Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығы

Реферат 2

Мазмұны 3

Кіріспе 4

1 САҚТАНДЫРУ ТҮСІНІГІ, АЛҒЫШАРТТАРЫ 6

1.1Сақтандыру түсінігі және сақтандыру экономикалық категория ретінде 6

1.2Сақтандыру алғышарты . тәуекел: түсінігі, анықтамасы және сипаттамасы 9

1.3Сақтандыру нарығының жалпы сипаттамасы, функциялары, құрылымы 14

1.4Сақтандыру нарығының ішкі жүйесі мен сыртқы ортасы 23

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ САҚТАНДЫРУ НАРЫҒЫ 25

2.1 Қазақстан Республикасындағы сақтандыру қызметі туралы 25

2.2 Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығының 29 қалыптасу кезеңдері

2.3 Сақтандыру нарығының соңғы жылдардағы даму тенденциясы 34

2.4 Сақтандыру нарығының ағымдағы жағдайы 43

2.5 Адаптивті модель негізінде болжам жасаудың теориясы 47

2.6 Адаптивті болжам жасаудағы есептеулер 50

Қорытынды 58

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 60
Адамның жеке мүлкі пайда болған кезінен-ақ ұрлау,өртену, басқа да апаттар нәтижесінде сол мүліктің жойылу қаупі сезіле бастады.
Өндіріс күштерінің даму барысында тәуекел факторлары да өсті. Өз мүліктік мүддесін сақтау барысында мүлік иелері зардап орнын толтыру мақсатында мүдделі меншік иелері арасында біркелкі шығынды үлестіру ойына келді.
Өмір тәжірибесі көрсетіп отырғандай, ең үлкен апат болған жағдайдың өзінде барлық шаруашылық орындары зардап шекпейді, ал табиғи апаттың өзі айтарлықтай сирек болып тұрады. Осы жағдай жеке материалдық қорларды құрмай, қоғамдық “қойма” құруға әкеледі және осы “қойма” мүшелерінің саны неғұрлым көп болса, солғұрлым қаражат мөлшері аз болады.
Осылайша, ынтымақты тұйық шығынды үлестіру қажеттілігі нәтижесінде қоғмадық қатынастардың “сақтандыру” деп аталатын жаңа категориясы пайда болды. Сақтандырудың алғашқы формасы натуралды қорларды құру түрінде болып келді: астық, жем-шөп және т.б. Осы қорлардан зардап шеккен шарушылықтарға көмек көрсетілген болатын.
Алайда, сақтандырудың мұндай формасы өсіп отырған қажеттіліктерді қанағаттандыра алмағандықтан ақшалай формаға алмастырылды. Бұл форма икемді болды да, алғашында өзара сақтандыруда (мүшелердің біріне ынтымақтастық негізінде) шығындары ақшалай түрде өтеді.
ХVII ғасырдың басында нарықтық қатынсатардың дамуына байланысты өзара сақтандыру жеке бизнес түріндегі сақтандыруға айналып, осыған байланысты арнайы сақтандыру кәсіпорындары пайда бола бастады.
Қазақстандық сақтандыру нарығы мемлекеттік сақтандырудың монопольдік жүйесі (Госстрах) негізінде туындаған болатын. Бұл жүйе 90-жылдардың басында айтарлықтай өзгерістерге ұшырады. Отандық нарық өзінің даму барысында біртіндеп монополиядан альтернативті компанияларға жол аша отырып құрылған. Қазірдің өзінде нық сеніммен республиканың сақтандыру саласында әділ бәсекелік күрес орныққаны жайлы айтуға болады. Тәжірибеге бұрын тек шет елдреде қолданылған сақтандырудың жаңа түрлнрі енгізіліп, сақтанушылар алдында жауапкершілік сезімі артып келеді.
Дамыған нарықтық экономикасы бар елдерде сақтандыру экономиканың стратегиялық секторы болып табылады. Мүлік иесіне мүлік немесе табыс жоғалса мүлік иесіне зақымның орнын толтыруына кепіл бере отырып, адамды өмірдің барлық жағдайларында қорғай отырып, сақтандыру қоғамдағы әлеуметтік – экономикалық тұрақтылықты қамтамасыз етеді. Сақтандыру компанияларының резервтері өндірістік және өндірістік емес салада ірі масштабты инвестициялардың сенімді көзі болып табылады.
Үлкен аумақты шаруашылықтың көптеген субъектілерінің қызметін бұзатын, адамдар өміріне қауіп төндіретін ірі табиғи немесе техногендік апаттар
        
        Мазмұны
Реферат 2
Мазмұны 3
Кіріспе 4
1 ... ... ... ... ... және ... экономикалық
категория ретінде
6
1.2Сақтандыру алғышарты – тәуекел: түсінігі,
анықтамасы және ... ... ... сипаттамасы,
функциялары, құрылымы
14
1.4Сақтандыру нарығының ішкі жүйесі мен сыртқы ортасы
23
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ САҚТАНДЫРУ НАРЫҒЫ ... ... ... ... ... туралы ... ... ... ... ... ... ... Сақтандыру нарығының соңғы жылдардағы даму тенденциясы ... ... ... ... ... Адаптивті модель негізінде болжам жасаудың теориясы
47
2.6 Адаптивті болжам жасаудағы ... ... ... ... ... жеке ... пайда болған кезінен-ақ ұрлау,өртену, басқа да
апаттар нәтижесінде сол ... ... ... ... бастады.
Өндіріс күштерінің даму барысында тәуекел факторлары да өсті. Өз
мүліктік ... ... ... ... ... ... ... толтыру
мақсатында мүдделі меншік иелері арасында біркелкі ... ... ... тәжірибесі көрсетіп отырғандай, ең үлкен апат болған жағдайдың
өзінде барлық шаруашылық орындары зардап ... ал ... ... ... ... ... ... Осы жағдай жеке материалдық қорларды
құрмай, қоғамдық “қойма” құруға әкеледі және осы ... ... ... көп ... ... ... ... аз болады.
Осылайша, ынтымақты тұйық шығынды үлестіру қажеттілігі нәтижесінде
қоғмадық қатынастардың ... деп ... жаңа ... ... ... ... формасы натуралды қорларды құру түрінде болып
келді: астық, жем-шөп және т.б. Осы қорлардан зардап ... ... ... болатын.
Алайда, сақтандырудың мұндай формасы өсіп отырған қажеттіліктерді
қанағаттандыра ... ... ... ... Бұл ... ... да, ... өзара сақтандыруда (мүшелердің ... ... ... ... ... ... ... басында нарықтық қатынсатардың дамуына байланысты өзара
сақтандыру жеке бизнес түріндегі ... ... ... байланысты
арнайы сақтандыру кәсіпорындары пайда бола бастады.
Қазақстандық сақтандыру нарығы ... ... ... ... ... ... ... Бұл жүйе 90-жылдардың
басында айтарлықтай өзгерістерге ұшырады. Отандық нарық ... ... ... ... ... компанияларға жол аша отырып
құрылған. Қазірдің өзінде нық ... ... ... ... бәсекелік күрес орныққаны жайлы айтуға болады. Тәжірибеге бұрын тек
шет елдреде ... ... жаңа ... ... сақтанушылар
алдында жауапкершілік сезімі артып келеді.
Дамыған нарықтық экономикасы бар елдерде сақтандыру ... ... ... ... ... иесіне мүлік немесе табыс
жоғалса мүлік иесіне ... ... ... ... бере ... ... барлық жағдайларында қорғай отырып, сақтандыру қоғамдағы әлеуметтік
– экономикалық тұрақтылықты қамтамасыз етеді. Сақтандыру компанияларының
резервтері өндірістік және ... емес ... ірі ... ... көзі болып табылады.
Үлкен аумақты шаруашылықтың көптеген субъектілерінің қызметін бұзатын,
адамдар өміріне қауіп төндіретін ірі ... ... ... апаттар
кезінде сәйкес заладың сақтандыру ... ... ... толтыру
макроэкономикалық жағдайда жағымды көрініс табады.
Қазақстан үшін апат пен техногендік катастрофаның ... ... ... емес ... ... тәуелділігі тән. Яғни, сақтандырудың
потенциалды ролі айтарлықтай зор. Алайда, жеткілікті сақтандыру резервінің
болмауы табиғи апаттар, авария, ... ... ... ... ... ішкі ... тұтыну, жинақтау және орнын толтыруға ... ... ... ... ... ... тура және жанама
шығындардың орнын толтыру үшін инвестициялық ресурстарды іздеу қажеттілігі
туындайды. Сондықтан, нарықтық ... ... ... барлық
халықшаруашылықты кешенді жандандырудың тиімді жолдары іздестіріліп ... ... ел ... анықтайтын маңызды экономикалық мәселелрді
шешу кезінде шетте қалмауы тиіс.
1 САҚТАНДЫРУ ТҮСІНІГІ, АЛҒЫШАРТТАРЫ
1.1 Сақтандыру ... және ... ... ... ... деп ... бір ... жағдайларының туындауы кезінде
заңды және жеке тұлғалардың мүліктік мүдделерін ... үшін ... мен ... есебінен мақсатты ақшалай қорларды қалыптастыру
және оларды пайдалануға байланысты ... ... ... бір ... ... мемлекеттің қаржы жүйесінің элементі болып
саналады, ал басқа ... ... ... сол ... ... ... ... өзара тығыз қатынаста болады: мемлекеттік қаржы;
жергілікті мемлекеттік органадардың қаржысы; ... ... ... жеке ... ... саласындағы қатынастар, негізінде,
сақтандыру ұйымдары мен азаматтардың, кәсіпорындардың, ... ... да ... ... ... ... арасында
пайда болады. /1,18б./
Сақтандыру қатынастарының қатысушылары сақтанушылар мен сақтандырушылар
болып ... ... ...... ... шартын
жасасқан немесе мемлекеттің ... ... ... ... ... ... және жеке тұлғалар. Сақтанушылар ... ... ... ... шартын жасай алады. Сонымен бірге,
олар сақтандыру шартын жасау ... ... ...... ... немесе сақтандыру жағдайы туындамай тұрғанда оларды өз
ұйғарымы бойынша ауыстырып жібереді.
Сақтандырушылар – белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... лицензия алған, қажетті деңгейдегі арнаулы
мамандықтары бар сақтандыру ұйымдары болып ... Олар ... ... ... ... ғана ... алады. Сақтандырушылар қызметін
сақтандыру агенттері мен брокерлері арқылы да жүзеге асырады. Сақтандыру
агенттеріне ... ... ... ... ... сол
сақтандырушының атынан және оның тапсыруымен ... ... ... ... жеке ... ... /2,36б./
Сақтандыру брокерлері кәсіпкерлер ретінде тіркелген заңды немесе жеке
тұлғалар болып табылады. Осы брокерлер сақтанушының немесе сақтандырушының
тапсырмасының ... ... ... ... ... өзінің атынан
жүзеге асырады.
Сақтандыру қатынастары кейінгі ортағасыр дәуірінен бері ... ... ұлы ... ... нәтижесінде халықаралық сауда горизонттары
кеңейіп, кәсіпкерлер жаңа мүмкіндіктерді пайдалану үшін ... ... ... етті. Қоғам байлығының өсуі мен оның ... ... өсуі ... ... ... болып
келді. Әлемдік тәжірибеде белгілі болған алғашқы ... ... 1347 жылы ... ... ... өмірді сақтандыру келісім-
шарты Ұлыбританияда ХVI ғасырда жасалған болатын. ... ... ... ... ... ... деген сезінген сұрау салуларды қанағаттандыру мақсатында пайда
болып, дамыды. Материалдық игіліктерді өндіру, ... ... және ... ... болатын белгілі бір ... ... іске ... ... ... ... субъектілерге
шығынның орнын толтыруда кепілдік береді.
Сақтандыру мен кәсіпкерлік өзара өте тығыз байланысты. ... ... типі ... ... сақтандыруды қажет етеді. Кәсіпкерлікке
ұйымдастыру-шаруашылық жаңалық ... ... ... ... ... ... икемділік, тұрақты өзін-өзі жаңарту және тәуекелге
бару әзірлігі тән. Материалдық қажеттіліктерді көрсету формасы ... ... ... болды. Бұл сақтандыру мүдделері кәсіпкерлік
дамуының перспективалы факторларын иеленуге және ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру ақша қаражаттарының мақсатты
қорларын құру әдістері мен формалары және оларды түрлі болжанбаған жағымсыз
жағдайлар орын ... ... ... ... ... ... ... қамтитын экономикалық қатынастар ... ... ... көшу ... ... ... ... ролін арттырып,
сақтандыру қызмет көрсету аумағын ... ... ... ... ... ... жүйесінде мемлекет басшыларының
ролі басым және бастықтыр мен еңбек ... ... ... ... сақтандыру экономикадағы өз орнын ала алмаған.
/3,32б./
Нарықтық қатынастардың кеңеюі және сол ... ... ... ... ... ... ете бастауы сақтандырудың рөлі мен мағынасын арттырды.
Сонымен қатар дәстүрлі тағайындаумен бірге, яғни табиғи апаттардан ... су ... ... және т.б.), ... және ... кездейсоқ оқиғалардан (өрт, авария,жарылыс және т.б.) қорғауды
қамтамасыз етумен қатар сақтандыру ... ... ... ... (ұрлау, тонау, көлік құралдарын ұрлау және т.б.) ... ... жиі ... Кәсіпорындар мен ұйымдар, сақтанушылар
түрінде келе отырып, негізгі және ... ... ... немесе
зақымдануы түріндегі шығындарды өтеуді ғана ... ... ... ... ... ... ... қалуының нәтижесінде пайда болатын
қосымша шығындарды компенсациялауды да қажет етеді.
Өзгерулер ... ... ... және жеке ... да ... ... өз ... халықтың экономикалық мүдделерімен тікелей байланысты.
Ұзақ мерзімді және ... ... ... келісім-шарттарының
арақатынасы, сақтандырудың тәуекелділік және жинақтаушылық шарттарының
тіркесімі, өмір сақтандыру ... ... ... ... банк ... ... ... тенденцияларды есепке алу және
инфляцияға қарсы шараларды жүзеге асыру нарықтық ... өту ... ... ... пәні ... Сақтандыру қызмет көрсетуінің
ұсынысы артады. Сақтандыру ... ... ... ... ... ... ие болады, алайда кейбір салаларда міндетті сақтандыру
сақталып немесе енгізіледі (мысалы, ... ... ... ... ... ... ... экономикада сақтандыру, бір жағынан, бизнес пен
адамдардың әл-ауқатын ... ... ... ... ... пайда
әкелетін ... ... ... табылады. Сақтандырушының пайда
көздеріне өз сақтандыру қызметінен ... ... ... бос ... ... өндіріске, өндірістік емес салаға, кәсіпорындар
операциялары, банк депозиттеріне және т.б. инвестициялаудан түсетін пайда
жатқызылады.
Сақтандыру ... ... ... ... белсенділікті
ынталандырушы фактор болып табылады, нарық қатынастарының ... ... ... ... ... ... ... алу, тәуекелге бару,”өзін өзі
тексеру” үшін қатты психологиялық мотивациялар береді.
Сақтандыру сонымен қатар сақтандыру жарналары ... ... ... ақша қорлары көмегімен зардапты шығындарын тұйық
үлестіруді ұйғарады. ... ... осы ... қалыптастыру мен
пайдалану бойынша қайта үлестіру (бөлу) ... ... ... ... ... жақындатып, сонымен бірге ерекшеліктерін
айрықша атап көрсетеді. Сақтандырудағы құнның ақшалай ... ... ... орын ... ... ... шегу ... дәрежесіне
бағынады.
Несие категориясына жақындататын сақтандырудың бір ерекшелігі бар, ол-
сақтандыру қор қаражатының ... ... ақша ... ... ... ол, ... ... сақтандырумен байланысты
екенін бөліп көрсеткен жөн.
Осылайша, ақша формасында бола отырып, сақтандырудың “қаржы” және
“несие” ... ... бар ... көре ... сақтандыру
экономикалық категория ретінде тек ... тән ... мен ... /4, 45б./
1.2 Сақтандыру алғышарты – ... ... ... ...... сөзсіз алғышарты болып табылады. Сақтандырудың
негізін нарықтық экономикада жеке меншікке деген жаңа қатынастар құрайды.
Дамыған нарықтық экономика сақтандыруды дамытудың белсенді ... ... ... нарық пен сақтандыру тығыз байланысты. Бір жағынан, нарық
бар жерде кәсіпкерлік тәуекелдің түрі өте көп, ал ... бар ... да ... ... ... ... ... қабылдауды білдіреді.
Белгілі бір іске ақша сала отырып ... ... ... ... ... алдын ала алмайды. Болашақта болуы мүмкін және адамдар
мен олардың денсаулығына ... ... ... ... және ... ... сақтандыру жүргізілетін оқиғалар сақтандыру тәуекелі деп
аталады.
Тәуекел әр түрлі ... ... ... ... және
жойылыуымен байланысты. Бірге жақын болған жағдайда осы жағдай болатынын
кепілдейді. ... тек ... ... ... ... ... бар. ... бағалау үшін анық мәліметтер болу керек. Әдетте,
тәуекелдің бірнеше тобын ... ... ... ... ... ... ... жағымды және ... ... ... ... ... ... ... пайызды бірінші топ құрайды. Бұл ... ... болу ... ... және ... болатын шығындарды
бағалауға болады. Сақтандырушы жауапкершілігіне қосылатын тәуекел кездейсоқ
сипатта болуы тиіс, яғни келісім-шартқа ... ... ... ... мен зардап көлемі белгісіз болуы керек. Сақтану жағдайының
болуы сақтанушы немесе басқа мүдделі тұлғаның ... ... ... ... ... ... ... қабылдауға болмайды. Ал екінші
жағынан, сақтандырылған ... ... ... ... керек, яғни
көлемді зардап шектірмеуі керек. Қауіп көзіне байланысты ... ... адам ... ... пайда болатын тәуекел болып бөлінеді. Арнайы
тәуекел тобына аномальді және катастрофалық апаттар ... ... ... ... ... және ... тәуекел түрлері де бар.
Бақылау мен есептеу процесі тәуекелді тіркеу деп ... ... ... ... тәуекел жағдайы деп аталады. Олар объективті
және субъективті сипатта ... ... ... ... еркі ... ... ... ал субъективті сипатта адамның іс-әрекетіне
тікелей байланысты.
Тәуекел жағдайлары осы оқиғаның болашақта ... ... ... ... ... мен сақтандыру орайын ажырата білу керек. Бірінші
жағдай кезінде зақым келтірудің потенциалды мүмкіндігі болады, ал ... іске ... ... ... орын ... Оның ... ... зақымдануына әкеледі немесе объект ... ... ... ... көлемін анықтағаннан кейін оны жою жайында немесе оны
барынша шектеу жайында шешім ... ... ... ... ... құбылыстар жағымсыз салдар мен жағымсыз жағдайдың орнығуымен өте
тығыз байланысты. Осындай объективті қажеттіліктерден шыға ... ... ... ... ... ... ... мәліметтер, тым шектелген
немесе тым ұлғайтылған ақпарат нақты тәуекелдің бағалауына кедергі жасайды.
Өндіріс адам болмысының ... бір ... ... ... ... табылады. Осы себептен адам мен ... ... ... адам ... әсер ... ал ... ... өз қажеттіліктеріне
бейімдейді. Қазіргі ғылыми-техникалық прогресс ... ... ... ... ... ... ... табиғи
игіліктерді игеруде пайдалану қоғамдық өндірістің өсуінің алғышарты ... мен ... ... ... ... ... олардың арасында
диалектикалық қайшылық бар және ол қайшылық адам мен табиғат арасындағы
үздіксіз ... ... ... ... ...... тіршілігінің
нормасы. Еңбек заттары табиғат апаты, жазатайым оқиға, зілзалада ... ... ... ... ... болады. Жыл сайын жер ... ... ... ... тұрады: жүз мыңдай найзағай, он мыңдай су
тасқыны, мыңдаған жер ... ... мен ... жүздеген
жанартау атқылаулары, тропикалық циклондар. Апаттар мен ... ... ... ... ... апат ... ... зақым келтіретін қауіп ретінде
қарастырылып, осыған байланысты сақтандыру қарым-қатынасы, яғни ... ... ... ... Сақтандыру қатынсатары пайда болуының
алғышарты тәуекел болып табылады. Сәйкес тәуекелдің болуынсыз ... ... ... ... де жоқ. Тәуекел мазмұны мен тәуекелдің
ықтималдылық деңгейі сақтандыру ... ... мен ... Тәуекел сақтандыру келісім-шарт әрекетінің барлық аралығында
орын алады. Сақтандыру ... ... үшін ... ... білу ... сөзі тура ... ... қабылдау дегенді, яғни сол шешімнің
нәтижесі белгісіз екендігін, қаіупсіз емес ... ... ... ... ... ... ... мүмкін оқиға. Бұл - зардап болуының
гипотетикалық мүмкндігі. ... ... ... ... өрт ... ... ... жағдай тууының тек мүмкіндігін ... ... ... кез-келген қызмет аясындағы объективті құбылыс және жекелеген
тәуекелдің көптігі ретінде көрінеді.
Тәуекел мәнісі түрлі ... ... ... ... ... ... ықтималдылық теориясы мен үлкен сандар заңын
пайдалану арқылы математикалық әдіс ... ... Өз ... ... ... ... ... бар оқиға.
Тәуекел жайлы жоспарланған және нақты нәтижелер арасындағы ауытқулар
болған жағдайда айтуға болады деген көзқарас бар. Мұндай ... не оң, ... ... ... ... ... - ... нәтиже, ал оң ауытқу жайлы егер
нақты ... ... ... ... жағдайда айтуға болады.
Жоспарланған және нақты нәтижелер арасындағы теріс ауытқу мүмкіндігі,
яғни бір ... ... ... ... ... ... ... деп
аталады.
Бір күтілетін құбылысқа келетін бастапқы параметрлер ... ... ... “мүкіншілік” (шанс) деп аталады. Бұл ... ... мен ... ... ... айтуға болады, мұнда зардап теріс,
пайда –жоспарланған және нақтылы нәтиже арасындағы оң ауытқуды көрсетеді.
“Тәуекел” ... мен ... ... өте ... ... Егер
тәуекел тек мүмкін теріс ауытқу болса, ... - ... ... теріс ауытқу.
Зардап арқылы тәуекел іске асады және ол нақты өлшеніп, нақты ... ... мен ... ... ... ... адам ... байланысты. Ең үлкен зардап мәні адаммен танылмаған тәуекел арқылы
көрініс табады. ... ... ... ... ... ... ... жалпы даму тенденциясы, көрініс заңдылықтарын және ғылыми
болжамдау мақсатымен жинау, ... және ... ... ... ... қол жеткізілген деңгейін шағылыстыра ... ... ... ... ... өйткені олардың қоршаған
табиғат пен қоғам арасындағы көрініс табуы, себеп – ... ... дейі ... ... ... ... және
танымның шексіздігі кейбір құбылыстардың ғылыми түсініктемесіне, танылмаған
тәуекелдің ықпалын азайтуға объективті шарттар жасайды.
Тәуекел факторлары және ... ... ... ... ... ... қажеттілікті тудырады. Сақтандыру арқылы кез-келген
адам табиғатты тану процесіндегі әрекеттің ... ... сана ... ... ... ... ... қол жеткізудің
нақты мүмкіндігі туады. Осының барлығы тәуекелді сақтандырудың негізгі
түсінігі ретінде бөліп көрсетеді.
Тәуекелдің ... табу ... көп ... ... ауырлығы
мен жиілігі, ықтималдылықты жоюдың мүмкінсіздігі ... ... ... ... ұйымдастырудың нақты
формалары қоғамдық-тарихи дамуы барысында белгілі бір өзгерістерге ... ... мен ... даму ... ... ... ... негізгі түсініктемелермен сипатталады.
Біріншіден, тәуекел нақты оқиға немесе оқиғалар ... және бұл ... ... ... ... ... ... немесе
натуралды-заемдық формадағы қордан төлемдер жүргізіледі. Екіншіден, тәуекел
нақты сақтандырылған ... ... ... ... ... ... ... тек өзі ғана ... ... ... және сол жерде ... орын ... ... керек. Кез-келген тәуекелдің нақты көрініс объектісі бар.
Біздің санамызда тәуекел сол объектімен ... ... ... ... ... ... зерттеледі.
Қабылданған ақпарат анализі басқа шаралармен бірге тәуекел іске асуының
жағымсыз нәтижелерін азайтуға немесе алдын ... ... ... ... сақтандыруға алынған объектінің зақымдануы немесе жойылу
ықтималдылығымен ... ... осы ... болуының
мүмкіндігінің объективті өлшеуіші болып ... ... 0-ге ... ... осы ... болу ... жоқ деп айтуға болады. Егер
ықтималдылық 1-ге тең болса, құбылыс орын ... 100% ... ... ... ... аз ... ... осы тәуекелді
сақтандыруды арзан және тез ұйымдастыруға ... ... ... қымбат сақтандыру қорғанысын ұйғарады, ал ол өз ... ... ... ... ... сақтандыру объектісі
болып табылмайды. Бұл объект – тәуекел, ол болуы да, ... да ... ... - адам еркіне қарамастан болатын жалғыз ... ... ... ... ... ... арқылы пайда болады және сол
себептен сақтандыру қатынастары ... бір ... ... бір ... шалдығатын көптеген
объектілерді бақылау кезінде кездейсоқ оқиғалардың болу ... ... ... ... көп ... ... ... нақты нәтижелерге (нақты заңдылық) жақындайды.
Іс жүзінде бақыланып отырған жиынтық шегінде нақты құбылыстың ... ... ... ... ... ... бақылау объектісінің
заңы өскен сайын, эмпирикалық ықтималдылық айтарлықтай нақты деп ... ... ... ... ... тек бұл ... ... қалғанда айтуға болады. Яғни, бақылау нәтижелерінің
нақтылықсыздығы субъективті сипатта болып келеді. Мұндай сипат ... ... ... пен ... жайлы елестен шыға отырып, осы құбылыстың көрініс
табуы немесе ... болу ... ... ... ... ... ... күн тұтылуы кездейсоқ ... ... ... ... ... ... ... болатын.
Ғылыми-техникалық революцияның жетістіктері біздің біліміміздің
шекарасын кеңейтеді. Сонымен қатар ғылыми-техникалық ... жаңа ... ... ... ... ол ... ... байланысты жаңа тәуекелдің пайда болуына шарт жасайды.
Технологияның жаңартылуы, ... ... ... ... ... модельдеу кездейсоқтықты шектейді. Толық, жүйелік
және нақты ақпаратқа ... ... ... ... жалпы түрде
заңдылықтар түрінде ... ... ... ... ... мен адам ... ... емес. Бұл ең алдымен табиғи оқиғалар
мен жазатайым оқиғаларға байланысты.
Сақтандыруға объективті және субъективті ықтималдылық тән. Объективті
ықтималдылық ... мен ... ... ... тән ... ... ... ақиқатқа объективті келістемені
ескермейтін, табиғат пен қоғамның объективті ... ... ... ... ... ... ... көрсетілуі мүмкін.
Бұл ықтималдылық табиғат, қоғам заңдарын индукция, дедукция, анализ, синтез
және гепотезаларды тану ... ... ... ықтималдылық
сақтандырудың жаңа түрлерін енгізуде (алдын ала жиынтықты ... ... ... жоқ) ... Егер ... жаңа ... алдында статистикалық мәліметтерді жинау және анализдеу (үлкен
сандар ... ... ... ... ... ... ... статистикалық ықтималдылықты шағылыстырады. /5,66б./
Тәуеклді анализдеу оны екі ... ... ... ... және сақтандырушылық емес. Сақтандыру ... ... ... ... сақтандыру жауапкершілігі көлемін
құрайды. Ол ... ... ... ... көрініс табады.
Тәуекел бағасын тарифтік қойылым көрсетеді. ... ... - ол ... тәуекел.
1.3 Сақтандыру нарығының жалпы сипаттамасы, функциялары, құрылымы
Қазіргі кезде радикалды экономикалық реформалар жағдайында ... ... не және оған тән ... ... ... ... ... нарығы - сатып алу–сату объектісі сақтандыру қорғанысы
болып табылатын және оған деген сұраныс пен ... ... ... – экономикалық құрылым, ақшалай қатынастардың белгілі ... ... ... дамуының объективті негізі - болжамдалмаған
жағымсыз жағдайлар туындаған кезде зардап шеккендерге ақшалай ... ... ... өндіріс процесі үздіксіздігін қамтамасыз ету қажеттілігі.
Сонымен қатар сақтандыру нарығын қоғамның ... ... ... үшін ... ... ... мен үлестіру бойынша ақша
қатынастарын ұйымдастыру формасы ретінде қарастыруға болады.
Сақтандыру нарығының қызмет ... ... ... - ... ... ... қажеттіліктердің болуы - сұранысты қалыптастыру
мен сол ... ... ... ... ... қалыптастыру. Осыған байланысты ... мен ... ... көрсетуге болады. Қызмет етіп тұрған сақтандыру нарығы
түрлі құрылымдық тізбектерді ... ... ... жүйе.
Сақтандыру нарығының алғашқы қатарында ... ... ... ... ... Дәл осы ... ... қорының қалыптасуы
мен жұмсалу процесі жүзеге ... бір ... ... ... ... болып, жеке, қоғамдық, коллективтік мүдделер
тығыз байланысады. Сақтандыру нарығының негізі: еркін нарықтық экономика,
меншік формасының ... ... баға - ... ... есептеу,
бәсекелестіктің болуы, еркін таңдау, жаңа сақтандыру өнімдерін табу ... ... ... ... ... ... ... нарығының экономикалық қатынастар жүйесіндегі орны мен ... ... ... ... таңдауының еркіндігіне негізделеді. Адам
өз кірістерін еркін жұмсап, қай бөлігін тұтынуға, ал қай ... ... ... шешеді. Осының барлығын сақтандыру нарығы ескере отырып
сақтандыру қызмет көрсету жиынтығын ұсынады.
Нарықтық экономиканың басты қағидасы ... пен ... ... ... ... ... сақтандуры қызмет көрсетулерінің
пайда болуын ынталандырады. Баға қалыптастырудың ... ... ... ... ... ... Тек ... бәсеке болған
жағдайда ғана сақтандыру нарығы реттеуші функцияны атқарады. ... өзі ... ... толық сәттілікті түсіндіре алмайды. Бұл
сәттілік айтарлықтай сақтандыру қоғамының жұмыскерлерін жаңа ... ... ... ... ... ... ... жетілдіруге ынталандыратын сақтандырушыға тәуелді болып келеді.
Сақтандыру қоғамын қалыптастыру ... ... өзі ... ішкі
және сыртқы қызметін басқарып, сақтандыру мәдениетінің негізін ... ... ... келеді.
Сақтандыру полисіне қол қоя отырып, сақтандырушы қабылдаған шешімдері
қоғамдық ... ... ... ... ... экономика
жағдайында сақтандырушы өз иелігіндегі сақтандыру қорының ресурстарын қалай
жұмсайтындығына өте тәуелді ... ... ... кәсіпкер ролінде
келіп, мүдделі тұлға бола ... ... ... ... ... ... жай-күйі үшін бірге иеленушілерінің алдында ... ... ... ... ... ... – сақтандыру өнімі бойынша
сату - сатып алу жайлы қарым – қатынастардың жиынтығы. Нарық сақтанушы ... ... ... байланыстарды қамтамасыз етеді. Сақтандыру
нарығының қызмет етуінің басты шарттары құн, сұраныс және ... ... ... ... ... ... шаруашылықтың тұрақтану кезінде
қалыптасып, оның бөлінбес маңызды элементі болып ... ... ... туындауының шарты - түрлі меншік иелердің, яғни жекеленген
товар ... және ... ... бөлінісінің болуы. /2,65б./
Сақтандыру нарығын келесідей де қаратсыруға болады:
1) қоғамның сақтандыру қорғанысын қамтамасыз ету ... ... ... және ... бойынша ақшалай қатынастарды
ұйымдастыру формасы ретінде;
2) сәйкесінше сақтандыру қызметін ... ... ... ... ретінде қарастыруға болады.
Сақтандыру нарығының орны екі жағдаймен сипатталады. Бір ... ... ... ... бар және ол ... ... сақтандыру нарығының пайда болуына
әкеледі. Ал ... ... ... қорғанысын қамтамасыз ету сақтандыру
қорын ұйымдастырудың ақшалай формасы бұл нарықты жалпы қаржы нарығымен
байланыстырады.
Сақтандыру ... ... ... орны ... ... ... ... институттарының орны және оларды сақатандыру
ұйымдарының инвестициялық ... ... ... ... және ... ... және басқа да қызмет түрлерімен
қамтамасыз етумен ... ... ... ... ... ... ... қаражатымен, банк жүйесімен,
мемлекеттік бюджетпен жне басқа да қаржы институттарымен байланысын ... ... ... ... іске ... анықтайды. Мұндай
қарым-қатынаста сәйкес қаржы институттары сақтандыру өнімдерін сақтаушылар
мен тұтынушылар ретінде келеді. Сақтандыру нарығы мен ... ... ... емес ... арасында міндетті сақтандыруды ұйымдастырумен
байланысты ерекше ... ... ... ... өз сақтандыру
ұйымдары , өз сақтандыру резервтерін және басқа инвестицицялық ресурстарын
орналастыратын ... ... ... банк ... ... ... және аймақтық каражаттармен тұрақты қарым-қатынас жасап тұрады.
Сақтандыру ... ... ... ... ... ... алу;
5.инвестициялық.
Сақтандыру нарығының негізгі функциясы – компенсациялық және осы
функцияның арқасында сақтандыру нарығы ... етіп ... ... мәні
сақтандыру объектісі болып табылатын жағымсыз ... ... ... және жеке ... ... өтеу формасында сақтандыру қорғанысын
қамтамасыз етуде көрініс табады.
Жинақтаушы функциясы өмірді сақтандырумен қамтамасыз етіліп, ... ... ... ... ... ... ... береді.
Үлестіру функциясы сақтандыру қорғанысы механизмін жүзеге асырады.
Функицяның мәнісі - қор құру мен оны ... ... ... ... ... ... кепілдігі мен сақтандыру тұрақтылығын
қамтамасыз ... ... ... ... іске ... алу функциясы сақтандыру қызметімен тікелей байланысты емес. Бұл
функция сақтандыру оқиғасының алдын алу мен ... ... ... ... алу функциясын жүзеге асыру жазатайым оқиға және табиғи
апаттарының ... ... ... ... ... ... арқылы жүргізіледі. Сәйкес қаржыландыру алдын алу шаралар
қорынан жүргізіледі. Алдын алу функциясын жүзеге ... ... ... ... ... тигізіп, қоғамдық ұдайы өндірісті
қамтамасыз етудің маңызды факторы болып табылады.
Инвестициялық функция бос ... ... ... ... ... мүлікке және т.б. орналастыру арқылы ... ... шет ел ... сақтандыру компанияларын қоғамдық
өндірістегі негізгі функциясы капиталды сақтандыру арқылы ... ... ... ... ... ... ... ұсынылатын ерекше товар - ... ... ... ... ... ... ... және қаржы
нарығының басқа өнімдерінен айтарлықтай ерекшелінеді. Оладрың ... ... ... ... ... ... “Сақтандыру
қызметі жайлы” 2000 жылдың 18/ХІІ шыққан №126-ІІ заңына сай сақтандыру
қызметін азаматтар, кәсіпорындар, ... ... ... ... ... (сақтану жағдайы) пайда болған кезде сақтанушылар төлеп
отыратын сақтандыру жарналары арқылы қалыптасатын ақшалай ... ... ... ... ... ... Сақтандыру ... ... ... қауіп үнемі бар, бірақ мәнісі бойынша
ықтималды болып келеді. Сондықтан әрқашан таңдау мен ... орын ... ... сату (сатып алу ) немесе сатпау (сатып алмау). ... ... ... үшін ... ... ... нарығында үнемі болу
керектігі айқын. Осындай нарыққа қатысу сақтандыруды қаржы қатынастарының
бөлігі ретінде қалыптастырады. ... ... ... нақты сақтандыру
объектісімен ара қатынасып (сақтандыру ... ... ... ... оның ... (сақтандыру сомасы), бағасын (сақтандыру
тарифі), сақтанушы сақтанып отырған оқиғалардың алдын алудағы ақшалай
төлемдер ... ... ... ... өнімінің куәлігі -
сақтандыру полисі деп ... ... ... үнемі мән-мағыналы, сақтандыру
қатысушыларына бағытталған, мәміленің негізгі ... ... және ... құжат болып келетін сақтандыру келісім-шартына
отыру (сақтандыру өнімінің ... ... ... қуаттайды. /6,45б./
Сақтандыру өнімінің ерекшелігі - сақтандыру жарналарының сақтандыру
сомансынан аз болуында. ... ... ... ... ... және ... сұранысты қамтамасыз етеді. Сақтандыру өнімін
сатып алудан түсетін пайда сөзсіз. Бірақ ол ... ... ... өйткені полистер саны, әдетте, сақтандыру оқиғасынан ... ... егер ... ... ... ... анықталған болса, сатушы
шығынданбайды. Сақтандыру қызмет көрсетуінің бағасы ... ... ... Ол ... пен ұсынысты салыстыру кезінде бәсекелестік
негізде ... ... ... шегі сақтанушы төлемдерінің кірісі мен
сақтандыру шығынын өтеу, ... ... ... ... теңдік
қағидасымен анықталып, жоғарғы шегі сақтандырудың ... Егер ... ... ... бағасы өте жоғары болса,
сақтандырушы өз клиенттерін ... ... ... ұтымсыз
жағдайда болуы мүмкін. Нақты бір сақтандырушының қызметінің бағасы оның
сақтандыру портфелінің көлемі мен ... ... ... ... шығындарының көлеміне және күтілетін ... ... ... ... ... ... (еркін
сақтандыруда), немесе заң негізінде ұсынылуы мүмкін. Басқаша айтқанда,
қоғамдық мүдде тұрғысынан алғанда ... ... беру ... ... ... ... ... болады. Сақтандыру қызмет көрсетуі
сату - ... алу ... ... ... ... ... ... куәлігі (полис) беріледі. Сақтанушы пайдалана алатын сақтандыру
түрлерінің тізімі сақтандыру нарығының ассортиментін ... ... мен ... ... ... ... алу ... болатын төлемдер арасындағы арақатынастарды орнатады, яғни сақтандыру
өнімінің бағасын (тариф) орнатады. Тариф деңгейі белгілі бір ... ... ... ету үшін ... ... болу керек, бірақ
онымен қатар сақтандырушының ... ... ... үшін ... өтеу
төлемдері, аппаратты ұстау және т.б.) және қажетті ... ... ... ... ... болу ... бір жағынан, сақтандыру тәуекел көлемін көрсетеді (оның бағасын
анықтайы). Ал екінші жағынан, орта шама ретінде көрінеді. Бірақ, ... ... ... ... таңдаулы сипатта болады. Бұл қайшылық
сақтандыру өнімдарінің бағасын оларды сатып алушылардың ... ... ... арқылы шешіледі. Басқаша айтқанда, сақтандыру
өнімдерін сату-сатып алу тәртібіне ... мен ... ... Бұл ... сақтанушылурдың жекелеген ерекшеліктері ескеріліп,
сонымен қатар бұл жүйе ... бір ... ... ... қатар сақтандырылған объектіге төнетін тәуекелді минимизациялауға
мәжбүрлейді.
Осылайша, сақтандырудың құны мен бағасы (сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... Сақтандыру өнімін
сату қажеттілігі сақтандырушыны сақтандыру өнімдерін жетілдіруге ... ... ал ... табу ... ... ... ... Осыдан шығатын қорытынды – сақтандыру нарығы
сақтандыру ... ... ... пен ... ... істеп тұрған сақтандыу нарығы ... ... ... ... ... жүйе. Сақтандыру нарығының алғашқы қатарында
сақтандыру компаниясы немесе сақтандыру қоғамы орналасқан. Дәл осы ... ... ... мен ... процесі жүзеге асырылып, бір
экономикалық қатынастар қалыптасып, ... ... ... және ... коллективтік мүдделер тығыз байланысады. Сақтандыру нарығының
қатарларына сақтандыру ұйымдары, ... ... ... ... сақтандыру тәуекелін, шығынды маманданған
бағалаушылар, сақтандырушылар ... ... ... ... ... ... ... институционалды, территориялық және
салалық аспектілерде сипатталуы мүмкін.
Институционалдық ... ... ... ... ... түрде
берілген:мемлекеттік сақтандыру, акционерлік сақтандыру, жеке меншік, өзара
сақтандыру, кооперативтік сақтандыру және т.б. ... ... ... ... ... ... - сақтандырушының
сақтандыру қорын ұйымдастырудың нақты формасы. Сақтандыру ... ... ... ... ... ... анықталған қоғамдық форма,
келісім-шартқа отыру мен оларды ... ... ... ... ... компаниясына технико-ұйымдастырушылық бірлік пен
оқшаулану тән. Сақтандыру компаниясының ... ... ... ... оқшаулануымен сипатталады. Сақтандыру компаниясы
экономикалық жүйеде дербес ... ... ... ... қызмет
атқарып, белгілі бір өндірістік қатынастар жүйесіне “кіріктірмелендірген”.
/2,78б./
Сақтандыру ұйымдарының арасында экономикалық қатынастар ... мен ... ... ... іске ... ... формасы
бойынша сақтандыру мемлекеттік, акционерлік, өзара, кооперативтік және жеке
меншік болып бөлінеді.
Мемлекеттік сақтандыруда ... ... ... өкілетті
сақтандыру ұйымдар түрінде мемлекет болып келеді. Мемлекет мүдделеріне кез-
келген немесе жеке сақтандыру түрлерін өткізуге ... ... ... емес ұйымдастырушылық форма, мұнда
сақтандырушы ретінде акционерлік қоғам түріндегі жеке капитал болып келеді.
Бұл қоғамның жарғылық қоры акциялар ... және ... да ... ... ... ол өз кезегінде салыстырмалы шектеулі
қаражаттар есебінен сақтандыру ... ... ... ... ... сақтандыру - мемлекеттік емес ұйымдастырушылық форма. Қабылданған
шарттарға сай ... бір ... ... ... ... өтеу жайында
заңды және жеке тұлғалар тобы арасындағы келісімді көрсетеді. Коммерциялық
емес типті ... ... ... ... яғни құрылған сақтандыру
кәсіпорындарынан пайда алуды көздемейтін өзара ... ... ... ... Бұл ... өткізудің ірі ұйымдастырушылық формасы. Өзара
сақтандыру қоғамы еркін келісім негізінде өз ... ... ... ... ... және жеке ... ... ретінде көрінеді. Өзара
сақтандыру ұйымы заңды тұлға және өз міндеттемелері бойынша өзінің барлық
мүлкімен ... ... Әр ... ... мүше ... ... Шет ... сақтандыру қоғамы аймақтық, ұлттық және халықаралық сақтандыру
нарығының ірі шаруашылық жүргізуші субъектісі ... ... ... емес ... форма.
Сақтандыру операцияларын кооперативтермен өткізуде пайымдалады.
Жеке меншік сақтандыру компаниялары бір ... ... ... оның
жанұясына тиесілі. Жеке сақтандырудың бірегей түріне ... ... ... ... ... территориялық аспектіде келесідей сипатталады:
1) жергілікті ... ... ... ... ... ... кезегінде әр нарық оқшауланған сегменттерге бөлінеді. Мысалы,
жазатайым оқиғадан сақтану, үй мүлкін ... және ... ... ... ... ... ... жеке, мүліктік және
жауапкершілікті сақтандыруды бөліп көрсетуге болады. Сақтандыру объектісі
сақтандырудың барлық белгілерінің, сонымен қатар ... ... ... ... табылады. Сақтандыру объектісі екі класқа
бөлінеді: құны бар және құны жоқ. Құн ... ... ... ... ... ... КСРО-да мемлекеттік сақтандыру
монополиясы жағдайында екі сала болған: мүліктік және жеке ... ... ... ... ... ... ... отырып, төрт негізгі саланы бөліп көрсеткен жөн: жеке, мүліктік,
жауапкершілікті және экономикалық тәуекелді сақтандыру.
1) Жеке ...... ... өмір, денсаулық және адамның
еңбекке қабілеттілігі болып табылатын сақтандыру саласы. Жеке ... ... мен ... оқиғалардан сақтандыруға бөлінеді ... мен ... ... ... ... сала ... бөлу кең ... және
жазатайым оқиғалардан сақтандыру. Мәселенің мұндай көрінісінде сақтандыру
жауапкершілігінің ... ... және ... ... ... Сәл ... ... бұл мәселені өмір деңгейін сақтандыру түрі
ретінде ... ... ... ... ... ... қала береді,
бірақ бұл классификация концепциялары жеке сақтандыруды ұйымдастыру
формаларымен айрықшаланады.
2) ... ... ... ... ... әр түрлі түрдегі
мүлік болып келетін сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде пайда болған
шығынды өтеу. Сақтандырылатын ... ... ... ... ... және ... пайдалануында және өкімінде болып табылатын мүлік те
бола алады. Сақтанушылар үшін жауапты ... ... ... және ... ... ... Мүліктік сақтандыру меншік формасы және
сақтандыушылардың әлеуметтік топтары бойынша ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілердің мүлкін ажыратуға болады:
мемлекеттік, жеке, жалға алынған және жеке ... құқы ... ... мүлкі.
Мүліктік сақтандыру классификациясының ерекше сәті – ... емес ... ... ... мүлікті оттан сақтандыру;
2) ауылшаруашылық дақылдарын қуаңшылық және басқа апаттардан сақтандыру;
3) малды жұттан ... ... ... ... ... сақтандыру.
3) Жауапкершілікті сақтандыру объектісі болып үшінші тұлға алдындағы
(заңды немесе жеке тұлға) жауапкершілік таблады. Бұл ... ... ... әрекет нәтижесінде зақым келуі мүмкін. Жауапкершілікті сақтандыру
арқылы мүмкін зақым келтірушілер ... ... ... іске ... ... келесі салаастыларын бөліп көрсетеді:
қарызды және шығынды өтеу оқиғасын ... оны тағы да ... ... деп те атайды.
4) Экономикалық тәуекелді сақтандыру (кәсіпкерлік сақтандыруда) екі
салаасты бөлініп ... тура және ... ... ... Тура ... – пайданы толығымен алмау, құрал-жабдықтардың
тұрып қалуынан келетін шығын, шикізаттың ... ... ... ... , ... мен т.б. объективті себептер нәтижесіндегі
шығындар. /2,88б./
Сақтандыру өнімдерінің өткізілуі мен қозғалысын сақтандыру делдарлдары
қамтамасыз етеді. Олар-сақтандыру агенттері жән cақтандыру ... ...... бір ... ... өкілі, сол
компанияның атынан және тапсырысымен қызмет етеді. Сақтандыру ... ... ... жеке ... ... Ол - ... мен ... өз атынан қызмет істейтін делдал. Сонымен қатар сақтандыруды
таратудың альтернативті желісі бар. Бұл – ... ... ... ... ... ... ... таныстыру бюролары, туристік агенттіктер,
заңдық кеңес ... ... ... және т.б.). ... ... олар ... кейбір түрлерін хаттауға да ұсынады. Сақтандыру
компаниясы мен заңды тұлғалар сақтандыру агенттерінің ... ... ... ... бас ... ... ... фирмалардың
жұмысшыларымен жасалған мәмілемен реттеледі. Қазіргі кезде ... ... ... ... ... жұмыстарда бас сақтандыру
полистерін сату жүйесінің тік деңгейі келесі ... ... ... ... ... -> ... ... ... ... ... ... нәтижемен анықталады,
яғни біріншіден жасалған және бар ... ... ... ... қандай көлемін қамтамасыз етті, екіншіден клиенттерге келісім-
шартқа қол қойғаннан кейін және ... ... орын ... ... әсер ... ... Дәл ... агентінің өзінен тұтынушы
сақтандыру қызмет көрсетулері жайлы мәлімет ... ... ... тұтынушыларда компанияның имиджі қалыптасады және ... ... ... ... ... колданатындығы тәуелді.
Сондықтан кез-келген сақтандыру компаниясының жұмысының нәтижелілігі оның
құрылымындағы ең ... ... яғни ... өкіліне (агентіне)
тәуелді. Шет ел сақтандыру тәжірибесі сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... қызметі әдетте мемлекеттік сақтандыру бақылауы орнында
немесеброкерлердің маманданған ... ... ... ... ... кең тараған. Сақтандыру полистерін
делдалдар арқылы сату сақтандыру мәмілелерін жасауды ұйымдастыру ... ... ... ... ... қызмет етуі тәуекел мен ... ... ... яғни ... мен аджастерлердің болуын
ұйғарады.
Сюрвайерлер – сақтандыруға қабылданатын мүлікті көріп шығуын, ... ... ... ... агенттері. Сюрвайерлер ретінде өртке
қарсы қауіпсіздік, еңбекті қорғау және т.б. бойынша арнайы фирмалар болуы
мүмкін және олардың ... ... ... ... қабылдайды.
Аджастерлер – шығын көлемі, сипаты және ... ... ... ... ... ... және жеке ... мүдделерін қорғау, заң актілерін жасау, сақтандырудың ... ... ... ... ... және ... және басқа да
бірлескен мақсаттар үшін сақтандыру ұйымдары сақтандыру бірлестіктерін,
ассоциацияларын жасайды. ... ... ... және ... ... асады. Сақтандырушылармен қатар арнайы сақтандыру ұйымдары
да бірлеседі. Сақтандырудың мұндай ... ... ... ... ... ... сақтандыру компаниялары кейбір сақтандыру
операцияларын өткізу үшін сақтандыру пулдарына ... ... ... ... ірі ... ... үшін қаржыландыратын
мүмкіндіктерді ұлғайтуға мүмкіндік береді. Сақтандыру келісім-шартын ... үшін ... ... ... барлық мүшелері екендігін
білдіреді. Сақтандыру қатынастарын ұйымдастырудың мұндай формасы ортақ
сақтандыру деп ... ... ... да сақтанушылар бірлестіктерін құрып,
қорғайды. Мұндай бірлестіктер қиянатшыл ... ... ... ... ... көрсетіп, сақтандыру заңының дамуы мен
жақсаруына қатысады. /7,31б./
1.4 ... ... ішкі ... мен ... ортасы
Сақтандыру нарығы - күрделі көнфакторлы динамикалық жүйе. Жүйе ... ... ... және ... ... ... бөліктерді
айтамыз. Сақтандыру қызмет көрсетуінің нарықтық жүйесінді өзара қатынасатын
бөліктер тобын ... ... ... ... ... ... қатынасу бойынша сақтандырушылардың инфрақұрылымы. Бұл жүйе
оны қоршап тұрған ортамен қатынасады.
Сақтандыру нарығы екі ... - ішкі жүйе мен ... орта ... ... ... Олар ... қатынасқа түсіп, бір-
біріне ықпал етеді. Ішкі жүйе толығымен сақтандырушымен басқарылады. Сыртқы
орта немесе жүйе ... ... әсер ете ... ... ... элементтерден де тұрады. Сонымен қатар сыртқы орта ішкі
жүйені қоршап, шектеп отырады.
Сақтандыру нарығының ішкі ... ... ... ... жүйесінің өзін құрайтын айнымалылыр жатады. Осы
айнымалылардың сақтандыру компаниялары басқаратын негізгілері: ... ... ... ... ... мен сұранысты
қалыптастыру жүйелері, тарифтердің икемді жүйесі, ... ... ... ... қатар нарықтық жүйе өзегіне кірмейтін және нарықты
жаулап алуға бағытталған ... ... ... ... нарықтағы орнын ... ... ... ... және адам ... ... ... жағдайға, қаржы институттары жағынан сенім мен сақтандыру қорының
өнімділігіне беріледі. Сонымен қатар ... ... ... ... және ... ... жұмысты атқара алуы өте
маңызды. Көптеген нәрсе басқарушыларға және сақтандырушының ... ... мен ... түсінуіне тәуелді.
Осы факторлардың жиынтығы сақтандыру компаниясының нарықтағы ... ... ... ... ... сақтандырушының нарықтық жүйесінің басқарылатын
компоненттері өзара байланысты, өйткені біреуі бойынша ... ... да әсер ... ... ... – ішкі ... ... және оған әсер ететін
өзара байланысты күштер ... ... өз ... ... орта қоршауы
жағдайында жоспарлап, өткізеді. Ал сыртқы орта өз кезегінде сақтандырушы
әсер ете алатын ... ... ... оның ... ішкі және ... ... өзара әсер ететін жүйе
ретінде спираль формасы ... ... ... Ол ... ... ... ... нарықтағы және өзара қатынастағы
ішкі және сыртқы ... ... ... жүйе ... ... өйткені әлемдік нарық кең ауқымды болып келеді.
Сыртқы ортаның басқарылатын құрамдас бөліктері: нарықтық сұраныс,
бәсекелестік, ... ... ... ... ... сұраныс сыртқы ортаның басты
элементтерінің бірі болып табылады: оған ... ... ... ... ... бағытталған. Сақтандыру қызмет
көрсетулеріне деген нарықтық ... ... және ... ... ... ... халық санын, жастық-жыныстық топтарды,
мезгілдік миграциясы, халық табысы және сатып алу қабілеттілігі, ықтималды
сақтандыру ... ... Бұл ... факторлар ұлттық экономика
жағдайымен үздіксіз байланыста ... ... ... ... ... ... ... және антропологиялық факторлар жатқызылады.
Сыртқы ортаның басқарылмайтын құрамдас бөліктері: ... ... орта және ... ... ... /2,100б./
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ САҚТАНДЫРУ НАРЫҒЫ
2.1 ... ... ... ... туралы
Қазақстан Республикасындағы сақтандыру қызметін жүргізу 2000 жылдың 18
желтоқсаныныда қабылданған “Сақтандыру қызметі” ... ... ... жүргізіледі. Осы заңда берілген анықтамаға сай сақтандыру ісі
дегеніміз – сақтандыру ... өз ... ... ... ... ... ... сақтандыру шартында белгіленген сақтандыру жағдайы
немесе өзге де ... ... ... жеке немесе заңды тұлғаның
мүдделерін мүліктік жағынан қорғауға байланысты ... ... ... ... дегеніміз – сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының
сақтандыру ... ... ... мен ... ... Республикасы заңдарының талаптарына сәйкес уәкелетті мемлекеттік
органның лицензиясы негізінде жүзеге асырылатын қызметі. /8,3б./
Сонымен қатар, осы заңға сай ... ... ... ... ... ... мен ... бар.
Сақтандыру ұйымының сақтандыру қызметі “өмірді сақтандыру” саласы және
“жалпы сақтандыру” саласы бойынша ... ... ... ... ерікті сақтандыру нысанында мынадай сыныптарды қамтиды:
1) өмірді сақтандыру;
2) аннуитеттік сақтандыру.
“Жалпы сақтандыру” саласы ... ... ... ... ... ... ... және аурулардан сақтандыру;
2) медициналық сақтандыру;
3) автомобиль көлігін сақтандыру;
4) темір жол көлігін сақтандыру;
5) әуе көлігін ... су ... ... ... сақтандыру;
8) мүлікті сақтандыру;
9) кәсіпкерлік тәуекелді сақтандыру;
10) автомобиль көлігі иелерінің азаматтық – құқықтық жуаупкершілігін
сақтандыру;
11) темір жол ... ... ... ... әуе көлігі иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру;
13) су көлігі иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкешілігін сақтандыру;
14) тасымалдаушының азаматтық-құқықтық ... ... зиян ... үшін ... ... ... ... мазмұны бар:
1) өмірді сақтандыру, сақтанушы қайтыс болған немесе ол ... ... ... ... ... шартында белгілеген жасқа дейін
өмір сүрген жағдайда сақтандыру төлемін ... ... ... ... түрлерінің жиынтығы болып табыдалы;
2) аннуитеттік сақтандыру, сақтанушы белгілі бір ... ... ... ... ... ... мүгедектігіне байланысты науқастығына
байланысты) жоғалтқан, асыраушысы ... ... ... қалған
жағдайларда немесе сақтанушының жеке табыстарының кемуіне немесе одан
айрылуына әкеліп ... өзге де ... ... немесе рента түрінде
кезең-кезеңімен сақтандыру төлемдерін ... ... ... ... түрлерінің жиынтығы болып табылады;
3) жазатайым оқиғалардан және ауруладан сақтандыру, сақтанушы жазатайым
жағдайдың немесе ауырудың салдарынан қайтыс ... ... ету ... немесе
кәсіптік жағынан) қабілетін (толық немесе ішінара) жоғалтқан немесе оның
денсаулығына өзге де зиян келтірілген жағдайларда оның ... ... ... не ... немесе толық өтемі мөлшерінде сақтандыру
төлемін жүзеге асыру көзделетін жеке ... ... ... ... ... сақтандыру, сақтанушының медицина ... ... ... енгізілген медициналық қызмет
көрсетулерді сұраған жолданымдарынан туындаған шығыстарын ішінара немесе
толық ... ... ... ... ... ... ... жеке
сақтандыру түрлерінің жиынтығы болып табылады;
5) көлік құралдарын ... ... ... ... ... билік етуге байланысты адамдардың мүліктік мүдделеріне оның зақымдануы
немесе жойылуы, соның ішінде айдап ... ... ... салдарынан
келтірілген зиянды ішінара немесе толық өтемі мөлшерінде ... ... ... ... ... түрлерінің жиынтығы болып
табылады;
6) жүктерді ... ... ... ... оған ... ... адамдардың мүліктік мүдделеріне оның зақымдануы немесе
жойылуы, соның ішінде жүктердің ... ... ... ... салдарынан келтірілген зиянды ішінара немесе толық өтемі ... ... ... ... ... ... ... болып табылады;
7) мүлікті сақтандыру, мүлікті иеленуге, пайдалануға, оған билік етуге
байланысты адамдардың мүліктік мүдделеріне оның зақымдануы ... ... ... ... ... ... ... өтемі мөлшерінде
сақтандыру төлемдерін жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру, Қазақстан ... ... ... ... жағдайларда сақтандыру
төлемдерін жүзеге асыру көзделетін сақтандыру түрлерінің жиынтығы болып
табылады;
9) ... ... ... азаматтық-құқықтық жауапкершілігін
сақтандыру, үшінші тұлғаға өзі ... ... ... ... ... өтеу міндетіне байланысты тұлғаның мүлкітік мүдделеріне
келтірілген ... ... ... ... ... ... сақтандыру
төлемдерін жүзеге асыру көзделетін сақтандыру ... ... ... ... ... жауапкершілігін сақтандыру,
көлік құралдарын тасымалдаушы ретінде өзі пайдалануына ... ... ... ... өтеу ... ... ... мүдделеріне келітірлген зиянды ішінара немесе ... ... ... ... ... ... көзделетін сақтандыру
түрлерінің жиынтығы болып табылады;
11) шарт бойынша ... ... ... ... Азаматтық кодексінің 812-бабында көзделген
жағдайларда сақтандыру төлемдерін ... ... ... ... жиынтығы болып табылады;
12) залал келтірілгені үшін ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда сақтандыру төлемдерін ... ... ... ... жиынтығы болып табылады;
Осы заңға сай ... ... ... нарығының
қатысушылары:
1) сақтандыру (қайтасақтандыру) ұйымы немесе сақтандырушы – сақтандыру
шарттарын жасасу және ... ... ... ... органның
тиісті лицензиясы негізінде жүзеге асыратын заңды тұлға;
2) сақтандыру брокері – сақтандыру және қайтасақтандыру ... ... ... өз ... және ... тапсыруымен
сақтандыру шарттарын немесе өз атынан және қайтасақтандырушының ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асратын тұлға;
3) сақтандыру агенті – берілген өкілеттігіне сәйкес сақтандыру ұйымының
атынан және тапсыруымен сақтандыру шарттарын ... ... ... ... ... жеке ... заңды тұлға;
4) сақтанушы, сақтандырылушы, пайда алушы;
5) актуарий – сақтандыру ... ... ... ... мен ... ... деңгейін қамтамасыз ету мақсатында
сақтандыру және қайтасақтандыру шарттары ... ... ... ... ... ... байланысты қызметті
атқаратын жеке адам;
6) уәкілетті аудиторлық ұйым ... ...... ... ... лицензиясы негізінде ... ... ... ... ... ... ... ұйым;
7) өзара сақтандыру қоғамы;
8) сақтандырумен байланысты кәсіпкерлік ... ... ... өзге де
заңды және жеке тұлғалар болып табылады.
Сонымен қатар сақтандыру міндетті және ерікті ... ... ... ... ... ... келесіде: міндетті сақтандыру
заң талаптарының күшіне сай, ал ерікті сақтандыру сақтандушы тұлға ... сай ... ... ... ... сақтандыру нарығының қалыптасу кезеңдері
Қазақстан Республикасындағы ... ... ... және ... ... ... ... құрылуының негізгі этаптары мен
сақтандыру қызметінің дамуынан бастаған жөн. Нарықтық ... ... ... тән ... ... мен көптүрлілігі
мүмкін шығын ықтималдығын ұлғайтып, ... ... ... ... ... тәуекелді басқару арқылы ... шарт ... ... ... ұлттық экономикада тәуекел
басқару мәселесі шаруашылық жүргізуші ... ең ... ... ... ... ... ... менеджменті процесінде тәуекел немесе
сақтандыруды сақтандыру қорғанысын қаржы қызмет көрсетулері ... ... ... ... маңызы артады. Нарық
реформаларынаң бастапқы кезеңдрінде нақты базалық ережелердің ... ... ... ... жоқ ... компаниялардың құрылуы
мен сақтандыру қызметімен айналысуына ... ... ... ... ... ... қызметтердің бір түрі болып келді, ал ол өз
кезегінде ... ... ... пен ... және
сақтандыру оқиғасы орын алған кезде міндеттемелердің орындалмауына әкеледі.
Әкімшілдік-әміршілдік экономика ... ... қоры ... табысын қайта бөлу есебінен ... ... ... ... жыл ... ... ... ұлттық байлығына
қосылған болатын. Сақтандыру ... ... ... мен ... дамуы өтіп ... ... ... сай келмейді.
Көп укладты экономика жағдайында елдің әлеуметтік-экономикалық дамуының
мақсаттық нұсқамадағы приоритеттердің ығысуының объективті себептері пайда
болды. Бұл ... ... ... ... ... әсер етті. Ең
алдымен, ол нарықтық қатынастарға ... ал ол өз ... ... формаларының қалыптасуы, экономика субъектілері мен мемлекет
жауапкершіліктері мен құқтарын бөлісуіне ықпал ... ... ... ... ... тасталынады.
Бұл процесс 1988 жылы мамырда қабылданған ... ... ... ... болатын. Бұл заң бойынша кооперативтер өз сақтандыру
ұйымдарын құрып, ... ... ... және ... өз бетінше
анықтай ала алатын. Осы заң ... ... ... КСРО ... келе жатқан нарықтың сақтандыру қоғамдарының құрылуын
белсендіре түсті. ... ... ... ... 6765 ... ... ... істеді,
оның ішінде 3425 Ресей аумағында орналасқан болатын. 1990 жылы ... ... ... қоғамдар мен жауапкершілігі ... ... ... ... ұйымдастырушылық-құқықтық формалар
шегінде мемлекеттік емес ... ... құру ... ... нарығының құрылуы мен тұрақталуы оған сақтандыру
компанияларының көптеп шығуы сол ... ... ... ... және реттейтін “Халық шаруашылығын демонополизациялау
шаралары” туралы қаулының 1990 жылы 16 ... ... шарт ... ... орын ... (1991 жылдың аяғы) КСРО-ң ыдырауы шаруашылық
байланыстардың үзілуі, өндірістің құлдырауына, заңды және жеке тұлғалардың
сатып алу ... ... ... процестердің күшеюіне
әкелді. Сонымен бірге республика түрлі меншік ... ... ... бөлу және т.б. мәселелер алдында тұрды. Ол ... ... ... ... ... ... себептері
болып, ұлттық экономиканың тұрақты дамуының негізгі шарттарының қатарына
кірді. Аталып кеткен мәселелер субъективті ... ... ... шаруашылық жүргізудің нарықтық жағдайында қызмет ететін
сақтандыру жүйесін жасау тәжірибесінің жоқтығы; ... ... ... ... ... және ... шеше ... квалификациялық кадрлардың болмауы күрделенді.
Сондықтан да, ... ... ... сақтандырумен байланысты
мәселелерді жүйелендіру және ... ісі ... ... ... мәселелерін шешу үшін және экономика субъектілердің мүліктік
мүдделерін сақтаудың іске жарамды ... ... ... ... ... мен ... шешу ... жасау мақсаты тұрды.
Осымен қатар сақтандыру процесінің маңызды компоненті ... ұзақ ... ... болжамдай алу қабілеттілігі болып табылады. Көпжылдық
шығындар мен кірістер ... ... ... қалыптасу көздері жайлы
мәлімет алып, қысқа және ортамерзімді перспективаға сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік берді.
Осыдан шығатыны, материалдық игіліктерді өндіру, бөлу, тұтыну процесінде
экономика ... мен ... ... ... ... ең маңызды аспектілерінің бірі іске асады. Сақтандыру
нарығының ... ... ... ... ... арқылы ұдайы өндіріс процесс үздіксіздігін қолдау. ... ... ... іске ... ... алдында жауапкершілікті сақтандыру арқылы мемлекеттік меншікті
қорғау;
2) жеке меншік пен жеке ... ... ... ... реформалаудың күрделілігі, ауқымдылығы
және әртүрлілігі Қазақстандағы сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... отырып, сақтандыру ісін
рационалды ұйымдастыру үшін шарт етеді.
Республикадағы сақтандыру жүйесінің ... мен даму ... ... ... ... ... нарықтық қайта құруға өту
кезеңіндегі мемлекеттің әлеуметітк-экономикалық өзгерулер және өндірістік-
экономикалық ... ... ... ... ... ... ... негізгі критериі бойынша қаржы-экономикалық
қатынастарды, соның ішінде, экономика субъектілерін сақтандыру қорғанысын
беру арқылы ... ... ... ... ... ... ... Аталып өткен критерийлерге сай ұлттық сақтандыру
жүйесінің құрылу мен ... ... ... ... ... /9,31б./
Бірінші кезең шартты түрде нарықалды деп аталады (1987-1991 ж.ж.). КСРО-
ның әміршіл-әкімшілдік жүйесі жағдайында ... ... ... ... ... ... Сақтандыру қызмет ... тек екі ... ... ... ... ... ал ... арасында бәсекелістік жоқ болды. Ішкі және сыртқы
факторлар мен шарттардың бағдарланғандықтың және ... ... ... қызмет көрсетулерінің шектеулі номенклатураларының алдын
алды. 1991 жылы ... ... ... (2000%) ... қаржылық потенциалы құнсызданды , ал ол ... ... ... ... ... ... және
сақтандыру саласында вакуумның пайда болуына әкелді. Инфляцияны ... 1991 ... 25 ... ... “Салықтар туралы” заңында
көрініс тапты.
Екінші кезеңді (1992-1994 ж.ж.) өркениетті емес деп атауға ... ... ... жеке ... ... компанияларының пайда болуымен, ұлттық
сақтандыру жүейсінің құрылу басымен сипатталады. Бұл процесс сақтандыру
компанияларының ... ... ... ... ... 1992 жылы 3 ... “Сақтандыру туралы ”заң
қабылданып, 1993жылы 8 сәуірде ... ... ... ... жағдайының динамизмі мен болжамдалмауы сақтандыру
ұйымдарын оперативті және ... ... ... ... бағыттады. Бұл
кезең 1994 жылы 16 сәуірде шыққан заң күші бар Қазақстан Республикасының
Президентінің ... ... ... мен ... ... ...... №1658 бұйрықпен аяқталды.
Үшінші кезең (1995-1996 ж.ж.) сақтандыру қызметтеріне деген қажеттілік
пен олардың ... ... ... жоқ ... ... Бұл ... нарығының субъектілерінің сақтандыру компаниялары өздеріне
артқан тәуекелге сай келмейтін айтарлықтай аз ... ... аз ... ... Сонымен бірге, мемлекеттің
сақтандыру қорғанысынан ... ... ... ... ... 1995 жылы ... ... компанияларын жарғылық қорларын ... ... ... ... ... міндетті. Өзгеріп ... ... (1996 жылы ... рет ... ... ... ... өсуі болады) түрлі тәуекелдер бойынша кепілдік бере ... ... ... ... ... ... ... ж.ж.) тұрақтылық пен экономикалық өсумен
байланысты. Ол ... ... ... ... ... ... қалыптасыумен сипатталады. Осы кезеңге сақтандыру
нарығының қызметін ... ... ... ... ... ... негізгі құжат – “Қазақстан
Республикасының сақтандыру нарығының ... ... ... ... ... ... ,сақтандыру қызмет
көрсетулерінің айтарлықтай кең ассортименті ... ... ... көптеген тәуекел түрлерінің сақтандыру қорғанысының
аумағын кеңейтіп, ... ... және ... көрсетілетін
сақтандыру қызмет көлемін ұлғайту мүмкіндігін анықтайды, яғни ... ... ... ... ... ... Алайда, сақтандыру
компанияларының жеткіліксіз капитализациясы осы кезеңде ... ... ... ... ... ... Егер олар қорғанысты
орта тәуекелдер бойынша көрсетсе де, тек шет елде ... ... ... ... ... девальвациясы (1999 жылдың сәуір айы)
сақтандыру компанияларының ... көп ... ... ... ... табысының азаюы сақтандырушылардың ... ... ... ... келе ... ... жағдайы,
сонымен бірге, сақтандыру өрісінің азаюына әкелді. Осыған байланысты
сақтандырудың капитализацияның ... ... ... ... ... ... ... компанияларының қалыптасқан
жағлдайдан шығуына көмектеспей, қайшылықтарды, сақтандыру қорғанысына деген
қажеттілік пен ... ... ... мүмкіндіктері арасындағы
диспропорцияны күшейтеді. ... ... ... ... 1999 жылы ... ... құтаюының приоритетті
нысандарын шарт етті. Сонымен бірге, ... ... ... ... ... ... шыға бастады.
Бесінші кезең басы 2000 жылдың басымен ... ... Бұл ... ... 18 ... енгізілген “Сақтандыру қызметі” туралы № 126-11
заңымен, № 416-11;№436-11 11/04-2003 жылы және № 483-11 ... ... ... мен ... ... Бұл заң сақтандыру
нарығының мүшелерінің қызметін реттеуді жктілдіруге бағытталған. Заңда
сақтандыруды ұйымдастырудың ... ... ... ... ... ... анықталған. “Сақтандыру қызметі”
туралы заңды қабылдаған кезде сақтандыру бизнесі дамуының объективті және
субъективті ... ... ... ... заңның қабылдануы
отнадық сақтандыру ... ... ... мен
азқуаттылығында Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығының жағдйында
көрініс табатын сақтандырудағы жағымсыз ... ... ... ... толығымен жоя алмады. Сақтандыру премияларының жиынтық
көлемінің 2002 жылы 22,6 млрд теңге, ал 2003 жылы 28 млрд ... ... ... ... сақтандыру нарығы әлі де болса тұрақты
дамып келе жатқан ұлттық экономикаға сай келе алмайды. ... ... ... сақтандыру нарығы шет ел сақтандырушыларымен бәсекеге түсе
алмайд, ол үшін “сақтандыру компаниясы $50 млн аз емес ... ... ... сақтандыру жүйесінің құрылуы мен дамуында әлеуметтік-
экономикалық, қаржылық, саясаттық, заңшығарушылық және т.б. факторлармен
шартталған бес ... ... ... болады. Өткізілген ұлттық сақтандыру
жүйесінің құрылуы мен дамуының әрдеңгейлі анализі оның жетістіктері ... ... ... ... ... күрделілігін
куәландырады.
Жоғары анықталмағандық, болжамсыздық жағдайында қабылданған
Қазақстанның ... ... ... ... ... дамыған
нарықтық экономикаға сай либерализм қағидаларында құрылған болатын.
Сақтандыру жүйесінің ... ... ... сипаттары 1992-1993ж.ж.
қабылданған “Қазақстан Республикасындағы сақтандыру туралы” заңында көрініс
тапты. Сонымен ... ... ... құрылуының либеральді қағидалары
оның қалыптасуының нақты жағдайларына сай ... ол өз ... ... ... мен ... ... ... мемлекеттік
қатысуды енгізу қажеттілігіне әкелді. Экономикалық өсу ... ... ... ғана ... ... ... ескеруге мүмкіндік береді. Ұлттық сақтандыру ... ... ... ... ие бола бастайды. Негізгі мақсаты
дамудың әлеуметтік-экономикалық қайтабағытталуына негізделген кепілді
сақтандыру қорғанысын ... ету ... ... ... ... ... біртіндеп көріне басталды. Мұндай әдіс ұлттық модель
ретінде тұрақты дамудың экономикалық және ... ... ... өсу схемасын бөліп көрсетуге мүмкіндік береді.
2.3 Сақтандыру нарығының соңғы жылдардағы даму ... ... ... ... глобализация процесі кезіндегі
Қазақстан көрсекіштері айтарлықтай жұпыны. Жеке ... ... ... ... аз ғана ... құрайды. 1997-2004 жылдар
арасындағы көрсеткіш ... ... ... ... 0,19 %-нан 0,8
%-ға дайін өсті. ... 2004 жылы жан ... ... ... ... 2 629,6 ... ... ортажылдық бағаммен 1 долларға
135,92 теңге бойынша 19,3 АҚШ долларын) құрады. /10,30б./
1-кесте Сақтандыру секторының негізгі көрсеткіштерінің ... |1998 |1999 |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 ... | | | | | | | | ... ... теңге |,0 |,0 |,0 |,0 |,0 |,0 |,0 |,4 ... |15,4 |15,1 |14,9 |14,8 |14,4 |14,8 |14,9 |15,2 ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... |0,19 |0,24 |0,29 |0,32 |0,43 |0,61 |0,65 |0,8 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | | ... |0,07 |0,10 |0,12 |0,18 |0,16 |0,16 |0,20 |0,5 ... | | | | | | | ... | | | | | | | | ... %| | | | | | | | ... |0,23 |0,31 |0,36 |0,32 |0,49 |0,34 |0,47 |0,9 ... | | | | | | | ... %| | | | | | | | ... ... |209,45 |274,09 |393,42 |530,35 |963,43 ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | |
|, ... | | | | | | | | ... ... ... ... саны 1997 ... 2004 ... 32 компанияға қысқарды. Соңғы он жылдағы ... ... ... ... ... ... ... болады.
1-сурет Сақтандыру компаниялары санының өзгеру динамикасы
2005 жылдың 1-ші қаңтарында 36 сақтандыру (қайтасақтандыру) компаниясы
тіркелегн болатын, оның ... шет ел ... ... 2 ... ... және ... - ... народное общество“Росно” ААҚ. Сонымен қатар резидент еместердің
қатысуы бар сақтандыру компанияларының 1-ге ... ал ... ... 2 ... ... ... ... жүргізуге құқық беретін лицензиясы бар
сақтандыру ұйымдарының тізімі:
1) "СК" Алматинская Международная Страховая Группа" ААҚ
2) "СК"Алтын ... ... "СК "Amanat ... ... "СК ... АҚ
5) "СК" АТФ ПОЛИС" АҚ
6) "СК" ЭйАйДжи ... ... "СК "БТА" ... "СК ... ... АҚ
9) "КСЖ "Валют-Транзит Life" АҚ
10) "СК "Виктория" АҚ
11) "Государственная страховая корпорация по страхованию экспортных
кредитов и инвестиций" ... "СК ... ... ... ... ... ... "КК ЗиМС "Интертич" ЖАҚ
15) "КИС "Казахинстрах" АҚ
16) "КСКК "Казахмыс" ЖАҚ
17) "СК "Казкоммерц-Полис" АҚ
18) "Premier Страхование" АҚ
19) "СК "АСКО" ... "СК КBS GARANT" ... "АСК ... ... ... по ... ... "Династия" АҚ
23) "СК "Лондон-Алматы" БК АҚ
24) "СК "Mercur Reward" АҚ
25) ... ... ... ... ААҚ
26) "Нефтяная страховая компания" ААҚ
27) "СК "НОМАД Иншуранс" АҚ
28) "СК "Пана ... ... "СК "САЯ" ... "СК ... АҚ
31) "СК "ТрансОйл" АҚ
32) "СК "Альянс - Полис" АҚ
33) СК "Темiр Ат"
34) "Транспортное страховое общество"
35) ... АҚ ... "СК ... ... жылы Қазақстан Республикасының қаржы нарығы мен ... ... мен ... ... (ҚБА) ... ... саласы бойынша
сақтандыру қызметін атқаруға ... ... ... келесі жаңадан
құрылған ұйымдарға берілген болатын:
1) “Инвестициялар мен ... ... ... бойынша
мемлекеттік сақтандыру корпорациясы ” АҚ ... ... ... ... ... ... Иншуранс”СК” АҚ
3) “Астықтық сақтандыру компаниясы” АҚ
2004 жылдың 19-қаңтарында өмірді сақтандыру саласы ... ... Life” АҚ ... ... ... қатар 2004 жылдың 29-желтеқсанда
“Инвестициялар мен несиелер экспортын сақтандыру ... ... ... ... ... қызмет атқаруға құқық
беретін лицензия берілді. ... үш жыл ... ... ... үш ... актуарийлер
бір компанияға, сақтандыру ұйымдарының аудитін жүргізуге құқық беретін
лицензиясы бар аудиторлық компаниялардың саны алтыға ... ... ... институционалдық құрылымы 2-кестеде көрсетілген. /11/
2-кесте Сақтандыру секторының институционалдық құрылымы
|Көрсекіштер |1997 |1998 |1999 |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 ... |68 |71 |70 |42 |38 |34 |32 |36 ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... |м/ж* |м/ж |м/ж |м/ж |м/ж |3 |6 |2 ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... |2 |2 |3 |1 |1 |1 |1 |2 ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... |м/ж |м/ж |м/ж |м/ж |м/ж |5 |6 |8 ... | | | | | | | | ... |м/ж |м/ж |м/ж |м/ж |м/ж |26 |28 |27 ... | | | | | | | | ... |м/ж |м/ж |м/ж |м/ж |м/ж |28 |34 |34 ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... ... жеті ... ... компанияларының меншікті капитал жиынтық
көлемі 2 169% ... 22,8 млрд ... ... ... ... 1997 ... 2004
жылға дейін сақтандыру компанияларының активтері 40,3 млрд теңгеге немесе 1
152,7 % өсті. /11/
3-кесте Сақтандыру ... ... ... млн ... |1997 |1998 |1999 |
| | ... |Үлес, % | ... ... |4 106,0 |7 827,7 |100,0 |90,6 ... | | | | ... |884,9 |1 052,3 |13,5 |18,9 ... бойынша| | | | ... жеке |390,8 |518,6 |6,6 |32,7 ... ... | | | ... ... |2 830,3 |6 256,8 |79,9 |121,1 ... ... | | | ... ... ... ... ... ... ... жайлы айтатын болсақ, 2005 жылдың 1 ақпанына келсілерді атап ... ... ... 82,3 %-ы (866,5 млн ... көлік
иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру бойынша кірістерге
келді;
ерікті жеке сақтандыруда ... 43,8%-ы (227,0 млн ... ... бойынша, 43,2 % (224,2 млн ... ... мен ... ... ... келді;
ерікті мүліктік сақтандыруда 62,9 % (3 935,9 млн ... ... үшін ... ... ... 22,1 % (1 ... теңге) мүлікті сақтандырудың үлесіне келді.
5-кесте Сақтандыру салалары бойынша сақтандыру премияларының келіп
түсуі, млн теңге
|Сақтандыру | ... ж. ... ... ... ... ж. | ... % ... | | | ... | | | ... ... | | | |
| ... |Үлес,% |Сома |Үлес,% | ... ... 106,0 |100 |827,7 |100 |90,6 ... ... | | | | | ... ... |30,6 |0,7 |59,5 |0,8 |94,4 ... ... |4 075,4 |99,3 |7 768,2 |99,2 |90,6 ... ... ... бір айында өткізілегн төлемдердің жалпы көлемі 669,6 млн
теңге құрады. Бұл көрсеткіш өткен жылдың осы ... ... 1,2 ... ... компаниялары жасаған қайтасақтандыру бойынша орнын
толтыру есебінен сақтандыру төлемдерінің ... 2,6 % ... ... ... млн ... ... ж. |01.02.2005 ж. |01.02.2004 ж. ... | | ... |
| | | ... |
| | | |% |
| | ... ... % | ... ... |661,9 |669,6 |100 |1,2 ... | | | | ... |218,9 |249,3 |37,2 |13,9 ... | | | | ... | | | | ... жеке |84,6 |96,3 |14,4 |14,2 ... | | | | ... | | | | ... мүліктік |358,7 |324,0 |48,4 |-9,7 ... | | | | ... | | | | ... ... бойынша сақтандыру төлемдерінің құрылымы ... ... 2005 ... 1 ... ... атап ... болады:
міндетті сақтандыру бойынша 99,8 % немесе 248,8 млн ... ... ... ... ... ... ... құрады;
ерікті жеке сақтандыруда төлемдердің 82,1 %-ы (79,1 млн теңге)
медициналық сақтандыру бойынша, 11,5 % (11,1 млн ... ... ... ... ... ... және 6,0 % немесе 5,8 млн теңге өмірді
сақтандыру бойынша төленді;
ерікті мүліктік сақтандыруда сақтандыру ... 31,0 % (100,4 ... ... ... ... ... және 28,8 % немесе 93,2
млн теңге авто ... ... ... ... келді.
7-кесте Залалдылық коэффициенті
|Сақтандыру ... ... % ... | ... | |
| ... ... ... соның |16,1 |8,6 ... | | ... |24,7 |23,7 ... ... | ... жеке |21,6 |18,6 ... бойынша| | ... ... |12,3 |5,2 ... ... | ... ... ... мерзімде залалдылық коэффициенті 8,6 % құрады.
8-кесте Сақтандыру ... ... ... ... |01.02.04 ... ... ... | | ... ... ... |33 |36 ... ... | | ... ... |3 |6 ... | | ... ... ... |1 |2 ... ... ... |8 ... саны |26 |26 ... ... ... |28 |34 ... ... беретін | | ... бар ... | | ... саны | | |
31 ... ұйымы ағымды мерзімде “Сақтандыру төлемдерін кепілдеу
қорыны” АҚ-ң мүшесі болып ... ... ... негізінде болжам жасаудың теориясы
Қысқамерзімді болжам жасау кезінде және сыртқы шарттардың ... ... ... ... ... деңгейлерінің тең емес
бағамын ескеретін адаптивті тәсілдер ең ... ... ... ... ... - өз ... мен параметрлерін
шарттардың өзгеруіне тез бейімдей алатын ... ... ... ... ... ... ... деген жалғыз
факторы бар математикалық модель болып ... ... ... бағалаған кезде байқауларға (қатар
деңгейлеріне) олардың ағымдағы деңгейге әсер етуі қаншалықты жоғары екеніне
байланысты түрлі салмақтар беріледі. Бұл ... ... ... бір ... ... толқуларды есепке алуға мүмкіндік береді.
Барлық адаптивті модельдер екі схемаға негізделеді: жылжымалы ... ... ... ... сай ағымдағы деңгейдің ... ... ... ... ... табылады. Байқаулар кезіндегі
салмақтар соңғы деңгейден алшақтанған ... кеми ... яғни ... ... ... ... ... жақындаған сайын артады.
Мұндай модельдер тенденциядағы өзгерістерді жақсы ... ... ... ... ... ... қатесіне және жылжымалы орташа ... ... ... ... деңгейлерінің дисконттауына деген
реакция тегістеу ... ... ... ... Ол
параметрлердің мәні 0-ден 1-ге дейін өзгеруі мүмкін. Бұл параметрлердің
жоғарғы мәні ... ... ... ... ... білдіреді.
Бірінші жағдай тез өзгермелі динамикалық процестерге, ал екінші ... ... ... ... ... деңгейлердің бағасы барлық емес
алдыңғы бірнеше қатарлардың салмақталынған сомасы ... ... ... ... ... ранжирленген емес. Байқаулардың
ақпараттық құндылығы олардың ... ... ... ... олардың арасындағы байланыс тығыздығымен анықталады.
Адаптивті модель құрудың жалпы ... ... ... ... бірнеше алғашқы деңгейлері бойынша модель параметрлерінің мәне
бағаланады. Қолда бар модель бойынша бір ... алға ... ... ал
оның қатар фактілі деңгейлерінен ауытқуы болжамдау қатесі ретінде
қарастырылады. Бұл қате ... ... ... ... ... сай
есепке алынады. Осыдан кейін түзетілген параметрлері бар модель ... ... ... ... баға ... және ... ... модель
үнемі жаңа ақпаратты “сіңіріп” кезең соңында ... ... бар ... ... көрсетеді.
Статистикалық божамдау практикасында ең жиі екі жылжымалы орташа моделі
қолданылады – Браун моделі және Хольт ... ... ... ... ... жағдайы болып табылады. Бұл модельдер даму процесін үнемі өзгеріп
отыратын параметрлері бар сызықтық тенденция ретінде ... ... ... ... моделі). Браун моделі дамуды тек
сызықтық тенденция ретінде емес, тенденциясы жоқ кезейсоқ процесс ... ... ... ... ... ... ... Сәйкес
келесідей Браун модельдерін ажыратады:
1) нөльдік ... Бұл ... даму ... жоқ ... Оның бір ғана ... (ағымдағы деңгей бағасы)
бар. k - қадамға даму болжамы келесі формуламен есептеледі
Y(t+k) =
(1)
мұнда, - ... ... ... ... ... ... ... деңгейге жақын мән және ... ... ... ... ... ... ... соңында қалыптасқан өсімшені анықтайды, бірақ бұл
коэффициент ерте ... өсу ... (аз ... = +k ... - ... ... ... соңында қалыптасқан
өсімшені анықтайды, бірақ бұл коэффициент ерте кезеңдердегі ... (аз ... ... екінші ретті. Бұл модель дамуды өзгермелі “жылдамдығы” мен “үдеуі”
бар параболалық тенденция ретінде ... Оның үш ... ... ... ... арқылы есептеледі
Y(t+k) ... ... - ... ... ... ... “үдеу”
Модель реті әдетте процесс графигінің визуальді анализі негізінде
(тренд бар ма және ол ... ... ... ба), ... ... ... сипатының даму заңдарын білу негізінде априорлы
немесе ретроспективті болжамдау учаскесінде ... ... ... ... арқылы сапа әдісімен анықталады.
Төмнде сызықты адаптивті Браун моделін құру кезеңдері берілген.
1-кезең. Берілген уақыттық қатардың алғашқы 5 деңгейінің мәні ... , ... ... ең кіші ... ... ... (t) = +t (t = 1,2,…, 5) (4)
2-кезең. Осы алынған параметрлер бойынша бір ... алға ... ... (t, k) = (t)+(t) k ... Экономикалық көрсеткіштің Yp(t, k) есепті мәнін ... ... ... және олардың ауытқу болжам қатесі есептеледі. Егер ... (t+1) = ... Осы ... сай ... параметрлері түзетіледі. Браун моделінде
модификация келесідей жүргізіледі:
(7)
(8)
мұнда, e (t) – (t-1) уақыт мезетінде бір ... алға ... ... ... ... - ... ... коэффициенті
(0

Пән: Сақтандыру
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 50 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еуроодақта сақтандыру нарығын мемлекеттік реттеудің мемлекетаралық жүйесінің қалыптастыру кезеңдері11 бет
Сақтандыру нарығы64 бет
Сақтандыру нарығы жайлы33 бет
Сақтандыру нарығы және оның Қазақстан Республикасында дамуы12 бет
Сақтандыру нарығы туралы4 бет
Сақтандыру нарығы туралы ақпарат38 бет
Сақтандыру нарығының мәні мен функциялары3 бет
Сақтандыру нарығының теориялық негіздері100 бет
Сақтандыру нарығының түрлері7 бет
Сақтандыру нарығының қалыптасуының негізгі ерекшеліктері12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь