шығыс ... ... ... ... оның ... ... шешуде жаңа Фессолоникадағы
саммитің рөлін ... ... ... ... ... ... мәселелер
қатарына республикалар арасындағы ... ... ... жою ... баса ... ... ... деп санайды /51/.
Бертельсманн ... ... ... түсіністік» бөлімінің
меңгерушісі Йозеф Яннинг өзінің «Внешнеполитические итоги ... ... атты ... ... ... жасылдардың партияларының коалициялық құрылымдағы қызметтеріне
сараптамалық зерттеу жұмысын жүргізе ... ... ... ... көрсетеді, сонымен бірге келешектегі сыртқы саясатты ЕО – тың сыртқы
саясатымен ұштастыра отырып, ... ... ... ... ... ... оның ішінде Оңтүстік – Шығыс Еуропаға қарай кеңейтілуі осы
аймақтың тұрақтылығын қамтамасыз ... ... – бір ... жол ... ... ... /52/. ... канцлердің ведомстосындағы
бесінші бөлім «Еуропалық саясаттың» жетекшісі Э Любкемайер ... ... атты ... ЕО әлі күнге ... ... ... барлық
салаларында бірыңғай өкілеттілігін ала алмағандығын көрсете ... ... оның ... ... және қорғаныс саясаты саяси институт ретінде
дербес қызмет етіп, дербес әскери құрылым ... ... ЕО ... ... дербес субъекті бола алады және болуы тиіс
деп санайды /53/. «Ғылым және саясат» ... ... ... ... ... ... мүшесі К. Швегманн «Адаптация ... ... и ... роль ... в ... атты ... САО
құрамындағы неміс әскерлерінің қақтығысты тоқтату және ... ... ... отырып, бундесвердің одақ шеңберіндегі
маңызын артқандығын дәлелдейді /54/. Бұрынғы статс – ... ... ... ... ... и действительностью Структурные
изменения в ... ... атты ... қазіргі халықаралық
қатынастардағы ЕО – тың құрылымдық өзгерістері мен даму ... ... ... ... аударылған «Германия» журналында басылып ... ... ... ... для ... атты еңбегінде қақтығыстың
салдары, жалпы зардаптары мен қауіп қатерлері ... ... ... береді. Жалпы мақала адам құқығы мәселесіне бағытталған /56/
Ресейлік әдебиеттердің жалпы ... ... ... қақтығыстың объектісі мен субъектісін тану және жалпы
тарихи оқиғалардың дамуын зерттеу мақсатында біз ... ... А.М. ... және М.В. Понамаревтің ... ... ... ... ... ... и Америки» атты жалпы Еуропа және
Америка континенттері тарихы жайында жазылған оқулықтың 2-ші және 3-ші ... ... жж. ... ... ... Оның ... ... тарауы Германия мемлекетінің /57/, ал үшінші ... ... ... – Шығыс Еуропа аймағына ... /58/ ... ... біз ... және ... елдің ... ... ... ... XX ғ. аяғы мен XXI ғ. ... ... ... құрылымдарын зерттей оқып, соған ... ... оқу ... ... ... ... жүргіздік. Сонымен
қатар, Югославия қақтығыстарының түпнегізін қарастыруда осы оқулықтан
бастау алдық.
«Глобализация және ... деп ... ... ... ... ... бірнеше ғылыми мақалалар қатарын ғаламдану,
аймақтану, ұлтшылдық ... ... мен ... ... ... зерттеу жұмысының бір қыры ретінде пайдаландық. Олардың
ішінде мәселен, Д.А. Даниловтың «Регионализм, глобализация и ... ... /59/, Ф.В. ... «Регион в процессе становления
современной системы международных отношений» /60/, П.В. ... как ... ... /61/, А.В. ... – Балканский
кризис в системе региональных и глобальных ... атап ... ... теориясын негіздеу арқылы қақтығыстарды ... ... ... мақсатында пайдаланылған оқулықтың бірі –
М.М. Лебедеваның ... ... атты ... ... ... ... зерттеулерге осы бұрынғы Югославия
территориясындағы қақтығыстарды зерттеумен аса ерекшелікпен шұғылданатын
автор ... Е.Ю. ... ... ... ... ... ... біз соңғы жылдары шыққан мақалаларын қарастырдық. ... атап ... ... - 2004 ж. ... «Внешняя политика и
безопасность современной России ... гг.» деп ... ... ... ... томында жарық көрген «Кризис в ... /64/ ... ... мен ... ... алынған «Политика ООН и ... НАТО на ... ... ... в 90-е годы XX в.» /65/ атты
еңбегі. Ол ... ... ... Одақтас Югославия Республикасына
қарасты Косово өлкесінің мәселесін ... ... ... орын ... ... да деректерге сүйене отырып, қақтығысты реттеу
барысындағы әлемдік ... ... БҰҰ, САО, ЕҚЫҰ ... ... АҚШ – тың ... ... ... жүргізілді деп
санайды. Ал екінші зерттеу ... ... ... және ... ... ... ... миссиялары мен
бақылаушыларының әрекеттерін сипаттайды. А. ... ... ... ... и ... в Косово» атты мақаласын Югославия
оқиғалары ... ... мен ... ... жалпылама
мағлұмат алу үшін пайдаландық /66/. Косово қақтығыстарына байланысты ... ... мен ... ... ... материал ретінде
В.Г. Барановскийдің «Косово: Российские интересы слишком значительны» деп
аталатын ғылыми мақаласын ... /67/. Я. ... және А. ... ... ... ... ... статусын анықтаудағы
шиеленістердің туындау мүмкіндігі мен шешім ... ... ... салдарын қарастырылған /68/. П. Давыдов, О.В. Приходько
және т.б. ... ... ... ... кризис:
Интернационализация или интервенция?» атты еңбектерінде қақтығыстардың ... ... ... ... қауымдастықтың қақтығыстарды реттеуде
БҰҰ мен ЕҚЫҰ – ның рөлі бәсеңдеп, оның орнына АҚШ ... ... ЕО, оның ... ... ... АҚШ ... ... болды
деп санайды /69/. Оған кері пікірде дәлел келтіруде ... Г. ... и ... ... ... атты мақаласында Германия
қақтығыстардың басынан бастап өз ... ... дей ... оған дәлел
ретінде Германияның бұрынғы ... ... ... ... өзге ... ... Хорватия мен Словенияның тәуелсіздігін
мойындауын келтіреді /70/. Және де қақтығыстарды ... Бонн ... ... тобын құрды, оған қоса хорваттар мен мұсылмандар ... ... ... ... консультациялар ұйымдастырғанын атап
көрсетеді. Осы зерттеу ... орыс ... ... ... ... ... К. Э. Шварцкопфтың «Роль ФРГ в урегулировании этнических
конфликтов в Косово и Македонии» /71/, ... - ақ Юрий ... ... «Роль Германии в Балканском ... ... ... ... ... ... жалпы сипаттағы ... ... ... бірі – ол Ж.У. ... «История международных отношений и
внешней политики» атты ... III – томы /73/. ... ... – ол ... ... интеграция және дезинтеграция үрдісі, яғни
батыс Еуропа елдеріндегі бірігу және социалистік кеңістікті қамтыған Шығыс
Еуропадағы ... ... Ал ... елдерінің сыртқы саясатына ... ... ... ... ... М.Е. ... «Геополитика
Запада: история, теория, практика» атты кітабында біршама ... ... ... және олар ... ретінде оқырмандардың дұрыс бағыт-
бағдар алуына арнайы сұрыпталып, зерттелінген ... А. ... «К ... ... ... ... мировой
порядок» атты ғылыми мақаласын жалпы қазіргі кездегі әлемдік тәртіп жүйесі
жөнінде мағлұмат алу мақсатында және 90 жж. ... ... ... ... ... – тың ... сыртқы саясат, қауіпсіздік және ... ... ... ... жұмысын жүргізуші авторлар М.Ш. Губайдуллинаның
«Общая внешняя политика безопасности и ... ЕС в ... ... безопасности» /76/ және Г.А. Мовкебаеваның «Пути
формирования общеевропейской ... ... /77/, ... угрозы и
вызовы в контексте европейской безопасности» /78/ ғылыми мақалаларында
Еуропалық Одақтың қауіпсіздік мәселелері, ... ... ... туралы,
оның қазіргі кездегі әрекет ету жағдайы ... ... ... автор
Губайдуллина осы ортақ сыртқы саясат, ... және ... ... ... болуына негіз болған себептердің бірі – ... өз ... ... реттеу мен бейбітшілік орнатуда дербес
әрекет етуге қабілетті болмай келгендігі, атап айтқанда бұрынғы ... деп ... ... ... М.Ш. ... ... стабильности
для Юго-Восточной Европы и его реализация» /79/ және «Политика ... в ... ... ... /80/ атты ғылыми
мақалалары жатады. ... ... ... біз ... ... ету саясатындағы субъектілер ретіндегі рөлін анықтау мақсатында ... ... ... ... жете тану үшін ... Сол
сияқты В. Миронов пен И. Черных жетекшілігімен басылып шыққан, «Современные
региональные конфликты и их ... ... ... ... лекциялар жинағының жалпы қақтығыстар сипатының түрлері мен шығу
себептерін сараптауда ... ... ... ... ... ... ... жаңалығы – автор маңызды деректік
материалдар негізінде ... ... ... ... ... ... мен әлемдік саясатта ықпал етудегі дербес әрекет етуіне
сараптамалық жұмыс ... ... ... сәйкес ол сыртқы саясатты
қалыптастыруда мемлекеттің ... ету ... ... ... ... аспектілерін сараптап, келешектегі мүмкін болатын сыртқы саяси
бағыттарға ... ... ... ... Германия сыртқы саясатының Оңтүстік –
Шығыс Еуропа аймағындағы ... ... ... ... ету ... ... жоқтың қасы екендігін ескере отырып, халықаралық
қатынастар мамандығының қазақ бөлімінде ... ... ... басқа да оқырмандар үшін қажетті құрал деп санаймыз. Зерттеудің ғылыми
нәтижесі халықаралық ... жаңа ... ... ... ... ... ... сараптама жасау үшін тиімді.
Диссертациялық жұмыстың теориялық және методологиялық негізіне жалпы
қабылданған нұсқаулар мен ... ... ... ... және олар ... мен неореализм идеяларына сүйенеді. Реализм мен
неореализм өкілдері халықаралық ... ... ... ретінде
ұлттық мемлекетті мойындайды. Саяси реализмнің ... ... ... ... табиғаты анархиялық жағдайда болады.
Биполярлы жүйе құлағаннан кейін неореалистік әдіс сынға ұшырады,
алайда Германия ... ... ... ... саясаты өзінің
тарихи кезеңдеріне байланысты нақтылана қоймаса да, ол 50 – ... ... келе ... ... ... ... ... рөлді ойнау
арқылы әлемдік саясатта өз ... табу мен ... ... тырысып, өзінің
нақты да дәл ұстанымдарын қалыптастыруда.
Зерттеу жұмысы ... және ... ... ... құрылып,
жан-жақты салыстыру арқылы нақты сараптама жүргізіліп, ... ... әдіс және ... яғни ... субъективті шарттардың
қатысында орындалды.
Мәселені қорғауға шығару үшін қойылатын нұсқаулар
Соғыс салдары мен соғыстан ... ... ету ... ... ... ... үшін 90 жж. ... бұрынғы Югославия территориясындағы
қақтығыстарға Германияның қосқан үлесі өсуде:
1. Германия сыртқы саясатының екі ... ... ... ... ... қуатының артуына сәйкес үлкен саяси аренаға шығуы
және оның ... ... ... ... ... ... ... конституциялық өзгеруі (1994 ж. бастап Германия
бундесверінің мемлекеттің ... ... ... Федеративті
Республикасының Косово қақтығысы бойынша сыртқы саясатындағы басқа бір
бағыт ол-неміс ... ... ... ... ... ... 4918. Бұл ... бөлімдері Косовоның оңтүстік-батыс жағын
бақылайды, ... ... ... болып саналады. Сербтерге қарсы әуе
соққысында Германия ... рет ... және ... жаңа ... өз
жауапкершілігін танытты. Косоводағы ықпал етуде Югославияға ... ... ... ... ... тең ... ... қатысты және
олар Ұлыбритания мен Францияға қарағанда салыстырмалы түрде қуатты болды.
3. Бәрінен ... ... рөлі ... ... ... ерекшеленеді. Фишердің бейбіт жоспары қақтығысты дипломатиялық
жолмен шешуді ... ... ... ... етті және ол ... мен ... ... Осы қатынаста Германия рөлі
Еуропалық Кеңес шеңберінде байланыстырушы қызметті ғана ... ... ... ... ... ұстанымын танытты.
4. Босқындарды қабылдау ісі және гуманитарлық көмек.
Еуропалық Одақ шеңберінде ... ... ... ... ... ... ... мемлекет болып саналады. 1999 жылдың қаңтарынан
2000 жылдың маусымына дейін Еуропалық ... ... 97079 мың ... мыңы ... ... ... 1999 ... 30 наурызынан 27 мамырға
дейін неміс бундесвері Македония және Албаниямен әуе байланысын орнатып, 8
транспорттық ұшақ 293 ... ... ... азық-түлік және
медициналық құрал-жабдықтар жеткізді
Осы қайырымдылық көрсету ісінде немістің «Кап Анамур» деп ... ... ... маңызды роль атқарды. Оның жалпы осы бағыттағы фонд
шығынының мөлшері 1999 ж. ... ... ... 50 ... марканы
құрайды. Неміс азаматтары Косоводағы БҰҰ-ң ЮНМИК уақытша административтік
комиссиясының ... ... ... Сонымен қатар, Косовода
немістің қызыл бұрышы және басқа да гуманитарлық ұйымдары ... ... ... ... ... ... ... гуманитарлық
жобаларының жалпы шығыны 1998-1999 жылдарда 229 миллион ... ... ... жылы ... ... тұрақтылығының біршама қалыптастырылуына
байланысты шығын мөлшері 26,6 миллион маркаға түсті.
5. 1999 ж. Кельн саммиті ... ... ...... ... бағытталған Германияның тұрақтылық пактісін жобалауы, даярлап
шығаруы мен іс жүзіне асыруының маңызы зор. ... ... ЕО ... ... және ... қызметін басшылыққа алуда.
Диссертация нәтижесінің апробациясы
Диссертация жұмысының негізгі нұсқаулары мен қорытындылары «Современные
проблемы межгосударственных отношений, мировой ... и ... атты 60-шы жас ... конференциясының 2006 ж. ... және ... ... атты ... ... мақалалары
жарық көрді. 2004-05 оқу жж. тақырыптың негізінде ... ... ... 2005-06 оқу жж. «Жас ... конференциясы, «Аймақтық проблемалар»
атты секциясында магистрлік жұмысының бір бөлігі ретінде «Косово ... ... ... ... ... ролі ... жж)» тақырыбы бойынша баяндама жасады.
1. Биполярлы жүйенің аяқталуы және Европадағы интеграциялық және
дезинтеграциялық үрдістердің күшеюі.
XX ғ. 80 жж. аяғы мен 90 жж. ... ... ... ... ... ... ... атап айтқанда 1986 жылғы М. Горбачевтің
«саяси жаңаша ойлау» тұжырымдамасын ... 1989 ... ... ... 1989 - 1991 жж. Шығыс Еуропадағы мақпал көтерілістер мен әлемдік
социализм жүйесінің құлауы, 1990 ... екі ... ... ... 1991 ж. ... ... құлауы екінші дүниежүзілік соғыстан бері
қалыптасқан биполярлы ... ... әкеп ... оқиғалардың пайда болуына төмендегідей факторлар әсер етті
деуге болады:
- үшінші әлем ... ... ... ... ... ... және ... үлгермейтін жаңа қақтығыстардың тууына әкелді.
Осы ретте қосылмау қозғалысының (движение ... әсер ... Ол - өз ... ... ... ... бойынша ұлы
державалардың әскери - ... ... ... ... ... бірлестігі. Саны жағынан 25 мемлекетті құрайтын қосылмаушы
елдер одағының ең жоғарғы деңгейдегі алғашқы конференциясы 1961 ж. ... ... ... ... Египет, Индонезия және Гана елдері
инициативасы бойынша Белградта шақырылды. ... екі ... ... ... мен жер аумағы кеңейді, яғни 1983 жылдың өзінде ... 101 ... ... әлем ... 2/3 ... біріктірді.
- Екі полюсті жүйеге біршама өзгертулер енгізген жағдайлар – ... ... ұлы ... және ... атом ... Сонымен бірге, мұнай өндіруші елдер ұйымының (ОПЕК) алдыға қойған
мақсаты - өнеркәсібі жақсы дамыған елдердің ... ... ... де өз ... ... Оның ... ... валюталық жүйе
істен шықты, оның аяғы 1971 ж. ... ... ... ... Доллардың халықаралық деңгейі төмендтілгеннен кейін әлемдік
қаржы нарығында АҚШ ұстанымы әлсіреді.
- Дамыған батыс ... ... ... бой ... ... ... ... қалаушысы және басшысы генерал Ш. Де Голль
Францияның ұлттық ... және оның ... ... француз сыртқы
саяси стратегиясының негізі болып табылады деп ... Осы ... ... ... - ... ... ... нашарлауына әкелді және 1960 жж.
ортасында Францияның САО әскери ұйымынан шығып кетуіне тура ... ... ... ... ... ... ... түсті.
- Биполярлы жүйенің бәсеңдеуіне себепкер болған соңғы фактордың бірі – ол
екіжақтың да, яғни Кеңес Одағы мен АҚШ ... ... ... экономикалық,
саяси және идеологиялық қарсыласуының нәтижесінде азып-тозуы. Екі ұлы
державалардың үздіксіз ... ... ... барысында елдің
экономикалық өсуін және де азаматтық салада ғылыми-техникалық алға ... ... 1970 жж. қол ... ...... ... отырып, ұлы державалар жаппай қарама - қарсылық көрсетуден
бас тартып, бұрынғы бәсекелестік элементтерінен ынтымақтастық ... ... ... ... ... ал ол ... ... қамтамасыз етуде көрінді. Әлемдік саясаттағы негізгі
мәселелер әлі де ... ... ... ... тәртіп шеңберінде
шешілгенмен, әлемдік қауымдастықты қалыптастырушы ... ... ... ... бола ... үрдістер
XX ғ. екінші ширегіндегі ... даму ... ... ... үрдісінің қосымша ... ... ... және ... ... өсуінің маңызы артуда. Ғаламдану
үрдісіне аймақтық интеграцияланған ұйымдар толық белсенді кірігуде болса,
кейбір ішкі ... ... ... ... ойнайды. Интеграция теориясын
қарастырғанда оның алдымен зерттелетін ... ... ... ... үрдісі – мемлекеттердің әртүрлі салаларда, ... ... ... ... ... ... П. А. ... интеграция
үрдісіне талдау жүргізген кезде оны ажыратушы ... мен ... ... ... қарай саяси, экономикалық, ғылыми – техникалық және
- ... ... ... ... ... ... ... қарастырады; /16/
Ал К. Воронов болса, интеграция мен ынтымақтастық дамуын «енінен», яғни
қатысушы акторлардың сан жағынан өсуі мен ... - сол ... ... ... ... ерекшеленуі немесе
тереңдеуі деп қарастырады.
Интеграцияны сипаттайтын тағы да бір фактор – ол мемлекеттер арасындағы
бірлесіп ... ... ... ... шешімдерді қабылдау
мақсатында бірлескен инсттуттарды іске ... ... ... жағдайлар әсер етеді деген сұраққа жауап беру үшін
біз ең алдымен айтатынымыз – ол ... ... ... осы ... ... ... ... байланысты мемлекеттердің бір – біріне
тәуелділігі артты. Оның себебі жаңа ... жаңа ... ... ... негізі биполярлы жүйе кезінде қалыптасқан тек қана соғыс қаупі
емес, ... күні ... ... қаупі түрленуде, оның ... ... ... ... ... ... кіші ұлттар
арасындағы діни идеологиялық бағыттағы қақтығыстар басуда. Оның түпнегізі
өркениеттік қақтығыстарға алып ... ... ... ... ... ... ... зерттелінетін әлеуметтік-экономикалық, мәдени,
экологиялық, демографиялық ... бір ... ... ... ... ... өзекті мәселелер ретінде қарастырылады. Осы
жоғарыда аталған мәселелердің алдын алу және белгілі бір ... ... бір ... күші әлсіз, сондықтан да ғаламдық саясатта ғаламдық
шешімдерді қабылдау үшін ұлы ... ... мен қоса ... негіздегі халықаралық және аймақтық ұйымдардың маңызы зор.
Сонымен қатар интеграциялық үрдістер барысында дамушы елдер ... ... ... ... үшін немесе халықаралық ... өз ... ... ... ... ету, үлес қосу ... ... жасай алады.
Фундаментализм теориясының атасы Дэвид Митранидің негіздемесі бойынша,
интеграция ... ... ... дами алмайды, ол үшін ең алдымен бастапқы
сатыда елдер әлеуметтік-экономикалық, ғылыми-техникалық салалардан ... ... ... үрдісіне келу алғаш либералдық
теоретиктердің шеңберінде қарастырылған.
Жалпы ... ... ... ... ... ... еркін сауда зонасын қалыптастыру, яғни мүше – елдер жан – жақты
сауда қатынасы ... ... ... ... ... ... құру мәселесі, оның шеңберінде бір кедендік ... ... ... мен ... ... ... ... ортақ бірыңғай нарықты қалыптастыру, капитал мен жұмыс ... осы ... ... ... ... ... және даму салалары қалыптастырылады. Интеграцияланушы,
бірақ қалыс қалған аймақтардың дамуын көтеру үшін арнайы әлеуметтік
даму қорлары пайда ... ... ... одақ ... ... интеграция және бірыңғай саяси институттарды қалыптастыру;
Интеграцияның осы соңғы кезеңі ең күрделі, әрі аса талғампаздықты талап
ететін маңызды кезең болып ... ... ... бері ... алайда оның
тұрақталған түрі XX ғ. орта шенінен бастау алады. Екінші ... ... ... БҰҰ, САО, ... ӘВФ, ... ... Еуропалық Одақтың
және ЭБДҰ (Экономикалық бірлестік пен даму ұйымы) негізі қаланды, сонымен
бірге бүгінгі күні өмір ... ... СЭВ және ... ... пайда
болған еді. Бүгінгі таңда әлемдік және аймақтық ұйымдар, атап ... Одақ (ЕО), ... ... Ұйымы (ОАГ), Мұнай өндіруші
елдердің ұйымы ... ... ... ұйымы (ОАЕ), «Ислам
конференциясы» ұйымы ... және т.б. ... роль ... ... аймағында АҚШ, Канада, Мексиканы құрамынан тұратын еркін ... ... ... 1989 ж. ... ... ... (АПЕК) ұйымдастырылды. Оңтүстік– Шығыс Азия ... ... ... даму ... (АзБР) және т.б. ... ... ... ... ... ұйымдардың саны күннен-күнге өсуде және ... ... ... ... ... ... ... партияларының трансұлттық
бірлестіктері дамуда. Идеологиялық бағыттары ұқсас партиялардың жетекшілері
халықаралық ... ... мен ... ... Оған ... 1961 ж. ... христиандық-демократиялық одақ құрылып, оның
құрамына әртүрлі ... ... ... енсе, ал 1983 ж.
Халықаралық демократиялық одақ құрылды. Оның ішіне батыс Еуропа елдерінің
консервативтік ... АҚШ ... ... ... ... және де ... консерваторлар кірді.
Интеграциялық үрдістер Еуропада үлкен ... ... ... ... елдер арасында ұлттық мемлекет шеңберінде не ... және ... ... ретінде қалыптасқан Еуропалық Одақ құзырына
нелер кіруі мүмкін деген ... ... ... ... жою үшін ... ... ... екінші дүниежүзілік соғыс
кезеңінде ... ... 1948 ... ... ... ... ... әскери, экономикалық, саяси және мәдени ... ... ... ... ... ... Нидерланды және Люксембург
қол қойды. Сол жылы мамыр айында Гаагада Еуропаның ... ... ... 1949 ж. ... ... адам құқығын қорғауды қолдайтын және
парламенттік демократия мен ... ... ... әсер ... ... ... ... қатынасты орнатушы және «жалпыеуропалық
сананы» қалыптастырушы Еуропалық Кеңес құрылды. Кейіннен ... ... ... ... ... шеттетіліп, оның орнына керісінше
Германия Федеративті Республикасы белсенді қатыса ... ... ... ... экономикалық байланыстарға айнала бастады. 1951
ж. сәуір айында француздық сыртқы істер министрі Шуманның және саясаттанушы
Ж. Монненің инициативасы ... ... ГФР, ... және ... елдерін
біріктірген Еуропалық көмір және болат бірлестігі құрылды (ЕКББ-ЕОУС). ЕКББ
осы стратегиялық салада шикізат пен өнімдердің ортақ нарығын ... ж. ... ЕКББ ... ... ... ... құру
туралы Рим келісімдеріне қол қояды. ЕЭҚ шеңберінде ұлтүсті ... ... ... ... ... ... орган –
кезкелген қатысушының вето қою құқығымен ),
- Комиссия (негізгі орындаушы орган),
- Ассамблея (өкілеттілік негізінде қалыптасқан дайындаушы орган,
кейіннен Еуропарламант деп ... Сот ... ... ... ЕЭҚ ... ... қатысушы-мемлекеттің саяси егемендігі
толығымен сақталғанмен, интеграцияның ... ... ... ... жою, ... ... үндестіру, бірыңғай аграрлық саясатты
енгізу болды. Осы міндеттер толығымен тек 1968 ж. ғана ... жж. ... ... ... интеграция үрдісінің екінші
кезеңі басталады. 1972 ж. ЕЭҚ ... оның ... ... ... ... ... Португалия, Греция кірді. 1995 жылдың 1-ші
қаңтарынан оған Австрия, ... және ... ... жж. ... ... ... құру бағдарламасы белең алды. Алайда,
1974 ж. экономикалық дағдарыс және оның артынан батыс ... ... және ... механизмінің түбегейлі өзгеруі
интеграциялануды біршама тежеді. Дегенмен де, 70 жж. ЕЭҚ ... ... ... ... ... бағдарламасы), бірыңғай
еуропалық бірлік ЭКЮ - ді енгізу және ... ... ... ... ... ... да біршама өзгерістер болды. ЕЭҚ Кеңесінің
ролі өсті, онда қауымдастық мемлекеттерінің немесе үкіметтерінің басшылары
жиі қатысатын болды. 1978 ... ... ... ... ... бастады, ал бұл жағдай болса аталған ұлтүсті ... ... 80 жж. ... ... осы ... ... жаңа
кезеңі – Еуропалық ... құру ... ... ... болды.
Қауымдастықты қайта құрудың күрделілігі мен ... ... ... ... талап етті. Тек 1992 ж. Маастрихт келісімінің негізінде 1993
ж. Еуропалық Одақ құрылды. Оның құрамына 12 еуропалық ел ... ... ... ... ... Испания, Италия, Люксембург, Нидерланды,
Португалия, Ұлыбритания, Франция елдері кіреді. 1994 ж. Австрия, Норвегия,
Финляндия, Швеция кіреді. 2004 ЕО ... оның ... ... мақсатының
негізінде тағы да 10 еуропалық ел – ... ... ... Словакия,
Словения, Чехия, Польша, Венгрия Кипр, Мальта кірді.
Маастрихт келісімдерінің негізгі мақсаты – ... ... ... ... және мәдени кеңістікті құру. 1993 жылдың 1-
ші ... ... ... Одақ құрамына кіретін мемлекеттер
территориясының тұрғындары, яғни 350 млн. ... ... ... қозғалу
құқығына ие болды. Бірыңғай капитал, тауар және ... ... ... Үкіметтер заңдылықтарды кезеңді бірыңғайлауға ... ... ... ... ... ... бірыңғай
азаматтық институтын қалыптастыру, еуропалық елдердің арықарайғы әскери-
саяси жақындасуы мен ... ... ... ... ... Маастрихт еуропалық қоғамның кейінгі жылдарға басты бағытты
анықтап берді.
Халықаралық бірлестікті нығайту және ... үшін ... ... ... ... халықаралық жүйенің негізгі элементі болып
саналатын БҰҰ маңызды роль ойнады. Соғыстың қызу ... ... ... ... және ... ... ... бейбітшілікті және
халықаралық қауіпсіздікті қамтамасыз ететін халықаралық ұйымды құру
мәселесі пайда ... Осы ... ... өз ... 1945 ж. ... ... Сан-
Францискода өткен конференцияда тапты. Онда ... ... ... ... ... ... шешім қабылданды.
Соғыстан кейінгі кезеңнің барысында халықаралық өмірдің ... ... ... ... ... жаңа ... ашылды. 1948 ж.
мәдениет және ғылымның даму ... ... ... ... ... ... ашылды. 1972 ж. мекендеуші ортаны сақтау шараларын іске асыру мен
даярлайтын тағы да бір арнайы ұйым – ЮНЕП ... пен ... ... ... ... ұйымдар маңызды
роль ойнайды. Олардың ішінде ерекше орын ... БҰҰ ... атом ... ... ... ... ... қарудың таралуын алдын
алады және атом энергиясын бейбіт мақсатта дамытуды ... БҰҰ ... ... ... қазіргі әлемдегі халықаралық саясатта адам құқығын
қорғау негізгі аспектілердің бірі болып қалыптасты. Осы ұғым 1948 ж. БҰҰ ... Бас ... ... ... құқығының жалпы декларациясынан»
бастау алғанмен, ол XX ғ. ... ... ... негізгі эпицентріне
айналды. БҰҰ дамушы елдердің ... ... ... ... ... 1974 ж. БҰҰ – ң Бас ... жаңа ... тәртіпті қалыптастыру бойынша бағдарлама мен декларацияны
қабылдады.
Әсіресе БҰҰ – ның рөлі ... ... ... ... болды. 1948 жылдан 1991 жылға дейін бейбітшілікті қолдау бойынша ... ... БҰҰ – ның бас ... ... ... ... қызығатын күш-құралдары бар. Бүгінгі күні БҰҰ – ның қызметі жер
шарының ... ... 50 мың ... ... 1 млн. босқындарды
тамақтандыра алады. Оның азық-түлік бағдарламасы ... бір ... ... ете алатындай жағдайы бар.
Алайда БҰҰ шеңберіндегі әлсіз дамушы елдерге көрсетілетін азық-түлік
көмегі жеткіліксіз. Осы ... БҰҰ – ның ... ... ... бірі ... тапшылығы.
90 жж. БҰҰ – ның бейбіткерлік ролі әсіресе ... ... ... ... ... көрінді. 1990 ж. БҰҰ – ның Қауіпсіздік
кеңесі ... ... ... ... қарсы көпұлтты күшті қолдануға
санкция берді. Намибия қақтығысы біршама қиыншылықтармен, ... ... ... ... ... ... іс ... асырылды.
БҰҰ өзіне берілген тапсырмасын, яғни ел билігіне ... ... ... ... оның территориясында бейбіт ... ... ... ... және ... әскерлерінің Намибия мен
Анголадан ... ... ... ... ... ... және т.б. қақтығыстық
аймақтарда БҰҰ ... ... ... ... ... қақтығыстарды
реттеуде жетекшілікті ұлы державалар өз қолдарына алғанда нәтижелі болады.
Ал егер де олардың арасында ... ... ... ... ... ... ... БҰҰ – ның санкциясы берілген ... ірі ... оның ... ... АҚШ – тың ... ... ... Кореяда (1950-1953), Иракта (1990-1991), Сомалида (1992 -1993),
Югославияда ... ... ... орын ... ... ... қатар Шығыс Еуропа
елдері мен бұрынғы Кеңес Одағы территорияларында орталықтан ... ... ... ... және ... ... ... ұлттық қақтығыстар пайда болды. Кеңес Одағының құлауының
басталуы барлық ... ... ... ... ... ... ... әлемде екі әртүрлі бағыттағы үрдістер
жүреді: интернационализация ... ... ... ... және бір ... ... Одағы, Орталық және Оңтүстік-Шығыс Еуропа
елдерінде көпұлтты мемлекеттердің ... мен ... жаңа ... болуы орын алады. Социалистік деп аталған ... ... ... ... ұйымдардың құлауына әкеп соқты, мысалы, бір-
біріне Экономикалық Көмек ... ... ... ... және т.б. Алайда осы
екі тенденция – интеграция және дезинтеграция бірыңғай ... екі ... ... ... ... мен Кеңес Одағында орын алған дезинтеграция
үрдісі ғаламдық ... яғни ... және ... да ... ... жаңа ... жағдай жасайды. Осылайша, қазіргі
халықаралық қатынастар жүйесі екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан ... және ... ... жуық өмір ... ... біріншіден,
мемлекетаралық және халықаралық қатынастардың ескі ... ... ... ... сол қатынастардың жаңа қағидалары мен
түрлерінің қалыптасу деңгейіндегі жаңа жүйеге өту ... ... және ... ... және Кеңес Одағындағы өзгерістер
болмысынан өте терең құбылыс, себебі бұл дегеніміз тек қана Еуропа ... ... ... ... ... ... құру емес, сонымен
бірге адамзат өркениетінің тағдыры, қоғамдық дамуының жолдары мен ... ... ... шұғыл өзгерістер дәуірінің үлкен ... ... ... ... ... ғаламдық мәселелерді
(ядролық қауіп, экологиялық дағдарыс, ... ... ... ... пен ... жою және т.б.) ... халықаралық
бірлестіктердің маңызы арта түседі.
1.1 Еуропалық саясаттың факторы ретіндегі Германия және оның
бірлесуінен кейінгі дербес сыртқы саясаты
1990 ... ... ... жаңа ... орта – ... ... болды.
Әдетте көтерілістер айтып келмейді, олар дамуды іс-жүзіне асыратын
бетбұрысты тудыру үшін ешбір ... ... ... болған жағдайды
пайдаланып қалуға тырысады.
Сол сияқты немістер де 1989 ж. 10-шы ... ... ... әлемнің,
Еуропаның және Германияның белгісі - Берлин қақпасының жанында осы бағытты
ұстанды. Бірінен ... бірі орын ... ... ... дем алдырмастай,
біршама көтерілістік сипатта болды. 1990 жылғы 3-ші қазанда болған бірігу
оқиғасы кезінде бір жыл ... ... пен ... ... кейін,
ешқандай толық саяси егемендікті алмай тұрып, ешқандай толыққанды саяси
және әскери ... ... ... жоқ ... әлі де ... держава деңгейіне жете қойған жоқ еді. Сол ... ... ... мемлекеттер сияқты Еуропа державасның қуатты бір ... ... ... қалады.
Негізгі заңның преамбуласында көрсетілгендей федеративті ... ... - ... ... ... ... ... іс жүзіне
асыру қай уақытта да ... ... емес ... ... ... анық. Халық
арасында 19 ғ. дәстүріндегі сияқты немістердің бірігуі олардың ... яғни ... ... ... және саяси ұйымшылдығы мен
табиғи жас тарихы арқылы бір ... ... ... ... ... G. Der ... 11-12 ... ж. 28-ші қарашада канцлер Гельмут Коль бюджет жөнінде пікір
алысуда он ... ... және ... деп ... ... ұсынды.
Бұл бағдарлама коалициялық партиялармен де (оппозицияны құлақтандырмау
үшін), сыртқы істер ... де, ... де ... ... ... ... Бұл әрекеттің өзі бүліне бастаған
және енді қайта айналып ... ... ... ... ... ... ... саналады. Осы өздігінен әрекет етушілік биіктікті ... он ... ... ... ... ... кезеңді жолдарды
айқындаған. Бағдарламаның бесінші пунктінде канцлер «Германиядағы екі
мемлекет ... ... ... екі жақ ... ... ... /Schölgen G. Der Auftritt. 20 бет/.
Гельмут Коль өзінің осы ... ... ... көп дос тапқан жоқ,
керісінше ол ... ... ... ... ... дос мемлекеттер
үкіметі, сонымен бірге ГДР үкіметі Ганс Модровтың басшылығы ... ... көз ... ... екі ... ... ... кедергі жоқтығын тек қана кейбіреулері, яғни ... ... ... президенті Германия Федеративті ... ... ... ... ... үлкен Джордж Буш біріккен
Германияның САО-ға мүше болып қалатынына және Германияда кейбір ... ... ... ... ... күмән келтірген жоқ.
Сондықтан да айта кететін жәйт, Германияның АҚШ – на ... ... ... оған ... ... ... ал бұл ... егеменді жаңа Германияның өзінің ... ... ... ... және ... күнге дейін қалыптастырылған сыртқы
саясаттың ... ... ... ... ... жағдайға әкеліп,
нақтылану мен айқындалуға кедергі келтіруде.
Сол кездегі президенттің ұлы Джордж Буш кіші мен ... ... ... ... ... Шредер арасындағы соңғы және үшінші Парсы
шығанағындағы соғыстың зардаптары жөніндегі дауда аталған ... ... ... Кіші Буш үшін Шредердің Ирак қақтығысы кезінде
американдық саясатты қолдаудан бас ... САО ... да бас ... ... және ол ... ... Германияның бірігуіне қолдау көрсеткен
әкесінің қызметінің маңызын жоғалтқандық деп ... ... да ... ... 2003 ж. ... ... Германиядағы американдық сауда
палатасының 100-жылдық мерейтойында әдейі үлкен ... ... ... үлес ... ... ... ... Грегор Шөлген өзінің «Der Auftritt» атты еңбегінде 1989-
90 жж. ... ... САО ... ... ... ... орындалуы британдықтар мен француздықтардың өзгеріске маңызды
шешім қабылдауымен іс жүзіне асқандығын айта ... екі ... ... ... АҚШ ... роль ... осы ... Ұлыбритания мен
Францияның да қосқан үлесін жоққа ... ... ... сыртқы
саясатты қалыптастыруында АҚШ – на тәуелділіктің қажеттілігі шамалы ... ... ... ... ... Франция мен Ұлыбритания
немістердің қосылуына ... жоқ ... ... жөн. ... ... Париж үшін де өзінің ұлы державалық статусы ... ... ... ... жанындағы тұрақты орны мен ядролық қаруға ие ... ... мен ... ... ұлы ... ... тиесілі
болған Германиядағы иелік етуі 1956 ж. Суэц ... ... Оның ... тек қана ... де емес және ... да біріккен
Германияның күштеп қосқан ұлы ... ... өмір ... кете ала ма ... ... ... ... 1945 жылдан даярланып келе ... ... ... ... кезекте өз болмысын түбірімен өзгерте алады ма, жоқ
па деген мәселе тұрды.
Батысқа ... ... ... әрине міндетті түрде XX ғ. бірінші
жартысында жүргізген ... ... ... болған Германияның
солтүстік көршілерінде де, ең ... ... ... ... ... 1989 ж. ... ... кеңестік сыртқы істер министрі
Шевернадзе былай деп мәселені төтесінен ... ... ... өзге мемлекеттердің ұлттық қауіпсіздігіне және Еуропадағы
бейбітшілікке ... ... ... ... ... заңды және
материалдық кепілдігі қайда?» /Schölgen G. Der ... 22 – ... ... ... Коль ... ... тетігін тауып кетті, ол өзінің
он пункттік бағдарламасында ішкі неміс қатынастарының дамуы жалпы еуропалық
үрдісті ретке келтіретіндігін нақтылап ... ... ... оның бір жақты
әрекетінің аяқталуымен жалғасын тапқан бұл ... және ... ... ... бен ... және тағы сол ... ... қалған мүшелерінің метрополияларынан екі неміс елінің
қосылуымен келісуді және қол ... ... ... етті. Сондықтан да
Германия Федеративті ... ... ... қатынасы пайдалы
болғаны оның неміс-кеңестік қатынастары деңгейіне үлкен ... ... жағы ... ... ... ... және өзге де
серіктестердің қызметі біріккен Германияны сөзсіз САО ... ... ... деп ... ... 1990 жылдың ақпан айының ортасында
кеңестік ... ... ... ресми келісімін білдірді.
Германияның бірігуі халықаралық құқықтық формуласы 1990 ж. мамыр айында
басталған «2+4» келісім-шарттарында (ГФР, ГДР және ... ... ... – АҚШ, ... Одағы, Ұлыбритания, Франция) анықталды.
1990 ж. 12-ші ... ... «2+4» ... ... жүргізілген
келіссөздерде қатысушылар арасында Германия мәселесі бойынша соңғы ... оның ... ... ... ... ... ... дейінгі Германия жері мен Берлинге жауапкершілігі мен құқығы
түбегейлі тоқтатылды. ... ... ... ... ... оның ... ... қаруды өндіруіне, қолдануына ... Осы ... ... ... өз ... ... ... дейін қысқартуы керек және бейбіт тәртіпті ... ... ... ... ... ... ... территориясына Кеңес Одағы
әскерлерінің келуі ... ... ... 1994 ж. дейін шығару
тәртібі қарастырылды.
Екі неміс елі ... ... ... түрде соңғы шешім қабылдаудан
бұрын ертерек басталды. 1990 ж. мамыр ... екі ел ... ... және әлеуметтік одақ жөнінде келісімге қол қойған, бұл ... ... өз ... ... 22 ... ... ... Республикасының
Халықтық палатасы Германия Федеративті Республикасының сайлау ... ... ... ... ... ... заң қабылдады. ГДР –
ның Германия Федеративті Республикасы негізгі ... ... ... оның 23 ... сәйкес қосылу туралы шешім қабылданды, осы
шешім Германия Демократиялық Республикасының ... ... ... оның ... ... ... ... таратылуына жол
берілді. Аталған жағдайлар ескеріліп, белгіленген мерзім бойынша 1990 ж. 3
- ші ... осы ... өз ... ... яғни Германия Демократиялық
Республикасының өмір сүруі тоқтатылды.
Бірігуден кейінгі Германияның сыртқы саясаты
Германияның ... ... ... саяси курсы 80 жж. ортасы мен 90
жж. басында әлемдік аренадағы және сонымен бірге ... ... ... ... өзгерістермен байланысты факторлармен анықталады. Олардың ең
маңыздысы «қырғиқабақ» соғысының аяқталуы, социалистік лагерьдің және Кеңес
Одағының құлауы, Батыс және ... ... бір ... ... бірігуі.
Осы соңғы фактор негізгі ... ... 1990 ж. 12-ші ... ... ... реттелуінің аяқталуы туралы келісім-шарт
Германия үшін соғыстан кейінгі кезеңнің аяқталуын білдіріп, жаңа ... ... ... ... жаңа ... шешу мәселесі тұрды:
1) Көп жылдық Шығыс және Батыс қақтығысының салдарынан пайда ... ... ... ... мен ... ... саласындағы өсіп келе ... ... тұра алу үшін ... жағдайында өзінің нақты
орнын белгілеу;
Германияның бірігуі елдің халықаралық ... ... ... ... ... ... ... жүйесіндегі жаңа ролі
елге тек қана басымдылықтар ғана әперген жоқ, сонымен ... ... және ұлы ... болу ... тудырды. Себебі, қазіргі
әлемдік аренада АҚШ ... ... ету ... ... ... ғана ... қатар оны күшейтуге тырысты, әсіресе ... мен ... ... ... мен ... ... ... рөлге ие болуға тырысуда. Ал ... ... әлі де ... ие бола ... Батыс Еуропа елдерінде біріншіден, еуропалық
континентте АҚШ – тың ықпал етуін әлсірету ... ... ... ... ... үшін және ... өздерінің халықаралық статусын
көтеру үшін күрес шиеленісе түсті. ... ... ... ... және ... ... Бірігуден кейінгі Германияда билік еткен
екі канцлер Г. Коль мен Г. ... ... ... ... ... ... негізге алды, соның желісінде сыртқы саяси ... ... ... ... ... пайда болған екіжақты және көпжақты
деңгейдегі ... ... ... етуді жалғастыруда. Жаңа
бірлескен Германияның мемлекетаралық қатынасы жылдам дамып, бүгінгі таңда
бүкіл әлем мемлекеттерімен дипломатиялық ... ... атап ... 230 ... ... және ... мемлекетаралық және ұлтүсті
ұйымдарда өкілеттіліктері бар[5].
1990 ж. өзінде Гельмут Коль ... ... ... ... ... ... халықаралық мәселелер бойынша шешім
қабылдауда шеттетіліп қала алмайтындығын мәлімдеді. Оның мәнісі ГФР – ... ... ... ... ... қажеттігінен туындады. Ұзаққа
созылған пікірталастың нәтижесінде федералды конституциялық сот 1994 ... ... ... мен тұтастығына қауіп төндіретін
қақтығыстарды жою үшін ГФР және САО сыртында қолданылуы ... деп ... ... ... 54 мың адам «қақтығысты жағдайда жылдам
жауап қайтарушы ... ... ... Кейінгі жылдарда ГФР САО –тың
халықаралық қауіпсіздікті қамтамасыз ету және сонымен қатар осы ... ... ... ... ... ... ... қолдады.
Бундесвердің алғашқы сынағы жаңа ... ... ... әрекетке қатысуы болды. САО – тағы ГФР – ның саяси статусының
өзгеруін ... ... да ... АҚШ ... ... Джордж Буш
ГФР – ның САО – та басшылық етуін ескере отырып, «теңқұқылық ... ... ... ... Коль бір ... ... де ... қарым-
қатынастың сақталуын қадағалады. Осы бағыттағы ... ... 1992 ... оның ... келуінен басталады. 1992 ж. 16 желтоқсанындағы Б.
Ельцин мен Г. Кольдің екіжақты өтініші екіжақты ... ... ... ... ... жағынан бұрынғы кеңестік ... ... ... - ... ... ... әскерлердің
орналасқан жеріндегі табиғи залалдарды орнына келтірумен алмастырылды,
яғни нөлдік тепе-теңдік шешім ... ГФР – ның ... ... кейінгі сыртқы саясаттағы қауіпсіздік мәселесі кеңес әскери
күшімен байланыстырылса, ... күні ... ... мемлекеттің алға
қойған мақсат-міндеттеріне жету үшін халықарлық жағдай экономикалық ... ... ... сыртқы саясатындағы басымдылық болып саналатын бір ... ол Г. ... ... ету ... ... ... Оның пікірінше, Германияның бірігуі мен Еуропаның ...... екі ... Елді біріктіруде білінген ... ... ... ... ... ... ... тереңдетудің белсенді жақтаушысы болды. 1995-96 жж. Францияның
жаңа президенті Жак Ширак ұстанымы бұл мәселеде ... ... ... Коль осы ... интеграция үрдісінде басшылық ету рөлін ойнайды. 1996
ж. Париж бен Бонн бірлесіп ... ... ... ... ... ... ... идеясын және Маастрихтте
белгіленген интеграциялық бағдарламаларды нақтылау инициативасын ... ... ... төңірегі валюталық одаққа көшу механизмдері
мен ... ... ... ... қарастыруда болып отыр. Осы
мәселелерді ... және XXI ғ. ... ... даму ... 1997 ж. ... ... қол қоюды дайындауда Г. Коль
маңызды роль атқарды.
Бірлескен Германияның Еуропалық Одақта көшбасшылық етуге тырысуы ... ... ғана ... ... қатар жаңа геосаяси реалиясын
бейнелейді. Германияның айналасындағы елдер оған жаңа нарық жолын ... ... ... ... елдері, Австрия және бірнеше Скандинавия елдерімен
бірге ... ... ... бұрыннан келе жатқан арманы –
орталық европалық өзекті қалыптастыра алды. Германия өз белсенділігін ... да, яғни ... ... ... Балтық теңізі елдерінің қажетті
стратегиялық одақтасы болу арқылы ... 1991 ж. ... ... Федеративті Югославия Республикасынан бөлініп шыққан алғашқы
екі республиканың егемендігін басқа ... ... ... үшін ... соққы болып тигенмен, оның Словения мен Хорватияға әсер
етуін қамтамасыз ... ... осы ... ... ... ... ... болып саналғанмен, ол бүкіл әлемді ... ... ... баға ... бірі ретінде Марбург университетінің
және политология ғылымының профессоры ... ... фон ... Словения мен Хорватияның тәуелсіздігін мерзімінен бұрын мойындау
Германия ... ... ... ... ... ... кезеңдік әрекеттердегі қателіктер болып саналады.
Оның пайымдауынша, қазіргі кезеңде кеңінен орын ... ... ... ... ... ... ... 1991 ж. жаңа
халықаралық жағдайдағы Германияның кері ... деп ... ... ... ... ... ... қатыспауы, желтоқсандағы
Словения мен Хорватияның тәуелсіздігін мерзімінен бұрын мойындау әрекеті)
кейін оның сыртқы саясаты мен ... ... ... ... ... ... ... Ал Бертельсманн атындағы ... ... ... меңгерушісі Йозеф Яннинг дәлелдемесі
бойынша, Германияның Хорватия тәуелсіздігін халықаралық мойындалуын талап
етуі - ... ... жаңа ... ... ... ... белгісі /52/.
Герман сыртқы саясатының жалпы пішіні өзгерді. Халықаралық ... жаңа ... жаңа ... ... баяу, бірақ әрдайым
алға жылжу үрдісінде дамуда және оның күштерінің талаптары жоғарғы деңгейде
көтерілуде. Дегенмен де ... ... ... ... Г.
Коль басқарған федералды үкімет алға жылжу жолының бір бөлшегін қамтыды. Ал
1998 жылдан бері Г. Шредер ... ... ... ... ... асыру темпін күшейтті.
Жоғарыда аталған мәліметтерге ... ... ... ... 90 жж. ... қазіргі кезге дейінгі сыртқы саясатына ... оның даму ... ... ... ... екі ... бөліп
қарастыруға болады.
1. 90 жж. басы – 1994 жж (баяу дамыған сыртқы саясат);
2. 1994 жылдан бері қарай (белсенді және ... ... ... ... кезеңдегі Германия сыртқы саясатының дамуы баяу қозғалыста
өтеді. Себебі, екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ... ... ... және Шығыс елдері арасындағы тарихтан белгілі «қырғиқабақ соғыс» ... ... ... ... елді екі ... ... мемлекеттерге, яғни
бір ел батыс елдері үлгісіндегі капиталистік дамуға, ал екінші ел ... ... ... ... ... етті, бір ұлттың халқына екі түрлі
қоғамда өмір сүруіне тура келді. Осы жағдай қалыптасқаннан бастап ... ... ... ... санасының қарсылығын жиі-жиі тудырып отырды.
«Екінші дүниежүзілік соғыстан ... ... ... деп ... ... ... сыртқы саясатының біз қарастырып отырған алғашқы кезеңнің
дамуына біршама әсер ... ... ... ... ... ... ... елдің ішкі жағдайы мен экономикалық қуаты
маңызды роль ... ... екі ... ... ... ... ... қуатының деңгейі анықтала қоймағанмен, бұрынғы ГФР
экономикасы екі ел экономикасының кіріктірілгенінен кейінгі ... ... ... ... ... ... ... да бірігу оқиғасының орын алуына сенімсіздікпен қарағандарда осы
күнді ... ... ... ... монументке үйреніп те
кеткендей, ал бұрынғы екі жақ елдің кейбіреулері оны ... ... ... ... ... дұрыс болмағанын еске салып тұратын қара ... ... ... ... ... сол 90 жж. ... қатарына жататын Кеңес Одағының құлауынан кейін пайда болған
жаңа мемлекеттер жағдайымен салыстырғанда экономикалық өсу ... ... ... ... оның өз ... де бар, яғни ... бірігіуне
дейінгі ГФР – ның капиталистік жолмен дамуының арқасында оның ... ... ... ... Бір ... ... ГФР – ның
экономикалық басымдығы ... ... ... ... ... әкетіп, кіріктірді. Сонымен, ... ... ... бірінші кезеңде дамуына тежеуші фактор – ... ... ... ... үрдісіндегі тарих тәлкегіне ұшыраған екі жақтың бір-
біріне ... ... ... ... және ең ... ... бірлескен жаңа Германияны кейінгі уақытта тек қана
экономикалық держава ретінде ... ... ... ... ... ... шешімдерді қабылдауда саяси ықпал ете алатын еуропалық континенттегі
қуатты мемлекет ретінде ... ... ... ... ... Көптеген зерттеуші-сарапшылардың пайымдауынша, сыртқы ... ... ... ... ... үрдісіне
байланысты алғашқы кезеңге кеткен ... ... ... ... ... ... саясатының екінші кезеңдегі жүргізілуіне көптеген
зерттеушілер баға ... ... ... ... ... ... оның алдағы жылдарда қалай дамитындығына ... ... ... ... ... ... сыртқы саясатын
анықтауда оның мақсат – міндеттерін белгілеуде кейбір авторлар, мысалы
белоруссиялық автор ... ... ...... яғни ... ... ... қатынастарды дамыту, трансатлантикалық
серіктестіктерді нығайту, Еуропалық ... ... мен ... ... ... ... ... Орталық, Шығыс және
Оңтүстік – Шығыс Еуропаның тұрақтылығы демократиясына ... ... ... қарастырса, бұл мәселе депутаттар мақалаларында және бұрынғы
канцлер Г. ... ... ... ... ... көрінеді, яғни біршама
шиеленісті жағдайда талқыланып, нақты үш жақты факторды қамтиды:
- ... ... ... ... өрісі;
Әрбір мемлекеттің өз мүддесі бар болуына байланысты немістердің ... ... бар, ... ... ... ... ... туралы және
оның келешекте пайда болу мүмкіндігі туралы әңгіме етуге және ол ... және ... ... ... ... ... Тарихта суық ізін
қалдырған олардың ... ... ... ... арылу үшін,
немістер «еуропалық мүддеге» ауысуға тырысады. Бұл жөнінде Г. ... ... ... министрі Ганс-Дитер Геншер «Біз германдық Еуропаны
емес, еуропалық Германияны құруға тырысамыз» дей ... ... ... өз ... құру саясатын немесе күш қолдану саясатын емес,
керісінше осы аймақтағы тұрақтылық пен ... ... ... ... ... ... де сол ... өзінде
Германиядан басқа мемлекеттерде ... ... ... ... ... мүдде бірінші орында тұратыны шындық болғандықтан, ... ... мен ... ... ауыртпалығы немістерге салмақ
түсіреді. Сондықтан да ... ... ... амбициялармен шатастыруға
болмайды, бірақ мұның өзі немістердің жеке ... ... ... ... ... ... ... де ұлттық мүддесі
нақтылана түскендей және де басқа ... ... ... ... әрекетінде және әлемнің барлық бұрышында демократиялық
қоғамның құрылуын, яғни адам ... ... ... пен ... ... ... салуда»-дейді канцлер Г. Шредер.
- Трансатлантикалық ... ... жаңа ... ... ... ... ... етеді, себебі Атлантиканың
екі жағындағы ... ... ... ... ... ... ... саяси қалыптағы ad-hoc шешімінің саясаты
Германияның сыртқы саяси қатынастарындағы осы қысым тудырушы ... ... ... ... ... ... үшін үш негізгі
бағытты ажыратуға болады:
Бірінші бағыт - АҚШ - пен арадағы бәсекелестік ... ... ... ... ... ... ... - дамушы Азия ... ... ... ... бағыт - ЕО – тың жөнсіз ширатылудан бас тартуынан тұрады.
Бірінші бағытқа байланысты Г.Шредер былай дейді: «Біз АҚШ – пен ... ... одан ... ... кете алмаймыз, себебі біздің
ортақ мүддеміз терроризмен күрес жүргізуде Афганистанда және ... ... Ал 2003 ... АҚШ – тың ... ... соғысын ашу
туралы алдын – ала САО ... ... ... ... ... ... бірлесіп) АҚШ ұстанымына қарсы тұруынан ... екі ел ... ... ... ... деп санайды
Германияның АҚШ - тағы елшісі Вольфганг ... ... үш ... да іс – ... асу жолының алғышарттары жоқ,
сондықтан да саяси өзгерістерді тездетуде тек қана жұмсақтық ... ... ... ... 1998 ... ... Г. Шредердің басшылығымен қалыптастырылған
сыртқы саясаттың ... мен ... ... Федеративті
Республикасы әлемдік аренада екінші кезектегі емес өзінің ... ... ... яғни ... өзін АҚШ – пен ... ... саяси инициативаны үлкен жетістіктермен қолға ала бастайды, әсіресе
еуропалық мәселелерге байланысты шешімдерді қабылдауда. Г. Шредер ... ... ... ... ... ... интеграцияның тетігі мен
локомотиві» болуды көздейді. Оған дәлел ретінде 1998 ж 10 – шы ... ... ... ... ... ... ... және қалыптасқан ұлт
туралы болып отыр. Неміс ұлты алға ... даму ... ... бас ... басқа ұлттар алдында кемістікті сезінбеуі қажет.
Біздің көршілеріміз біз өз күшімізге ... ... олар да ... солай
сенімділікпен қарауы керек».
Ал осы сенімділік жөнінде сөз ... ... онда ... ... ... мен ... Германияның бірігуінен кейін оның
еуропалық интеграция үрдісіне белсене ... ... ... ... ... ... ... Еуропаны жаулап алу ... ... деп ... ... ... рейх» билік
басына келуі мүмкін деген қауіпті төндірген болатын. Уақыт өте ... ... ... ынтасының жоқтығына ешкімнің ... М. ... ... ... ... ... болғанмен де бүгінгі күні оның еуропалық континентті өзіне
қарататындай энергиясы мен жағдайы жоқ, ... ол ... ... ... тек 15 – ші ... ие және оның ... ... демографиялық
күші жоқ, оның үстіне осы демографиялық әлсіз жағдайдың нәтижесі ... ... ... ... да оның ... ... Еуропа
құруына мәдени негіз болмай қалады».
Сонымен жоғарыда ... М. ... ... ... ... екі ... соғыста ұлтшылдық саясатының арқасында тарихта
мемлекетінің ... қаяу ... және ... ... ... белгілі
бір уақытқа дейін оның экономикалық қуатты күшіне қарамастан, ... ... ... әлемдік тәртіпті қалыптастыруда көп кедергі келтірген,
Германияға әскери аспектісіне қатысты табуды жеңу үшін, ... ... ... ... ... еуропалық интеграция үрдісіне тартылу арқылы
және оны демократиялық құрылымның ... ... ... ... және ... құқықтық демократиялық Германия мемлекеті ретінде
жаңа әлемдік саясатта өзінің тиесілі ... ... ... ... - ... ... ... Еуропа континентінде басты рөлді ... ... ... социал - демократиялық партиясының (ГСДП) сыртқы
саясат жөніндегі сарапшысы Э Бар «Халықаралық келісімдер қадағалануы ... ... ... келе, «Германия үлкен және кіші ... ... ... арқылы оларға басшылық ете алатындай
қуатқа ие болғандығын, яғни елдің осы істі атқаруға ... ... атап ... ... ... ... ... халықаралық келісім-шарттардың орындалуын қадағалайтын «бақылаушы»
рөлін қалыптастырды.
Ал халықаралық қатынастардағы белең алған қақтығыстар мен шиеленістерді
реттеуде біршама қарулы ... ие ... ... ... ... ... ... жіберу арқылы БҰҰ – ның, САО – тың, ЕҚЫҰ – ... т.б. ... ... ... ... ... ... және
әскери мағынада алғанда Германия ... ... ... ... атап ... АҚШ - пен қатар осы Германияның ұстанымының басым
болуы арқылы ... ... ... ... ... САО – ның ... Сол кездегі сыртқы істер министрінің айтуы бойынша, бұрынғы
Югославия жерінде орын алған ... ... - ... ... да ... тәрізді өз міндетін атқарғандығын дәлелдейді. ГФР – ның Косово
оқиғаларына ... ... ... ондағы күштерді басқару ісіне неміс
генералы К. Рейнхардтың тағайындалуы көрсетеді.
Германияның әлемдегі ... ... ие болу ... ... ... ... қарым-қатынасының мысалға келтіруге болады. ГФР – ның
сыртқы істер министрлігінің бюджетінен 1991-1995 жж. ... ... ... ... 597 млн. ... ... ... ал 1997 ж. бұл көрсеткіш
1033 млрд. маркаға жеткен. Алайда соңғы кездері мұндай әрекеттерге ... ... ... оппозиция тарапынан көптеген сын тағылуда.
Ал 2001 жылдың 11-ші қыркүйек оқиғаларынан кейінгі кезеңде Германияда
доктриналық ... мен ... ... ... ... саясат күрделі өзгерістерге ұшырады. Террористік актілерден кейінгі
сол кездегі федералды канцлер Г. ... ... ... ... «қолдау және көмек көрсетуші» рөлден шығып, ендігі кезекте жаңа
жауапкершілікті қолға алу үшін әскери аспектіге қойылған табуды жою ... ... ... ұлы ... тән ... ... қажет делінген.
Германияның қазіргі уақытқа бағытталған сыртқы саясатының нақты
тұжырымдамасының болмауы ... ... ... ... шұғыл
шешімдерді қабылдауда біршама кедергілерге кездесті. Сондықтанда, белгілі
неміс саясаттанушысы Э. ... ... ... жеңген, батыс жүйесіне
шоғырланған, Шығысқа бет алған, еуропалық ... ... ... ... ... жүрген сыртқы саяси элитаның мемлекеттің сыртқы
саясатын қалыптастыруда ... бір ... құру ... ... ... ... 2003 ж. ... партиясының бір басшысы В. Шойбле
Германия сыртқы саясатының ... ... ... ұсынды. Оның
пікірінше, Германия сыртқы саясаты анық және сенімділікті қалыптастыратын
болуы керек және ол ... ... ... ... ... ... Солтүстік Атлантикалық Одаққа альтернатива болмауы керек және
АҚШ - на қарсы бірікпеуі қажет.
- Германия маңызды ... ... ... ... ... ... ... халықаралық міндеткерліктерді орындауға қабілетті.
- Еуропалық Одақ америкалық стратегиядан ... ... ... мәселелерімен шұғылдануы керек (Ол мәселелерге
жауап беруге қажет болмаған жағдайдың өзінде).
- ... ... ... ... байланысты Палестина
мәселесінің бейбіт шешілуі мен Израйльдің өмір сүру ... ... ... өз міндеткерлігіне алуы қажет.
- Германия мемлекеттің еңбек ... ... ... ... ... ... ... керек, ғылым және білім деңгейін
көтеруі керек, ... ... ... ... керек, елге
экономикалық динамизм мен бәсекелестік қабілетті қайтаруы керек.
Ал Германия бундестагындағы ... ... ... ... ... саясатта өзінің салмақты орнын табу үшін бір ғана мақсат
– еуропалық интеграция үрдісін ықпал ету және ЕО – тың ... ... ... ... ... ... ... Еуропаның рөлін күшейтуге бағытталу
керек. ЕО – ортақ отан ... ... яғни ... ... ... ЕО – пен ... ЕО – тың ... бірлесіп орындауы қажет, сонымен
бірге ЕО мемлекеттері американдықтарға әлді ... ... үшін де ... екенін көрсетулері керек.
1.2 Еуропа континетіндегі қақтығысты үрдістер: ... - ... ... ... ... ... арнайы кейбір ортаның,
әсіресе Ф. Фукуяманың ... ... ... тарихта аяқталды деген
тұжырымдамалар қалыптасқан болатын. Алайда зерттеуші ғалым Р. ... ... ... - өлі ... демекші, бүгінгі таңда керісінше
соғыстың жер бетіндегі әртүрлі ... ... ... ... ... XX ғ. аяғы мен XXI ғ. ... ... ... ең ... екі маңызды сұраққа жауап беруге тура келеді:
- Қақтығыстардың ... ... ме, ... ... көріністері
қандай?
- Қазіргі кезеңдегі қарулы қақтығыстарды жою мен реттеудің жолы ... ... ... кейінгі қақтығыстар, әсіресе екінші
дүниежүзілік соғыстан бері тыныш аймақ болып ... ... ... ... орын алуы ... ... ... оның
ішінде әсіресе С. Хантингтонның әлемдік саясаттағы қақтығыстар қуатының
артуына байланысты әртүрлі теориялары қалыптаса бастады.
Қақтығыстарды ... ... тану үшін оның шығу түрі мен ...
зомбылық көрсетілу (Өлтірілгендер мен зардап шеккендердің саны, ... ... ... ... арақатынастары) деңгейін анықтау
қажет. Мәселен, Еуропа континентінде екі дүниежүзілік соғыс орын ... ... жүйе ... ... ... ... пайда болуын
ескере отырып, оның шығу себептерін зерттеушілер территориясының тығыздығы
және ... ... көп ... ... сонымен қатар
өндірістік саланың жоғары деңгейде дамуымен байланыстырады. Қазіргі кездегі
қақтығыстардың пайда болу ... мен ... әсер ... ... қандай
деген сұрақтарға жауап беруде кейбір ... 90 жж. ... ... ... өмір сүру ... ... мақсатында орын алған
миграция мен урбанизация үрдістері салдарынан мемлекеттер ішінде ұлтшылдық
пен фундаментализмнің өрбуі ... ... алып ... деген тұжырымға да
келеді.
Биполярлы жүйенің кезіндегі соғыстар көбінесе ... ... және ... ... БҰҰ – ның ... Кеңесінің тұрақты 5 мүшесі
– елдерінің (АҚШ, Кеңес Одағы, Ұлыбритания, ... ... ... ... және ... деп ... екі жақ ... мүдделерінің
келісімдерімен шешіліп отырды.
Ал қазіргі кезеңдегі қақтығыстарды сипаттау барысында оларды үш топқа
бөліп, мемлекетаралық соғыстың ... ... бір ... ... ... деп қарастыруға болады:
- орталық билік пен этникалық, діни топтар арасындағы қақтығыстар;
- ... ... және діни ... ... ... мемлекеттер мен мемлекеттік емес (террористік) құрылымдар арасындағы
қақтығыстар;
Осы аталған қақтығыстардың барлығы да өзін - өзі ... ... ... ... ... ... ... Американдық автор
Дж. Л. Рассмуссеннің пікірінше, 90 жж. қақтығыстардың үштен бір ... ... ... деп ... Ұлттық өзін-өзі анықтау және ... ... ... ... ... ... ... саналады.
Барабарлықтың басқан да бір өлшемі – ол діни фактор болып табылады. Оны
Хантингтон өркениеттік фактор деп ... ... оған тағы ... ... ... және мәдени дәстүрлерді қосады.
Осылайша әртүрлі талаптағы барабарлық қақтығыстардың күрделенуі оларды
жою мен реттеу барысында ішкі қатысушылар, яғни бір ғана ... ... ... табылып, ол аймақтық және ғаламдық қақтығыстарға айналып ... В. ... ... аймақтық қақтығыс түсінігінің ерекшелігі»
атты дәрістік еңбегінде қазіргі кезеңдегі қақтығыстарды тек қана ... ... Оның ... ... яғни ұлы ... – қайшылықтары өткен өмірге тән және ол қайта ... ... ... жүйе кезеңіндегі қарама-қайшылықтары ... ... ... орын ... ... ... ... көпшілігі қазіргі халықаралық
өмірдің аймақтық аспектілерін қарастыра отырып, бірқатар мәселелердің
шешілуіне назар ... ... ... ... жүйесіндегі
аймақтың орны, оның экономикалық, ... ... ... ... ... және ... мемлекеттердің ерекшеленуі. Аймақтық
ұйымдар, аймақтық қақтығыстар, аймақтық қауіпсіздік зерттелу жұмыстарында
маңызды орын алуда. ... жаңа ... ... жүйесінде бірлік
ретінде бекітіліп, субъект болып қалыптаса бастайды. Бүгінгі таңда аймақ –
бүтін бір континент және сол бір ... ... ... ... ... ... экономикалық, мәдени және басқа аспектілерге
қатысты бөлінеді. Мысалы, Еуропа өзі ... ... ... ... ... ішінде мынадай аймақтар бшығады: Шығыс және Батыс
Еуропа, ... ... ... Қара теңіз және Жерорта теңізі
жағалауы елдері және т.с.с.
Энн Маркузеннің пікірінше, «Аймақ – физикалық кеңістігі, ... ... ... және ... ... бар, ... аймақтардан ерекшеленетін
және территориялық бірлік құрылымы белгіленген қала ... ... ... ... ... ... ... болып саналады. Ал
Финляндия саясаттанушысы Пирьо ... ... ... ... ... ... жатуы мүмкін, мәселен этникалық құқық
үшін қозғалыс, ... ... ... ... ... ... ... трансұлттық бірлестігі және
т.с.с. деп атап көрсете келе, «аймақтану – ... ... ... ... ... белгілі бір территориялық ұйымның ... ... ... ... ... ... аталған
зерттеушілердің тұжырымдармен келісе отырып, аймақтану үрдісін әлеуметтік-
мәдени ... ... біз ... ұғымын аймақтанудың факторы
ретінде көрсетеміз. Себебі, ұлтшылдық белгілі бір адамдар тобын жекеленуіне
себепкер ... ... да ... ... ... белгілі бір
территорияда. Алайда қазіргі кезеңде ұлтшылдықтың аймақтану үрдісіне ықпалы
біршама қиыншылықтарды ... ... ... ... Иель
университетінің ғалымы Иво Баняча оны ... ... ... сана)
құбылысы немесе ұлттық ... алу ... ... қоғамның
интеллектуалды элитасының қалыптастырған идеологиясы деп көрсетеді. Осы
анықтама бойынша ұлтшылдықты идеология деп ... онда ... бір ... ... ... Алайда, сепаратизмнің
себебі тек қана ұлтшылдықтан келмеуі мүмкін, ... үшін оның ... ... ... ... ... белгілер этникалық
бейнеде көрінсе, онда оның нақты мысалы - Босния жағдайындағы ұлтшылдық.
Роберт Дал және ... ... ... ... егер жүйе ... және бір
туыстас болса, онда оның ... ... ... ... аз ... көпшілік пайызы сөз және үлгі арқылы берілетін бірыңғай ... ал заң ... тез ... ... ... ... қатты және жұмсақ түрдегі санкцияны қолдану жеңілдетіледі, ал
санкциядан кету күрделендіріледі.
Аймақтану жан-жақты саяси құрал ретінде ... ... ... аз ... құқығы мен еркіндігі орталық деңгейде де ... ... ... ... Осы ... ... саласындағы
ғалым А.С. Макарычтың аймақтану – мақсат емес, ол – ... ... ... ... ... ... қалыптасуының мәселесі болып саналады. Этнос
немесе ... ... ... ... өмір сүру ... ... ... демос
(ұлт) болады және ұлттық идеяны орындауға тырысады. Нәтижесінде халықтардың
өзін-өзі анықтау үрдісі ... ... ... ... Балқан
түбегі, Таяу Шығыс және т.б.). Мұндай аймақтардың аса қауіптісі - әлемнің
басқа да аймақтарына ... ... және ... ... ... ... ислам дінін уағыздаушы араб
әлемі мен әртүрлі бағыттағы ... дін ... ... ... ... және т.б. ... қақтығыстар барлық
өркениеттердің түйісу жағдайында ғаламдық деңгейге жетпейді, ашық мысал
ретінде оларға – ... ... ... ... Ал ... маңызды геосаяси және экономикалық бағыттарға – Орталық Азия,
Балқан түбегі, Чешенстан және Таяу Шығыс кіреді.
Сонымен, әртүрлі ... ... ... ... болатын
ұлтшылдық (біріктіруші фактор ретіндегі экономикалық ортаға қарағанда)
әлемдік қауымдастық үшін аса қауіпті. Осы ... ... ... және шовинизмге альтернативасы болуы мүмкін. Сондықтан да
аймақтану желісіне ұлтшылдық ... ... ... онда олар ұзақ
мерзімге дейін халықаралық қауымдастықтың түйінді мәселесі болып саналады.
Интеграциялық үрдістер орын алған ... ... ... ... ... ... орталықтандырудан ыдырауға бет алған күштердің
пайда болуымен ерекшеленеді. Коммунистік ... ... ... ... ... ... тенденциялардың орын алуына себеп болды.
Шығыс Еуропа ... ... ... жолы. XX
ғасырдың 1980 жж. ... ... ... ... ... ... ... пікір-таластар федеративті жүйенің ... ... ... ... ... ... көмегі арқылы федерация деңгейінде экономиканы қайта
қалыптастыру ... ... ... ... ... ... Ал орталықтандыруға қарсы топтар керісінше, республика
деңгейінде автономияны дамытуға тырысты. Өзге ... ... бай ... ... мен ... федеративті қағидаға
ашық түрде сенімсіздік танытты.
Орталықтандыру ... мен ... ... ... ... қақтығыстар формасында байқалды.
Коммунистік дәуірдің аяқталуы, демократизация үрдісінің ... ... ... өту ... ... ... этникалық
қауымдар арасындағы қақтығыспен және сол ... ... ... ... ... ... ... келді. Ыдыраудың бейбіт
жолмен дамуына кедергі келтірген жәйт, ... ... ... ... ...... Хорватия, Босния мен Герцеговина аумағында
тұратын сербтер бөлініп, Сербия құрамына қосылуға ұмтылады, ал бұл жағдай
қалған ... ... ... ... Федеративті Югославия Республикасының
құлауы және жаңа Балқан қақтығысы (Босния және
Герцеговина мен Косово қақтығысы)
Югославия қақтығысы ... көп ... ... ... ... ... себептері әртүрлі. Осы дағдарысты 1989 ж. Шығыс және Оңтүстік-Шығыс
Еуропа елдеріндегі көтерілістер, одан ... орын ... ... және ... Одағының құлауы оқиғаларынан бөліп қарастыруға
болмайды. Әлемдік жүйе мен ... ... ... ... ретінде
социализмнің күйреуін Югославия да (біршама өзіне тән ... ... ... ... ... ... басталған саяси дағдарыс 90 жж. басында дамып
жетіліп, жаңа ... ... өз ... ... ... және
ұлтшылдық идеяларымен ерекшеленетін Югославия дағдарысының шығуы ерте
уақыттан басталады.
XIX ғасырдың аяғы мен XX ... ... осы ... ... ... халықтар – сербтер, хорваттар, словениялықтардың саны «Ұлы
Сербияны» немесе «Ұлы Хорватияны» құру ... ... ... ... ... ... ... ішінде Балқан федерациясын құру ... осы ... ... ... ... ... шешу тәсілі
ретінде қарастырылып келді.
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі құрылған югославиялық мемлекетте
мүмкін ... ... ... ішінде орталықтандыру үлгісі жеңісті
болды. ... ... ... ... ... ... корольдік оның құрамына кіретін халықтар мен аймақтардың
тарихи даму және ... ... ... ... Әлеуметтік және
ұлттық негіздегі қақтығыстар елді қажытып жіберді. Олардың ішіндегі ең
негізгісі ... ... ... мен хорваттардың қақтығысы шиеленісе
түсіп, 1929 ж. қаңтарда монархиялық бетбұрысқа әкелді.
1980 ж. Броз Тито ... ... ... ... ұлттық
шиеленістер елдің саяси өмірінің ортасына айналды. Ұлтаралық қатынастардың
шиеленісуі әсіресе Косово жерінде 1981 жылдан ... ... ... ... ... ... ... Балқан түбегінде «Ұлы
Албания» құрылып, оның қарамағына Косовоның көп бөлігін, Македонияның батыс
жағын және ... ... ... ... ... да
социализм кезеңінде Косово және Метохия ... ... ... ... ... ... ... Нәтижесінде 1968 ж. ұлттық
көтерілістер жаппай сипат ... ж. ... ... он жыл өте келе ... ұшыраған Югославия
мемлекеттілігіне қатысты шиеленістің басталуына негіз болды.
Хорваттардың ... ... ... оның католиктік дінмен
кіріктірілуімен байланысты және сол себепті олардың «батыс өркениетіне»
тартылуы. ... ... ... ... ... ... ... босатылуы үшін күрестің тұжырымдамасы кең өріс алды. Хорват
босқындарының Еуропаға, әсіресе АҚШ пен ГФР – на ... ... ... ... ... ... және бұқаралық ақпарат
құралдарында (БАҚ) таратылуына себепші болды. Ал жаңа тағы бір құбылыс ... ... ... ... ... Ол ... ... дамуына алып
келді. Ұлттың анықталуы жағдайы дінге сенушілік жағынан ерекше және ... және ... ... Ал ... этностар діни ерекшеліктеріне
қарай – католиктер ... ... деп ... ... ... ... ... ал мұсылмандар өздері бөлек топ құрды. Осы
арада Босния мен Герцеговинада ислам мемлекетін құру ... ... ... ... ... жж. ... ... республикалар мен облыстар арасындағы
байланыстар әлсіреудің салдарынан конфедерациялық ... өріс ... ... ... ... жаңа ... ... Милошевичтің келуімен
албандықтардан «Косовоны құтқару» ... ... Серб ... ... ... Косовода албандықтардың жауап ретінде
қарсылығы күшейе түсті. Осы жағдайларға ... мен ... ... ... ... ол ... ... бетбұрыс» деп
аталған оқиғаға алып келді. 80 жж. ... ... ... ... югославиялық федерациядан жекелену курсын жүргізе бастайды, сонымен
бірге республика ішкі өмірінде «батыстандыру» шаралары орын алады.
Германия және бұрынғы ... ... ... 1989 ж. ... және Оңтүстік – Шығыс Еуропа елдеріндегі
көтерілістермен қатар дамыған және солардың салдарынан жылдамдатылған саяси
үрдістер ... ... ... ... ... ... Югославия Республикасының күйреуіне алып келген жаңа кезеңнің
басталуына себепкер болған шешуші жағдай - 1990 ж. 20-22 ... ... ... соңғы рет өткізілген Югославия Коммунистер Одағының
(ЮКО) кезектен тыс XIV – съезінің ... ... ... ... ... ... Осы съезде Словения мен Хорватияның өз тәуелсіздіктерін
жариялап, залдан шығып кетуі нәтижесінде басқарушы органынан айырылған ЮКО
тәуелсіз республикалық ұйымдарға ... ... ... 1990 жж. ... Словения мен Хорватия республикаларының сайлауларында ... ... ... атап ... ... билік басына
«Демократиялық Словения оппозициясы», ал Хорватияда ... ... ... оның басшысы Ф. Туджман болды. Екі
республикада да сайлау біржақты егемендік декларациясымен аяқталды. 1989 ... ... ... ... ... ... арналған серб тілі жөніндегі қосымша алынып тасталғанда, серб
тұрғындары ... ... ... ... олар ... ... ... біршама басылған болатын. Алайда
1990 ж. ... ... ... ... ... қайта қолға
алынған таңбалар жөніндегі республиканың әрекеті серб тұрғындарының қарсы
бағытын жандандырды. Өз ... ... үшін олар Серб ... яғни серб халқының автономиясы мен егемендігі ... ... ... ... ... ирредентистік қозғалыс
пайда болды, оның мақсаты өзінің Сербиядан бөлініп қалмау болды. 1991 ж. ... ... ... мен ... ... ... ... толық тәуелсіздігін
және югославиялық мемлекет құрамынан шығуы туралы жария етті.
Югославия федерациясындағы басқа республикалар айтарлықтай ... ... ... ... 1990 ж. ... жаңа республикалық
конституция бойынша көппартиялылықпен жүргізілді. Босния және ... ... ... өз партияларына дауыс беру арқылы конфедеративтік
құрылымға жақын келсе, ал Македонияда ешбір ... ... ... ... ... ... тек 1992 ж. көктемде жарияланды. Сербияда
көпшілік дауыс Слободан Милошевич пен ... ... ... ... ... көп ... жинады. Федералды деңгейде
сайлау бұрынсоңды осындай түрде ұымдастырылмағандығын ескерсек, Югославия
тұрғындарының өз болашағын ... шешу ... ... ... өзінен-ақ көруге болады.
Босния және Герцеговина мен Македония ... да ... ... тек қана ... көпшілік электорат
Сербиямен ... ... ... ... Себебі, әскери және саяси
потенциалы әлжуаз Черногорияның бұдан басқа амалы қалмаған болатын. ... жеке ... ... ... ... ... ... мейлінше мүдделі еді. Өйткені, Адриат теңізімен шайылатын ... оның ... ... айдынына жол ашып береді. ... ... - ... ... Республикасы пайда болды. Осы
респуликалардың негізін ... ... ... ... ... ... ретінде саналуы керек болды,
алайда мұндай талап ... ол ... ... өтпеді. Социалистік
Югославия Федерациясының таралуы оның Конституциясын бұзу арқылы орындалды.
Бұл жағдай этникалық қарама - ... және ... мен ... ... ... француз заңгері Робер Бадентердің ... ... ... ... ... ... ... жалпы нормативті және құқықтық құрылымды қалыптастыруға тырысты.
Комиссия 1974 ж. ... ... ... ... шығу құқығы бар екенін анықтады, бірақ сол Конституцияға сәйкес
республикаларға қарағанда төмен статусқа ие ... аз ... ... ... құқығы жоқтығын бекітіп берді.
Алайда, Бадентер комиссиясы халықаралық қауымдастыққа бөліну ... ... ... яғни тек Еуропадағы Бірлестік және Қауіпсіздік
Кеңесінің демократиялық белгілеріне ... ... ... және аз ұлттар
құқығын ... ... ғана ... ... ... беру ... ... пікірінше, бұл шартты тек Словения мен ... ... ... ... ... бұл кеңесті қабылдамады, ол
гректердің ветосы негізінде Македония тәуелсіздігін ... ... ал ... ... оның ... ... жағдайына
қарамастан мойындап үлгерді. Ал Федеративті Югославия ... ... ... әрі сербтік ұлтшылдықты өрбітуші және кері
кетуші ортаның қолында болды. ... ... ... ... ... ... демократияландыру үрдісін кейінгіге қалдырды.
Югославия қақтығысының интернационализациясы: Босния және ... ... ... ... ... ... әрбір
республикада өзіндік ерекшеліктерге ие болды. Словениядағы ... ... ... Австрия мен Италия шекараларына ... ... ... және шекаралық бақылау қою шешімімен білінді. ... алу ... ... ... ... ... ... өту
нүктелеріне бақылау жүргізу үшін ... ... қару ... ... Осы ... ... ... шұғыл 1991ж. Хорватия территориясына
ауысу керек болды. Себебі, Хорватияда этникалық қақтығыс тек қана ... ... ... ... Словенияның шығыс бөлігі, Баранья және Батыс
Срем ... ... ... жағы ... ... ... өзін серб ... құрбаны ретінде көрсете отырып, бірнеше
әрекеттері ... ... ... ... ... ... Ол
әрекеттердің мақсаты - халықаралық қауымдастықтың Хорватияны мойындауы
және сол ... ... ... оның ... алған территориясынан
ысырып шығару болды.
1992 ж. желтоқсанда ГФР Словения мен ... ... ... ... ... ... ... 1991 ж.
Брюссельде ЕО ... ... ... министрлерінің жиналысы өтті. Онда
Шығыс Еуропа мен Кеңес Одағындағы жаңа ... ... ... ... ... Аталған декларацияда Хельсинки Кеңесіндегі
Қорытынды актіге, Париж ... БҰҰ ... ... ... адам ... кіші ұлт және ... топтардың құқықтарына
сілтемелер жасалынды. 1992 ж. 15-қаңтарда ЕО елдері және т.б. мемлекеттер
Словения мен ... ... одан ... ... қалған
мемлекеттерді мойындайды. ... ... ... ... ... ... ғана Хорватияға қолдау көрсетуде батыл
шешім қабылдайды және оның тәуелсіздігі мен ... ... ... үлес ... және ... 1992 ж. ақпан айының соңында ... ... ... ... ... оның ... ... және Герцеговина мемлекеті Югославия қақтығысы барысында ең
көп зардап ... ... ... ... жергілікті хорваттар, сербтер
және мұсылмандар елде әрқайсысы дербес мемлекет құра ... ... ... қақтығыс басталған кезде православиелік сербтер ... ... ... ... мен ... ... ... қуып шығып, ел астанасы Сараевоны басып алады. Республиканың
үштен бір ... ... ... ... ... ... Югославия құрамына кіретін Босния және Герцеговина деп аталатын
сербтік республиканы құрады және ... ... ісін одан ... Елде орын ... сербтердің әрекетіне қарсылық көрсетуде
республика тұрғындарының 17,3 ... ... ... ... ... бар жекеленген этникалық топ болып құрылады және сонымен ... ... ... ... ... экстремистер мен бірқатар
мұсылман елдерінен келген ерікті моджахедтер де пайда болады.
Алғашында, яғни 1992 ж. 27 ... ... мен ... бірлесіп,
Социалистік Югославия Республикасын ... ... оған ... ... ... қақтығыстарды қолға алу жауапкершілігі
тапсырылған еді, ал 30 ... БҰҰ ... ... жаңа «үшінші»
Югославияны құруға қарсы экономикалық санкцияны енгізеді.
Халықтың жаппай қырғынға ұшырауын сақтап қалу үшін БҰҰ ... ... ... ... ... 1993 - 1994 жж.
аралығында БҰҰ – ның ... ... ... арасында бірқатар
келіссөздер өткізіледі. Бірақ сербтер әскери әрекетті тоқтатпайды.
САО – та өзінің рөлін күшейту үшін және ... ... ... ... ... американдық дипломатия алдымен ... ... ... оның ... ... ... қатысты ұстанымды қатайтуға
тырысты. АҚШ – тың ... ... У. ... 6 - ... ... ... жоспарын ұсынды. Ол ... ... ... ... және оның ... бір ... де мұсылман
мемлекетінің құрылуына жол берілмейтіндігі қарастырылған.
Сонымен ... ... мен ... ... ... күшейту
жоспарланып, БҰҰ, САО, жаңа мотив болып саналатын АҚШ әскери акцияларын
қолдану қарастырылды. ... ... ... ... ... ... ұласты. АҚШ және батыс державаларының күш көрсету
актілеріне ауысуына ... ... ... нанның кезегінде тұрған адамдардың
жарылыс құрбаны болуы. Болған оқиғаға батыс державалары серб ... ... 1993 ж. БҰҰ ... ... ... Югославия Республикасына,
яғни Сербия мен Черногория ... ... ... санкция жариялауды
ұйғарады.
АҚШ-тың белсенді ықпал етуінің нәтижесінде Югославия қақтығысының 1993
ж. көктемде шиеленісе түсуі ... және ... ... ... ... ... шешілу перспективасы кейінгіге шегерілді.
Босния қақтығының жаңа шиеленісінде белсенділік ... САО – ... ... ету ... ... іске ... ... болды. БҰҰ бас хатшысының бір жолдамасында осы әскери ... ... ... ... үшін ... ... еді.
1994 ж. 7-ші ақпанда Сараевода болған жарылыстан кейін САО мен ЕО
елдерінде ... ... ... болу ... ... ... САО кеңесі 11-ші ақпанда босниялық сербтерге 10 ... ... суық ... ... 20 км ... ... талап ету арқылы
ультиматум қойды. Мұсылмандар артиллериясы да осы ... ... ... ... САО – тың ... ... әрекетінде блок
қақтығыстың тікелей қатысушысы болды. Сонымен бірге, САО ... ... ... ... ... ... САО – тың қойған
ультиматум мерзімі анығында халықаралық ... ... Осы ... ... да ... ... әрекетінің өзі кері әрекетті және
қақтығыстың «балқан соғысы» жағдайына ауысуы мүмкіндігінен қауіптенді.
Американдық ... ... ... Босния және Герцеговинаның
бөлінуіне бағытталды. Алайда айтылған сөздерге қарағанда мәселе ... ... ету ... ... ... Серб ... ... кетуінен қауіптену туралы да әңгіме айтылып жатты.
Сонымен бірге ... ... ... құрылу перспективасы да жоққа
шығарылды. Югославия қақтығысы мәселесін шешудегі американдық ... ... ... - 1994 ж. ... аяғындағы босниялық президент А.
Изетбегович пен Хорватия президенті Ф. Туджман арасындағы ... - ... құру ... ... ...... Бұл келісімге келуде
сербтер жағы қайта құрылған ... және ... ... ... өтуге ниет білдірген жағдайда келісімді мойындайтынын
жариялады. Әртүрлі деңгейдегі мұсылмандар жағы АҚШ пен САО – тың ... ... ... қарсы шешуші әскери шараларды қолдануды
талап етті. 1994 ж. мамыр айында Женева қаласында Ресей, АҚШ, ... ГФР ... ... ... ... ЕО және ... арасында кездесу ұйымдастырылды. Осы кездесуде ... ... ... және ... территориясын оның этникалық топтары
арасында бөлу туралы мынадай үлгі ... ... 49 ... ... 51 ... болса – 1994 ж. наурызда құрылған федерацияға беру.
Бұл ұсынысты АҚШ та Ресей де қолдады, Босния және ... ... ... ... ... екі ... бес ... құралған байланыстырушы аралық топ арқылы берілді.
Ресей дипломатиясының ұстанымы біріншіден, мұсылман-хорват федерациясы
Хорватиямен қосылуға ... онда ... ... ... ... бола ... екіншіден, Аралық байланыстырушы топтың жоспарын
қабылдау экономикалық санкцияларды жоюмен ... ... ... ... ... ықпал етуімен Одақтас Югославия Республикасы 1994 ж.
4-ші тамызда Босниямен шекараны ... және БҰҰ ... ... ... ... ... Клинтон әкімшілігі тарапынан босниялық
сербтерге көрсетілген қысымның ...... ... ... 1994 жылдың 15-ші қазанына дейін келісім беруі керек, ... ... қару ... эмбаргоны алып тастау қарастырылды.
Сербтік республикасының президенті ... ... ... ... ... ... жолына кедергі болған негізгі себеп – АҚШ – тың
саясаты. Сондықтан да ол Б. Клинтонның алдындағы ... Дж. ... ... реттеуде араға түсуіне өтінішін білдірді. Картер мен
Караджич арасында бітімгерлік орнап, екі жақ ... ... бір ... ... 4 айға ... ... отты тоқтату туралы шешім қабылданды.
Нәтижесінде 1994 ж. 31-ші желтоқсанда өз күшіне енген Босниядағы ... ... қол ... оның ... белгілі болғандай 4 ай мерзім бейбіт ... ... ... шешу ... ... басында хорват әскерлерінің
(белгілену бойынша «Буря»деп аталатын) Сербтік Крайнаға қарсы ... 1995 ж. ... ... САО – тың ... ... ... ... қарсы соққы берді.
1995 ж. ұлы державалардың қатысуымен соғысушы ... ... ... ... ... ... Ресей өз инициативасын
білдіреді, оның ұсынысын барлық соғысушы жақтар қолдайды. Алайда Ресейдің
ішкі саяси оқиғаларына (Б. ... ... ... ... ... ... үшін өз ... ұсынған АҚШ бейбіткерлік ұстанымын
шығарды.
1995 ж. қарашада Огайо штатындағы Дейтон қаласында басталған Босния мен
Герцеговинадағы бейбітшілік туралы келісімдер күрделі жүргізілді. ... Ф. ... ... ... А. ... ал ... ... босниялық әкімшілікпен ірі қарама-қайшылықтарға кезіккен С. Милошевич
басқарды. 1995 ж. 21-ші қарашада үш апта бойы ... ... ... ... және әлемдегі күштерді қайта бөлумен
ерекшеленген келісім – шарттарға қол қоюмен ... ... ... және ... ... ... ... екі бөліктен, яғни
хорват-мұсылман федерациясы мен сербтік федерациядан тұрды. ... ... ... тұру үшін елге САО ... ... ... ... босниялық қақтығысты шешудегі соңғы шешім болып қалған жоқ, ... ... жағы ... ... деп ... Сербтік Крайна
қазіргі кезде сербтерден арылып болды. Сараеводағы мұсылмандар әкімшілігіне
қарайтын 150 мың сербтердің ... ... ... ... ... ... жіктеуге тырысқан Хорватия әкімшілігі мұсылман-
хорват ... ... риза ... ... ... ... ... яғни ислам мемлекетін құру мақсатына жете
алмағандықтан оны құру жолындағы ... ... ... ... ... қақтығысының ықпалындағы әлемдегі теріс
жағдайларды бекітіп берді, БҰҰ – ның беделін түсірді, онымен қоса ЕҚЫҰ – ... ... САО – тың ... болып қалды.
Еуропалық континентте осы оқиғалардың барлығы САО саласының кеңеюі ...... ...... және ... әскери және саяси
ықпалының болуымен байланысты. САО әскерлері бұрынғы Венгриядағы Варшава
Шарты Ұйымының базаларында орналасып, ... ... база ... ... САО - тың жаңа плацдармына айналды, әсіресе американдық әскерлер
көптеп орналаса бастады. САО – тың осы ... 1996 ж. ... ... ... ... ... айқындайды.
Косово қақтығысы
Бұрынғы Югославия территориясындағы қарама-қайшылықтардың дамуы 1960-80
жж. югославиялық республикаларда ұлтшыл бағыттағы элиталардың ... И.Б. ... ... ... ... ... ... жалпымемлекеттік деңгейден алшақтап, республикалық деңгейге
көшті. Ал осы ... ... ... қалыптасуы мен нығаюына алып
келді. Жалпы этноэлиталардың саясаты төмендегідей сипатталды:
- бір республика тұрғындары этникалық ... ... ... ... экономикалық және мәдени саясатты жүргізу;
- федералды күш құрылымдарын республика басшылығына тәуелді ету;
- ұлттық кадрлық саясатты жүргізу, яғни аз ... ... ... ... ... ие бола ... ... орталық функцияларының сан жағынан көбісін өзіне ... ... ... ... ... шектеу;
1974 ж. югославиялық Конституция жағдайды одан әрі ... Ол ... ... ... ... ... ... орын алды. Субъективті фактор да маңызды орын алды, мәселен, ұлты
хорват Югославия басшысы И.Б. Тито ... ішкі ... ... ... ... ... қағидасын ұстанды. 1974 ж. Конституция ... ... ... ...... мен Воеводина дербес республика
құқығына ие болды. Осы жағдай Сербия үшін ... ... ... ... Титоның экономикалық саясаты да ұлттық сипатта болды, мәселен ол
өндіріс ... ... ... яғни ... ... есебінен
Словения мен Хорватияда орналастырды. Ол 1980 ж. қайтыс ... ... ... авторитарлы жүйесі дағдарысқа ұшырайды. Республикалар
арасындағы сол кезде ... ... ... реттеу шынай механизмі
жүргізілмеді. Бір партиялы жүйенің ыдырауы оның ... ... ... республикалардың этнократиялық элиталарға айналуна
әкелді. Этноэлиталар өзара бөлініп, жеке ұлттық ... ... ... ... - өз ... нығайту.
80 жж. аяғына дейін Косово Сербия республикасының ... ... бар ... өлке ... ... халықтың 90 пайызы албандар
еді. 1987 ж. Сербияда ... ... ... жаңа ... ... серб ... жаңа ... көрінді, ұлтшылдық саясат ... ... ... ... ... 1989 ж. екі ... (Воеводина мен Косово) өзін өзі басқаруы тоқтатылды, Косоводағы
албан ұлтының ... ... ... шектелді, нақтырақ айтсақ, мемлекеттік
білім беру мәселелерінде албан тілінің қолданылуына шектеу қойылды.
1995 ж. күзде жүргізілген ... ...... ... ... ... қаралмаған еді. Сәтсіздікке дейтініміз осы кезең
шеңберінде Косово ... ... ... ... еді, яғни ... ... ... тіпті одан да ертерек уақыттан бастап албан ұлтының сербтер
тарапынан ...... ... ... ... ... Көпжылдық
дипломатиялық қысым көрсету, халықаралық конференциялар ... өз ... ... ... салмады, керісінше, ол жүйелі
этникалық ... ... ... ... дейін жеткізілді. Ал
БҰҰ – ның Қауіпсіздік Кеңесінің аймақтағы сербтердің әрекетіне байланысты
қабылдаған нақты нұсқаулары на ... ... ... ... ... ... САО ... әскери араласу қатері тек қана сөз жүзінде
қалады деп ойлады, оның ... ... ... ... ...... қолданылуна болмайды деген ... ... ... сүйенді.
Ал этникалық тазартулар қатаң түрде жүргізіле бастағанда және ... ... сан ... ... ... ... ... аймақтағы
өзге мемлекеттердің тұрақтылығына қауіп төндіре бастағанда, САО 1999 ... ... ... форс ... жүргізуге, яғни әскери әрекеттерге
Қауіпсіздік Кеңесінің арнайы мандатынсыз әскери әрекеттерді бастауға ... ... ... ... осы ... қолдамаған елдер – тек Ресей
мен Қытай ғана болды. Дегенмен де Атлантикалық ... ... ... ... ... елдің ішкі ісіне араласу әрекетін толық орындап
шықты, себебі Югославия Еуропалық Қауіпсіздік және ... ... және ... қудалауды болдырмау туралы конвенцияға қол ... ... ... ... өз міндетіне алған болатын.
Алайда, Косовода ұлт – азаттық ... бір жыл ... асып ... ... бейбіт дипломатиялық жолмен шешу әрекеті сәтсіздікке алып келді.
1998 жылдың аяғында 300 ... жуық ... өз ... ... ... ж. ... және ... халықаралық қауымдастықтың дәнекерлік етуімен
ұйымдастырылған Рамбуйедегі екі раундтық келіссөздер үрдісті тығырықтан
шығара алмады. Ол ... ... ... САО күштері арқылы құруға
мүмкіндік болған. Ондай келісімге албандар жағы ... ... ... бұл ... ... ал енді ... күні албандықтар
автономиямен шектелмей, тәуелсіздігін ... етіп ... Және де ... ... ... де – ... түрінде мойындап отыр.
Осындай жағдайлардың есебінен альянс 78 күнге созылған сербтерге қарсы
әуе соққысын жүргізуге мәжбүр болды. Косоводағы операцияны ... ... тек ... ... ... ... ғана ... сонымен бірге
ондағы тұрғындарды, оның ішінде сербтерді де Косовоға арналған ... ... ... ... ... тоқтамға келтірген шешуші уақыт болды және
одан басқа да факторлар ретінде сербтерді қолдаудан Ресейдің де бас ... да ... ... САО ... ... ... әлі пікірталас
тудырды. Косово соғысы тек қана этникалық тазартуларды жойған жоқ, ... ... ... алып ... ... ... ... алып тастады, оны Гаага трибуналына берді. Кезкелген мәдениет
белгілерімен және адам құқығының жалпыға ортақ нормаларына ... ... ... ... ... САО интервенциясына заңдылық қажет болды.
Халықаралық қауымдастықта күннен – күнге егеменді елдің ішкі істеріне ... ... ... ... ... өсіп ... оның ... адам
құқығын тұрпайы бұзуда халықаралық араласу ісі қажеттігін ... ... ... ... ... және Германияның саясаты
Жалпы қақтығыстарды реттеудің жолдары жағдайға ... ... және даму ... ... ... ... ету ... іс
жүзіне асырылады:
- превентивті дипломатия – қақтығыстың алдын алу, яғни қарулы қақтығысқа
айналып кетпеуіне себепкер болу, ... ... ... екі ... ... бейбітшілікті қалыптастыру – отты тоқтату бағытталған ... ... ... ... ... ... бағытталған. Оның мақсаты ортақ бейбіт шешімге келтіру
емес, тек қана қақтығыстың шиеленісуін болдырмау. Олардың құқықтары
мандатпен шектелген, олар ... екі ... ... ... алмайды.
- бейбітшілікті сақтау – екі жаққа да тиімді ... ... ... ... ... ... бейбітшілікті қайта орнату – қақтығыстан кейінгі кезде ... ... ... ... ... ... ... үшінші дәнекерлік
топтың әрекеттері. Оларға қақтығысты елдегі сайлауды өткізуге даярлау,
бейбітшілікті орнатқанға дейінгі территорияларды басқару ісі ... ... да ... ... ... ... «бейбітшілікті
қалыптастыруға арналған миссиялар немесе операцияларды» қарастыруға болады.
Бұл ұғым көбінесе САО құжаттамаларында ... ... ету ... ... XX ғ. ... «екінші
дәуірдің бейбіткерлік операциялары» термині пайда болды. Оның ... ... ... рұқсатынсыз орындала берді. Оның дәлелі
Югославия ... ... ... ... ол ... ... атқа ие болды. Соның негізінде «гуманитарлық ... де кең ... ... ... қазіргі кездегі қақтығыстардың
нәтижесінде басым көпшілік ... ... қару ... ... ... сонымен қатар азық-түліктің, дәрі-дәрмектің, баспана мен ... ... ... ... ... ... ... қақтығыстар
барысында гуманитарлық дағдарысқа қатысты гуманитарлық көмек мәселесі
тұрады. Сондықтан да ... ... ... ... ... сол елге ... ... қолдану арқылы қақтығысты тоқтатады. Ол
мәселе құқықтық ... ... және де осы ... ... ... ішкі ісіне араласу болып табылмай ма деген сұрақ туындайды. Осы
сұраққа жауап беруде тағы мынадай ... ... ... ... ... ... және тағы сол ... шараларды қолдану арқылы
азаматтық тұрғындардың құқығын бұзған жағдайда адам ... ... ... ... ... соңғы түрі осы 90 жж. басында ... ең ... ... саналатын Оңтүстік – Шығыс Еуропа
аймағында көрініс тапты.
Бұрынғы Югославия федерациясының құлауымен тікелей байланысты қақтығыс
қазіргі ... ... ... ... барлық мемлекеттердің және
әртүрлі ұлт-өкілдерінің және сонымен ... ... ... ... ... ... ... барлығымызға да белгілі. Сол қайғы-
қасіреттің негізгі көріністеріне – жүз мыңдаған кісі ... ... ... ... бұзушылық, қаталдық пен ... ... ... ... ... ... қираған мешіттер мен шіркеулер және
басқа да сан алуан ғимараттар түрлері жатады. Әлемде осы тақырыпта ... ... және осы ... ... ... ... жан-
жақты аспектілерін қарастыратын еңбектер, оның ішінде түрлі мақалалар,
ақпараттық материалдар көптеп ... да және ... Оның ... ... ... ... өрбу үрдісін әлемнің түкпір-түкпірінде
бірталай уақыттан бері бақылау жүргізіліп, әрбір ... ... ... ... ... ... жан-жақты көзқарастар қалыптасып, сан
қырлы сараптама жұмыстары жүргізілуде. Ғалымдар арасында бірталай мәселелер
бойынша осы уақытқа дейін ... ... ... ... ... ... таралу себептері, қақтығыстарды реттеуге
қатысушылардың рөлі және ... ... ... мүдделері жөнінде
кездесіп жатады.
Югославия үшін ұлттық мәселе қай уақытта да болмасын аса сезімталдықты
талап ететін мәселе, себебі ол ... және көп ... ... ел ... ... құрамындағы елдердің тарихи дамуы әртүрлі сипатта болған.
Олардың біреуі өз ... үшін ... қару ... ... ... біреулері тиімді бейбіт жағдайлардың пайда болуын ... ... ... ... және діни ... ... және ... қағидаларына, ұлттың болашақтағы дамуына ... ... ... бір ... (1918 ж. ... ... корольдігінде де, 1929 ж. Югославия және 1945/63 ... ... ... ... да) өмір ... халықтар арасында үнемі қарама-қайшылықтарды тудырып отырды.
2.1 Солтүстік альянс және бундесвер
Бундесвер ... елу бір жыл ... ... болды. Соңғы екі
онжылдықта ол көптеген өзгерістерге ... ... ... ... БҰҰ ның ... ұйымдастырылған бейбітшілікті
орнату бойынша бейбіткерлік миссиялар мен ... ... ... ... ... өзгеру жағдайында.
Федеративті Германия Республикасы 1955 ж. ... ... ... қарай интеграциялау және кеңестік қауіптерден сақтану
мақсатында құрылып, Шарнхорсттың реформаторлық әдіс ... ... ... жаңа ... ... мен олардың идеологиялық тәртіп
тұжырымдамалары ... ... жаңа ... ... ... аталған нормалардың ешқайсысы да бүгінгі күнге дейін шығарылып
тасталынған жоқ. Дегенмен де оның ... бері ... ... ... ... ... өзгерістерге ұшырады. «Қырғиқабақ
соғысынан» және Германияның бірігуінен кейін, яғни өзінің бастапқыда құрылу
себептерінің жоғалуына байланысты Бундесвер бүгінгі ... ... ... және аяққы фазасына өтті. Оның трансформациясының көлемі сондай
кең болуы оның ... ... ... ... айтуға болады.
Герман әскерінің алмастылыуын материалдық және ... емес ... және ... ... Өзгерістер Бундесвердің барлық
бөліктерін: медициналық-санитарлық қызметтен бастап, әскери-теңіз ... ... ... Оның ішінде ең көп өзгерістерге ұшыраған
Бундесвердің негізі – жаяу ... ... ... маңызды себептердің
әсерінен олар бұрынғы құрамның көлеңкесіндей ғана көлемде. Ол олардың саны
және әскери қуаттылық сапасына да байланысты.
Бундесвер ... ... ... ... оның ... 60 жж. ... ... жеке құрамы 480 мың әскери қызметкерлер ... ... ... 80 жж. ... ... ... Лебер және Апелде
қарастырған параметрлері бойынша герман әскери күштерінде 495 мың офицерлер
мен әскерлер қызмет етті. Оның 30 мыңы - ... ... 120 ... ... ... және шамамен 5 мың әскер – орталық аппаратта болды.
345 мың әскерді құрайтын жаяу ... тобы ... ... ең ... ... Олар ... ... тобына, оның ішінде үш ... он ... ал ... ішінде үш бригададан тұрды. Германии бірігуі мен
интеграциясынан кейін, ГДР ның ұлттық ... ... ... ... ... ... мерзім ішінде 490 батальонға дейін ұлғайып, одан
кейін қайта жылдам қысқартылды. Ұлттық ... ... ... ... 5119 танкілер, 2100 бронетранспортерлер, 432 зенитті-
артиллериялық қондырғылар, 143 мобильді зениттік-ракеталық комплекс, 1062
жүзден асатын ... ... ... және 235 ... и ... ... орта және ұзақ қашықтықтағы ракеталық қондырғылар болды.
Метаморфоза
Осы ортақ ... ... ... 1992 ж ... ... ... ... үкімет өзіне елдің бірігуі туралы келісім
шарттар барысында Бундесвердің құрылымын 370 мың ... ... ... ... ... кейін орындалды. Ал жаяу әскер саны 26
бригададан және 269 батальоннан тұратын 8 ... ... ... Олар 1996 ж. және 2001ж. екі рет ... орын алды және ... тағы да ... ... ... ... ... тек қана қауіпсіздік саласында
Германияға саяси жауапкершілікте жағымды жағдай ... үшін ... ... ... пен ... ... қаржы приоритеттеріне қатысты.
Халықаралық қатынастардың өзгеруі және оның жаңа ... ... ... қана ... ай ... кейін, Парсы шығанағындағы алғашқы соғыстың
барысында көрінді.
Ол кезде Германия әлі де ... ... ... ... ... бас ... ... болса, ал бүгінгі күні бұл мәселе
шектелген. Камбоджаға гуманитарлық ... және ... ... қолдау көрсете отырып, Хорватия, Босния және Герцеговинада,
Косовода бейбіткерлік миссияларға қатыса ... ... ... САО
құрамында және оның сыртындағы әскери операцияларға белсенді ... ... Оның ... ... ... ... саяси және қауіпсіздік
саясаты мүддесін БҰҰ, САО, ЕО ұйымдары шеңберінде қорғайды. Сондықтан да
Германия өз ... ... ... үшін ... ... ... сәйкес Бундесвер осыдан елу жыл бұрынғы ... ... ... ... осы ... ... Германия
Федеративті Республикасының коалициялық серіктес ... ... ... еді және серіктестеріне ықпал етуден айырылып, соған қатысты өз
мүдделеріне ... ... еді. ... ... ... ... негізгі жаңа қүрылымдарға ауысу қажеттігін ... ... ... ... ... шынайы қауіптердің жоғалуы және қаржы
қажеттілігінің күшеюі себебінен ... ... ... ... ... жоюға алып келді.
Жаңа түрлену барысында қысқартылған ... ... ... ... ... ... БҰҰ және САО ұйымдары шеңберінде әлемдік
қақтығыстарға ықпал етуге кірісе ... Ол үшін ... ... ... дайындықтан өту және инструментарийлерді қамтамасыз ету қажет
болды. Өйткені олар аз белсенділіктегі ... ... және ... ... ... ... «бейбіткерлік операцияларға
қатысу» міндеттерін атқаруға арнайы дайындықтан өту қажет.
Міндеттердің жаңаша кеңеюінің нәтижесінде Бундесвер санын ... ... ... ... ... қорғаныс министрі Штрук осы
тұжырымдамадан бас тартып, 2003 ж. ... ... ... жаңа
директиваларды» қабылдауға ниет білдіріп, соған сәйкес «Бундесвер-2010
құрылымын» ... ... Сол ... ол ... ... саясатын қарауды
Негізгі заңның 87а ... ... ... міндеттемесінен алып
тастады.
Жаңа міндеттер
Штруктың жариялауы бойынша, Бундесвердің ... ... енді ... ... БҰҰ ның ... орнату» мен «бейбіткерлік
операцияларға ... ... ... САО және ЕО ... мен ... ... ... үлес қосу болып саналады.
«Қорғаныс саясаты бойынша жаңа директивалардың» анықтауы бойынша қорғаныс
бүгінгі күні ... мен ... ... және ... ... ету ... кең мағынаға ие болады. Әскери құрылымды жаңа
міндеттерге сәйкес бейімдеу ертерек басталғанымен ... ... ... жаңа ... оған жаңа ... ... ... әскер
интервенциялық әскерге айналуы қажет. Осы жағдай оның ... ... де ... ... ... күштердің санасы мен бұрынғы
рухани тұжырымдамалардың барабарлығын өзгертеді
1991 жж. бері ... ... ... мен ... ... ... 1994 ж. 12 шілдедегі Федералды конституциялық соттың шешімі бойынша
жүргізілді. Оның қабылдаған қаулысы бойынша, ... ... ... ның ... ... және оның заңды шешімдерімен сәйкестендірілген.
Алайда, шешім қабылданғанмен де қарастырылатын мәселе - ... ... ... ... ... ... Негізгі
заңның тұжырымдарына сәйкес келе ме жоқ па ... ... ... ... ... ... ... Ол жөнінде сараптамашы Карл
Фельдмайер былай дейді: «Бұл мәселе жөнінде қоғам санасы ... ... ... оны ... ... ... жоқ. Оның ... қызмет ету етпеу жағдайы ерікті болғандықтан тек қана әскер
қатарына ... ... ... ... болып табылады».
Бундесвердің қатарын көбейту мәселесі қаржы ... қоса оның ... үшін ... ... ... болуында. Мәселенің түйіні
азаматтар үшін Бундесвердің күресу рухы мен ... ... ... ... ... ... елі, жері үшін өз ... қиюға
даяр болса, интервенция барысында не үшін жан қию қажеттігі анық ... да ол ... ... ұлы ... мен ... қабылдайтын саяси шешімдеріне ... ... ... ... ... ... БҰҰ ның мандатынсыз Сербия президенті
Милошевич басшылығының саясатына ... ... САО ... операциялар
барысында. Алайда Бундесвер шеңберіндегі операцияларда өлім ... ... ... Бундесвердің алдағы онжылдықта стратегиялық
дамуы ... ... ... ... ... ... беру үшін тиімді
шешімдерді талдауда әртүрлі болжамдар жасалуда. Мәселен, ... ... ... ұлттық немесе мемлекет шеңберінде ... ... ... нәтиже бермейтіні анық және ондай жағдайда ол
тіптен өзінің маңызын жоғалтпақ. ... ... ... қарулы
күштерге жауап беретін саясаткерлер мен әскери ... ... ... сонымен қатар Германия Федеративті Республикасының саяси
дамуымен байланысты болады. Германияның ... ... ... ЕО тың арықарайғы дамуын федеративті бір тұтас мемлекет ... күш ... Оның ... ... еуропалық қауіпсіздік және
қорғаныс саясатын жоспарлау ... ... ... ЕО ... ... көрсетілгендей қауіпсіздік кепілдігі ... ... ... ... құруға тырысады. Оған қаншалықты уақыт
кетсе де осы ... ЕО тың өзін өзі ... ... ... де ... ... осы алдыға қойған мақсаты жүзеге асатын болса,
онда барлық одаққа мүше елдердің ұлттық ... ... ... бірге
Бундесверде біріктіріледі. Ортақ әскери қарулы күштердің арықарай әрекет
етуін жоспарлау орталықтандырылуы қажет. ... ... ... ... ... САО жоспарлары және қақтығыстарды реттеудегі ЕО
«Қырғиқабақ» соғысы аяқталғаннан бері САО әрекеті – ... ... ... ... ... келтіру, шиеленіс туындаған
аудандарда тұрақтылықты орнату болып саналады.
1992 ж. ... ... ... САО мүшелерінің сыртқы істер
министрлерінің сессиясында бұрынғы Югославия ... ЕҚЫҰ – ... ... бір ... ... ... туралы және бейбіт жолмен
қақтығыстарды реттеуге дайындығы айтылған болатын. Ал желтоқсан ... ... САО БҰҰ ... ... ... ... ... дайындығын
жариялады.
Қазіргі уақытта САО бейбітшілікті сақтау ... үш ... ... ... ... және ... және ... ж. сәуір айында САО төртінші операция - бұрынғы Югославия республикасы
Македониядағы жауапкершілікті Еуропалық Одаққа тапсырды /43/.
Югославияның күйреуі кезінде ... ... ... ... ... ... ... ықпал етуде халықаралық қауымдастық іс жүзінде
дайын болмады. Осы қақтығыстарға әсер ету ... ... ... ... ... ... ... қалған кемшіліктер
көрінді.
Әскери әрекеттерді тоқтау салуға, ... ... ... ... ұйымдардың бірі - БҰҰ ... САО БҰҰ – ның ... ... бойы қолдау көрсетіп келді, оның ... мен ... ... ... ... ... ... бірнеше
әуе және теңіз операцияларын ұйымдастыруға қатысты. Атап ... ... ... 1992 – 1995 жж. ... САО ... ... ... отырып, бірнеше әскери – теңіз күшін ... ... ... ... ... ... жүргізу бойынша операциялар, яғни БҰҰ
Адриатика теңізіне қойған эмбаргосын қадағалау үшін ... ... ... ... ... және ... және Герцеговина зонасы бойынша
ұшуға тыйым салынған тәртіпті қадағалауды қамтамасыз ету үшін ... ... ... да қақтығысты өршітпеуге және кісі өлімін
тоқтатуға ғана мүмкіндік берді, бірақ олар соғысты ... ... еді. 1995 ж. САО ... қақтығысты реттеуді өз қолына алып,
операция жүргізу барысында босниялық сербтерге қарсы екі ... ... ... ... ... Осыдан кейін барып Дейтон келісімдері
жүргізіліп, ол өз күшіне 20 желтоқсанда ... 90 жж. ... ... тек
біршама жылдар ішінде ғана САО құрылымы өзгерді, қақтығыстарды саяси және
әскери реттеудің шынайы құралына ... ... ... ... ... ... факторлардың бірі – ол Косоводағы бір жылдан аса ... ... ... Ал ... ... ... шешу
жағдайы болмады.
Әлемнің түкпір – түкпірінде орын алып ... ... ... ... орнату мақсатында САО өзінің күштерін кеңейту оның ... бірі ... ... Бұл ... САО ... 2002 ... (Исландия) жиналыста қарастырды. Оның күштері қажет болған
жағдайда бір қақтығысты аймақтан екінші бір ... ... ... ... ... жеткізілуі туралы келісілді.
Күрделі міндеттердің бірі қақтығыстарды реттеу мен терроризмді жою үшін
әскери мүмкіндіктерді тәжірибе жүзінде іске ... ... ал ол ... ... ... ... әскери міндеттерді шешу барысында 2002 ж. қарашадағы Прага
саммитінде альянс САО ... ... ... ... бағытталған
шараларды қабылдады. Оларға әскери қуаттылықты дамыту, яғни стратегиялық
әуе және теңіз ... ... ... ... ... әскери қару – жарақтарды дайындау, оған қоса САО – тың ... ... ... ... бейбіт шешудің тиімді жолдары ретінде Еуропалық Одақпен
САО арасындағы бірлесіп ... ету ісі ... Екі ұйым да ... 2001 ж. ... айында қалыптастыра бастады, алайда ол тек 2002 ж.
16 желтоқсанда ЕО – САО ... ... және ... ... ... декларацияны қабылдауына байланысты алға қарай
жылжыды. Сол уақыттан бері ЕО пен САО ... ... ... ... құжаттар қабылдады. Мамандар арасында ол құжаттар «Берлин-
плюс» құжаттары деп аталады. 2003 ж. 1 ... ... осы ... ЕО САО – тан ... ... республика Македониядағы
тұрақтылыққа жауапкершілікті өз мойнына алды.
«Берлин - ... ... 1996 ж. САО ... сыртқы істер министрлерінің
Берлиндегі кездесуін қайталауынан шығып отыр. Ол ... ... ... ... ... ... іске асыру арқылы сол мақсатта
альянс күштері мен ... ЕО ... беру ... ... Ал ... – плюс ... құралдарды артық қайталауды
болдырмауға бағытталған.
«Берлин - плюс» келісімдері бойынша ЕО әскери ... ... ... ... қатысуда.
Еуропалық Одақтың сыртқы саяси міндеттерінің бірі ... ... ... Босния-Герцеговина, Хорватия, Сербию-Черногория,
Македония) тұрақтандыру және оларды ЕО-қа интегрциялануына дайындау болып
саналады.
Аймақта тұрақтандыру саясаты сәтсіздікке ... ... онда ... болашақта ЕО - тың сыртқы саяси ... ... ... ... ... ... ... шекараларда ол «қауіпсіздік белбеуін» құра бастады,
осы аталған аймақ қақтығыстарды реттеу және жоюда жаңа ... көру үшін ... ... ... ЕО - тың және оның ... ... ... әскери, күштері көптен бері тек ... ... ... жоқ, кең мағынадағы ғаламдық міндеттер шеңберінде
қарастыру қажет. ... ... ... ... ... ... мүддесі байланысты.
«Еуропалық болашақтың» халлықаралық қауымдастықтың бұрынғы Югославия
территорисындағы қақтығыстарды жою және ... ... гі ... ... ... ... шыққан Балқанды
тұрақтандырудың орталық стратегиялық ... ... ... ... ... Косоводағы соғыс аяқталғаннан кейін ... ж. ... ... - Шығыс Еуропа үшін тұрақтылық Пактісін мекеме
ретінде қалыптасқаннан кейін қақтығысқа жауап беру ... ... ... ұзақ ... бойы ... ... ... 2000 ж.
маусымында Фейрде Еуропалық ... ... ... ... ... ... ... мүдделі» деп жариялады.
Жақындасудың стратегиялық тетігі CARDS ... ... ... Democratization and Stabilization) бағдарламасының көмегін
пайдаланатын тұрақтандыру және кіріктіру үрдісі (SAP) болып саналады. ... ЕО пен ... және ... ... ... бекіту арқылы
аймақ елдеріне әзірге ресми кандидаттар статусы ... да, ... мен ... жеңілдіктерді қалыптастыру. Осы күнге дейін мұндай
келісім шарттарға тек Македония (2001 ж.сәуірінде) және Хорватия (2001 ... ... 2003 ... ... ... жөнінде Албаниямен
келіссөздер жүргізілді, олардан кейінгі кезекте Босния-Герцеговина ... 2003 ж. 21 ... ... ... Фессалоникадағы
саммитінде Балқан түбегі бірлескен Еуропаның ажырамас құрылымдық ... ... ... ... кіру ... ... ... аймақтағы қақтығыстарды
шешу мен онда реформалар жүргізуде күшті ... ... ... ... келешегі Еуропалық Одақтың дипломатия және қауіпсіздік саясатының жаңа
құралдары нәтижелі әрі көптеген жетістіктерге ... ... ... ... еді. ЕО және АҚШ ... Македонияның Еуропалық
Одаққа келешекте кіріктірілуін көлденең ... ... ... ... ... жеткен қақтығыстарды тоқтатуда нәтижеге әкелген және
Македониядағы албандықтарға кең ... ... ... 2001 ... ... ... келісімін бекітуге қол жеткізді. Бір ... ... ... және ... ... ... Соланның
қатысуымен 2002 ж. наурызда мемлекеттердің жаңа одағы қалыптастырылды.
Осыдан кейін екі республика конституциялық ... ... және ЕО - ... үшін ішкі ... жоспарын қабылдады.
Алайда сарапшылар ЕО Македонияда және Сербия мен Черногория арасындағы
дәнекерлік ету ... қол ... ... ... ... ... ... де 90 - жылдардағы қақтығыстарды реттеуге ... ... ... ЕО - тың осы екі ... ірі ... ... ... туралы мойындалатын жағдай екенін
ескергеніміз жөн. Оның ... ... ... қауіпсіздік саясаты
саласында беделді орында: ЕО - қа мүше ... ... ... бейбіткерлік күштердің 80% құрайды. 2003 ж. қаңтарда Еуропалық
Одақ Босния және Герцеговинада полициялық миссияны іс ... ... ... ... ... 2003 ... бастап ЕО “Конкордия” миссиясын
орындауда.
Сонымен қатар ЕО ... ... ... ... және экономикалық
көмек көрсетуде. Ол Оңтүстік-Шығыс Еуропа үшін ең ірі ... ... ... жылдан бастап, әртүрлі бағдарламалар шеңберінде Еуропалық Одақ ... ... алты ... ... ... ... жұмсалған. Оның үстіне
екіжақты орындалып ... ... және ... - ақ CARDS (2006 ... ... ... келетін 4,85 миллиард евро көлеміндегі
қаржыны ескерсек, онда ЕО тың қаржылай көмегінің қаншалықты тиімді екенін
білу еш ... ... ... ... ... бағдарламалары басқа
донорлармен бірлесе Оңтүстік - Шығыс Еуропа үшін ... ... ... ЕО ... ... ... Осы пакт ... аймақтық ынтымақтастыққа көмектесуге бағытталған, оның негізгі
шарты интеграция мен кіріктіру ... ... ... ... жұмыс істеуде белсенділік таныта бастады, мысалы, аймақтық
инфрақұрылымдарды өз ... ... ... ... мен байланыстыру
мәселесінде, сауда кедергілерін жоюда, трансшекаралық қылмыс пен ... ... ... ... ... саясат пен босқындардың
мәселелерін шешуде.
Оңтүстік-Шығыс Еуропа елдері дамуының баяу ... ЕО - қа ... ... ... ... Оңтүстік Шығыс Еуропада жағдайы біршама
жақсарды, соғыс қаупі бәсеңдеді. Қақтығыстың ұзақ мерзімге созылу себептері
мүлдем жойылған жоқ, оның ... ... ... ... мен
әлеуметтік-экономикалық құрылымдардың нашар жұмысы жатады. Тұрғындардың
саяси немқұрайлылық пен сенімсіздігі ... ... ... ... оның ... ... саласында жаңа қатерлерді ... ... ... пен ... ... және ... Жаңа саяси
міндеттер желісінде жаңа басымшылықтарды қою қажет, олар мақсатқа сәйкес
және ... ... ... ... ... ... бірге көмек
көрсетілетіндердің өздерін белсенді әрекет етуге шақыру қажеттілігі туындап
отыр.
Алайда Оңтүстік - ... ... ... ... орын ... да жоқ ... саясатының құрылымдық мәселелері
Югославияның құлауынан кейін орын ... ... - ... ... ... ... ... қатысты туындайтын мәселелер. Мәселенің
түйіні Балқандағы әлсіз мемлекеттер, квазимемлекеттік құрылымдағы және әлі
де ... ... ... ... интеграцияға қалай және қандай
негізде дайындауға болатындығында ... ... ... ... ... қамтамасыз етілмеу жағдайы
партиялардың алмасушылығы – мысал ... ... ... ... ... ... ... аймақта
қауіпті жаңа ұлтшылдықтың туындауына ықпал етеді. Мемлекеттілікті жинақтау
мен демократияны ... ЕО пен ... ... ... ЕО пен ... ... ... оның мүшелігіне қабылдану мен
даму деңгейіне жету Оңтүстік-Шығыс Еуропаның үміті мен ... ... ... бір көзі. Алайда ең алдымен Косовоның халықаралық құқықтық
статусы, албандар мен ... ... ... ... ... қақтығыстар, Босния және Герцеговинадағы жалғасып жатқан
мемлекеттік шиеленістер мен ... мен ... ... ... ... аймақтың түпкі саяси мәселелерін шешу қажет.
Сыншылардың жариясы бойынша, Еуропалық Одақ осы уақытқа дейін аталған
түпкі қақтығыстарды ... ... ... ... ... ... ... Шығыс Еуропаның территориялық және ... ... оңай ... жоқ. ... ... ... бойынша Балқан түбегінің
саяси картасын ірі конференцияларды ұйымдастыру арқылы (Дейтон II) ... ... ... Косово мен Черногорияның тәуелсіздігін жылдам
мойындау керек болса, онда бұл ... ... ... ... емес
мемлекеттердің бейбітшілігін ... ... ... ... алып келеді. Сондықтан да қазіргі уақытта таңдап алынған
жолдан арықарай жылжудың басқа түзу жолы ... ... ... екінші мәселесі Еуропалық Одақтың 2004
мамыр айында орын ... ... ... ... ... ЕО тың ... ... кірген елдер мен оған әлі енбеген елдер ... ... ... ... оның ... жаңа ... мен оған ... инвестициялардың айырмашылығында, яғни одаққа кірген ... ... ... ... кең көлемде қызықтырады.
Оның үстіне, визалық және Шенген тәртібі аймақтағы ... мүше ... ... емес ... ... жаңа ... құруда қауіп төндіруі ... ... ... ... Балқандағы еуропалық стратегиясының мақсаттары мен
инструменттері арасындағы сәйкестіктің жоқтығы және аймақтың нақты ... ... ... ... ... ЕО пен жақындасу стратегиясы
кеңею үрдісінің моделі бойынша құрылады, яғни ... ... ... ... ЕО стандарттарымен сәйкестендірілуіне басты назар
аударылуы. Өйткені, одаққа ... ... ... ... ... ... ... соғыстан әлсіреген, саяси бөлшектелген ... ... ... ... ... ... ... елдер саясатына тән
гуманитарлық және әлеуметтік сипаттағы мәселелерді шешуі керек. ... ... ... ... ... шұғыл шешу
қажеттігі дилеммасы бәсекелестікте ЕО стандарттарына бейімделу мен ... де ... ... ... ... да Балқан елдері ... рет ... ... ... ... туралы талаптарды шығарды. Алайда бөлінген қаржыны
мақсатқа сәйкес және жетістікпен жұмсау мәселесі де қарастырылуда. 1998 -
2002 жж. ... ЕО тың ... ... ... қаржысының 77%
жобалармен келістірілді. Оңтүстік - Шығыс Еуропаның ... ... ... ... одан ... жыл сайынғы қаржының мөлшері
мәселен, Босния мен Герцеговинаға оның ... Ішкі ... (ЖІӨ) ... ... құрайды.
Фессалоникадағы саммиттен кейінгі жаңа тәсілдер
Жалпы Оңтүстік Шығыс Еуропасының интеграциялануы баяу ... 2003ж. 21 ... ... ЕО ... Балқандағы
Еуропалық саясатқа жаңа серпіліс беру керек болды. 2003 ж. ... ... ... мен ... ... мен кіріктіру үрдісі
тереңдету бойынша шараларды ұсынды, негізінде Балқанға қатысты Еуропалық
Одақтың жаңа стратегиясы даярланып ... ... ... ... ... ... бөлшегі болып
табылатындығы ерекше атап көресетілген, сонымен қатар әр елдің одаққа кіру
дайндығы жеке - жеке ... ... ... ... ... дамуы алға жылжыған үміткерлер басқаларды күтуге
міндетті ... яғни ... ... тоспайды. Оның үстіне,
институционалды саяси бірлесіп әрекеттесудің жаңа түрі ... ... ... ... (GASP/ОССҚС) Ортақ Сыртқы Саясат ... ... ... ... мен ... ... Мемлекеттер мен үкіметтер басшылары, сондай ақ кейбір министрлер
ендігі кезекте жаңа форум (Батыс Балқан \ ЕО форумы) ... ... ... ... қауіптер
Фессалоника саммитінде қабылданған стратегиялық шешімдерден кейін Еуропалық
Одақ пен оның мүшелеріне сыртқы саясаттағы жаңа ... ... ... ... ... ... мен кіріктіру стратегиясын
іс жүзіне асыруда төзімділік пен талаптылық таныту керек. Соның негізінде
жуық арадағы саяси ... ... ... біріншіден, Фессалоникадағы
қабылданған әрекет ету ... ... ... екіншіден, күрделі
саяси мәселелерді, нақтырақ айтқанда Белград пен Приштина арасындағы Косово
мәселесі жөніндегі диалогты алға қарай ... ... ... жету,
Дейтон мен Охрид келісімдерін арықарай іс ... ... ... ... ... ... ... келтіру мәселелерін шешу қажет;
үшіншіден, Еуропалық Одақтың бейбіткерлік әрекеттерге қатысуының кеңеюіне
байланысты маңызды шешімдер ... ... ... және ... ... ... ... қауіптерінің күрделілігі Еуропалық Одақты күннен - күнге жаңа
міндеттерді өз мойнына ... ... ... ... қауіпсіздік үшін
сонымен бірге, Еуропалық Одақ ... ... өз ... ... алғанын талап етеді. Аймақтың тұрақтылығы ғана
емес, сонымен қатар Еуропалық Одақ ... ... мен ... ... ... алу үшін ... ... жол бере алмайды.
Осы ретте бірлескен Германияның экономикалық қуатының ... жаңа ... ұлы ... ... ...... Еуропа
континентінде өзінің геосаяси ықпалын нығайтуға тырысуын байқауға ... ЕО ... ... ... қарама – қарсы әрекеттің пайда ... ... ... ... ғаламдануының алғышартын орындады.
Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін жеңілген елдер ішінде Германия
да екі ұлы ... ... ... ... өзінің
экономикалық потенциалын тез арада қайта қалпына келтіріп алды. ... ... ... ... ... ... және ол ғаламдық шешімдерді ... ... ете ... ... де ... ... ... да, кейіннен Еуропалық Одақта да жетекші ... ие ... ... да оның ... ... ... ... Германия, Италия және Жапония әлемнің жеті алпауыт елдерінің
кездесулерінде тең құқылы деңгейде ... Дәл осы ЕЭҚ, ЕО, САО ... ... ... ... жаңа жүйесінің»
институционалды негізін ... Жаңа жүйе ... ... кері ... ... ... құламай тұрғанда оның қағидаларын елемеуге болмады. Тек
Кеңес Одағының күйреуінен кейін жаңа жүйенің пайда ... ... ... БҰҰ, ... ... және ... ... шешімдерді қабылдаудан
шектетілді. Шешім қабылдау шеңбері ЕО пен САО ... ... ... де болады. [20]. Себебі, бүгінгі таңда бірсыпыра ... ... ... және ... ... ... БҰҰ, ЕҚЫҰ
– ның әлемдік деңгейде беделі жоғалды деген ... ... ... қақтығыс пайда болғанда оның қатаңдану көлемі мен
деңгейі әртүрлі этникалық топтардың тарихтан ... ... ... кетті. Тек кейбір ірі аумақтар ғана ... ... ... ...... ... ... – қарсы
жүргізілді, себебі ол ... ... ... ... шекаралардың статус-квосын мойындаса, екінші ... ... ... және ... ... ... ... келтіруге бағытталды. Соғыстар ұлттар арасындағы бір – біріне
деген жеккөрушілікті, жауласуды, кек ... ... ... Балқан
аудандарының көпұлтты сипаты жаңа қақтығыстарды болдырмау ... ... ... ... ... ... ... тоқтату
үшін ұзақ мерзімге өз территориясында бітімгершілік әскерлердің ... ... ... ... ... ... құрылым мен
азаматтық қоғамды қалпына келтірудің күрделі міндеттерін шешу ешқандай үміт
туғызбайды. ... ... ... жағдайдың өзі солай қалыптасып қалған, егер
де осы қарулы күштерді шығару – жаңа ... ... алып келу ... ... ... ... ... жауапты болу шеңберіндегі
САО және ЕО ұзақ мерзімге созылған әскери қатысуды өз міндеттеріне алып
отыр. Сол ... ... ... мен ... саяси құрылымдар арасында
бейбіт бірлестіктер жүйесін қалыптастыру мақсатына жету ... ... ... ... ол ... күштердің қалдыру мерзімі тек бірнеше
жылдарды ғана ... ол бір ... яғни 20-30 ... қажет етеді.
Бітімгешілерді қақтығыс болған ошақтарға орналастырудың маңыздылығы сонымен
бірге тек қана аймақтың осы бір ... ...... ... ... сонымен бірге бүкіл Еуропа аймағының тұрақтылығы үшін қарастырылған
алғышарттар.
Сонымен, қарулы күштер XXI ғасырда жаңа маңызды роль ... ... ... қақтығыстарды тоқтатуда, әртүрлі қауымдастықтың ... ... және ... мен ... қоғамын қалыптастыруда көлемді
ықпал етеді.
Бұрынғы Югославия ... ... ең ... бірі – ол ... ... әсіресе әлемдік
саясаттағы бастаушы актерлардың осы қақтығыстарға жоғары деңгейде араласуы
болып ... ... ... республикалары ішіндегі ешбір республика,
оның ішінде Словенияның өзі де экономикалық тұрғыдан қарағанда өз ... ... кете ... ... болмады. Осындай қысылтаяң жағдайда
шетелдің көрсеткен көмегі ... роль ... ... ... ... ... болған мемлекеттер толығымен өздерінің
демеушілеріне тәуелді болды және олардың Балқан ... ... ... ... ... Германия католиктік Словения мен Хорватияға ықпал
етсе, Туркия, Сауд Аравиясы, және Пакистан ... және ... ... ... тұрғындары аймағына әсер етіп отырды. АҚШ ... ... ... ... ... хорваттар мен мұсылмандарға қолдау
көрсету арқылы өзінің ықпал етуін ... ... ... Ресей жағы
өзінің славяндық жағынан «туыстас ұлт» ретінде және бір дінді болуына
байланысты ... ... ... ... ... Ал оның астарлы
саяси себебі, Сербиядан Косово бөлініп ... онда ... ... ... осы жағдайға ұқсас ұлттар тағдыры мәселесі одан ... ... ... ... алуы мүмкін. Мысалы, ... алу ... ... ... қақтығыс, Грузиядағы ұлтаралық
қақтығыс (Абхазия, Аджария) және т.с.с. Ресейдің осы өз мүддесін қорғауға
негізделген Сербияны ... ... де бір ... ... албандарына
бағытталған Сербияның күш көрсетуін САО - қа мүше ... ... ... ... қарамастан үдете түсуіне ықпал етіп отырды. Ақыр
аяғында сербиялықтардың ... ... ... ... ... қаза ... бірге Ресей Федерациясының қолдауына сүйенген
Сербия жерінде де ... ... ... ... ... ... САО ... әскери күш қолдануының нәтижесінде сансыз адам саны өлтірілді, ... ... орын ... ... ... соғыс ошақтар орын алған аймақтардың
экономикасы мен инфраструктурасының қомақты ... ... ... мен ... жарылысқа ұшырады [21]. Көптеген әдебиеттерде,
әсіресе ресейлік зерттеу жұмыстарында және сараптама жұмыстарында ... ... ... САО – қа мүше ... Сербия мен оның де – юре
өлкесі болып саналатын ... ... ... себепкері болған саны
жағынан көпұлтты албандықтардың тәуелсіздік жолындағы ... үшін ... ... ... ... ... бағытталған әскери күш көрсету
арқылы екеуара этникалық ... ... 1999 ... 24 ... 78 күнге созылған әрекеті бірқалыпты емес бағалауды, көбінесе кері
көзқарасты қалыптастырды. Бүгін көптеген қоғамдық ұйымдар, ... ... ... ... мен ... өз ... ... әскери әрекеттерін талдауға салады. Сондай-ақ,
ресей заңгерлері САО – тың ... ... ... ... адам ... бұзуды жоюға емес, эскалацияға ... ... ... деп ... ... ... ... көзқарасы
бойынша САО – тың Одақтық Югославия Республикасына қарсы әскери акциясы БҰҰ
Уставының басты қарауларын, БҰҰ және ЕҚЫҰ құжаттарын бұзу ... ... БҰҰ Бас ... 1974 жыл 14 ... ... ... сай ... делінген еді: «...Бір мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ашуы ... басқа
мемлекеттің территориясына қарсы кезкелген қаруды қолдануы ... ... ... Анықтамада көрсетілгендей ешқандай саяси, экономикалық,
әскери және тағы да ... ... ... ... алмайды.
Дегенмен де бұл мәселені, атап айтқанда САО – тың Балқандағы әрекеті
мен саясатын басқа жағынан да ... ... ... ... ... БАҚ – ры үнемі САО – тың
озбырлығын, АҚШ – тың ... ... ... келетінін, Сербияның
дүниежүзілік агрессияның құрбаны болғандығын халықтың құлағына ... ... ... ... әлем ... дейді. Басқа ақпарат көзі жоқ
болғандықтан көбіміз соған иланамыз. Ал ... ... ... және ... ретіндегі фактіге сүйенсек, сол Югославия бойынша соққы
берген күннің ертеңіне Ресей бұл қадамды айыптау жөнінде БҰҰ ... ... ... ... Қытай мен Намибия ғана қолдады.
Кеңестің ... ... неге ... ... ... ... араб ... Балқандағы мұсылмандарға қарсы жауыздық саясатын көптен бері
айыптап, САО жүргізген әрекеттеріне толығымен қолдау ... ... ... ... ... ... Батыс жағы Сербияның албандарға қарсы
саясатын айыптап, оларды ... ... ... Жалпы Косово қақтығысы
ертеректе, яғни бұрынғы Социалистік Югославия Федерациясы құлағаннан кейін,
оның территориясындағы басқа республикалар өз ... ... ... ... ... ... жағдай өзгеше болар ма еді?! Алайда
ол ... ... ... ... ... ... ... Косово мәселесі біршама шегерілген еді. Ал орын алған Сербия мен
Косово арасындағы ... ... ... ... ... ... ... ретінде анықталып, әлсіз болса да тұрақталған
жағдайда болды. Сондықтан да ... ... ... да ... ... қарамастан өздерінің нақты бұрыннан келе жатқан иелігі
ретінде санаған ... ... ... қалмауды көздеп, ондағы албан
тұрғындарына ашық «ұлттық қудалаумен» ... ... ... ... ... азат ... косоволық албандар серб полициясына жеті жыл бойы күш қолданбайтын
құралдармен қарсылық көрсетті, ... ... ... ... басшылығының жосықсыз саясаты қайшылықты қарулы қақтығысқа
жеткізді. Халықаралық ... ... ... ... ... саяси – дипломатиялық жолмен шешуді ұсынып, талай
рет ескерту де жасады. Бұл өлкеде жағдайдың ... ... ... мекендерін тастап, босып кетуіне әкелді. Осы жағдайды және де
қақтығыстың жалпы Еуропаға әсерін ескере ... САО ... ... ... және ... ... Косово өлкесінен алып кетуді, бұл
өлкедегі жағдайды тұрақтандырғанша оған халықаралық бітімгершілік күштерін
енгізуді талап етті. Бұл ... ... жағы ... ... ... ... мен ұсыныстар бірнеше рет қайталанды, еш нәтижесіз
болғандықтан, ақыр ... 24 ... ... САО күштерінің Сербияға
қарсы күш қолдануына әкеп соқтырды. Күш қолдану әрекетіне ... ... ... ... ... еді, егер де ... Косово
өлкесінде албандарға қарсы «нәсілдік тазалау саясатын» тоқтату әрекетінде
халықаралық қауымдастық ынтымақтаса отырып ... ... ... ... қауымдастық атынан әрекет еткен «дәнекерлік топтың»
құрамына кірген Ресей жағы үнемі ... ... ... ... етіп ... ... ... орай анық болмаса да ... ... ... ... ... ... ... жасау
жөніндегі ұсынысты қабылдамады. Бұдан кейін САО сербтердің косоволық
албандарға қарсы ... ... ... жолы күш ... ғана ... – тың ... ... мәліметтер бойынша, әлі де болса
Балқандағы шешілмеген біршама ... ... САО – тың ... ... ... әрекеттерін тоқтатуда әскери күштерді
пайдалануы көрегендік және батыл шешім деп қабылдайды. Осы шешім ... ... ... ... талпынуға мүмкіндік туғызды.
Косово өлкесінде 2 миллион тұрғын халықтың ... ... ... мұның албан ұлтына жасалып отырған геноцид екенін ұқпай ... ... ... баға беру мүмкін емес. Сол босқындардың кейін
еліне оралуына жағдай жасала ма және ... тағы да ... ... бере ... ... жүргендер осы мәселені түбегейлі
қарастырып, оның дұрыс ... ... ... ғана ... ... ашылмақ.
Осы мәселеге қатысты кейбір газеттерде «Қазақстан неге ... ... ... ... ... ... ... Осы ретте дер ... ... ... сыртқы істер министрлігінің байсалды,
парасатты мәлімдемесін атап айтқан жөн. Қарулы ... оған қару ... ... ... Бітімгершілік жолды уағыздау, халықты соған
бағдарлау тыныштықты қалайтын елдің ұстанар саясаты. Негізгі ой – ... ... ... ... ... ... ТМД бойынша Ресейдің жақын
одақтасы болса, Қытаймен – тату көрші, АҚШ – пен Орта Азия ... ... ... ... ... ... Одақтың қауіпсіздігі мен сыртқы саясатындағы ... ... орын ... ... ол – 90 жж. бері ... аймақтың
берекесін қашырған бұрынғы Югославия жеріндегі ұлтаралық діни қақтығыстарды
реттеу мен аймақтағы тұрақтылық және ... ... ... 1999 ... Вашингтон кездесуінде аймақтағы қауіпсіздікті қамтамасыз етуде
дербес қатысушы актор бола алатындығы ... Одан ... ... ... ЕО және САО ... бірлесіп әрекет ету жоспарлары
қарастырылды.
Косоводан алған тәжрибие - ... ... және ... ... ... ... ... Алайда олар еуропалық
интеграция механизміне сәйкестіктен гөрі САО – тың ерікті ұлттық үлестерін
қосу қағидасымен жүргізілді. ... ... ... мен қорғаныс
саясаты бар ынтасымен қолдайтын ... ... орын ... ... мен ... қаламады. Алайда, Югославияға қарсы әуе соғысының
аяқталуынанан кейін және ... рет ... ... ... ... кейін, сыртқы саясат және қауіпсіздік пен қорғаныс
қауіпсіздігінің бағалануы жоғары деңгейде ... ... ... ... Вайцзеккер комиссиясы мен әскери басқарудың ұсынысының
арасындағы ортаңғы шешімді ... ... әсер ... Одан ... бюджеттік қиыншылықтарға байланысты қабылданды, әскерді керек-
жарақпен қамтамасыз етудің жаңа түрлері ... ... ... ... көлемін жаңарту ісі орындалмады.
Сонымен бірге, жоғарыда айтылып кеткен ... ... ... ... – тың Бірлескен Қарулы Күштерінің Жоғарғы Бас Басқару (ВКГ ОВС НАТО)
штабында ЕО тобын құру ... 2003 ж ... ... ЕО – ... күштер мен құралдар бойынша тұңғыш рет кеңесі өткізілді. Осы
еуропалық күштер мен ... ... ... ... ... ... жылға дейін Германия әскерінің шетелде ... ... ... ... ... ... ... мемлекет
1990 жылдан бері САО тың және өз ... ... ... ... ... ... ... ГДР ұлттық халықтық әскерін ... ... ... ... ... осы жаңа мәселелерді шешу
үшін алғышарттарды даярлаумен шұғылданды, оны 1994 ж. ... ... «ақ ... ... Билік басында отырған сол
кездегі христиан демократтары өз елінің және ... ... ... өзге ... ... сияқты БҰҰ - ның, САО - тың ... ... ... да ... Еуропалық Одақтың қуатты операцияларына
қатысқан жағдайда ғана өз ... ала ... ... Соның
негізінде Федеративті Республика САО - тың Балқандағы барлық ... және ... мен ... ... ... орындау үшін
СФОР бейбіткерлік күштеріне маңызды ... ... ... ... ... ... әскері халықаралық операцияларға қатысуда.
1998 ж. күзде осы ... ... ... ... ... федералды үкіметі жалғастырды. Жалғастыру барысында
Федеративті ... ... ... 1999 жылы БҰҰ - ... ашылған САО - тың Югославияға ... ... ... ... уақытта федералды үкімет САО - тың гуманитарлық ... және ... ... ... оған қолдау көрсетті. Мысалы,
1999 жылдың 24 наурызында неміс бундесканцлері ... ... ... ... ол тек ... құралмен болса да Косоводағы қақтығыстың бейбіт
жолмен шешілуін қадағалайды” деп ... ... ... ... ... САО – тың ... ... әскери күш қолдануын
Оңтүстік – Шығыс Еуропа аймағындағы шиеленіскен қақтығыстарды ... ... ... яғни осы ... ... ... ... ғаламдық қақтығыс деңгейіне дейін өрбіп, дүниежүзілік соғысқа
айналып кетер еді деп қарастырады. Сондықтан да ... осы ... ... ... ... кезде де АҚШ басшылығын қолдайды деген көзқарас
қалыптаспауы ... ... ... АҚШ - тың ... қарсы
интервенциясына жағдайдың мән – ... жан – ... ... ... көзі ... кейін қолдау көрсеткенімен, оның басқа да
аймақтық қақтығыстарды реттеуде арықарай ... ... ... ... тың 2003 ж. Иракқа қарсы соғыс ашу саясатын қолдамауы.
САО пен ЕО арасындағы қатынастың дамуы ... ... күні ... ... ... ... бері АҚШ пен ЕО серіктестік
қатынастарын ... ... келе ... ... ... ... белгілі. Сонымен бірге қазақстандық зерттеуші
Кукеева Ф. Т. – ның «Трансатлантикалық
серіктестік» атты ... ... ... (1990 ж.), ... күн ... және ... ... ету жоспары (1995 ж.)
келісім – ... ... АҚШ пен ЕО ... – қатынастарын серіктестік
деп көрсетеді.
Алайда осы ЕО - тың ... ... ... мен саяси институттарын
дамытуы оның маңызының артуына байланысты екі одақ арасындағы ... ... ... ... отыр ... ... де ... Ол жөнінде
«Ғылым және саясат» қорының қауіпсіздік саясаты мәселесі бойынша ғылыми
зерттеу тобының мүшесі ... ... ... ... ... қауіпсіздік саясаты мен қорғаныс саясатын даярлау туралы шешім
қабылдау арқылы, нақтырақ айтқанда ЕО - тың ... ... ... адам ... қарулы күштерді қалыптастыру, барлық уақытта ... ... ... 1500 ... ... еуропалық ... ... құру ... жаңа ... ... арқылы Еуропалық Одақ
өзінің әскери амбицияларын анық белгілейді. Егер де ... ... ... құрамындағы еуропалық әскерлерден («single set of forces») бастау
алатындықтан одан ... ... ... ... зор емес ... ал ... маңызы зор болмақ».
Жалпы алғанда, ЕО тұрғындарының саны жағынан АҚШ тұрғындарынан
үлкен, ... ЖІӨ ... бір ... ... дамушы елдерге көмек
көрсетудің маңызды көзі болып ... оның ... ... ... ... ... ... АҚШ – пен бәсекелестікке түсуіне шақырады.
Осылайша Еуропалық Одақ бір жағынан, өзінің АҚШ - тан ... ... ... көрсетуге тырысады. Ал екінші жағынан ол жинақталған әскери,
полициялық, экономикалық, заң жағынан көмек ... ... ... ... ... Еуропалық Одақ «Берлин плюс» келісім шарттары бойынша САО
ресурстарын пайдалануда тәуелді. Еуропалық ... СФОР ... ... ... тек қана ... ... ... оның артынша
Босниядағы ЕСФОР операцияларының және ... КФОР ... САО - тың сол ... бір ... беру ... ... де ЕО әлі ... дейін әлемдік саясаттың барлық салаларында
бірыңғай өкілеттілігін ала алған жоқ, ең алдымен оның ішіне ... ... Осы ... ... ... ... Еуропалық саясат
бөлімінің жетекшісі Экхард Любкемайердың пікірінше, 1999 жылдан бастап
біршама ... ... ... ... яғни ... ... және қорғаныс
саясаты ашылды. Соның негізінде ... Одақ ... ... және ... және ... әскери миссияны өз қолына
алды ... ... ... ... әскерді құруға алып келе ме жоқ па
деген сұрақ бүгінгі күні ашық мәселе ... ... Бұл ... ... ... ... өзінің Германия сыртқы саясаты ... ... ... «Ең негізгісі қазір – әскери саладағы интеграцияны
күшейту керек. Осы ... ... ... АҚШ - тың ... тәжірибесін
көшіру емес, әскери құралдар қажет, алайда олар тек ... ... ... жою ... ... жағдайда ғана ұзақ мерзімдегі жоспар
бойынша тиімді бола алады. Еуропа өзінің қауіпсіздігін ... ... ... ... және ... ... ... алуы қажет» /38/.
ЕО қазіргі кезде қорғаныс күшіне АҚШ - тың осы ... ... 50% ... шақ шығын шығарады, бірақ Еуропаның әскери ... ... ... жақын келмейді. Сондықтан да ... ... ... ... ... яғни оның ерте ... ... үйлестіруде, қызметтерді түпкілікті бөлу үшін ресурстарды
жинақтауда екі рет қайталанып шығынданудың қажеті ... ... ... 29 ... ... ... ... мен үкіметтер басшыларының
кездесулерінде Германия, Франция, ... және ... осы ... ... ... ... дамушы интеграция үрдісін үш жақты өлшемде қарастырған жөн.
Біріншіден, ол Еуропалық Одақтың өзінің ... ... ... – күнге еуропалық түрде жалпы даму ... ... ... ... ... ... бөлуде және олардың аралық қатынастарына
үлкен ықпал етуде.
- ЕО үшін интеграция мен федералдандыруды тереңдетуде ... ... Ол ең ... ... ... сонымен қатар сыртқы саясат,
қауіпсіздік және қорғаныс саласын қамтитын саяси одақты құрумен байланысты.
- ЕО ... ... ... үшін ... ... ... және ... оның нақты формасы мен жылдамдығына қарамастан, Еуропаның ... ... ... ... ... интеграцияның кеңеюі мен тереңдетілуі Еуропалық Одақтың
мүмкіндіктерінің ұлғаюына алып ... ... оның ... ... ... жаңа ... іздеуіне және әлемге ықпал ету үшін күресіне жаңа
сапа береді. ЕО – тың ... тек ... күш ... ... күшейіп
қана қоймай, сонымен бірге негізгі бәсекелес елдер, әсіресе АҚШ – ... даму мен ... ... болу деңгейін анықтаушы
салаларда қуып жету бағыты белгіленді.
Еуропалық әскери қуатты нығайту САО - тың да пайдасына асады. ... ... ... ерекше қабілетті Еуропа АҚШ жүктемесінің бір бөлігін
көтеріп ала алады және де ... ... ... жүре ... ... ... ... ықпал ету әрекетімен де бөлісу деген сөз, ... ЕО ... САО тағы ... ... Осы жөнінде 1963 ж. сол кездегі
АҚШ президенті Джон Кеннеди былай деген еді: “Бір ... ... ... ... ... ... ... және қуатты Еуропа – әлемдік
мәселелерді шешуге қабілетті ... және тең ... ... ... статс секретарь Вальтер Штютцленің халықаралық қатынастардағы
Еуропалық Одақтың жаңа ... ... ... ... ... саясатына қатысты төмендегідей қорытындыға келеді: 1999 ж.
маусым мен желтоқсанда Кельн және Хельсинки ... ... ... ... мазмұн мен ұйымдастыру жағынан дұрыс бағыт ... ... енді ... ... ... ... Оның ... Оңтүстік Шығыс Еуропа аймағындағы
байланыстырушылық қызметті интеграциялау үрдісіне айналдыру қажет. Одақтың
барлық ... ... ... ... ол еуропалық тәжірибеге
қарама қайшы ... ... ... және ... ... ... ... дипломатиясы
1998-2001 жж Косово және Македониядағы оқиғалардың ең маңызды сипаты
- әлемдік ... ... ... осы ... ... Федеративті Республикасының сыртқы саяси әрекеті бұрынғы
Югославия республикасы ... ... ... және ... ... ... осы көрсетілген аймақта ұлтаралық
қақтығыстарды реттеуде Германияның ролін зерттеу айтарлықтай ... ... ... ... ... 1999 ж ... ... саясаттың форватері ретінде танылғандығын ескергеніміз жөн.
Неміс Бұқаралық Ақпараттық Құралы ... ... ... ... ...... ... Германия Федеративті
Республикасының САО операцияларына қатысуы мәселесінде Біріккен Ұлттар
Ұйымы ... ... ... ... ... Штаттары
Германияға дипломатиялық қысым көрсетті делінген. Осы жөнінде сұраныс
Вашингтоннан Берлинге 1998 ж. 12-ші ... ... АҚШ ... ... ... ... кеңесшісі Сэнди Бергер Боннға телефон
соғу арқылы неміс үкіметіне ойлануға 15 минут ... ... істі ... ... ... ... САО қаупін тек неміс
үкіметі американдық ... ... ғана ... [23].
Сол кездегі неміс үкіметінің өкілі Гельмут Коль және ... ... ... ... шұғыл конференцияға шақырылып, АҚШ ұсынысына
келісім беруге шешім қабылдайды.
Екінші ескеретін мәселе, ол ... 1999 ж. 6-23 ... ... ... мен Косово албандықтарының арасында
келісімге келу ... ... ... ... шешім
қабылдаудан шектетілуі. Германия ... ... ... топ ... бола ... келіссөздер барысында, оларды
жүргізу 3 – деңгейде өтетіндігі анықталды:
1. негізгі мәселелерді шешуде келіссөздерге тек АҚШ, ... ... ... аса маңызды емес, кеңес беру мәнісіндегі келіссөздер раундына
Германия және ... ... ... және келіссөздер раундтарын бекіту үшін Ресей
өкілдері қатысатын болды. Алайда, ... өте келе ... ... ... ... ... ... әрекет ете алатынын
дәлелдеді. 1999 ж. 24- наурызда САО тарапынан Югославияны әуеден
бомбылау ... ... ... ... класының 14 жойғыш-
бомбылаушылары қатысқан) әрекеті ... ... ... ... өз райынан қайтармады және нәтижесіз
орындалған жер үсті ... САО - тың бас ... ... ... ... еді. ... ... жағдайында
неміс федералды үкіметі өзінің Еуропалық Одаққа және Үлкен
Сегіздікке мүшелігін ... ... ... ... ж. ... ... сыртқы істер министрі И. Фишер Брюссель
қаласында САО және ... ... ... таныстырды. Бұл келісім
жоспарының Рамбуйеде өткен келісім-шартынын ...... ... ... ... тартылу маңыздылығы. Себебі, Косово қақтығысын
шешуде Ресейдің дәнекерлік әрекетінсіз Милошевичті ... ... ету ... туындайды. И. Фишер жоспарының негізгі мақсаты
Ресейдің қатысуымен орындалған БҰҰ Қауіпсіздік ... ... ... соққыларын тоқтату болып табылады.
Фишер жоспары мынадай жағдайларды нақтылайды:
- ... ... ... және ... бөліктерін шығару;
- Косовоның азат етуші әскерінің қаруларын өткізуін өз міндетіне
алуы;
- Косовоға САО жетекшілігімен халықаралық күштерді енгізу;
- ... ... ... ... ... қабылдайтын уақытша үкіметке бағыну;
- халықаралық көмек көрсету бағдарламаларын іске асыру;
Осы ... БҰҰ ... ... №1244 ... ... оны 1999 ж. оны ... пен сербтік Скупщина мойындады.
Нәтижесінде Солтүстікатлантикалық альянс пен ... ... ... орнатылып, 1999 ж. 10 маусымынан бастап САО тарапынан әуе
соққылары ... «1999 ж. ... ... орта ... неміс
дипломатиясы Милошевичтің стратегиясын жою арқылы үлкен ... Ал ... ... ... ол тек - жер үсті ... ... неміс сарапшысы Йохим Краузе.
Неміс дипломатиясының келесі бір жетістігі ол - ... ... үшін ... ... жобасы. 1999 ж. 10-маусымда Кельн
қаласында бекітілген жобаның негізгі қағидалары ... ... ж. ... ... ... алдында сөйлеген сөзінен
алынған. Бұл құжатты іске ... ... ... ... ... ... ... Одақтың саяси – экономикалық бірігіп әрекеттесуі болып табылады
және осы құжат Еуропадағы аймақтық тұрақтылықты сақтауға бағытталған. ... ... ... ... ... ... Одақтың Оңтүстік
Шығыс Еуропаға экономикалық көмегінің ролі зор. Германия үкіметі осы пакт
шеңберіндегі бағдарламаларды іс-жүзіне асыруға 1,2 ... ... ... ... ... ... ... түбегіне қатысты өзінің сыртқы
саясатында оқиғаларға жауап қайтару тактикасынан ұзақ ... ... ... ... ету ... ... жариялады. Бұл
жөнінде сыртқы істер министрі И. Фишер 2000 ж. 27 – ... ... ... ... соғыстан алатын маңызды сабақ ... ... ... кеш ... ... ... ... қуғын-сүргін мен
зорлық – зомбылықты қайталанбайтындай етіп, ұзақ, алдын-ала ескерту жасау
арқылы түбегейлі, ... ... ... сала отырып әрекет
етуіміз қажет»[25].
Югославия жеріне САО - тың әуе ... ... ... белсенділік көрсетуден басқа Косоводағы ұлтаралық
қақтығысты ... ... ... ... ... ... ... Осы орайда гуманитарлық көмектің маңызы өте зор. Атап
айтқанда:
- Еуропалық Одақ шеңберінде Германия ... ... ең көп ... қабылдаған мемлекет болып саналады. 1999
жылдың қаңтарынан 2000 жылдың маусымына ... ... ... ... мың ... 37870 мыңы ... ... аударды.
- 1999 жылдың 30 наурызынан 27 мамырға дейін неміс бундесвері Македония
және Албаниямен әуе байланысын ... 8 ... ұшақ ... ... шатырлар, азық-түлік және медициналық ... ... ... ... ... ... «Кап ... деп аталатын
жәрдем беруші ұйымы маңызды роль ... Оның ... осы ... ... ... 1999 ж. ... айының өзінде 50 миллион марканы
құрайды.
- Неміс азаматтары Косоводағы БҰҰ-ң ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, Косовода
немістің қызыл бұрышы және ... да ... ... ... үкіметінің Косово қақтығысының құрбандарына арналған гуманитарлық
жобаларының жалпы шығыны 1998-1999 жылдарда 229 миллион маркаға ... ... жылы ... ... тұрақтылығының біршама қалыптастырылуына
байланысты шығын мөлшері 26,6 миллион маркаға ... ... ... ... ... ... сыртқы
саясатындағы басқа бір бағыт ол-неміс әскерлерінің КФОР-ға қатысуы.
КФОР-дағы неміс әскерлерінің саны 4918. Бұл ... ... ... ... ... орталығы Призрен қаласы болып
саналады.
САО операцияларына бундесвер бөлімдерін ... ... ... жаңа ... ... 1945 ... бері ... алғаш рет
Германиядан тыс, дербес құрылым ретінде әскери ... ... ... ... ... 12.07.1994 жылғы Германия Федеративті
Республикасының Федерациялық ... ... ... бастау
алады. Осы шешімге сәйкес қорғаныс мүддесі Германияға бундесвер күшін
ұжымдық қауіпсіздік ... ... ... береді.
Конституциялық Соттың үкімі бойынша бейбіт келісімді қолдайтын топтар
мен іс-шаралар БҰҰ ұжымдық ... ... бір ... ... түбегіне қатысты неміс сыртқы саясатының жаңа белесі бұрынғы
Югославия республикасы Македонияда ... ... ... ... 2001 ж. 14-ші ... ... ... албандардың ұлттық азат етуші әскерлерінің ... ... ... ... ... ... жаңа даму фазасына өтті. Солтүстікатлантикалық альянс 28-
ші шілдеде Охрид көлінің ... ... ... ... ... онда ... ... экстремистерін қарусыздандыру
үрдісін бақылауды іс-жүзіне асыру мақсатында 3000-нан аса әскер
жіберілуі ... ... 2001 ... ... Скопьеде бейбіт келісімге қол қойылғаннан кейін, САО
бөлімшелері 17-ші ... ... ... ... оның ішінде
бундесвер мөлшерін 450 адам құрады. Осы операциядан кейін 26-қыркүйекте ... тағы да ... ... ... ... халықаралық
бақылаушы ретінде жаңа топты жіберуді ұйғарады. Жаңа ... ... ... ... ... ... операцияны орындайтын 1085
әскер мөлшерінің 600 адамы ... ... ... ... ... саясат жөніндегі кеңесшісі Михаель Штайнердің есептеуі бойынша бұл
операцияны орындау үшін шығын алғашқы үш айда 76 ... ... ... күні ... ... келешектегі операцияға қатысуын басым
көпшіліктің дауысымен (528 дауыс “иә” десе, 40 дауыс “қарсы”, ал 10 ... ... ... ... ... ... ... қатынастар жүйесінде Германия
жағдайының арықарайғы өзгерісіне алып келді. “Алғаш рет ... ... ... ... ... Бундесвердің басшылық етуіне алғаш рет Франция,
Италия, Бельгия, Канада, Дания, Греция, Нидерланды, ... ... және ... ... басқа мемлекеттердің әскер мөлшері қарасты
болды. 28-ші қыркүйектегі ... ... ... ... ... бойынша, бундесвердің келешекте кейбір террористік операцияларға
төменгі неміс парламенті – ... ... ... мүмкіндігі
болатыны назар аудартады. Р. Шарпинг неміс сыртқы саясатының кейбір
қағидаларын қайта ... ... ... ... ... түсіндіреді: “Егер әскердің денсаулығы мен өміріне қауіп төнген
жағдайда ... ... ... болып кетуі мүмкін. Біз қадала
талап етпейміз, қажет жағдайда біз өз үлесімізді қосамыз.” [28]
Ал жаңа ... ... ... ... ... ... деп ... екі негізгі бағыт анықталды. Америкалық ұстаным
САО өкілеттілігінің кең түсіндірмесінен ... оның ... ... ... ... ... тыс операциялар мен массалық
жеңілісте қаруларды таратуды жою үшін күш көрсету ... де ... ... САО -ның ... ролі ... ... ... қорғау жағдайларымен шектелуі керек ... ... ... Ал Германия ұстанымы француз көзқарасына жақын болғанмен, одан
біраз ерекшеленеді — Германия кейбір жағдайларда НАТО-ның БҰҰ ... ... ... ... бұл әрекеттердің нормаға айналып кетуіне
қарсылық білдірді.
Қорыта келгенде, Германия ... ... ... мен
Македониядағы 1998-2001 жж. ұлтаралық қақтығыстарды реттеу үрдісіне ... ... ... ... ... әкелді. 1998 жылдың өзінде және
1999 жылдың ... ... ... ... тұрғындарының көшіп баруы
мәселесінде Вашингтон ұйғарымының негізіндегі сыртқы саясатты қолдаса, НАТО
қарамағынан алғаш Югославияны ... ... ... ... ... өзінің саяси бағытының жұмсақтығын таныта отырып, бейбіт
келісімге қол жеткізу мақсатында ... ... ... ... ... ... ... белсенділігін көрсетті. Германияның ... ... - ... ... яғни ... ... мен оңтүстік-
шығыс Еуропадағы тұрақтылық туралы пактісінің жобасы ең ... ... ... ... ... ... Косово мен Македонияға
көрсеткен және осы күнге дейін көрсетіп келе ... ... ... ... өте ... біз Германияның экономикасының мықтылығының нәтижесінде Косово
қақтығысы кезеңінде халықаралық аренада герман сыртқы ... ... ... Германия Федеративті Республикасының сыртқы
саясаты тәуелсіз дамып келе жатқаны туралы ашық айта аламыз. ... ... ... ... Ишингердің сөзіне қарағанда
Германия Федеративті Республикасы “ендігі жерде өзінің салмағына, роліне,
экономикалық қуаттылығына және ... ... сай ірі ... шешуге
өз үлесін қоса алады”. Жаңа операцияларға қатысуда мүше-елдердің әскери
контингенттерін ... ... ... ... ... және САО ... ... ролінің одан ары өскендігінің
дәлелі.
Тұрақтылық Пактісі
«Қырғи - қабақ» соғысының аяқталуынан ... ... және ... ... ... ... және Балқан елдері арасында ... ... ... түсті. Орталық және Шығыс Еуропа елдерінде белсенді
түрде ... мен ... ... өту ... жүргізілді, соған
сәйкес қосымша талпындырушы және марапаттаушы рөлді ойнаған Еуропалық Одақ
пен САО ... ... ... ... ... ... ... 90
жж. бітіспес зорлық көрсетулер мен қиратулармен ... ... ... САО – тың ... ... алып келген Косоводағы этникалық
тазарту ісі зорлық көрсетудің келесі бір өсу деңгейін көрсетеді.
Қақтығыс шектеу шарығына ... ... ... ... ... істер
министрлігі зорлық көрсету ошағынан шығудың жоспарын даярлап шығарып, ... ... мен ... ... ... 1999 ж. ... ... Кельнде «Оңтүстік – Шығыс Еуропаға арналған тұрақтылық пактісі»
деген атпен қабылданды. Германияның сыртқы ... ... ... ... өз
әріптестерімен кездесі үстінде тұрақтылық пактісінің негізгі ... етіп ... ... ... ... ... ... саясатының екі кемшілігі болды: ол қақтығыстардың себебін
зерттеумен емес, тергеумен айналысты, және ол ... ... ... ... яғни ... ... ... мәселелерінен бөліп шешуге тырысты.
Осы жоспарды 38 мемлекет қолдады, оның ішінде Еуропалық Одақ, ... ... және ...... Еуропа мемлекеттері, сонымен қатар 15
халықаралық ұйымдар, атап айтқанда Халықаралық Валюталық Фонд, САО және
ЕҚЫҰ. ... ... ... – Шығыс Еуропаның аймақтық үстелі» және
жобаны іс – жүзіне асыруды ... және ... «үш ... ... ... және адам ... ... бойынша жұмысшы үстел,
оның міндеттеріне этникалық қауымдастықтар арасындағы бірлестіктер мен
бірін – бірі ... ... ... келтіру, заңдылықтарды даярлау ісінде
қолдау көрсететін мемлекеттік қызметкерлер мен саясаткерлерді ... ... ... ... жұмыс істеуде және үкіметтік емес
ұйымдарды ... ... ... ... мен ... ... ... келтіру мәселелері
бойынша жұмысшы үстел, олардың міндеттеріне жекешелендіруге, кәсіпкерлікке,
инвестициялық ... және ... ... ... ... қалыптастыруға, еркін сауда қатынастарына ... ... ... ... аймақтық инфрақұрылымдарды дамытуға арналған
жобаларды іс – жүзіне ... ... ... ... ... ... үстел, оның міндеттеріне құқық
қорғау жүйесі мен ішкі істер министрлігі жүйесі (полиция, парақорлықпен
және халықаралық қылмыспен ... және ... ... мен ... (мысалы үшін, қарулы күштерге демократиялық ... ... және ... ... ... ... ... қарайды.
Байланыстырушының басқа да серіктестерімен келісу бойынша тағайындаушы
ЕО және оның басқа да Пакт ... ... ... ... іс
жүзіне асырылатын жобаларға жетекшілік етеді, ол ... ... өте ... Тек бір ғана ... Одақ осы ... үшін жыл сайын 1
миллиардтан аса евро жұмсайды. Оның үстіне, ... ... ... екі ... ... ... оларды Одақпен жақындастыру
мақсатында кең ауқымды бағдарламаны іс ... ... ... ... ... ... де жоқ емес.
Ықпал етудің жағымды жақтары:
Біріншіден, тұрақтылық Пактісі этникалық қақтығыстардың шығуын қоғамдық
деңгейде қозғайды, яғни ... қай ... ... ... сол ... қоғам бірлестігінің құрылымдарын қалыптастырады.
Екіншіден, Пакт тәсілдері көбінесе жалпыаймақтық болып саналады, немесе
трансшекаралық әрекетке жағдай жасау арқылы этникааралық ... да ... ... Пакт ... көмектің тек қана кіші ұлт өкілдеріне деген
тиісті қатынас ... ... ... ғана ... негіздейтін
қатаң шарттар жүйесін енгізеді.
Төртіншіден, Еуропалық Одаққа кіру ... ... ... ... ... ... ... Бодо Хомбах былай дейді: “Осы
маяк ... ... ... ... ... ... Одаққа 2004 жылы
өтті. ЕО – тың 2003 ж. ... ... ... ... саммитінде
Батыс Балқан елдеріне тағы да нақты мерзімі белгіленбесе де мүшелікке ... ... Оның ... осы ... әртүрлі мемлекеттерге 2002
ж. Прага саммитінде САО – ға мүше болу ... осы ... ... және
олардың өзара қатынастарына тиімді ықпал етті. ... Одақ ... Одақ та ... ... ... қатынастарды
реттеудің жақсы моделі бола алды.
Бесіншіден, бірқатар елдер мен халықаралық ұйымдар, әсіресе ЕО пен ... ... ... кең ... қаржылай және әкімшілік қорларын
ұсынды.
Сонымен қатар көптеген елдер, әсіресе САО және Еуропалық Одақ елдерінің
мүшелері ... ... ... ... ... ... және ... қақтығыстардың әсер етуінен сақтайтын өзінің
қарулы күштерін жіберіп тұруға дайын екенін мәлімдейді.
Балқандағы ерекше жағдайларға қарамастан, олардың ... ... ... ... реттеу үшін бірнеше маңызды сабақтар
жинауға мүмкіндік береді:
Біріншіден, әлемді қауымдастық өзінің ... ... ... ерте ... көрсете алуы керек, себебі қанқұйлы зорлық –
зомбылық және ... кек ... ... ... ... ... ... көмегімен болса да тоқтату керек.
Екіншіден, этникалық қақтығыстарды тоқтату ... екі ... ... ... ... жоғары қарай, яғни түбірінен бастап
және жоғарыдан төмен қарай, сыртқы ... ... ... басшылытарына белгілі
бір қатаң шарттарды орындаған ... ... ... ... еткен
жағдайда.
Үшіншіден, үрдістің барысында аймақта әрекеттерге дайын және ... ... ... ... ... дайындау қажет. Олардың
қатысу мерзімі аймақта берік бейбітшілікті қалыптастыру және ... алып келу үшін ... ... ... ... Курт ... «Das OSZE Handbuch» (ЕҚЫҰ
анықтамасы) атты еңбегінде Еуропалық ... және ... ... ... республикаларындағы жергілікті ... жою мен ... оның ... ... маңызы ерекше
екені айтылған. Мәселен, оның ... мен ... ... міндеттері үшке бөлінеді, яғни аймақтық тұрақтылықты қалыптастыру,
сайлау мәселелерін дұрыс жүргізілуіне бақылау және адам ... ... ... Македониядағы миссиясының әрекеті өзінің жоғарғы ... ... ... ЕО бақылаушыларымен және БҰҰ көгілдір каскалы
бейбіткерлерімен бірге ондағы мүмкін болған ... ... алу және ... ... ... қорғаумен айналысты. Ал Сербия ... ... ... ... ... ... байланысты жан –
жақты әрекеттерді қамтыды, мәселен, алғашқы кездерде инцидент себепкерлігін
зерттеумен ... ... ... ... соң сайлау
мәселелерімен, азаматтық құқықтарды реттеумен, босқындар ... ... ... ... ... ... ұйымдармен
бірлесе отырып, біршама қызметтер атқарды.
3.2 Сербия мен Черногория қатынастары
1992 ж. 27 – сәуірінде Словения, Хорватия, Македония және ... ... ... ... ... ... ... шығып кеткеннен кейін, қалған Сербия және Черногория
респуликалары Федеративті Югославия Республикасын ... ал одан ... ... ... мұрагер – мемлекеті ретінде 2003 ж. ақпан айында
Сербия және Черногория ... ... ... ... Оның ... ... ... уәкілділігі шектеулі, ал тұрғындарының сан және
сапа жағынан асимметриялық қалыпты көрсетеді. Мысалы, ... ... ... 7,5 млн. ... ... ал ... тек қана 670 мың
адам. Оның үстіне, ... ... ... ... тек қана ... ... мемлекет шеңберінде есептегенде бұл аймақ көпұлтты елге
саналатыны барлығымызға да белгілі. Атап айтқанда, Сербия ... ... ... ... ... ... ... Ал Черногорияда көпшілік қауым черногориялықтар болғанмен, онда
да біраз сербтер, ... және ... ... ... бері ... Югославия және одақтық мемлекет құрамында
да Черногория үнемі өзінің тәуелсіздігін алуға тырысты. Оның себептерін,
Оңтүстік-Шығыс Европа аймағын ... Г. ... және М. ... ... «бұрынғы Югославия республикаларына қарағанда,
Сербия мен Черногория қатынастары ... ... ... екі ... яғни ... мен черногориялықтардың ортақ
православиелік дінге бағынушылығы оларды ... ... ... - дей ... негізгі айырмашылықтар олардың әртүрлі тарихи
дамуында деп тұжырымдайды.
1992 ж. жаңа мемлекет жаңа Конституцияны қабылдады. Осы ... ... ... ... ... ... демократия
ерекшеліктеріне сәйкес аз ұлт халқын қорғау кепілдігін қамтамасыз етуі
туралы жазылған. Ал Сербия мен ... ... ... 1992 ж.
Конституция қарама-қайшылықпен ерекшеленді, яғни мемлекетті федеративті
немесе конфедеративті ... құру ... ... тұрды. Федеративті
Югославия Республикасы Сербия мен Черногорияның екі құрушы – ... ... ... болып бекітілді. Конституция екі республиканың
егемендігін ғана ... ... ... ... ... егемендігі мен
бірлігін нақтылайды. Конституция ... ... ... ... және мемлекеттің бөлінуге ешқандай мүмкіндігін
қарастырмады. Бұл ... ... ... ... федералды
деңгейде емес, тікелей республикалардың қолына берілді. Екі республика да
халықаралық қатынастарды дамытуға құқылы болды, яғни екі ... да ... ... Министрлігі болды. Федералды деңгейде Конституция Черногория
республикасына біраз кепілдіктер берді. Парламенттің ... ... ... ... көрінсе, тікелей емес дауыс беру арқылы
сайланған екінші палата екі ... да тең ... ... Осы ... ... ... мандаты өз республикасы
жетекшілерінің көзқарастарын жеткізуге міндетті болды.
Сербия және ... ... ... - ол екі ... ... теңсіздіктің пайда болуы, яғни көп ... ... ... ... ... ... ... постюгославиялық соғыстардың теріс ... ... ... атап ... ... Югославия Республикасы экономикалық
санкциялар кезінде Черногорияның Сербия ... ... ... ... ... ... ал ... бір-біріне қарама-қарсылық
тудыратын экономикалық ... де ... ... ... оның өнеркәсібі экономикалық қорғанысты қажет
етеді, ал Черногорияда туризм және ... ... ... ... ол өз ... ашуға тырысады. Оның үстіне, 1999 ж.
Черногория неміс маркасын өз ... ... ... кейіннен евроға
ауысса, Сербия өз динарын сақтап қалды.
Алғашқыда Черногория басшылығы Милошевичті қолдады, бірақ кейіннен
Федеративті ... ... ... ... ... Косово
қақтығысы, сонымен бірге ... ... өсіп келе ... екі ... ... қарама-қайшылықтарға алып келді.
1997 ж. Мило Джукановичтің ... ... ... ... ... ... Осы дау 1999 ж. Косово ... ... ... ... да ... осы қақтығыс мәселесіне бейтараптық танытты.
Черногорияның саяси басшылығы Белградтан тәуелсіз батыстық ... ... ... ... ... 1999 ж. Федеративті Югославия
Республикасынан шығуға және Черногория тәуелсіз мемлекетін құруға ... ... ... ... ... халықаралық
қауымдастықтан қолдау тапты, ал халықаралық ... ... ... ... ... ... ... үшін күресте өз ұстанымын Бадентер
комиссиясының қорытындысына сүйену арқылы қорғады. Олардың ... ... ... ... құқығын мойындауы –
Черногорияның да бөлінуін заңды деп санайды. ... ... 1992 ж. осы ... ... ... Югославия
Республикасы құрамына кіру ... ... ... Республикасы
Конституциясы бойынша бөліну құқығы ... ... ... мүлде айырылды деп санайды.
Осыған жауап ретінде, Федералды парламент 2000 ж. Черногорияға қатысты
Конституциялық өзгерістер ... Ол ... ... ... ... ... сонымен бірге шын мәнінде Черногория
басшылығының вето ... жою үшін ... ... ... ... және ... ... бұйрық беру мандаттарына шектеу
қойылды. Осыдан кейін Черногорияның тәуелсіздігін ... ... ... ... ... ... ... тұсында Федеративті Югославия Республикасында
демократияға өту ... ... ... де 2000 ж. ... сайлау
кампаниясы Воислав Коштуницаның кандидатурасының маңына ... ... ... ... ... оппозициясы)
пайда болды. Сайлау революциялық ... ... ... ... мен ... батыс үлгісіндегі демократиялық үкіметтің орнауына
әкелді. Бұл ... ... ... ... мен ... ... ... Еуропалық Одақпен қатынастың орнауын
тездетті. ... ... ... ... ... ... келген халықаралық қауымдастық ендігі кезекте одақтың екі
республикасының да идеясын ... ... ... ... әлі ... тәуелсіздік алу курсын жалғастыруда. Сербия-Черногория ЕҚЫҰ ... ... ... ... ... қатысуға жіберілді. Сондай-
ақ ол Балқан түбіндегі тұрақтылық Пактісінің және Оңтүстік – Шығыс ... ... ... ... да батыс Балқан елдерімен қатар оның
алдында ЕО-қа кіру ... ... ... ... және ... ... ЕО-ң араласуының және оның мүшелерінің
қолдауының нәтижесінде пайда болды. Анығында, ЕО-тың ... ... яғни ЕО ... ... уәде ... екі республиканың да өз
Конституцияларын қайта қарастырып ортақ мемлекетте қалуға шешім қабылдады.
Басқа сыртқы акторлар ЕО ... ... ... және ... ... ... ... делдалдық функциясын атқарды. Дәл осы
ортақ мемлекет ... ... ... ... сәйкестігі қақтығысты
реттеуге жол ашты.
ЕО-тың алғашқы Белград пен ... ... ... ... әсер етуі ... ... жалпы істер жөніндегі ай
сайын қарастырылатын жоспарларының ішінде ... ... ... ... ... ... ... ЕО-
тың мүше-мемлекеттерінің жолын ұстану ... ... мен ... ... ... ... тетікті табу үшін қақтығыстың екі
жағына ... өз ... ... ... тәуелсіз әлді акторлардың
жоқтығы және нақты шешімін таппаған себепкер болу құрылымының ... ... ... ... ... ЕО делдалдық әрекетін біртіндеп белсендендіре
бастады. ЕО-тың Жалпы ... және ... ... ... ... Хавьер Соланаға тығырыққа тірелген диалогтан шығу үшін және екі жаққа
да дұрыс келісімге жетуге көмектесу мен ортақ мемлекет ... ... ... ... берілді. Солананың делдалдық ету нәтижесінде 2002 ж.
14 - наурызда Белград ... қол ... Ол ... ... ... да қатаң байланыссыз Одақ құруды және өзара жалпы нарықты
дамытуды өз міндетіне ... ЕО ... ... ... ... ... ... келісті. Белград келісімі – Сербия ... ... ... ... ... ... маңызды арнаулы құжат. Бұл құжат екі ... ... ... халықаралық өкілеттілігін және бірлескен
институттарының, атап айтқанда бір палаталы парламент, ... ... сот ... құрайды. Ортақ мемлекет үкіметі қорғаныс, сыртқы істерге,
сыртқы ... ... ішкі ... ... және ... мен аз ... құқығын қорғауға жауап береді. Үш президенті бар (екі
республикалық және бір одақтық) одақтық мемлекеттің ... ... ... ... ... әскер жинағы ел территориясының
қауіпсіздігін қамтамасыз етеді.
Белград келісімі көптеген ... және ... ... ... ... екі республика да Конституциялық Устав және ... ... ... ... ... ... бір мәселелер бойынша
келісімге жетуді өз мойнына алды және ол істі 2002 жыл ішінде ... ... ... ... шығу ... бап анық ... яғни
кезкелген жақ Одақ құрылғаннан кейін, 3 жыл өткен соң одан шығу ... ... Бұл бап ... ... ... ... ... статусы туралы референдум жүргізуі үшін ... ... ... Белград келісімі – Солананың екі жақты да келісімге көндірген аз
мөлшердегі саяси шешімі. Оның талабының арқасында екі ... ... ... ... сақтаған жағдайда ғана ЕО-қа кіру мүмкіндігі
берілетіндігіне келісім беріп, қол қойды. ЕО ... ... екі ... ... жағдай жасау болды, әсіресе Черногория үшін.
Екі республика арасындағы орталықтандыруды ... ... ... - ... келісімін орындау мақсатында кейінірек
жүргізілген Белград пен ... ... ... даулы мәселесі
болып табылады.
2003 ж. ақпан айында қабылданған мемлекеттер одағының Конституциялық
Уставы – Белград ... ... ... мерзім бойынша 8 айдан
кейін Ортақ мемлекет болмысы туралы Сербия мен ... ... мен ... ... қызу ... ... болып
саналады.
Черногория жағы мемлекет егеменді екі республиканың одағы, яғни онда
билік республика өкіметтеріне тиесілі, ал ... ... ... ... ... ... ... ғана сол үрдістің координациясымен
шектеледі деп санайды. Ал ... жағы ... ... саласында шешім
қабылдау билігі орталық билікке тәуелді және үкіметтің республикалық ... ... ... ... мен ... ... ... көрсететін
федерацияны қалады.
Конституциялық Устав - черногориялық билікті бөлу ... ... ... ... ... ... Ол қатысушы
республикалардың мемлекеттілігін қорғайды және екі республикаға да ... ... ... жүргізу мен оны жобалауда тең құқылы билік
береді. ... екі ... ... болса да республика мүддесіне аса
қатерлі қарама – ... ... ... республиканың шешімін жоққа
шығара алады. Одаққа мүше екі мемлекеттің де өлшемдерінің ... ... бұл ... көбінесе Черногорияның өзінен ірі мемлекет
Сербияның саяси үстемдік етіп кетуінен қауіптенетіндігіне жағдай жасайды.
ЕО-тың ... үсті ... ... ... роль ... ... республикалар арасындағы қатынастарға қатысты саясатқа араласпауы
екі республика үшін де мүмкін емес еді. Себебі, мемлекеттер ... ... ... үшін және екі республиканы да ЕО құрамына толық бірігуі
үшін ұйымдастырылғандықтан, ЕО екі ... ... ... ... және ... үрдісіне қатысты саяси шешімдерді қабылдауда пайда
болған келіспеушіліктерді ... ... ... ... ... ЕО екі ... ... ымыралы шешім табуға көмектесу үшін ... ... ... ... ... да ЕО ... ... деңгейін іске қосу арқылы пайда болған конституциялық жүйені сақтау
саясаттың әртүрлі саласында ЕО рөлінің күшеюін талап етті.
ЕО өз ... тек қана бір ... ... ... ... пен ... келісімін тек бір жақпен ғана қол қойғысы
келгендіктен, ... ... ЕО – пен ... ... тізбегін
дайындауда сауда саясаты бойынша ортақ ... ... ... ... Осы
мәселе бойынша, Еуропалық комиссия ... ... ... ... ... ... етті. Ал осы шарт болса еріксіз Белград ... ... ... ... тудырды.
Конституциялық Уставтың 12-ші бабында Сербия және Черногорияда ортақ
нарық деп қарастырғанмен, ... ... ... ... жұмыс істеу қиыншылықтарға кезікті. Оның себебі, ... ... ... ... мен ... екі ... ... жүргізілді. Экономикасы туризмге бағынышты
болған Черногория Европалық Одаққа кіруге асықты, себебі ол өз ... ... ... ... одан ... ... ... соң өз сауда
саясатында төмен тарифті енгізуді қолдады. Ал ... ... ... бар ... ... ретіндегі Сербия өз өндірушілерін қорғау
үшін жоғарғы ... ... ... ... ... ... ... реформаларды тек қана Милошевич
кеткеннен кейін, 2000 ж. қазан айында және демократиялық біріккен үкіметтің
билік басына келуінен ... ... ... Екі ... экономикалық
реформаларының әртүрлі деңгейі екі жақта да ... ... ... ... ... де бір республиканың экономикасы екінші
республиканың экономиасының дамуын тежегенін қаламады.
Екі ... ... ... ... ... ... Белград келісімінен кейін жуық арада жүргізіле ... ... ішкі ... ... яғни тауар, капитал, қызмет көрсету ... ... іс ... ... ... енгізу бойынша алғашқы
толыққанды жоспар 2002 жылдың шілдесінде ... Осы ... ... мен ... ... ... ... қалыптастыру мен
келешекте мүмкін болатын кезкелген техникалық мәселелер жөнінде ... өз ... ... әрбір өнімге нақты тариф таңдауда Белград пен Подгорица арасындағы
қақтығыстан құтылу немесе жаңа ... ... ... жылы жауып
қою мүмкін емес еді. Осы дауға, яғни ... ... ... ісіне Еврокомиссия
арласпауды жөн көрді, себебі одақтасушы мемлекеттердің тариф деңгейіне
әсер етіп, кейінгі жүргізілетін ... ЕО ... ... ... еркіндігі мәселесі бойынша таныстыру орынсыз болар еді.
Нәтижесінде екі республикаға да ортақ жалпы ... ... өз ... тура ... ... пен Подгорица арасындағы келіссөздер бір
жылға созылды. Черногория үкіметі тарифтерді сербтік тариф деңгейіне ... ... ... ... бағалар тез көтеріліп кетіп,
тұтынушылар үшін шығын көбейіп кетер еді деп сендірген. Ал ... ... ... ... ... түсірсе, оның көптеген өндірістік
салалары құлдырайды, себебі сербтік өндірушілер арзан импорт өнімдерімен
бәсекеге түсе алмайтын еді. Және олар ... ... ... емес ... ... екі ... еуропалық интеграция жолымен жылжу үшін
біршама жеңілдіктер жасауға ... ... ... ... ... жоспары тек 2003 ж. шілде айында екі үкіметтен де қолдау ... ... оны ... мемлекеттер парламенті қабылдады. Құжаттың келісім-
шарттардан басқа 20 ...... ... мен ... ... ... ... мен өсімдіктер гигиенасын қадағалау,
акциялық ... мен ... ... жинау мен төлеу, банкаралық
бірлестіктер, халықаралық ... ... ... ... ... ерекшелікті талап ететін мәселе, яғни ... ... ... ... ... ... мәселесі жөніндегі келісім-шарт
тек қана маңызды ... ... ... ... ... ... ету ... күшіне енгеннен кейін, 18-24 ай өткеннен соң енгізіледі деп ... соң ғана өз ... ... Оның ... ... ... ... келген тауарларға 56 түрлі ауылшаруашылық өнімдері
төменгі тарифтерді сақтап қала алды. Ол ... ... ... ... тауарлар көлемінің тарифтік мөлшеріне келісу мүмкін емес ... да екі ... осы ... ... ... 2003 ж. ... айының
орта шеніне дейін әкеліп таныстыруды өз міндеттеріне алды.
2003 ж. жазға ... екі ... ... ... әсер етуші
тарифтік аумақ теория жүзінде сәйкестендірілді және оларды практика жүзіне
енгізу графиктері ... ... де ... ... ... қарағанда
маңызды деп саналатын, әсіресе ... ... ... ... ... келісулер өз деңгейіне жеткен жоқ. Оның ... ... ... ... ... ал ол ... ... азайтады. Екі республиканың ... ... ... ... жағдайда әзірге олардың арасындағы ішкі кедендік жол
дербес қаралып, ішкі ... ... ... шығарылуы жан-жақты
тексерулерден өткізіледі, ал оның нәтижесінде тауар қозғалысының еркіндігін
тежейді.
Конституциялық Устав, оны іске асыру ... мен ... ету ... мен ... ... және ... ... құрайды. Теорияда ортақ мемлекет – бір ... ... және ... биліктері келісілген және жалпы ... ... ... федералды институттары қалыптасқан классикалық
әрі симметриялы федерацияға ұқсайды, яғни сыртқы ... ... ... адам және кіші ұлт ... ... ... ... деңгейде
нақтыланса, басқалары, оның ішіне валюталық саясат, кеден әкімшілігі, ... ... алу, ... ... ... ... күзеті, сот ісін және
т.б қосқанда, одақтасушы мемлекеттер мүшелерінің шексіз құқықтарын ... ... ... ... ... ... бірлесуге шек қойылмайды,
бірақ ресми ... ... ... ... қалыптастыруда екі республика
арасындағы келіссөздер мен келісім-шарттардың көрсеткіші болып табылады.
Осы саяси шарт федерацияға ... ... ... ... ... енгізеді.
Ортақ институттардың сипаттамасы тоқтаусыз сауда үрдісі мен сәйкес
келетін республикалық биліктер ... ... ... ... ... ... Біршама биліктерді иеленген орталық
институттар мен практика жүзінде ... ... ... ... ... ... табылатын екі республикалық үкіметтер
арасындағы үнемі жүргізіліп отыратын келіссөздерге ... ... ... көп ... ... жүйе ... ... етеді. Ол
жүйе бойынша екі мүше-мемлекет ортақ саясат ... ... ... ... осы ... бірлестіктер жөнінде республикааралық
келісім шарттарға ... қол ... ... ... ұстанымдары қалыптасқан
немесе келешекте пайда болатын орталар сыртқы ... ... ... ... ортақ мемлекет ретінде кіру қажеттігіне байланысты.
Сондықтан да көбірек ... ... ... міндетіне Одақтың
сыртқы өкілділігі кіреді, оның ішінде ЕО-пен ... ... ... да ... ... - шартына қол қойғаннан бері ортақ
мемлекетті сақтау мәселесі маңызды орын ... ... ... ... ... өз жалғасын тауып кету-кетпеу ықтималдығы,
яғни одақтан шығу туралы баптың ... ... және ол ... ... ... ... ... қолдауға міндетті болуы. ... ... ... Солана мен Джуканович әрекетпен уақыт ұтқысы ... Жаңа ... ... туу ... мен ... күш көрсету
Солананы қауіптендірді және ол кезде Косово мен Босния және Герцеговинада
жағдай ушығып тұрды.
Одақтас мемлекеттердің ... ... ... ... ортақ
институттар ашу мен негізгі ... ... ... ... ... де ... мемлекеттің қызмет етуі жөніндегі
пікірлердің сәйкес келмеуі институционалдық құрылымдар мен ... ... ... ... ... жағы ... мемлекеттер мүшелері ЕО-қа қосылу сфераларын
күшейтуді талап етсе, сербтер жағы ... ... ... ... ... ... ... жақын болды Сербтердің
көзқарасы ... ... ... ... ЕО-қа кірмес бұрын
қойылатын басты шарт, ал одақтасушы мемлекеттердің қолайсыз институционалды
аппараты Еврокомиссияның стандартына сәйкес ... ... ... ... ... сияқты әлді мемлекеттік институттар мемлекеттердің
тұрақты шешуші элементтері болып табылады және сербтердің пікірінше, ... ... ЕО ... ... тез өте алмайды. Одақтасу –
мемлекеттердің тұрақты қалыптасуын ... ... ... және ... ... ұзақтығына күмән келтіреді. Ортақ институттардың
көпшілігі құрылып бітті және енді оларды іске қосу шаралары ... ... мен ... соты ... ... ... соң бір ... де әлі қалыптасқан жоқ. Оған қарамастан ... ... ... ... оның ... ... ... отыр.
Белград келісім-шарты Сербия мен Черногория арасындағы қақтығысты толық
шеше алмады, бірақ екі республика арасындағы қарым-қатынастар ... ... жол ... ... уақытша әлсіз секілді – екі
жақта соңғы шешімді ... ... ... ... алуға
күреседі және республика статусы жөнінде келешекте референдум өткізуге
үлкен мән береді.
Енді бөліну альтернативасы ... ... де тез ... ... ... ... ... институттардың ұзақ келіссөздер жүргізуінсіз
тезірек реформалар ... ... ... ... ... ... ... ретінде Сербияның қабылдайтындығына
сенбейді. Екі республика ... ... ...... ... ... ... ішкі күресті көрсетеді. Осы
салада екі республика арасындағы ... ... ... ... мәселесі - әдеттегі іске айналып кетті.
Қорыта келгенде, мәселенің түйіні Белград келісімінен кейінгі орындалып
жатқан шараларды іс-жүзіне ... ... ... ... ... Сербия мен Черногорияның келешекте одақтас мемлекет ... ... ... ... ... Конституциялық Уставтағы заң бойынша
мерзім ... ... екі ел ... ... құрылым тиімсіз болған
жағдайда олар одан шығуға құқылы. ... ... ... ... ... да ... көзқарастар қалыптасып отыр. 90 жж. ұлтшыл саясатты
ұстанған үкімет басшыларының ешқандай нәтижеге әкелмегеніне көзі ... ... ... енді ... ... ... жасау арқылы шешім
қабылдауды жөн көріп отыр. Воислав Коштуницаның ... ... ... одақ ... ... қолдаса, Г17 плюс бөлінуді жөн
көреді, себебі олар экономикасы мен тұрғын санының теңсіздігіне ... ... ... ... ... пайданың 95 пайызын
құрайтын Сербиямен ... тең ... ... ... ... ... әліптің артын бағуда. Егер Черногория Сербия ұлтшыл
саясатына оралып, Косовоның статусына ... ... ... ... одақтан шығып кетсе, онда ... өз ... шығу ... ... сылтау болар еді. 2003 ж. 23 – ші ... ... ... ... ... ... ... құрбаны» бола алмайды деген. Дегенмен де екі республика үшін
де ЕО – мүше болу ... ... ... Ал 2004 ж. ... ... ... этникалық шиеленістен кейін, Черногорияның премьер-
министрі Джуканович 2004 ж. 28-ші ... ... ... ... ... ... ... одақтан шығудың 3-жылдық мерзімі
өтпей тұрып талап ете алатындығын ... ... ... ... ... бір бөлігі болып саналады, сол
себептен оны республикалық одақтас мемлекеттен дара ... алып ... ... ... Екінші жағынан Федералды үкімет сербтер
күшін толыққанды қарусыздандыра да ... және де ... ... ... ... да ... ... алмайды. Сонымен қатар ешкім
де құқықтық мемлекеттік қағидаларды танып отырған жоқ.
Мәселенің ... ... ... ... ... ... Косовода тұратын сербтерді жер аударып ... ... ... ... де ... ... кісі ... баршылық. Косовоның
болашағы мен ондағы сербтер мен албандықтардың бірге бір елде тұру ... де әлі ... ... ... ... ... мәселелер сыртқы
істер министрлігінің тұрақты қызметі болып қала бермек.
Косово ... ... ... ... сыртқы саясат нақты әрекет
етуге қабілетсіз болса, онда қақтығысты ... ісі ... ... тың ... ... қақтығыстарды тоқтату мақсатында жүргізген
әскери әрекеттердің ... ... ... ... ... ... тәуелді екені байқалды, ал егер ол САО - тың тең ... ... ... білдірсе, онда ол әскери жабдықтау ... ... ... еді. Оның ... шамалы, егер де ЕО Ортақ сыртқы және
қорғаныс ... ... ... ал іс жүзінде бұл шара САО ... жеке ... етуі мен ... бағытталған алғашқы қадам болып саналады
/46/.
Ал Хавьер Солананың «Internationale ... ... ... ... ... ... келтіреді: «Белградтың жағдайы
жақсы жаққа қарай өзгеруде, дұрыс бағытта келе жатыр, себебі олар Еуропалық
Одаққа мүше ... ... ... ... барлық дерлігін орындауда
және бұрынғыға қарағанда өзара келіссөздер ... ... ... Косовоға да қатысты. ... және ... ... ... ... ... Приштинадағы саяси үрдістерге қатысуға дайындық
білдіруде. Еуропалық Одақ Косоводағы мультиэтникалық нормаларды іс ... ... ... жетуде. Стандартқа сәйкестілікті тексеру
барысында дұрыс ... ... онда осы ... ... ... статусы
жөніндегі келіссөздерді бастаймыз. Келіссөздер үрдісі өте күрделі ... ... ... ... екі бір біріне қарама қарсы стандарт
әлі де орын ... Және де ... ... мен жаңа мемлекеттердің
пайда болуы толық зерттеуді талап ... ең ... ... жауапты
мәселе. Міндетті түрде аймақтық және халықаралық салдарды ... жөн. ... ... ... ... ... ұйымшылдығымен танылған, Косово
жөніндегі келіссөздерге байланыстырушы ... құру ... ... ... тартылуда. Мүмкіндіктер мен жағдайға қарай біз ең дұрыс шешімді
қабылдауға тырысамыз» /10/.
Бұрынғы Югославиядағы азаматтық соғыстың 90 жж. басталуы ... келе ... ... ... ... ... ... сонымен қатар
әскери жағынан араласуға тура келді. Ол тек қана Югославияда емес, сонымен
бірге Парсы шығанағында, Сомалидағы қақтығыстарға ... ... ... ... аталған қақтығыстар барысында
егер де Германия әрекет еткен болса, онда ол ... ... ... ... өз ... ықпал еткен жоқ және жеке ... ... ... ... ... ... жүргізілген жоқ, тек
сырқы қақтығыстарға, өтініштерге, ...... ... беру ... және ... үкіметі тұсындағы қорғаныс министрі Рюе алға қарай
қадам жасау мақсатында күшті әскери ... ету ... ... ал
социал – демократтар мен жасылдар партиясының өкілдері осы ... ... ... ... болған және мемлекеттің ішкі құрылымдарын
дамытумен шұғылданған Шредер-Фишер үкіметі кейін билік ... ... ... Югославиядағы бірінен кейін бірі орын ... ... ... ... ... назарын сыртқы саясатқа қарай аудартпай
қоймады. Сондықтан да олар 1998-1999 жж. ... ... ... ... ... әсіресе САО шеңберінде қақтығыстарды түбірімен
жою мақсатында белсенділік ... ... ... ... ... ету ... сәтсіздігінен кейін, социал –
демократиялық ... Г. ... мен ... ... министрі Й. Фишер өз
партияларының бағдарламасын ұсынуды жөн ... ... ... режимінің өзге ұлттарға қысым ... мен оның ... ... ... ықпал етуі есебінен ... ... ... ... адам ... мен ... мүмкін еместігін дәлелдеп берді.
Соғыс салдары мен соғыстан кейінгі ... ету ... ... ... ... үшін 90 жж. ... ... Югославия территориясындағы
қақтығыстарға Германияның қосқан үлесі өсуде:
Германия ... ... ... ... ... ... қабылдап алды. Бундесвердің Балқандағы гуманитарлық интервенциясы
оның бір шешімге келуде, ұзаққа созылған ішкі саяси ... баяу ... ... ... әуе ... Германия алғаш
рет әскери және саяси жаңа ... өз ... ... ... ... ... ... САО операциялары барысында неміс әскерлері
тең құқылы деңгейде қатысты және олар Ұлыбритания мен ... ... ... қуатты болды. Бәрінен бұрын Германияның ... ... ... ... Фишердің бейбіт ... ... ... ... ... соғыстың аяқталуына
ықпал етті және ол батыстың саясаты мен дипломатиясын қалыптастырды. Осы
қатынаста ... рөлі ... ... ... ... ... көрсетпейді, сонымен қатар мемлекеттің парасатты, кемеңгерлік
ұстанымын танытты. ... ... ... ... ... мен іс жүзіне асыруының маңызы зор.
Сонымен Германия және батыс саясаты үшін ... ... ... ... Сол кездегі сыртқы істер министрі Й. Фишердің ... ... тым кеш ... ... ... да ... алдын алудың немесе
реттеудің орнына соғысты қару қолдану арқылы шешу ... ... Оның ... ... үшін, ландшафт пен ресурстар үшін үлкен зардабын ... ... ... өте ... ... дегенмен де қақтығыстар
тоқтатылғаннан кейінгі жағдайда ол жерлерде ұзақ ... ... ... ... ... одан да ... ... Германия үкіметінің Югославия мен Косовоның ... ... ... ... бір ... ... Федеративті Республикасының Косово мен Македониядағы 1998-
2001 жж. ұлтаралық қақтығыстарды реттеу үрдісіне ... ... ... ... ... ... 1998 ... өзінде және 1999 жылдың
басында ... ... ... ... ... баруы мәселесінде
Вашингтон ұйғарымының негізіндегі оның сыртқы саясатын қолдаса, ... ... ... ... ... ... ... істер
министрлігі өзінің саяси бағытының жұмсақтығын ... ... ... қол ... ... Ресей жағымен бірлесетіндігін жариялау
арқылы өзінің жоғары деңгейдегі белсенділігін көрсетті. ... ... ... - ... ... яғни Фишер жоспары мен оңтүстік-
шығыс Еуропадағы тұрақтылық туралы ... ... ең ... ... сөзсіз.
Соғыс салдары мен соғыстан кейінгі ықпал ету барысында неміс ... ... үшін 90 жж. ... бұрынғы Югославия территориясындағы
қақтығыстарға Германияның қосқан үлесі өсуде:
1. Германия сыртқы саясатының екі ... ... ... кейін оның
әлеуметтік-экономикалық қуатының артуына сәйкес үлкен саяси аренаға шығуы
және оның халықаралық ... ... ... ... -Германия
Федеративті Республикасының сыртқы саясатының тәуелсіз ... ... ... ... істер министрлігінің статс-секретары Вольфганг
Ишингердің сөзіне қарағанда Германия Федеративті Республикасы ... ... ... ... ... қуаттылығына және қарулы
күштеріне сай ірі мәселелерді ... өз ... қоса ... ... ... ... өзгеруі (1994 ж. бастап Германия
бундесверінің мемлекеттің сыртына ... ... ... Косово қақтығысы бойынша сыртқы саясатындағы басқа бір
бағыт ол-неміс ... ... ... ... ... әскерлерінің
саны 4918. Бұл бундесвер бөлімдері Косовоның ... ... ... ... ... ... саналады. Сербтерге қарсы әуе
соққысында Германия алғаш рет әскери және ... жаңа ... ... ... ... ... етуде Югославияға қарсы САО
операциялары барысында неміс әскерлері тең құқылы ... ... ... ... мен ... қарағанда салыстырмалы түрде қуатты болды.
1945 жылдан бері бундесвер алғаш рет Германиядан тыс, ... ... ... ... бастады. Ол әрекеттердің құқықтық негіздері
12.07.1994 жылғы ... ... ... Федерациялық
Конституциялық Сотының шешімінен бастау алады. Осы шешімге сәйкес ... ... ... ... ұжымдық қауіпсіздік шарттарында
қолдануға мүмкіндік береді. Конституциялық Соттың ... ... ... ... ... мен іс-шаралар БҰҰ ұжымдық қауіпсіздік жүйесінің
бір бөлігі болып саналады.
3. Бәрінен бұрын Германияның рөлі бейбітшілікті орнатудағы дипломатиялық
жолымен ... ... ... ... ... дипломатиялық
жолмен шешуді қарастырып, соғыстың аяқталуына ықпал етті және ... ... мен ... ... 1999 ж. 24- ... тарапынан Югославияны әуеден бомбылау әрекеті Ресей Федерациясының
қолдауына үміттенген Милошевичті өз ... ... және ... жер үсті ... САО -ның бас ... әуе
соққыларының маңызын жоғалтатын еді. Осындай дағдарыс жағдайында неміс
федералды үкіметі ... ... ... және ... ... пайдаланып, саяси-дипломатиялық ұсыныс жасады. [3]
1999 ж. 14-сәуірде Германия сыртқы істер министрі И. ... ... САО және ... ... ... таныстырды. Бұл келісім
жоспарының Рамбуйеде өткен келісім-шартынын ерекшелігі – ... ... ... ... ... ... ... Косово қақтығысын
шешуде Ресейдің дәнекерлік әрекетінсіз Милошевичті ... ... ету ... ... И. ... ... негізгі мақсаты
Ресейдің қатысуымен орындалған БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің резолюциясы арқылы
әуе соққыларын тоқтату болып табылады. [4]
Фишер жоспары мынадай ... ... ... ... ... және ... бөліктерін шығару;
- Косовоның азат етуші әскерінің қаруларын өткізуін өз міндетіне алуы;
- Косовоға САО жетекшілігімен халықаралық күштерді енгізу;
- ... ... ... ... ... қабылдайтын уақытша үкіметке бағыну;
- халықаралық көмек көрсету бағдарламаларын іске асыру;
Нәтижесінде Солтүстікатлантикалық альянс пен Югославия арасында бейбіт
келісім ... 1999 ж. 10 ... ... САО ... әуе соққылары
тоқтатылды. «1999 ж. маусым айының орта ... ... ... ... жою ... үлкен жетістікке жетті. Ал Фишер
жоспарының альтернативасы ол тек - жер үсті операциясы» [5],-деп мәлімдейді
неміс ... ... ... ... Германия рөлі Еуропалық ... ... ... ғана ... ... қатар мемлекеттің парасатты, кемеңгерлік
ұстанымын танытты.
4. Босқындарды қабылдау ісі және ... ... Одақ ... ... ... ... жағынан ең
көп босқындарды қабылдаған мемлекет болып саналады. 1999 ... ... ... ... ... ... ... қатысты 97079 мың босқынның
37870 мыңы Германияға ... ... 1999 ... 30 ... 27 ... ... ... Македония және Албаниямен әуе байланысын орнатып, 8
транспорттық ұшақ 293 ... ... ... ... ... ... ... қайырымдылық көрсету ісінде немістің «Кап Анамур» деп аталатын
жәрдем беруші ұйымы маңызды роль ... Оның ... осы ... ... мөлшері 1999 ж. ... ... ... 50 ... ... ... ... Косоводағы БҰҰ-ң ЮНМИК уақытша административтік
комиссиясының жұмыстарына белсенді ... ... ... ... ... ... және басқа да гуманитарлық ұйымдары қызмет етті.
Неміс үкіметінің Косово қақтығысының құрбандарына арналған гуманитарлық
жобаларының жалпы шығыны 1998-1999 жылдарда 229 миллион ... ... ... жылы ... ... ... біршама қалыптастырылуына
байланысты шығын мөлшері 26,6 миллион маркаға түсті.
5. 1999 ж. ... ... ... ... ...... Еуропа»
аймағына бағытталған Германияның тұрақтылық пактісін жобалауы, даярлап
шығаруы мен іс ... ... ... зор. Бұл ... іске асырудың
негізгі құралы ... ... ... мен ... Одақтың саяси –
экономикалық бірігіп әрекеттесуі болып ... және осы ... ... тұрақтылықты сақтауға бағытталған. Осы ... ... ... ... ... ... ... Шығыс Еуропаға
экономикалық көмегінің ролі зор. ... ... осы пакт ... ... ... 1,2 млрд. марка бөлді.
Осы мезгілден бастап Германия ... ... ... өзінің сыртқы
саясатында оқиғаларға жауап қайтару тактикасынан ұзақ мерзімді ... ... ... ету стратегиясына көшетіндігін жариялады. Сонымен
қатар ЕО шеңберіндегі ... ... және ... ... ... түбегі XXI ғ. әлемдік тәртіптің көптеген ... ... ... өзін - өзі анықтау шекарасы, этникалық қақтығыстарға
қатысты шекара, дағдарысты басқару қажеттігі және ... ... әдіс – ... ... ... ... қажеттігі сияқты
мәселелердің орын алған аймағы болып қалады. Бұл жерде орын ... ... ... іс – шаралар тәжрибиесі және олардың арнайы,
жеке тәсілдері әлемнің басқа да қақтығысты ... ... ... одан ... ... өте ... болып саналады.
Егер де «режимнің ауысуы» мақсат болса, және осы ... ... ... ... бір елге көрсетілген әскери әрекетін ақтауға мүмкіндік туса,
онда бұл бәрінен ... ... ... алып ... ... ... ... туындауына байланысты әскери ... ... ... Ал енді ... интервенция саясаттың заңды құралы
болып саналуы үшін ... ... ... ... ... ... қалыптастыру қажет және ол интервенцияны БҰҰ заңды деп ... ... ... сыртқы саясатына зерттеу жүргізу мен
бағдар ... ... ... ... ... «сайлау бағдарламалары ең
алдымен ішкі саяси мәселелерге бағытталған ... мен ... ... ... ... ... ... билікке ресми түрде келуінен
бұрын тез арада маңызды сыртқы саяси шешімдерді қабылдауға мәжбүр ... ... ... Республикасындағы қақтығысты саяси реттеумен
қатар альянсқа мүше елдердің территориясынан тыс жерлерде, дәлірек айтқанда
1998 ж. ... САО ... ... ... ... қатысуына
келісім берілуі – ... ... ... ... ... ... ... бағаланады».
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Кайзер К. Балканы как модель // Internationale Politik, 2003-№11, 9
-
бет
2. Общее рамочное соглашение о мире в ... и ... S/1995/ 999 Russian // ... ... ... ... соглашение о мире и
самоуправление в Косово S / 1999/ 648 Russian // www.un.org
4. ... о ... ... ОБСЕ в ... S / 1998 / ... // www.un.org
5. Stabilitätspakt für Südosteuropa Köln, 10 Juni 1999, Übersetzung //
www.auswaertiges-amt.de
6. «2+4» Die Verhandlungen über die äußeren Aspekte der ... Einheit, eine ... // ... ... Bonn, 1993 – 122 ... „Aktuelles zur Kosovo-Frage“ Германия сыртқы істер министрлігінің
арнайы мәлімдемесі // ... ... № 1244 СБ ООН, ... на 4011 заседании от 10 июня
1999 г.// www.un.org
9. Helmut Kohl, „Ich wollte Deutschlands Einheit“. // ... ... und Ralf Georg Reuth, Berlin ... “За ... на основе сотрудничества”. Интервью с
Федеральным канцлером Герхардом Шредером // ... 2003 - ... ... о ... ЕС во ... эмбарго на поставку
вооружений в Китай, Россия, США, Косово», интервью с высоким
представителем ОВПБ Хавьером Соланой, // ... 2005 - ... ... о ... ... ... Javier ... sicheres Europa in einer besseren Welt, Europäischer ... ... ... ... Европа в новом,
лучшем мире, Европейский ... ... ... ... Politik, 2003 - № 9, ... Rede des Bundesaußenministers Dr. Kinkel vor der KSZE ... Wien // ... Nr. 46 vom ... – S. ... ... «Жүз ... ... жыл» ҚР тәуелсiздiгiнiң он
жылдығына арналған салтанатты жиналыста сөйлеген ... 2001– 112 ... ... Г. ... ... В.В. ... // Москва,
Ладомир, 1994(97) – 847 бет
16. Цыганков П.А. Теория ... ... // ... 2003 – 590 ... Токаев К.К. «Внешняя политика Казахстана в условиях глобализации» //
Алматы, 2000 – 583 ... ... мира и ... на ... // брифинг НАТО,
Февраль, 2005 - 12 бет
19. Упрочение мира и стабильности в районах кризисов // брифинг
НАТО, ... 2003 – 5 ... НАТО ... ... // ... ... НАТО // мерзімдік басылым
22. Manfred Ertel, Renate Flottau, Marion Kraske. Fromme Wünsche // ... 2006 № 4 – 2 ... ... М. Бағы ашылмаған Балқан // Заман Қазақстан 1999.-
23-наурыз
24. К. ... ... ... ... ... // ... 1998.- ... Жақып М. Боснияда не болып жатыр // Егемен Қазақстан 1995.-
шілде-30.08
26. Жақып М. Соғыстан кейін де өмір бар ... ... жөн ... ... 1999 ж. ... Сахариев Е. Балқан өңірі отқа оранды // Түркістан, 1999.- сәуір-7
28. Шағатай Ж. Югославия әлі де жолайрықта // ... ... Ә. Отқа ... ... // Сыр бойы ... ... А. ... ыдырауы // Дала мен қала 2003.- 8 ... 3 – ... Neue deutsche ... Joachim Krause. Die ... seit dem Ende des Kalten Krieges // ... Verlag, 2003 – 254 ... Johannes Varwick, Wichard Woyke. Die Zukunft der ... Sicherheit im Wandel, Analysen / Opladen, Leske-
Budrich, 2000 - 321 - ... Kurt R. Tudyka Das OSZE Handbuch // Leske + Budrich, Opladen ... ... Schütz, Cathrin. Die ... in ... und Folgen. – Wien: ... 2003. – 164 ... Европеизация и разрешение конфликтов: конкретные исследования
европейской периферии. Гергана ... и ... ... ... мир.- ... – 121 беттер
36. Helmut Schmidt, Die Selbstbehauptung Europas, Perspektiven für das
21
Jahrhundert // Deutsche Verlags – Anstalt ... München ... ... ... G. Der ... Deutschlands Rückkehr auf sie Weltbühne
//
Germany.- ... ... - 175 ... Helga ... Deutsche Außenpolitik ... ... ... ... ... ... Hanns W. Maull, Sebastian Harnisch, Constantin Grund (Hrsg.),
Deutschland im Abseits? Rot-grüne Außenpolitik ... ... Nomos 2003-193 ... ... А ... внешняя политика Германии» // Белорусскийжурнал
международного ... и ... ... Gumpel, Der ...... ... ... Hintergründe//Politische Studie
Zweimonatszeitschrift
für Politik und Zeitgeschehen, Atwerb-Verlag ... Dieter ... ... – Gewaltverbot – Menschenrechte–
Eine
völkerrechtliche Bestandsaufnahme nach Abschluß des ... in ... // ... ... für Politik und ... ... ... Schmidt, Der Kosovokonflikt, auf dem Weg zur ... Außen- und ... // ... Studien
Zweimonatszeitschrift für Politik und Zeitgeschehen, Atwerb-Verlag
KG –100 бет
44. Christian Hacke, Deutschland und der Kosovokonflikt // ... ... für Politik und ... ... Krause J. ... und die Kosovo-Kriese.http: // www.dgap.org
46. Meier, Viktor. Wie Jugoslawien verspielt wurde. – Muenchen: Beck,
1999-467-бет
47. В. фон Бредов. Новый ... ... ... ... ... сила германской внешней политики // Internationale
Politik, 2003 - №5
48. Ишингер В. «Через перемены к стабильности» Замечания о будущем
трансатлантического партнерства ... Politik, 2002 - ... ... В. ... ... ... ... политики //
Германия, 1999, №4, 18-21 бет
50. Зандшнайдер Э., «Координаты германской внешней политики или
какая политика нужна Германии» // Internationale Politik, 2005-№ ... ... ... ... ... для Европы // Internationale
Politik, 2003-№11
52. Йозеф Яннинг, Внешнеполитические итоги деятельности “красно-
зеленой” коалиции // Internationale Politik, 2003-№5
53. Любкемайер Э ... ... ЕС ... и ... ... ... политики // Internationale Politik, 2003 - №9
54. Швегманн К. Адаптация придает силу, Интегратор и посредник: ... в НАТО // ... Politik, ... ... ... ... между притязаниями и действительностью
Структурные изменения в международных отношениях //
Internationale Politik, 2003-№ ... Геб С.Н. ... ... для Косово // Германия, 1999, №4,
29-30 бет
57. Под. редакцией А.М. Родригеса и М.В. Понамарева. Новейшая
история стран ... и ... ... – II ... // ... Под. ... А.М. Родригеса и М.В. Понамарева. Новейшая
история стран Европы и Америки, Часть – III 1945-2000 // ... ... Д.А. ... ... и ... большой
Европы. // Глобализация и регионализм, М., Интердиалект, 2001.-
121-122 бет
60. Ватульян Ф.В. Регион в процессе становления ... ... ... // Глобализация и регионализм,
М., Интердиалект, 2001.- 136-137 бет
61. Халанский П.В. Национализм как фактор регионализации //
Глобализация и регионализм, М., ... 2001.- 161-164 ... ... А.В. – ... кризис в системе региональных и
глобальных противоречий // Глобализация и регионализм, ... 2001.- 300-309 ... ... М.М. ... ... // ... ... Москва 2004 -347
бет
64. Внешняя политика и безопасность современной России 1991-2002 ... в 4-х ... ... ... Е.Ю. Кризис в Косове.
история и современность, 2004
65. Гуськова Е.Ю. Политика ООН и военные действия НАТО ... ... ... в 90-е годы XX в // ... Ижак А. ... система европейской безопасности и кризис в
Косово. // Российско-германские отношения и европейская
безопасность.М., 2000
67. В.Г. ... ... ... ... ... // ... политика и безопасность современной
России 1991-2002 в 4-х томах, 2-том 2004-551-бет
68. Я. Герасимов, А. Темяшов. Косово. Пять лет спустя. ... ... 2004-№ ... Ю.П. ... О.В. ... П.Е. Смирнов, Е.В. Устинова.
Югославский кризис: Интернационализация или интервенция? //
«США и Канада», 1993
70. Абаева Г. Германия и страны Юго-Восточной Европы // ... ... и ... ... апрель – 85, 1995 – 244 бет
71. К.Э. Шварцкопф Роль ФРГ в урегулировании этнических конфликтов
в Косово и ... // ... ... пен ... Роль ... в ... // www.google.ru
73. История международных отношений и внешней политики, часть – ... ... ред. Ж.У. ... // ... Университеті», 1998
74. Шайхутдинов М.Е. Геополитика: история, теория, практика Том – I
Геополитика Запада // Павлодар, 2005 - 583-бет
75. ... И. А. К ... ... ... ... ... // ... хабаршысы, 2001, «Халықаралық Қатынастар
және Халықаралық Құқық» сериясы, №2(6)
76. Губайдуллина М.Ш. Общая внешняя политика безопасности и
обороны ЕС в современной региональной системе ... ... ... ... Г.А. Пути ... общеевропейской оборонной
политики // Вестник КазНУ. Серия «Международные отношения и
международное право» 2002-№2(8) 4-бет
78. Мовкебаева Г.А. ... ... и ... в контексте европейской
безопасности // Вестник КазНУ. Серия «Международные отношения
и международное право» 2003-№3(11) 5-бет
79. Губайдуллина М.Ш. Пакт стабильности для ... ... ... ... // ЕС и ... ... Подходы в борьбе с
международным терроризмом, Алматы, 2003
80. Губайдуллина М.Ш. Политика безопасности Германии в
многосторонних отношениях: ... // НАТО и ... ... и ... ... и ... Алматы, 2003
81. Курс лекций. Современные региональные конфликты и проблемы их
политического ... // под. ред. В. ... и ... ... Алматы 2006 – 412-бет

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 128 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биполярлы транзистор4 бет
Биполярлы транзисторлар4 бет
Ландшафттың экологиялық қасиеттері3 бет
Сюжет4 бет
Транзистор5 бет
"Алдын ала тергеудің аяқталуы."70 бет
"Экономикалық жүйенің дамуы үшін қажетті алғы шарттар мен жағдайлар."4 бет
"экспертті жүйенің қолданылу аудандары"5 бет
N сызықты теңдеулерден тұратын жүйенің жауабын табатын программа құру15 бет
VP-Expert эксперттік жүйенің жазбасы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь