Құқық бұзушылық туралы

1. КІРІСПЕ
2. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
2.1. Құқық бұзушылық ұғымы және белгілері;
2.2. Құқық бұзушылықтың құрамы;
2.3. Заң алдындағы жауаптылық және оның түрлері;
2.4. Заңды жауаптылықтың мақсаты, қызметі мен қағидаттары;
3. ҚОРЫТЫНДЫ
4. ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Жер бетінде адамзаттың пайда болуымен, планетада күрделі процесстер жүре бастады. Алғашқы да, адам баласы жабайы өмір сүріп, минимальді қажеттілігін қоршаған ортада бар заттармен қанағат болды. Неолит кезіндегі «революция», қола мен темірдін ашуы, адам баласын прогресс жолына салды. Еңбектің нәтижесінде, алғашқы тайпалар, материалдық – техникалық базасын жақсартты, сонымен бірге адам арасындағы қарым – қатынастар күрделене бастады. Алғашқыда, тобырда немесе ру ішіндегі тартыстарды ақсақалдар кеңесі шешті. Тайпалық одақтардың пайда болуымен, үлкейе бастаған қоғамды, көсемдер реттеп тұрған. Адам баласы, дүниеге келгелі шақтан, қоғаммен, басқа адаммен тығыз қарым – қатынаста болады. Адам жалғыз өмір сүру мүмкін емес. Сонымен де, қоғам ішінде қарым – қатынастың алуан түрлі процесттер жүреді. Соның ішінде құқық бұзушылық.
Тарихқа назар аударсақ, бұрынғы ерте өркениетте Вавилон, Шумер, Египет елдерінде қоғамдағы тәртіпті дін қызметшілері сақтаған. Оның себебі, адамның өмір көзқарасы толығымен Жаратушымен бірге болды. Яғни, ертедегі қандай да дін болмасын, ол қоғамдағы адамдардың арасындағы қарым – қатынасты реттеуші рөлін атқарды. Мұндай принцип орта ғасырларға дейн сақталып тұрды. Оның себебі, ислам мен христиан діні, адам баласына кең қолдау тауып, оның нормалары, ережелері, кейбір қоғам үшін заң ретінде болды, Мысалы, Ислам дінінде Шариғаттың заңдары қазіргі кезінде де, араб елдеріне басты заң болып табылады. Бірақ та, көбінесе, қоғамды реттейтін заңдарға, бұрынғы этикет нормалары, әр халықтың дәстүріне, менталитетіне сай, заң қабылданады, элементарлық нормалар да, заңдастырылуы мүмкін.
Біздің заманымызға дейн 20-16 ғасырда Хаммурапи заңдары шықты. Бұл кезеңде алғашқы қарапайым қоғам күрделене басталғаның, ішіндегі қатынастарды жаңа жолмен шешу керек екендігін түсінік пайда болады. Алғашқы және қазіргі қолданып жатқан заңдарға назар аударсақ, олардың басты принциптері бірдей екенің көруге болады. Яғни, қоғам ішіндегі тәртіпсіздіктерді тоқтату, халыққа жат істерге жол бермеу. Бірақ уақыт өткеннен сайын, заңдар адам ойлап тапқан барлық жасаныс сияқты табиғат заңына бағынатын болғандықтан, олар да ескіре бастайды. Мысалға, 4000 мың жыл бұрын қолданылған Хаммурапи заңдары, 21 ғасырға сай келмеуі мүмкін. Себебі, жоғарыда айтылғандай, адамзат үнемі прогресс жолында тұр. Қарым – қатынастар күрделене бастайды, прецеденттер пайда болады. Бұның барлығын реттеу үшін, заңдар үнемі жаңару керек. Заңдар қоғамды
1. Мемлекет құқық теориясы, оқу құралы, САПАРГАЛИЕВ Г.С. ИБРАЕВА А.С., Астана-2006ж.;
2. Жоламан Қ.Д. Мемлекет құқық теориясы оқулық;
3. Баянов Е., “Мемлекет және құқық негіздері”, оқулық, Алматы, “Жеті жарғы”, 2001,137-142 б.
4. Интернет ресурстары.
        
        МАЗМҰНЫ: 
1. КІРІСПЕ
2. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
2.1. Құқық бұзушылық ұғымы және белгілері;
2.2. Құқық бұзушылықтың құрамы;
2.3. Заң алдындағы жауаптылық және оның ... ... ... ... ... ... мен ...
3. ҚОРЫТЫНДЫ
4. ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ
Жер бетінде адамзаттың пайда болуымен, ... ... ... жүре ... ... да, адам баласы жабайы өмір сүріп, минимальді ... ... ... бар ... қанағат болды. Неолит кезіндегі , қола мен темірдін ашуы, адам баласын прогресс жолына салды. Еңбектің нәтижесінде, алғашқы тайпалар, ... - ... ... ... ... бірге адам арасындағы қарым - қатынастар күрделене бастады. Алғашқыда, тобырда немесе ру ішіндегі ... ... ... шешті. Тайпалық одақтардың пайда болуымен, үлкейе бастаған қоғамды, көсемдер реттеп тұрған. Адам ... ... ... шақтан, қоғаммен, басқа адаммен тығыз қарым - қатынаста болады. Адам жалғыз өмір сүру ... ... ... де, ... ішінде қарым - қатынастың алуан түрлі процесттер ... ... ... ... ... ... аударсақ, бұрынғы ерте өркениетте Вавилон, Шумер, Египет елдерінде қоғамдағы тәртіпті дін қызметшілері сақтаған. Оның себебі, адамның өмір ... ... ... ... ... ... ертедегі қандай да дін болмасын, ол қоғамдағы адамдардың арасындағы қарым - қатынасты реттеуші рөлін атқарды. Мұндай принцип орта ... дейн ... ... Оның ... ... мен ... ... адам баласына кең қолдау тауып, оның нормалары, ережелері, кейбір ... үшін заң ... ... ... ... ... ... заңдары қазіргі кезінде де, араб елдеріне басты заң болып ... ... та, ... ... ... ... ... этикет нормалары, әр халықтың дәстүріне, менталитетіне сай, заң қабылданады, элементарлық нормалар да, ... ... ... дейн 20-16 ғасырда Хаммурапи заңдары шықты. Бұл кезеңде алғашқы қарапайым қоғам күрделене басталғаның, ішіндегі қатынастарды жаңа жолмен шешу керек ... ... ... ... ... және ... қолданып жатқан заңдарға назар аударсақ, олардың басты принциптері бірдей екенің ... ... ... ... ... ... тоқтату, халыққа жат істерге жол бермеу. Бірақ уақыт ... ... ... адам ... тапқан барлық жасаныс сияқты табиғат заңына бағынатын болғандықтан, олар да ескіре бастайды. ... 4000 мың жыл ... ... ... ... 21 ғасырға сай келмеуі мүмкін. Себебі, жоғарыда айтылғандай, адамзат үнемі прогресс жолында тұр. ... - ... ... ... ... пайда болады. Бұның барлығын реттеу үшін, заңдар үнемі жаңару ... ... ... ... ... оның ең ... атқаратын рөлі, алдын - ала құқық бұзушылыққа жол ... Ұлы грек ... ... Афин азаматтарының көптеген қиындықтарды шешу үшін, бұрын қолданған заңдарға реформа жүргізді. Оның ... ... ... ... Афиндықтар енді Солонға үлкен құрметтпен қарап, оған толығымен сене бастады. Ойшыл, афиндықтардан заңды 10 жыл өзгертпеуге ант алды. Реформатор ... ... ... да ... болғанымен, уақыт өткен сайын оларды қайттан жаңарту керек. Сондықтан да, ол тек қана 10 жыл ... ант ... ... заңдардың кереметтігі неде болған? Біріншіден, заңдар қарапайым халықтың жағдайын жақсартты, екіншіден қарыздар ... ... ... ... сот ... ... ... бұзушылық ұғымы және белгілері;
Қоғам әрқашан тәртіпке негізделіп, арқа сүйеп қалыптасып, тіршілік етеді. ... ... ... ол ... ... ... болмайды. Мұны адамдар ежелден-ақ жақсы түсінген. Сондықтан да қоғамда тәртіп орнатудың жолдарын қарастырған. Дегенмен, керісінше қоғамдық тәртіпті бұзуға бейім ... да аз ... ... - құқық бұзушылық орын ала бастады. Құқық бұзушылық - ... ... тән ... Адам ... өмір ... ... ол да ... орын алады. Бұл объективтік құбылыс.Құқық бұзушылық заңды, оның қағидаларын құқықтық нормалар жүктеген міндеттерді бұзу, тыйым салынған ... ... Ол ... іс-әрекеті, қылығы, мінезі немесе әрекетсіздігімен сипатталады.Адам өзінің ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынасқа түседі. Заң бұзушылық адамның мінез-құлқы арқылы байқалады. Адамның ой желісі заңмен реттелмейді. ... ... да ... ... мінез-құлық, ойдың, сана-сезімнің қатынасуысыз жасалмайды. Олар ойдың елегінен өтіп, бақылауында ... ... ... ... ... ерік пен ... арқасында жүзеге асырылады. Демек заңды бұзушылық қоғам мен жеке тұлғаларға зиян келтіретін және ... ... ... ... ... ... болып табылады. Әрекет - бұл құқық нормаларының іс-қимыл жасай отырып жүзеге асуы, ал ... ... ... ... ешқандай іс-қимыл орындалмаса да бұзу арқылы орын алады.Құқық бұзушылық құқықтық ... ... ... ... келтіріп қоғамның, жеке адамның мүддесіне зиянын тигізеді, белгіленген құқықтық тәртіпті бұзады, құқықтық нормалардың талаптарын орындамау нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... бір игілік, құнды зат жоғалады, адамның өміріне, денсаулығына, рухани сезіміне зиян келтіреді.Азамат өзіне ... ... ... ... ... мен ... ... алса, мұндай іс-әрекет азаматқа да, қоғамға да ... ... ... ... заңда белгіленген міндеттерін бұлжытпай орындаса, қоғамда заңдылық орнап, құқықтық тәртіп сақталады. Азаматтар өз құқықтары мен ... ... ... алса ... ... ... адамдардың тұрмыс жағдайларының жақсаруына, халық мәдениетінің өркендеуіне тиісті жағдай туады.Құқық бұзушылықтың мәні - оның ... ... ғана тән ... ... Ең алдымен барлық құқық бұзушылықтың мәні қоғамдық құрылыстың, қоғамдық қатынастар жүйесіне келтіретін қауіптілігі, зияндылығы. Яғни, тек бір ғана ... ... ... мен ... ... оның ... қоғамдық қатынастарға айтарлықтай залал келтіретін адам әрекетінің белгілі бір түрі ... Ал ... ... ... ... ... ... тәртібін, олар қоғамда кең таралған жағдайда ғана қоғамдық тәртіптің қаупіне айналады.Тиісінше, жекелеген әрекет әрекетсіздік қоғамға қауіпті деп ... ... Ол және өзі зиян ... ... өзі ... әрекет әрекетсіздіктің көптеп орын алуына байланысты. Олар өз жиынтығында қоғамның қалыпты өмір сүру жағдайын, ... ... ... мен ... ... сондықтан да құқық бұзушылықпен күресудің мемлекеттік ұйымдасқан ... ... ... ... сипаттайтын белгі - нышандар:1. Құқық бұзушылық құқықты, оның ... ... ... ... ... ... салынған әрекеттерді жасау. Яғни бұл адамдардың іс - ... ... ... ... Адам өзінің іс-әрекеті, қылығы арқылы басқа адамдармен, қоғамымен, мемлекетпен қарым-қатынасқа түседі. Демек, құқық бұзушылық ... ... ... ... ... ... арқылы көрінбеген адамның ой тұлғасы, сезімдері құқық бұзушылық болып табылмайды. Мәселен, адам өзінің ойын, сенімін күнделікке, таспаға жазып, суретке ... ... ... ой ... ... ... ... қандай да болсын іс-әрекет, мінез-құлық, ойдың, сана-сезімнің қатысуынсыз жасалмайды. Олар қашан да ... ... ... ... ... Бұл ... ақыл есі дұрыс адамның іс-әрекеті ерік пен ойдың арқасында жүзеге асырылады деген сөз. Яғни құқық бұзушылық саналы түрде жасалатын ... ... ... әрекетсіздік болып табылады.2. Құқық бұзушылық құқық нормалары қорғайтын мүддеге нұқсан келтіріп, қоғамның және адамның ... ... ... ... ... ... бұзады. Құқық нормаларының талаптарын орындамау нәтижесінде құқықтық тәртіп бұзылады, қоғамдық қатынастарға кесел ... ... бір ... ... зат ... ... құқықтарына, өміріне, денсаулығына, рухани сезіміне зиян келтіреді. Зиянның көлемі, мөлшері түрлі болуы мүмкін.Коғамдық зиянды анықтаудың ... ... ... ... ... объектісі адамдардың өміріне, денсаулығына, қоғамдағы негізгі қарым-қатынасқа зиян ... ... ... ... мөлшерін анықтау.3. Қылмысты жасаған әдісін, уақытын, орнын анықтау.4. Қылмысты жасаған адамның өзінен және осы іске тиісті ... ... ... толық мінездеме беру.Қалай болса да заң бұзушылық қоғам үшін зиянды іс-әрекет, ... ... ... жеке ... ... денсаулығына, ар-намысына, бас бостандығына), мүлікке, қоғамдық тәртіпке нұқсан келеді.Кейбір жағдайда ... ... ... толтыру мүмкін болмайды.Мәселен, кісі өлтіру, мүгедектікке душар ету, жазылмайтын ауруға соқтыру т.б.5. Құқық бұзушылық әрқашан да құқық ... ... ... келеді. Сондықтан да оның құқық нормаларымен реттеліп және қорғалатын қоғамдық қатынастарға қарсы бағытталғандықтан, құқыққа қайшы әрекет ... ... ... ... және ол ... берген әрекет, ешқашан құқық бұзушылық ретінде бағаланбайды.Құқық бұзушылық ең алдымен неге ... ... ... ... алынған өзге тұлғалардың мүддесіне. Дегенмен адамның барлық мүддесі заңмен қорғала бермейді, сондықтан да оларға нұқсан келтіру әр уақытта да ... ... ... ... ... құқық бұзушылық ретінде бағаланбайды. Мәселен, бәсекелестік, біреудің жеке экономикалық мүддесіне залал келтіруі мүмкін, бірақ бұл құқық бұзушылыққа жатпайды. Яғни, ... ... мәні ... ... ... нормаларына қайшы әрекеттермен байланысты болады.6. Құқық бұзушылық құқық субъектісінің кінәлі әрекеті арқылы ғана жүзеге асады. Кінәлі деп танылу үшін ... ... ... ... ... болу ... Есі дұрыс емес немесе әрекет қабілеттілігі жоқ деп танылған адам (әрекет қабілеттілігінің жоқтығы соттың ... ... ... ... талаптарын қалай бұзса да жауапқа тартылмайды, себебі, ол өз әрекетінің мәнін түсінбейді, одан ... зиян ... ... ... ... болу үшін адамның есі дұрыс және әрекет ... ... ... ... ... Әрекет қабілеттілік деген адамның өз еркімен саналы ... ... ... сол үшін жауап беру мүмкінділігінің болуы. Кінә - құқық бұзушының өзінің құқыққа қайшы әрекетіне ... ... ... ... екі түрі ... ... ... жанама ниетпен жасалған қасақаналық. Егер адам өз іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) қоғамға қауіпті екенін ұғынып, оның қоғамдық қауіпті зардаптары болуының мүмкін екенін ... ... ... алдын-ала білсе және осы зардаптардың болуын тілесе, әрекет тікелей ниетпен жасалған қасақаналық деп танылады.Егер адам өз іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) қоғамға қауіпті ... ... оның ... ... ... ... мүмкін екенін алдын-ала білсе, осы зардаптардың болуын тілемесе де оған саналы ... жол ... не ... ... ... ... жанама ниетпен жасалған деп танылады.2. Абайсыздық. Ол ... және ... ... адам өз ... ... ... ... туғызуы мүмкін екенін алдын-ала білсе, бірақ бұл зардаптарды жеткілікті негіздерсіз ... ... ... ... бұл ... деп ... Мәселен, жүргізуші көлігінің техникалық ақаулықтарын біле отырып жолға шығады, жеңілтектікпен жол апатын болдырмаймын деп ойлайды, ал ... жол ... ... адам ... ... ... болғанда ол зардаптарды болжап білуге тиіс және ... біле ... бола тұра өз ... (әрекетсіздігінің) қоғамдық қауіпті зардаптарының болуы мүмкін екенін болжап білмесе, әрекет немқұрайдылықпен сипатталады. Мәселен, жүргізуші жолға шығар алдында көлігінің техникалық ... ... Ал ол ... ... ... болған еді. Осының салдарынан жол апаты орын алады.Құқық бұзушылық өз ... ... ... өмір сүру ... ... құрылыстың реттілігі мен тәртібін бұзатындықтан, оған мемлекет атынан шара қолданылып, жауаптылық тағайындалады.Құқықтық жауаптылық үш белгісімен сипатталады: - ... ... - ... ... ... ... - ... бұзушының өзіне жағымсыз жағдай тудыру.Мәжбүрлеу шарасын мемлекет ... ... ... ... бір ... ... ... болған жағдайда олардың сақталуы мәжбүрлеу арқылы қамтамасыз ... Егер ... ... қағидалары бұзылатын болса, мемлекет органдары тиісті шаралар қолдануға құқылы.Заң бұзушыны мемлекет жауапқа тартады. Мемлекет органдары заңсыз әрекетті айқындап, әшкерелеу үшін ... ... ... - ... ... адамның кінәсі бары-жоғын анықтайтын дәлелдер, құжаттар жинайды. Жиналған деректердің барлығын жан-жақты тексеріп соның нәтижесінде шешім қабылдайды.Әркез ... ... ... ... ... ... ... асырылады. Ол оның мүлкіне немесе өз басының бостандығына келетін нұқсан. Яғни, кінәлі адам біреудің мүлкіне келтіретін зиянды төлейді ... оның ... ... Көп ... шара ... ... жеке ... қолданылады: оны бас бостандығынан айырады, жүріп-тұру еркіндігін шектейді.Әрекет әрекетсіздіктің қоғамға зияндылығы және құқыққа қайшылығын ... оны ... сай ... ... қарауға негіз болады.Алайда, бұл ерекшеліктер құқық бұзушылықты түсінуге мүмкіндік бергенмен де, оның ... ... ... ... ... ... заң ... құқыққа қайшы әрекет әрекетсіздікті құқық бұзушылық ретінде саралауға негіз болатын элементтердің жиынтығы, яғни ... ... ... ... ... ... ... объект, субъективтік жағы, субъект.1. Құқық бұзушылықтың объективтік жағының элементіне әрекет-әрекетсіздікпен келтіретін зиянның арасындағы себепті ... және ... ... жатады. Заң теориясында себепті байланыс дегеніміз келтірілген зиянның басты және тікелей ... ... ... ... ... ... ... әрекет-әрекетсіздікпен пайда болған нәтиже арасындағы объективтік байланыс ... ... ... зиян ... ... ... ... жиынтығы ретінде көрінеді.Қандай да бір игіліктің немесе құндылықтың жойылуы, оларды пайдалануға шек қою, азаматтардың бостандығына қол сұғу, олардың субъективті құқықтарын бұзу ... ... ... ... да ... ие ... жеке мүддеге, сондай-ақ жалпы қоғамдық мүддеге де қауіп төндіреді. Іс-әрекеттің сипаты және одан келген зиян қоғамға қауіптіліктің деңгейін анықтап, ... ... ... ... ... бұзудан айырудың объективтік негізін қалайды.2. Объект - құқық нормалары қорғайтын ... ... ... ... емес игілік. Яғни, құқықпен реттеліп және қорғалатын ... ... ... бұзушылық өз іс-әрекетінде құқық тәртібіне қарсы бағытталып, қандай да бір зиян келтіреді.Қоғамдық ... оның ... ... мен мүдделері көп түрлі болуына сәйкес нақтылы құқық бұзушылықтың объектілері де бірнеше болуы мүмкін.3. Құқық бұзушылықтың субъективтік жағын адамның ... ... ... жол ... ... ... сипаттайтын, элементтерді құрайды. Субъективтік жағынан алып қарағанда барлық құқық бұзушылық, ең ... ... ... ... ... Бұл ... ... құқық бұзушылық - құқық бұзушының еркі және санасы ... жол ... ... ... ... ... ... құқық бұзушылыққа жол берген психологиялық факторлар да ескеріледі. Барлық ерікті әрекет іштей ... және ... бір ... ... ... ... ... бұзушылықтың субъективтік жағына әрекет - әрекетсіздіктің ниеті мен мақсаты да кіреді.4. ... - ... ... бар ... бұзушы тұлға. Егерде субъект құқық бұзушылық кезінде өзге ... сай ... ... ... адам ... ... жасының толмауы, физикалық немесе психикалық жетіспеушілігінің салдарынан жол берсе, әрекет әрекетсіздік зиянды нәтижеге әкеліп соқса да ... ... деп ... ... ... құқық бұзушылық деп тану үшін заң оның субъектісі не ... бір ... ... Ең ... ... бір ... толу керек. Айталық, қылмыстық жауапкершілік 16 жастан басталады, кейбір қылмыс ... үшін 14 жас, ... ... 16 жас, ... жауапкершілік 15 жастан есептеледі.Сонымен құқық бұзушылық - әрекет қабілеттілігі иеленуші ... ... ... тартылатын қоғамға зиянды немесе қауіпті құқыққа қайшы және кінәлі әрекет-әрекетсіздігі.Құқық бұзушылықтың ... ... ... ... ... ... ... сипаты мен деңгейіне байланысты екі топқа бөлінеді. 1) Қылмыс, 2) Теріс қылық.Объектінің құндылығы, құқыққа қайшы әрекеттің ... ... ... ... ... зиянның көлемі мен сипаты, кінәнің нысаны құқыққа қайшы әрекеттің күшейе ... оның ... ... ... жеке ... ... ... қоғамға зияндылықтың сипаты мен деңгейі негіз болады. Әрекет-әрекетсіздікті құқыққа қайшы деп тануға ықпал ... ... ... ... ... Қылмыс қоғамға қауіпті және заңмен жазалау қатерімен тыйым салынған айыпты әрекет-әрекетсіздік. Ол қоғамның қалыпты өмір ... ... ... ... жүйе, меншік және азаматтардың саяси, еңбектік, мүліктік және басқа да құқықтары. Қылмыстың заңды ... - ... ... ... тыйым салу мен жазалау шараларын қолдану болып табылады. Қылмысты заңда көрсетілген, қылмыстың барлық нысандық белгілерін иеленуші құқық ... ... ... ... ... қоғамға қауіпті болмаса, қылмыс болып саналмайды.Теріс қылық дегеніміз - қылмыспен салыстырғанда қоғамға қауіптілігі біршама төмен және қоғамдағы құқықтық ... ... ... ... ... ... ... қылық қоғамға зиян келтіргендіктен, әлеуметтік қауіпті болып ... ... ... қоғам өмірінің қай саласында жасалуы, келтірген зиянының сипаты және тиісті құқықтық санкциясының ерекшеліктеріне байланысты әкімшілік, тәртіптік, ... ... ... ... ... ... ... бұзушылық - мемлекеттік басқару саласындағы қоғамдық қатынастарға зиян ... ... ... жер және басқа құқық салаларының нормаларымен реттелетін, әлеуметтік қауіпті әрекет-әрекетсіздік.Мұндай ... ... ... және ... ... ... қызметіне кедергі келтіреді, жалпы қоғамдық тәртіпті бұзады (жол ережесін бұзу, өндірістегі қауіпсіздік ... бұзу және т.б.), ... ... мен ... ... ... келтіреді.Үкімшілік құқық бұзушылықтар тек объектілерінің жалпы сипаты және мемлекеттік басқарудың құқық тәртібіне қарсы бағытталғандығымен ғана емес, жазалау сипатында қолданылатын ... де ... ... ... ... ... ... алып қою және т.б.2. Тәртіптік құқықбұзушылық қызметтік қатынас саласында бағынушылық тәртібін бұзуға бағытталатын, әлеуметтік қауіпті ... Ол ... ... әскери және оқу тәртібін бұзып, олардың алдында тұрған шаруашылық, әлеуметтік-мәдени, басқару және де мақсаттар мен ... ... ... ... Бұл үшін мынадай санкциялар қолданылуы мүмкін: ескеру, сөгіс, жұмыстан шығару, оқу орнынан шығару және т.б.3. ... ... ... ... ... ... мүліктік және онымен байланысты жекелеген қатынастарға зиян келтіретін, ... ... ... Ол шарттық және шартсыз деп екіге бөлінеді. Шартты - азаматтық құқықтың шартқа ... ... ... туындаса, шартсыз азаматтық құқықтың нормаларының талаптарын сақтамау және орындамаумен ... ... ... ... ... ... айырмашылығы олардың заңда тізімі берілмеген. Яғни, азаматтық құқық бұзушылыққа тән ерекшелік оларға мүліктік және мүліктік емес санкциялармен тыйым салынуы болып ... ... және ... құқықтың қалпына келтірілуі көзге түседі: заңға қайшы келетін мәмілені өзгерту, ... ... ... ... ... және т.б. ... ... келтіруші санкциялар азаматтық құқық бұзушылық келтірілген зиянды салдарын бағалау және азаматтар мен ұйымдардың бұзылған құқықтары мен ... ... ... келтіруін көздейді.Құқық бұзушылықтың себептері төңірегінде ежелден осы күнге дейін сан түрлі пікірлер айтылуда. Айтылған ойларды тұжырымдасақ адамдардың құқықтық нормаларды бұзуына, ең ... ... және ... ... әсер ... ... ... - отбасы, мектеп, қызмет істейтін ұжым, жалпы қоғам өмірінің әсері. Бірақ ... әр ... ... ... етеді.Тұрмысы ауыр, қиын жағдайда тәрбиеленіп, өмір сүретіндер де, сонымен біреуге уайымсыз, тоқтықта ... де ... ... ... Бұл ... ... ежелден-ақ байқаған. "Жаманнан жақсы туар, адам айтса нанғысыз, ... ... ... бір ауыз ... ... -- деген мақал айғағы болса керек.Биологиялық жағдайлар. Бір отбасында дүниеге келіп, тәрбиеленіп, өскен балалардың ой-өрісінің сапасы әртүрлі болатыны ... ... ... салмақты, жігерлі болса, екіншісі қатыгез, жеңілтек, жігерсіз болуы мүмкін. Әрине балалардың жаратылысынан әртүрлі болуы, бұзақылық, адамның тегіне ... ... сөз ... ... ... ... бірақ, адамның жаратылысына тән жаман мінездерді өсіп - өнетін ... тап ... адам ... заң ... ... ... мәселенің бірі заңдар туралы мәліметтердің жеткіліксіз болуы да олардың ... ... ... ... ... ... да ... жүздеген заңдар қабылданған. Оларда азаматтарға сан алуан құқықтар беріліп, көптеген міндеттер жүктелген. Азаматтар ол заңдардың бәрін біле ... ... ... ... бұзғанмен, біле тұрып қасақана немесе абайсызда бұзғанның салдары арасында өте үлкен айырмашылық бар. Конституция бойынша қандай да болмасын ... ... ... ... ... ... ... жарияланбаса, оның күші болмайды. Ондай құжаттың талаптарын орындамаған адам ... ... (ҚР ... 39 - ... ... ... ... бұл, мемлекеттік идеологияға, адами кұндылықтар мен қоғамдық мүддеге ... ... ... ... деңгейлігі.Ал объективтік себебі - өмірдегі, ... және ... ... ... ... ... Құқық бұзушылықты тудырушы объективтік жағдайға оның субъективтік және объективтік себептерінің орын алуына жол беретін, ұйымдастырушылық және техникалық ... ... ... ... бұзушылық қашан да жекелік сипатта болады. Жеке тұлғаның қабылдаған және оның қажеттілік ... ... ... ... қайшы шешім, құқық бұзушылықтың тікелей себебі болып табылады. Бірақ құқық бұзушылық себебін белгілі бір ... ... ... ... жеткіліксіз.К.Маркс былай деген болатын: қоғам тек адамдардан ғана тұрмайды, олардың ара байланысы мен қарым-қатынасын бейнелейді (К. ... Ф. ... Шығ. ... 3 - т, З - б.). ... да, құқық бұзушылықтың себебін жекелеген құқыққа қайшы әрекеттер арқылы түсіну мүмкін ... ... ... ... ... ... жеке адамның қажеттіліктері мен оны қанағаттандырудың әлеуметтік мүмкіндігінің арасындағы қайшылықта деп түсіндіреді. Яғни, бұл өз ... ... ... ... ... ... Бұл дегеніміз қоғамдық қатынастар жүйесінде өндіріс, саясат, мәдениет, шаруашылық, тұтыну салаларында белгілі бір орынға ие ... Ал ... өмір сүру ... ... ... сәйкес келіп отыруы тиіс. Қоғамдық еңбек бөлінісі жүйесіндегі белгілі бір орынды иелену ... ... ... ... және ... ... ... адамның әлеуметтік мәртебелерінің бір-біріне сәйкес келмеуі оны қоғамдық тәртіпті бұзуға итермелейді. Яғни саяси-экономикалық үстемдікке әлеуметтік саладағы жағдай ... ... жеке ... ... ... ... мәдениет саласында тиісті орынды қамтамасыз етпеген жағдайда, олар заңсыз әрекеттерге барады. Кейбір саяси қызметкер өзінің жағдайын ... ... ... ... ... теріс мақсатта пайдаланады. Ең арысы жалданбалы жұмысшы да, сатқын жұмыс ... ... оның ... қажеттігін өтемесе қолайсыз мүмкіндіктерді пайдалануға бет бұрады.Жоғарыда айтып өткен құқық бұзушылықтың негізгі ... ... келе ... заңды мінез-құлық, құқықтық сана, құқықтық мәдениеттің бұл тұрғыда алатын орны ерекше.Заңды мінез-құлық құқық нормаларының нұсқауларына сәйкес келетін жеке тұлғаның ... Ол ... заң ... ... ... Егер адамдардың мінез-құлықтары құқық нормаларының талаптарына сәйкес келсе, онда құқықтық тәртіп нығаяды.Азаматтар құқық нормаларының талабын белсенділікпен немесе енжарлықпен ... ... ... ... ... бөлінеді:1) Белсенді заңды мінез-құлық лауазымды тұлғалардың, азаматтардың өз ... ... ... ... ... ... оның түрлері сан алуан.2) Енжарлы мінез-құлықтың көрінісі де сан алуан. Азамат өзіне жүктелген ... ... ... ... өзінің құқықтары мен бостандықтарын жүзеге асыруға енжарлықпен, немқұрайлықпен қарайды. ... ... ... ... ... ... ... де адамның ең алдымен өзіне зиян келтіреді, себебі адамның игілігі үшін берілетін заңды мүмкіндіктер іске аспай қалады. ... ... ... да ... ... ... екі тарапта ұтылыста болады. Мұндайда енжар мінез-құлық басым болса, мемлекетке зиян келеді. Азаматтардың енжарлығын немқұрайлығын пайдаланып, теріс ниетті лауазымды тұлғалар ... ... ... халықтың бақылауынан тыс қоюға әрекет жасауы мүмкін.Міне, осындай енжарлықты белсенділікке ... ... Оның ... ... ... ... Құқық нормаларын адал, ақ ниетпен іс жүзіне асырған азаматтарға көтермелеу шараларын белгілесе, ол нормалар ... ... ... ... ... бұзушылықтың құрамы;
Құқық бұзушылық -- қоғамдық ... ... ... бар, өз ... өз бетінше жауап беруге қабілетті тұлға жасаған кінәлі құқыққа қайшы іс-әрекет.
Барлық құқық бұзушылықты екі топқа бөлу ... - ... және ... қылық. Оларды бөлудің басты критерийлері, біріншіден, қоғамдық зияндылықтың сипаты мен ... ... ... ... бұл ... ... ... қайшылық ретінде сол немесе басқа іс-әрекетті мойындауға әсер етеді. Қоғамдық зияндылықтың сипаты мен дәрежесі нысан құндылығымен, құқыққа қайшы ... ... ... (зорлық немесе зорлық емес) тәсілдермен, өлшеммен және ... зиян ... және т.б. ... ... - бұл, ... салыстырғанда қоғамдық қауіптің аз дәрежесімен сипатталатын құқық бұзушылық, ол қоғамдағы ... ... жеке ... қастандық жасайды. Теріс қылықты құқық салаларында қолданарлық түрде, сондай-ақ олар теріс қылық енгізетін қарым-қатынас түрлері бойынша және ... үшін ... жаза ... ... ... ... теріс қылық - қызметтік қарым-қатынастар ... ... ... ... және ол ең алдымен қызмет бойынша бағынушылық қатынастың тәртібін бұзады. Тәртіптік теріс қылық адамдардың ... ... ... және т.б.) ... ... ... ... қастандық жасайды, ол еңбек, қызмет немесе оқу тәртібін әлсіретеді де, тәртіптік ... ... ... ... ... ... туралы заңдар кодексі ескерту, сөгіс, белгілі бір мерзімге төмен жалақылы жұмысқа ауыстыру немесе төменгі лауазымға түсіру, жұмыстан босату сияқты ... ... ... ... ... ... мекеме, ұйым теріс қылық шыққан күннен бастап бір айдан кеш қалмай және оны ... ... ... алты ... кеш ... ... Тәртіптік жазаның мерзімі - бір жыл.
Әкімшілік ... ... ... ... -- заң ... ... ... тәртіпке, мемлекет органдарының атқару және орналастыру қызметі саласындағы қарым-қатынасқа қастандық жасайтын, қызметтік міндеттерді жүзеге асырумен байланысты емес ... ... . ... теріс қылықтар, мысалы, өртке қарсы қауіпсіздік ережелерін, мемлекеттік немесе жекеше кәсіпорындарда санитарлық гигиенаны бұзу болып табылады. Әкімшілік ... ... ... ... ... ... ие бола ... зияндылығының аз дәрежелілігімен қылмыстан айтарлықтай айырмасы болады.
Әкімшілік құқық бұзғаны үшін әкімшілік ... ... ... Бұл ең алдымен, айыппұл, арнайы құқығынан айыру (мысалы, көлік құралдарын басқару ... ... ... (екі айға ... әкімшілік тұтқындау (15 тәулікке дейін) және т.б. Жаза құқық бұзушылық жасаған күннен бастап екі айдан кеш ... ... ... жаза ... ... құқық бұзушылық істерін олар жөнінде істер бойынша өндіріс қарастыратын өкілетті органдар, сондай-ақ, әкімшілік жаза ... ... ... ... тәртібі әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодекспен анықталған.
Азаматтық теріс қылықтар (деликттер) - мүліктік және ... ... емес ... ... ... бұзушылық, ол адам үшін рухани құндылық болып табылады. Азаматтық құқық бұзушылық -- ұйымдарға және жеке азаматтарға келісім ... ... ... ... ... мен ... ... келтіретін мәліметтер таратудан тұратын мүліктік зиян келтірумен бейнеленеді. Азаматтық құқық бұзушылық, зиянның орнын толтыру, бұзылған ... ... ... ... ... ... ... атқару сияқты санкцияларды қолдануға алып келеді [3].
Еңбек құқығын бұзу (еңбек ... ... ... - ... міндеттерін бұзудан, орындамаудан тұратын және еңбек туралы заңның нормаларында болатын санкциялармен ... ... ... құқығы субъектісінің құқыққа қайшы айыпты іс-әрекеті.
Іс жүргізудегі құқық бұзушылық ... ... ... ... әділ сот ... ... ... бұзушы құқықтық қатынаста тұрған жақтың іс жүргізу құқығын бұзушылығына байланысты. Бұл объективті түрде, соттың қолдау хатты қанағаттандырудан бас ... ... ... ... келмейтін ізденім өтінішін қабылдау сияқты қорғау шараларын ... және т.б. алып ... ... әрекет емес.
Халықаралық құқық бұзушылық (деликт) - халықаралық құқық нормаларына немесе жеке ... ... ... ... ... немесе басқа субъектіге, халықаралық құқық субъектілерінің тобына немесе ... ... ... ... ... халықаралық құқық субъектісінің әрекетсіздігі. Халықаралық деликтіге -- дипломатиялық ... ... ... ... ... жолын кесу жөнінде шаралар қолданбау, сауда міндеттемелерін бұзу және т.б. ... ... ... түрі - құқыққа қайшы жағдай туғызу -- өз бетімен орналасу ... ... ... ... ... ... ... заңға қайшы мәміле жасасу, заңсыз акт шығару, азаматтардың құқықтарын немесе оларға жүктелетін заңмен қарастырылмаған міндеттерді бұзу және т.б. болып табылады. ... ... ... ... ... санкциялар құқығын қолдануға алып келеді.
Құқықтық норманың санкциясы деп, құқық бұзушылық жағдайында қолданылатын және оның ... ... ... ... ... ... ... нормативтік анықтауды атаймыз. Барлық санкциялардың ортақ мақсаты - ... ... ... ... бұзушылықтың алдын алу және жолын кесу. Мемлекеттік мәжбүрлеу шараларын қолдану кезінде бұл мақсатқа екі негізгі ... қол ...
1) ... ... қалпына келтіру;
2) жеке тұлғаға әрекет ету және құқық бұзушының оны ... ... ... ... ... бұзушылықтың алдын алу мақсатындағы құқықтық статусы.
Санкциялар -- құқықты ... ... ... ... ... ... бұзылған құқықтарын қалпына келтіруге бағытталған) және айыппұл салушы, жазалаушы ... ... ... ... ... оған ... міндеттер жүктеу немесе ресми түрде бетіне басуды қарастыратын) болып бөлінеді.
Құқық бұзушылықтың ең қауіпті түрі -- ... ... ... ... дегеніміз -- қоғамдық қауіпті, қылмыстық заңдармен тыйым салынған, адамгершілік тұрғыдан сотталатын, айыпты деп ... ... ... конституциялық құрылысына, оның саяси және экономикалық жүйесіне, азаматтардың құқықтары мен бостандық меншігінің бекітілген түрлеріне қастандық келтіретін ... ... ... ... ... ... ... ұйымдар мен жеке тұлғалардың заңмен қорғалатын мүдделеріне зиян келтіретін іс-әрекеттер. Қылмыстық әділ соттың мақсаты қоғамды тұтастай қорғау болып табылады. Сондықтан, ... ... ... кез ... ... ... қауіпті деп саналады.
Қылмыстың теріс қылықтардан айырмасы -- ... ... ... ... және жеке ... ... ... анағұрлым ауыр зиян келтіреді. Қылмыстар мемлекеттік және қоғамдық құрылыстың негіздеріне, ... ... жеке ... және құқығына, қарулы күштер қауіпсіздігіне қастандық жасайды, әрі ... жаза ... ... алып ... Қылмыстық жаза қылмыс жасағаны үшін ғана емес, қылмыстық қастандығы, соған дайындалғаны, бірге қатысқаны, ал кейбір ... ... - ... ... және ол туралы хабарламағаны үшін де қолданылады. Тек сот қана, бекітілген іс жүргізу тәртібімен, ... ... ... айыпты деп санап, жаза белгілей алады.
2.3. Заң алдындағы жауаптылық және оның түрлері;
Заң жүзіндегі жауапкершілік - субъект ... ... және ... ... ... ... ... шектеулер мен айыруға ұшыраған кінәліні мемлекеттік айыптау болып табылатын құқықтық норма санкциясымен көзделген ... ... ... ... ... ... заңдылық принципіне, сондай-ақ, гуманизмге, әділдік пен демократизмге негізделген. Бұл нақты түрде ... заң ... ... ... ... ... болған жағдайда ғана мүмкін болуымен көрінеді. Құқық нормасы бұзылған жағдайда заң жүзіндегі жауапкершілік міндетті түрде тууы керек. Заң ... ... түрі мен ... бұзылған құқық нормасында мемлекет айқын анықтайды.
Заң жүзіндегі жауапкершілік ... ... ... жеке ... ... Заң ... ... жүктеу кезінде ерекше іс жүзіндегі тәртіпті сақтау және қолдану қажет.
Заң жүзіндегі жауапкершілік құқық бұзушыны жазалау үшін салынады. ... ісі үшін ... ... және ... өтеу идеясы заң жүзіндегі жауапкершілікті тек шектік әмбебап түрде жүктеу кезінде ғана болады: санкция көлемі (бас ... ... ... ... болмаса түзету жұмыстары, әйтпесе айып төлеу) қылмыстық істің ауырлығына байланысты.
Заң жүзіндегі жауапкершіліктің мақсаты - құқық бұзушыны қайта тәрбиелеу ... ... ... жасаудың алдын алу). Бас бостандығынан айыру түріндегі жазасын өтеп ... ... ... ... ... ... алғаннан кейін айыпкер азаматтастарының қатарында қалады да, одан әрі өмір сүріп, жұмыс істеуін жалғастырады.
Заң жүзіндегі ... ... ... ... ... тарапынан құқыққа қайшы іс-әрекеттерді жасаудың алдын алу үшін насихаттаумен жүзеге асырылады. Кері жағдайда, олар сол бір жағымсыз ... ... ... ... ... ... жеке ... игіліктерінен айырылудан басқа амалы болмайды.
Заң жүзіндегі жауапкершіліктің негіздемесі - құқық бұзушылық болып табылады. Субъектінің тәртібі құқық ... ... ... онда бұл ... заң ... ... жатпайды. Заң жүзіндегі жауапкершілік - бұл күрделі әлеуметтік процесс. Ол құқықтық нормалардың белгілеулерін бұзу нәтижесінде туады және ... ... ... ... ... ... түрінде көрінеді. Заң жүзіндегі жауапкершіліктің маңызды белгісі мынада: оны мемлекет анықтайды және оның құзыретті органдары қолданады.
Заң жүзіндегі жауапкершіліктің ... ... ... ... қорғау және азаматтарды құқықты құрметтеу рухында тәрбиелеу деп санауға болады. Заңға және құқыққа құрметпен қарау әрбір ... жеке ... ... ... ... Осы ... процесте өз сөзін мектеп, еңбек ұжымдары, қоғамдық ұйымдар және т.б. айтуы керек.
Заңды жауапкершілік жеке ... ... ... мүддесін қорғайтын бірден-бір жол болып табылады. Ол құкықтық нормалардың жазылуы нәтижесінде пайда болып, құқық бұзуға мемлекеттік күштеу шарасын қолдану нысанымен ... ... ... ... ... бір ... ... құқықтық норманың санкциясын қолданудан тұрады.
Заңды жауапкершіліктің заңды негізі -- құқық бұзушылық болып ... ... ... ... құқық бұзушылықтың белгілеріне сәйкес келмесе онда ол заңды жауапкершілікке тартылмайды.
Заңды жауапкершілік күрделі әлеуметтік кұбылыс. Мұнда кем дегенде екі жақ ... ... және ... ... ... ... құқық қорғаушы қатынас қалыптасады және екі жақта заң ... ... ... ... ... ... нақты санкциясының негізінде жүзеге асады.
Заңды жауапкершілік құқықтық жүйенің құрам бөлігі бола отырып, оған ... ... ... ... Кең ... ... түсінігі -- тұлғаның қоғам мен мемлекетке қатысты өз міндетін мойындап, оны орындауы ... ... Тар ... мемлекеттің жасалғанқұқық бұзушылыққа қарсы жауабы болып саналады.
Заңды жауапкершілік тарихи құбылыс. Мәселен, қылмыстық құқықтың атышулы жазаларының түрлері мен олардың ... ... ... ... ... ... ... Қылмыстың көпшілік белгісі танылмай тұрған кезде және ол жеке адаммен оның мүддесіне ... ... деп ... ... жаза өзінің сыртқы нысаны бойынша, құқық бұзушы келтірген зиянның орнын толтыру және оның ... ... ... ... ... деп ... жауапкершіліктің қай түрі болмасын ол ең алдымен ... ... ... ... ... ... ... талаптарын орындау үшін мемлекеттік күштеу ретінде көрінеді. Мемлекеттіккүштеу мен заңды жауапкершілік кашанда екеуі байланысты болады. Заңды жауапкершіліктің бұл белгісі әр ... ... ... ... ... ... ... еңбектік заңдар міндеттемені ерікті түрде орындау мүмкіндігін қарастырады .
Шарттың міндетін бұзған азамат немесе кәсіпорын өз еркімен заңдакөрсетілгсн айыппұлды төлеп, ... ... ... ... ... орындау жүзеге асырылмаған кезде ғана, жауапкершілік сот арқылы белгіленеді. Қылмыстық және әкімшілік құқықта мемлекеттік күштеу анағұрлыманық көрінеді және мемлекеттің ... ... ... арқылы жүзеге асырылады.
Заңды жауапкершілік тек қана құқықтық нормалар бұзылған кезде пайда ... ... ... ... ... ... да ... Басқаша айтқанда құқық бұзушының заңды жауапкершілікті орындауы құқықтық нормалар бойынша бекітілген белгілі бір процедуралық іс жүргізу ... ... ... ғана ... ... Сонымен, заңды жауапкершіліктің белгілері мыналар болып табылады.
1. Мемлекеттік құнттау ... ... ... ... белгілі бір шектеуге міндеттейді.
3. Тек қана ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілік бірқатар қағидалардың негізінде жүзеге асырылады:
Кінәлі әрекетүшін ғана жауаптылық қағидасы. Бұл қағида, негізінен, заң шығарушыға арналады. Оның тек ... ... ... табиғаты мен қоғам құндылығына қайшы келетін әрекеттерге ғана заңды жауапкершілікті бекітуін талап етеді. Егер де субъект құқық ... жол беру ... өз еркі ... іс-әрекетінің нәтижесін болжай алмаса, болжауға тиісті болмаса, оның болуын тілемесе және өзінбасқара алмаса, ол жауаптылыққа ... бола ... ... Бұл ... ... жауапкершілік құқықтық нормамен тыйым салынған әрекет және де тиісті норманың санкция шегінде пайда болады. Сонымен қатар барлық ... ... ... ... ... құқық бұзушылық туралы факті нәтижесінде ғана пайда болған жауапкершілік заңды пайда болып табылады.
Әділеттілік қағидасы. Ол өз мазмұны ... ... ... қояды:
-- теріс қылық үшін қылмыстық жазалауға болмайды;
-- адамның намысын түсіретін жазаны енгізуге жол берілмейді;
-- ... ... және оны ... ... кері күші болмайды;
-- бір құқық бұзушылық үшін жауапкершілік тағайындалады;
-- жауапкершіліктің деңгейіжасалған ... ... ... ... ... ... жауапкершілік бұзылған құқық пенкелтірілген зиянның орнын толтыруы тиіс.
Мақсатқа сәйкестілік қағидасы.Ол құқық бұзушыға қатысты алынған ... ... ... ... ... ... ... Құқық бұзушылықтың ауырлығына байланысты мемлекеттік күштеу шарасын іріктеу;
-- Егержазалау мақсаты орындалған жағдайда, жауапкершілікті ... ... ... ... түрде босату;
-- Егер заңды жауапкершіліктің мақсаты онсыз да орындалуға ... ... ... өзге жауапкершілікпен ауыстыру. Жауаптылық қағидасы:
-- Бірде-бір ... ... ... үшін ... ... тиіс;
-- құқық, бұзушы міндетті түрде заң ... ... ... ... ... қызметкерлерінің жоғары кәсіпқойлығы. Заңды жауапкершіліктің өз уақытында орындалуы. Кері ... ол ... ... ... құқық бұзушылық жасалған уақыттағы әлеуметтік жағдайға байланысты сәйкестілігін жояды.
Жалпы құқық теориясы тұрғысынан ... ... ... ... ... жаңа ... ... өзгертіп, тоқтататын заңды себептің рөлін атқарады. Бұл ... ... ... мен мемлекет арасында әрекет жасалғаннан бастап қорғаушы құқық қатынасы орын ... Бұл ... ... заңды мазмұны оның катысушыларының субъективтік құқықтары мен міндеттерін құрайды. Мемлекет құқық бұзушылық фактісін бекіткеннен ... ... ... қолдануға құқылы. Бірақ, жасалған әрекетті қылмыс, азаматтық құқық бұзушылық әкімшілік ... ... ... ... деп ... құқық нормасының санкциясы бойынша жүзеге асады. Құқық бұзушы ресми түрде кінәлі деп табылса жасалған әрекеті үшін ... ... ... ... ... және ол ... ... құқық нормасының шегінен шығып кетпеуін талап етуге құқылы.
Мемлекет қоғамдық өмірде тәртіпті қамтамасыз ету барысында, заңның ішінде және заңдылық жүзінде әрекет ... ... ... ... ... ... олай ... құқықтық жауапкершілік адамдардың әрекетін құқықтық реттеудің нәтижесі болып ... ... ... ... ... -- ... ... қоғамның басқа да мүшелеріне, келешекте құқық бұзушылыққа жол бермеуін ескертеді.
2. Бұзылған құқықты калпына келтіру азаматтық ... пен ... ... ... ... ... ... қалпына келтіреді.
3. Тәрбиелік азаматтық заңды сақтап, өзгелердің ... мен ... ... құрметтеуге баулиды.
Заңды жауапкершіліктің жасалу сипатына байланысты тәртіптік, әкімшілік, материалдық, азаматтық және ... деп ... ... ... ... ... ... мен ерекше қолдану тәртібі болады.
1) Тәртіптік жауапкершілік. Тәртіптік жауапкершілікті бұзу салдарынан жауапкершілік пайда болады. Оның үш түрі кездеседі:
-- Ішкі ... ... ... ... ... тәртібіне байланысты салалардағы ережелерге байланысты қорғаныс;
-- темір жол, су, әуе транспортының ... ... ... және әкімшілік құқықтық; жауапкершілік заң нормаларында көрсетілген құқық бұзушылықтар үшін ... ... және ... ... ... ... болып табылады қылмыстық жауапкершілік әр кез жекелік сипатқа ие ... ... ... ... ... ... адам ғана тартылады. Әкімшілік жауапкершіліктің түрлері: ескерту, ... ... ... ... ... ... құқық бұзушының өзге түлғаның мүддесіне байланысты келтірілген шығынды өтеу үшін заңда ... ... ... төлемді төлеу немесе зиянның орнын толтыруға байланысты орындалады. Азаматтық құқықтық жауапкершіліктің мақсаты -- тиісті ... ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл жауапкершілікке келтірілген шығынды толығымен өтеу қағидасы тән.
Жауапкершіліктің қай түрі болмасын құқық тәртібін қорғау, азаматтарды құкық нормаларын өз ... ... ... ... ... сай ... ... түсінуге баулуға негізделген. Мемлекетте заңдылық пеп құқық ... ... ... ... әдісі азаматтарды шынайы түрде мемлекеттің алдындағы, құқықтары мен міндеттерінің қамтамасыз етілгендігі жөнінде өндіре білу болып табылады.
Заңды ... ... ... ... алғы ... құқық бұзушыны қоғам, ұжым болып жазалау. Сендіру тек күштеу әдістерінің орынды үйлесімділігі ғана заңды жауапкершіліктің ... ... ... ... ... етеді.
Заңды жауапкершіліктің түрлерін оның жүзеге асырылу тәртібін, нысанымен шатастырмау керек. Заңды жауапкершілік түрлі нысанда жүзеге асуы мүмкін. ... ... ... ... ... әкімшілік тәртіпте жүзеге асырылады. Ал жауапкершіліктің кейбір түрлері, мәселен, қылмыстық тек соттық тәртіпте іске асады.
Мәжбүрлі қажеттілік жағдайда келтірілген зиян заңды деп ... Егер ... ... сол ... ... мүддеге зиян келтірмей бетін қайтаруға болмаса.
-- Егер келтірілген зиян бетін қайтарған ... ... кем ... ... үйді, өрттен сақтап қалу үшін жанып жатқан төбесін қирату, жараланған адамды жедел емханаға жеткізу үшін біреудің көлігін рұқсатсызайдап кету ... ... ... бұзушылыққа байланысты жауапкершіліктітағайындау барысында істелген әрекеттің түрі, ауырлығы, жауаптылықты жеңілдететін және ауырлататын мән-жайлар ескеріледі.
Сонымен құқық бұзушылық ... ... ой ... ... ... ... бірден-бір шарты құқықтық және қоғамдық тәртібінің сақталуына келіп тірелмек. ... ... ... ... арқа ... ... өмір сүре алады деген сөз. Өйткені қоғамдағы толып жатқан қарым-қатынастың басым көпшілігі құқық арқылы ... ... ... ... ... ... Заңды жауаптылықтың мақсаты, қызметі мен қағидаттары;
Заңды жауапкершіліктің мақсаты осы құқықтық амал, тәсіл арқылы кайсындай ... қол ... ... ... ... Және де осы ... ... болатынын анықтайды. Сөйтіп олардың мәнін терең ұғынуға мүмкіндік береді. Заңдық жауапкершіліктің негізгі мақсаты субъектілердің құқықтарымен ... ... ету және ... ... сақтау әрі қорғау болып табылады. Атап айтқанда осы ... ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік байланыстардың әділетті түрде реттелінуіне бола белгіленеді.
Заңды жауаптылықтың қызметтерін оның алдына қойылған ... ... әрі ... ... ... ... - орын алып ... құқық бұзушылыққа мемлекеттік жаза қолдану түріндегі жауабы. Бұл жаза ... ... ... ... оның жеке ... ... немесе ұйымдық тауқымет тартқызу немесе мұқтаждыққа ұшырату, сөйтіп қолайсыз зардаптар шектіру арқылы сазайын беру ... ... ... ... қызметі (функциясы) - құқыққа өкілетті субъектінің мүддесін қамтамасыз етудің барысында кінәліден келтірілген зиянды өндіріп алуға, шыққан ... ... ... ... ... мүліктің орнын толтыртқызуға мүмкіндік береді.
Тәрбиелік қызметі (функциясын) - ... ... ... ... ... алдын алудың, ондайларды болдырмаудың қажеттілігі дәлелдерін субъектілердің саналарында ... ... ... ... әдетке айналуын қамтамасыз етуге күш салу болып табылады.
Осы қызметтер заңдық жауапкершілік белгілеген мақсаттарға жетуге қолғабыс етіп ... ... ... ... - осы институттың іргетасын құрайтын ең басты негіздері, идеялары, тезистері болып табылады.
Заңдық жауапкершіліктің қағидаттарын ... етіп ... ... болады.
а) әділеттілік - мұның өзі тағайындалатын жазаның болған құқық бұзушылыққа мөлшерлестігі арқылы, теріс кылық үшін ... ... ... ... ... ... бекітетін немесе оны күшейте түсетін заңның кері күшін жоққа шығару арқылы, кінәлыға бір бұзықшылығы үшін тек бір ғана жаза ... ... ... ... ... ... -- ... жауаптылық кінәлы адамға қатал түрде заң бойынша жөне заңда көзделген әрекеттері немесе әрекетсіздіктері) үшін ... ... ... - ... ... жағдайын жан-жақты және әділдікпен қарап, әрі тек жинақталған дәлелдемелер ... ... ... ... ... ... ... айғақтарын, құқық бұзушылығының нақты түрін, соған сәйкес келетін құқық нормасын анықтау ... ... ... ... - ... ... үшін заң алдындағы жауаптылықтың болмай қоймайтындығы; құқық бұзушылықтың ашылуының ұтымдылығы, сапалылығы және толықтығы, кінәлы адамдарға мемлекет тарапынан жазалау түріндегі ... ... және ... ... ... ... ... мақсатқа лайықтылық - жазаның заңдық жауаптылық мақсаттарына сәйкестігі, санкцияларды даярлау; жасалған әрекеттердің (әрекетсіздіктердің) ... ... ... ... оны ... да, ... да жақтарын ескеру.
Заңдық жауаптылықпен қатар құқық негізімен соның шегінде жүзеге асырылатын мемлекеттік ... ... да ... ... ... қорғау шаралары, бұлтартқызбау шаралары, тәрбиелік ырықтандыру шаралары, медициналық сипаттағы ырықтандыру шаралары жатады.
Егер заңдық жауаптылық, ... ... ... ... байланысты болса (мысалы: еркінен айырумен), онда қорғау шарасы "ескі" яғни, "бұрынғы" осы субъектіге жүктелген міндетті орындаумен байланысты болады. Қорғау шарасының ... - ... ... тек ... ... жасаған адамды жауаптылыққа тартпай, бұзылған құқықты қалпына келтіру болып табылады (мысалы, балаларын бағып-қағу үшін оның әкесінен нәпақа өндіруді заң жолымен ... ... ... ... азаматтық істер бойынша өндірістің қалыпты жүргізілуін қамтамасыз етуге бағытталған бұлтартпау шаралары (ешқайда кетпейтіндік қолхаты, ұстау), сондай-ақ ... ... іс ... ... (дербес тексеріс, куәландыру, күш қолданып тінту және т.б.) заңдық жауапкершілік шараларына қарағандағы айырмашылығы, олар тек ... ... ... алып ... мақсатында қолданылады. Осы айтылып (жоғарыда мысал түрінде келтірілген) отырған жағдайда құқық бұзушылықтың орын алмауы себебінен ... да ... орын ... ... ... ... шараларына: еріксіз түрде сақтандыру (алдын алу) шаралары (мысалы, карантин жағдайында жүріп-тұру еркіндігін ... ... ... әрекеттерге (әрекеттіліктерге немесе әрекетсіздіктерге) барғаны үшін кәмелет жасына ... ... ... ... жоқ) ... ... ... шаралары; мемлекеттің немесе қоғамның мүддесіне бола құнының өтемін төлеп ... ... ... төтенше, шұғыл жағдайларда (апатты ауыр жағдайларда, аварияларда, эпидемия-эпизоотия таралғанда) және басқа да төтенше сипаттағы жағдайларда ... алып қою ... ... ... ... ... мемлекеттік зиян келтіретін жағдайлар да бар. Бірақ мұнда зиян, залал келтірген тұлға заңдық жауаптылыққа ... Міне осы ... ... ... ... ... шығаратын жағдайлар деп аталады. Бұларға мына жағдайлар жатады:
1) қабілетсіздік - тұлғаның өз әрекеттеріне есеп бере алмайтын ессіздік күйі;
2) ... ... - бұл ... қол ... ... зиян ... яғни қорғанушының немесе өзге бір адамның жеке басын, тұрғын үйін, меншігін, жер телімін және басқа да құқықтарын, қоғамның немесе мемлекеттің ... ... ... ... ... қол ... сол қол сұғушыға зиян келтіру жолымен қорғау кезінде, егер бұл ... ... ... ... асып кетушілікке жол берілмеген болса (ҚР ҚК-нің 32-бабы);
3) қылмыс жасаған адамды ... -- ... ... ... ... ... ... және оның жаңа қол сұғушылыққа бару мүмкіндігін тыю үшін ұстау кезінде зиян келтіру, егер мұндай адамды өзге амалдармен ұстау ... ... және бұл ... осы үшін ... ... ... ... жол берілмесе;
4) аса қажеттілік - заң арқылы қорғалатын мүдделерге аса қажет болған жағдайда зиян келтіру, яғни белгілі бір ... ... өзге ... ... ... ... мен заңды мүдделеріне, қоғамның немесе мемлекеттің мүдделеріне тікелей қатер төндіретін қауіпті жою үшін зиян келтіру, егер бұл ... ... ... жою ... болмаса және бұл орайда аса қажеттілік шегінен шығып кетушілікке жол берілмеген жағдайында (ҚР ҚК-нің 34-бабы);
5) күштеп және ... ... ... ... ету) - егер ... ... ... адам өзінің іс-әрекетіне (әрекетсіздігіне) ие бола алмаса, күштеп мәжбүрлеудің нәтижесінде заңдармен қорғалатын мүдделерге зиян келтіру жағдайында (ҚР ҚК-нің 36-бабы);
6) орынды ... бару - ... ... ... қол ... үшін ... ... еткен ретте заң арқылы қорғалатын мүдделерге зиян келтіру жағдайы (ҚР ... ... ... ... ... орындау - адамның өзі үшін міндетті болып табылатын бұйрықты немесе өкімді орындау жөнінде іс-әрекет жасағанда оның заңмен қорғалатын мүдделерге зиян ... ... - ... заңсыз бұйрықты немесе өкімді орындамау жағдайы (ҚР ҚК 37-бабы);
8) елеулі маңызы болмайтын құқық бұзушылық - коғамға мемлекетке зиян келтірмеген және зиян ... ... ... жағдай (ҚР ҚК-нің 9-бабы);
9) казус (уақиға, шытырман қиын жағдай) және тағы басқалар.
Құқық бұзып, кінәлы болған субъектіге мемлекет өзінің мәжбүрлеу ... ... Ол ... ... субъектінің жеке өз басы мүліктік шектеуге ұшырайды немесе ұйымдық сипаттағы қысым мен шектеуге түседі. ... ... ... ... ... ... құқықтық және қоғамдық тәртібінің сақталуына келіп тірелмек. Қоғам құқықтық ... ... арқа ... ... өмір сүре ... ... ... қоғамдағы толып жатқан қарым-қатынастың басым көпшілігі құқық арқылы басқарылып, құқықтық ... ... ... ... ... әрбір азамат өз мүддесін, мақсатын, тәртіпке сәйкес дамытады. Сол арқылы іске асыруға тырысады. Осы шарт орындалғанда ғана қоғамда құқықтық ... ... ... ... ... ... ... Жеке адамның бостандығы, құқығы толық түрде қорғалады. Қоғамдағы ... ... ... ... Қоғамның саяси, әлеуметтік, экономикалық, мәдени-идеологиялық негізі дамып нығая түседі. Демократия дамып, құқықтық ... ... ... ... ... ... ... тәртіп орнатудың басты жолы - түрлі әлеуметтік нормалардың, былайша айтқанда, адамдардың мінез-құлқын реттейтін қағидалардың орын алуы. Қоғамдық тәртіптің бір ... бұл ... ... ... ... ең негізгісі, алғашқы пайда болғаны әдет-ғұрып, дәстүр қағидалары. Әр халықта олар ежелден-ақ қалыптасқан. Мәселен, ... ... ... заң ... күші ... ... ханның "Қасқа жолы", Есім ханның "Ескі жолы", Тәуке ... ... ... Осындай әдеттердің күшімен қоғамда тәртіп орнатылған.Әлеуметтік нормалардың маңызды түрі әдептік нормалар. Ол әдептік тәртіпті реттейді. Әдептік нормалардың құқық сипаты болмайды. Олар ... ... ... ... ... Негізінен адамның ар-ұятын, намысын қалыптастырып, солар арқылы қоғамдық ... ... ... ... ... нормалар құқықтық нормаларға түрткі негіз болып отырған. Құқықтық нормалардың басым көпшілігі әдептік нормалардан нәр алады, соларға арқа ... ... ... ... ... ... ... болса, соғұрлым заңдардың әлеуметтік, адамгершілік мәні жоғары болады.Қоғамдық ұйымдардағы тәртіп те қоғам бірлестіктерінің нормаларымен қамтамасыз етіледі. ... ... ... ... ... ... ... өзіне тән ережелермен реттеле келіп, нәтижесінде толыққанды қоғамдық ... ... ... ... ... үлкен тосқауыл орнатады. Заңның үстемдігі келесі нышандармен ерекшеленеді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Мемлекет ... ... оқу ... ... Г.С. ИБРАЕВА А.С., Астана-2006ж.;
2. Жоламан Қ.Д. Мемлекет құқық теориясы оқулық;
3. Баянов Е., "Мемлекет және құқық негіздері", оқулық, ... ... ... ... ... ... ресурстары.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жастар арасындағы құқық бұзушылық және оның алдын алу жолдары15 бет
Интернеттегі құқық бұзушылықтар59 бет
Кеден ісі аясындағы құқық бұзушылықтар36 бет
Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтың алдын алу саласындағы мемлекет саясаты9 бет
Көліктегі құқық бұзушылық22 бет
Орман,балық жане аңшылық шаруашылығы мен ерекше қорғалатын табиғи аумақтар саласындағы бұзушылықтарды жою бойынша міндетті түрдегі ұйғарым17 бет
Салықтық құқық бұзушылық: түсінігі, ерекшеліктері67 бет
Экологиялық құқық бұзушылық24 бет
Экологиялық құқық бұзушылық үшін жауапкершілік17 бет
Экологиялық құқық бұзушылықтар салдарынан азаматтық жауапкершілікке тарту62 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь