Ферменттерді иммобилиздеу

Мазмұны

Аннотация ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Нормативтік сілтеме ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Анықтамалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Қысқартылған сөздер мен белгілер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

1 Аналитикалық шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.1 Ферменттер туралы жалпы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1. 2 Иммобилизденген ферменттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3 Ферменттерді иммобилизациялаудың физикалық әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.4 Ферметтерді иммобилизациялаудың химиялық әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.4.1Ферменттерді металлохелаттық әдіспен иммобилизациялау ... ... ... ... ... .
1.5 Иммобилиздеу әдістеріне қойылатын негізгі талаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.6 Иммобилизденген ферменттердің артықшылықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.7 Иммобилизденген ферменттерді қолдану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

2 Тәжірибелік бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.1 Неорганикалық тасымалдағыштар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.2 Ерімейтін тасымалдағыштарда адсорбция жолымен ферменттерді иммобилизациялау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.2.1 Адсорбционды иммобилизацияға олданылатын тасымалдаңыштар ... ... ..
2.2.2 Адсорбционды иммобилизация әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.3 Фермент пен тасымалдағыштың адсорбционды өзара әрекеттесуінің
табиғаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.3.1 Әртүлі факторлардың тасымағыштағы ферменттің адсорбциалануына әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.4 Тәжірибе нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.4.1 Адсорбциялық иммобилиздеудің артықшылықтары мен кемшіліктері ... ..

3. Тіршілік қауіпсіздігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Кіріспе

ҚР Президенті Н. Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдаған жолдауы биылғы жылы « Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» деп аталды. Биылғы жылы президентіміз жолдауда ауылшаруашылығына көп көңіл бөлді. Жолдауда ауыл шаруашылығы туралы арнайы «КазАгро» деген бөлім бар. «КазАгроның» негізгі міндеті – ауыл шаруашылығының өнімділік деңгейін көтеру, жердің тозуының алдын алу, еліміздің су және басқа табиғи ресурстарын пайдалану тиімділігін арттыру, сонымен қатар ескірген аграрлық ғылымның кенжелеп дамуына тосқауыл қою, сондай-ақ ұқсас шаруа қожалықтарының бытыраңқылығын еңсеру мәселелерін жүйелі түрде шешу.
«КазАгро» таяу уақыттың ішінде экспорттық әлеуеті бар қолданыстағы және жаңа ауылшаруашылық өнім өндірушілерін қаржыландыру жүйесін әзірлеп, іске асыруға тиіс. Мұндай қаржыландыру нысаналы болуы тиіс әрі ескірген агротехнологияларды алмастыруды және жоғары технологиялық агроөнеркәсіп құруды қарастыруы қажет. Тағы осы сияқты және басқа да ауыл шаруашылығына қатысты мәселелер биылғы жолдауда қарастырылған.
Ферменттерді биологиялық катализаторлар ретінде өндірістің әр түрлі салаларында – фармацевтикада, ауыл шаруашылығында, тоқыма өндірісінде, медицинада, анализде, органикалық синтезде және т.б. пайдаланылады.
Ферменттерді иммобилиздеу – бұл олардың каталитикалық белсенділігінің толық немесе бөлшекті сақталынуымен ерімейтін жағдайға ауысуы. Ферменттер мен клеткаларды иммобилиздеу – сыртқы (қоршаған) ортада қозғалысының жасанды шектеулі жағдайларын туғызу, бұл шектеулерді тасымалдаушылар қамтамасыз етеді. Бүкіл клетка- тасымалдаушы жүйесін иммобилизденген биокатализатор деп атайды.
Иммобилизденген биокатализаторлар – биотехнологиядағы жаңа ғылыми-техикалык бағыт, оның пайда болуы инженерлік знзимология жетістіктерінің негзіндегі өндірістердің биотехнологиялық процестерін қарқындату қажеттілігімен байланысты.
Биотехнология соңғы он жылдықта қарқынды дамушы ғылыми салалардың бірі болып тбылады. Биотехнологияның қазіргі кезде атқаратын шешуші мәселелеріне биологиялық жүйелер ( ферменттер, органелалар, клеткалар, ұлпа дақылдары ) көмегімен практикалық қажетті практикалық қажетті маңызды қосылыстар алуды және де зиянды немесе қажетсіз қосылыстардан сұйық және газ тәрізді орталарды тазалауды жатқызуға болады. Шындығыда химиялық өндірістер де осындай мақсаттарды алдына қояды, алайда көптеген күрделі құрылымды өнәмдерге (гормондар, ферменттер, антиденелер, комплексті препараттар және т.б.) масштабты химиялық синтез мұмкін емес.Сонымен бірге, биотехнологиялық әдістерді қолдану арқылы жоғарыда келтірілген күрделі қосылыстардың да , этил спирті немесе лимон қышқылы сияқты биотехнология үшін әдеттегі өнімдердің тиімділігін жоғарылатуға және оларды алупроцестерін рентабельді ( пайдалы, табысты, ұтымды ) жасауға болады. Қалыптасқан немесе өндіріс рқылы қабылданып жатқан биотехнологиялық процестер, жаратылыстану және техникалық экологияға, цитология және клеткалық инженерияға, биохимия және молекулалық биологияға, генетика және гендік инженерияға, химия мен математикаға, есептеу техникасы мен машина жасауға және т.б.
Қазіргі биотехнологияның жаңа өндірістік бағыты ретінде жаңа заман биокатализаторлар – микроорганизмдер, өсімдіктер мен жануарлардың иммобилизденген клеткалары қолданылады. Ағылшын тілінде - Immobilize – таңып тастау, орнықтру, қозғалысын шектеу, байлансұан ( орысша – делать неподвижным, лишать подвижности, отанавливать, сковывт, связывать ) мағыналарын білдіреді.
Бұл өндірістердің негізгі бағыты – қазіргі инженерлі энзимилогияның жетістіктерін, иммобилизденген фетенттер мен клеткалардың каталтикалық белсенділігін қолдану.
Иммобилизденген биокатализаторлар мен инженерлі энзимология негезенде өндірістенрді құрудың практикалық өңдеуі төмендегілермен байланысты:

- адамның қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін қажетті жаңа өнімдер алумен
- биотехнологиялық өндірістің белгілі өнімінің сапасын арттырумен
- қазіргі кезде биотехнологиялық процестердің тиімділігі мен экономдылығын көтерудің қажеттілігімен.
- Берілген оқу құралының мақсаты – жаңа бағыттағы биокатализаторлар – микроорганизмдердің иммобилизденген клеткаларын қолдануға негізделген биотехнологиялық өндірістің перспективті бағытымен таныстыру.
Қолданылған әдебиеттер

1. Диксон М, Уэбб Э. Ферменты – М.: Мир, 1981
2. Крю Ж. Биохимия – М.: Мир, 1979
3. Грячева М.И. Технология ферментных препаратов – М.: Пищевая промышленность, 1975г
4. Кретович В.Л. Введение в энзимологию. – М.: Наука, 1974
5. Сорачев К.Ф. Биотехнологическая химия. – М.: Просвещение, 1971
6. Березин И.В. Клячко Н.Л. Левашов А.В и др. Иммобилизованные ферменты – М.: Высшая школа, 1987
7. Уайт А. и др. Основы биохимии. – М.: Мир, 1982
8. Березов Т.П, Коровкин Б.Н. Биохимия – М.: Медицина, 1982
9. Синицын А.П, Райнина Е.И и др. Иммобилизованные клетки
10. Добрынина В.И, Свешникова Е.Я. Руководство к практическим занятиям. – М.: Медицина, 1986
11. Шөпшібаев Қ.К. Иммобилизацияланған биокатализаторлар негізіндегі өндірістер .
        
        Кіріспе
ҚР Президенті Н. Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына ... ... жылы « Жаңа ... жаңа Қазақстан» деп аталды. Биылғы жылы
президентіміз жолдауда ауылшаруашылығына көп көңіл бөлді. ... ... ... ... «КазАгро» деген бөлім бар. «КазАгроның» негізгі
міндеті – ауыл ... ... ... көтеру, жердің тозуының
алдын алу, еліміздің су және басқа табиғи ресурстарын пайдалану тиімділігін
арттыру, сонымен қатар ескірген ... ... ... ... ... сондай-ақ ұқсас шаруа қожалықтарының бытыраңқылығын еңсеру мәселелерін
жүйелі түрде шешу.
«КазАгро» таяу уақыттың ішінде экспорттық әлеуеті бар қолданыстағы ... ... өнім ... ... жүйесін әзірлеп, іске
асыруға тиіс. ... ... ... ... тиіс әрі ... алмастыруды және жоғары технологиялық агроөнеркәсіп
құруды қарастыруы қажет. Тағы осы ... және ... да ауыл ... ... ... ... қарастырылған.
Ферменттерді биологиялық катализаторлар ретінде өндірістің әр ...... ауыл ... ... өндірісінде,
медицинада, анализде, органикалық синтезде және т.б. пайдаланылады.
Ферменттерді иммобилиздеу – бұл олардың каталитикалық белсенділігінің толық
немесе бөлшекті сақталынуымен ... ... ... ... ... иммобилиздеу – сыртқы (қоршаған) ортада қозғалысының жасанды
шектеулі жағдайларын туғызу, бұл шектеулерді тасымалдаушылар ... ... ... ... ... иммобилизденген биокатализатор
деп атайды.
Иммобилизденген биокатализаторлар – биотехнологиядағы жаңа ғылыми-техикалык
бағыт, оның пайда болуы инженерлік знзимология ... ... ... ... ... ... соңғы он жылдықта қарқынды дамушы ғылыми салалардың бірі
болып тбылады. Биотехнологияның қазіргі кезде ... ... ... ... ( ... ... ... ұлпа дақылдары )
көмегімен практикалық қажетті практикалық қажетті маңызды қосылыстар алуды
және де ... ... ... қосылыстардан сұйық және газ тәрізді
орталарды тазалауды ... ... ... ... ... ... ... алдына қояды, алайда көптеген ... ... ... ... ... комплексті препараттар және
т.б.) масштабты химиялық синтез мұмкін емес.Сонымен ... ... ... ... ... келтірілген күрделі қосылыстардың да ,
этил спирті немесе лимон қышқылы ... ... үшін ... ... ... және ... алупроцестерін рентабельді
( пайдалы, табысты, ұтымды ) ... ... ... немесе өндіріс
рқылы қабылданып жатқан биотехнологиялық процестер, ... ... ... ... және клеткалық инженерияға, биохимия және
молекулалық ... ... және ... ... ... ... ... техникасы мен машина жасауға және т.б.
Қазіргі биотехнологияның жаңа өндірістік бағыты ретінде жаңа ...... ... мен жануарлардың
иммобилизденген ... ... ... тілінде - Immobilize ... ... ... ... ... ... ( орысша – ... ... ... ... ... ... )
мағыналарын білдіреді.
Бұл өндірістердің негізгі бағыты – қазіргі инженерлі энзимилогияның
жетістіктерін, иммобилизденген ... мен ... ... ... биокатализаторлар мен инженерлі энзимология ... ... ... ... ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін қажетті жаңа өнімдер
алумен
- биотехнологиялық өндірістің белгілі өнімінің сапасын ... ... ... ... процестердің тиімділігі мен
экономдылығын ... ... ... оқу ... ... – жаңа ... ...
микроорганизмдердің иммобилизденген клеткаларын қолдануға негізделген
биотехнологиялық өндірістің перспективті бағытымен таныстыру.
Анықтамалар
Иммобилизденген фермент деп - ... ... ... бірақта өз каталитикалық қасиетін сақтаған ферменттер.
Энзимология (грекше en zyme – ... және logos - ... ... зерттейтін ғылым.
Иммобилизация – үздіксіз процестерде ... ... ... ... әдістері.
Иммобилизацияланған ферменттер (immobilis - қозғалмайтын) ферменттер
препараттары. Олар матрица ... ... ... ... жартылай өзінің каталитикалық қасиеттерін сақтайтын ұстағыштар,
яғни ... ... ... ... ұстағыштың арасында
ковалентті байланыстың түзілуіне негізделген.
Иммобилизациялаудың физикалық ... ... ... негізделген
және ферменттердің қандайда бір ... ... ... ... ... ... – микробты жасушаларды әр
түрлі гельдер мен мембранаға қосуға ...... бір ... ... ... ... ... сұйықтықпен
ерітіндіден немесе газдардан заттарды сіңіру.
Фермент дегеніміз – белоктық зат, ол түрлі ... ... ... ... мен ... ... бұл ... каталитикалық
белсенділігінің толық емес бөлшекті сақталуымен ерімейтін жағдайда өтуі.
Қысқартылған сөздер мен белгілер
Ж – жасуша
И - ...... ... ... – иммобилизацияланған ферменттер
И.ж – ... ......... - ......... – полиакриламидті гель
ТЕМЕД – тетраметилэтилендиамид
Ф - фермент
ЭҚЕ – электр құралдарын қондыру ережесі
3 Тіршілік қауіпсіздігі
Еңбек қауіпсіздігі және ... ... ... Республикасындағы
еңбекті қорғау саласындағы ... ... ... ... ... мен ... сақтауға бағыталған,сондай-ақ еңбек
қауіпсіздігіндегі және еңбекті қорғау ... ... ... ... ... ... еңбек қауіпсіздігінің стандартты
жүйесі ЕҚСЖ қолға алынған, әрбір ... ... өз ... ... ... ... ... тұрғызуда, жаңарту кезінде техникалық
қауіпсіздік ережесі ескертілуі керек.
Технологиялық процесстердің ... ... ... ... ... тұрғызған кезде, еңбек қауіпсіздігі, өрт, жарылыс ... ... ... ... болуы керек.
Шикізаттар мен дайын өнімдер сақталатын ... өрт және ... ... ... жабдықтар болуы тиіс. Тез тұтанатын және жанатын
сұйықтықтар, құрғақ ашытқылар мен ... ... ... ... жақын жерде ережеге сәйкес ... өрт ...... сай ... Органикалық ерітінділер мен жанғыш заттармен
жұмыс істейтін, жарылыс қауіпі бар ... ... Бұл ... ... ... кететін есіктері болады,төбесі жарылыс кезінде оңай ... ... ... ... ... апат ... жағдайда
қолдану үшін, барлық қоймаларда өрт ... ... ... ... ... және ... ... өрт сөндіредін қондырғылар
орнатылады.
Кейбір дыбысты естіртпейтін ... ... ... ... жұмыс
істейтін қондырғылар құрал-жадықтар арнаулы амортизацияланған жастықшалар
орналатылады. Қатты шу ... ... ... ... тез шаршатады, кейде
құлақтың дыбысты ... ... ... соқтырады, сондықтан шуды
бәсеңдетуге үлкен көңіл бөлінеді. Зауыттың барлық цехтары, ... бір – ... ... ... ... ... тұруына
лайықталып тұрғызылып байланысқан. Шикізаттарды, қоректік ортаның
ерітінділерін және басқада газ ... ... ... арқылы
тасымалдағанда, олардың арнайы өнімінің қасиетіне ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік стандартқа сәйкес
тасымалдайтын құбыр өткізгіште өтетін затына қарай әртүрлі түске боялады,
су ... - ... ... бу ... ...... ауа жүретін құбыры –
көк, жанатын және ... ... ... ... қызыл сары, сілтілер
– күлгін, жанатын және жанбайтын сұйықтықтар – қоңыр, басқа да ... ... ... – сұр ... боялып қойылады (сырланады).
Өртке қарсы қолданылатын құбырөткізгіш қызыл ... ... ... тасымалдаған кезде арнаулы қауіпсіздік шаралары
қолданылады, құбырөткізгішті жарылыстан ... ... ... ... ... қондырғыларды, құрал-жабдықтарды
орналастырған кезде, олардың жөндеу жұмыстарын ... ... ... ... ... ... ... арасы аспаптардың
жұмысын үздіксіз бақылап отыратын адамның жүріп – тұруына қолайлы ... ... ... ... ... материалдан жасалынады.
Технологиялық процестің әрбір ... ... ... ... ерекшеліктері болады, технологиялық регламентке сәйкес болуы керек.
Технологиялық регламентте «Қауіпсіздіктің негізгі ережелерін ... ... ... ... болуы қажет.
Биотехногиялық өндіріс зауыттарында күрделі аппараттар ... ... ... жоғары қысымда жұмыс істейтін (гидролиз –
аппараттары, ферментатор және тағы басқалар),жоғары температурада істейтін
( кептіргіштер, бу ... және тағы ... ... ... аппараттар (сепараторлар , центрифугалар және ... ... ... ... ... техника қауіпсіздік ережелері
жасалады, оған бас инженер колын қойып бекітіледі ... ... ... Бұл ... ... ... ... әрбір жұмысшы міндетті
түрде білуі тиіс.
Мұндай аппаратта аппатсыз жұмыс істеудің ... ... ...... ... ЖЕЖ өз уақытында жүргізу ... ... ... ... ... ЖЕЖ жасау уақытын өзгерту
немесе төмен категорияда ... ... тек бас ... рұқсатымен және
арнайы акті жасаумен іске асырылады. Жөнделетін құрал – жабдық мұқият
тазалануы және ... ... ... ... ... – жабдық жөнделгеннен
кейін эксплуатацияға жіберер алдында бос күйінде қосылып тексеріледі.
Жоғары қысымда жұмыс ... ... ... қауіпсіздігіне ерекше
көңіл бөлінеді. Аппарат эксплуатациясы 0,67 кПа ... ... ... ... қауіпсіздік және құрылыс ережесіне сай болу керек. ... ... ... ... ең ... мына ... кез – келген құбыр өткізгіштен буды, газды немесе ... ... ... сұйықты төгу немесе газды шығару. Одан ... ... ... ... ... сапалы, сенімді жұмыс істеу керек
және қатты дәнекерленіп бекітілуі қажат.
Электротехникалық құралдар барлық ... ... бар және ... ... электр тогімен жараланбау қауіпсіздік шаралар жасалуы
керек: ... ... ... ... құралдарын қондыру
ережесіне» (ЭҚЕ) сай болады. Барлық электродвигательдерді ... ... беру ... сол себептен олар жарылысқа төзімді жасалуы керек.
Өндірісте үлкен қауіпсіздік тудыратын ... ... ... сұйықтардың, газдардың, будың, үгілгіш заттардың араласуына әкеліп
соқтырады, жанатын газ бен ... ... ... олар ... ... ... ең қарапайым әдісі болып техникалық құралдарды
жер асты ... ... ... ... электрлердің зарядының жиналуы.
Биотехнологиялық өндіріс, заводтардың бөлімдерінде ластанған ауа ... ... Бұл ... ... мен ... ... Ауа құрамында:
қоректік орта дайындау бөлімінде – кептірілген компонент ортасындағы шаң,
экстракцияны және ... бөлу ...... және ... ... буып түю бөлімінде препараттар ұнтақ ... ... және ... ... және т.б. ... Бұл ... үшін шаңды азайту үшін құралдар жабдықтар мен бөлімшелерде
герметизациялау жұмысын жүргізу керек.
Биотехнологиялық ... ... ... ... ... активті
заттармен қарым – қатынас жасау болып табылады. Ферментация және ... ... ... ... бөлу және ... ... ... жұмысшылардың ағзасына дем алу жолдары арқылы түсіп, көптеген
аллергиялық ... ... ... ... ... ... ... қолдану қажет, микроорганизмдер, беттік активтік заттар
продуценті есебінде қолданылады өзінің патогендігімен ... ... ... патогенді, көбісі аз патогенді немесе патогенді емес болып
келеді. Candida тұқымдас шартты ... ... ... ... ... және ... ... дамиды. Олар ауру
қоздырғыш кандидоз деп аталатын болып келеді. Авитаминозбен немесе ... ... ... ... шалдығуы мүмкін.
Биотехнологиялық өндірісте жұмыс істейтін жұмысшылар желдеткіштің
көмегімен ауа тазартылып ауруға шалдықпауға ... ... ... ... ... ... ... және тазартылады. Барлық
уақытта ауадағы токсинді газ бен бу тексеріліп ... ... ... ... ... ... ауадағы
заттардың концентрациясынің пайдалы ... ... ... ... 20 ... ... 200 Тұз ... 300 ... ... 6 ... ... гидроксиді 0,5 ... ... ... 5 Этил ... ... ... қорғау міндеті адам өмірінің қызметінің қалыпты шарттарын
қамтамасыз ету, адамды және ... ... ...... ... қауіпті және зиянды факторлар әсерінен қорғау болып табылады. Адам
қызметінің және ... ... ... қолдау, жұмысқа
қабілеттілігінің және өнімділіктің ең жоғары көрсеткіштерін көрсетуге алғы
шарттарын жасайды.
Еңбекті қорғаудағы негізгі болатын ...... ...... ... ... қатер адамның өмір сүріп отырған әрекеттестік
процессіндегі әмбебап қасиеті болып ... ... ... іс ... және ... ... жаңа потенциалды қауыптіліктің немесе
топтың қауіптілігінің ... ... ... ... орта ... ... ... әрқашан тек тікелей әсер етумен
шектелмейді. Мысалы, атмосферадағы улы заттар қоспасының ... ... бір ... ... ортаға және адамға екіншілей жағымсыз
әсердің пайда болуы мүмкін (қышқылды ... ... ... азон ... ... жануарлар мен балықтар организмінде , тамақ
өнімдерінде улы және концерогенді заттардың жиналуы және т.б.)
Еңбекті қорғау тәртібін зерттеу ... ... ... білу қажет:
еңбекті қорғаудың және техникалық ... ... ... - ...... ... қауіпсіздігін; еңбекті қорғау және
техникалық қауіпсіздіктің ... ...... ... ... білу ... адам ... зиянды әсерлердің деңгейімен
параметрлеріне бақылау жасауды, ... ... ... жолдарын
тиімді қолдану.
Қазақстан Республикасының «Еңбекті қорғау туралы заңы» (15.06.1993ж)
жұмысшыларға еңбекті қорғау ... ... ... ... ... ... ... және өндірісте денсаулықты зақымдау, қауіпті
және зиянды өндірістік факторлардың және ... ... ... ... ... ... ... негізгі принциптерін
белгілейді.
Еңбекті қорғауға сәйкес құқықтық нормативтік ... ... ... ... ... ... ... және жұмыс қабілеттілігін
сақтау, қауіпсіздігін қамтамасыз ететін ... ... ... және ... ... ... мен ... болып табылады.
Еңбек қорғау қамтамасыз ету жеке адам, ... және ... ... приоритет. Адамның жерде пайда болу сәтінен бастап –ақ үнемі
өзгеріп отырып потенциалды қауіп қатер ... өмір ... ... Кеңістікте және уақытта жүзеге асатын қауіп – қатер адам
денсаудығына зиян ... оны ... ... ... ... ... аяқталатын т.б. байқауымызға болады.
Еңбекті қорғау – заңды актілер ... және ... ... келетін еңбек
процесіне жұмыс қабілеттілігі мен денсаулығын сақтауға, қауіпсіздікті
қамтамасыз ететін ... ... ... техникалық
және өндірістік санитария сұрақтарын қарастырады.
Техника қауіпсіздігі –жұмысшыларды қауіпті өндірістік ... ... ... ... және ... ... ... туралы және еңбекті қорғау заңдарын бұзған лауазымды тұлғалар КЗоТ
РК ... ... ... шарт және ... қорғау келісім бойынша
міндетін орындамағандар және ... ... ... ... ... ... қылмыстық) заңмен белгіленген
жауапқа тартылады.
«Жұмыс алаңының ауасы», «Жалпы санитарлы – гигиеналық талаптарға ... ... ... ... ... ... ... қадағалап отыру
қажет. Еңбекті қорғау ережесінің талаптары орындалуын бөлім ... ... цех ... ал ... ... бөлімшелеріне
директор мен бас инженер жауапкершілік білдіреді.Әрбір жұмысшы ... ... ... техника қауіпсіздік ережелерін өтеді.Аппарата
күрделі құрал-жабдықтарда жұмыс істейтіндер ... оқу ... оқып ... ... ... ... ... фермент, физикалық және химиялық әдістері,
адсорбция, металлохелат.
Биокатализаторлардың жаңа түрі – иммобилизденген, яғни ... ... ... ... ... жаңа ... ... ферменттерді қолдану бұрыннан белгілі, мысалы 1916 ... мен ... ... ... интерфаза өзінің
каталитикалық белсенділігін сақтайтынын көрсеткен. Бірақ, 1939 жылы тері
өңдеу үшін ағаш ... ... ... ... ұсынған Дж. Пфанмюллер мен Г.Шлейхке ... ... ... ... ... 1959 жылы Н.Грубкофер мен
Д.Шлейт ферменттерді имммобилиздеу үшін жаңа ...... ... рет ... Сол ... ... ... негізінде
гетерогенді катализаторларды жасау жүргізіліп келеді. 1971 жылы Хенникерде
өткен инженерлік энзимологияның 1-ші конференциясында ... ... ... ... ... ... – бұл бос
ерітінді фазасынан бөлінген, бірақ онымен субстрат, ... ... ... ... қабілеті бар қандай да бір фазаға
биокатализатор ... ... ... ... ... Иммобилизденген ферменттердің металлохелаттық
әдіспен алу процесін зерттеу.
Ферменттерді биологиялық ... ... ... әр түрлі
салаларында – фармацевтикада, ауыл шаруашылығында, ... ... ... ... ... және т.б. пайдаланылады.
Ферменттерді иммобилиздеу – бұл олардың каталитикалық белсенділігінің
толық немесе бөлшекті сақталынуымен ерімейтін жағдайға ауысуы.
Ферменттер мен ... ...... (қоршаған) ортада
қозғалысының жасанды шектеулі жағдайларын туғызу, бұл шектеулерді
тасымалдаушылар ... ... ... ... ... жүйесін
иммобилизденген биокатализатор деп атайды
Жұмыстың көлемі мен құрылысы: бұл жобаның өзі кіріспеден,
3- бөлімнен және қорытынды мен қолданған ... ... ... ... ... ферменттер туралы түсінік, ферменттерді
иммобилиздеу, иммобилизденген ферменттер ... ... ... ... ... ... туралы қарастырылды. Екінші бөлімде ... ... ... жұмыста келесі нормативтік құжаттар қолданылды.
МЕСТ 2.102 – 68 ... ... ... ... ... 2.104 – 68 ЕСКД. Негізгі жазбалар.
МЕСТ 2.101 – 80 ЕСКД. ... ... мен ... 2.301 – 68 ЕСКД. Форматтар.
МЕСТ 2.601 – 95 ... ... ... 2.304 – 81 ... Сызу ... ЮКГУ 4.6 – 002 – 2004 СМЖ. Оқу құжаттарын ... ... ... ... ... ... Аналитикалық шолу
1.1 Ферменттер туралы жалпы түсінік
Ферменттерді тағам, тоқыма, ауыл шаруашылығы, фармацевтика, былғары,
медицина,органикалық жұқа ... және т.б. ... әр ... ... ... ... пайдаланады. Соңғы кезге дейін
биотехнологияда ферменттер кеңінен пайдалану:
- ... ... және ... ... ферменттерді бөліп алу
көп еңбекті қажет етуден
- әр түрлі факторлардың ... ... ... ... таза ... препараттарының бағасының жоғары болуы нәтижесінде
тежеліп келеді.
Биокатализатордың жаңа түрі – ... яғни ... ... ... энзимологияның алдында жаңа көрініс ашты.
Бекітілген ферменттерді қолдану бұрынан белгілі, ... 1916 жылы ... мен ... ... ... ... өзінің каталитикалық
белсенділгін сақтайтынын көрсеткен. Бірақ, 1939 жылы тері өңдеу үшін ... ... ... ... ... ... мен ... иммобилизденген ферменттерді
пайдалануға бірінші патент берді. 1959 жылы ... мен ... ... үшін жаңа ... – ковалентті байланыстыруды
алғаш рет қолданған. Сол ... ... ... негізінде гетерогенді
катализаторларды жасау жүргізіліп келеді. 1971 жылы Хенникерде (АҚШ) ... ... 1-ші ... ... ... термин заңдалды. Тірі ... ... ... ... ... ... фермент немесе энзим деп
атайды. Ферментердің құрылысын қызметін , қасиетін зерттейтін ... деп ... ... ... тканьде, клеткада , субклеткалық
құрылымдарда кездеседі. Кейбір ферменттер клетка ішінде синтезделіп, өзінің
әсерін клеткадан тыс ... ... ... трипсин, липаза сияқты ас
қорыту ферменттері. Олар ... ... ... ... ... ... клетка ішінде синтезделіп, клетка ішінде «жұмыс»
істейді, яғни өзінің қызметін атқарады. Мысалы, глю-6-фосфатаза, ... ... ... ... ... зат ... ... химиялық реакцияларды жылдамдатуға қатысады, яғни ... ... ... бір ... ... ферменттердің тобы және ... ... ... ... зат ... ... ... байланысты және осы процестерге тәуелді болады. Ферменттердің
активтілігінің ... ... ... көптеген науқастарға әкеп
соқтырады.
XІX ... XX ... ... ... ... ... белок
екенін көрсетті. Пепсиннің ... ... ... И.П. ... ... Ол ферменттердің активсіз профермент ... ... ... ... ... ... негізін
қалаушылардың бірі А.М. Донилевскийдің ферменттерді тазартып бөліп алу
әдісін ұсынғаннан кейін ғана шешілді. Оның ... ... ... ... ... ... ... алу нәтижесінде липаза
ферментін бөліп алды. Осы жұмыстардан кейін барлық ферменттердің белоктық
заттарға жататындығы мойындалды. Оны ... ... ... ... ... ... сияқты кристализациялануы
2. қанның ерітіндісімен әсер ... ... ... ... тағы ... әртүрлі факторлармен әсер еткенде
денатурациялануы
4. диализде ферменттерге тән қасиеттің болуы
белоктарға тән сапалық реакциялар ... де тән. ... ... ... ... ... ... өндірісте қолданылатын
ферменттік препараттардың бағасы қымбат, ал ... ... ... ... Бұл ... периодты процестерді үздіксіз
техологиялық режимге ауыстыруға ... ... ... ... ... ... ... құрлысының қазіргі
заманғы білімі, оның активтілік орталығының ... ... ... ... ... ... пролонгирлеуші әсері
немесе иммобилизденген фермент препаратытары.Фeрмент иммобилизациясының
негізі оларды ... ... ... ... ... ... қабықшаға енгізу. Иммобилизденген фермент дегеніміз ерімейтін
биокатализаторлар, оларда ... ... ... ... ... )түрде қандайда бір тасмалдағышпен байланысқан, матрицаға ... ... ... ... ... ... ... химиялық және биологиялық тұрақтылығы мен ... ... ... ... ... ... ... алу
үшін полимерлі тасмалдағыш негізіндегі ... ... және ... және синтетикалық (полистирол, полиакриламид, полиамид)
полимер кеңінен қолданылады. Тасығыштар ... ... ... ... сазды, силикагельді, мата, ... және т.б. ... ... ... сондай-ақ микроорганизмдердің бүтін
жасушасы да иммобилизациялауы ... Бұл әдіс ... ... ... механикалық негізделуіне негізделген, онда олар
өзінің тіршілік ... және ... ... ... кезінде тәртіп бойынша фермент ... ... ... фермент активтілігі бастапқы еритін ферменттің
активтілігінің 10-90 % ... ... , ... ... ... айтарлықтай тиімді. Иммобилизация
көп жағдайларда ферменттердің тұрақтылығына әкеп ... ... ... бір апта немес е ай көлемінде қолданылады ,
демек бұл еритін ... ... ... ... ... ... ... эффективтілігі жоғары болады
Ауыл ... ... сүт, ... және ... өндірісінде, қара ... ... ... ... және ... ... ... да ... ... ... ... ... Жаңа жүз ... ... ... ... ... дамуда.
Микроорганизмдер ... ... ... ... ... ... ... белсенді әрекетінің
әсерінен ... мен ... ... ... бай ... ... ... ... ... ... ... байытуда, ондағы азот ... ... ... ... үлкен. Себебі атмосферадағы
азоттың топыраққа ... тек осы ... ... Ауыл ... ... бірі – мал ... микроорганизмдер жиі
қолданылады. Малға ... ... , ... ... ... ... осы ... әрекетіне
байланысты орындалады . ... ... ... ... қолданылады. Мысалы: ашытқының ... ... ... түрлерін, сыраны, ... ... Сүт ... ... айран, ... ... ... ... көкөніс
ашытуға ... ... ... ... ... да ... ... фермент, антибиотиктер, амин ... ... де ... үлкен
рол атқарады . Соңғы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... тау ... байлықтарын ... ... ... ғалымдарымыз бүкіл микробтардың 10-15℅ ... ... ... ... пайдалы ... ... ... ... ... ... ... алдына қойған ... ал ... ... тиімді
күресу.
Микроағзаларды ... ... ... қатар, ... ... де ... ... ... ... мақсаттық ... ... ... ... ал ... ... ... ... ... ... өсімдіктерден ... ... ... ... бар ... ... өнімдерін
басты 3 категорияға бөледі:
1) микробтық жасушалар;
2) үлкен молекулалы заттар ферменттер, вакциналардың құрамдық ... кіші ... ... екі топқа бөлінеді;
а) біріншілік метоболиттер (өсуге қажет компоненттер);
в) екіншілік метоболиттер (өсуге қажетті емес компоненттер).
1 Ауылшаруашылығынан ... ... ... ... тамақ және ашыту өндірістері.
2 Негізгі технологиялық сатысы микроағзаларды культивирлеу ... ... ... ... ... өнеркәсіпке жатқызылады. Биотехнологиялық белгілері
бойынша олар екі ... ... ... ... ... микробтық
биомасса ... көп ... ... ... ... ... қант, спирт, мұнай ... ... ... ... ... қиындататын терең-детіп (яғни ... ... кей ... ... ... ... анаэробтарды
пайдалану және тағы сол ... ... ... аз тонналы өндірістері.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... күрделі ... ... ... ... өсіру, сенімді
зарарсыздандыру мен ... ... ... бөліп алу және ... ... ... ... Технологиялық процесті
жақсы ... ... ... ... ... ... ... таңдау немесе алу ... ... ... бұл – ... немесе қажет
өнімнің максимальды жиналуын ... ... ... ... . Қоректік ... ... оңай ... болғаны дұрыс.
Соңғы ... ... ... үшін казейн,
ашытқы, ет және ... ... ... ... ... ... Көп ... ... ... ... ( ... ... ... жасушаларының культурасын
алуға ... ... ... ... ... ... ... ферментерлерде суспензиялы түптік культивирлеуден ... ... ... ... культивирлеу (бактериялар,
саңырауқұлақтар) ... ... ... ... культивирлеу ... . ... ... ... ... ... ... ақуыздардың әртүрлі беттерде адсорбцияланатын
қабілетіне негізделген. Адсорбция әдісі өте қарапайым, бірақ оның ... ... ... оңай ... байланысты. Фермент
тасмалдағышпен өзара әрекетке түспейтін ... ... бар. ... гель ... ... енгізілген болуы мүмкін. Гель түтікшесінің
үлкендігі фермент ... ... кіші ... ... бірақ олар
субстраттың ферментке әсер етуіне кедергі ... ... ... үшін ... гелі кеңінен қолданылады. Бұл әдіс субстрат
жоғары молекулалы заттар болып ... ... ... ... ... әдісі матрица мен ... ... ... ... ... ... ... иммобилизациялаудың химиялық әдісі.
Химиялық әдістің артықшылығы пролонгирлеуші әрекеті биокатализаторларды
алуға ... ... ... ұзақ уақыт бойы қолданылса да
ерітіндіге өтпейді.
Иммобилиздеудің химиялық ... ... ... ... әсер ету ... ... жаңа ковалентті байланыстар
түзіледі, ... ... пен ... ... Негізінен олар
ферменттерді иммобилиздеуде ... ... ... ... ... ... ферментер
препараттары кемінде екі маңызды қасиетке ие:
1. Фермент пен тасымалдаушы ... ... ... ... ... ... ... етеі.
2. Ферментедің химиялық модификациясы арқылы олардың субтраттық
арнайлылығы, каталитикалық ... және ... ... ... ... химиялық әдістердің арұасында белокты құрылыстың көп
нүктелі ковлентті ... ... ... тұрақтануының жоғары
тиімділігіне жетуге болды.
1.4.1Ферменттерді металлохелаттық әдіспен иммобилизациялау
Бұл мақсатқа өтпелі ... ... ... ... ... металдар ретінде титан хлориді ... ... ... ... ... ... хром ... оксидтері улы ... және де ... ... қалайы
гидрооксидтері қолданылады.
Тасымалдағыш ретінде – ... ... және ... ... глутарь альдегиді. Гель тәріздес металдардың
гидративті оксидтері фементтермен ерімейтін ... ... ... ... жоғары. Полисахаридті ... ... ... өте ... иммобилизденген фермент
препаратын алуға болады.
Мысалы, целлюлозамен (D - ... ... ... ... 6 D – ... ... гидроокси топтары
титан иондарымен ... ... ... ... ... ... ... титан хлориді, полимер мен ... ... ... ... ... ... ... керек.
Кептіру температурасы қалауынша таңдалады, бірақ 50ºС – ден ... ... ... активтеу вакуум жағдайында болуы тиіс.
Фермент пен титанды ... ... ... ... ... амин ... ... топтарымен, тирозин
қалдығының фенолды ... ... мен ... ... ... топтарымен, цистейн бос сульфгидрильді топтарымен,
лизин қалдықтарының ε – амин ... ... ... ... ... ... ... иммобилиздеу әдістерінежәне оны тасымалдаушыларына белгілі
талаптар қойыады, бұл ... ... ... ... ... ... ... қолданады.
1. Ең біріншіден, қолданылатын иммоилидеу әдісі клеткалардың негізгі
технологияны жүзеге асыру үшін ... ... ... әсер етпеуі керек. Сондықтан иммобилиздеу жүргізген
кезде клеткаларға әсер ететін улы ... ... ... ... қатар микроорганизмдерге ... және ... кері ... ... ... ... ... кейін клеткалар тасымалдаушымен берік
ұсталаындай етіп жасау керек.
3. Иммобилиздеу жасауға аз жұмыс уақыты жұмсалуы қажет, ол ... ... ... ... тигізеді.
4. Алынатын иммобилизденген биокатолизаторлар ұзаұ жұмыс істеу үшін
тұрақты болу керек, бұл белгілі ... ... ... ... ... ... тұрақты болуына
байланысты.
5. Тірі клеткамен жұмыс істегенде ең ... ... ... ... ... ... ... субстраттармен ( мысалы, аэробты клеткалардың тыныс алуы
үшін оттегімен, қамтамасыз ету және тіршілік ету өнімдерін шығару,
яғни тасымалдаушы ... ... ... ... ... ... ... масштабты өндірісте ... ... ... яғни ... клетканың иммобилиздеу әдісі,
бастапқы компоненттер өте арзан болуы ... ... сай ... микроорганизмдерді иммобилиздеудің бір
әмбебап әдісі жоқ. Сондықтан, кез келген ... ... ... процесске иммобилиздеу әдісін таңдап алу керек.
1.6 Иммобилизденген ферменттердің артықшылықтары
Ферменттерді ... ... ... ... әр ...... ауыл шаруашылығында, тоқыма өндірісінде,
медицинада, анализде, органикалық синтезде және т.б. ... ... ... ферменттердің кең технологиялық қолданылуы бірқатар
себептермен тоқталып тұрды, олардың ішіндегі ... ... ... ... және ... ... ... өнімдерінен бөліп алу қиындығы, нәтижесінде ферменттер бір рет ... ... және ... ... ... ... кезінде ферменттердің
тұрақсыздығы (лабилділігі),
в) ферменттерді таза және белсенді күйінде алу қиындығы, соған байланысты
белсенді ферменттердің бағасы қымбат ... ...... яғни ... құру ... энзимология алдында жаңа мүмкіндіктерді ашты.
Immobilize (ағылшын тілінен) – таңып тастау, ... ... ... ... ... неподвижным, лишать подвижности,
останавливать, сковывать, ... ... ... ферменттерді қолдану бұрынан белгілі. 1916 жылы Дж. ... ... ... ... ... ... ... көрсеткен. Имммобилизденген ферменттерді қолдануға алғашқы
патент 1939 жылы Дж. ... мен ... ... олар ... өңдеу
үшін алғаш ұнтақтарында адсорбцияланған протеолитикалық ферменттерді
қолдануды ұсынған. 1953 жылы ... мен ... ... рет ферменттерді
иммобилиздеуге жаңа әдіс қолданған – ковалентті байланыс. Сол кезден бері
ферменттер негізінде гетерогенді катализаторлардың өңдеуі жүргізілуде. ... ... (АҚШ) ... ... бойынша бірінші конференцияда
«иммобилизденген ферменттер» термині рәсімделген.
Көптеген жұмыстарда ... ... ... ... ... ... кезінде ферменттердің арнайлығы, рН-пен
температураға тәуелділігі, ... ... ... ... ... тұрақтылығы сияқты ... ... ... ... ... ... ферменттерді технологияда
пайдалануға қолайлы, бұл осындай гетерогенді катализаторлармен процесті
үздіксіз жүргізу және ... ... мен ... ... ... ... биотехнологиялық процестер ең алдымен микробты, сонымен бірге
өсімдік және жануарлар клеткалары сияқты табиғи ... ... ... ... қолдануының негізделген және технологиялық
қолайлы варианттарын таңдаумен байланысты проблемалары бірінші ... ... ... ... гетерогенді катализдің бірқатар
артықшылықтарын қолдану үшін ерімейтін ... ... ... ... ... ... ... жасалған.
Ферменттер немесе клеткалардың иммобилизденуі – ... ... бос ... ... ... ... онымен субстрат,
эффектор немесе ингибитор молекуласымен ... ... ... ... ... ... мен клеткалар нативті ферментті препараттар
және клеткалармен салыстырғанда артықшылықтарға ие:
Біріншіден, олардың қолданылуы пайдаланатын катализатор мен ... ... ( ... ... оның бір ... ... кейін) операциясын
жеңілдетеді. Бұл өз кезегінде мерзімді схемадан өнімді және ... ... ... сол ... бір ... ... ... азайтуға мүмкіндік береді.
Екіншіден, үздіксіз процестер үшін иммобилизденген күйдегі клеткалардың
биокаталитикалық қасиеттерін ұзақ ... ... ... ... клеткаларда дәстүрлі ... ... ... ... ... бірлігінде
көбеюі нәтижесінде өнімділігін жоғарылату мүмкіндігі бар.
Төртіншіден, иммобилиздеуді қолдану ... ... ... ... төмендейді, ал орталарда еритін қоспалардың мөлшері аз болатынына
байланысты соңғы өнімді тазалау мен бөліп алу процедуралары жеңілдейді.
Бесіншіден, ... ... әр ... жағымсыз инактивтеуші
сыртқы факторлардың (температура, қышқылдылық, электролиттер немесе ... ... т.б.) ... ... тұрақтылығының
жоғарылауының мысалдары белгілі, ал кейде ... ... ... кезінде патогенді микрофлорадан қосымша ... да ... ... ... ... ... заттар
трансформациясының әр түрлі мақсаттарына ... жаңа ... ... ... қалыптасқан процестердің
кемшіліктерімен күресуде ... ... ғана жолы ... ... ... ... иммобилиздеу қажет емес жағдайлар ... ... ... ... ... ... көп
жағдайда қол жеткізбейтін болады. Бұл жағдайлардың шарттылығы мен әр
мәнділігі ... ... көп ... ... жеке
ерекшеліктерімен, әрбір биотехнологиялық процестің нақты мақсаттары немесе
құралдың ... ( ... ... қолданылатын биодатчик),
иммобилиздеу тәсілімен және мұндағы ... ... ... ... егер бір ... ... ... төмендетпенй, иммобилизденген жүйесінің ұзақ ... ... ... ... ... –инженерлі штамдарды
қолданғанда оны әрқашан ... ... ... ... матрицасына
биомасаны енгізу көмегімен иммобилизденген популяцияның тіршілігін жойған
бөлігінің ... ... ... ... бірге клеткаларды ерімейтін
тасымалдаушы бетіне бекітудің адсорбциялық ... ... ... ете ... ... ... ... ферменттерді басты тәсілмен 3 бағытта ... әр ... ... талдау үшін, емдік ... ... ... ... ... ... ... заттарды талдау үшін иммобилизденген ферменттермен бірге ... ... ... ... және ... ... ... электрод – датчиктің бетіне немесе датчиктің айналасына
жалғасқан ... ... ... ... ... электр потенциалын өзгертуге қабілеті бар датчик. Ерітіндіде
глюкозаның ( ... ... ... ... ... ... концентрациясын анықтауға
арналған ферменттік электродтар белгілі. Глюкозаны анықтағанда ПААГ ... ... ... ... ... ... ерітіндідегі оттегінің жойылуын катализдейді. Бұл әдіс жоғары
спецификалы және ... емес ... ... ... ... береді. Этанолды ферментпен анықтағанда НАД тотықсызданғанда
түзілетін ... ... ... саны ... ... электродты практикалық қолдану мүмкіншілігі 4 факторға
тәуелді ... ... ... ... беру ... және ... ... автомат анализаторларда қолдану, көлемде
көп рет сынамалардың талдауын жүргізуге және көп ... ... ... ... тіркеуге мүмкіндік береді.
Ферменттерді дәрілік зат ретінде генетикалық немесе басқа да ... ... ... ... пайдаланады немесе жағымсыз
компоненттерді мысалы мочевинаны ыдырататын агенттер ретінде пайдаланады.
Бөгде ... ... жиі ... ... ... олар
аллергиялық реакциялардың себебі болуы мүмкін және олар төзімсіз болып
келеді. Осы ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылығы жоғарылайды және ... ... ... ... ... ... Мысалы,
қаннан әртүрлі шлактарды, соның ішінде мочевинаны ультрафильтрлеу жолымен
босатуға арналған « жасанды бүйрек» қондырғысында имммобилизденген ... ... ... ... ... себебінен болмаған жағдайда
ферменттерді ... ... ... ... ... ... ... еріту үшін иммобилизденген стрептокиназаны енгізеді.
Әртүрлі өндірістерде төмендегі ферменттердің иммобилизденген түрдегі
препараттарын кең пайдаланады:
- ... ... ... алу үшін ... ... глюкозаны фруктозаға изомерлеу үшін глюкоизомераза пайдаланады; қағаз,
химиялық және формацевтикалық өнеркәсіптер, сонымен қатар ағын суларды
өңдеу үшін ... ... 1966 ... ... өндірілген, АҚШ-
та 1974 жылдан бастап өндірілген;
- жеміс-жидек шырындарын жарықтандыру үшін пектинметилэстераза;
- инверттік қантты алу үшін интерфаза;
- казеин ... және ... сүт ... ... үшін ... D- және L- амин ... ... үшін зеңдік аминоацилазалар
пайдаланады. ДЭАЭ – сефадексте иммобилизденген ... ... жылы ... ... ... тағамдық белоктарды алу үшін және олардың сіңірілуін жоғарылату
үшін протеаза;
- Антибиотиктердің модификациялау ... ... ... және т.б. ферменттер пайдаланады;
- Лактозасыз сүт алу үшін лактаза ... ... бар ... ... ... екені туралы
сұрақтың шешу кезінде барлық жағдайда келесі ... ... Бұл жүйе ... ... арзан ба?
2. Бұл жүйе тиімді ме?
3. Қарастыратын процесті басқа жүйенің көмегімен жүзеге асыруға болады
ма?
Аналитикалық зерттеулер ... ... ... ... ... ... ұтуға болады немесе тиімділігінен ұтуға болады. Медицинада
қолданылуына келетін ... ... ... бар ... ... қасиеті – оның басқа емдеу әдістерімен салыстырғанда тиімділігінің
жоғары болуы. Препаратты қолдану жағдайында негізгі ... ... ... Иммобилизденген ферменттерді пайдалану ... ... ( ... – оның автоматтандыру мүмкіндігі болып
табылады.
Клеткаларда көптеген ферменттер құрылымдық және ... ... ... ... ... ... ... кезектескен реакциялар
тізбегі жүреді, ол кезде субстратқа тізбектің бірінші ... әсер ... өнім 2-ші ... ... ... ... ферменттің өнімі
үшінші ферментке субстрат болады т.с.с. полиферменттік кешендерде әдетте
әрбір ... ... ... ... ... асып түседі, себебі комплексте аралық қосылыстар:
субстраттар, ... ... ... кеңістіктік жақындаудың
және диффузиялық кедергілердің ( шектеулердің) ... ... ... ... ... бір ... кезде, локальды концентрациялану эффектісіне ( ... жете ... жылы ... ... және глюкозо-6-фосфатдегидрогеназа
ферменттерін тасымалдаушыға ковалентті иммобилиздеп, бірінші ... ... ... Бұл жүйе ... глюкозо-6-фосфатқа (
гексониказа) айналдырады, ал ... ... ... ... ... екі ... ... 40-140%-ға жоғары тиімділікпен глюкозо-лактон-6-фосфатқа
айналдырады. Қазіргі уақытқа оншақты ... ... ... 2,3,4
және одан да көп ферменттер иммобилизденген жағдайында ( түрінде) келісіп
әсер етеді. ... ... ... бос ... ... ... ... екінші ( 3-ші, 4-ші және т.б.) ... ... ... оның ... стационарлық концентрациясы тез
түзіледі.
Полиферменттік жүйелерді иммобилизденген жағдайында ... тірі ... зат ... ... зерттеу кезіндегі in vivo мультиферменттік
комплексінің аналогы ретінде пайдаланады. ... ... ... ... ... ... ... ферменттер клеткада болғанымен өздері
сұйытылған ерітіндідегі жағдайда болады. Екіншіден, ... ... ... ... байланысады, сонда
мультиферментті ... ... ... орналасады,
сондықтан олар биохимиялық реакцияға реттеуші әсері. [8]
2.Тәжірибелік бөлім
2.1 Неорганикалық тасымалдағыштар
Тасымалдағыштарды өндірістік ... ... үшін ең ... түрі ... . Оладың құрамына саз, цеолит, құрамына алюмосиликаттардан
басқа ... ... және т . б . ... ... ... ... ... кіреді . Мұндай тасымалдағыштар беттері әр түрлі
органикалық ... ... ... ... ... ... аминопропилтриэтоксисиландармен).
Тасымалдағыштар түрінде қолданылатын металл беттерді (Al, Ni,Ti) ... ... ... оксиді қабықша түзіп немесе полимер
(полистерол, целлюлоза туындылары) қабатымен ... ... ... ... ... ... ... арттырады.
2.2 Ерімейтін ... ... ... ... иммобилизация иммобилизднудің әдістерінің ең көне түрі
болып табылады. 1916 жылы Дж. ... және Э. ... ... коміртегімен алюминий гидрооксиді ... ... ... Осы әдіс ... 1969 жылы ... ... ... алуда қолданылды . Ол кезде ... ... ... ... ... L -
аминоцилазамен N – ацнтил – D,L – аминқышқылдарын ... ... ... ... бірнеше үстемділіктері арқасында
өндірістік салмағы бар иммобилизденген ... ... ... таралңан әдістердің бірі болып табылады.
2.2.1 Адсорбционды иммобилизацияға олданылатын тасымалдаңыштар
Адсорбционды иммобилизацияңа ... ... екі ... ... ...... және ... . Бейорганикалық
тасымалдағыштарға негізінде кремнезем , титан , алюминий және ... ... , әр ... ... ... ... ... саңылаулы шыны , керамика , активтелген ... т. б. ... . ... ... ең көп тарағандары полисахаридтер және
полимерлі ионалмасқыш смолалар , коллаген . ... ... , ... , ... түрінде ... ... ... ... ... меншікті беті .
саңылаулар өлшемі , механикалық ... және ... ... ... . [7]
2. Адсорбционды иммобилизация әдістемесі
Ерімейтін ... ... ... ферменттер
иммобилизациясы айрықша қарапайымдылығымен әйгілі. Ферменттің ... ... ... ... асады . Адсорбирленбеген
фермент жуылғаннан кейінгі иммобилизденген биокатализатор ... ... ... . ... жүзінде адсорбционды ... ... ... келесі әдістемелік әрекеттер
ұсынылады:
Статикалық әдіс : Ең ... түрі және ... ... ... ... , ... ... араластырмай қалдырумен
алынады . Иммобилизация ... ... ... өздігінен
диффузиясы арқылы , арықарай адсорбциаланумен жүзеге асады. ... ... ... ... ... ... алу үшін және ... бетін толтыру үшін ,
тасымалдағышты ферментті ерітіндімен ұзақ ... бойы ... ... ... ... ... ... көбінесе араластыру әдісі қолданылады . Онда
тасымалдағыш ферментті ерітіндіде суспендирленеді де , ... ... ... ... ... ... ... үздіксіз араластырып отырады . Бұл әдіс ... ... ... ... ... , ... ... ферментпен тегіс жабылуын қамтамасыз етеді .
Кейде ... ... ... ... ... . Бұл жаңдайда фермент ерітіндісіне екі ... да ... ... ... ... қабаты жағылады .
Электр ... ... ... ... зарядталған бөлшектердің
болғанына ... , ... ... ... ... ... , сәйкес келетін электродтарға қарай бет алады ... ... ... ... ... ең қолайлы әдіс – ... ... . Бұл ... екі ... бар : а) ... ... ... арқылы жоғарыдан төмен қарай бағытта
үздіксіз циркуляция ... ... ... ... . б) ... бағытта жүреді . Мұндағы ағын жылдамдығы тасымалдағыш ... ... ... ... өлшенген жағдайда болуы тиіс ... ... ... ... , ... қондыруды , жууды ,
сосын ферментативті процестің өзін ешқандай қосымша ... сол ... ... ... болатындығы .
2. Фермент пен тасымалдағыштың адсорбционды ... ... ... ... ... ... ... , тасымалдағыш пен ақуыздың беттік топтары арасындағы өзара
ван – дер – ... , ... , ... және гиброфобты
спецификалық емес ... ... ... ... . Әрбір
байланыс типтерінің ... ... ... ... молекуласы бетіндегі функционалды топтардың ... ... . ... ... ... ... рольді
сутекті және ... ... ... ... . Кейде
тасымалдағышпен өзара ... ... ... ... сорбциясы оның құрылымының бұзылуымен қатар жүреді .
[3]
1. Әртүлі ... ... ... адсорбциалануына
әсері
Адсорбция процесінің жүруі және ... пен ... ... көп ... иммобилизацияны жүргізу
шарттарына байланысты болып ... . ... ... , ... саңылаулылығы мен меншікті беті , ... рН мәні мен ... күші , оның ... ... ... ... температурасы , әсер етеді .
Адсорбция процестеріне микроорганизм ... ... ... ... адсорбцияға деген қабілеті олардың жасымен
және культура жағдайымен ... ... ... ... ... ... Әдетте, өсудің лаг-фазасында және экспоненциалды ... ... ... өте ... ... ... ... клеткаларға максималды адсорбция тән ол қабілет не өзгермейді, не
стационарлы фазада бәсеңдейді. Бірақ, ... ... ... ... ... бермейтінін атап кеткен жөн. Кейде ... ... ... ... ... ... ... барлық
этаптарында өзгеріссіз қалады. Өлген клеткалар тірі клеткаларға қарағанда
өзінің адсорбциялық қабілеттерін ... ... ... ... құрамы маңызды рөл атқарады.
Көбінесе ... ... ... клеткалардың адсорбциялық қабілеті, сұйық
қоректік ортада өскен ... ... ... Қоректік ортаға
глицерин адсорбциялық қабілетін өзгертуге болады. Көмірсуларда ... ... ... ... ... Клеткаларды «аштық»
жағдайында ұстаған жағдайда, олардың адсорбциясы өте жоғары ... ... ... ... немесе әр түрлі қоректік ортада өскен
микроорганизмдердің адсорбциялық қабілетінің ... ... ... мен құрамының және олардың әлеуеттерінің өзгеруімен түсіндіріледі.
Сонымен қатар, клетка ... ... ... саны мен ... келген микроорганизмдер адсорбциясы әлсіз болады, өйткені
олардың қозғалысы адгезия ... ... ... ... кейін
қозғалғыш клеткалар, өздерінің бір ... ... ... ... ... бос ... қалып клетка өзінің қозғалысын жалғастырады.
Клетка қозғалғыштығы ... ... ... ... сол кезде олардың
адсорбциялық қабілеті артады.
Көптеген жағдайда клетка ... ... ... ... және ... ... материал болады. Олардың болуы клетканың адсорбциялық
қабілетіне әсер ... ... ... ... аминоқанттар,
кетодезоксигалактон және урон қышқылы болатын полисахаридтерден тұрады.
Зарядталған топтары бар ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, молекулалық
қозғалғыштықтың ... ... ... ... ... ... ... бетімен байланысқа түседі,
нәтижесінде адгезиялық әрекеттесулердің беріктілігі анағұрлым артады.
Ерімейтін ... ... ... ... ... ... және ... сулы ерітіндіде байланысқа түсуі арқылы жүзеге асады.
Адсорбцияланбаған ферменттерді ... ... ... ... ... ... ... Практикада адсорбция арқылы
иммобилизденген ферментерді келесі әдістер қолданылады .
1. статикалық әдіс- өте қарапайым, мұнда тасымалдаушыны ... ... ... ... ... қоспаны біраз уақыт араластырмай
қойып қояды. Ферменттің тасымалдаушы ... өз ... ... ... ... ... Әдістің кемшілігі көп мөлшерде
адсорбцияланған ферменттерді алып, ... беті ... ... ... фермент ерітіндісінде ұзақ уақыт ұстау қажет (7а-
сурет).
2. лабораториялық жағдайда көбінесе ... ... ... ... ... ... ... суспензиялап, пайда болған
қоспаны магнитті немесе механикалық араластырғыш немесе ... ... ... Бұл әдіс статикалық әдіске қарағанда
анағұрлым тиімді және ... беті ... ... ... ... ... кейде адсорбциялық иммобилиздеуді жүргізу үшін электротұндыру әдісін
қолданады, бұл жағдайда фермент ерітінсіне екі ... ... ... ... қабатын орналастырады. Электр тоғын
қосқанкезде фермент ... ... ... ... ... бос ... ... фермент сәйкес
келетін электродқа қарай жылжып тасымалдаушы бетіне ... ... ... ... көбінесе колонкаға енгізу әдістері ыңғайлы.
Бұл әдістің екі ... бар. ... ... ... ... ... ... көмегімен
колонканың жоғары жағынан төмен қарай үздіксіз циркуляция режимінде
өткізеді (7г-сурет). Екінші жағдайда ... ... ... ... ... колонканың төменгі бөлігіне жібереді, және ағынның
жылдамдығы тасымалдаушы қалыпты жағдайда болатындай «қайнаған ... ... етіп ... ... ... ... ... енгізіп, кейін колонканы шайып, ферментациялық
процесті бір колонкада тасымалдаушыға ешбір манипуляцияларды ... ... рет ... болады.
Әрбір аталған әдістің артықшылығы мен кемшіліктерін сын көзбен бағалау
керек, ... ... ... идеалды нұсқа жоқ. Сонымен қатар,
биокатализатор ... ... ... ... ... де
қарастыру қажет.
Адсорбция процесінің жүруі және ферменттік ... ... ... ... жүргізілу жағдайына байланысты.
Ферменттің адсорбциясына әсер ететін ... ... ... беті мен ... рН көрсеткіштері мен фермент ерітіндісінің
ионды күштері, концентрациясы, адсорбция процесінің жүргізілу ... ... ... беті мен тасымалдаушы саңылаулығы. Тасушының
сорбциялық сыйымдылығы оның меншікті беткі ... ... ... бұл ... тек ... ... ... саңылау диаметрі
белокты молекулалар мөлшерінен асып ... ... ғана әсер ... ... ... ... ... оның ең жоғары ұзаруы
бағытының мөлшерінен екі есе артық болуы керек. Бұл ... ... ... ... ... төмен, сондықтан субстрат
молекуласы сорбцияланған фермент орналасқан саңылауға өтуге қабілетті. Егер
субстрат ... ... ... өте үлкен зат болса, ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Сонымен қатар жоғары молекулалы субстраттың өзі ферменттің иммобилизденуіне
тасымалдаушы бола ... ... ... ... ферменттерінің
адсорбциялық иммобилизденуі үшін, оның субстратының өзін ... ... . ... ... ... ... тиімді болуына
ортаның реакциясы әсер ... ... егер ... ... әрекеттесулермен жүргізілсе. Оның себебі, рН өзгерген
кезде ... және ... ... ... ... ... өзгереді,
ал ол топтар байланысына жауап береді. Ион ... ... ... ең жоғары адсорбция белоктың изоэлектрикалық
нүктесінде ... күш . Бұл ... мәні ... ... ... зор әсер ... тұздардың жоғары шоғырлануында ерітіндідегі
иондар тасымалдаушыға электростатикалық әрекеттесулер арқылы байланысқан
белок молекулаларын ... ... ... ... ... ... ... десорбциясын туғызады. Бірақ кезде тұздар ... ... ... ... туғызады. Мұндай жағдайды,
ерітіндіден белокты «тұзсыздандыру» әсері деп ... ... . ... ... ... ... ... сайын, тасымалдаушыға сорбцияланған фермент мөлшері
артады және ... ... ... ... ... каталитикалық
активтілік артады. Каталитикалық ... ... ... ... ... ... ... сызықты көрсетеді, ол
өз алдына ферменттің тасымалдаушы бетінде бірнеше ... ... ... ... ... ... ол ... белокпен ұсақтығы да
болмайды. ... ... ... ... ... ... ... қабаты бірінің үстіне бірі орнаса береді.
Адсорбцияланған ферменттердің беткі ... ... ... ... ... ... диффузия жылдамдығы азаяды. Сондықтан
тасымалдаушыны ферментпен қаптап ... ... ... ... ... реакция сферасынан бөлініп қалады, сөйтіп
ферментті қолданудың жалпы тиімділігі ... . ... ... ... ... ... әсер ... бір жағынан жоғары температурада қыздырған кезде фермент
активтілігі жоғалып, ақырында белоктың жылулық денатурациясына алып келеді.
Екінші ... ... ... жылдамдығын арттырады, ... ... ... ... ... жылдамдылығы
артады. Сондықтан, адсорбциялық ... үшін ... ... ... болу керек. Оңтайлы температураның нақты көрсеткіші
адсорбцияланатын ферменттің табиғатына және ... ... ... ... ... иммобилиздеудің эффективтілігі көптеген
факторлармен анықталады. Сыртқы жағдайлар әсерінен баланстың ... ... ... ... яғни ... ... мен меншікті беті . Тасымалдағыштың
сорбционды сыйымдылығы оның ... ... ... ... . Бұл ... тек қана ... ... немесе
саңылауларының диаметрі ақуыз молекуласы өлшемінен әлде ... ... ғана ... . Егер саңылаулар ... ... ұсақ ... онда ... жалпыбеттің тек қана
жартысы ғана тиесілі болады , яғни ... беті ... ... ... ферментке сорбционды сыйымдылығы үлкен емес ... ... ... үшін ... ... критериі Р. Мессингпен ұсынылған (1976 жылы)
Ол түрлі ... ұсақ ... ... және ... ... ... зерттеген . Бұл ... ... ... ... ... ... екі есеге үлкен болуы
тиіс . ... ... ... ... ... әлде ... төмен болуы керек . ... ... , ... ... ... ... ... толық қабілеті бар .
3. Тәжірибе нәтижелері
1. Адсорбциялық иммобилиздеудің артықшылықтары мен кемшіліктері.
Адсорбциялық ... ... ... ... атқаратын
сорбенттердің арзандығы және қол жетерлігін жатқызуға болады. ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге болады.
Қолданылатын әдістердің қарапайымдылығын да ескеру қажет. Сонымен ... ... ... бір мезгілде ферменттерді тазалауға да
болады, өйткені белоктың тасымалдаушымен әрекеттесуі ... ... да ... иммобилиздеу үшін қолданылатын тасымалдаушылар
ферменттерді тазалауға да қолданылады.
Әдісті қолдануда фермент пен тасымалдаушы байланысының берік ... ... ... ... ... сыртқы ортаның әсерінен
фермент пен тасымалдаушы арасында десорбция тууы мүмкін.
Иммобилиздеудің химиялық әдістерінің ерекшелігі ... ... әсер ету ... ... жаңа ... байланыстар
түзіледі, көбінесе белок пен тасымалдаушы арасында. Негізінен олар
ферменттердің ... ... ... ... ... алынған иммобилизденген ферменттер
препараттары кемінде екі маңызды қасиетке ие:
1 Фермент пен ... ... ... байланыс түзілген
биокатализатордың жоғары төзімділігін қамтамасыз етеді. ... ... ... рН, ... ... ... ... кезде фермент
тасымалдаушыдан десорбцияланбайды және катализдеуші реакцияның соңғы өнімін
ластамайды. Бұл әсіресе ... және ... ... ... ... ... ... қатар аналитикалық жүйелерде төзімді, қайта
туындаушы нәтижелерді қамтамасыз ету үшін маңызды болып келеді.
2 Ферменттердің ... ... ... олардың субстраттық
арнайлылығы, каталитикалық белсенділігі және тұрақтылығы ... ... ... Осы ... ... арқасында белокты құрылыстың көп
нүктелі ковалентті бекітілуі арқылы ферменттердің тұрақтануының ... ... ... ... ... ... энзимологияның негізгі бағыты –
иммобилизацияланған ... мен ... ... қолдану. Сондықтан оның қолдану аймағы кең.
Иммобилизацияланған ... ... ... ... ... ... диагностика және дәрілік
препараттарды дайындау өндірісінде ... ... ... ... ... өндірістің әр түрлі
салаларында ... ... ... ... ауыл ... жұқа ... синтезде және тағы
басқа.
Иммобилизацияланған ферменттердің, яғни ... ... ... жаңа ... ... ... биокатализатор молекуласын бос ... ... ... бір ... ... ... жасушалары – биокатализаторлардың
перспективті түрінің бірі. Соңғы уақытта тек ... ... ... ғана ... ... ... ағын суды тазартуда
және олардан бағалы ... ... ... ... Биоэнергетика және азотофиксация мәселелерінің шешімі ... ... ... ... болады.
Сондықтан да ... мен ... ... ... ... ... популяциясының физиологиясы туралы
терең білім ... және осы ... ірі ... ... құру ... фундаментальды ... ... үшін ... ... ... күші керек.
Иммобилизацияланған микроағза жасушалары қазіргі ... ... ... ... ... немесе трансформациялау жолымен әр ... ... ... ... ... ... қышқылдар) алуда.
2. Табиғи және тұтыну ... ... ... Күн ... ассимиляциясы
4. Сутекті отын элементтерін даярлау
5. Азотты фиксациялау
Жоғарыда ... ... ... жасушалардың
мақсаты болып табылады.
Қазіргі таңда ... ... ... ... кеңінен қолданылуда. Мысалы, аспарагин қышқылын,
алма ... ... ... ... ... 6 –
аминопенициллин ... ... тағы сол ... ... ... алуда.[4]
Қолданылған әдебиеттер
1. Диксон М, Уэбб Э. Ферменты – М.: Мир, ... Крю Ж. ... – М.: Мир, ... ... М.И. ... ... препаратов – М.: ... ... ... В.Л. ... в ... – М.: ... ... Сорачев К.Ф. Биотехнологическая химия. – М.: Просвещение, 1971
6. ... И.В. ... Н.Л. ... А.В и др. Иммобилизованные
ферменты – М.: Высшая школа, ... Уайт А. и др. ... ... – М.: Мир, ... ... Т.П, ... Б.Н. Биохимия – М.: Медицина, ... ... А.П, ... Е.И и др. ... ... ... В.И, Свешникова Е.Я. Руководство к ... – М.: ... ... ... Қ.К. ... ... негізіндегі
өндірістер .
Мазмұны
Аннотация...................................................................
................................................
Нормативтік
сілтеме.....................................................................
..............................
Анықтамалар.................................................................
..............................................
Қысқартылған ... ... ... ... ... жалпы
түсінік.....................................................................
1. 2 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... негізгі
талаптар....................................
1.6 ... ... ... ... ... ... Ерімейтін тасымалдағыштарда адсорбция жолымен ... ... ... ... тасымалдаңыштар..........
2.2.2 Адсорбционды ... ... ... пен тасымалдағыштың адсорбционды өзара әрекеттесуінің
табиғаты
............................................................................
..........................................
1. Әртүлі факторлардың тасымағыштағы ферменттің ... ... ... ... артықшылықтары мен кемшіліктері......
3. ...

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Иммобилизденген фермент33 бет
Қой қанының мононуклеарлы жасушасының иммобилденген простагландинсинтаза жүйесіндегі PGH-синтазаның пероксидазды белсенділігін зерттеу32 бет
Өсімдік жасушаларын биосинтездік өнеркәсіпте пайдалану6 бет
«Ферменттерді бөліп алу ферменттер әсерінің кинетикасы»5 бет
«ферменттермен жұмыс істеу әдістемесі. ферменттерді бөліп алу»10 бет
Ферменттерді бөліп алу7 бет
Ферменттерді бөліп алу. ферменттер әсерінің кинетикасы14 бет
Ферменттерді бөліп алу.Ферменттер әсерінің кинетикасы10 бет
Ферменттердің классификациясы9 бет
Ферменттердің әсер ету кинетикасы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь