Шығыс Қазақстан облыс халқының табиғи қозғалыстарына әлеуметтік-экономикалық географиялық сипаттама

Реферат
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
I бөлім. Шығыс Қазақстан облысына жалпы әлеуметтік.географиялық сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.1. Шығыс Қазақстан облысының табиғи жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2. Облыстың әлеуметтік.экономикалық жағдайы ... ... ... ... ... ...
II бөлім. Шығыс Қазақстан облысына демографиялық сипаттама ... ... ...
2.1. Халық санының серпіні және тығыздығы ... ... ... ... ... ... ... ..
2.2. Жыныстық.жастық және ұлттық құрамы ... ... ... ... ... ... ... ...
III 2005 жыл бойынша Шығыс Қазақстан облысының табиғи өсімі ... ...
3.1.Халықтың туу көрсеткіші ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.2.Өлім.жітімнің негізгі себептері және халықтың өмір сүру ұзақтылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3.3.Табиғи өсім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қорытынды
Қолданылған әдебиетте
Тақырыптың өзектілігі. Тәуелсіз Қазақстан Реслубликасының әлеуметтік-экономикалық дамуында ерекше орын алатын демографиялық тұрақтылықты сақтау ұшін, оның өткен тарихы мен бүгінгі дамуына ғылыми түрде талдау жасау қажеттілігі туып отыр. Демографиялық дамуда жетістіктерге жету мемлекеттің әлеуметтік-демографиялық дамуының негізгі табыстарының бірі болып саналады, ол елдің қорғанысын арттыруда және оның тәуелсіздігін қамтамасыз етуде ерекше орын алып елдің экономикалық дамуының келешегі болып табылады. Сондықтан да мемлекет қоғамдағы демографиялық дамуды реттеп отыру қажет. Халықтың сан жағынан өсуі елдің адам ресурсының өсуіне негіз салады.
Еліміздің демографиялық саясаты «Қазақстан-2030» бағдарламасында атап көрсетілген халықтың дамуын қамтамасыз етудегі алға қойған міндеттермен сәйкес келеді. Осы бағдарламаның негізінде қабылданған мемлекеттің көптеген басқада бағдарламалары бар. Олар: «Халықтың денсаулығы», «Білім», Қазақстан Республикасында дене тәрбиесі мен спортты дамыту, «Қазақстан Республикасындағы ана мен бала денсаулығын қорғау», «Қазақстан жастары» және тағы басқа көптеген жүргізіліп жатқан мемлекеттік шаралар еліміздегі халықтың денсаулығын, тұрмысын жақсарту және жұмыссыздыққа қарсы күресу, жанұяға көмектесуге бағытталған.
Қазақстан тарихи демографиясының кейінгі кезде тез қарқынмен дамуы және аймақтар халқының өсіп-өнуіндегі ерекшеліктерді зерттеп, талдау демографиялық және көші-қон саясаты үшін зор маңызы бар. КСРО кезінде барлық халықтар біртұтас – кеңес халқы, олардың арасында ерекшелік жоқ, сондықтан да олардың арасындағы демографиялық дамуы да біртұтас болуы керек – деген ұғым-түсінік қана болды. Халықтың санының көбеюін де жоспарлы түрде жүзеге асыруға болады, - деп келді.
Қазақстан Республикасы өзінің егемендігін алғаннан кейін, нарықтық экономикаға көшу үстінде, құқықтық мемлекет құрып жатқан шақта біз тарихи демографияның орнын анықтауымыз шарт. Кеңес дәуірінен соңғы уақытта бұрын жасырын болып келген демографиялық мәселелер, яғни неке, туу, өлу, ажырасу, жанұялық жағдай, әлеуметтік топтар, жұмыссыздық мәселесі әртүрлі ғылым саласындағы адамдарды қызықтыра бастады.
Соңғы жылдары туудың азаюы, өлім көрсеткішінің жоғары болуы және көші-қондық процестің өсуіне байланысты елімізде халықтың табиғи жолмен өсуі кеміп, демографиялық жағдай шиеленісіп кетіп отыр.
Қазақстан Республикасындағы халықтардың этнодемографиялық даму тарихын зерттей отырып, жекелеген өңірдің дамуындағы ерекшеліктер мен алдағы міндеттерді ашып көрсету, қоғамның дамуының негізгі көзі болып табылатын халықтың дамуын зерттеу негізгі мақсаттардың бірі. Еуроазиялық бөліктің орталығында орналасқан Қазақстанның халқы өз дамуында тек ішкі факторлар әсерінен ғана емес, сонымен қатар сыртқы күштер әсерінен де дамыды. Ол этнодемографиялық және әлеуметтік жағдайларды түбірімен өзгертті. Бұл өзгерістердің сипаты мен көлемі әр аймақта әртүрлі болды.
        
        РЕФЕРАТ
“Шығыс Қазақстан облыс халқының табиғи қозғалыстарына әлеуметтік-
экономикалық географиялық ... ... ... ... 3 ... және ... тұрады.
Жұмыс .... беттен, кестелерден және карталардан тұрады. Жұмысты ... .... ... ... ... ... ... демографиялық жағдай, туу, өлім-жітім,
табиғи өсім, динамика, ұлт,жыныстық-жас құрылымы, ... ... өмір сүру ... қала және ауыл ... ... мақсаты мен міндеттері:
Қазақстан Республикасы мен Шығыс Қазақстан облысы халқының 1989
жылдан 2005 ... ... ... ... ... тың деректік материалдар негізінде, жаңа көзқарастар
тұрғысында талдай отырып, оны ашып ... ... ... ... міндеттер қойылып отыр:
- Қазақстан Республикасы халқының жалпы санының өсу динамикасын және Шығыс
Қазақстан облыс халқының ... ... ... ... ... өзгерістерді талдау;
- халықтардың табиғи өсімін (туу, өлім және халықтың санын ... ... ... да ... ... ... жұмысы барысында Қазақстан Республикасының
статистикалық басқармасының материалдары, сонымен қатар ... ... ... ... Қазақстан облысына жалпы әлеуметтік-географиялық
сипаттама...............................................................
.........................................
1.1. Шығыс Қазақстан облысының табиғи
жағдайы..............................
1.2. Облыстың әлеуметтік-экономикалық жағдайы…………………..
II бөлім. Шығыс Қазақстан облысына ... ... ... ... және тығыздығы…………………………
2.2. Жыныстық-жастық және ұлттық құрамы…………………………..
III 2005 жыл бойынша Шығыс Қазақстан облысының табиғи өсімі........
3.1.Халықтың ... ... ... және ... өмір ... ... ... Тәуелсіз Қазақстан Реслубликасының әлеуметтік-
экономикалық дамуында ерекше орын алатын демографиялық тұрақтылықты сақтау
ұшін, оның ... ... мен ... дамуына ғылыми түрде талдау жасау
қажеттілігі туып отыр. Демографиялық дамуда жетістіктерге жету ... ... ... ... бірі ... ... ... қорғанысын арттыруда және оның тәуелсіздігін қамтамасыз етуде
ерекше орын алып елдің экономикалық ... ... ... ... да ... қоғамдағы демографиялық дамуды реттеп отыру қажет.
Халықтың сан жағынан өсуі елдің адам ресурсының ... ... ... ... ... ... бағдарламасында атап
көрсетілген халықтың дамуын қамтамасыз етудегі алға қойған міндеттермен
сәйкес келеді. Осы бағдарламаның ... ... ... ... ... бар. ... «Халықтың денсаулығы», «Білім», Қазақстан
Республикасында дене тәрбиесі мен ... ... ... ана мен бала денсаулығын қорғау», «Қазақстан ... тағы ... ... ... ... мемлекеттік шаралар еліміздегі
халықтың денсаулығын, тұрмысын жақсарту және ... ... ... ... ... ... ... кейінгі кезде тез қарқынмен дамуы
және аймақтар ... ... ... ... ... және көші-қон саясаты үшін зор маңызы бар. КСРО кезінде
барлық ... ...... ... олардың арасында ерекшелік жоқ,
сондықтан да олардың арасындағы демографиялық дамуы да біртұтас ... ... ... ... қана ... Халықтың санының көбеюін де жоспарлы
түрде жүзеге асыруға болады, - деп ... ... ... егемендігін алғаннан кейін, нарықтық
экономикаға көшу үстінде, құқықтық ... ... ... ... біз ... ... ... шарт. Кеңес дәуірінен соңғы уақытта бұрын
жасырын болып келген демографиялық мәселелер, яғни неке, туу, өлу, ажырасу,
жанұялық жағдай, ... ... ... ... ... ... адамдарды қызықтыра бастады.
Соңғы жылдары туудың азаюы, өлім көрсеткішінің ... ... және ... ... ... ... елімізде халықтың табиғи жолмен өсуі
кеміп, демографиялық жағдай шиеленісіп кетіп отыр.
Қазақстан Республикасындағы халықтардың этнодемографиялық даму ... ... ... ... ... ... мен ... ашып көрсету, қоғамның дамуының негізгі көзі болып табылатын
халықтың дамуын зерттеу негізгі ... ... ... бөліктің
орталығында орналасқан Қазақстанның халқы өз дамуында тек ішкі ... ғана ... ... қатар сыртқы күштер әсерінен де дамыды. ... және ... ... ... ... ... сипаты мен көлемі әр аймақта әртүрлі болды. ... ... ... және ... дамуындағы өзгерістерді
толық білу үшін оның ... ... ... ... ... ... ... мен Шығыс Қазақстан облысының әлеуметтік-
демографиялық жағдайды, халықтың ұлттық ... ... 1999 ... ... 2006 ... ... ... өзгерісін ашып көрсете
отырып, аймақтағы дамудың ... ... ... Шығыс Қазақстан
облысы өзінің географиялық ... ... ... өте ... ... Климаты шұғыл континетті, қысы суық, сумен өте мол
қамтылған аймақ. Бұл жерде өсімдіктердің барлық түрі ... Ол ... шөл ... ... ... мен баулар мен ... ... ... ... облысының 59,2 %-ы қалалық, 40,8 %
ауылдық жерлерде тұрады. Олар жүгері, ... соя ... ... ... Қазақстан облысының әлеуметтік-демографиялық дамуына
сипаттама беру үшін, халықтың сан жағынан өсуінің ... ... ... ... ... ... көбеюінің әлеуметтік-
экономикалық жағдайға тәуелділігін, ал өлім ... өсуі ... ... ... ... пен ... ... сонымен
қатар өнеркәсіптің дамуына байланысты халықты жұмыспен қамтамасыз етуге,
халықтың қалыптасуына қандай жағдайлар әсер етеді, оның ... мен ... ... ... ... ... қажет. Соңғы халық санағының
қорытындылары осы ... ... ... ... ... ... ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ЖАЛПЫ ... ... ... ... табиғи жағдайы
Шығыс Қазақстан облысы Қазақ Алтайының оңтүстік- батыс бөлігін,
Зайсан ... ... ... ... ... жоталарын, Ертіс маңы
жазығын және Қазақ ұсақ ... ... ... алып ... Алтай және
оның тау алды орманды далалары, Ертіс өзені және Зайсан, Марқакөл, Алакөл,
Сауысқан көлдері, ... бәрі – ... ... ... Бұл ... флора
мен фаунаға бай.
Шығыс Қазақстан облысы 1932 жылы ... ... ... ... ... 1997 жылдың 3 мамырында Семей ... ... ... ... ... 277 мың км.2 алып ... Халқы – 1442
мың адам, орташа тығыздығы еліміз бойынша шамалы төмен, халқының ... ... ... 5,1 ... ... облысы көлемі бойынша ең кіші ... 10% ... ғана алып ... ... Қазақстанға Семей және
Өскемен облыстары кіреді.
Шығыс Қазақстан облысының жаңа шекарасы ... ... ... ... ол ... оң жағалауға және сол жағалауға бөлді.
Қазіргі кезде оның ауданы 283,3 мың км.2. ... ... 30 ... 510 с.е. және ... ... 100- қа жуық яғни 770-ден 870
ш.б. созылып жатыр. Облыстың қиыр ... ... ... 51004/ ... 45050/ с.е., батысы 76050/ , шығысы 87020/ ш.б. Бұл территорияға
мынадай Еуропаның 3 мемлекеті еркін сияр еді ... (111 мың ... (132 мың км2) және ... (29 мың ... Қазақстан солтүстікте Ресеймен, шығыста біздің көршіміз Қытай
Халық Республикасымен, ... ... ... ... батысында
Павлодар және Қарағанды облыстарымен шектеседі. Бұл өңірде табиғат кең
ландшафты ... ... ... ... тайга, таулармен және асқақ
мұздықтар. Ол жердің мақтаныштарының бірі – Мұзтау шыңы, ол тек ... емес ... ... ... де биік ... ... ... Ол жердің
ең әсем жері – Марқакөл көлі. Ол бұл өңірдегі ... ... ... ... тау аралық ойпатта теңіз деңгейінен 1485м. биіктікте жатыр. Одан
біраз биігірек радон бұлақтары «Рахманов бұлақтары» ... және ... ... бойынша ол ТМД-да тек Кавказ және Қиыр
шығыстың оңтүстігіне ғана дес ... Көп ... ... және ... ... қорғауды талап етеді. Олар – далалар, шыршалы тайга, сирек
кездесетін жануарлар түрлері (барыс, ... ... ... ... ... красавка тырнасы). Қазіргі кезде бұл өңірде екі мемлекеттік табиғи
қорық жұмыс істейді ( Батыс ... және ... ) және ... ... табиғи паркі істеп тұр.
Ертіс жайылмасында қайынды-теректі-самырсын ормандары өседі. Шығыс
Қазақстан көптеген қымбат дәрілік ... ... Бұл жер ... ... ... аса құс, 60- қа жуық ... түрі мекендейді, олар:
аю, тиін, тышқан, камшат, құндыз, қасқыр, түлкі, қоян, ... ... ... арқар, сібір тау ешкісі, жабайы қабан, тышқандардың ... көп түрі ... ... ... ... мен ... өте
бай.
Облыста республиканың бүкіл су қорының 40 %-ға ... ... ... өзен ағып ... ... жалпы ұзындығы 10 000 км. асып түседі. Ең
негізгі су артериясы Ертіс ... (ірі ... ... Бұқтырма,Күршім,
Шар, Қызылсу өзендері). Өскемен және Бұқтырма су қоймалары – (1952 ... және ... (1960 ж.) ... ... 1 ... 528 км2 болатын 2000-дай көл бар, ең ірілері – Марқакөл,
Зайсан, Марал, ... ... ... ... 5-ші сағат белдеуінде жатыр (Мәскеу 2-ші), ... ... ... 3 ... алдыда жүреді.
Шығыс Қазақстан облысының географиялық орналасуының ерекшелігі, оның ең
ірі Еуразия континентінің орталық бөлігінде болуы және Ұлы ... ... мен Орта Азия ... ... ... территориясында
планетаның континентік полюсі және Еуразияның ... ... Ол ... Абай ... ... ... ... Жидебай
қорымында орналасқан. Табиғат жағдайының және ресурстарының әртүрлілігі
облыстың ... ... ... ... ... ... ... Ертіс
және Обь ұлы су жолдарының тоғысқан жерінде жатыр , ... ... ... ... ... ... маңызды автомобиль және
теміржол магистральдарының бойында орналасқан.
Шығыс Қазақстан облысының жаңа шекарасында 15 ... ... ... ... ... 4 ... орналасқан. Облыс орталығы
Өскемен қаласы.
Облыстың батыс бөлігінде ірі тарихи , ... ... және ... ... ... ... ... орналасқан.
Шығыс Қазақстан жерінің табиғаты әртүрлі және көп жағдайда ерекше болып
табылады. Оның бірден-бір ерекшелігі контрастілігі. Рельефтің ... ... ... 145-4500 метрге шейін ауытқиды.(Белуха тауы 4506
метр).
Шығыс Қазақстан территориясында биіктік белдеудің ... ... ... айқын байқалады.
Рельефтің ірі формаларының таралуы. Облыстың рельефі өте күрделі ... Сол ... ... ... ... ... адырлы – ұсақ
шоқылы, ал оң ... ... ... ... ... Таулар Қазақстандық
немесе оңтүстік – батыс Алтайдың 80 % жуық ... алып ... ... ... ... ірі табиғи территориялық кешендер
ерекшеленеді : Ертіс маңы жазығы, ... тауы , ... ... Тарбағатай жоталар жүйесі, Зайсан және Алакөл қазан шұңқырлары. Әр
ірі ТТК (табиғи ... ... ... ... өзінен төмен
деңгейдегі компоненттер кіріктіреді.Батыс субрегионға келесі ... ... : ... ... , ұсақ шоқылы, қыратты, аласа таулы және биік
таулы Тарбағатай, тау аралық ... ... ... : беті ... ... өзен ... Субрегионның солтүстік батысы Семей Ертіс
маңы жазығымен сызылып жатыр.Бұл жазық Батыс Сібір ойпатының оңтүстік ... ... ... ... және ... Маңы ... Ертіс маңы жазығы жербедері жазық, бірақ кейбір ... ... ... , тегі лессті жондармен күрделенеді (Балапан - 351 метр,
Белағаш – 420 метр т.б.). ... ... ... 200 – 400 ... ... ... Ертістің арнасының ені 0,3-0,5 километр құрайды.
Семей қаласының солтүстік шығысы Ертіс өзенінің оң ... ... ... ... олар қарағай орманымен бекітілген.
Семейдің оңтүстігіне қарай Ертіс маңы жазығы ұсақ шоқыларға ... ... ... ... ... - ... көтерілімдермен жалғасады.
Көкпекті – Шар ұсақ шоқысы биіктігі 400 – 500 ... 800-900 ... ... таулы адырлы жер. Барлық ұсақ шоқылар әлсіз тілімденген.
Беткейлері тік емес, жер-жерлерде аралдық тау ... ... ... тау (606 ... Дегелен (1085 метр), Арқалық (507 метр), Делбегетай (
730 метр), Қандығатай (1025 метр) т.б.
Қазақ ұсақ шоқысының ... ... ... ... ... ... ... жатыр. Оның солтүстік жотасы Хан Шыңғыс (1152 метр),
ортасында Шыңғыстау (Қосбастау 1077 метр), ... ... ... ... Ол ... ... Шар өзенінің тектоникалық аңғары арқылы
бөлінеді.
Тарбағатай және Алтай ... ... ... ... ... Шығыс Қазақстан облысы көлемінде ол ені және ұзындығы бойынша
120 километр созылған.Оның рельефі абсолюттік ... 400-480 ... ... жазықты құрайды. Жер бедері орталық бөлігі жағына қарай
еңістелген. Ол 382 метр биіктікте ... ... ... ендік бойымен созылған Тарбағатай тау
жүйесі жатыр. Биіктігі 1600-2900 метр, ең биік нүктесі Тастау 2992 метр
Облыс ... ... ... ғана кіреді.
Шығыс Қазақстан облысына Балқаш-Алакөл ойысы кіреді. Ол тау аралық ойыс
болып табылады және ... ... ... ... ... ... ... көлдік жазық , теңіз деңгейінен биіктігі 340-600
метр. Ол жерде Сасықкөл, Қошқаркөл, ... ... ... ... ... жер ... ... тән ерекшеліктерімен
дараланған. Ол жерде ... ... ... шығыс бөліктері, Солтүстік Батыс
Алтайдың жалды Қалба жотасы, Қазақ ұсақ шоқысының массивтері, Балқаш-Алакөл
және ... ... ... ... орналасқан. Шығыс
субрегионының геологиялық құрылымы мен ... ... бес ірі және ... ... кешенге (ТТК)
жіктеледі. Олар: Рудалы және Оңтүстік ... ... ... ... ... Тарбағатай. Тауларды рельеф типіне байланысты биік, орташа, аласа,
тау алды, ішкі ойпаттар деп ... алды – ... ... 300 ден 600 ... дейін. Ол жонды адырлы
жазық , көбіне Үбі өзенінің орта ағысында және Үлбі өзені оң ... ... ...... 600-1500 ... көбінесе беткейлерінің
еңістігі қатты емес, жарлары жалаңаштанған. Биік таулар – биіктігі 2000-
3000 метр және одан ... ... Ол ... қар жиналып мұздықтар пайда
болған. Тау аралық ойпаттар арасында ең ірісі Зайсан. Ал Оңтүстік Алтайда –
Марқакөл, ... ... ... ...... ... Қалбыда – Таынты, Сибинск ; Сауыр Тарбағатайда – Шілікті. Рудалы
Алтай Ертіс өзенінің оң ... Үбі және ... ... ... ... сол ... ... және сирек кездесетін металлдарға бай
болғандықтан солай аталған. Рудалы ... ... ... ... ... тұрады: Листвяга, Холзун, Коксу, Тигирецк. Бұл жоталардан
батысқа қарай Үбі, Иванов, Үлбі ... ... ... ... ... ... ... Тау шыңдары көбіне жайпақ және домалақтанған, жарлы
- үшкір шыңдар аз ... ... ... биік шыны ... (2776 метр).
Оңтүстік Алтай Рудалы Алтайдан Нарым-Бұқтырма ойысымен бөлінеді. Ол Табын-
Богда-Ола тау ... ... ... ... созылып жатқан жоталардан
тұрады. Олар бір-бірінен тау аралық ойыстар арқылы бөлінеді. ... ... ... бірнеше жоталарды байқауға болады, ... ... ... ... ... ... ... және Оңтүстік
Алтай жоталары созылып жатыр. Марқакөл көлі оңтүстігінен Азутау жотасымен
қоршалып жатыр. ... ... ... ... ... ... ... нүктесі 3871 метр. Жоталар арасында екі мұздану орталығы табылған. Бұл
Рудалы Алтай сияқты ... ... беті ... ... Одан ... ... тік беткейлер, терең шатқалдар көрініс береді. Мұндай
рельеф альпілік деп ... ... ... сол жағалауында Көкпекті, Бөген, Шар өзендерінің
арасында ... ...... ... ... ... сияқты.
Жота ұзындығы 200-300 километр, максималды ені 50-70 километр. Ең биік ... (1608 ... тауы ... ... ... ... әлдеқайда биіктеу болып саналады. Оның биік
жері Мұзтау (3816 метр), шыңында мұздықтар жоқ.. 2000-2004 метр биіктікте
ежелгі ... беті ... ... ... оны “сырт”, “сауыр” деп
атайды. Суыр-Тарбағатайға параллель үлкен емес ... ... ... ... ... ... жотасы (2058 метр) болып табылады.
Тарбағатай жотасы бірқатар ірі блоктардың әртүрлі биіктікке көтерілуімен
сипатталады. Олардың шыңдары жайпақ , ... ... ... жетеді,
мұздықтану процесі жоқ.
Сонымен тау рельефінің сипатына оның баспалдақтығы, ... ... және ... ... ... ... ... кеткен бұл ерекшеліктерді
шаруашылық қолдануда ескеру керек.
Топырағы. Оңтүстік ... ... және қара ... ... ... және ... аралас өседі. Солтүстік беткейінде 600-1400 м
биіктік аралығында дала, одан ... ... ... ... ... ... ... және альпілік өсімдіктер тараған. Одан жоғары мәңгі ... ... ... ... мен климатының, топырақ - өсімдік зоналарының барынша алуан
түрлілігі бұл ауданның табиғатына ерекшк, ... ... ... ... жерледің табиғи климаттық жағдайлары сияқы, топырақ жамылғысы да әр
түрлі. Ол таулы жерлер топырағы, таулы жазықтар, биік ... және ... және ... жазықты болып келеді. ... ... ... өте ... ... терістігіндегі біраз территорияны жеткілікті
ылғалданған орманды – дала ... алып ... ... ... сұр ... мен ... қара топырақ кездеседі. Бұл зонашадан
оңтүстікке қарай ьайтақ қара топырақы дала зонашасы ... Бұл ... ... жатады. Қара топырақты далалы зонаның оңтүстігінде құрғақ
және шөлді далалы қара – ... ... зона ... оның ... ... ... ... зонашада суарылмайты жаздық бидай
егіледі.
Шөлді дала зонаша солтүстігінде ... ... ... пен оңтүстүгінде
шөлді аймақтың аралығындыа жатыр. Топырақтың құнарлылығы кем,әсіресе оның
құрамындағы ... аз, ашық қара – ... ... ... топырақтың көбісі
кебірленген. Бұл қазіргі уақытта негізінен мал шаруашылықты аймақ болып
саналады. Жайылымы көктемгі, жазғы, ... ... ... ... ... яғни 4 ... 3 жылы құрғақ болады. Сондықтан егін егіп ... алу тек ... ... ... Жартылай шөлді зонашаның оңтүстігін
кең алқапты шөл зонасы алып жатыр. Бұл аймақ нағыз ... өзі. ... ... ... тоырақта қалыратын қалдықтары да мардымсыз.
Мұнда сор шөпі ... ... құба ... ... ... ... суарған кезде азотты, фосфорлы және органикалық тыңайтқыштарды
қолдану керек.
Енді таулы алқаптың топырағына келетін болсақ, онда ... ... ... ... ... ... ... мөлшері жазық
территориясындағы ... дала ... ... әлдеқайда мол. Ылғалданудың
орташа мөлшері 250 – 360 мм. Бұл ... ... түсі ... ... Оның өзі тау ... жатқан аймақтардың таулы алқаптан
қаншалықты қашықтығына, оған сәйкес түсетін ... ... ... түсі де ... ... ... бөледі. Таудан алыс жерлерде
топырақтың ашық сұрғылт түсті зонашасы жатады, одан ... ... ... топырақ, ал тауға ең жақын аймақта күңгірт сұрғылт түсті және ...... ... ... ... Тау етегі шөлді – ... ... ... ... таулы – дала зонасы басталады. Бұл аймақта
таулардың топырақ климат жағдайларына тигізетін әсері үлкен. Ауадан түсетін
ылғал мөлшері 500-800 мм-ге ... ... ... ... шөп ... ... да құнарлы, негізінен қара-қоңыр топырақ пен қара
топырақ. Жайылымыда жақсы. ... ... ... ... ... ... сондықтан көп жері табиғи мал ... ... де ... Бұл аймақта суарылатын және суарылмайтын ... ... ... ... ... ... ... зонасы аласа
таулы зонасынан жоғары жатыр. Бұл аймақта түсетін ылғал мөлшері жылына 850
– 900 мм. ...... қара ... пен ... қара ... ... ... жайлау мен шабындыққа қолайлы.
Биік таулы – шалғынды және шалғынды дала зона биік таулы аймақтарды алып
жатыр. Топырақтары – биік таулы ... және ... ... және
шалғынды далалы топырақтар. Алтайдың таулы аймағында таулы тундра топырағы
кездеседі. Бұл аймақ негізінен ... ... уақ ... ... ... пайдаланылады.
Климаты.Шығыс Қазақстан обылысының көп бөлігін тау алып жатқандықтан
Монголиядан келетін суық ішке ене алмайды. Ең басты өзендері мен ... ... ... ... ... Таулы бөлігінде шағын гұщы су
көлдер көп кездеседі. Ертіс өзенінде Бұқтарма ... ... ... ... тау беткейлерінен басталатын салаларының энергетика маңызы
зор. Тау бө ктерінде ... да көп. Бұл ... суға өте ... Қазақстан өзендері өте тығыз орналасқан. Таулары өте қатты
тілімденген. Таулы өзендер 70 ... ал ... ... үлкенді,
кішілі көлдер бар. Суы тущы минералды 0,07 ... ... иод, ... тағы ... бар. ... өте бай ... ... хариус, майқан,
қара балық) түрлері кездеседі. Өзеннің бастауында андатра кездеседі.
Территориясының оңтүстік-шығысынан, солтүстік-батысына қарай Қазақстанның
аса ірі су магистралы және ... ... көзі – ... ... ағып ... ... ... Семей-Барнаул жолы еліміздің батыс және щығыс-сібір,
оңтүстік ... мен Орта Азия ... ... ... ... ... Алтай тауының климаты тым континентті. Оңтүстік-шығысқа
қарай континенттігі арта түеді. Тау ... мен ... ... ... ... Батысындағы Ертістің оң салалары-Қалжыр, Күршім,
Бұқтарма, Үлбі, Уба өзендерінің суы мол, ағыны ... ... кв.т ... көлі ... тұщы Зайсан көліне Бұқтарма СЭСі
салынғаннан кейін үлкен бөгенге айналған. ... ... ... 300мм, ... 155мм ... ... ... кезең
солтүстігінде 169, оңтүстігінде 198 күнге созылады.
Алтай тауына батыстан және оңтүстік-батыстан соққан желдер ылғал алып
келеді, ... тау ... ... ... дейін жауын-шашын
жауады. Тауға биіктеген сайын жауын-шашын мөлшері көбірек түседі. Үлбі
өзені бастау ... ... ... ... ... ... жауады. Тау
етегінде жауын-шашын мөлшері 250-300мм. Қардың түсуі тау етегінде 20-30см,
ал ... ... ... 2 ... ... қалыңдайды.
Алтайдың Шығыс жеріндегі бөлігінде өзендер көп. Басты өзендері Ертіс және
оның салалары: Бұқтарма, Үлбі, Күршім, ... ... ... және қар
суымен, жер асты, жауын-шашын суымен қорланады. Өзендерінің суы мол, ағысы
қатты. Қара Ертіс өз ... ... ... ... да, ... тауын қақ
жарып, Қазақстан жерінде ағыны қатты тау ... ... ... ... ... айналады. Ертіс өзенінің жылдық су ағыны Бұқтарма, ... ... ... реттеліп тұрады. Бұқтарма, Өскемен су қоймаларына
бірнеше су электр станциялары салынған.
Алтай өзендері ... су ... ... ... ... ... де бай. Ең ірілері – Зайсан, Марқакөл ... ... ... ... ... ... ... Суы тұзды. Оның
өзіндік қайталанбас әсем табиғаты мен табиғи байлығын қорғау үшін ... ... ... ... ... ... су ... салуына
байланысты көп өзгерді. Казір Бұқтармамен жалғасып жатыр. Алтай тауының
табиғаты әсем, көрікті, адамдардың дем ... ... ... сауықтыру
орындары көп. Солардың бірі Рахман бұлағы, одан радионды шипалы су шығады.
Зайсан көлі Алтай мен ... ... ... ... ... суы тұщы көл. ... бірнеше өзен
келіп құяды да одан ... ... ағып ... ... беті ... қатады, ал
жазда судың температурасы +26 градусқа дейін жылиды. Судың деңгейі жаздың
алғашқы жартысында көтеріледі. Зайсан ... ... бар ... бай.
Онда балықтың 23 түрі кездеседі. Өзен көлігін дамытуға ... Су ... ... оң жақ ... Бұл өзен ... ... мен ... басталады. Бұқтырма жағалауы жартасты, арнасы
шоңғалды, ағыны қатты тау өзені. Ертістің ең суы мол ... да осы ... ... суы ... аяғынан шілде айына дейін тасып ... ... ... ... кезі маусым айы, ал арнасынан төмен түсетін
кезі қыс ... Өзен ағаш ... ... әрі ... энергиясын өндірудің
тиімді көзі болып табылады.
Бұқтарма өзеннің ... ... ... ... Өзеннің әрбір
бұрлысы табиғаттың әсем көрінісімен астасып жатады. Өзен жағалауларының
биіктігі 200м-ге дейін жететін ... тік ... ... ... ... ... таудың етегіне дейін әр түрлі ағаш, бұталар өседі.
Ертіс-Қара Ертіс деп аталатын бұл өзен ... ... ... ... ... ... ... алып Зайсан көліне құяды, ол дүние
жүзіндегі ірі ... ... ... ... 4248 км, ал ... ... ... 1700 км. Ертіс өзені Зайсан көлі мен Бұқтырма
бөгетінен кейін Алтай тауының Қалба, Нарын жоталарының тау ... ... ... ... ... ... өзеніне көптеген салалар келіп құяды.
Өскемен қаласынан төменірек тұста кең арнамен Ертіске Үлбі мен Об ... ... Бүл өзен ... ... ... Ал, ... маңында жазықтыққа шыққаннан кейін өзен баяу және жай ... ... ... ... ... ... қары мен ... кейбір
салалары жер асты суы мен жауын-шашыннан ... ... ... жыл бойы мол ... ... өзені арзан электр энергиясын өндіруге
пайдаланылады. Ертіс бойына бірнеше су электр станциялары ... ... ... ... ... ... Кенді Алтайдың кәсіпорындары
пайдаланады.
Ертісте балықтың кәсіптік маңызы бар шоқыр, бекіре, шортан, алабұға, тағы
басқа түрі ауланады. Ертіс өзені ... ең ірі ... бірі ... Оған ... жерінен тыс ірі екі сала келіп құяды.
Өсімдіктері мен жануарлар дүниесі. Шығыс ... ... ... алуан түрлі. Мүнда тік ... ... ... ... және ... тау етектерінің 400-700 метр биіктігінде ... ... мен ... ... ... ал ... ... жусанды бетегелі дала қалыптасқан. Бұл таулы және ... қара және қара ... ... ... ... ... 70 ... алып жатыр. Мүнда жалпақ жапырақты орман өседі.
Орталық және Оңтүстік ауданда 2200-2500 метр биікте ... ... ... ... ... бал қарағайлы ағаштар өседі. Одан жоғары биік таулы
альпілік белдеуде субальпілік бұталар мен ... ... ... ... таулы тундра, одан жоғары жағын жартастар, тас қорымдар, қар алаңдары
мен мұздықтар алып ... Тау ... қара ... одан ... ... ... тараған. 700 метрден жоғары астық тұқымдас шалғын ... ... ... ... ... ... әрі самырсын, шырша,
майқарағай аралас орман. ... және ... ... ... ... таулы аудандарға тән түрлері тараған. Өсімдіктердің
ішіндегі ең ... ... ... ... ... ... емен тағы ... қатар дәрілік шөптердің жемістері қарақат, қызылқат, долана,
дала жидегі кездеседі. ... ... 1638,9 мың га осы ... Бұл аймақ
еліміздегі орман алқабына бай ... ... ... ... ... сан мың түрі ... ... топырағы өсімдік жаиылғысына биіктік белдеулік тән.
Солтүстік-батысындағы жазықтың қара топырағында ... ... ... Оңтүстікке қарай Ертістің солтүстік жағындағы қара ... ... ... қазан шұңқырындағы боз қоңыр топырақты жусанды бетегелі,
сүр топырақта жусанды өсімдіктер ... ... ең ... ... далана, одан жоғарырақ қайың, көктерек, майқарағай, шырша ... ... және ... ... ... ... шөлейтке тән,
орманға және биік тауларға тән жануарлар кездеседі. ... ... ... сарыала қаз, үйрек, аққу.
Үлкен өзендерінде бекіре, тайман, алабұға, ал ... ... ... тау ... ... ... ... қарағай, самырсын
өседі. Тоғайларында итмұрын, қарақат; тауаралық алаңдарында ... ... шөп, ... шөп ... Оңтүстік Алтайдың қоңыр күлгін
топырағында балқарағай жайқалады. Биік таудығы ... ... ... ... ... ... Алтайда қоңыр аю, ... ... ... қар ... ... саңырау құр, шіл,
тоқылдақ, тоқылдақ және тағы басқалары мекендейді. Терісі ... ... бар ... ... ... қара ... сібір күзені тіршілік етеді.
Су тышқаны, жанат тәрізді ит, америка күзені Алтайға жерсіндірілген.
Пайдалы қазбалары. Шығыс Қазақстан ... ... ... бай ... ... Ол ... геологиялық тарихы, жер қыртысының
тереңдік құрылымы және құрамы - ол жерде жүріп жатқан ... ... ... ... ... ... ... кездеседі. Таулы
Алтай бойымен темір-молибден-вольфрам белдеуі, ол одан ... ... ... ... ... полиметалды жезді-қорғасынды, одан кейін сирек
кездесетін (қалайы-вольфрам) Қалба-Нарым белдеуі, алтын рудалы Батыс Қалба
және басқа. ... ... жер асты ... әртүрлі пайдалы
қазбалар, оның негізі рудалар ... ... ... ... ... 1932 жылы ... Нехорошев сызып көрсеткен болатын. Одан кейін бұл жер ... ... тән руда ... ... ... ... белдеу. Ол Шар және Жарма зоналарын қамтып екіге
бөледі: Батыс-Қалба – алтын ... ... ... ...... және ... белдеуі хромит-асбесті, никельді және сынапт кендерден тұрады.
Қандығатай-Дегелен сирек металды белде:бқл жерде вольфрам және басқа ... ... ... ... ... ... ... жез, алтын.
Батыс субрегионының құрылыс материалдар ресурстарына өте бай. ... ... ... ... ... жоғары сапалы іктастың және
мрамордың өте үлкен қоры бар. Елді ... ... ... гипс кені
бар. Цемент шикізаты, графит және ... ... ... ... ... ... ... бойынша таскөмірдің шамамен 30 кен
орыны белгілі, бірақ олардың сапасы және қоры ... ... ... ... жергілікті қажетке жарату үшін пайдаланған. ... ... ... және ... ауыл маңы және ... Үлбі кен
орындары ашылған.
2. Облыстың әлеуметтік-экономикалық жағдайы
Облыс республиканың шығыс бөлігінде орналасқан, 1932 жылы құрылған.
Облыс территориясының ауданы 283,2 мың км2. 2005 ... 1 ... ай ... саны 1442,1 мың ... ... ... тығыздығы 5,1 адам. 10 жылдық
период ішінде облыс бойынша региондық өнім ... ... жыл ... (ВРП) 35,8 ... ... ... ол 1995 жылғыға
қарағанда 3,3 рет асып түсті. Өсу ... ... 42 %, ... ... 12 % ... көрініс береді.
Жалпы аумақтық өнім
млрд. теңге
1-сурет
2004 жылы облыста өндіріс өнімдері 222,8 млрд ... оның ... ... ... ... 28,2 мың тонна, мыс ... мыс 195,1 мың ... цинк ... ... цинк 323,0 ... 7,2 млрд кВт. Сағат электроэнергиясы, 4,3 млн. тонна көмір, 445,0
мың тонна күкірт қышқылы, 2,4 млн ... ... 13,1 мың ... ет. ... ... ... ... көлемі 4,9 % өсті (2-сурет).
2004 жыл бойынша ауыл шаруашылық өнімін шығару ... 70,0 ... ... ол 1995 ... ... 3 есе ... Дәнді дақылдар
(өңдегеннен кейінгі салмағы) 672,4 мың. тонна, көкөніс - 365,1 мың тонна
картоп, ет (ет күйіндегі ... 89,1 мың ... 602,9 мың ... ... млн. тал ... ... және ауыл шаруашылық өнімнің физикалық көлемінің индексі
Алдыңғы ... % ... ... ... ... (қоғамдық тамақтану айналымын
есептемегенде) 2004 жыл бойынша 117,3 млрд ... ... ол 2000 ... 1,8 есе ... . ... бағасының индексі, өнеркәсіп
өнімін шығарушылардың бағасының индексі ... ... ... жылғы 151,7%-дан 2004 жылғы 107,3% дейін, тұтынушы ... ... 1995 жылы 162% -дан 2004 жылы 119,6 % ... жылы ... ... ... көлемі 50,7 млрд. Теңгені құрады,
1995 жылы 8,7 млрд. теңге ғана болатын яғни 6 есеге өсіп ... 2003 ... өсу 9,12 ... ... ... ... жылға % есебімен
3-сурет.
Халық өмірінде позитивті ... ... ... ... ... номиналды жалақысы 2004 жылы 23 864 теңге және ... ... 18,6 % ... 1995 ж. – 4,9 есе өсті. Шындыққа сай жалақы
2004 жылы 2003 жылғымен саластырғанда 10,5 % өсті ... Бір ... ... ... ... және ... ... (+), төмендеу (─), алдыңғы жылға % алғанда
4-сурет
2004 жылы облыстағы ... саны 54,5 мың ... ... ... ... халықтың арасындағы үлесі тұрақты түрде ... он жыл ... 2004 жыл ең ... деңгейі төмен - 7,2 % болып
анықталды.
Жұмыссыздық деңгейі
Экономикалық белсенді халыққа
пайыз есебімен
5-сурет
Шығыс ... ... ... ... жылдар аралығындағы
негізгі әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштер 1-ші және 2-ші таблицаларда
берілген.
1 кесте. Шығыс Қазақстан облысы ... ... ... экономикалық
көрсеткіштері
| |1995 |1996 |1997 |
| | |мың адам ... (%) |мың адам ... (%) ... |16199.2 |9191.9 |56.7 |7007.3 |43.3 ... |16690.3 |9585.9 |57.4 |7104.4 |42.6 ... |16358.2 |9366.9 |57.3 |6991.3 |42.7 ... |16451.7 |9404.0 |57.2 |7047.7 |42.8 ... |16426.5 |9343.2 |56.9 |7083.3 |43.1 ... |16334.9 |9162.6 |56.1 |7162.4 |43.9 ... |15956.7 |8884.4 |55.7 |7072.3 |44.3 ... |15675.8 |8730.3 |55.7 |6945.5 |44.3 ... |15480.6 |8635.2 |55.8 |6845.4 |44.2 ... |15188.2 |8499.4 |56.0 |6688.8 |44.0 ... |14957.8 |8362.8 |56.0 |6589.0 |44.1 ... |14896.9 |8322.2 |55.9 |6573.9 |44.1 ... |14841.9 |8283.2 |55.8 |6558.7 |44.2 ... |14820.9 |8348.9 |56.3 |6472 |43.7 ... |14866 |8417.2 |56.6 |6448.8 |43.4 ... |14951.2 |8479.1 |56.7 |6472.1 |43.3 ... |15074.8 |8614.7 |57.1 |6460.1 |42.9 ... халық санының тұрақталып, біраз өсуі 2003-2005 ... ... ... Халық санағының ... ... ... тіркелген адамдар саны 14953,1 мың адам тұрақты халық. Оның
ішінде 11523,9 мың адам (77,1 % жалпы санынан) сол ... туып және ... ал 3429,2 мың адам (22,9 %) өзі ... ... өзгерткендер.
Ерекше халықтың айтарлықтай азаюы Қарағанды және ... ... және де ... ... ... ... аймаққа
кіретін Ақмоло, Солтүстік Қазақстан, Қостанай және Павлодар облыстарында
байқалған. ... (3.7 %), ... (3.8 %), және ... ... ... осы облыстарда халық саны жоғарлағаны көрінеді.
Көптеген қаларда халқының төмендеуі байқалады, тек төрт ... ... ... ( 35.4 мың адам немесе 12.8 %-ға), Алматы (57,5 мың адам
немесе 5,4 %), ... (26,1 мың адам ... 8,6 %) және ... (7 ... немесе 4,7 %). Халықтың біршама азаюы мына қалаларда анықталған:
Қарағандыда (70,4 мың адам немесе 13,9 %), ... (47,5 мың адам ... ... ... (43,1 мың адам ... 20,2 ... ... ауыл халқының саны 440,8 мың адамға немесе 6,3 %
азайған. Оның ... ... (140,3 мың адам ... 23,2 %),
Солтүстік Қазақстанда (133,3 мың адам немесе 22,8 %), Ақмола обл. ... адам ... 18,9 %) және ... ... обл. (104,3 мың адам ... ... халқының үлесі 1989 ж. 40,1 %-дан 1999 жылы 53,4 %-ға өсті,
абсолютті саны 7 млн. 985 мың адамды ... ... ... ... 1 ... көп.
Қазақстанда ресми деректер бойынша 130 ұлттар мен ұлыстар ... ... 8 ұлт – ... ... ... ... немістер,
татарлар, ұйғырлар және белорустар – саны ... көп ... ... үлесіне елдегі барлық халықтың 95,7% келеді.
1999 жылғы санақ қорытындысы бойынша қазақтардың пайызы - 53,4 ... ... ... ... рет ... тіл туралы мемлекеттік тілді толық
меңгердім, білемін, оқып ... ... ... ... алғаш рет
берілді. Ондай сұрақтар өркениетті елдердің барлығында бұрыннан ... ... ... ... ... ... күшті әсер
етіп, олардың үлестік ара салмағын күрделі түрде өзгертіп жіберді. ... ... ... өз Отанында көпшілікке айналып, 1999 ж. 53,4 ... ... ... ... ... ... 30,0 %-ға тоќтап, төмендей
түсті. 2005 жылдың басында Ќазаќстан халќының саны 15 ... ... ... төмендегідей болды: ќазаќтар саны - 8,725,206 ... ... ... %-ға ... ал орыстар – 4024357 – 26,7 %, украиндар – 458993 ... %, ... – 419529 – 2,8 %, ... – 228123 - 1,5 %, татарлар –
231236 – 1,5 %, ... – 226513 – 1,5 %, ... – 100982 – 0,7 ... – 94214 – 0,6 %, ... – 86138 – 0,57 %, түріктер –
84035 – 0,55 %, ... – 395441 – 2,6 % ... ... ... ... ... ... |1999 ж. |% ... ... |2005 ж. |% |
| | | ... ... | | ... |7985039 |53,4 |3615519 |4369520 |8725206 |57,8 ... |4479620 |29,9 |3443646 |1035974 |4024357 |26,7 ... |78295 |0,5 |32658 |45637 |86138 |0,57 ... |23225 |0,2 |14982 |8243 | | ... |111927 |0,7 |65141 |46786 |94214 |0,6 ... |6915 |0,1 |4654 |3773 | | ... |12703 |0,1 |8930 |30308 | | ... |36945 |0,3 |6637 |3781 | | ... |6743 |0,1 |6384 |359 | | ... |16900 |0,1 |13119 |3781 | | ... |10897 |0,1 |5940 |4957 | | ... |99665 |0,7 |86337 |13328 |100982 |0,7 ... |32764 |0,2 |7372 |25392 | | ... |19460 |0,1 |11233 |8227 | | ... |353441 |2,4 |181612 |171829 |228123 |1,5 ... |47297 |0,3 |21337 |25960 | | ... |248954 |1,7 |193313 |55641 |231236 |1,5 ... |75933 |0,5 |17422 |58511 |84035 |0,55 ... |370663 |2,5 |116707 |253956 |419529 |2,8 ... |210365 |1,4 |85454 |124911 |226513 |1,5 ... |547054 |3,7 |339145 |207909 |458993 |3,0 ... ... |178321 |1,2 | | |395441 |2,6 ... ... |100 |8377303 |6575823 ... |100 ... ҚР ... ... құрамы, 1 том, Алматы, 2000, 6-14 бб.; Регионы
Казахстана. А.,2005, 62 б.
Кестеден көріп ... 1999 ... ... пен 2005 ... халықтың ұлттық құрамындағы үлесінің өзгергенін байқадық.
Соның ішінде қазақтар үлесі 53,4 %-дан 57,8 %-ға ... ... ... орыс ... 29,9 %-дан 26,7 %-ға ... ... Сонымен
қатар украиндардың (3,7 %-ден – 3,0 %-ға), татарлардың (1,7 %-ден – 1,5 ... ... (2,4 %-ден – 1,5 %-ға), ... (0,7 %-ден – 0,6 %-
ға) азайғанын байқасақ, ал керісінше ұйғылар (1,4 %-ден – 1,5 %-ға), ... (2,5 %-ден – 2,8 %-ға) ... ... жылы 1 қаңтарда Қазақстан Республикасының құрамында 10526 ... ... ... олар 14 ... ... маңызы бар 2 қала,
160 аудан, 8 аудан қалада, облыстық маңызы бар 39 ... ... 2261 ... ... аудандық бағынудағы 45 қала, 196 елді-мекендік
және 7743 ... ... ... ... ... өсу динамикасы
|Облыстар |1999 ж. |2002 ж. |2003 ж. |2004 ж. |2005 ж. |2006 ж. ... ... ... |148668 ... ... |15217,7 ... | | | | | | ... обл.|836271 |755000 |748167 |748930 |747185 |746,7 ... обл.| 682558 |668166 |668378 |671812 |678607 |686,9 ... ... |1554573 |1560267 |1571194 |1589751 |1604,2 ... ... |447634 |451928 |457215 |463466 |472,2 ... |1482550 |1465931 |1455412 |1442097 |1430,9 ... |988840 |979199 |980072 |985552 |992089 |1001,0 ... |616800 |600330 |602133 |603832 |606534 |609,2 ... |1410218 |1344244 |1333656 |1330927 |1331702 |1334,3 ... |1017729 |935717 |919558 |913435 |907396 |903,1 ... |596215 |600972 |603804 |607491 |612048 |618,1 ... |314669 |328265 | 338612 |349668 |361754 |374,6 ... | | | | | | ... |806983 |758154 |748651 |745238 |743826 |742,7 ... | | | | | | ... |725980 |691263 |682148 |674497 |665936 |662,9 ... |1978339 |2079506 |2111893 |2150256 |2193556 |2233,3 ... қ. |319324 |493062 |501998 |510533 |529335 |550,2 ... қ. |1129356 |1132424 |1149641 |1175208 |1209485 |1247,4 ... ҚР ... ... құрамы, 1-том, А., 2000; 6-201 бб.; Регионы
Казахстана. А., 2005, -61 б.; Қазақстан және оның ... А., №1, ... ... ... өсуі осы кезең ішінде еліміздің 11 өңірінде
байқалды. Халық санының ең ... өсуі ... ... ... және ... ... ... 39,7 мың және 37,9 мың адам,
ал оның ең көп ...... ... ... – 11,2 мың адам.
Осы кестеден көріп отырғанымыздай Қазақстанның Солтүстік, Шығыс,
Орталық аймақтарындағы халық санының жылдан жылға ... ... ... бұл ... ... орыс ұлты және ... ұлттардың көп
шоғырланған облыстар болып саналады. Олар өз ... ... ... ... ... ... халықтың басқа жерге қоныс аударуына
ықпал етуде. Ал Қазақстанның ... мен ... ... өсуі ... ... ... себеп, Батыс Қазақстан мұнайлы өңір болып саналады.
Сондықтан мұнайды өндіру үшін ... ... мен ... ... ... онда жұмыс істейтін халықтың саны да артуда. Бұл ... ... ... ... өз ... ... ... 1 қаңтарында республика халқының саны ағымдағы деректер
бойынша 15217,7 мың адамды құрады, ... ... 8744,1 мың ... ... % қала және 6473,6 мың адам ... 42,5 % ауыл ... 2005 ... халық санының жалпы өсімі 142,9 мың адамды құрады.
Жалпы өсу санындағы халықтың табиғи өсім ... 85 % (97 % - осы ... ... әрі ... 2004 ... тиісті кезеңіндегі көрсеткіштер
келтірілген), ал көші-қон ... – 15 % (3 %) ... ... сурет
Жыл сайын Қазақстанның халқы оқыс жағдайлардан өлу ... ... (20 мың ... ... ... және тағы ... ... 1998-2003 жылдар арасында Қазақстан Республикасындағы өлу
себептері (100 мың адамға шаққанда).
| |1998 |1999 |2000 |2001 |2002 |2003 ... ... |154,3 |145,9 |148,8 |147.6 |148,7 |155,8 ... | | | | | | ... |20,0 |19,3 |19,2 |19,2 | |18,8 ... айналым |75,2 |73,0 |74.4 |73,4 | |80.3 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |11.3 |10.2 |10,6 |9,7 | |10,2 ... | | | | | | ... жағдай, улану |20,9 |18,8 |20,9 |21,7 | |18,3 ... ... | | | | | | ... ... ... ... ... аурулары, оқыс
жағдайлар,улану және жарақаттан, зиянды жаңаөскіндерден, тыныс және ... ... ... және паразитарлы аурулардан.
2003 жылғы өлгендер санының шамалы төмендеуі халықтың өлу себебінің
барлық ... ... ... ... (оқыс жағдайлардан,улану және
жарақаттанудан өлгендерді ескермегенде).Осыған қарамастан қанайналым
жүйесінің ауруларынан өлу саны ... ... тұр және 1997 ... ... 2003 ... % ... ... республикаға қарағанда бұл
аурудан ... саны ... ... (56,6%) және ... ... ... алу органдары ауруынан өлу төмендегенін байқауға
болады ... 7,9% дан 2003 жылы 6,5% ға ... ... ... ... қойған 1997 және 2003 жылдарда бірдей-12,9%.
Шығыс Қазақстан облысының жалпы халық саны 2005 жыл басында 1442,1 мың
адамды ... ... ... ... 861,465 мың адам ... ... халқының үлесіне тисе, 646,611мың адам (немесе 40,8%) ауылдық ... 15 ... ... 6 қала ... ... ... ... қалалар), елді мекен, ауыл бар.
Аймақтың экономикалық дамуы мен оның ... ... ... ... ... әрдайым белгілі бір аймақпен байланысты болады, оның ... ... ... ... бір ... ... анықтайды,
аймақтың экономикалық өсу қарқындылығына, мамандануына және ... ... Өз ... ... процесстер де белгілі бір дәрежеде
экономикалық даму дәрежесімен анықталады.
Шығыс Қазақстан облысының ... ... ... кезеңдерде әртүрлі
факторлардың әсері не ұшырап, соның ... ... ... ... ... өсу ... ... өзгеріп отырады.
90-шы жылдардың басынан Шығыс Қазақстан облысында айтарлықтай үлкен
мөлшерде халық санының ... ... ... ... жағдайды
қолайсыз деп санауға болады (7 кесте).
7 ... ... ... ... ... ... ... | | | | ... ... саны ... ... ... ... |
| |(мың ... | ... ... |
| | | ... % ... % |
| | ... ... |Ауыл халқы | | |
| | |(мың ... |(мың ... | | ... жыл |1774,092 |1043,336 |7307,56 |58,8% |41,2% ... жыл ... |9753,08 |7097,31 |57,9% |42,1% ... жыл |1516,785 |8893.37 |6274,48 |58.6% |41.4% ... жыл ... ... ... |57,2% |40,8% ... ... табиғи өсімнің өзгеруімен қатар халық миграциясының
кері сальдосының үлкеюі ... ... ... ... ... 80-ші ... қарай басталған бұрынғы Кеңес Одағындағы қазіргі күнге дейін болып
жатқан тарихи өзгерістерге түрткі болған ... құру ... ... ... ... ... өзгерістер Шығыс Қазақстан
облысының демографиялық көрсеткіштеріне де әсер ... ... 2005 ж ... ... ... ... халқының жалпы саны
|Аталуы ... ... ... ... % ... ... ... |1442097 |853366 |588731 |59.2 |40.8 ... қ.ә. |302244 |291518 |10726 |96.5 |3.5 ... қ.ә. |37919 |37335 |584 |98.5 |1.5 ... қ. |41063 |41063 |0 |100.0 |0.0 ... қ. |9940 |9940 |0 |100.0 |0.0 ... қ.ә. |61382 |57922 |3460 |94.4 |5.6 ... қ.ә. |301984 |278042 |23642 |92.2 |7.8 ... ... |16344 |0 |16344 |0.0 |100.0 ... ... |38686 |4998 |33688 |12.9 |87.1 ... ... |25185 |0 |25185 |0.0 |100.0 ... ауданы |43253 |9974 |33279 |23.1 |76.9 ... ... |65907 |24844 |41063 |37.7 |62.3 ... ... |51417 |16469 |34948 |32.0 |68.0 ... ... |38072 |15295 |22777 |40.2 |56.8 ... ... |45549 |21521 |24028 |47.2 |52.8 ... ... |40306 |0 |40306 |0.0 |100.0 ... ауданы |40157 |0 |40157 |0.0 |100.0 ... ... |40976 |0 |40976 |0.0 |100.0 ... ауданы |61185 |7122 |54063 |11.6 |88.4 ... ... |42101 |8047 |34054 |19.1 |80.9 ... ауданы |86721 |0 |86721 |0.0 |100.0 ... ... |51706 |28976 |22730 |56.0 |44.0 ... ... ... ... ... бөлігі қала тұрғындары 853366
(59,2%), ауыл халқының саны 588731 (40,8%) адам ... ... ... ... ... 100% ... тұрады. Шығыс Қазақстан облыс
бойынша халықтың ең көп қоныстанған жерлері ... ... (302244 ... ... ... (301984 ... тұрады. Халықтың 100% ауылда тұратын
аудандарға: Ұржар (86721) адам, 41 мың ... бар ... ... аудандары және халқы аз аудандар Бесқарағай (25185 адам), Абай
(16344 адам) тұрғыны бар. ... ... ... саны ... Семей мен Өскемен
қалаларынан кейін үшінші орын алады. Аудан ... ... яғни ... ... ... жерде тұрады. Мысалы, Шемонаиха ауданының 56% (28979
адам), Зырян ауданының 47,2% (21521 ... ... ... 40,2% ... Жыныстық-жастық және ұлттық құрамы.
Жыныс бойынша халық құрамы негізнен ... және ... ... ... ... ... ... мен әйелдердің ара қатынасында әйелдер қауымының ... бар ... ... (52,5%). ... Қазақстан облысында 2005
жылы тұрғындардың ... ... ... жасы – 29,7 ... – 32,9 жас, ал барлық тұрғындардың орташа жасы – 31,4 ... ... ... 1 ... 5,1 ... ... ал ... зонасына
тоқталатын болсақ, 1 км2-қа 1,9-2,6 адамнан келеді.
9 кесте. Шығыс Қазақстан облысы ... ... ... ... мың адам
|Жылдар |Барлық халық |Еркектер |әйелдер ... ... |
| | | | |(%) |(%) ... ж. |1774092 |855479 |918613 |48,2 |51,7 ... ж. |1685039 |810117 |874922 |48 |52 ... ж. |1516785 |724763 |792022 |47,7 |52,3 ... ж. |1442097 |685684 |756413 |47,5 |52,5 ... халықтарының жыныстық-жастық құрамында диспрапорцияда еркектердің
25-29 жасқа дейін басымшылығы төмендегі 7-ші сурет мәліметтерінен ... ... ... ... 25-34 жас ... ... Ал 45
жастан бастап әйелдердің еркектерге ... ... ... ... ... 2 есе, 75-79 жас ... 2,5 есе, 80-84 жаста 3 есе және 85
жоғары - 4 есе көп. Байқалып отырған ... ... ... ... ... өте жоғары болу салдарынан
қалыптасты.
Еркектер арасында өлім-жітім ... ... ... ... ... және 70 ... дейін 2 есе көп, ал 20-39 жастағы өлім-жітімі
көрсеткіші 3 есе көп.
Соңғы жылдары халықтың жастық ... ... ... ... ... 1 қаңтарына балалардың 0-14 жаста - 330041 (22,2%), 15-59 жаста
- 928426 (64,4%), 60 және одан ... ... - 193580 (13,4%) адам ... ... ... ... ... құрамы негізгі 5 ұлт өкілдерінен
және тағы басқа ұлттардан тұрады. Басым ... ... мен ... Бұл екі ұлт өкілдерінің арақатынасы шамалас, орыстардың көп болуы
Шығыс Қазақстан облысының Ресей ... ... ... Қазақстан облысының жалпы халық саны 1442097 адам, ... ... ... ал ... ... татарлар-2%-
22662, немістер-1%-21166, украйндер-1%-12382 және басқа ұлттар өкілдері-1%-
15423 адамды құрады.
10 кесте. 2005 жыл ... ... ... ... ... жекелеген
ұлттары бойынша саны
|Аталуы |Қазақтар |Орыстар |Татарлар ... ... ... |
| | | | | | ... ... |746660 |620062 |22662 |21166 |12381 |15423 ... | | | | | | ... қ.ә. |69988 |215336 |3358 |3934 |3997 |1421 ... қ.ә. |34702 |2225 |455 |97 |43 |384 ... қ. |5518 |33195 |914 |591 |420 |304 ... қ. |3299 |5885 |158 |127 |227 |187 ... қ.ә. |4896 |53375 |648 |656 |704 |905 ... қ.ә. |176692 |102720 |11872 |3242 |2931 |3758 ... |16101 |137 |14 |20 |2 |70 ... |36971 |1087 |144 |116 |78 |264 ... |16296 |6825 |638 |814 |291 |258 ... |11914 |24074 |854 |4726 |654 |710 ... |12437 |49548 |585 |1500 |815 |727 ... |45592 |4277 |292 |428 |328 |448 ... |35571 |1866 |432 |20 |14 |167 ... |7973 |35741 |245 |608 |484 |322 ... |28873 |8365 |810 |776 |100 |323 ... |36172 |3602 |120 |89 |33 |132 ... |32423 |7815 |314 |260 |47 |76 ... |60246 |719 |54 |92 |11 |59 ... |27582 |12860 |213 |476 |433 |412 ... |77333 |7720 |251 |513 |115 |756 ... |5081 |42690 |291 |2081 |654 |635 ... ... ... жекелеген аудандарына ұлттардың таралуы
бойынша талдау жасасақ, қазақтар облыс бойынша –52% ... ... көп ... ... ... 99% (60246 адам), Абай 99%
(16101 адам), Аягөз 96% (36971 адам), Зайсан 94% (35571 адам), Аягөз ... (34702 ... ... 89% (77333 ... және ... ... 88% (45592
адам) . 60% пен 85% арасында Бесқарағай (16296 адам) мен Ұлан (27582 ... 65%, ... ... (176692 ... Ал қазақтардың керісінше аз
шоғырланған аудандары Риддер 8% (4896 ... ... 13% (5518 ... ... 19% (12437 ... Бұл ... керісінше басқа ұлттардың
басым болуы, өнеркәсіпке ... ... және ... ... ... бұл ... ... Одағы кезінде Ресейден, Украйнадан,
Белорусиядан мамандар шақырылған және ... ... ... орналасуы
болып табылады.
Орыстардың көп шоғырланған жері ... ... ... өнеркәсіп
орталықтарына байланысты. Риддер қ.ә.-88%-53375, Зырян қаласы - 82% -33195
, Зырян ауданы-78%-35741, Глубокое ... ... ... ... ... ... аз ... жерлері:
Абай ауданы 1%-137, Тарбағатай ауданы 1%-719, Аягөз ауданы 3%-1087, Зайсан
ауданы-5%-1866 ... 2005 ЖЫЛ ... ... ... ОБЛЫСЫНЫҢ ТАБИҒИ ҚОЗҒАЛЫСЫ.
3.1.Халықтың туу көрсеткіші.
Әр мемлекеттің басты ... қоры болы – адам ... ... ... ... ... туу ... түрде біртектілік
деңгеймен сипатталады. Қоғам өміріндегі дағдарыс туу дағдарысына ... ... куә. ... ... ... Шығыс Қазақстан облысында 1988-
1989 жж. Бастап қоғам өмірінің экономикасы мен басқа да ... ... ... ... жағдай күрт нашарлап кетті.
Әсіресе, бұл туу көрсеткіштеріне айтарлықтай әсер ... 1989 ... 2005 жылы туу ... 20,5‰-ден 13,5‰-дейін төмендеді (11
кесте).
11 кесте. Туудың жалпы көрсеткіштері
| |1989 ж. |1994 ж. |1999 ж. |2005ж. ... ... |382269 |305624 |257578 |273028 ... Қазақстан облысы |36570 |26629 |16870 |19397 ... ары ... ... 90-шы ... қарағанда кең көлемде етек ала
бастады. 1989-1994 жж. Аралығында туу көрсеткіші 5,7‰-ге азайды, 1999 ... ... ... Республикасы бойынша ең төменгі туу ... ... ... ... жж. ... Қазақстан Республикасы бойынша туу көрсеткіші
көтерілді. Алайда мұның ... ... ... ... ... ... ... облысының Шығыс Қазақстан облысына
қосылуынан болды. Ары қарай туу көрсеткіші тез қарқынмен кеміп 1999 ж. ... ге ... бұл ... 1989 ... ... 11,2‰-ге кем, ал жалпы
республика бойынша бұл көрсеткіш 8,8ге кеміген. 2003 ... ... туу ... ... жоғарлады. 1999 жылмен салыстырғанда 2005
жылы 3,94‰-ға жоғарлады.
8 сурет
Шығыс Қазақстан облыс ... ... туу ... 1989 ... 1999 жылы 19 700 ... ... (20%), ал 2005 ж. керісінше
2520 адамға көбейген (3%).
3.2.Өлім-жітімнің негізгі себептері және халықтың өмір сүру ... ... әсер ... тағы бір көрсеткіш өлім-жітім болып табылады.
Өлгендер саны аз болған сайын табиғи өсім деңгейі соғұрлы ... ... ... ... ... ... тікелей әсер етеді. Қарастырылып
отырған кезеңде жалпы ... ... ... өлім ... ... әрбір 1000 адам басына шаққандағы орташа көрсеткіші 12,8‰ ... ... бұл ... төмен 10,2‰ құрады, облыс орталығы Өскемен
қаласында 14‰-ге тең. Бірден көзге түсетін жай 1999 ... ... ... ... да, ... ... да өлім ... біршама төмендейді (12
кесте).
12 кесте. Өлім-жітімнің жалпы ... |1989 ж. |1994 ж. |1999 ж. |2005ж. ... ... |126378 |160339 |147416 |152250 ... ... ... |15421 |20618 |18530 |18398 ... бақағанымыздай, Қазақстан Республикасында да, Шығыс Қазақстан
облысында да өлім-жітімнің күр ... ... ... ... ... ... экономикалық, психологиялық және медико-биологиялық
факторлар жиынтығына байланысты.
Антропогендік ... ... ... және ... ... адамның
денсаулығына тигізетін залазды салдары барлық жерде ... ... ... ... ... шеккен бұрынғы Семей облысының
территориясына тән. Мамандардың бағалауынша жер ... ... ... ... ... ондаған миллиард кюри аса қауіпті
радионуклиттер тараған. Көптеген зерттеулердің мәліметтеріне ... ... ... ... стронция-90 мен басқа да
радионуклиттердің мөлшері ШЖТ-ден (шектеулі жылдық түсім) асып ... ... ... ... ... ... өлім-жітім көрсеткіші 11,8‰,
Абай ауданында 8,1‰-ге тең.
Динамикалық бақылаулар ... ... ... ... ... қшыраған адамдар 10 жыл ерте қартаяды.
Экогологиялық қолайсыз аймақтын жарқын ... ... ... ... ... ... Соңғы он жыл ішінде ол ... ... ... ірі ... ... ... ... Қазақстанның
экология және биоресурстар басқармасының мәліметі бойынша жылына регионның
әр тұрғынына 250 килограмм зиянды өнеркәсіп ... ... ... ірі кен ... және ... ... қоғамдары жұмыс
істейді: Шығыс Қазақстан жезді-химиялық комбинаты, Ертіс ... ... ... жез балқыту зауыты, Өскемен титан-магни комбинаты, Өскемен
қорғасын-цинк комбинаты, Зырян қорғасын-цинк комбинаты. Бұл өнеркәсіптердің
Қазақстан экономикасына пайдасы мол, ... ... ... да өте ... игеру кезінде қоршаған ортаға, адам денсаулығына зияны көп. Ең ірі
ластаушы өнеркәсіптер 4 аумақтық-өнеркәсіптік торапта орналасқан: ... ... ... ... Қазақстан облысы бойынша өлім-жітім көрсеткіші ең ... ... 20,7‰, ... ... ... Шемонайха ауданында 19,2‰,
Глубокое ауданы 18,1‰, Зырянск ... 16,8‰, ге тең ... ... ж.ж. ... ... ... ... негізгі өлу
себептері
Барлық саны / 100
000 адамға/
| |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 ... ... ... |607,14 |463,92 |634,88 |644,33 |681,33 |692,18 |
|ауруларынан | | | | | | |
| ... және |44,66 |31,83 |31,06 |33,10 |27,18 |28,16 ... ... | | | | | | |
| ... ... |86,60 |86,01 |68,28 |67,29 |72,30 |67,64 ... | | | | | | |
| |173,33 |167,58 |172,39 |184,09 |191,28 |179,67 ... ... | | | | | | |
| |48,00 |55,57 |49,23 |54,20 |48,27 |49,28 ... ... | | | | | | |
| |24,46 |23,74 |23,21 |21,10 |31,77 |27,96 ... | | | | | | ... ... ... қан ... жүйесінің, инфекциялық және
паразитарлық, тыныс органдарының, жаңа өскіндердің ауруларынан және ... ... мен ... кетуден болады.
8 сурет
3.3. Табиғи өсім
Адамзат ұрпағының үнемі жаңарып, ... ... ... ... ... мен табиғи өсімнің біртұтастығы халықтың ұдайы өсуі ... ... ... ... туу мен өлім деңгейін жеке-жеке
қарастырып он үш жыл ... ... ... ал 2003 жылдан бастап
жоғарлау тенденциясына ие болатынын ... Ал ... ... тек ... жж. ғана орын ... прцесс екенін байқауға болады
(14 кесте).
14 кесте. Табиғи өсімнің жалпы көрсеткіштері
| |1989 ж. |1994 ж. |1999 ж. |2005ж. ... ... |255891 |145285 |70162 |120778 ... ... облысы |21149 |6011 |-1660 |999 ... ... ... ... 1989 жылы ... 1999 жылы ... ... яғни 10 жыл ішінде республика халқы 11,1‰-ге ... ... ...

Пән: Экономикалық география
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Импульс түсінігі9 бет
Әдебиеттегі жаддизм бағыты4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь