Жаңартылатын энергия көзінің жіктелуі мен тағайындалуы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
1 Жаңартылатын энергия көзі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.1 Жаңартылатын энергия көзінің жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.2 Күн энергиясының түрленуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
1.3 Күн энергиясын қолдану. Негізгі түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
1.3.1 Фотоэлектрлік құрылғылар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
1.3.2 Тұтынылатын күн энергиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
1.3.3 Тізбек пен жүктеменің фотоэлектрлік қасиеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
1.3.4 Күн элементтерінің тиімділігінің шектелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24
1.3.5 Күн элементтерінің құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
2 Күн энергиясын электроэнергияға түрленуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...32
2.1 Күн энергиясын үш фазалы айнымалы электр энергиясына түрлендіретін инвертордың сұлбасын өңдеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32
2.2 Үш фазалы көп сатылы күн энергиясының түрлендіргішінің сұлбасын өңдеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 37
2.3 Үш фазалы бір сатылы түрлендіргіш кілттерінің жұмыс істеу принципі ... .41
2.3.1 Үш фазалы көп сатылы түрлендіргіш транзисторларының жұмыс істеу принципі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .43
3 Үш фазалы көп сатылы күн түрлендіргішін PIC контроллер арқылы басқаруды өңдеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 46
3.1 PIC контроллердің құрылымы мен тағайындалуы ... ... ... ... ... ... ... ... .46
3.1.1 PICMicro контроллердің кіші моделі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...48
3.1.2 PICMicro контроллердің ортаңғы моделі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..48
3.1.3 PICMicro контроллердің жоғарғы моделі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .49
3.2 PIC контроллердің архитектурасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...50
3.3 PIC контроллердің командалар жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...51
3.4 Үш фазалы көп сатылы күн сәулесі түрлендіргішінің микропроцессорлық басқару жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...52
3.5 Үш фазалы көп сатылы күн сәулесі түрлендіргіші жұмысын микропроцессорлармен басқарудың логикалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...53
3.6 Үш фазалы көп сатылы күн сәулесі түрлендіргішінің басқару сұлбасын өңдеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...58
4 Экономикалық бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..61
4.1 Экономикалық түсініктеме ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .61
4.2 Экономикалық есептеулер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..62
4.2.1 Жобалауға кететін шығындар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .62
4.2.2 Өндіріс жұмысшыларының еңбек ақы төлеу шығын есебі ... ... ... ... ... ... ..63
4.2.3 Әлеуметтік сақтандыру бойынша аударымдарға кететін шығындар ... ... 65
4.2.4 Материалдық шығындар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..66
4.2.5 Жаңа техниканы дайындауға жанама шығындар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..69
4.2.6 Жабдықтарды ұстау, күнделікті жөндеу, амортизация шығындары ... ... ...70
4.2.7 Күрделі қаржы салудың сомасын өтеу мерзімін ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...72
5 Өндірістегі еңбек қорғау мен қауіпсіздік шараларын ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..73
5.1 Негізгі қауіпті және зиянды факторларды анализдеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..73
5.2 Еңбек қорғау бойынша ұйымдастыру шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .74
5.3 Өндіріс процесіндегі техникалық шаралар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...75
5.3.1 Микроклиматтық жағдайларды жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...75
5.3.2 Шуды азайту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .78
5.3.3 Жарықтануды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...81
5.3.4 Жерге қосуды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 82
5.3.5 Электромагниттік өріс әсерінен қорғау шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...84
5.3.6 Өртке қарсы шаралар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...85
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .87
Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...88
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...89
Жаңартылатын энергия көздерінің ішінде күн энергиясы қуатты жоғары және перспективті энергия көзі болып саналады. Өсіп келе жатқан энергетикалық сұраныстың талаптарын күн энергиясымен қамтамасыздандыруға болады.
Күн энергиясын қолданудың потенциалды мүмкіндіктері көптеген зерттеушілермен дәлелденген. Қазіргі уақытта бұл бағытта әлемнің 63 мемлекетінде ұлттық бағдарламалары жұмыс жасауда. Ірі масштабты жаңартылатын энергетикалық объектілерін өңдеу арқылы дефицитті органикалық отын түрлерін үнемдеуге және қоршаған ортаның ластануынан қорғауға болады.
Дипломдық жобаның теориялық бөлімінде жаңартыланын энергия көзі және олардың жіктелуі қарастырылады. Сонымен қатар, күн элементтерінің жалпы тарихына шолу жасалып, олардың бағасының төмендеу тенденциясы көрсетілді.
Екінші бөлімде күн энергиясын электроэнергияға түрлендіру және үш фазалы түрленулердің жұмыс жасау принцпі мен сұлбалары келтірілген.
Жобаның үшінші бөлімінде PIC контроллерлерінің жұмысы. Үш фазалы көп сатылы күн сәулесінің түрлендіргішінің микропроцессорлар арқылы басқару сұлбасы өңделген.
Сонымен қатар, экономикалық және еңбек қорғау бөлімдерінде күн энергиясын түрлендіргіштің экономикалық үнемділігі және еңбек қорғау шаралары қарастырылған.
1. Твайделл Д., Уэйр А. Возобновляемые источники энергии. – М.: Энергоатомиздат, 1990.
2. Койшиев Т.К. Математическое моделирование и автоматизация проектирования оптических систем солнечных электростанции. Алматы, 2003.
3. Таклебаев К.С. Физические основы солнечно-водородной энергетики. Алма-Ата: Рауан, 1992.
4. Бекман У., С. Клейн Дж. Дарфи Расчет систем солнечного теплоснабжения. М.: Энергоиздат, 1982.
5. Уделл Свен. Солнечная энергия и другие альтернативные источники энергии. – М.: Знание, 1980.
6. Зевеке Г.В. Теория электрических цепей. – М.: Энергоатомиздат, 1984.
7. Справочник по проектированию автоматизированного электропривода и систем управления технологическими процессами. / под ред. В.И. Круповича, Ю.Г. Барыбанина, М.Л. Самовера – М.: Энергоиздат, 1982.
8. Бронштейн И.Н., Семендяев К.А. Справочник по математике – М.: Наука, 1981.
9. Волков Н.И., Миловзоров В.П. Электромашинные устройства автоматики. – М.: Высшая школа, 1986.
10. Бочаров Л.Н. Полевые транзисторы. – М.: Радио и связь, 1984.
11. Денисенко Г.Ф. Охрана труда. – М: Высшая школа, 1985.
12. Охрана труда / под ред. Князевского Б.А. – М: Высшая школа, 1982.
13. Расчет фотоэлектрических цепей / под ред. Корндорфа С.Ф. – М.: Энергия, 1967.
        
        АҢДАТПА
Берілген дипломдық жобада жаңартылатын энергия көзінің жіктелуі мен
тағайындалуы қарастырылды. Күн энергиясын электроэнергияға ... ... көп ... күн ... ... сұлбасы өңделді. PIC
контроллерар арқылы үш ... көп ... күн ... ... ... ... ... көп сатылы күн сәулесінің түрлендіргішін микропроцессор
арқылы басқарудың экономикалық тиімділігі есептелді. ... ... ... ... ... ... данном дипломном проекте рассматривается классификация и ... ... ... ... ... ... энергии в электроэнергию с многоступенчатым трехфазным солнечным
преобразователем. Разработана схема управления ... ... ... с ... PIC ... ... экономической эффективности микропроцессорного
управление многоступенчатого ... ... ... ... ... ... ... труда.
МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
......................................................8
1 Жаңартылатын энергия
көзі........................................................................
............9
1.1 Жаңартылатын энергия көзінің
жіктелуі............................................................9
1.2 Күн энергиясының
түрленуі…………………...................................................12
1.3 Күн ... ... ... Фотоэлектрлік
құрылғылар..................................................................
...........17
1.3.2 Тұтынылатын күн
энергиясы...................................................................
.......18
1.3.3 Тізбек пен жүктеменің фотоэлектрлік
қасиеттері.........................................20
1.3.4 Күн элементтерінің тиімділігінің
шектелуі...................................................24
1.3.5 Күн элементтерінің
құрылымы....................................................................
...30
2 Күн ... ... Күн ... үш фазалы айнымалы электр ... ... ... ... Үш фазалы көп сатылы күн энергиясының түрлендіргішінің ... Үш ... бір ... түрлендіргіш кілттерінің жұмыс істеу
принципі.....41
2.3.1 Үш фазалы көп сатылы ... ... ... ... Үш фазалы көп сатылы күн түрлендіргішін PIC контроллер арқылы басқаруды
өңдеу.......................................................................
.................................46
3.1 PIC ... ... мен ... PICMicro ... кіші ... PICMicro ... ... моделі……………………………...……48
3.1.3 PICMicro контроллердің жоғарғы моделі…………………………………..49
3.2 PIC ... PIC ... ... жүйесі………………………………………..51
3.4 Үш фазалы көп сатылы күн сәулесі түрлендіргішінің микропроцессорлық
басқару
жүйесі……........................................................…………………………..
.52
3.5 Үш фазалы көп сатылы күн ... ... ... ... Үш ... көп ... күн сәулесі түрлендіргішінің басқару сұлбасын
өңдеу.......................................................................
....................................................58
4 ... ... ... ... ... Өндіріс жұмысшыларының еңбек ақы төлеу шығын
есебі..........................63
4.2.3 Әлеуметтік сақтандыру бойынша аударымдарға кететін шығындар……..65
4.2.4 Материалдық
шығындар....................................................................
..............66
4.2.5 Жаңа техниканы дайындауға жанама
шығындар..........................................69
4.2.6 ... ... ... ... амортизация
шығындары...........70
4.2.7 Күрделі қаржы ... ... ... ... ... ... мен қауіпсіздік шараларын
ұйымдастыру.................................................................
.............................................73
5.1 ... ... және ... ... ... ... ... ұйымдастыру
шаралары.............................................74
5.3 ... ... ... ... ... ... ... ... ... Электромагниттік өріс ... ... ... ... ... көздерінің ішінде күн энергиясы қуатты жоғары
және перспективті ... көзі ... ... Өсіп келе ... ... ... күн энергиясымен қамтамасыздандыруға
болады.
Күн энергиясын қолданудың потенциалды мүмкіндіктері ... ... ... уақытта бұл бағытта әлемнің 63
мемлекетінде ... ... ... ... Ірі ... ... объектілерін өңдеу арқылы дефицитті органикалық
отын түрлерін үнемдеуге және ... ... ... ... ... жобаның теориялық бөлімінде жаңартыланын энергия көзі және
олардың жіктелуі қарастырылады. Сонымен қатар, күн элементтерінің ... шолу ... ... бағасының төмендеу тенденциясы көрсетілді.
Екінші бөлімде күн ... ... ... және үш
фазалы түрленулердің жұмыс жасау принцпі мен сұлбалары келтірілген.
Жобаның үшінші ... PIC ... ... Үш ... ... күн ... ... микропроцессорлар арқылы басқару
сұлбасы өңделген.
Сонымен қатар, экономикалық және еңбек қорғау бөлімдерінде ... ... ... ... және ... ... қарастырылған.
1 Жаңартылатын энергия көздері
Жаңартылатын энергия көздері – ол табиғатта периодты ... ... ... ... ... ... ... энергия көздері.
Жаңартылатын, қайта орнына келетін энергия көздеріне жел ... және ... ... ... ... ... ... термалы сулардың энергисы және күн энергиясы
жатады. ... ... ... ... көздерін зерттеу болашақта өндірісте
негізінен жел энергиясы, гидравликалық және күн энергиялары ... ... ... ... жартысында адамзаттың техникалық іс әрекетіне тән
сипаттамалардың бірі - ... ... өсуі ... ... ... дейін энергетика дамуы айтарлықтай қиыншылықтарға кездескен ... ... ... ... ... және газ ... ... байланысты болып келді. Бірақ ... ... ... ірі ... ... ... ... шикізат базасының сарқылу
жағдайына жолықты. Өткен ғасырдың 70-жылдардың ... ... ... ... ... Бұл дағдарыстың себептерінің бірі қазба
энергетикалық қордың аздығы боды. Сонымен қатар, ... газ және ... ... ... ... ... ... шикізаты құнды болып
табылады. Сондықтан қазіргі уақытта энергияның тек дәстүрлік қазба ... ... ғана оның ... ... даму үрдісін сақтап қалу қиындап
барады. Бұл пайда ... ... ... 2 бағыты бар:
1) электр энергиясын шығаратын және бір ... ... ... ... ... ... ... күн энергиясын кеңінен қолдану.
1.1 Жаңартылатын энергия көздерінің жіктелуі
Жаңартылатын энергия көздері ... ... ... жіктелуі
келесідей болады:
а) биомассалар энергиясы – қалдықтар ... ... және газ ... ... ... ... ... қалдықтары,
сондай–ақ биомассалардан ферментацияланатын газдардан алынатын өнімдер
энергиясы;
б) гидравликалық ... – су ... ... ... ... ... ... энергетикалық агрегаттардан өндірілген
энергия;
в) күн энергиясы – күн радиациясынан болатын энергия, жылулық–күндік
түрлену тәсілімен фототүрлену ... ... ... ... жел энергиясы – энергетикалаық жүйеге жеткізілетін және
түрленуден алынатын немесе желдің ... ... ... ... жергілікті тұтынатын энергия;
д) геотерметикалық энергия – төменгіпотенциалды жылу энергиясы.
Жел энергиясы – бұл жер атмосферасы ... ... ... күн ... ... ... 80-ші ... 1 кВт*с
жел энергиясының бағасы 70%-ға дейін түсті, қазір 6 – 8 цент ... ... ... жаңа жылу ... ... ... жел ... әлі де өңделіп, тиімді болатынына сенімді.
Жел энергиясының ... 5 ... ... ... электрэнергиясын алуға
болады.
Қазақстанда желэнергетикасының дамуының өзіндік артықшылықтары бар.
Алға қойған 2030 бағдарламасы ... 2010 ... ... ... ... Бұл бағдарламаға БҰҰ-да қызықты. ... ... ... ... ... ... Бұл жоспардың орындалуына глобалды экологиялық фонд (ГЭФ)
шамамен 2,5 млн. доллар ... ... ... ... көздерінің жіктелуі көрсетілген.
1- Сурет – Жаңартылатын энергия көздерінің жіктелуі
Су біздің планетамыздың 71%-ін құрайды. Теория ... әр ... бар. ... ... ... өндірілетін элекроэнергияның бестен
бірі ГЭС-қа тиесілі.
Су энергиясының артықшылықтары:
а) энергияның түрленуі өте жоғарғы ПӘК-пен орындалады. Бұл ... ... көп ... ... ... ... бұл энергоресурсын қолдану кезінде зиянды заттар бөлінбейді;
в) қоршаған ортаға бөлінетін жылу аз мөлшерде, типті жоқ.
Бастапқы кезден-ақ энергияны алу түрі ол – отын . Бұл ... ... ... ... ... бола ... ... сақталады. Жыл сайын әлемде 80 млрд. тонна биомасса өсіп шығады.
Геотермия – бұл жер қойнауындағы жылу ... ... Ол ... әр ... ... Жылдың кез-келген уақытында климатқа тәуелсіз.
Геотермиялық энергияны негізгі екі ... ... ... ... өндірумен үйлерді, ғимараттарды, кәсіпорындарды жылытуға
болады. Оны қандай ... ... ... ... ... байланысты.
Кейде су жер астынан құрғақ бу ... ... Бұл ... ... ... ... ... алуға болады.
Геотермалды энергетика айтарлықтай АҚШ-та, ... ... ... ... ... Ең ... ... (50 МВт) АҚШ-та
салынған — ГеоЖЭС Хебер [2].
1.2 Күн ... ... ... қазба көздерінің, ең алдымен көмір мен ядролық
отындардың жануынан ... ... ... жер ... ... нашарлауының себебі болып табылады. Сонымен ... ... түрі ... ... ... болатын планетаның "жылумен
ластануының" маңызы өте зор. ... ... ... ... ... ... энергия өндірілуінің жоғарғы шегінің рұксат етілген деңгейі, ... ... ... ... екі есе ... ... ... осылай өсуі Жер бетінің температурасын мөлшермен бір
градусқа жоғарылатуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... қауіпті өзгеріске ұшыратуы мүмкін. Осы
жағдайлар, Жер бетінің экологиялық балансын бұзбайтын ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді [2].
Бірден бір энерия көзі – Күн болып табылады.
Күн энергиясын қолдану атмосфераның ластануы мен ... ... және ... ... сақтаудың қажетсіздігі
көптеген елдердің ғалымдарын ... ... ... ... ... ... ... түрлендірудің белгілі тәсілдерін жер
бетінде қолдану ... ... ... Сондықтан ғалымдар
түрлендірудің ПӘК-ін жоғарылату және күн энергиясының бағасын төмендету
жұмыстарын ... ... ... кВт∙сағ энергия түседі, бұл адамзаттың барлық
өндірген қуаттан 18 000 есе ... ... ... ... екі ... бар:
1) тәуліктік және мезгілдік тербелістер;
2) күн сәулесі шоғырлану тығыздығының аздығы.
Күн төбеде болып, бұлттар болмаған жағдайда 1м2-қа тек қана 1 ... ... ... күн радиациясының тығыздығы атмосфераның сыртында
– шамамен 1,4 кВт/м2, ал Жер бетінде – 0,7 кВт/м2. ... ... ... ... ... 25%. ... ... қолдану қажет.
Алайда күн энергиясы өте жоғары деңгейде түсетіндігімен сипатталатын Жердің
экваторлық белдеуінде және осы белдеуге жақын ... ... ... күн ... ... ... өте зор ... саналады. Мысалы,
Орталық Азияның бірқатар аймақтарында тікелей түсетін күн ... ... 3000 ... ... ... ал күн ... жазықтық
бетіне түсуі жылына шамамен 1500-1850 кВт∙сағ/м2 құрайды [1].
Күн энергиясын қолданудағы тағы да бір ... ... – ол ... ... ... ... 60-жылдардан бастап көптеген дамыған
елдердің ұлттық бағдарламаларында күн элементтерінің бағасын ... ... ... күн элементтерін өндірудің технологиясын арзандату;
2) ПӘК-і жоғары (20÷30%) күн элементтерін шоғырландырғыштармен қолдану;
3) ПӘК-і ... ... күн ... ... осы ... ... күн элементтерінің бағасының
түсуінің келесідей шолуын жасадық:
Өткен ғасырдың 60-жылдардың ортасында күн элементтерінің бағасы 1кВт-
қа ... ... ... ... ... ... басында күн элементтерінің ... ... ... ... Бұл ірі электр станцияларын экономикалық
жағынан тиімді ... ... 1000 есе көп ... өте ... ... жартысында жер бетінде қолданылатын күн
элементтерінің жарықтығы 1000 Вт/м2 кездегі орташа бағасы 20000 ... ... ... ... ... күн элементтерінің бағасы
айтарлықтай 10000 долл/кВт дейін төмендеді.
Күн элементтерін өндірудің жаңа ... ... ... ... күн ... орта ... 5000 ... дейін
түсті.
Күн элементтерінің бағасының түсуіне байланысты 90-жылдардың басында
фотоэлектрлік құрылғылар жасалды. Бұл ... ... ... ... ... 15400 ... 2000 жылы ... дейін төмендеді.
Осы фотоэлектрлік құрылғылармен өндірілетін электр энергияның ... 2000ж – 50,62 ... 2001ж – 50,62 ... 2002ж – ... 2003ж – 45,75 евро/кВт; 2004ж – 43,45 евро/кВт.
Күн ... ... ... ... ... ПӘК ... қажет
болды. 60-жылдардың басында күн элементтерінің ең жоғары ПӘК 7% ... ... ... ... негізінен кремнийлік, кадмий сульфиді,
галий арсениді және жұқа қабатты күн элементтері қолданылды. Осының ішінде
галий арсенидінің ПӘК-і ... ... (26% ... ... оның ... ... байланысты экономикалық жағынан тиімсіз болды. Қазіргі
кезде монокристаллды және поликристаллды кремнийлік күн ... ... ... ең ... ... материалдардың бірі
болып табылады және таралуы бойынша оттегіден кейін екінші орында.
Кейінгі кездерге дейін жер ... ... күн ... ... ... түрде қымбат монокристаллды кремний негізінде
жасап келді. Бастапқы ... ... ... ... ... ... мен кесектерден пластин даярлаудың жоғары
өндірістік тәсілдерін өңдеу олардың ... ... жер үсті ... ... ... арзандатуға мүмкіндік берді. Ары қарай құн
арзандату жұмыстарының ... ... ... ... ... ... ішінде таспалық, поликристаллдық кремний элементтерін алу, аморфты
кремний және ... да ... ... ... негізінде арзан
жұқақабаттық элементтерді өңдеу, концентриленген күн сәулесін кремний
негізіндегі және ... ... жаңа ... ... ... ... ... жоғары тиімді элементтердің көмегімен өзгерту.
Кейінгі жылдары элемде концентриленген күн сәулесімен ... ... күн ... ... ... ... қол жетті.
Осы ғасырдың 2003 жылы BP Solar компаниясы ПӘК 18,3% күн ... ... Бұл ... күн элементтерінің арасындағы әлемдік рекорд
болды.
Арада жыл өте 2004 жылы жалпы алынған күн энергиясының ... ... кВт ... ... жүзі бойынша күн элементтерін шығаруда бірінші
орында – Жапония, одан кейін Еуропа мен АҚШ ... Күн ... ... Негізгі түрлері
Күн энергиясының концентрациясы ПӘК қолайлы жылу қозғалтқышының
жұмысына жеткілікті температураны () алуға ... ... ... м ... ... концентраторларды жасау қиын, бірақ бұндай бір
құрылғының қуаты 700 кВт, бұл ... 200 кВт ... ... бұл ... ... жеткілікті, бірақ стационарлы коммуналды
желілерге жеткіліксіз.
Мысалы, 104 кВт ... алу үшін ... күн ... ... Бұны ... екі ... бар: бөліп орналастырылған
коллекторлар және орталық күндік мұнаралы жүйелер.
Бөліп орналастырылған коллекторлар. ... ... ... ... ... ... ... бірақ параболоид болғаны жөн. Әрбір
коллектор сұйықтықтың күн энергиясын жылу тасмалдаушыға береді, ... ... ... сұйықтық орталық энергостанцияға жиналады.
Егер жылу ... бу ... ... су буы немесе қандай да
бір термохимиялық орта, мысалы, диссоциацияланған аммиак ... ... ... мен ... ... ... сұлбасы 1.2-
суретте көрсетілген.
1-айна; 2-қабылдағыш; 3-жылуалмастырғыш; 4-жылу қозғалтқышы;
5-синтез камерасы; 6-сепаратор; 7-басқа ... – Күн ... ... ... ... ... ... сұлбаның негізгі артықшылығы – химиялық реагентті ... ... мен жылу ... ... ... болмайды, яғни
жылуды үлкен қашықтықтарға немесе ұзақ уақыт бойы тасымалдауға болады.
Мысалы, ... ... түні ... бұл электроэнергияның үздіксіз шығарылуына
мүмкіндік береді. Бұл жүйеде күн сәулесі қабылдағышқа жиналады, ... ... ... үлкен қысымда (шамамен 30МПа) сутегіге және ... Бұл ... ... ... ... ... күн ... осы реакцияның жүруіне қажетті энергиямен
қамтамасыздандырады. ... ... ... ... ... ... H2 ... рекомбинацияланады, осы кезде шығатын жылуды ішкі жылу
қозғалтқышын және басқа да құрылғыны қосу үшін ... ... ... шығатын ағын суытылады, бұл аммиактың төмендеуіне әкеледі.
Күн мұнаралары. Бұл нұсқаның мақсаты – күн ... ... ... ... ... шағылдыратын, үлкен ауданда Күнді
қадағалайтын жазық айналарды орналастыру.
1.3.1 Фотоэлектрлік құрылғылар
Фотоэлектрлік энергияның пайда ... ... ... ... жұту ... ... оң және теріс заряд
тасымалдаушылардың бөлінуімен ... ... ... бұл ... ... ... ... тудыру мүмкін. Өткел жерлерінде немесе
материалдың ... емес ... ішкі ... өріс ... ...... ... немесе металл – жартылай өткізгіш
структуралы фотоэлементтердің ішкі ... күн ... ... ... 1 ... ... ... 0,5 В болатын потенциалдар
айырмасын және 200 А∙м-2 болатын ток ... ... ... ... ... ... ПӘК 10-20 % және олар ... шамамен 1-
2 кВт∙м-2 электр энергиясын шығара алады.
Жартылай өткізгішті өткелдегі құрылғыларды фотоэлементтер ... ... деп ... ... өздері ЭҚК көздері ... ... ...... ... ... ... жасайтын электр
энергия көзі. Күн элементтерінің электр тоғын шығаруы ... ... ... ... ... ... ... Күн энергиясын
тиімді пайдалану тек фотоэлементтің ПӘК-не байланысты емес, сонымен қатар
ішкі тізбектегі жүктеменің ... ... де ... ... фотоэлектрлік құрылғылар басқа энергия түрлендіргіштеріне ұқсас,
алайда ... ... ... ... ... ... қуат ... реттеу құрылғылары ретінде тұрақты ... ... ... ...... ... өткізгішті фотодиодтар.
Бірінші фотодиодтар 1954 жылы жасалған. Оларды дайындау технологиясы тез
жетілдірілуде. ... ... ... ... күн ... ... жасанды спутниктері энергиямен қамтамасыздандырылуда.
1.3.2 Тұтынылатын күн энергиясы
Қарапайым күн ... ... ... күн ... генерациялау үшін келесідей тұжырымдар орын алады:
1) Жұтылған фотонның энергиясы фототоқты ... ... (), онда ол ... қызып кетуіне әкеледі. Бұл 1.3-
суреттегі А ауданына сәйкес ... ... ... шекарасынан шығып кететін сәулелену жиіліктерінде
() де, фотон энергиясының артықтығы () да материалдың
қызып ... ... Бұл ... С ... ... ... ... рұқсат етілмеген аймақтың тиімді ені бар, бұл ... күн ... ... ... ... ... ... Бұл 1.4-суретте көрсетілген. Бұл суреттен
көріп отырғанымыздай, ... ... ... кезде тиімділік
төмендейді. Бұнда негізгі материалдардың рұқсат етілмеген аймағының
енінің мәндері көрсетілген.
а) ... ... ... ... ағын ... фотон энергиясына тәуелділігі.
1.3-Сурет – Күн сәулеленуінің спектралды жіктелуі
Фотоэлементке түсетін күн сәулесінің ... ... күн ... өту ... атмосфераның бұлттылығына, ластануына және т.б.
байланысты. Қоршаған ортаға байланысты оптикалық массалар ... ... қақ ... күн, ... ... 60о бұрышпен түсуі, ал АМ0-ге космос
сәйкес келеді. Күн ... ... ... ... ... ... АМ1
жағдайын таңдайды.
4)Тек қана энергиясы 1.3-суреттің В ... ... ... ... ... ... ... қатысады. Күн сәулесінен келетін
толық энергиясындағы бұл ... ... ... ... 47 ... ... мәні спектралды жіктеуге байланысты сәл өзгеріп отырады.
Егер фотон тығыздығының (N) ... () ... ... ...... күн элементтерінің максималды күтілетін
тиімділігінің рұқсат етілмеген аймақтың еніне тәуелділігі
Онда фотонды жұту кезіндегі ... ... ... ... мәні келесі формула бойынша анықталады
, ... ... ... Тізбек пен жүктеменің фотоэлектрлік қасиеттері
Фотоэлементтерді, басқа да түрлендіргіштер сияқты электр энергияны алу
үшін қолдануға болады. 1.5-суреттегі эквиваленттік диаграммада генератордың
негізгі макроскопиялық ... ... оң ... тоғы І ... ... ... ... сәйкес келеді. Тұрақты радиационды ағын кезінде 6-
суретте келтірілген вольт-амперлік ... ... ... ІD болуымен анықталады. Бұл диодтық сипаттаманың ... ... V – оң, ал І – ... – Күн элементінің эквивалентті сұлбасы
Энергияның максимум шамасы, егер V және І шамаларын, сәулелену мен
жүктеме ... ... ... ... ... ... ... сәйкес келетіндей етіп ұстағанда ғана болады. Бұл әруақытта дерлік
кернеудің шамасы 25%Vос шамасына сәйкес келеді. Аккумуляторлық ... ... ... тоқ ... байланысты болған жағдайдағы таза
омдық жүктемеден айырмашылығы – тоқ күші өзгерген жағдайда потенциалдар
айырымының ... ... ... ... ... үшін V мен ... ... сипаттамадағы максималды қуатсызығының қасында болатындай
реттеп отыруға болады. Сонымен, аккумуляторлық ... қоса ... ... ... үшін ең ... ... ... қуат бойынша
жүктемені реттеу құрылғысын қолдану ... ... Бұл ... ... ... ... ... тізбекте қолдану жүктемедегі
максимал ... ... 95 % ... ... ... ... ... эквивалентті диаграммадан келесі өрнекті
аламыз
. ... тоқ үшін ... ... ... ... үшін А∙м2.
1.6-Сурет – 33 кремнийлік элементтен тұратын күн батареясының вольт-
амперлік сипаттамасы
Реалды сипаттамаларды дәл сипаттау үшін ... ... ... ... Барлық фотоэлементтер үшін . А коэффициентінің үлкен
шамалары ... ... ... ... ... ... яғни
максималды қуатты азайтады. Бұл эффект ... ... деп ... ... ... электрондар мен кемтіктердің рекомбинациясының
күшеюіне ... ... Vос ... және Isc жоғарылады, бұл
вольт-амперлік сипаттаманың өзгерісіне әкеледі. Элемент ... өсуі ... Rsh ... ... ... деп ... Rs ... аз етіп алынады) ... ... 1 ... ... ... қызуының әсерін сипаттайтын эмпирикалық ара
қатынас келесідей болады
(1.6)
(1.7)
мұндағы – реперлік температура;
– материал ... b – ... ... ... ... ... ... қуат азаяды.
Кремнийлік фотоэлемент үшін эмпирикалық тәуелділігі келесідей ... ... ... ... ... отырғанымыздай, энергияны
жоғары тиімділікпен алу үшін келесідей шарттар орындалған кезде мүмкін
болады:
1) ІL тоғы максимал болуы қажет. Бұны ... ... ... яғни потенциалды бөгеуіл аймағындағы жұтылу, беттің шағылу
коэффициентін ... ... ... ... және
рекомбинация орталарының концентрациясын төмендету арқылы ... ... ... тоқ ІD ... ... ... ... донорлардың
концентрациясын көбейту арқылы.
3) Rsh кедергісі мүмкіндігінше үлкен болуы қажет. ... ... ... тазарту арқылы қол жеткізуге болады.
4) Rs кедергісі аз болуы қажет. Бұл ... ... ... ... аз ... және кедергісі аз
контактілер мен жүктемелерді қолданған кезде ... ... ... ... алу үшін ... орындалуы қажет.
Күн элементтерінің батареясы параллель қосылған ... ... ... ... тізбектей қосылған фотоэлементтердің
комбинациясынан ... Ал ... ... параллель қосылған
элементтерден құралған. Бұл 1.7-суретте көрсетілген. ... ... ... ... ... ... 15В, ал ... арқылы
өтетін максимал тоқ шамамен 1,5 А.
а) б) ... ... б)-33 ... ... ... ... контакт; 2-ішкі контакт.
1.7-Сурет – Кремнийлік күн элементтерінің құрылғыларының сұлбалары
1.3.4 Күн элементтерінің тиімділігінің шектелуі
Күн элементтерінің тиімділігі ... ... ... ... кейбіреулерінен құтылуға болады, ал кейбіреулері жүйенің ... ... Бір ... анық және олар тәуелсіз басқарыла алады, ал
басқалары күрделі және материалға әсер ... ... ... ... ... ... оң да, ... те әсер ете алады. 1.1-
кестеде кремнийлі p-n-өтпелі сәулеленуі АМ1 жағдайына сәйкес ... ... ... ... АМ1 ... 100%-ға тең деп саналатын, толық сәулеленуге
сәйкес келетін пайыздық қатынастағы шығындар ... ... ... ... дейінгі бағытта көрсетілген.
1.1-Кесте – Кремнийлік күн элементтерінің тиімділігінің шектеулері
|Берілген процесте |Қуат |Тиімділік|Ескерту ... ... %| | ... ... | | | ... % | | | |
|1 |2 |3 |4 ... |23 |0,77 ... жоқ: ... |33 |0,57 ... ... ... |
| | | ... ... ... |1 |0,97 ... ... ... |0,4 |0,99 ... ... ... |3 |0,92 ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |20 |0,5 ... ... ... |4 |0,81 ... ... |
| | | ... ... |5 |0,65 ... қосымша факторы А, |
| | | ... ... ... |0,3 |0,97 ... кедергі ... |0,1 |0,99 ... ... ... |– |– ... қуат |
1) ... ... жағындағы контактілердің шектелген ауданы
(шығын шамамен 3%). Беттің ... ... ... ... үшін ... бетіндегі электр тоқты
металл контактілердің торымен жинайды. Бұл ... ... және ... ... тек бір бөлігін ғана
жабады. ПӘК-ті есептегенде бұл шығын түрі әр уақытта ескеріле
бермейді.
2) Беткі жағынан ... ... ... 1%). Егер сақтанудың
арнайы шараларын қолданбаса, күн сәулесінің ... ... ... өте ... ... – шамамен
40%. Бұл шаманы 3% дейін төмендетуге болады. Ал егер жартылай
өткізгіштің бетін жұқа ... ... ... ... ... бұл шаманы одан да төмен түсіруге болады.
Жартылай өткізгіштің бетін шағылатын сәуле ... ... ... ... ... Бұндай беттердің түрлері 1.8-суретте
көрсетілген. Кристалды химиялық өңдеу арқылы текстуралы бетті алуға болады.
а) ... – Жұту ... ... ... ... ... етілмеген аймақтың ені аз энергиялы ... ... 23%). ... ... ... электр тоғын
генерациялауға қатыса алмайды. эВ болатын кремний үшін
толқындардың ... емес ... (∙10-4 м) ... ... 23% ... Бұл фотондардың жұтылуы
фотоэлементті қыздырады, нәтижесінде жүйенің үнемділігінің
төмендеуіне әкеледі. Теориялық түрде бұл ... ... ... ... Бірақ артық жылуды комбинирленген
жылу және энергожүйелерінде қолданған ... ... ... ... ... (шығын шамамен 33%). Белсенді
фотондардың артық энергиясы () да жылу ... ... ... ... ... 0,4%). Кванттық тиімділік
дегеніміз – электрондық-кемтіктік қостарын ... ... ... ... Фотоэлементті дайындау кезінде
материалдың қалыңдығы, түсетін сәулеленудің кем дегенде 95 ... ... ... ... ... Фотоэлементтің ішкі
жағына шағылдыратын қабатты орналастыру ... ... ... ... ... өткізу мүмкін болады.
6) Тоқты генерациялаудың тиімділігі. Тоқты генерациялау
тиімділігін сипаттайтын ... ... ... ... ... ... тасымалдаушылардың генерациясынан кейінгі
зарядтарды жинау тиімділігін анықтау үшін қолдануға ... ... бұл ... күн элементінің ішкі тізбегінде
тоқтың туындауына қатысатын ... ... ... ... пайда болған үлесі ... Күн ... ... ... 10% ... тоқты генерациялау тиімділігі, әдетте, 0,7 құрайды.
Бұл параметрдің шамасын 0,9-ға дейін жоғарылатсақ, бізге толық
ПӘК-ң 20% және одан да ... ... ... қол ... ... ... ... тиімділігін жоғарылату, күн
элементтерін жетілдірудің негізгі мақсатына айналады.
Бұл параметрді өзгертудің әртүрлі жолдары бар. Жартылай ... ... ... ... бірі –
фотоэлементтің ішкі жағынан металл контактінің қасынан қосымша потенциалды
бөгеуілді ... ... ... ... ... қабат құрылады.
7) Потенциалдың шығындары (шамамен 20%). Әрбір жұтылған фотон
потенциалдар айырымы ... үшін 1,1В) ... ... құрады. Бірақ, ішкі тізбектегі ЭҚК
тудыруға бұл потенциалдың тек бөлігі (VB) ғана ... ... ... ... Ол ... анықталады
(1.9)
Кремнийлік элементтерде шамасы 0,6 (меншікті кедергісі 0,01Ом∙м)
мен шамамен 0,5 (меншікті кедергісі 0,1Ом∙м) ... ... ... VB шамасы 0,66 мен 0,55 В арасында өзгеріп отырады.
Қоспалардың концентрациясын көбейту ... ... ... ... 0,01 ... болатын кремнийлік элементтердің
және мәндері ... ... ... ... ... көп). Меншікті кедергісі 0,01 Ом∙м болатын материал үшін
кремнийдегі қоспаның максималды мүмкін ... ... ... м-3. GaAs ... ... .
8) Қисықтық факторы Fc (шығын шамамен 4%). Күн элементінің вольт-
амперлік сипаттамасы p-n-өтпелінің сипаттамасымен ... Егер күн ... ... ...
дейін өссе, онда тікелей ығысу артады, нәтижесінде өтпе арқылы
өтетін ішкі ... тоқ Іr ... ... ... ... ... негізгі себебі. Сипаттаманың
экспоненциалды формасына байланысты максимал қуат ... ... ... деп те ... ... ... ... үшін қисықтық факторының максималды шамасы .
9) Қисықтың қосымша факторы ... ... 5%). ... ... ... ... ... байланыспен
сипатталады
(1.11)
Жоғарыда көрсетілген (11) теңдеудегі А коэффициенті (көптеген өнеркәсіптік
фотоэлементтер үшін А>2) өтпе аймағындағы ... ... ... қатар, бұл және І0 шамаларының ... әсер ... ... ... ең тиімді шамасы тек А=1 болған жағдайда ... ... ... ... төмендету келесі шарттар
орындалғанда мүмкін болады:
а) диффузионды ұзындық үлкен(кремний үшін >50÷100∙10-6 м). Бұл
тасымалдаушылардың ұзақ ... ... ... үшін 10-4 ... өтпе ... ... қасында орналасқан. Өтпені элемент бетінен
қарапайым кремнийлік элементтердегідей 0,35∙10-4 м ... ... ... сияқты 0,15∙10-4 м аралығында орналастырған жөн;
в) қоспаның болуына тәуелсіз ... ... аз ... ... ... кедергі (шығын шамамен 0,3%). Күн элементтерінде заряд
тасымалдаушылар материалдан өткізгіштік ... ... ішкі ... ... барлық бетін
жаба алады, сондықтан беттің кедергісі өте аз болады. ... ... ... Күн ... жарықтандыру қажет,
сондықтан контактілер алып отырған аудан минимум болуы қажет.
Бұл тасымалдаушылардың жолын ... ... ... ... ... ... ... жетістіктердің
нәтижесінде, элементтің беткі жағының қосымша кедергісі 20Ом-
нан 0,1 Ом-ға дейін ... ... ... (шығын шамамен 0,1%). Фотоэлемент бетінің
немесе барлық көлемінің құрылымындағы ... ... ... ... ... Қазіргі заманғы технология
бұндай ақаулардан құтылуға мүмкіндік береді, ... ... ... ... ... ... Ал ... элементтерде шунттаушы
кедергі көбірек болуы мүмкін.
12) Пайдалы қуат ... ... ... 10-14%). ... барлық шығындарды ескерген жағдайдағы фотоэлементпен
шығарылатын пайдалы қуаттың шамалары келтірілген. Кремнийлік
күн элементтерінің максимал ПӘК-і 22-25%, гетероөтпелі ... ... ...... 30%, энергияны
шоғырландыратын жүйелерде – 40%.
1.3.5 Күн ... ... ... ... әдістерінің көптеген нұсқалары бар.
Стандартты монокристалды кремнийлер күн элементінің ... ... ... ... ... негізгі техникалық талаптар:
1) Алғашқы материал химиялық өте таза, әрі ... ... боуы ... ... құны ... әрі саны көп болып өндірілуі қажет.
Дайындау процесіне ... ... және ... дәрежелі дәлдікті қамтамасыз
ету қажет.
3) Күн ... ... ... ... ... ... әсерінің
жағдайларында жұмыс жасау мерзімі 20 жылдан кем болмауы қажет. Тағы да ... жай, күн ... ... ... ...... 2000C аралығында өзгеруі мүмкін. Электрлік
контактілер болуы қажет. ... ... ... ... ... ... ... бір элемент істен шыққанда, барлық жүйенің
істен шығуына параллельді және тізбектей қосуды ... Ол бір ... ... басқа бір элементтердің істен шықпауын қамтамасыз етеді.
5) Жиналған модульдер алыс және ... қиын ... ... болуы керек.
2 Күн энергиясын электрэнергияға түрленуі
Күн энергетикасының даму жолында негізгі екі ... бар: ... ... және күн ... ... Өз ... бұл ... екі топқа бөлінеді: жоғары
температуралы және аз температуралы.
Жоғары температуралы түрлендіргіштерде күн ... бір ... ... 30000С ... ... ... құрылғылар
қазіргі кезде бар. Мысалы, оларды металл балқыту үшін қолданылады.
Күн түрлендіргіштерінің ең кең ... ...... 100-
2000С арасында болатын, аз температуралы түрлендіргіштер.
Күн ... ... ... ... 2.1-суретте көрсетілген.
1-күн генераторы; 2-максималды қуатты таңдау құрылғысы; 3-зарядтау-
разрядтау реттегіші; 4-инвертор; ... ... ... ... ... ... тұтынушы.
2.1-Сурет – Автономды күн энергиясын түрлендірушінің сұлбасы
2.1 Күн энергиясын үш ... ... ... ... ... ... ... жылдары электр энергиясына деген сұраныс анағұрлым өскендіктен,
дәстүрлі емес энергия ... ... ... ... Күн ... тиімділігі жоғары әдістің пайда болуы тұтынушының электр
энергиясына деген ... ... Күн ... ... мен ... бар ... тоқ ... түрлендіру бүгінгі күннің
өзекті мәселелерінің бірі болып табылады. Себебі электр ... ... ... тоқ. ... ... күн ... ... электр энергиясына түрлендірудің белгілі жүйесі қолданылады [1]. Бұл
жүйеге сәйкес параллель және ... ... ... ... тұрақты тоқ электр энергиясын өндіреді. Әрі қарай инвертор
бұл энегияны айнымалы кернеуге түрлендіреді де, ... ... ... Күн ... тұрақты кернеуін айнымалы кернеуге түрлендірген
кезде инвертордың энергетикалық көрсеткіштері (ПӘК, қуат коэффициенті) ... ... ... (кернеу қисығының формасы синусойдалы болуы,
кернеу мен жиіліктің тұрақтылығы) жоғары болуы тиіс.
Электр ... ... ... болу үшін ... ... ... ... фильтр қосу керек. Күн элементтерінің қуатын ондаған
немесе жүздеген киловаттқа дейін арттырғанда ... ... де ... және ... байланысты фильтрде қуат жоғалады. Ал бұл процесс ... ... ... ... ... ... ... анализ
деректеріне сүйенсек, ... ... ... негізгі
гармоникалармен салыстырғанда едәуір бөлігін құрайды. Кернеудің ... күн ... ... ... ... болып табылады.
Бірақ олар фильтрде жоғалады немесе басқаша айтқанда ... ... ... ... ... ... ... энергиясының бір ... ... ... ... ... ... Бұдан
шығатыны: қосылған қымбат фотоэлектрлі ... ... ... Бұл өз ... энергия түрлендіргіштердің бағасын қымбаттатады.
Бұдан техника – экономикалық көрсеткіштері жоғары, ал ... ... ... ... ... болатын күн энергясын өндірістік электр
энергиясына түрлендіретін түрлендіргіштер ... ... ... ... күн ... айнымалы тоқ электр энергиясына түрлендірудің ... - ... ... - ... – Фильтрі бар күн энергиясын айнымалы тоқ
электр энергиясына түрлендірудің құрлымдық сұлбасы
Жобада күн энергясын тұрақты жиілігі және тұрақты ... бар ... ... ... кернеудің гармоникалық құраушыларының
анализі жасалған. Нәтижесінде фильтрді алып тастауға және ... ... өте ... ... ... ... Ол үшін ... кірісіне
кернеудің сатылы функциясын беру қажет. Ал шығысында кернеу сатысының
санына ... ... ... ... ... ... ... 0,5–тен 17 В–қа дейін кернеу өндіретін дөңгелекшелерден
құралады. Сондықтан күн элементі тізбектей немесе параллель ... ... ... ... саны ... ... ... мен
қуаттан анықталады.
Инвертор кірісіне берілетін формасы сатылы кернеуді ... ... - ... ... Күн ... m n ... Олар ... тізбектей К және параллель J болып жалғанған және
әртүрлі кернеуі бар бес бөлікке ... Әр ... ... инвертор
кірісіне беріледі.
Көпсатылы кернеуді әртүрлі бір сатылы кернеуден құруға болады. Олардың
Т периодтары бірдей ... да, Um ... мен ... әртүрлі
болады. Мұндағы параметрі сатының қаншалықты кең екенін көрсетеді. Ол
саңылаулылық деп аталады.
2.3 - ...... ... жоқ күн ... ... тоқ
электр энергиясына түрлендірудің сұлбасы
Бір сатылы кернеудің уақытқа тәуелділігі 2.4 - ... ... ... және ... ... ... бір ... күн
элементтерін кезектеп қосу арқылы әр сатыны туғызады. Нәтижесінде синусоида
орамасына ұқсас ... ... ... болады.
U
2.4 - Сурет – Кернеудің уақытқа тәуелділігі
Бір сатылы кернеудің үзіліссіз периодты ... ... ... ... жіктелу формуласы [3] сәйкес
келесідей болады
(2.1)
Бұл жағдай тек бір саты үшін ... ... ... айтылғандай біздің
түрлендіргіш жүйеге гармоникалық тербелістің синусойдалы ... ... ... ... ... қисығы алынады.
Кернеудің n сатыдан тұратын көпсатылы ... алу үшін оның ... ... анықтау қажет.
Алғашқы үш саты үшін саңылаулығының формуласы келесідей
n = 1 ... ,
n = 2 ... ,
n = 3 ... ... n саты үшін ... ... ... саты нөмеріне тәуелділігі келесідей болды
(2.4)
Саны n - ге тең сатылардың кернеуі гармоникаларға ... ... ... тең
(2.5)
(2.6)
мұндағы ;
U – инвертор шығысындағы кернеу;
Um – күн батареясының қысқыштарындағы кернеу;
Кn – әр сатыдағы күн батареяларының саны.
2.2 Үш фазалы көп ... күн ... ... ... ... ... құрылғылар тұрақты ток кернеуін
айнымалыға түрлендіру кезінде қолдануға болады.
Көптеген ортақөндірістік және ... ... ... ... ... ... кезде статистикалық түрлендіргіштің
үлесінде. ПӘК және ... ... ... ... ... ... түрлендіргіштер болып табылады. 6 транзисторы бар,
көпірлік сұлбамен қосылған 1 кернеу көзінен қоректенетін үш ... ... ... Үш фазалы транзисторлы инвертордың жұмыс
жасау режимына ... ... үш ... ... немесе тікбұрышты
формадағы үш фазалы ток алынады. Алынған үш фазалы транзисторлы инвертордың
кемшілігі ... ... бір ... ... ... ... ... Оның
синусойдадан айтарлықтай айырмашылығы бар, яғни шығыс кернеуінің жоғарғы
гормоникасының болуы. Бұл ... ... ... ... ... ... қолданылуын талап етеді. Сонымен ... ... ... инверторларға жоғарғы вольтты транзисторлар
қажет болады.
Күн ... ... ... түрлену кезінде фотоэлектрлік
түрлендіргіштегі энергияның бір бөлігі инверттеу жүйесінде жоғалады немесе
фильтрдің ... ... ... ... мұндағы қосылған қымбат
фотоэлектрлік түрлендіргіштердің барлығы максималды қолданылмайды. Бұл күн
энергиясының түрлендіргішінің бағасын өсіреді.
Ұсынылған сұлбаның мақсаты ... ... ... күн ... ... және ... ... қолданбай үш ... ... ... ... алу.
2.5-сурет– Көп сатылы үш фазалы транзисторлы инвертордың жұмыс сұлбасы
көрсетілген.
2.5-сурет– Көп сатылы үш ... ... ... ... ... ... сызығының формасын синусойдаға максималды
түрде ұқсас қылдырады және ... ... ... ... гормоникалардың
мәнін минималдайды. Бұл әрекет былай жүзеге асады тұрақты кернеудің көзі n
тәуелсіз көздерге бөлінген және ... ... ... ... ... n-1 жартылай көпірлік сұлбасы қосылған.
Әрқайсысында үш транзисторлық кілттер болады. Олардың коллекторлары
тұрақты кернеу көзіне ... Ал ... ... үш ... сұлбасымен бірге ортақ үш фазалы жүктемеге қосылған. Сонымен бірге
тұрақты кернеулер көзі қосылады Е1, Е2, ... Еn, ... Е1- ... кернеу көзі, Е2- екінші тұрақты кернеу көзі, Е3- үшінші тұрақты
кернеу ... Еn- n-ші ... ... көзі. Олар өзара тізбектей және
параллел жалғанады.
Бұл есепті шығарсақ келесідей қорытындыға келеміз ... ... ... ... және жартылай көпірлік
сұлбаларында белгілі бір уақыт моментінде үш ... ... ... мен ... ... ... көзін тізбектей жалғағанда сатылы кернеу сызығы пайда
болады. Көп сатылы үш фазалы транзисторлы ... ... ... кернеу түсуін ескермегенде жүктемедегі кернеу мынаған тең
UА = Е1 + Е2 + Е3 +… Еn = ... = Е1 + Е2 + Е3 +… Еn = ... = Е1 + Е2 + Е3 +… Еn = ... UА – RА ... ... – RВ ... кернеу;
UС – RС жүктемесіндегі кернеу;
Е1– бірінші ... ... ... ... ... ... көзі;
Е3– үшінші тұрақты кернеу көзі;
Еn–n-ші тұрақты кернеу көзі.
Шығыс ... ... және (2.7), (2.8), ... ... ... фазадағы барлық кернеу көзінің сатылы
қосылуы болады. Сондай – ақ кернеу сызығының формасы ... ... ... ... көп сатылы үш фазалы транзисторлы инвертор кернеу
инверторы режимінде жұмыс істейді деген ... Көп ... үш ... ... ... ... көрсетілген
UА(t), Bт
UВ(t), Bт
UС(t), Вт
2.6-сурет– Көп сатылы үш фазалы транзисторлы инверторының шығыс
кернеуі
Тұрақты ток көзін ... ... ... ... ток ... болады.
Сәйкесінше жүктемедегі ток мынаған тең
IА = I1 + I2 + I3 +… In = ... = I1 + I2 + I3 +… In = ... = I1 + I2 + I3 +… In = ... IА– RА ... ...... ток ;
IС - RС жүктемесіндегі ток;
I1– бірінші тұрақты ток көзі;
I2– ... ... ток ... үшінші тұрақты ток көзі;
In– n-ші тұрақты ток көзі.
Көріп тұрғандай ... ... ... ... токтордың сатылы
қосылуы пайда болады. Бұл жерде ток қисығының формасы синусойдалы.
Көп сатылы үш фазалы транзисторлы инвертор мыналардан тұрады 1 – ... бар ... ... сұлбасынан және 2 – n-1 жартылай көпірлі
сұлбасынан, мұнда ... үш ... ... болады, олардың
барлығы 3 - Е1, Е2, Е3,…,. Еn ... ... ... ... Ал олар
өзара тізбектелген.
Көп сатылы үш фазалы инвертордың шығысында ортақ жұлдызбен жалғанған
RА, RВ, RС жүктемесі ... Үш ... бір ... түрлендіргіш кілттерінің жұмыс істеу принципі
Жоғарыда қарастырылған бір ... КАИ ... да m – ... кеңінен тарайды.
Үш фазалы түрлендіргіштің жұмыс істеу принципін қарастырайық.
Бір ... ... үш ... ... ... 2.8 - ... ... табылады. Оның 1, 2, 3, 4, 5, 6 кілттері бар. ... деп ... ал ... ... санауға ыңғайлы болу үшін 1 деп
алған жөн.
Шығыс кернеу периодын I-VI алты ... ... ... - суретте көрсетілгендей коммутациялау диаграммасын аламыз. Мұнда 180°-
тық коммутация қабылданған, яғни әр кілт үш ... бойы ... ... қосылулы күйі диаграммада жуан сызықтармен көрсетілген.
2.7 - Сурет – Үш фазалы түрлендіргіштің сұлбасы мен коммутациялау
диаграммасы
Көрсетілген 1-интервалында А және С ... ... ... «плюсына»
қосылған, ал В – «минусына», яғни 1 - интервалына 2.8 - суреттегі сұлба
сәйкес келеді.
2.8 - ...... 1-ші ... ... және ... ... ... қорытқы вектор В фазасының осі бойынша
бағытталған.
2.3.1 Үш ... көп ... ... транзисторларының жұмыс істеу
принципі
Алдымен бес сатылы кернеудің коммутациялау диаграммасы құрастырылды.
Мұнда 1, 2, 3, ... , 18 ... бар. ... 18 ... ... ... ... күйі диаграммада ... ... ... ... өзгеруі біріңғай болу үшін кейде
кілттер ¼ ... ¾ - ке ... ... үш ... бес ... ... диаграммасы 2.9 - Суретте келтірілген.
Түрлендіргіш моделінің жұмыс істеуі келесідей: алдымен 1-ші ... 6 және 10 ... ... Бұл ... А ... 1-ші ... С ... 3-ші сатылы кернеу оң бағытта өтіп, ал В жүктемесінен 1-
ші және 3-ші кернеулердің ... сол ... ... 1-ші және 3-ші ... ... 4-ші ... ... тең.
Осы кезде 2-ші кернеудің мәні 5-ші кернеудің жартысына тең екенін ... ... - ... – Үш ... бес ... ... ... диаграммасы
Содан кейін 2-ші интервалда 2, 16 және 18 транзисторлары ашылады. ... А және С ... 5-ші ... кернеу бөлініп, оң бағытта өтеді,
яғни А және С ... 2-ші ... ... ... Ал В ... ... сатылы кернеу сол бағатта өтеді.
Содан кейін 3-ші интервалда 2, 4 және 12 транзисторлары ашылады. Бұл
кезде А ... 3-ші ... ал С ... 1-ші ... ... оң
бағытта өтіп, ал В жүктемесінен 1-ші және 3-ші кернеулердің қосындысы ... ... 4-ші ... 1, 2 және 15 ... ... Бұл ... ... 4-ші сатылы кернеу оң бағытта өтіп, кернеудің ¾ ... ... ал ¼ ... С ... ... сол ... өтеді.
Бұдан кейін 5-ші интервалда 1, 2 және 18 транзисторлары ашылады. Бұл
кезде А жүктемесінен 5-ші ... ... оң ... ... В және ... 2-ші сатылы кернеу болып бөлінеді де, сол бағытта өтеді.
Әрі қарай тура осы әдісті қолданып 18-ші ... ... ... Үш ... көп ... күн түрлендіргішін Pic контроллер арқылы
басқаруды өңдеу
3.1 Pic контроллердің құрылымы және тағайындалуы
INTEL компаниясымен жасалып, бірінші ... ... ... ... ... жаңа даму ... болды. Бұл
цифрлі жүйелерді жобалауға және іске ... ... ... және жаңа
архитектуралық, структуралық шешімдерді қолдануды талап етті. Көп адамдарға
бұл кезең 15 жыл ішінде ғана ... ... ... ... заманаға сай:
команданың конвейрлі орындалуын, ақпараттың параллель өңделуі, ішкі КЭШ-
жадысы және жоғарғы жылдамдықты ... ... ... сай ... ... шығуымен баламаланады. Бұл облыстағы жетістіктер
әрине ... ... ... ... ... ... қолдану аймағы микропроцессорларға қарағанда әлдеқайда
кең тараған құрастырылған микроконтроллер болып табылады.
Микроконтроллер орталық процессордан, ішкі ... және ... ... енгізу-шығаруда параллель және тізбекті порттардан,
сыртқы құрылғылар жиынынан, таймерден, аналогты-цифрлық ... ... және ... ... үзу ... ... ... қосымша компоненттерінің минималды санын
қосып, микроконтроллер негізінде ... ... ... ... болады.
Техникалық сипаттамалары мен функционалды ... ... ... ... ... ... ... басқаруын орындауға бағытталған.
Микроконтроллердің тұрмыстық техникада, көліктің және транспорттың
басқа түрінде, бақылау-өлшеу ... ... ... және де ... ... басқа түрлерінде кең қолданылуы осы
аймақта жұмыс істейтін инженер-техникалық жұмысшылардың санын өсіруде.
Әдетте микроконтроллерлердің ... DIP және CERDIP ... ... P және JW деп ... ... болады. Оның
екіқатарлы орнатуға арналған үшкір ... бар. ... ... ... шығыстар қадамы болады. Құралдың биіктігі
нақты пайдаланытын корпустың типіне қарап алынады.
Жоғарғы беткейі монтаждалған технологияларға арналған ... ... ... бар (SO ... ... ... шығарылады немесе төрт
жақты шығысы бар (жіктелуі PT, PQ және L) ... ... ... ... тобы әлемдегі ірі микроконтроллерлерді
өндіретін фирма Microchip-қа тиесілі. PICMicro ең тиімді микроконтроллерлер
қатарына жатады. Ол ... бір такт ... ... ... ... ... ... бағаланады. Бұл топтың ерекшелігі болып,
Microchip фирмасының көп көлемде жаңа моделдерді ... ... ... ... жыл ... ... ... түрін шығарды. Бұл микроконтроллерлер PIC
атымен ... ... ... аты ... ... оны PICMicro атаған
дұрыс болар.
PICMicro-ның құрылғанына көп уақыт өткен жоқ, ... ... ... ... ... ертеркте негізі салынды.
Бастапқы уақытта бұл архитектура микросхемалар өндіретін General ... ... ... өте одан ... ... ... ... микроконтроллерлерін нарыққа шығара бастады және де тізбектей қол
жеткізу мүмкіндігі бар EEPROM жадылы микросхемалар сериясын да өндірді.
Микроконтроллердің ... ... ... ол ... ... ... перифериленген әрекеттестікті жүзеге асырыратын
аппараттың модульдердің болуы. Осы ... ... ... ... ... Бұл орталық және бағыңқы
құрылғылар арасындағы мәліметтердің ... және ... ... және ... ... ... ... беретін таймерлердің
кеңейтілген функцияларын және ... ... ... іске ... ішкі ... ... үшін ... Перифериялық
функциялардың кеңейтілуі микроконтроллерлік техника дамуының негізгі бағыты
болып табылады.
3.1.1 PICMicro ... кіші ... ... кіші ... ... дәрежелі мүмкіндігі бар
PICMicro тобының микроконтроллерлері. Олар үлкен моделдердің ... ... және де олар ... бағдарламаланған. Бұл
құрылғыларды PICMicro-ның жаңа өнімдерімен біріктіріп қолданбаған ... ... RAM ... қол жеткізу жадысының кіші
көлемде болуы, ішкі ... ... ... және ... ... портының жоқтығы біраз қиындықтар туғызады. Бұл қиындықтар осы
тобтағы ... ... ... қосқан кезде пайда болады.
Бұның ... яғни кіші ... ... дәрежелі моделге өту ... ... ... бағамен, кіші моделдің корпусындай етіп сатылуына әкеп
соқты.
Енді кіші моделдің 8 шығысты PICMicro микроконтроллерлерінің ... ... 6 ... ... бар жады көлемі 512 немесе
жадысы 1024 команда болатын бұл құрылғылар үлкен емес жай ... ... Бұл ... ... ... ең ... Бұл серияны күрделірек электромоторлы процессорлар үшін, ... бар және ... ... ... ... ... ... жүр.
3.1.2 PICMicro микроконтроллерлерінің ортаңғы моделдері
Орта дәрежелі модел PICMicro тобының нағыз жұмыс моделі. Бұл ... ... ... бар микроконтроллерлердің аяқталған сызын құрайды.
Бұлардың да базалық архитектурасы кіші ... ... ... ... ... Орта ... ... құраушылары бар.
Үзілістер дәрежесінің саны ... жады ... ... файл 36-192 ... ... саны ... саны ... ... ... ... ... бар:
Жады кернеуі 2,0-5,0 ... түрі ... OTP, SOIC, OFP ... ... 0- ден 4 МГц ... 20
МГц
Кіріс/шығыс сызығының саны ... ... түрі EPROM, ... ... SPI, 12C, ... порттар ... ... ЖКИ, ... ... ... бұл ... артықшылығы бір
бағдарламаның кодын әртүрлі ұсыныста қолдануға болатындығымен ерекшеленеді.
3.1.3 PICMicro ... ... ... ... жоғарғы моделдері 16-битті командалар
үщін және 64K сөз жадысын адрестеу үшін қолданылады. Әр сөз 16 ... 17Cxx ... ... ... 128K байттан тұратын
бағдарлама жадымен, мәліметтер жадымен ерекшеленеді. 17Cxx ... ... ... ... ету үшін ... ... ... қолданылады. Бұл ядро ... ... ... ... ... болуын
қамтамасыз етеді (кіші және ортаңғы моделдерде кез-келген регисторларды
аккумулятор ... ... ... тек ... ... ... ... жоғарлатып, командаларды спекторлар
ұсынысында қолдандырады. Орта дәрежелі ... тек қана ... ... ... ... ... ... бірнеше үзілу
векторын қолдануға болады.
PICMicro-ның жоғарғы моделдері негізінен сандық ... үшін ... Сол ... 17Cxx сериялы микроконтроллерлерде
ортаңғы дәрежелі моделдегілердей датчиктерді қосуды қамтамасыз ... ... ... ... PIC контроллерінің архитектурасы
Орта деңгейдегі модельдерге жататын ... ... ... ... кіші ... үшін де сондай
түрде болады. Кіші және орта деңгейдегі модельдерінің негізгі айырмашылығы
ол – кіші модельдер ... ... ... микропроцессоры Гарвардтық архитектураға ие, сондықтан оны
регистрлі арифметикалық логикалық құрылғы ретінде ... ... ... ... ... ... PICmicro ... архитектурасы 3.1-суретте көрсетілген.
3.1-Сурет–PICmicro процессорының базалық архитектурасы
Олар СРU (орталық процессор) жұмысын басқаруды, сонымен қатар кіріс-
шығысты басқаратын регистордан және RАМ ... ... RАМ ... ... программасын, айнымалыларды сақтау үшін
және кристалда орналасқан переферийный қондырғылармен интерфейстің
байланысын ... үшін ... ... ... ... ... беру ... бит беріледі. Сөйтіп, PIC процессоры 128 адреске шыға алады.
PICmicro процессорын жоғарыда қарастырғанда оның бір ... – W ... бұл ... ... ... ... ... ретінде қарастыруға болады. РIC ... ... ... W ... ... Егер екі ... ... қосу керек болса, онда алдымен ... ... ... W ... ... содан кейін барып екінші регистрдің
ішіндегі мәліметтерді сол W регистріне қосу керек.
PICmicro процессорының ... өте ... ... операция
орындалуының нәтижесі W регистрінде сақтаумен ... ... ... ... ... де оны жаза ... РісМісrо микроконтроллерінің командалар жүйесі
Бұл жерде ортаңғы деңгей микроконтроллерінің командалар жүйесі
қарастырады. Өйткені біз ... ... ... ... ... ... ... микроконтроллеріне жатады.
Регистрлі адрестелінген арифметикалық операциялар командалары. Мұндай
командалар Місrоchiр фирмасының регистрлі байт- ориентирленген операциялары
деп аталады. ... ... ... ... берілгенді
жіберу, алмасу үшін және олардың құрамындағы мәліметтермен математикалық
операциялардың орындалуы үшін ... ... ... ... ... ... жүйесі
шектелген сияқы , кіші және орта моделдері үшін олардың саны аз ... ... ... ... ... ... бір тәжірибе аласыз сондықтан
оның жеткілікті қуатты және операциялардың кең ... іске ... ... ... ... икемділіктердің бір бөлігі адрестің
көрсетілуі мен операция нәтижесінің орналасуының арқасында болады. Кейбір
процестерде көптеген ... екі және одан да көп ... ... ал ... ... бір ... ... орындалады.
Командалар жүйесінің тағы бір команда артықшылығы болып әр түрлі әдіс
арқылы регистрге қатынау болып табылады. Регистр адресі ... ... және 7 ... ... PR0 және RР1 ... көмегімен
таңдалған, банк шегінде орналасқан мәндерді ғана көрсетеді. Мәндерді
адрестеу ҒSR ... ... ... де ... ... және ... нолдік адресте орналасқан INDҒ псевдореситрінің көмегімен
де өтеді. РісМісrо микроконтроллерінің бір ... ... ... кезінде қолданылған форматты тікелей адрестеуде де қолдана алауы.
3.4 Үш фазалы көп ... күн ... ... ... ... ... ... кезінде микроконтроллерлар кеңінен қолданылады.
Олардан жүйені моделдеу кезінде оптималды қорытынды алуға ... ... ... емес ... ... электроэнергияға түрленуін атап
өтуге болады.
Бұл жұмыста моделдеудің қорытындылары мен үш фазалы көп сатылы ... ... ... ... электроэнергиясына түрленуі
өңделді.
Екінші бөлімде үш фазалы күн сәулесі түрлендіргішінің өңделген сұлбасы
мен жұмыс ... ... ... Үш фазалы күн сәулесі түрлендіргіші жұмысын микропроцессорлармен
басқарудың логикалары
Үш фазалы күн сәулесі түрлендіргіші ... ... ... ... ... ... үшін Si логикалық айнымалыны енгіземіз
Si = ... кез ... ... ... ... ... ... тиіс
S3S6 S9 S12 S15 S18 = 0
S2S5 S8 S11 S14 S17 = 0
S1S4 S7 S10 S13 S16 = ... ... ... ... ... ... кезінде беріледі. Осыған сәйкес
1) S2S6S10 = 1 t1 уақыт аралығында тұйықталса, онда
;
2) S2S16S18 = 1 t2 ... ... ... ... S2S4S12 = 1 t3 ... ... ... онда
;
4) ¼ S1 ¾ S2S15 = 1 t4 уақыт аралығында тұйықталса, онда
;
5) S1S2S18 = 1 t5 уақыт ... ... ... ¾ S1 ¼ S2S15 = 1 t6 уақыт аралығында тұйықталса, онда
;
7) S1S5S12 = 1 t7 ... ... ... ... S1S17S18 = 1 t8 ... ... ... онда
;
9) S1S6S11 = 1 t9 уақыт аралығында тұйықталса, онда
;
10) ¾ S1 ¼ S3S14 = 1 t10 ... ... ... онда
;
11) S1S3S17 = 1 t11 уақыт аралығында ... ... ¼ S1 ¾ S3S14 = 1 t12 ... ... ... онда
;
13) S3S4S11 = 1 t13 уақыт аралығында тұйықталса, онда
;
14) S3S16S17 = 1 t14 ... ... ... ... S3S5S10 = 1 t15 ... ... тұйықталса, онда
;
16) ¼ S2 ¾ S3S13 = 1 t16 уақыт аралығында тұйықталса, онда
;
17) S2S3S16 = 1 t17 ... ... ... ... ¾ S2 ¼ S3S13 = 1 t18 ... ... тұйықталса, онда
;
Жүктемедегі кернеу айнымалы болу үшін ... ... ... ... жұптарының біреуі тұйықталу қажет.
1) S2 S6S10 = 1 болса, онда S2S16S18 = 0, S2S4S12 = 0, ... = ... = 0, ... = 0, S1S5S12 = 0, S1S17S18 = 0, S1S6S11 = ... = 0, S1S3S17 = 0, ¼S1¾S3S14 =0, S3S4S11 = 0, S3S16S17 = ... = 0, ¼ S2 ¾ S3S13 = 0, S2S3S16 = 0, ... = ... ... 1 ... онда S2 S6S10 = 0, S2S4S12 = 0, ... = 0,
S1S2S18 = 0, ¾S1¼S2S15 = 0, S1S5S12 = 0, S1S17S18 = 0, S1S6S11 = ... = 0, S1S3S17 = 0, ... =0, S3S4S11 = 0, S3S16S17 = ... = 0, ¼ S2 ¾ S3S13 = 0, S2S3S16 = 0, ... = ... S2S4S12 = 1 ... онда S2S16S18 = 0, S2 S6S10 = 0, ... = 0,
S1S2S18 = 0, ¾S1¼S2S15 = 0, S1S5S12 = 0, S1S17S18 = 0, S1S6S11 = ... = 0, S1S3S17 = 0, ... =0, S3S4S11 = 0, S3S16S17 = ... = 0, ¼ S2 ¾ S3S13 = 0, S2S3S16 = 0, ... = ... ... = 1 ... онда S2S16S18 = 0, S2S4S12 = 0, S2 S6S10 = ... = 0, ... = 0, S1S5S12 = 0, S1S17S18 = 0, S1S6S11 = ... = 0, S1S3S17 = 0, ... =0, S3S4S11 = 0, S3S16S17 = ... = 0, ¼ S2 ¾ S3S13 = 0, S2S3S16 = 0, ... = ... S1S2S18 = 1 ... онда S2S16S18 = 0, S2S4S12 = 0, S2 S6S10 = ... = 0, ... = 0, S1S5S12 = 0, S1S17S18 = 0, S1S6S11 = ... = 0, S1S3S17 = 0, ... =0, S3S4S11 = 0, S3S16S17 = ... = 0, ¼ S2 ¾ S3S13 = 0, S2S3S16 = 0, ... = ... ... = 1 ... онда S2S16S18 = 0, S2S4S12 = 0, S2 S6S10 = ... = 0, S1S2S18 = 0, S1S5S12 = 0, S1S17S18 = 0, S1S6S11 = 0,
¾S1¼S3S14 = 0, S1S3S17 = 0, ... =0, S3S4S11 = 0, S3S16S17 = ... = 0, ¼ S2 ¾ S3S13 = 0, S2S3S16 = 0, ... = ... S1S5S12 = 1 ... онда S2S16S18 = 0, S2S4S12 = 0, S2 S6S10 = ... = 0, S1S2S18 = 0, ¾S1¼S2S15 = 0, S1S17S18 = 0, S1S6S11 = 0,
¾S1¼S3S14 = 0, S1S3S17 = 0, ... =0, S3S4S11 = 0, S3S16S17 = ... = 0, ¼ S2 ¾ S3S13 = 0, S2S3S16 = 0, ... = ... S1S17S18 = 1 болса, онда S2S16S18 = 0, S2S4S12 = 0, S2 S6S10 = ... = 0, S1S2S18 = 0, ... = 0, S1S5S12 = 0, S1S6S11 = ... = 0, S1S3S17 = 0, ... =0, S3S4S11 = 0, S3S16S17 = ... = 0, ¼ S2 ¾ S3S13 = 0, S2S3S16 = 0, ... = ... S1S6S11 = 1 болса, онда S2S16S18 = 0, S2S4S12 = 0, S2 S6S10 = ... = 0, S1S2S18 = 0, ... = 0, S1S5S12 = 0, S1S17S18 = ... = 0, S1S3S17 = 0, ... =0, S3S4S11 = 0, S3S16S17 = ... = 0, ¼ S2 ¾ S3S13 = 0, S2S3S16 = 0, ... = ... ¾S1¼S3S14 = 1 болса, онда S2S16S18 = 0, S2S4S12 = 0, S2 S6S10 = ... = 0, S1S2S18 = 0, ... = 0, S1S5S12 = 0, S1S17S18 = ... = 0, S1S3S17 = 0, ¼S1¾S3S14 =0, S3S4S11 = 0, S3S16S17 = ... = 0, ¼ S2 ¾ S3S13 = 0, S2S3S16 = 0, ... = ... S1S3S17 = 1 ... онда S2S16S18 = 0, S2S4S12 = 0, S2 S6S10 = ... = 0, S1S2S18 = 0, ... = 0, S1S5S12 = 0, S1S17S18 = ... = 0, ¾S1¼S3S14 = 0, ¼S1¾S3S14 = 0, S3S4S11 = 0, S3S16S17 = ... = 0, ¼ S2 ¾ S3S13 = 0, S2S3S16 = 0, ... = ... ... = 1 ... онда S2S16S18 = 0, S2S4S12 = 0, S2 S6S10 = ... = 0, S1S2S18 = 0, ... = 0, S1S5S12 = 0, S1S17S18 = 0,
S1S6S11 = 0, ¾S1¼S3S14 = 0, S1S3S17= 0, S3S4S11 = 0, S3S16S17 = ... = 0, ¼ S2 ¾ S3S13 = 0, S2S3S16 = 0, ... = ... S3S4S11 = 1 болса, онда S2S16S18 = 0, S2S4S12 = 0, S2 S6S10 = ... = 0, S1S2S18 = 0, ... = 0, S1S5S12 = 0, S1S17S18 = ... = 0, ... = 0, S1S3S17= 0, ... = 0, S3S16S17 = ... = 0, ¼ S2 ¾ S3S13 = 0, S2S3S16 = 0, ... = ... S3S16S17 = 1 ... онда S2S16S18 = 0, S2S4S12 = 0, S2 S6S10 = ... = 0, S1S2S18 = 0, ... = 0, S1S5S12 = 0, S1S17S18 = ... = 0, ... = 0, S1S3S17= 0, ¼S1¾S3S14 = 0, S3S4S11 = ... = 0, ¼ S2 ¾ S3S13 = 0, S2S3S16 = 0, ... = ... S3S5S10 = 1 ... онда S2S16S18 = 0, S2S4S12 = 0, S2 S6S10 = 0,
¼S1¾S2S15 = 0, S1S2S18 = 0, ... = 0, S1S5S12 = 0, S1S17S18 = ... = 0, ... = 0, S1S3S17= 0, ... = 0, S3S4S11 = ... = 0, ¼ S2 ¾ S3S13 = 0, S2S3S16 = 0, ... = ... ¼S2¾S3S13 = 1 болса, онда S2S16S18 = 0, S2S4S12 = 0, S2 S6S10 = ... = 0, S1S2S18 = 0, ... = 0, S1S5S12 = 0, S1S17S18 = ... = 0, ... = 0, S1S3S17= 0, ... = 0, S3S4S11 = ... = 0, S3S5S10 = 0, S2S3S16 = 0, ... = 0;
17) S2S3S16 = 1 болса, онда S2S16S18 = 0, S2S4S12 = 0, S2 S6S10 = ... = 0, S1S2S18 = 0, ... = 0, S1S5S12 = 0, S1S17S18 = ... = 0, ... = 0, S1S3S17= 0, ... = 0, S3S4S11 = ... = 0, S3S5S10 = 0, ¼S2¾S3S13 = 0, ... = ... ... = 1 ... онда S2S16S18 = 0, S2S4S12 = 0, S2 S6S10 = ... = 0, S1S2S18 = 0, ... = 0, S1S5S12 = 0, S1S17S18 = ... = 0, ¾S1¼S3S14 = 0, S1S3S17= 0, ¼S1¾S3S14 = 0, S3S4S11 = ... = 0, S3S5S10 = 0, ... = 0, S2S3S16 = ... ... реттеу үшін немесе оның гармоникалық құрамын
жақсарту үшін жүктемеге қосымшалауға болатын сатылар санын көбейтуге
болады.
3.6 Үш ... күн ... ... ... ... өңдеу
Есептің қойылуы. Транзисторлардың жұмысы түрлендіргіштің шығысында
кернеудің қисығы синусойдалы болатындай етіп ... ... ... бойынша үш фазалы көп сатылы күн сәулесі түрлендіргішінің
микропроцессорлық басқаруы жүргізіледі. Үш ... күн ... ... ... ... ... ... келтірілген. Сұлба күн модулінен, транзисторлар арқылы құалған
инвертордан, РiC ... ... ... ... және қорек көзінен тұрады.
Сатылы түрде транзисторлар схемасына қосылған күн модулі ... ... ... өндіреді. Транзисторлан көпірлі және жартылай
көпірлі схемалармен сатылы жалғанған. Оптронды байланыс сатылар ... ... ... ... ... ... логика бойынша транзисторлардың жұмысын басқарады. Ток датчигі
қыска ... ... үшін ... ... ... жүктемеден
өндірістік жиіліктегі айнымалы кернеуді аламыз.
Егер кілттер идиалды болса, онда ... ... ... болады. Бірақ біз модельде кілт ... ... ... ... ... ... активті-
реактивті бөліктердің бар болуына байланысты кейбір ауытқулар болуы мүмкін.
Бұл техникалық тапсырманы шешу ... күн ... ... ... жүйе ... тиімді болады және барлық жүйенің ... – Үш ... күн ... ... ... ... ... фильтрді алып тастау арқылы жүйенің қуаты
жоғарылайды.
Өңделген сұлба бойынша ... ... А ... келтірілген.
4 Экономикалық бөлім
4.1 Экономикалық түсініктеме
Қазіргі таңда электр энергиясын алу көздерінің таусылуы, электр
энергиясын алу ... ... ... ... ... тигізуі,
адамзаттың энергияға деген сұранысының өсуі электр энергиясын алудың жаңа
және зиянсыз ... ... ... ... түрлерге күн сәулесінің энергиясы,
мұхит ағындарының энергиясы, жел энергиясы және тағы ... ... әр ... ... және ... ... бар. Және ... энергия көздерін пайдалануға мекендеп ... ... ... әсер ... энергиясын қолдану атмосфераның ластануы мен температурасының
жоғарылауына әкелмеуі және радиоактивті қалдықтарды сақтаудың қажетсіздігі
көптеген елдердің ... ... ... ... қолданылатын
күн энергиясын электр энергияға түрлендірудің ... ... ... қолдану экономикалық жағынан ... ... ... ПӘК ... және күн ... ... төмендету
жұмыстарын жүргізуде.
Күн сәулесінің энергиясын ... ... ... ... әдістер болған жағдайда, тұтынушының электр энергияға деген өсіп
бара жатқан сұранысын бірнеше жылдар бойы қанағаттандыруға болушы еді.
Біз бұл ... ... ... күн энергиясынан алуды қарастырамыз.
Осы экономикалық бөлімде қазіргі ... ... ... күн ... құрылғыдан біз жобалап отырған жаңа құрылғының ... ... ... ... ... ендіре отырып, өте қымбат тұратын күн
элементтерінің ... ... ... Және ... алып ... ... біз
жалпы жүйенің ПӘК мен қуатын жоғарылатамыз, яғни оның ... ... ... ... ... электр энергияны алуды арзандатуға
болады, яғни қазіргі кезде энергияға деген сұранысты ... ... ... ... ... ... ... мынандай мәселелер шешілуі керек:
Жабалаушыларға кететін жалақы. Алдымен қанша адам ... ... ... ... ... ... уақыт бекітіледі.
Бұл мәлеметтерді 4.1-кестеден көруге болады.
4.1-Кесте. Әдебиеттік зерттеуді өткізу.
|Маман ... ... ... ... ... ... |
| | ... ай | ... ... |40 |2 | 80 ... |30 |2 |60 ... инженер |24 |2 |48 ... |30 |2 |60 ... ... | | ... |35 |2 |70 ... |27 |2 |54 ... | | |372 ... және ... ... ... ... ... жер алу үшін төлем.
Әрбір маманға 6м2 таза жұмыс ауданы керек. Коридорды, туалетті, асхананы,
зертханаларды санасық бір ... ... 12м2 ... ... компьютерлік бағдарламаның, автоматтық басқару жүйенің ... тек бір ... бір ... кәсіпорын үшін жасалса, сонда
экономикалық нәтижені ... ... ... ... жалға алу.
|Жабдық |Сан ... ... ... ... |
| | ... ... ай | ... |7 |720 |2 |10080 ... |1 |112 |2 |224 ... шығарғыш |1 |115 |2 |230 ... алғы |1 |160 |2 |320 ... |3 |230 |2 |690 ... | | | |11544 ... ... ... ... құрал адамдар санын қысқартады. Бұл
кірісті береді.
Жобаны орындаса өнімнің көлемі өседі. Ол өсім қосымша жылғы ... ... ... ... ... ... өседі. Бұл өсім қосымша
кірісін береді.
Енгізілген жоба шикізатты үнемдейді. Бұл шара кірісті береді.
Жоба электроэнергия, су, жылу ... ... ... ... ... ... ... жақсы сақтайды
Ескі қажеті жоқ жабдықтар мен құралдар сатылуы мүмкін, ... ... ... ... компьютерді офиске қойғанда бірнеше басу машинкалары
босатылады.
Жоба негізделгенде кәсіпорында жұмыс ауданы босатылуы мүмкін. ... ... ... ақша ... ... ... кәсіпорында немесе өндірісте енгізген себептен кіріс.
Бөлшекті заводта жасағанда ... ... көп ... ... тұрмайды,
жабдық кіріс әкеледі.
4.2.2 Өндіріс жұмысшыларының еңбек ақы төлеу шығын есебі
а) Өндіріс жұмысшыларының негізгі еңбек ақы төлеу шығыны
(4.1)
мұндағы
Шн.е – жұмысшылардың ... ... ...... ... ... ... саны;
Еайл.төл. – жұмысшыға мемлекет тарапынан белгіленген
ең төменгі айлық еңбек ақысының көлемі, теңге;
Тр – ... ... ... ... – орта салалық тарифтік коэффициенті;
Жұз – жұмысшының жұмыс мезгілінің ұзақтығы ай.
б) Жұмысшылардың қосымша еңбек ақысы, негізгі еңбек ақыдан пайыз
арқылы анықталады
(4.2)
мұндағы
Қе – ... ... ақы ... ... ... 30% тең ... жобада екі жұмысшы: инженер және оның ... ... ... ... тарапынан белгіленген ең төменгі айлық
еңбек ақының көлемі – 9000 теңге. Қазақстан Республикасының 1997 жылғы ... №170 ... ... ... ... ... коффициент
разряды инженер үшін – 2,55, ал көмекші үшін – 2,05. ... ... ... ... 1,3 тең. ... ... іске асыру 1 жылға
есептелген, яғни 12 ай.
Енді осы мәліметтер бойынша инженер мен оның ... үшін ... ақы ... ... және ... ... ақы ... жүргізейік
Инженер үшін
тг.
тг.,
яғни 1 айлық еңбек ақысы – 29835 ... ... 1 ... ... ... – 23985 тг.
тг.
тг
4.2.3 Әлеуметтік сақтандыру бойынша аударымдарға кететін шығындар
4.3-Кесте. Әлеуметтік салықты есептеу ... ... ... ... |Салық ставкасы ... ... ... ... ... ... сомасынан 20% |
|15-тен 40-еселік ЖЕК-не дейін |15-еселік ЖЕК-нен салық сомасы + |
| ... ... ... 15% ... 200-еселік ЖЕК-не дейін |40-еселік ЖЕК-нен салық сомасы + |
| ... ... ... 12% ... ... ... ... |200-еселік ЖЕК-нен салық сомасы + |
| ... ... ... 9% ... ЖЕК және одан да ... |600-еселік ЖЕК-нен салық сомасы + |
| ... ... ... 7% ... есеп ... (АЕК) 2006 ... 1 030 теңгеге тең болады («2006
жылға Республикандық бюджет туралы» ... ... ... ... (ЖЕК) 12 360 ... тең ... (1 030 × 12 = 12 360 теңге).
Жоғарыда 4.3-Кесте – Физикалық ... ... ... ... ... ... үшін ставкалардың
кестесі (шетел азаматтарын ескермегенде).
Инженер мен оның көмекшісі үшін салық салынатын шығындардың ... ... 40 ... ЖЕК-не дейін, ал салық ставкасы – 15 ... ... ... + одан ... ... 15 %.
Инженер үшін:
1 айлық әлеуметтік салықты есептейік
ӘСай = (15450 – 1030 – ... + (29835 – 15450 – (29835 ... =
= 2575 + 1941,975 = 4516,975 = 4517 ... жылдық әлеуметтік салықты есептейік
тг.
Көмекші үшін
1 айлық әлеуметтік салықты есептейік
ӘСай = (15450 – 1030 – ... + (23985 – 15450 – (23985 ... =
= 2575 + 1152,225 = 3727,225 = 3727 ... ... әлеуметтік салықты есептейік
тг.
Жалпы еңбек ақы төлеу шығыны мен әлеуметтік аударымға кететін шығын
Шн.е.+ Шқ.е.+ Шә.= Шн.е.и.+ Шн.е.к.+ Шқ.е.и.+ Шқ.е.к.+ ... ... 287820 + 107406 + 86346 + 54204 + 44724 = 938520 ... ... ... ... ... күн энергиясын түрлендіретін сұлбада
қолданылатын материалдар:
1) Күн батареялары;
2) ... ... ... құрылғылардың бағалары 4.4-кестеде келтірілген.
4.4-Кесте –Қажетті басқару құрылғылары
|Материалдың атауы |Саны ... ... ... |
|Күн батареялары |180 |17680 |3182400 ... |1 |100000 |100000 ... |1 |7000 |7000 ... |1 |60000 |60000 ... | | |3349400 ... ... ... және дайындау шығындарын материалдық шығындардың (Шм) көлемі
нәтижесінде белгілейді. Оны төмендегі ... ... ... Нк.д. – ... ... шығыны, 10%.
Шк.д. = 3349400∙0,1=334940 тг.
Шк.д. = 334940 тг.
Сонымен, жалпы ... ... ... ... әдіс ... ... еске алуда мынаған тең болады
Шм.ж. = Шм + Шк.д. ... = ... ... =3684340 ... ... техниканы дайындаудың ... ... ... техниканы дайындауға кеткен барлық шығындар сомасын қосу арқылы
анықталады
Сш = Шм.ж+Шк.д+Шн.е+Шк.е+Шә ... Сш – ... ... ескеріп отырып, келесідей нәтижелерді аламыз
Сш = 3684340+938520=4622860 тг.
Сш = 4622860 тг.
Күн энергиясын түрлендіретін жаңа сұлбада қолданылатын материалдар:
1) Күн ... ... ... ... ... ... ... – Қажетті басқару құрылғылары
|Материалдың атауы |Саны ... ... ... ... ... |110 |17680 |1944800 ... |1 |100000 |100000 ... |1 |60000 |60000 ... | | |2104800 ... ... шығындар
тг.
Көлік және дайындау шығындарын (3) теңдеуден анықтаймыз
Шк.д. = 2104800∙0,1=210480 тг.
Шк.д. = 210480 тг.
Сонымен, жалпы материалдық шығындары (4) теңдеуден ... = ... ... = 2315280 ... Жаңа ... ... жанама шығындар
Жанама шығындардың көлемі цехтағы және ... ... ... және ... ... ... негізгі еңбек ақыдан
пайыз есебінде анықталады
(4.6)
мұндағы Нж – ... ... ... оны 10% тең етіп алуға болады.
Сонымен, ішкі зауыттағы жаңа техниканың дайындаудың өзіндік ... ... ... жаңа ... ... ... шығындар
сомасын қосу арқылы анықталады
Сш = Шм.ж+Шк.д+Шн.е+Шк.е+Шә+Шж ... Сш – ... ... ... отырып, келесідей нәтижелерді аламыз
Шж = 645840∙0,1=64584 тг.
Шж = 64584 тг.
Сш = 2315280+938520+64584=3318384 тг.
Сш = 3318384 тг.
4.2.6 Жабдықтарды ұстау, ... ... және ... ... ... құрылғы үшін:
Амортизациялық аудару есебінде жабдықтардың құны және ... ... ... ... іске ... Ақ – ... ... – жылдық бағдарламаға керекті жабдықтардың саны;
Бл – техниканың лимиттік бағасы, теңге;
На – ... ... %, ... ... ... және ... ... Шжөн – жөндеу шығыны;
Ссан – жөндеуші жұмысшылар саны;
Еор.ж – жөндеуші-жұмысшылардың орта ... ... ...... ... ... қаржы, %.
Жөндеуші жұмысшыға салынатын әлеуметтік салықты есептейік
ӘСай = (15450 – 1030 – ... + (20000 – 15450 – (20000 ... =
= 2575 + 614,25 = 3189,25 = 3189 ... = ... = 243189 ... = 243189 ... ... шығыны
Шж.қ.= Ақ+Шжөн,
Енді осыларды ескеріп отырып, келесідей нәтижелерді аламыз
Шж.қ. = 552651+243189 = 795840 ... = 795840 ... ... ... ... құнын анықтаймыз
Ақ = (1∙2315280∙15)/100 = 347292 тг;
Ақ = 347292 ... ... ... ... жоқ ... шығын көлемі жалпы
техниканың құнынан 10% көлемде алынады
(4.10)
мұндағы Шжөн – жөндеу ...... ... ... ... – техниканың лимиттік бағасы, теңге.
Шжөн = 1∙2315280∙0,1 = 231528 ... = 231528 ... ... ... = ... = 578820 ... = 578820 тг
4.2.7 Күрделі қаржы салудың сомасын өтеу мерзімі
Күрделі қаржы салудың сомасын өтеу ... ... ... ... ∆К – ... ... салу;
∆Ө - өнімнің өзіндік құнының төмендеуі (пайданың өсуі).
Өтеу мерзім нормативі Тн=6,6 жыл. Жаңа техниканың ... ... (Төт) ... ... ... ... ... тиіс: Төт

Пән: География
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 52 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Социология ( оқу құралы )501 бет
Жылжымалы үтірлі сандарды бөлу операциясын орындайтын басқарушы автомат жобалау6 бет
Машина картасы мен сұлбасын құрастыру4 бет
Электронды оқулықты пайдалану37 бет
Энергетика3 бет
Қазақстан Республикасында электр тоғын өндіру өнеркәсіптерінің даму проблемалары24 бет
Қазақстандағы дәстүрлі емес энергия көздерінің күйі және ресурстарын бағалау10 бет
Қазақстандағы энергия көздері және олардың таралу ерекшеліктері8 бет
Delphi-дің қолданылуы мен тағайындалуы17 бет
«d-Элементтердің координациялық қосылыстары. Кристалдық өріс теориясы. Лигандтар өрісі теориясы. Кристалдық өрістің тұрақтану энергиясы»4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь