Басқарушылық бақылау жүйесі

Кіріспе

Негізгі бөлім

1. Басқарушылық бақылау жүйелері

1.1. Басқарушылық бақылау жүйелерінің мәні
1.2. Түрлі ұйымдастырушылық деңгейлерде басқару
1.3. Түрлі басқару тұрпаттары

2. Басқарушылық бақылау жүйесінің орталығы мен оның
қағидалары

2.1. Жауапкершілік орталықтары
2.2. Бақылану принциптері

3.Бақыланбайтын факторлардың түрлері мен жанама әсерлер

3.1. Бақыланбайтын факторлардың түрлері
3.2. Жұмыс істеу көрстекіштерін бағалау үшін есептік
ақпаратты қолдану барысында пайда болатын жанама
әсерлер

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер тізімі
Басқару-ұйым қызметінің оның жоспарына сәйкес келіп, қойылған мақсаттарына жету үшін арналған процесс. Жоспарсыз, қойылған мақсатсыз басқаруды жүзеге асыру мүмкін емес. Өйткені, жоспар мен мақсат ұйым қызметкерлерінің ұйымға қажет жүріс-тұрыс бағытын белгілеп, ұйым дұрыс қызмет ету үшін ұйымның барлық мүшелерінің басшылыққа алуы тиіс ережелер мен процедурларды анықтайды.
Друкер (Drucker, 1964) «бақылау» және «басқару» терминдерінің айырмашылығын былай түсіндіреді. Бұл ұғымдардың негізгі идеясын мейлінше ықшам түрде көрсететін болсақ, онда бақылау - өлшеу мен ақпарат, ал, басқару – ең әуелі әрекет. Басқаша айтқанда, бақылаудың мақсаты болып жатқан істі табу болса, басқарудың мақсаты – жұмыстың бастапқы жоспарларға сәйкес атқарылуын қамтамасыз ету, сол себепті «бақылау» «басқаруды» жүзеге асырудың, яғни тиісті әрекеттерді жасаудың негізі болатын ақпаратты алуға мүмкіндік береді. Мысалы, материалды сатып алудың шынайы шығындары сметадағы шығындардан жоғары болуы мүмкін. «Бақылау» көрсетілген бап бойынша шығындардың шамадан асқанын және оған сапасы төмен материалдарды сатып алудың қалдықтардың шамадан көп болуына соқтырғанысебеп болғанын анықтайды. Одан кейін «басқару» іске кіріседі: қалдықтың мөлшерін азайту үшін шаралар қолданылады. Мысалы, болашақта сапасы жоғарылау материалдарды сатып алуға болады.
Сонымен, бақылау тұсбағдар секілді, оны қолданып ұйымның барлық қызметкерлерінің жұмысын қойылған мақсаттарға жететіндей етіп бағдарлауға болады(ол басқарудың мақсаты). Ұйымдарда бақылау мен басқарудың алуан түрлі механизмдері қолданылады. Басқарушылық бақылаудың жүйелері ұйымдағы менеджерлер мен қызметкерлердің жұмысын бақылаудың көптеген механизмдерінің бірі ғана. Сондықтан, басқарушылық бақылау жүйелерінің жалпы басқару процесіндегі
        
        Кіріспе
Басқару-ұйым қызметінің оның жоспарына сәйкес келіп, ... жету үшін ... ... ... ... мақсатсыз
басқаруды жүзеге асыру мүмкін емес. ... ... мен ... ... ... қажет жүріс-тұрыс бағытын белгілеп, ұйым дұрыс
қызмет ету үшін ұйымның барлық мүшелерінің басшылыққа алуы тиіс ... ... ... ... 1964) «бақылау» және ... ... ... ... Бұл ... ... идеясын мейлінше
ықшам түрде көрсететін болсақ, онда бақылау - өлшеу мен ... ... – ең ... ... Басқаша айтқанда, бақылаудың мақсаты болып
жатқан істі табу болса, басқарудың мақсаты – жұмыстың бастапқы жоспарларға
сәйкес ... ... ету, сол ... ... «басқаруды» жүзеге
асырудың, яғни тиісті әрекеттерді жасаудың негізі болатын ақпаратты алуға
мүмкіндік береді. Мысалы, материалды сатып ... ... ... шығындардан жоғары болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... және оған сапасы төмен материалдарды
сатып алудың қалдықтардың ... көп ... ... ... Одан ... «басқару» іске кіріседі: қалдықтың мөлшерін азайту
үшін шаралар қолданылады. Мысалы, болашақта сапасы жоғарылау материалдарды
сатып алуға ... ... ... ... оны ... ... ... жұмысын қойылған мақсаттарға жететіндей етіп бағдарлауға
болады(ол басқарудың мақсаты). ... ... мен ... ... ... ... ... бақылаудың жүйелері ұйымдағы
менеджерлер мен ... ... ... көптеген
механизмдерінің бірі ғана. Сондықтан, басқарушылық бақылау ... ... ... ... ... ... үшін ... ұйымда қолданылатын басқа да басқару механизмдерімен қалай
әрекеттесетінін білу ... ұйым ... жиі ... ... ... ... басталады. Кейін жалпы басқару тпроцесінің контекстінде
басқарушылық бақылау жүйелерінің ... ... есеп ... ... басым түрі болып табылады? Оның
бірнеше себебі бар. Біріншіден, барлық ұйымдарға кәдуілгі ... ... ... ... ... ... нәтижелерін алу
керек. Ол үшін ... ... ең ... ... ... ... ... қызметінің табыстылық деңгейін көрсететін маңызды
сипаттары болып пайдалылық пен ... ... ... осы ... тығыз байланысты бағыттарға қатысты көрсеткіштер ... ... ... ... басқа да тұлғалармен мұқият
қадағаланып отырады. Сол себепті, менеджерлер қызметтің ақшалай түрдегі
көрсеткіштерін ... ... ... ... ... балама нұсқаларын қарастыратын менеджерлерге шешім қабылдау
барысында ортақ тәсілдемені қолдануға мүмкіндік береді. Әрекеттер нұсқасы
оны ... мен ... ... ... қызмет көрсеткіштері
жоғарылаған жағдайда ғана ... үшін ... ... ... ақшалай есептеу арқылы өлшеу менеджерлерге дербестілік береді.
Менеджерлердің қызметінің нәтижелерінің жалпылама ... ... ... қажетті нәтиженің алынуына мүмкіндік туғызатын
әрекеттерді менеджерлердің өздерінің таңдауына ... ... ... ... ... тұрлаусыздық жағдайында, яғни одан ары
қандай бағытты ұстану керек екендігі белгісіз болғанда да ... ... қала ... ... ... ... нәтижелерұйымның
әрекеттерінің ол үшін тиімді немесе тиімсіз болғанын көрсететін механизмге
айналады.
Негізгі бөлім
1. Басқарушылық бақылау жүйелері
1.1 Басқарушылық бақылау ... ... ... ... екі ... ерекшелігі бар. Біріншісі
– нысандандырылған жоспарлау процесі, ол смета жасау мен ұзақ мерзімді
жоспарлау ... ... Бұл ... ... ... шынайы
көрсеткіштерін бағалауға мүмкіндік туғызатын есептеу базаларын орнату үшін
қолданылады. Екіншісі – жауапкершілік орталықтарын ашудың көмегімен жүзеге
асатын жауапкершілік есебі. Жауапкершілік ... ... ... ... ... ... нақты қызметкерлерімен байланыстыруға
мүмкіндік береді. Жауапкершілік есебінің мақсаты – ... ... ... ... ... ... ауытқуларды тауып, оған
орталықтардың қайсысының жол ... ... үшің ... жауапкершілік
орталығына қатысты шығындар мен түсімнің ... ... ... орталығы үшін бұл процессте ... ... ... оны ... шынайы көрсеткішті мақстатты
көрсеткішпен салыстыруауытқуларды сараптау және ауытқулар елеулі ... ... ... ... ... Пайда және инвестиция
орталықтары үшін мақстатты қаржылық көрсеткіштер пайда ... ... ... ... ... елеулі қосылған
құнмен көрсетілсе, шығын орталықтары үшін мақсатты көрсеткіштер шығын
бірліктерімен көрсетіледі. ... ... ... ... ... ... ... бір рет) үнемі жасалатын есеп беру
арқылы жүзеге ... Онда ... ... ... ... ... учаскелеріндегі сметадан ауытқулар туралы ақпарат
беріліп, түзету ... ... ... ... ... ... ұымдық деңгейлерде басқару
Ұйымдарда басқару алуан түрлі деңгейлерде қолданылады. ... 1998) ... ... мен басқарушылық бақылаудың
айырмашылығын көрсетеді. Стратегиялық ... ... ... ... ... ... ұйымның мықты және әлсізжақтарын ... ... ... ... шектеулердің ескерілуімен ұйымның бір
салада қызмет ететін бизнестің басқа да құрылымдарымен қаншалықты деңгейде
бәсекелесе алатынына ... ... ... бақылау жүйелерінің
мақсаты – қызметкерлердің жүріс-тұрысына әсер ету, ол арқылы ... ... ұым өз ... жете алатындай деңгейге дейін
көтеру.
1.3. Басқарудың түрлі тұрпаттары
Компанияларда ұйымдық ... ... ... ... ... түрлі
механизмдер қолданылады. Бұл көптеген құрылғыларды ұғыну үшін Оучи (Ouchi,
1979) мен ... (1998) ... ... ... ... үш
категорияға топтастырайық. Басқару түрлерін келесідей топтастыруға болады:
1)әрекетті басқару;
2)өзара бақылау арқылы, яғни басқарудың ... және ... ... ... ... ... басқару (басқарудың әулеттік және әлеметтік
түрлері)
3)нәтижелер бойынша басқару (өнімнің шығымы)
Жақшаға алынған терминдер Оучи ұсынған топтастыруға жатады, ал ...... ... ... жатады. Екі зерттеуші
қолжанған топтастырулар салыстыруға келетінболғандықтан бір көрсетілген
терминдерді ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлердің жұмыс уақытындағы әрекетіттерін
қадағалау кіреді. Басқарудың бұл түрлері бақыланудағы ... ... ... алу үшін ... ... ... ... болады.
Жұмысшылардың қызметін бақылап, қажет болғанда бағыттап тұратын шеберлер
немесе ... ... ... ... ... деңгейіне жетуге
болады. Мысалы, бригадир конвейер жұмысшыларын бақылап, ... ... етіп ... үшін ... берген жағдайда,
жұмыстың саны мен сапасының жоспарға сәйкес болатының болжауға болады.
Жүріс-тұрысты басқаруды қолданудың ... ... ... ... Ол ... ... ... барысында басты назар
әрекеттердің өзіне аударылған жағдайларға қатысты анықтайды.
Менеджерлер ұйым үшін қандай әрекеттердің ... ... ... ... және ... ... ынталандырып, тиісіз әрекеттерді
болдырмайтындай етіп қызмет етуге менеджерлердің ... ... да ... ... ... ... және ... болады. Әрекеттерді басқару
Мерчант сипаттаған үлгілеріне ... ... ... ... ... ... кіреді. Жүріс-тұрыс шектеулерінің мақсаты ... олар ... тиіс емес ... ... ... ... щектеулер кіреді, мысалы, компьтерде жұмыс ... ... ... ... үшін ... ... ... қызметкерлердің
ақпарат көзіне кіру мүмкіндігін шектейтін және ... ... ... ... қызметкерлері жұмсауға рұқсат ете алатын ақша
қаражатына шек қоюы әкімшілік шектеуге ... ... ... Мысалы, жалпы
жылдық сметаны дайындау барысында жалпы сметаны 100 000 – ға тең деп ... ... ... ... ... 10000 – дан ... ғана шығынға рұқсат бере алады.
Ондағы мақсат – қажетті тәжірибесі мен өкілеттілігі бар қызметкерлер дің
ғана үлкен шығындардың жүзеге ... ... ете ... бұл ... ... ... ету. ... талдауларға жекелеген
қызметкерлердің әрекет жоспарларын мұқият ... және ... ... бұл ... ... ... өзі жасалған бұрын жүзеге асырылады.
Жергілікті билік органдарының басшыларының қоғамдық ғимараттар құрылысының
жоспарларын құрылыс ... ... ... ... ... дипломдық
жұмыстың жоспарын студент оны бастамай тұрып мақұлдауы ... ... ұым үшін ... және қолайсыз әрекеттерді
ерекшелеу, әрекеттерді бақылау, қолайлы әрекеттер үшін ... үшін ... ... ... немесе жұмыс орнында ... мен ... ... ... қызметкерлері орындауы тиіс
компанияның жүріс-тұрыс ... ... мен ... ... ... мақсаты – қызметкерлердің жүріс-тұрысын реттеу. Әрекет есеп-
қисабын қамтамасыз етудің негізгі үлгісі болып басшылар мен ... ... ... ... әрекеттерге сәйкес әрекет етуін
тікелей бақылауы табылады. Басқа ... ... ... ... мен ... ... ... бекітілген нормативтермен
салыстыруды қамтитын ішкі аудитті көрсетуге болады.
Әрекеттерді ... ... ... менеджерлер ұйым үшін қандай
әрекеттердің тиімді немесе тиімсіз болатын ... ... ғана ... ... ... ... басқарудың бұл түрі себеп пен салдарын арасындағы нақты
тәуелділік болса жетекші ... ... ... атқарылуы үшін өз
қызметтерінің қызметін бақылай алса ғана ... ... Ал, ... қиын әрі ... ... ... ... олардың
қызметіне қатысты себеп-салдар тәуелділігі болмаған ұйымдарда басқарудың
мұндай түрлерін ... ... ... ... ... ... ... үшін екінші талапты да ... ету ... ... ... ... қол ... қабілетті болуы
тиіс. Олардың қолданысында жүріс-тұрыстың тиімді тиімсіз түрлерін ... үшін ... ... құралдар болу керек. Көрсетілген екі шарт орындала
алмаса, әрекеттерді басқаруды ... ... ... ... ... ... ... басқару
басқарудың идеалды үлгісі болып табылады; мұндағы мақсат-әрекеттің алдын-
алу . Бұл түр ... ... ... ... ... әрекеттерді
табу түріне қарағанда қолайлы, ... бұл ... ... шығындар пайда болады. Дегенмен, уақытында ... ... олар ... тұрып тоқтатуға мүкндік туғызса, табу
үлгілері де пайдалы болу ... ... ... ... болуы
қызметкерлердің болашақта осындай қылықтарға баруын алдын алады.
Басқарудың ... ... және ... ... ... ... ... түрі болып әулеттік және әлеуметтік басқару
түрі табылады. ... ... ... ұйымда айқын
байқалатынынтымақтастық ... ... ... мен ... ... ... ... жауап береді деген ой ... ... 1985) II ... ... соғыс кезіндегі
жапондық камикадзе-ұшқыштардың әрекеттерін сиапттай ... ... ... ... ... шекті жағдайын көрсетеді. Ол осы ұшқыштардың
әрқайсысының Жапония мен ... ... ... өзінің қызығушылықтарының қанағаттандырылатына кәміл сенгенін
көрсетеді. Мұндай жағдайда әрбір ұшқыш өз ... жау ... ... ... мен ... ... ететін. Және мұндай сезімдер әрбір ұшқышта басым
болатын. Әулеттік басқарудың негізгі сипаты - әрбір ... ... ... ... ... ... ынтасы арқылы қызметкерлердіңжоғары
деңгейдегі тәртібіне қол жетізілуі. Төменірек деңгейде басқарудың әулеттік
түрлерін корпорациялық мәдениет немесе нақты ... ... ... дайын қызметкерлерді сұрыптау барысындағы әлеуметтік
басқарудың жеке формасы деп қарастырға болады. Мысалы, менеджер қызметіне
тек өз қызметкерлерімен ... ... ... ... ... ғана белгіленсе, басқарудың басқа түрлерінің қажет бомауы да
мүмкін, әрине, ол үшін ... ... ... ... ... ... Оучи жасаған тәсілді бейімдеп басқарудың екінші үлгісі
ретінде ... ... және ... ... ... ... ... түрін қызметкерлердің өз жүріс-тұрысын қадағалауға
деген табиғи ынтасының есебінен қызметкерлердің өз ... ... ... ... механизм деп анықтайды. Бақылаудың бұл түрлері
қызметкердің жұмысын жақсы ... үшін ... ... ... және тәжірибесі тұрғысынан) пен ресурстары бар ... ... ... тұлғалық басқаруды жүзеге асырудың негізгі үш
үлгісін бөліп көрсетеді: қызметкерлері сұрыптау мен ... ... мен ... ... ... ... ... қамтамасыз ету. Қызметкерлерді сұрыптау мен орналастыру нақты
жұмысын атқаруға қабілетті қызметкерлерді ... ... ... ... қойылған міндеттерді қалай атқару керек екнін
білгеніне көз жеткізу үшін және ... ... ... мен ... ... үшін қолданылуы мүмкін. Жұмыстарды жобалау
жұмысты қызметкердің өз міндетін түсінуі мен жетістікке ... ... етіп ... ... Ол үшін ... ... ... бір сарынды болмауы тиіс.
Басқарудың мәдени түрі ұйым мүшелеріне ортақ болатын және ... әсер ... ... ... мен сенімдердің
құндылықтарының жиынтығын бейнелейді. Басқарудың ... түрі іс ... ... ... ... жұмысшылардың жүріс-тұрысы топтық
нормалардан ерекшелене бастаған жағдайда қолданылып, олардың ... ... ... ... осы ... ... бола ... сипаттамадан басқарудың мәдени ... ... ... бір ... ... болады.
Мерчант қажетті ұжымдық мәдениеттің қалыптасуы үшін, яғни ... ... ... ... үшін бірнеше әдісті қолдануға болады деп
топшылайды. Оларға қызметкерлердің жүріс-тұрысының ... ... ... ... ... және ... ұйымның бір құрылымынан
басқасына аударуды жатқызады.
Жүріс-тұрыс кодекстері – нысандандырылған жазбаша құжаттар, оларға
корпорациялық құндылықтар мен ... ... ... туралы
мәлімдемелер және компания басшылығы қызметті ұйымдастыру үшін қолданатын
әдістер ... Бұл ... ...... пен ... ... анық
көрсетілген ережелері болмаған жағдайда да қызметкерлерге олардан ...... ... ... етіп ... ... ... марапаттау ұжымдық келісім бойынша марапаттауды қамтып, топтық
бонустарды негіздеуден және табысты ... ... ... ... ... топ ... өзара бақылауын көтермелейді және жұмыс көрсеткітерін
өлшеудің жалпы ... ... ... ... әрбір мүшенің
жұмысының өлшенуі қажет ... ... бір ... ... ... оның ... ... қызметін толық және терең ұғынуы
үшін іске асырылады. Мұндай әдіс менеджерлердің жеке бөлімшеге емес, жалпы
ұйымға деген ... ... ... үшін ... компанияларында жиі
қолданылады және менеджердің ұйымның түрлі бөлімшелері тап болатын негізгі
қиыншылықтарды білуіне жағдай жасайды.
Соңғы жылдары ... ... ... ... ... ... ... процесстерге және тапсырыс берушілерге жақын
қызметкерлерге көбірек сенім ... ... ... әрекеттерге жоғарыдағы
басшылардан рұқсат алмай-ақ баруды рұқсат етеді. Бұл тәсіл «қызметкерлерге
өкілеттілік беру» деген атаумен белгілі. Ол жалпы ұйымдық ... ... ... ... ... ... бұл ... ұйымның
мақсатына қызметкерлердің сенімдері мен олардың жүріс – тұрыс нормалары
қызмет етеді. Басқарудың мұндай ... ... да ... емес ... ... ... олар басқа түрлермен салыстырғанда арзанға түседі.
Басқарудың басқа механизмдерін де жұмыспен ... ... ... ... бұл жағдайда едәуір аз болады.
Нәтижелер немесе өнім шығымы бойынша басқару.
Нәтиже немесе өнім шығыны бойынша ... ... ... ... ақпаратты жинау мен беруді қамтиды. Нәтижелер бойынша
басқарудың негізгі артықшылығы аға менеджерлердің қажетті ... ... ... ... ... ... немесе бағынышты қызметкерлердің
әрекеттерін басқаруға тікелей қатысуы тиіс екендігінде. ... ... ... жетпегенін олар нәтижелер жайлы есептерден біледі.
Басқарушылық бақылау жүйелерін нәтижелер бойынша ... бірі деп ... ... Бұл ... ... ... табыстар секілді ақшалай бірліктермен және инвестицияға түсімдер
секілді ара – ... ... ... өлшеу, сонымен қатар,
ақаулы деп танылған өнім бірліктерінің саны немесе қарыз өтінімдерінің
өңделгенінің саны секілді басқа да ... және ... ... ... ... ... саны ... жалпы жеткізілімнен үлес секілді
ара – қатынастарды қамтиды. Нәтижелер бойынша басқару түрлері ... ... ... ... ...... ... азайтылатын нәтижелерді
анықтау (яғни, жұмыс істеу көрсеткіштерін алу)
2) жұмыс істеудің мақсатты көрсеткіштерін белгілеу
3) ... ... ... ... ... ... үшін ... немесе жазалау
Қызметкерлер мен менджерлердің қажетті жүріс – тұрысы жұмыс ... ... ... ... ... ... ... керек. Ұйымның мақсатына жетуіне жағымды әсер ететін нәрсенің сенімді
көрсеткіші ... ... ... ... көрсеткіші шын мәнінде
қызметкерлерді ұйымға зиян ... ... ... ... «Сіз нені ... соны аласыз» қағидасы әрдайым қызметкерлер
жұмыс ісиеу көрсеткіштерін арттырға тырысқанада, тіпті олар өз қызметінің
жалпы ... ... ... ... көзі ... жағдайда да
қолданыла алады. Мысалы, инвестицияға ағымдағы түсімдері 30 %-ды құрайтын
бөлімшенің менеджері бұл көрсеткішті 25 %-ға тең ... бас ... ... ... таза ... құны оң ... ұйым ... үшін
оны қабылдау тиімді болғанымен, оны қабылдаған жағдайда орта көрсеткіш
төмендеп кетеді.
Алдын – ала белгіленген ... ... ... болмай жекелеген
қызметкер неге ұмтылу керек екенін білмейді. Пайда түсірмейтін ұйымдардың
нәтижелерін мөлшеу өте қиын, сол себепті онда ... ... ... ... өте ... ... мысал көмекші бөлімдердің қызметінің
көрсеткіштерін өлшеумен байланысты. Мысалы, кадр ... ... ... ... ... ... ... қиын, сондықтан оның
қызметін басқарудың басқа үлгілері қажет болуы мүмкін.
Жұмыс нәтижесінің көрсеткіштерінің сәйкес уәждемелік құрамдас бөлігі
болу үшін ...... ... ... өз ... әсер ету ... боуы тиіс. Егер де, бұл нәтижелерге олар
ықпал тигізе ... ... ... әсер ... ... ... сіңірген еңбегі екенін немесе бақылана алмайтын факторларды
бақыланатын факторлардан айыру мүмкін болмаса, жұмыс көрсеткішін ... ... ... ... пайдалы ақпарат бере қоюы
екіталай: қажетті жүріс – тұрыстың нәтижелері ... ... ... ... ... ... маңызын жоғалтып,
көптеген адамдардың олардың жұмысының көрсеткіштері ... ... ... ала ... ... пікірде қалатынына назар аударыңыз. Жүріс – тұрысы
бақыланудағы менеджерлердің талданудағы нәтижелерге әсер ету ... ... үшін ... ... ... қолданылады.
Ұйымның мақсаттарына жеткені үшін менеджерлер марапатталады
(сәтсіздікке ұшыраса ... оның ... ... ... ... ... байланысты. Марапаттау жалақының өсуін,
бонустардың ... ... ... қамтиды. Одан басқа,
менеджерлер қиын мәселені шешкеніне немесе жоғары ... ... ... ... бейресми түрде марапатталуы мүмкін.
Жазалаулардың арасында қызметін ... ... ... ... ... атап ... 2. Басқарушылық бақылау
орталығы мен оның ... ... ... ... ... ... басынан кешіріп отырған қиын
сыртқы жағдайлар олар үшін ... ... ... ... ... отыр. Орталық кеңсенің менеджерлері үшін ұйымның барлық
деңгейлеріне арналған нақтыланған жоспарларды ... үшін ... ... алып, жеткілікті уақытқа ие болу өте ... ... ... үшін ... ... ... ... ... ... ... Ұйымдар
орталықсыздандыруды жауапкершілік орталықтарын құру арқылы жүзеге асырады.
Жауапкершілік орталығына ... ... сол ... ... істеу
көрсеткіштері үшін өзі жауап беретін компания бөлімшелері деген анықтама
беруге болады. ... ... төрт ... ... бөліп
алуға болады:
1) шығындар мен шығыстар орталықтары
2) ... ... ... орталықтары
4) инвестициялық орталықтар
Жауапкершілік орталықтарын құру басқарушылық бақылау ... ... ... ... ... көрсетілген жауапкершілік
орталықтарының арасындағы айырмашылықты білгеніңіз маңызды.
Шығында мен шығыстар орталықтары – ... ... ... үшін ... ... ... ... Бұл түрді екі
категорияға бөлуге болады: нормативтік ... ... ... ... орталықтары. Нормативтік шығындар ... ... ... оның ... ... және ... әрбір бірлігін
шығару үшін қажетті бвастапқы ресурстарды анықтауға болатыны табылады. Бұл
жағдайда бақылау нормативтік шығындарды (яғни жоспарланған өнім ... үшін ... тиіс ... ... ... ... ... мәнінде тап боған шығындармен салыстыру арқылы жүзеге асырылады. ... және ... ... ... ... ... ... шығыстар орталықтары – нәтижесі қаржылық түрде ... және ... ... ... ... мен алынған
нәрселердің арасында анық байқалатын ... жоқ ... Бұл ... басқару әдетте шығындардың әрбір категориясы
бойынша шынайы ... ... ... ... ... ... ... қойылған міндеттердің сәтті орындалуын қамтамасыз ету
түрінде көрінеді. Дискрециялық ... ... ... немесе
зерттеулер мен әзірлеу бөлімдері ... бола ... ... ... ... ... ... аз жұмсалуы
жағымды фактор болмауы да ... ... ... жөн, ... ол
тұтынушыларға қызмет көрсету деңгейінің басшылық жоспарлағаннан төменіпек
болғанын білдіруі мүмкін. Мысалы, зерттеу мен ... ... ... ... бұл бағыттарына жұмсалған қаражаттың нәтижесінде
жеткіліксіз болатынын білдіреді. ... ... ... ... ... бірі болып бөлінген ақшалай қаражаттың жұмсалуының
тиімділігінің деңгейін өлшеу табылады. Мысалы, маркетингті қамтамасыз ету
бөлімі ... ... ... асырмауы мүмкін, бірақ ол қаражаттың
тиімді жұмсалғанын білдірмейді, ... ... ... ... ... ... ... немесе дұрыс емес мақсатты
нұсқаманы беруі мүмкін. Дискрециялық орталықтың тиімділігі мен ... ... ... ең қиын ... болып табылады.
Түсімдер орталықтары – менедерлері тек қана өнімді сатудан келген
түсімдерденалынатын қаржылық нәтижелер үшін ... ... ... ... ... ... болып аймақтық сату
бөлімшелері табылады, олардың ... ... бір ... сатылу
көлемінің қамтамасыз етілуі үшін жауап береді. Кейбір ұйымдарда түсімдер
орталықтары дайын өнімді ... ... ... ... мен ... үшін ... ... Бірақ, менеджерлердің жұмысы
сатылымнан келген түсімнің шамасының ... ғана ... ... ... ... ... ... есебінен
қамтамасыз етуге тырысуының қаупі пайда болады. Ол ... ... ... ... орын алуы ... менеджерлер
түсімнің жоғары көрсеткіштеріне пайдалылық көрсеткіштері төмен ... ... жете ... ... ... ... сатылу шығындары үшін,
мысалы сатушылардың жалақысының көлемі, комиссиялық алымдардың ... ... ... ... үшін ... бере алады. Алайда, өздері
сататын өнімнің құны үшін олар жауап бермейді. Түсімдер орталықтарын табыс
орталықтарынан айыра ... жөн, ... ... орталықтары тауар мен
қызметтерді өндіру мен сатудың жалпы шығындарының шағын ғана ... ... ... ... үшін ... береді, ал табыс
орталықтарының менеджерлері ... ... ... ... оның ... және сатылу шығындары үшін жауапты.
Табыс орталықтары
Қабылдайтын шешімдері тұрғысынан шығын орталықтарының да, түсімдер
орталықтарының да ... ... ... ... ... өз орталықтарының бастапқы ... үшін ... ... ... ... ... ... шешімдер
ұйымның басқа бөлімшелерімен қабылданады. Түсімдер орталықтары ... ... ... ... үшін ... ... бірақ олардың
өндірісін бақылай алмайды. Менеджерлерге әрі өндіріс үшін, әрі сатылым
үшін жауап беру ... ... ... ... автономдылығының
деңгейінің едәуір өсуі орын алады. Бұл ... ... ... ... бекітуге, өнімнің сұрыпталымдары мен көлемін анықтауға,
жеткізушілерді таңдауға мүмкіндік алады. Менеджерлері ... үшін ... үшін де ... ... ... ... ... деп аталады.
Инвестициялық орталықтар
Инвестициялық орталықтар сатылым және шығын түсімдері үшін жауап
беретін әрі айналымдағы капитал мен ... ... ... шешім
қабылдауға өкілетті болатын орталықтар. Инвестициялық орталықтардың жұмыс
істеуініңкөрсеткіштері болыптабысқа келген түсімдер мен ... ... ... құн ... Бұл ... мәніне
түсімдер,шығындар, қолданыстағы активтер әсер етеді, ол ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Инвестициялық орталықтар – менеджердің автономдық
әрекеттерінің жоғарғы деңгейі. ... ... ... қомпанияның өзі, оның
еншілес құрылымдары, операциялық топтар мен жекелеген ... ... ... ... компаниялардың көбісін оталықтардың келтірілген
топтастырылуында көрсетілген ... ... ... ... ... инвестициялық орталық немесе табыс орталығы деп ... ... ... ... ... ... бақылану принципін қолдану жатыр,
ол нақты жауапкершілік орталығының менеджерінің ... беру ... ... ете ... ... ғана ... білдіреді. Бақылану принципі
бақылана алмайтын баптардың есеп беруден алынуы мен менеджер жауап беретін
саланың анықталуы немесе есеп ... ... және ... ... ... көрсету үшін бақыланбайтын телімдердің
әсерінің ... ... ... ... бақылану принципінің қолданылуын жүзеге асыру қиын,
өйткені салалардың көбісі бақыланатын және бақыланбайтын телімдерге ... Оның ... олар ... ішінара бақыланады. ... ... ... ... жеткізілетьін материалдардың
жетіспеуісекілді менеджердің бақылауынан тыс ... ... ... ете ... да, менеджерлер көрсетілген және оларға ұқсас
факторлардың теріс ... ... үшін ... ... бара ... басында қолданылған маиериалдың бағасы едәуір жоғарыласа, олар
жеткіліксіз материалды басқа ... ... ... ... ... мұқият бақылап, уақытында оған қатысты
шаралар қолдана ... ... ... ... ... менеджерлер оларды ескермей, оларға тым болмаса ... ... ... мүмкін. Тағы бір қиыншылық бір фактордың шын ... ... оның ... ... ... ықпалын
жекелеп бөлу мен өлшеу қиын.
3. Бақыланбайтын факторлар түрлері мен жанама әсерлер
3.1.Бақыланбайтын ... ... (1998) ... ... үш ... бөледі:
1) экономикалық және бәсекелестік факторлар;
2) табиғи жағдайлар;
3) өзара тәуелділіктер;
Түсімдерге де, шығындарға да экономикалық және бәсекелестік факторлар
зор әсер ... ... ... ... ... бизнестің кезеңдері, үкімет заңдарының өзгеруі және айырбастау
курстарының мөлшерлемесі ең әуелі өнімдерді сатудан ... ... ... ... ... ... ... өзгеруі, па йыздық
мөлшерлемелер, нормативтік құжаттар мен заңдар, салық көлемі секілді
факторлар әсер ... Бұл ... ... ... болып
көрінгенімен, менеджерлер олардың жағымсыз әсерін азайту үшін шара қолдана
алады. Мысалы, тұтынушылардың талғамының өзгеруіне жаңа өнімдерді әзірлеу
немесе ... ... ... ... бере ... Валюталық
курстардың өзгеруіне олар жеткізушіні ауыстырумен немесе өнімді басқа
елдерге сатумен жауап береді. ... ... ...... аса ... ... ... басқарушылық бақылау жүйелерінің
көбісі менеджерлерді экономикалық және ... ... ... тырыспайды.
Табиғат жағдайлары – менеджерлер алдын – ала болжай алмайтын,
компанияның қызметіне зор ықпал ... ... ... ... ... ... ... тәртіпсіздіктер, торнадо, жазатайым оқиғалар.
Ұйымдардың көбісі ... ... ... шын ... ... ... ... жағымсыз салдарынан оларды жауапқа тартпау
арқылы ... ... түрі ... ... ... ... ... өзі алатын нәтижелер үшін толығымен жауап бермейді,
өйткені оларға ұйымның ... ... де әсер ... ... ... ... ... әкімшілік түрлері секілді
компанияның жалпы ресурстарын ... ... ... ... ... ... ... болғанда аз болады, сондықтан жалпы
ресурстар олардың жұмыс істеуінің көрсеткіштеріне сәл ған әсер ... ... ... жалпы ресурстар нашар басқарылғанда тым
жоғары бағамен төлеуі тиіс ... ... жыл ... ... құру
барысында, яғни бөлімшеге немесе орталыққа есепті кезең ішінде жалпы
ресурстардың үлесін бөлу жөнінде келісілген ... ... ... жүргізу арқылы жалпы ресурстардың қолданылуының тиімсіздігінен
белгілі деңгейде қорғана алады. ... ... үшін ... менеджерлер сметалық мөлшерлеменің негізінде жалпы ресурстарды
қолданғаны үшін төлем талапшотын алады, ... ... ... ішінде жалпы
ресурс орталықтары тиімсіз қызмет ... ... ... шығындарды
көтермеуі тиіс.
Бақыланбайтын факторлардың бұрмаланған ... ... ... ... ... ... бақыланбайтын факторлардың бұрмаланған әсерін есептік
кезең басталмастан бұрын немесе ол аяқталғаннан кейін сәйкес түзетулерді
енгізу ... ... ... ... ... және ... есепті кезеңге дейін сметада бақыланатын және бақыланбайтын дер
топтастырылған баптардың бөлінуімен белгілене алады. Бақыланбайтын баптар
қызмет көрсеткіштері туралы ... ... ... осы есептің бөлек
параграфында көрсетіліп, ... ... ... ... Соңғы тәсіл қолайлырақ, өйткені менеджерлердің назарын өз
қызметінің барлық түрлерін ... ету үшін ... ... ... ... мүмкіндік береді. Менеджерлер сомалар көлемін
білген жағдайда олар бұл шығындарға жанама әсер ете алады. Бақыланатын
және ... ... ... ... айыруға болады? Мерчант
қызметкерлердің барлығы қолдануы тиіс ... ... ... ... ... ... қай ... назар аударғанын қаласаңыз, олар сол
телімдердің қызметіне жауап берсін». Бұд ... ... ... ... бөлімі немесе ақпаратты өңдеу бөлімінің қызметіне
қатысты ... ... ... ... ... шығындарын барлық
жауапкершілік орталықтарына неге бөлетінін көрсетеді. Бірақ, мұндай
шығындарды бөлу ... ... ... өз
орталықтарына есептелген шама жөнінде дауласуына және өзі ... ... ... мен ... сыни ... ... ... Алайда,
бұл жерде орталық менеджерлері елеулі әсер ете ... ... ... ... қатарына енгізуге болмайды.
Қалай болғанда да, жағымсыз жанама әсерлердің пайда болуынан туған қосымша
шығындар алынған пайдамен өтелуі керек.
Бақыланбайтын ... ... ... ... ... ... ... кейінгі әрекеттері
Мерчант есепті кезең аяқталғаннан кейін, бірақ марапаттауды бөлуге
дейін бақыланбайтын фауторлардың ... ... ... негізгі төрт әдісін бөліап көрсетеді:
1) ауытқуларды талдау;
2) жұмыс істеу көрстекіштерінің икемді нормативтері
3) жұмыс ... ... ... ... ... жұмыс істеу көрстекіштерін субъективті бағалау
Ауытқуларды талдау шынайы ... ... ала ... сметалық
мақсаттардан өзгеше болуына себеп болатын факторларды қарастыру үшін
арналған. Ауытқуларды талдау ... ... ... ... ... ... ... кінәлі қызметкерлерді ... ... ... ... ... баға мен сапаға тигізген
әсеріне қатысты талданған ауытқулар ... ... ... ... бақылап, бұл ауытқуларды бақыланбайтын факторлардың әсерінен болған
ауытқулардан бөліп алуға мүмкіндік береді.
Жұмыс істеу ... ... ... ... ... ... ... немесе мақсатты ... ... ... ... ... әсерінен боған
ауытқулардың ескерілуімен мақсаттар түзетілген жағдайда қолданылады. ... ... ... нормативтері икемді сметаларда қолданылады.
Олардың көмегімен менеджерлердің жұмысы ... ... ... ... ... тигізетін әсері алып тасталынады. Кейбір
шығындар белсенділік деңгейінің ... ... ... ... қолдану барысында ескерілген жөн. ... ... ... ... жоғары болса, белсенділікпен қатар
өзгеретін ... ... ... ... болады.
Жұмыстың салыстырмалы көрстекіштерін бағалау ... ... ... ... ... ... немесе
одан тыс басқа орталықтардың көрстекіштерімен салыстырмалы анықталған
жағдайға байланысты. ... ... ... болу үшін ... ... ... ... бірдей жағдайда қызмет ету керек.
Ұқсас жағдайда ... ... ... ... бақыланбайтын
факторлардың әсерін бейтараптандырады, өйткені олар барлдық салыстыратын
қатысушыларға бірдей деңгейде әсер ... деп ... ... ... негізгі қиыншылық – салыстыруға келетін, ұқсас
жағдайда және тұрлаусыздық деңгейінде қызмет ететін бөлімшелерді табу.
Менеджер қызмет етуге мәжбүр ... ... және ... ... ... ... процестерді бағалау барысында
қолданылатын көрсетілген ... ... ... ... және сандық түзетулердің орнына субъективті бағалау
қолданылуы ... ... ... негізгі артықшылығы басқарушылық
бақылау жүйелерінің көмегімен жүзеге асатын өлшеулердің әлсіз тұстарының
бір бөлігін алып ... ... ... ... ... аты
айтып тұрғандай, субъективтілігінде. Олар әдетте жұмысы бағаланатын тұлғаға
бағаның ненің негізінде алынғаны жөнінде ... ... ... Ол ... ... тудырып, моральдік деңгей ... ... ... ... ... ... әкеп
соқтыруы мүмкін.
3.2.Жұмыс істеу көрсеткіштерін бағалау үшін ... ... ... ... ... ... ... жанама әсерлер алынған көрстекіштерді қолдану ... ... ... ... ... ... ақпараттың
менеджерлердің жұмыс көрсеткіштерін ... үшін ... ... ... әсерлерді зерттеу үшін бірнеше зерттеу жұмыстары жүргізілді.
Сметалардың ... ... ... үшін ... қоданылатынын
зерттеу жұмысын Хопвуд (Hopwood, 1976) жүргізді. Оның негізіне ... ... ... бөлімшесінің қызметінің талдамасы
алынды. Талдау барысында сметалық ... ... үш ... ... менеджерлердің жұмыс көрстекіштері бағалауда қолданылатын шынайы
шығындар бойынша мәліметтер анықталды.
1. ... ... ... смета табылатын әдіс. Менеджерлердің жұмысын
бағалаудың қазіргі заманғы құралы ... ... ... ... қиыншылықтарына қарамастан бағалау осы күнге
шейін шығында орталықтары менеджерлерінің қысқа мерзімді ... ... жету ... ... ... ... әдетте басқаларынан басым болады, ... ... ... болса, шығындар орталығының менеджерлері басқа
көрстекіштерге қарамастан өзі үшін ... баға ... ... бұл ... өте қатаң қолданылады.
2. Бағалаудың негізі ... ... ... ... ... ... ... көрстекіштері оның ұйымның
ұзақ мерзімді мақсаттары тұрғысынан орталық операцияларының жалпы
тиімділігін жоғарылату қабілеттілігінің негізінде бағаланады. ... ең ... ... бірі болып ортаоық
мееджерлерінің ұзақ ... ... ... ... ... Бұл ... ... ақпараттар өте сақ
және икемді қолданылуы тиіс. Менеджердің жұмысын бағалаудағы басты
назар оның ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... кезінде негізге қаржылық емес өлшемдер алынатын ... ... ... ... ... есептік ақпараттың
маңыздылығы өте аз болады.
Эммануэль мен онымен ... ... ... et al, ... ... ... үш ... бір – бірінен қосымша марапаттау шамасының
сметаның ... ... ... тәуелді екеніне байланысты
ерекшеленеді. ... әдіс ... ... болып смета табылатын) нақты
тәуелділікті ... ... ... ... ... ... ... бақылау жүйелері ұйым қызметінің ... ... ... ... ... ету үшін ... ердің
жүріс – тұрысына әсер етуге арналған. Басқарушылық бақылау категорияларына
жататын ... ... үшін ... мен басқарудың алуан – түрлі
механизмдері қолданылады. Басқарушылық ... ... ... ... ... ... үшін ... компанияда
қолданылатын басқару мен ... ... да ... ... екенін білу керек. Сол себепті, біз ... ... ... ... ... ... Түрлі үш категориялар
көрсетілді: 1)әрекеттерді(жүріс – тұрысты басқару); 2)өзара ... ... ... ... ... 3) ... ... басқару (немесе өнім
шығымымен басқару). Әрекеттерді баасқару кезінде ... ... ... өзі ... ... әдістер менеджерлер ұйым үшін қандай
әрекеттердің қажет екенін білген жағдайда және ... ... ... ... ... ... ... жағдайда ғана тиімді
болады. Тұлғалық басқару түрлері қызметкерлерді өз жұмысын жақсы атқаруына
жағдай ... Бұл ... ... ... мен ... ... және ... ресурстармен қамтамасыз етілуін қамтиды.
Мәдени басқару түрлері ұйымның барлық қызметкерлеріне ортақ әлеуметтік
нормалар ... ... ... ... басқару атқарылған
жұмыстың нәтижелері жайлы ақпаратты жинау мен таратудан тұрады.
Нәтижелер ... ... ... ... ... ... ... болуы
мүмкін. Оның әсерінен мұндай басқару түрінің қолданылуы мақсаттардың сәйкес
келмеуіне, яғни ... өз ... ... ... үшін ... ... ... жетуге тырысуына әкеледі.
Басқарушылық бақылау жүйелерінің қызметінің маңызды бағыттарының ... ... ... құру ... ... төрт ... ажыратуға болады: шығындар немесе шығыстар
орталықтары, түсімдер орталықтары, табыс ... және ... ... ... ... ... екі ерекшелігі бар.
Біріншісі – сметаларды құру немесе ұзақ мерзімді жоспар ... ... ... ... Екіншісі – жауапкершілік оталықтарын
құру арқылы қол жеткізілетін жауапкершілік есебі. ... ... ... ... ... нәтижелерді нақты қызметкерлермен
байланыстыруға мүмкіндік береді. Жауапкершілік ... ...... мақсатты көрсеткіштерінен ауытқуларды тауып, оған қай оталықтың
жол бергенін анықтау үшін әрбір жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... қамтиды:
1)менеджерлер бақылауы және жауап беруі тиіс баптар мен ... ... және ол ... ... тиіс емес ... арасындағы айырмашылықты
анықтау;
2)мақсаттық қаржылық көрсеткіштерге жету қаншалықты қиын ... ... ... ... ... орын алуына қаншалықты
деңгейде әсер ете алатынын анықтау;
Бақылану принципі менеджердің жауап беру аумағына ол ... әсер ... ... ғана ... білдіреді. Курстық жұмыста бақыланбайтын
факторлардың бірнеше түрі және ... ... ... ... ... ... қалай ескеруге болатынына шолу жасалған.
Одан кейін мақсатты қаржылық көрсеткіштердің бірнеше түрі мен ... ... ... ... ... мен ... ... әсері сипатталған. Мақсаттардың қиын, ... ... ... жөн. ... бұл ... ... ... жоспарлау үшін қолдануға болады.
ЖОСПАР
Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Басқарушылық бақылау жүйелері
1.1. Басқарушылық бақылау ... ... ... ... ... басқару
1.3. Түрлі басқару тұрпаттары
2. Басқарушылық бақылау жүйесінің орталығы мен оның
қағидалары
2.1. Жауапкершілік орталықтары
2.2. Бақылану принциптері
3.Бақыланбайтын факторлардың ... мен ... ... ... факторлардың түрлері
3.2. Жұмыс істеу көрстекіштерін бағалау үшін есептік
ақпаратты қолдану барысында пайда болатын жанама
әсерлер
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дайын өнімнің есебі29 бет
ЖШС «АҚСАЙ» НТК-НЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ6 бет
Сапаны бақылаудың статистикалық әдістері11 бет
Алматы қаласының ауа басейнінің сапасын бақылауды басқару және ұйымдастыру37 бет
Жануарларды басқа да көліктермен тасымалдау кезіндегі ветеринариялық санитариялық бақылау6 бет
Кәсіпорындағы салықтық бақылауды ұйымдастыру және басқару95 бет
Сапаны бақылау және басқару10 бет
Темір жол көліктерімен тасымалдау кезіндегі ветеринарлық – санитарлық бақылау.Басқа көлік түрлерімен тасымалдау кезіндегі ветеринарлық-санитарлық бақылаудың ерекшеліктері18 бет
ҚР-да қаржыны басқару: негізгі қағидалары, қаржылық бақылау органдары және ағымдағы мәселелері508 бет
"Дағдарыс жағдайларындағы психикалық өзгерістер."8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь