Құқықтық мәдениет

1. КІРІСПЕ
2. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
2.1. Құқықтық сана қызметі және элементтері;
2.2. Құқықтық мәдениет;
2.3. Құқықтық негилизм;
3. ҚОРЫТЫНДЫ
4. ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Құқықтық сана – мемлекет пен құқық және криминология теориясының категориясы. Құқықтық сана құқықтық мәні бар құбылыстардың көрінісімен және құқықтық мәні бар құндылықтармен, құқықтық пайыммен, парыздық құқықтық тәртіппен байланысты қоғамдық, топтық, жеке сана аясын қамтиды. Құқықтық сана қоғамдық өмірдің әлеуметтік-экономикалық жағдайларымен, оның мәдени-құқықтық, демократиялық не авторитарлық дәстүрлерімен айқындалады.
Философияда қоғамдық — сана қоғамдық болмыстан туындайтын идеядар мен көзқарастардың материалдық қатынастардың жемісі. Сонымен қатар сана болмысының қалыптасуына үлкен ықпалын тигізіп оны дамытуға үлесін қосады. Ал, қоғамдық сана құрамдық жағынан алып карағанда көптеген түрлерге бөлінеді: саяси, көркем, теориялық, кәдімгі, эстетикалық, діни, атникалық және т.б. Құқықтық сана қоғамдық сананың бір түрі, бөлігі болып саналады.
Құқықтық сана дегеніміз қоғамдық сананың формасы ретінде қабылданған адамдарды (мемлекеттегі заңдарға, құқыққа, олардың қағидалары мен мәніне әділ сотқа және тілегіндегі құқыққа деген идеялар, теориялар және сезімдердің жүйелік жиынтығы.
Құқықтық сананың экономикалық негізін жеке адамдардың меншікке деген қатынастары құрайды. Сонымен қатар құқықтық сана құқықтың өзімен, құқықтық мекемелермен толыққанды дәрежеде әрекеттестікте болады. Атап айтқанда, әрекеттестік пен қарым-қатынастық бұзылған жағдайда бүкіл құқықтық реттеу дағларысқа үшырауы әбден мүмкін. Құқықтық сананың қоғам өміріне мынандай әсері бар:
1. Құқықтық сана құқық жасау процесіне белсенді түрде өзінің әсерін тигізеді. Халықтың, депутаттардың, мемлекеттік қызметтегі лауазымды тұлғалардың құқықтық саналары неғұрлым жоғары болған сайын сапалы заңдар қабылданады, субъектизм мен лоббизмді шектейді, жалпы ұлттық мүддені жеке топтық, таптық, партиялық мүддеден жоғары қояды.
2. Құқықтық сана мемлекет қабылдаған нормативтік-құқықтық кесімдерден өзінің көрінісін табады.
3. Қоғамда қалыптасқан құқықтық сананың деңгейі құқық қолдану процесінде ерекше рөл атқарады, әділеттілік пен әділетсіздікке барудың айқын барометрі. Мысалы, мемлекеттік қызметтегі лауазымды тұлғаның жеке адамнан пара алуы, бюрократияға жол беруі ақпараттық араластықтың нәтижесінде бүкіл халықтың құқықтық санасын дағдарысқа ұшыратып, нигилистік көзқарас қалыптастырады.
1. Жоламан Қ.Д. Мемлекет құқық теориясы оқулық;
2. М.М.Рассолов. Актуальные проблемы теории государства и права. М, ЮНИТИ-ДАНА, 2010;
3. С.Өзбекұлы. Мемлекет және құқық теориясы. А., Жеті Жарғы, 2006;
4. Құқықтық түсіндіру жұмысы, құқықтық мәдениет деңгейін арттыру, азаматтарды құқықтық оқыту мен тәрбиелеу жөніндегі 2009 - 2011 жылдарға арналған бағдарлама туралытҚазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 29 қарашадағы N 1116 Қаулысы;
5. Баянов Е., “Мемлекет және құқық негіздері”, оқулық, Алматы, “Жеті жарғы”, 2001,137-142 б.
        
        МАЗМҰНЫ:
1. КІРІСПЕ
2. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
2.1. Құқықтық сана қызметі және элементтері;
2.2. Құқықтық ... ... ... ...
3. ҚОРЫТЫНДЫ
4. ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ
Құқықтық сана - мемлекет пен ... және ... ... ... ... сана ... мәні бар құбылыстардың көрінісімен және құқықтық мәні бар құндылықтармен, құқықтық пайыммен, парыздық құқықтық тәртіппен ... ... ... жеке сана ... ... Құқықтық сана қоғамдық өмірдің әлеуметтік-экономикалық жағдайларымен, оның мәдени-құқықтық, демократиялық не ... ... ... ... -- сана қоғамдық болмыстан туындайтын идеядар мен көзқарастардың материалдық қатынастардың жемісі. Сонымен ... сана ... ... ... ... ... оны ... үлесін қосады. Ал, қоғамдық сана құрамдық жағынан алып карағанда көптеген түрлерге бөлінеді: саяси, көркем, теориялық, кәдімгі, ... ... ... және т.б. ... сана қоғамдық сананың бір түрі, бөлігі болып саналады.
Құқықтық сана дегеніміз қоғамдық сананың формасы ретінде қабылданған адамдарды (мемлекеттегі заңдарға, құқыққа, ... ... мен ... әділ ... және тілегіндегі құқыққа деген идеялар, теориялар және сезімдердің ... ... ... ... ... жеке адамдардың меншікке деген қатынастары құрайды. Сонымен қатар құқықтық сана құқықтың өзімен, ... ... ... ... ... ... Атап айтқанда, әрекеттестік пен қарым-қатынастық бұзылған жағдайда бүкіл құқықтық реттеу дағларысқа ... ... ... ... сананың қоғам өміріне мынандай әсері бар:
1. Құқықтық сана құқық жасау процесіне белсенді түрде өзінің әсерін тигізеді. ... ... ... қызметтегі лауазымды тұлғалардың құқықтық саналары неғұрлым жоғары болған сайын сапалы заңдар қабылданады, субъектизм мен лоббизмді шектейді, ... ... ... жеке ... ... ... мүддеден жоғары қояды.
2. Құқықтық сана мемлекет қабылдаған нормативтік-құқықтық кесімдерден өзінің көрінісін табады.
3. Қоғамда ... ... ... ... құқық қолдану процесінде ерекше рөл атқарады, әділеттілік пен әділетсіздікке барудың айқын ... ... ... ... лауазымды тұлғаның жеке адамнан пара алуы, бюрократияға жол беруі ақпараттық араластықтың нәтижесінде бүкіл ... ... ... дағдарысқа ұшыратып, нигилистік көзқарас қалыптастырады.
4. Құқықтық сана құқық бұзушылықпен күресудің, оның алдын алудың мүмкіндіктерін тудырады. ... сана ... ... ... ... ... ... тәртіп те нығая түседі.
2.1. Құқықтық сана қызметі және элементтері;
Құқықтық сана қоғамдық сананың бір түрі, бөлігі болып саналады. Басқа саналардың түрлеріне ... ... ... ... ғана тән ерекшеліктері бар:
1. Құқықтық сана мемлекетте қалыптасқан құқықтық жүйе әділ сот қызметтерінің айнасы болып ... ... ... ... ... ... әділеттілігін немесе оны қолдану барысындағы заңсыздық пен бассыздықтан туындайтын әрекеттер мен ... ... сана ... ... өткізіп баға береді. Соның нәтижесінде индивидтердің мемлекеттегі әділеттілікке деген ... ... ... сана ... тапқа бөлініп, мемлекет пен құқық пайда болғанда қалыптасады және әртүрлі мағындағы қасиеттерге ие болады. Мысалы, құл иеленуші ... құл ... ... ... ... ... ... басып жаншу, баю сияқты ұғымдармен уланған болса, керісінше, құлдардың құқықтық санасының негізгі ... -- ... ... бостандық (Мысалы, б.ғ.дейінгі I ғасырдағы Римдегі Спартак, б.ғ.дейінгі I-II ғасырлардағы Қытайдағы және ... және т.б. ... ... көтерілістер). Таптық қоғамда сана да таптық сипат алады.
3. ... сана ... ... ... ие ... Мемлекеттегі саяси процестер мен бағыттар әрқашанда құқықтық ... ... ... ... ... өзі ... жүргізіліп отырған саясатқа тәуелді. Мысалы, сталинизм кезінде саясат тоталитарлық жүйені және жеке адамның басына ... ... ... ... ... ... кұқықтық сана сол саясаттың тікелей әсерінен халықтың ... ... ... ... ... ... ... сіңірді. Фашизм де сондай сана қалыптасты.
4. Құқықтық сана қоғамның қондырмасынан орын тебеді, оның ... ... ... эстетикалық, теориялық, кәдімгі, діни, этикалық саналардың түрлері мен тығыз байланыста қалыптасады және дамиды. Бірақ, бір сананың түрі құқықтық санаға мол әсер етуі ... ... ... индивидтің құқықтық санасы непрогрессивтік, нерегрессивтік, неконформистік, нениглистік және ... ... мен ... ... ... сана ... қоғамдық сананың формасы ретінде қабылданған адамдарды (мемлекеттегі ... ... ... қағидалары мен мәніне әділ сотқа және тілегіндегі құқыққа деген идеялар, теориялар және сезімдердің ... ... ... ... ... жеке адамдардың меншікке деген қатынастары құрайды. Сонымен ... ... сана ... ... ... ... толыққанды дәрежеде әрекеттестікте болады. Атап айтқанда, әрекеттестік пен қарым-қатынастық бұзылған жағдайда бүкіл құқықтық реттеу дағларысқа үшырауы әбден мүмкін. ... ... ... ... мынандай әсері бар:
1. Құқықтық сана құқық жасау процесіне белсенді ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қызметтегі лауазымды тұлғалардың құқықтық саналары неғұрлым ... ... ... сапалы заңдар қабылданады, субъектизм мен лоббизмді шектейді, жалпы ұлттық мүддені жеке топтық, таптық, партиялық мүддеден жоғары қояды.
2. Құқықтық сана ... ... ... кесімдерден өзінің көрінісін табады.
3. Қоғамда қалыптасқан құқықтық сананың деңгейі құқық қолдану процесінде ерекше рөл ... ... пен ... ... ... барометрі. Мысалы, мемлекеттік қызметтегі лауазымды тұлғаның жеке адамнан пара ... ... жол ... ... араластықтың нәтижесінде бүкіл халықтың құқықтық санасын дағдарысқа ұшыратып, нигилистік көзқарас қалыптастырады.
4. Құқықтық сана құқық бұзушылықпен күресудің, оның ... ... ... ... ... сана деңгейі жоғары болған сайын мемлекеттегі қоғамдық тәртіп те нығая түседі.
Басқа тіршілік иелерінен адамдардың айырмашылығы -- олардың еркі мен ... ... ... ... ... ... мұрат секілді құбылыстардың көмегімен адамдар бір-бірімен қоғамдық қатынастарға барады. Қоршаған орта, дүние тек қана ... ... ... қана ... сол адамдардың санасы мен еркінің, еңбегінің негізінде өзгеріске ұшырайды. Сондықтан адамнын айналадағы шындыққа деген құндылық қатынасы қоғамдық және жекелік (даралык) сана ... ... ... формаларына құқық, мораль, ғылым, өнер, идеология, дін т.б. жатады. Аталған қоғадық ... ... ... ... қыр-сырын өзінше танып, сол ортаға, құбылысқа байланысты өзінің қатынасын қалыптастырады. Мысалы діннің қоғамдык, сананың басқа формаларынан айырмашылығы сонда, ол бізді ... ... ... діни ... не ... ... байланыстырып түсіндіреді.
Құқықтық сана қоғамдық сананың бір формасы бола отырып құқықтық құбылыстар мен үрдістерді ұғына отырып, олардың өзгеруін бейнелейді. Құқық арқылы ... ... және ... ... ... байқалады, сондықтан құқық өзіне тиісті белгілі бір қатынасты ... ... ... деген көзқарас болымды, дұрыс, яғни тұлға қоғамдағы құқықтын орнын, маңызын ... ... ... ... ... оған ... ... білдіреді. Керісінше, құқықтың қоғамдағы маңызын жоққа шығару, оның қажет емес екендігін, пайдасының жоқтығын дәлелдеуге тырысқан көзқарастар да болады.
Кұқық әуел баста ... ... және ... ... ... ... ... ретінде, адамдардың әділеттілік ұғымына негізделген құқықтық нормалар, зандар жайындағы ниеттерінен барып қалыптасады. Әділеттілік деген бұл жерде ... ... және ... ... келісім деп түсініледі. Сөйтіп қоғам дамуының объективті қажеттіліктерін бейнелей отырып құқықтық сана құқықтың қайнар көзі болып табылады.
Құқықтық сана, құқықтық мә - ... және ... тәр - бие ... ... ... - ... ... басты қағидасына айналуы тиіс.
Құқықтық сана дегеніміз - тұ - л - ... ... не - ме - се ... құқық нор - - ма - ла - рына деген көзқарас - та - ры мен ... олар - ға ... баға беру ... - дік - ... жи - ын - тығы болып та - былады.
Бұдан құқықтық сананың не - ... ... ... және идея жиынтығынан құра - латынын көреміз. ... құ - қық - тық ... ... - тағы құқық нормаларын же - тіл - діруге, жаңа құқықтық норма - ларды қабылдау қажеттілігінің деңгейін, сезімін білдірсе, құ - ... идея ... ... өз ... ... нәти - жесінде адам, қоғам, мемлекет мүддесі үшін қажетті құқық ... ... қа - жет - ... білдіреді.
Құқықтық сана сезімнің бас - ты мақсаты - адам, азамат, қоғам ... ... ке - ле - тін, ... мүдделерін қа - на - - - ... ... нор - - - - - ма - - ... ортақ игілік үшін қа - былдау қажеттілігінің не - гіз - гі бастамашысы болып табы - ... ... мәде - ниет ... - ... ... білу, толық түсіну, оларды бас - шылыққа ала отырып, адам - зат - тың ортақ мүддесіне ... іс - ... ... ... санасы олардың мінез-құлқында көрініс табады. Құқықтық мінез-құлық түсінігі құқық ... да, ... да, ... да ... ... ... ... табылады. Өйткені оны қоғамда өмір сүретін құқықтық нормаларға қатысты тұлғаның әлеуметтік мінез-құлқы деп түсінеді. Сонымен бұл ... ... ... ... ... ... онымен бірдей емес, өйткені құқық саласына қатысы жоқ (мысалы, адамгершілік, эстетикалық, діни) нормативті мінез-құлық та бар. Екінші жағынан, құқықтық және ... ... ... ... қиылысады, себебі мінез-құлық қоғамдағы қолданыстағы құқықтық нормаларға сәйкес реттеледі. Құқықтық мінез-құлықтың ... ... оның ... ... ... ... қиындықтар келтіреді. Осы кезге дейін мамандар бірыңғай ұстанымға келген жоқ. Қазіргі құқық ... ... ... (Современная социология права. М. 1995. С. 164-105. Юридическая социология М . 2000. С. 156-157) ... ... ВН. ... В.П.пікірлеріне қарағанда, құқықтық мінез-құлық - бұл индивидуальдық және ... ... ... ... ... және ... салдары бар өздерінің санасы мен еркіне бағынышты әлеуметтік мәні бар ... Бұл ... ... бар ... мінез-құлыққа тиісті сипаттамаларды жинай отырып, басқа әлеуметтік мінез-құлықтан құқықтық мінез-құлықты ерекшелейді. Құқықтық мінез-құлық -- ... ... ... және ... екі түрін қамтитын өте кең ұғым. Заңды мінез-құлыққа қоғамдағы қолданыста жүрген құқықтық мінез-құлыққа тән мінез-құлықты айтамыз. Ал ... ... ... ол ... ... нормаларға қайшы мінез-құлықтар болып табылады. Заңды мінез-құлыққа тән құқықтық мінез-құлық үш түрге бөлінеді. Бірінші, объективті-заңды мінез-құлық. Бұл азаматтың құқықтық ... ... ... ... яғни оны ... және ... деп ... түсінуімен байланысты. Ал ситуациялы-заңды мінез-құлық туралы субъект құқықтық нормаларды айтады, бірақ сеніммен істемейді, нақты жағдайға қарап істейді (мысалы, ... ... ... ... ... міндетті түрде жазаланатын жағдай, болмаса құқықтық мінез-құлық тиімдірек болғанда). Заң тыңдаушылық мінез-құлық деп азаматтың мүдделері құқықтық норма ... ... ... де оны сақтауын айтады. Өз кезегінде ... ... ... ... ... ... ... заңды бұзу әдейі жасалынбай, ол әр түрлі себептермен болады, сондай-ақ ол әдейі және ... ... ... Заңды мінез-құлықтың ерекше негізгі белгісі оның құқықтық нормалармен байланысты болуы, құқықтық реттеуге ... ... ... деп ... ... ... ұрықсат етілген нормалармен қарастырылса, ал заңсыз мінез-құлық тыйым салынған нормаларға қатысты. Екі заңды мінез-құлықты біріктіретін жалпы белгілерге мыналарды ... ... ... кез келген заңды мінез-құлықтың әлеуметтік мәнінің болуы. Заңды деп ... ... ... ... ... ... әлеуметтік мәні бар мінез-құлқын айтамыз. Мінез-құлықтың әлеуметтік мәні ... ... ... ... қатынастарына, субъектінің мәртебесіне және оның мүдделерінің жүзеге асуына әсер ететін мінез-құлықта жатыр. Мінез-құлықтың ... мәні ... ... ... ... рөл атқаруына қарамай әрекет етуші субъект беріп отырған субъективті-психологиялық мәнге ... келе ... ... ... қатар заңды деп жауапкершілігі жоғары ересек адамның ... ... ... айтады. Заңды мінез-құлықтың үшінші белгісі заңдық құжаттармен - заңдармен, заңдық актілермен, қаулылармен және ... ... ... ... ... ... ... бойынша құқықтық мінез-құлық - заңды және заңсыз мінез-құлық ... екі ... ... бөлінеді. Бұл белгі төртіншімен тығыз байланысты: азаматтардың заңды мінез-құлқын құқық қорғау органдары арқылы мемлекет тікелей ... алып ... ... ... болу және оны жүзеге асыратын арнайы тетіктерінің болуы заңды мінез-құлықтың кепілдігі және заңға қайшы мінез-құлық үшін заңдық жауапкершіліктің құқықтық ... ... ... ... ... ... ... заңды мінез-құлық азаматтың жеке ісі бола алмайды: мемлекет оның ... ... ... араласады. Осымен байланысты заңды мінез-құлық әлеуметтік, экономикалық, құқықтық, ұйымдастырушылық және басқа кепілдіктермен қамтамасыз етіледі, ал субъект үшін құқыққа қарсы ... үшін ... ... - ... құқықтық санкциялар қарастырылады. Заңды мінез-құлықтың объективті және субъективті қырлары болады. Субъективті қырларға - субъектінің ... ... мен оның ... сезіну дәрежесі мен сипаты жатады. Объективті қырларды субъектінің іс-әрекетінің құқықтық нормаларға ... ... ... және ... мінез-құлық құқықтық өзара іс-әрекетте және құқықтық қатынаста жүзеге асады. Бірақ олардың арасында принципті айырмашылықтар бар. Алдымен олардың әлеуметтік мәні ... Егер ... ... ... ... нығайтуға, қоғамның бірлігі мен интеграциясына ықпал етсе, заңсыздық өзінің табиғаты жағынан бұзуға ыңғайлы және бүкіл қоғамдық қатынас жүйесінің берекесін кетіреді. ... ... ... және ... ... ... құқықтық сипаттарымен де айырылады. Заңды мінез-құлық ... ... мен ... ... ... делінсе, заңсыз мінез-құлық заңдық жағынан тыйым салынған және міндеттемелерді бұзғаны үшін тыйым салатын нормалар ... ... ... бұл ... ... заңды мінез-құлықтарды мемлекеттік реттеу мен бақылаудың ... да ... Егер ... ... мадақталып жатса, заңсыздық - тиісті жазаланады. Заңды және заңсыз мінез-құлық қоғамдық өмірдің барлық саласында ... ... ... жеке ... да ... ... толы, кейде олар қарама-қарсылыққа айналып жатады. Тәжірибе көрсеткеніндей, осы ... ... ... оның ... қылмыстар өте көп. Заңдылықты ынталандыра, заңсыздыққа тиісті шара қолдана отырып, ... ... және оның ... ... ... ... әлеуметтік орнықтылықты, тәртіпті және жалпы мойындалған құндылықтар мен өзара іс-қимыл ережелерін қорғайды 2.2. ... ... ... - белгілі бір мемлекеттік діни, этникалық қауым мүшелері қабылдаған, олардың қызметін реттеу үшін ... ... ... ... ... мінез-құлық қалыптары, құқықтық дәстүрлер жүйесі. Бір мемлекет шеңберінде бірнеше құқықтықмәдениет болуы мүмкін. Әсіресе бұл көп ... көп ... ... тән. Көп ... ... ... ... салт-дәстүрлік құқықтық мәдениеттен басқа орыстардың, т.б. ұлттардың әдет-ғұрыптық, салт-дәстүрлік құқықтық мәдениеті, мұсылмандық, христиандық, т.б. діни құқықтық мәдениет қалыптасқан.
Құқықтық мәдениет -- ... ... ... ... ... Бұл күй ... актілердің, құқықтық және құқық қолданушылық қызметтің қаншалықты деңгейде ... ... Осы ... күй тұлғаның құқықтық санасын, құқықтық дамуын, оның жүріс-тұрыс еркіндігі дәрежесін, мемлекет пен тұлғаның ... ... ... де білдіреді. Және де бұл күй қоғам дамуына және қоғамның тіршілік ету жағдайларына ықпал ... ... ... қол жеткізілген деңгейін де көрсетеді.
Тұлғаның құқықтық мәдениеті - құқықты білу, ... ... және ... ... ... ... Ал ... өзі құқықтық ұйғарымдарды жете түсініп барып орындаудан білінеді (көрінеді).
Құқықтық мәдениет (кең ... ... ... ... ... жасау үстіндегі заң қондырғысы компоненттерінің жиынтығы жөне құқық жөнінде, оның жүзеге асырылуы туралы, мемлекет органдарының, лауазым иелерінің іс-әрекеттері жөнінде адамдардың ... ... мен ... ... (тар мағынада) дегеніміз тұлғаның құқық туралы ой-пікірлері, сезімдері мен пайымдаулары және де саналы түрдегі қажеттіліктері. Осы қажеттіліктер тұлғаның құқыққа сай ... ... ... ... ... ... халықтың құқықтық мәдениетінің даму процесінен ажырағысыз. Бұл өз кезегінде дамыған азаматтық қоғам құруға ықпал етеді. ... ... ... ... ... ... жеке бас ... негізінде өшпейтін әлеуметтік құндылықтар ретінде қарау орын алуы тиіс. Азаматтардың құқықтық мәдениетінің жай-күйі оның ... ... ... бірі ... ... ... ... мәдениетін арттыру, құқықтық санасын дамыту - тәуелсіз, демократиялық және құқықтық мемлекет құруға ықпал ететін ... ... ... маңызды өлшемдері. Қоғамның құқықтық мәдениетін арттырмай, ... ... ... аса құрметтеуге тәрбиелемей, оның ережелерін күнделікті өмірге енгізуге тікелей әрі белсенді қатысу дайындығын қалыптастырмай экономикалық, саяси және әлеуметтік міндеттерді ... шешу ... ... ... ... Президентінің 2003 жылғы 14 мамырдағы N 14-622к тапсырмасына, Қазақстан Республикасы Президентінің 2002 жылғы 20 қыркүйектегі N 949 ... ... ... ... ... ... тұжырымдамасына сәйкес 2004 жылғы 24 желтоқсанда Құқықтық түсіндіру жұмысы, құқықтық мәдениетті қалыптастыру, азаматтарды құқықтық оқыту мен тәрбиелеу ... 2005 - 2007 ... ... бағдарлама қабылданды. Еліміздің барлық өңірінде осындай бағдарламалар қабылданған болатын. Бағдарламаны іске асыру мынадай негізгі ... ... және ... іске ... ... сабақтастық; жүйелілік; атаулы бағыттылықты сақтай отырып, ауқымды ұйымдастырушылық шаралар кешенін орындауды көздеді. 2007 жылы ... ... ... ... осы ... қабылдануымен құқықтық мәдениетті қалыптастыру, азаматтарды құқықтық оқыту мен ... ... ... оң ... көрсетті. Аталмыш жұмысты үйлестіру қажет деген түсінік қалыптасты. Осы бағыттағы тәжірибе зерделеніп, республика азаматтарын жүйелі ... ... ... әрі ... нысандарын, сондай-ақ жүйелі әдістерін әзірлеу мақсатымен өткізілген ... ... ... ... мен міндеттері
Бағдарламаның мақсаты Қазақстан Республикасы азаматтарының құқыққа сай мінез-құлқына қол жеткізу болып табылады. ... ... қол ... ... ... жұмысы саласында мынадай міндеттерді шешуге ықпал етеді: Қазақстан заңнамасын ... ... ... мемлекеттік қызметшілердің және жалпы халықтың құқықтық сауаты деңгейін арттыру; ... ... ... өзара іс-қимыл жасау, құқықтық түсіндіру жұмысында дүниежүзілік "ИНТЕРНЕТ" желісін қоса алғанда, жаңа ақпараттық технологияларды пайдалану; ... ... ... және ... ... ... ... мәселелері бойынша ғылыми зерттеулерді жандандыру.
Бағдарламаның негізгі бағыттары және оны іске асыру тетігі
Қоғамда құқықтық мәдениетті ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылатын нормативтік материалдың сапасымен; азаматтық қоғамның құқықтық нұсқамаларды саналы түрде ... ... ... және ... іске ... ... ... қызметімен байланысты. Алға ... ... қол ... үшін ... ... ... ... жүргізу, құқықтық мәдениет деңгейін арттыру, мектепке дейінгі мекемелерде және барлық үлгідегі оқу орындарында құқықтық оқыту және ... ... ... құқықтық білімдерін көтеру жолымен Қазақстан Республикасы азаматтарының құқықтық мәдениетінің, санасының деңгейін одан ... ... ... ... ... ... ... іске асыру мақсатында: мемлекеттік органдардың құқықтық көмекті ... ... ... және ... заң ... ... мәселелері бойынша қызметін үйлестіру; ... ... ... ... ведомстволық бағынысты ұйымдарының, аумақтық органдардың құқықтық насихат және заңнаманы түсіндіру мәселелері бойынша жұмысын ... ... және ... ... ... жүзеге асыру, құқық қолдану практикасын қорыту және реттеу, сондай-ақ құқықтық түсіндіру ... ... ... ... көрсетудің және халыққа заң қызметін көрсетудің өзекті мәселелері ... ... ... ... органдармен, қоғамдық бірлестіктермен және бұқаралық ақпарат құралдарымен құқықтық көмекті ұйымдастыру және заң қызметін көрсету, құқықтық түсіндіру жұмысы, құқықтық оқыту және ... ... ... ... құзыреті шегінде өзара іс-қимылды жалғастыру қажет.
Құқық мәдениеті ресми-идеологиялық құбылыс ретінде жеке адамның саяси және құқықтық сана-сезімінің, олардың құндылықты-нормалық кешенінің, сонымен ... ... ... ... мен ... қалыптасуына және дамуына мемлекет пен қоғам арқылы бағытталған. Бұл ықпал айқындалған құқықтық көзқарастарды, рухани байлық, қазыналарды және т.б. ... ... ... мен ... ... ... ... мен мүлдем өзгеруі, жеке тұлғаның, әлеуметтік топтың, бүкіл қоғамның құқықтық ... жаңа ... ... құндылықтарды және т.с.с. көнерген құқықтық таптаурындарды, үлгілерді, көзқарастар мен құндылықтардың бөлшектерін енгізу арқылы жүзеге ... ... ... ... мәдениет тұтас құқықтық жүйе сияқты құқықтық нормаладың және адамның шынайы мінез-құлқының ... ... мен ... сәйкес келуімен, құқықтың әлеуметтік тиімділігіне жетуімен сипатталады. Демек, құқықтық мәдениеттің интеграцияланған, яғни кіріктіріліп дарытылған қасиеттері нормалық ... ... ... Оның ... - ... ... белсенді енуі, қалыптасқан ұстанымдарға ықпал жасауы, ұжымдары мен әлеуметтік топтардың мүшелерін ілгерішіл нормалардың, олардың құкықтық жүріс-тұрысына қажеттілігін түсінуге бағыттау болып ... ... ... ... жеке адам мен ... ... бірлестігінің бірыңғай жүйесіне кіруін қамтамасыз етеді. Бірақ ... ... ... жағдайы ресми ұстанымдары мен мұрат тұтушы үлгілерінен елеулі ... ... ... ... білімнің деңгейіне байланысты оған жеке адамның, әлеуметтік таптардың тарапынан қарым-қатынастары да сәйкестелінеді. Құқықтық мәдениеттің мазмұнының ... ... ... ... ... ... тән мәдени қазыналары, түсініктері мен мұраттары жатады. Жеке ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтенуін, құндылықтар жүйесін орнатуын мен өнегелі жүріс-тұрысының қалыптасуын қамтамасыз етеді. Қоғамның ... ... ... әлеуметтену үдерісіне жалпы тәрбие, мәдени кұндылықтармен катар арнаулы кұқықтық тәрбие, құндылықтар әсер етеді. Бүгінгі өркениетті қоғамдарда ... ... пен ... ... ... сай ... ... теледидар, бұқаралық ақпарат құралдары және басқа әлеуметтік институттар өз міндетіне қатысты қызметті ұйымдастырады. Қазақстанда бірте-бірте осы арнаға ... ... ... беру ... ... ... Дегенмен адамдардың әлеуметтік-құқықтық белсенділігіне, саяси-құқықтық мәдениетіне, құқықтық санасын қалыптастырудың объективті және субъективті кедергілер, қиыншылықтары аз ... ... Орта ... ... ... экономикалық университеттері сияқты жоғары оқу орындарында өткізілген сауалнамалардың нәтижелері көрсеткендей, студенттердің азаматтық қоғам жөніндегі ... әлі ... ... 15-20%-ы ғана бас белгілерін, мазмұнын ашып береді. Ал ... ... ... ... ... хабардар болуы мен саяси-құқықтық мәдениеті орташадан төмен. Студенттердің өздері жалпы білім алу барысында ... 65-70% ... ... ... 15-16%-ы ғана оны өмірде қолдануы мүмкін дейді, ал ... ... ... ... ... ... ... екенін көрсетті. Ал басқа сұралған жастар құқықты құрметтеудің, білуге талпынудың өте ... ... ... ... де ... Мысалы, біздің құқықтық жүйе адам құқын қорғауы өте ... ... ... ... оған ... жоғын, 25-30%-ы адам құкығының қорғалу кепілдігі оның ... ... ... ... Ал халықтың 45-48%-ының Ата Заңды құрметтеуі орташадан төмен. Студенттердің басым көпшілігі құқықты жоққа шығарудың негізгі себебі ретінде оның ... не ... ... не ... ... деп ... Бұл ... Рим заңгерлерінің пайымдауының дұрыстығын дәлелдейді. Олардың қағидасы бойынша заңның жоқтығынан гөрі заңның әрекетсіздігінің зияны басым деп ... ... ... ... В.М. ... жазғандай: деген пікірді ұстанады. Бұл өтпелі кезеңде әкімшілік және ... ... кең ... ... Ал осы ... ерекше аномиялық әлеуметтік-мәдени ахуал қалыптасады. Құқықты жоққа шығарушылық әлеуметтік нигилизмнен туындайды. Біздің өтпелі қоғамда әлеуметтік-құқықтық ... орын ... ... жолқ ... Кең өріс ... ... ... заңдарды алғашқы болып билік басындағылардың, құқықты қолданушылардың өздерінің бұзуынан басталады. Құқық бұзушылық басқару орындарында бастау алса, ... пен ... ... ... кең етек ... онда ... заңға, құқықтық нормаларға сенімсіздігінің төркіні белгілі. Осындай құқықтық теңсіздіктен, одан қорқу, оған енжар қарау сияқты құбылыс көпшіліктің заңды жек көруін, ... ... ... ... ... Бұл әлі де ... ... институт ретінде мұқтаждығының жоқтығын көрсетеді. Яғни құқықтық институттың дәнін еккенмен, оның жемісін көру ағартушылық жұмыс, білім ... ... ... және ... ... мәуелі ағашын көп жылдар баптауды, төзімді қамқорлық жасауды талап етеді. Бұл әлеуметтік-экономикалық қажеттіктен шығарылған заңдарды дұрыс жазып қана ... оны ... ... ... ... Ал егер де ... азаматтарымыздың басым көпшілігі өз құқықтарын қорғауға енжарлық пен парықсыздық танытса, ол әлеуметтік ... ... ... ... бейнеленгенінің дәлелі.
2.3. Құқықтық негилизм;
Құқықтық мәдениеттің антиподы құқықтық нигилизм болады; нигилизм (немқұрайдылық - қоғамда құқық пен ... ... ... ... ... ... ... олардың әлеуметтік реттеуші рөлін жете бағаламаудан көрінеді.
Құқықтық нигилизм -- құқықтың әлеуметтік және ... ... ... ... оны ... ... ... ең жетілдірілмеген тәсілі деп санайтын қоғамдық ой-пікірдің бағыты мен бағдары болып табылады. Құқықтық нигилизмнің (немқұрайдылықтың) бірнеше түрі бар, ол құқықтың рөлі мен ... ... ... (немқұрайдылықпен) қараудан оған (құқыққа) толығынан сенбеу және құқықты ешбір дәлелсіз теріске шығарып мойындамауға ... ... ... ... түрлері болады.
Құқықтық нигилизмнің (немқұрайдылықтың) көріну түрлері:
1. Қоғамдағы бар ... мен ... да ... құқықтық актілерді қасақана тікелей бұзу.
2. Жаппай, барлық жерлерде заңдық ұйғарымдарды сақтамау, орындамау.
3. ... ... ... ... ... ... ... саяси, идеологиялық және прагматикалық пайдалылыққа әдейі ауыстырып жіберу.
5. Адам құқықтарын бұзу, әсіресе адамның өмір сүруге құқықтылығын, ... мен ... ... ... ... және тағы ... да құқықтарды бұзу.
6. Құқықтық формалды талаптар мен құқықтық шындықтар арасының алшақтығы, мұндағы талаптардың орындалмай қалуы.
Құқықтық нигилизмді ... ... ... жолдары - азаматтардың жалпы және құқықтық мәдениетін көтеру, олардың имандылық өнегелік және ... ... ... ... ... ... ... құқық бұзушылықтардың алдын алу, сөйтіп барлық қылмыстарды азайту; заңдылық пен құқықтық, мемлекеттік ... ... ... ... құрметтеуі мен оларды барлық мүмкіндіктерді қолданып қорғауына қол жеткізу; халыққа жаппай құқықтық білім беру және тәрбиелеу ісінбіліктілігі жоғары әрі өз ... ... жан ... ... ... тұлғалар категориясынан ғана маман заңгерлерді даярлау, олардың кәсіпқойлығын арттыру; құқықтық реформаны әрі ... ... ... ... ... ... асқынған әлеуметтік, экономикалық, саяси, рухани, өнегелік дағдарыстан алып шығу.
Еліміздегі құқықтық нигилизмнің бұқаралық сипатқа ие болуына себеп болған негізгі жағдай ... ... ... ... ... отыр.
Бүгінгі қоғамда қарапайым қоғам мүшелері арасында құқыққа деген көзқарастың ... ... ... ... ... ... ... сананың өрістеуіне жетелеуде. Нигилизмді адамдар арасындағы қарым-қатынасты ұтымды реттеу құралы ретіндегі құқықтың ... ... ... ... ... ... ... қатынас субъектілерінің құқықты айналып өтуді құқық талаптарын орындаудан қарағанда тиімді ... елде ... ... рэйдерлік, құқық талаптарын мойындамаушылық, жауапсыздық сияқты негативтік салдарларға ... ... өз ... ... ... саясатты қайта қарастыру, осыған байланысты қоғамды басқару жүйесінде жүйелі өзгерістер енгізу қажеттігін алға тартады. Жалпы қоғамда тыныштық пен ... ... ... ең алдымен сол қоғам мүшелерінің құқыққа деген оң көзқарасының нәтижесі болып табылады. Осы себептен де мемлекет ... ... ... ... байланысты оң нәтижелерге қол жеткізуге мүдделі болуы тиіс.
Әр мемлекетте қоғамның құқықтық сауатын арттыру, осы бағытта әртүрлі үгіт-насихат жұмыстарын жүргізу, БАҚ ... ... ... ... қоғам мүшелерінің құқық талаптарын орындауға мүдделілігін арттыру бойынша үздіксіз шаралар ұйымдастырылады. Бірақ, олардың тиімділігі сол мемлекеттегі биліктің ұстанымдарының қоғам ... ... ... сол себептен кейбір мемлекеттер әлі де болса қоғамға қатысты құқықты орындауға байланысты репрессивті ... ... ... ... ... әлеуметтік маңызын жоққа шығару, құқыққа, заңдарға, құқықтық тәртіпке деген құрметтің болмауы бүінгі нигилизмнің басты сипаттары. Сонымен бірге, әртүрлі ... ... ... және ... ... ... орын ... құқыққа деген немқұрайлылық, менсінбеушілік, сенімсіздік көрсету сияқты қатынастар да нигилизмнің көрінісі болып табылады. Нигилизм екі ... орын ... ... ... ашық түрде жоққа шығару, оның қағидалары мен нормаларын ескерусіз қалдыру; екіншісі, құқықты ... біле ... ... өз мақсатына пайдалану. Қазіргі қоғамда халықтың кей бөлігі құқықты жоққа шығарып, оған мойынұсынғысы келмесе, екінші бөлігі сол құқық нормаларын мұқият ... ... ... өту ... ... ... ... тек қарапайым халық арасында ғана емес, сол құқықтың жүзеге асырылуын қадағалайтын мемлекеттік қызметшілер арасында да өрістеуде.
Бүгінгі еліміздегі ... кең өріс ... ... ... өз ... ... ол ... еліміздің бір қоғамдық формациядан екіншісіне еш даярлықсыз өтуімен байланысты болды. ... бұл ... бір ... ... ... өмір ... қоғам үшін үлкен қиыншылықтар тудырды. Өздері үшін мызғымас саналған қағидалардың жоққа шығарылуы, бұрынғы ... ... ... ... жаңа ... ... мемлекеттік меншікке негізделген шаруашылықтың жеке меншікке ырықсыз өткізілуі қоғам мүшелері арасында жаңа қалыптасқан құқыққа деген сенімсіздікті, қабылдамау сезімін ... да ... тек ... режимде өмір сүріп, не істеу қажеттігін мемлекеттің көрсетуімен біліп үйренген тұрғындар үшін еркін түрде өз құқықтарын жүзеге ... ... ... олардың сол құқықтарды жүзеге асыруға жаңаша ұстанымдарын қалыптастырды. Бұл ұстанымдар ... ... ... ұштаса алмауда, басты себеп, адамдар өз құқықтарын біле отырып міндеттер ... ұмыт ... ... сол құқықтарын жүзеге асыру жолында заңға қайшы тетіктерді пайдаланады.
Еліміздегі құқықтық нигилизмнің бұқаралық ... ие ... ... болған негізгі жағдай қабылданған заңдардың сапасының төмендігі болып ... ... ... ... ... ... О.Мұхамеджанов та бұл жайды жасыра алмаған еді, .
Қабылданған заңдардың қоғамдық қатынастарды реттеуде қауқарсыз болуы, алдын-ала орын алатын ... ... ... ... ... ... қабылданбастан жатып өзгерістер мен толықтыруларға ұшырауына алып келуде. Сонымен қатар, кейбір ... ... ... жаңа ... түрлерін айналымға енгізгенімен ол қатынас түрлері халыққа бұрын таныс ... ... ... салдарынанан көптеген тұрғындар жағымсыз жағдайға душар болды, нәтижесінде халықтың ... ... ... ... ... N 2723 ... мүлік ипотекасы туралы заңды келтіруге болады). Мұндағы кемшіліктердің орын алуы парламенттің де, үкіметтің де кәсібилік қағидасына негізделіп жасақталмауында ... ... ... жасақталатын заң жобалары тек өзге елдер тәжірибесіне негізделмей жергілікті ... ... ... ... зерттеу жүргізіліп, сол зерттеу нәтижелері талқыланған соң ғана парламентке ... ... ал ... ... түскен заң жобаларының сапасын арттырып, толықтырып, байыту үшін ондағы депутаттардың басым бөлігі заңгерлер болуы керек.
Екіншіден, елдегі ... ... ... ... ... ... яғни ... бір істер бойынша нақты жазаға тартылуы тиіс адамдардың олардың нақты бір үлкен қызметтегі туысының болуы немесе ақшасының болуы нәтижесінде ... ... ... ... ... орын алуы қоғамда құқыққа деген сенбеушілік, жек көру сезімдерін тудыруда. деген қағиданың тәжірибеде керісінше жүзеге ... ... да ... ... ... таяз ... үшін ... мысал болуда. Мұндай көзқарастар әсіресе, жер кодексінің қоғамдық ... ... ... ... орын ... жер ... байланысты даулар негізінде көптеп орын алуда, нақты елді мекендер маңындағы жер телімдерінің сол тұрғылықты халықтың еш қатысынсыз өзге адамдардың басына ... сол ... ... ... ... ... ... 10 соток жердің берілмеуі халықтың наразылығын тудыруда.
Соңғы жылдары мемлекеттің шет елдік фермерлерге жерді жалға беретіндігі ... ... ... ... ... ... ... наразалықты арттыра түсті. Халық арасында ақшасы бар немесе күшті тірегі бар адамдардың ... ... өтіп ... ... қылмыс жасай отырып жауапқа тартылмауы, белгілі бір мемлекетпен ... ... ... ... ... үймен қамту бағдарламасы және т.б.) өзге адамдар тарапынан тек айналыстағы заңдарға ғана емес елдегі билік жүйесіне деген наразылық сезімдерін ... ... ... ... өту тетіктерін қарастыруға жетелеуде.
Үшіншіден, басқару аппаратының елдегі заңдарды өз мүддесіне ... ... өзін ... мемлекет ретінде орнықтырушы мемлекетте жоғары дәрежелі заң актілерінің билік мүддесіне сай түрлі өзгерістерге ... ... ... сол ... ... ... сезімінің төмендеуіне алып келеді. 1995 жылы 30 тамызда бүкілхалықтық ... ... ... он бес жыл ішінде (7 қазан 1998 жылы, 21 ... ... 2 ... 2011 жылы) үш рет өзгертулер мен толықтырулар ... сол ... ... ... ... оның да ... ... сияқты өзгермелі сипатын көрсетті. Мұның өзі Конституцияның мызғымастығына сенімді төмендетті деуге болады.
Төртіншіден, мемлекеттік ... ... өз ... ... ... бұл ... нарықтық қатынастарды орнықтырумен байланысты орын алған жағымсыз көзқарас болды. Кәсіпкерлік саласындағы құқықты қабылдамаушылыққа ... ... ... ... ... ... ... түріне жатқызылғандығы себеп болды. Ең алғашында кәсіпкерлікті қоғам жат қылық ретінде қабылдады, уақыт өте келе оған еті ... шет ... ... ... ... өз ... түсті. Ендігі жерде кәсіпкерлер мен мемлекеттік органдар арасында жиі түсініспеушіліктер туындай бастады. Оған себеп, әртүрлі деңгейдегі мемлекеттік қызметкерлердің өз ... ... ... ... кәсіпкерлерге қысым көрсете отырып, оларды өз мүддесіне сай әрекет жасауға итермелеуі болды.
Мұндағы басты мәселе, мемлекеттік қызметкерлердің ... ... ... ... ... ... өз мүдделеріне сай пайдалануға ұмтылысы болды, мұндай жағдайда кәсіпкерлер де мемлекеттік ... өз ... ... ... ... ... жөн көруде. Кейбір қылмыстық элементтердің кеден арқылы елімізде тыйым салынған ... ... ... ... күмән тудыратын азық-түлікті еш тексеріссіз өткізіп саудаға салуы, оларды кеденнен кедергісіз өткізген мемлекеттік қызметшілердің ешқандай жаза тартпауы ... ... ... жол ... ... ... мемлекет тарапынан көтерілген бастамалардың көпшілігінің аяқсыз қалуы, салынған құрылыстардың сапасыздығы, кейбірінің аз уақытта қирап қалуы, ... ... тек ... үшін ... ... ... жабылып жатуы, ең сорақысы мемлекетке келтірілген орасан зор зиян үшін ешкімнің жауапқа тартылмауы заңдылық қағидасына ... ... ... алып ... ... ... құқық нормаларын өз мүдделерін қанағаттандыруға пайдалануы қоғамдық өмірдің өзге де салаларында көптеп ... таба ... ... ... ... сот ... шығару, кеден ісі, мемлекеттік қызметке кіру, мемлекеттік тендерлер, мемлекеттік тексерулер, мемлекеттік жәрдемақы, төлемақы тағайындау және т.б. ... ... ... ... жоғары лауазымды қызметтерді атқарған тұлғалардың өз өкілеттіктерін асыра пайдалануы, соның нәтижесінде қылмыстық жауапкершілікке тартылуы, кейбірінің еш жауапкершіліксіз шет ... ең бай ... ... толықтыруы мемлекеттік қызметшілер арасында да, қарапайым тұрғындар арасында да мемлекеттік қызмет турасындағы көзқарастарды түбегейлі өзгертуге алып ... ... өз ... жеке мақсаттарға жету жолындағы тиімді құрал деп түсінсе, ... ... ... жоқ әр ... ... ... ... жөн көретін адамдар оны өз мақсаттарына жету жолындағы ... ... ... ... Бұл өз кезегінде қарапайым тұрғындар арасында құқыққа деген сенімсіздікті тудырып, оны айналып өту механизмдерін қарастыруға әкелді. Осы тектес жайлар ... ... үшін ... ... төмендетуде, сыбайлас жемқорлықтың мемлекеттік қызметте кең етек алуы тұрғындар санасында оның болуы тиіс ... ... ... ... ... ... Осылайша, сыбайлас жемқорлық тек мемлекеттік органдарда ғана емес тұрмыста да кеңінен орнықты. ... ... ... құқыққа қайшы әрекеті үшін жауапқа тартылуы тиіс адам ең алдымен білікті ... ... ... ... бар, ықпалды туыс немесе танысты іздейтіндігі адамдар арасындағы құқыққа деген ... ... бола ... ... ... ... ... төмендігі, халқымыздың әлемдегі білімі жағынан ең жоғары көрсеткіштерге қол ... ... ... ... ... болуы оның жүргізіліп отырған саясатқа қатыссыздығына алып келді. Өткізіліп жатқан сайлауларға қатыспау, кейбір ... өзі ... ... ... ... үшін ... беруін талап етпеу, нақты бір жағдайларда бүкілхалықтық ... ... алға ... ... ... ... ... төмендігінің көрінісі. Тіпті, қарапайым жағдайларда да қоғам мүшелерінің өз құқықтарын ... ... ... ... ... ... алып келуде.
Алтыншыдан, тәуелсіздік алған жиырма жыл ішінде қазақстандық халықтың басын біріктіретін ... ... ... ... ... айшықталып, халыққа насихатталмауы халықтың отаншылдық сезімінен жұрдай болуына, жаңа ұрпақтың тек пайдакүнемдік сипатқа енуіне ... ... ... ұлт ... ... ... психологиядан арылмауы, ал өзге ұлт өкілдерінің кейбірінің өздерін қонақ сезінуі, басты мақсат ... ... ... ақша ... өзге елге кетуді қоюы осыған мысал бола алады.
Мемлекеттік қызметшілердің халық арасынан шығатынын ескерсек, онда орын алып ... ... ... осында екендігін түсінуге болады. Жалпы мемлекеттің өзінің құқықты орындау сипатына ... ... ... ... ... өзге ойға ... мысал ретінде мемлекеттегі жоғары лауазымдарды иеленген азаматтардың мемлекеттік ... ... де биік ... ... ... ... мемлекеттік тілді үйренуге деген селқостық көңіл-күйін туындатып отыр. Яғни, нақты мысалдарға қарап қарапайым ... ... ... ... мемлекеттік тілді меңгермей-ақ үлкен лауазымдарды иеленуге сенімді, соның салдарынан мемлекеттік ... ... ... азая ... ... ... ... - қоғамда қабылданған, мойындалған құқықтық құндылықтарды, қағидалар мен заңнаманың мүмкіндіктерін жоққа шығару, сенімсіздік таныту ... ... ... мен ... көз ... қарау [7, 149 б.]. Біз бұл автордың берген анықтамасымен толық келісе алмаймыз, себебі, ... ... ... өте келе ... жаңаша сипатқа ауысады және қоғамда мемлекетке деген қарсылық сезімін тудырады, бұл өз кезегінде мемлекетке қарсы нақты әрекеттердің орын ... алып ... ... ... ... өзімізде орын алып жатқан жағдайларға тоқталуды жөн көрдік, ... ... орын алып ... күнделікті келеңсіз жағдайлар ендігі жерде тек құқықты мойындамаушылық емес сол ... ... ... ... ... ... деген көзқарастың өзгеруіне алып келді. Елдегі жағдайларға қатысты халық ... ... ... бас ... ... ... сананың деформацияға ұшырап, құқықтың құнының төмендеуін болдырмау жолдарын ... тек ... қана емес ... ... ... да, жалпы елі үшін жаны ашитын азаматтардың да атсалысуы қажет. М.М.Рассоловтың пікірінше, құқыққа деген ... ... ... ... ... Ол үшін ... ... құқыққа деген оң көзқарас қалыптастырып, оған дұрыс баға берушілікті және өзінің жүріс-тұрысын құқыққа негіздеушілікті ... ... ... ... еркі мен санасына, көңіл-күйі мен көзқарастарына әсер етуді ... ... ... жүйе ... Бұл ... тек ... әсер ету арқылы қамтамасыз етіле алмайды. Себебі, адамның құқыққа деген құрметі оның қоғамда жарияланған саяси, әлеуметтік-құқықтық қағидалардың ... жеке ... ... ... пайда болады. Біздің елдегі орын алған жағдайды түзетіп, халықтың ... ... ... үшін ... ... өз ... табуы тиіс:
- Ең алдымен мемлекеттік билік құқықтық мемлекет қағидалары бойынша қызмет етуі тиіс, яғни, құқықтың тек қоғамды басқару құралы емес ... ... үшін де ... ... ... ... мойындауы қажет;
- Екіншіден, мемлекетте кәсібилілік қағидасы басты орынға шығуы тиіс, жоғары лауазымды саяси қызметшілер өз бастамалары мен ... ... ... ... тиіс;
- Үшіншіден, жалпыұлттық идеология жасақталынуы, жалпыхалықтық құндылықтар кеңінен насихатталуы, сонымен қатар, құқықтық сауаттылықты арттыру жұмыстары кең ауқымда жүзеге асырылуы қажет;
- ... ... ... күрес тек көрсетпелік сипаттан арылып, жоғары дәрежеде жүзеге ... ... осы ... ... ... ... өздерінен бастауы тиіс. Осы мәселелер шешімін тапқан жағдайда жалпы қоғамдағы ... ... ... ... құқықтық санасының көтерілуіне қол жеткізуге болады деп тұжырымдауға болады. Бұл өз ... ... ... ... ... ... шешілуіне кепіл бола алады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Құқық теориясында құқықтық сана өзара байланысты 3 міндетке: ... ... ... ... ... міндет құқықтық шындық құбылыстарын субъектінің құқықтағы мәнділігі мен тиістілігі туралы түсініктері тұрғысынан ой елегінен өткізуден тұрады. Бағалаушылық міндет құқықтық шындық ... ... ... ... ... ... сәйкестендіруде болып табылады.
Құқықтық сананы иеленушіге байланысты құқықтық сананың жеке, топтық (ұжымдық) және қоғамдық құқықтық сана түрлері туралы айтуға болады.
Жеке ... сана адам ... ... ... әлеуметтік байланыстар мен қатынастардың ықпалымен, сондай-ақ өзінің психикалы-физиологиялық ... ... ... Жеке ... мәдениеті мен білімі деңгейінің әртүрлі болуы, адамдардың әлеуметтік жағдайы мен ... ... ... жеке ... сана ... әртүрлі болуына себепші болады. Құқықтық сана деңгейін көтеру үшін адамдардың санасы мен мінез-құлқына нысаналы идеологиялық ықпал жасаудың, азаматарға ... ... ... де маңызы аз емес.
Топтық құқықтық сана тиісті әлеуметтік ... мен ... ... жеке адамдардың ерекшеліктерімен анықталады. Құқықтық құндылықтар әрбір ... ... ... ... ... ... құқықтық сана заңдылық пен әділеттік идеяларын мүлде құрметтемейтіндерінде топтық құқықтық сананың әлеуметсізденуі, қоғамда бар құқықтық ... ... ... нигилизмнің ескі түрін консервациялау, тіпті криминогендік жағдайлардың қалыптасуы мүмкін.
Қоғамдық құқықтық сана құқыққа және құқықтық өмір шындығының жалпы қоғамда қалыптасқан ... ... ... ... ... ... ... жеке адамның бостандығына және жеке меншікке ешкімнің тиіспеушілігіне кепілдік бере ... ... жоқ ... ... ... ... ... орнығады. Құқық болмайынша, оның екеуі де жоқ.
Заңдардағы барлық уақытта дер кезінде жаңартыла бермейтін жаңсақтықтар мен жетілмегендіктің қоғамдық құқықтық санадағы ... ... ... ... әсер ... Тыйым салушы нормалар мен қызметтік көзқарастың басым болуы оған бүлдірушілік ықпал етеді. Соның салдарынан қоғамдық құқықтық санада құқықтың мәнін ... пен ... ... ... ... ... қайта күштеу ретінде қабылдау мен түсіну сақталып келеді. Сондықтан да ... ... ... ... гөрі, мемлекет көбірек мүдделі деген пікір таралып кеткен.
Мазмұнының толықтыққа жақындау деңгейіне немесе дәрежесіне қарай құқықтық сана құқық ... ... ... ... ... және ... ... бөлінеді.
Дағдылы құқықтық сана дегеніміз адамдардың жаппай түсініктері, олардың күнделікті және ... ... ... ... құқық пен заңдылық жөніндегі сезімі мен көңіл-күйі болып табылады. Бұл- құқықтық сананың ең ... ... ... емес және ... ... ... соң ол сонымен бірге құқықтағы жаңалыққа мейлінше сезімтал және құқық қолданудың кемшіліктерін байқауда "қырағы" ... ... ... сана бір түр ... ... заңгерлер арасында қылыптасады, норма шығаруда, құқықты түсіндіруде және ... ... ... рөл атқарады. Ол екінің бірінде белгілі бір стереотиптермен (күдікшілік, "айыптауға бейімдік", дәлдік және формалдылық, ілеспе заң нормаларын, ... ... ... ... ... ... өрісін көру) белгіленген, жазудан ерекше стилі мен заң тілін қалыптастырады. Бұл- ... ... ... ... түрі.
Ғылыми құқықтық сана құқықты және құқықтық өмір шындығының ... ... ... ой ... өткізу арқылы қалыптасады, ол қоғамның құқықтық идеологиясын әзірлеуде, мемлекет пен заңдарды ... ... ... ... рөл ... Құқықтық сананың осы ең толық түрін иеленушілер құқықтанушы және ... ... ... ... ... ... Қ.Д. Мемлекет құқық теориясы оқулық;
2. М.М.Рассолов. ... ... ... ... и ... М, ... ... С.Өзбекұлы. Мемлекет және құқық теориясы. А., Жеті Жарғы, 2006;
4. Құқықтық түсіндіру жұмысы, құқықтық мәдениет деңгейін ... ... ... ... мен тәрбиелеу жөніндегі 2009 - 2011 жылдарға арналған бағдарлама туралытҚазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 ... 29 ... N 1116 ... ... Е., ... және құқық негіздері", оқулық, Алматы, "Жеті жарғы", 2001,137-142 б.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жастардың құқықтық мәдениеті58 бет
Қазақ мәдениетінің саяси құрылымы және оның рухани -құқықтық дамуының ерекшеліктері 82 бет
Қазақ халқының дәстүрлі мемлекеттік және құқықтық мәдениетінің алтын қорынан сақталған қымбат қазыналар16 бет
Қазақстандық қоғамдағы жастардың саяси құқықтық мәдениетін қалыптастыру6 бет
Құқықтық мәдениет - қоғам мәдениетінің негізгі салаларының бірі14 бет
Құқықтық мәдениет жайлы41 бет
Құқықтық мәдениеттің жастардың құқықтық белсенділігін қалыптастырудағы ролі119 бет
Құқықтық мәдениеттің түсінігі және түрлері7 бет
Құқықтық сана және мәдениет8 бет
Құқықтық сана және құқықтық мәдениет13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь