Нарықтық қатынастар жағдайларында экономиканың сапасын көтеру механизмінің қызмет етуінің теориялық және әдіснамалық негіздерін зерттеу

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4

1. Нарықтық қатынастар жағдайларында экономиканың сапасын көтеру механизмінің қызмет етуінің теориялық және әдіснамалық негіздерін зерттеу.
1.1.Экономикалық сапа түсінігі және оның маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2.Экономиканың сапа деңгейіне әсер ететін факторлар және механизмдер ... .19
1.3.Экономиканың сапасын сипаттайтын көрсеткіштерді анықтау әдістері ... ...29


2. Ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттыру жағдайындағы экономиканың қазіргі жағдайын бағалау.
2.1.Қазақстан экономикасының қазіргі жағдайын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... .35
2.2.Әлеуметтік сфераның қазіргі жағдайын бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..53
2.3.Экономиканың сапасын көтерудің қолданыстағы механизмін талдау ... ... ..70


3. Экономиканың сапасын көтеру механизмдерін мемлекетте пайдалануды жетілдіру бағыттары
3.1.Мемлекет тарапынан сапаны көтеруді жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... .82
3.2.Сапаны көтеру механизмдерін жетілдіру бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...98
3.3.Сапа саласындағы Қазақстан Республикасының ұлттық саясатын қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 109


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .120

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...122

Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..127
Жұмыс тақырыбының өзектілігі: Қазақстан экономикасының бәсекеге қабілеттілігін арттыру күн тәртібіне қойылған өзекті мәселелердің бірі болып отырғаны белгілі. Осыған орай экономиканың сапасын көтеру мәселесі қазіргі даму сатымызда ең бір маңызды мәселеге айналып отыр. Осы тұрғыдан алғанда сапаны көтеру механизмдерін зерттеу және оларды мемлекеттің пайдалану мәселелері аса өзекті болып табылады.
Қазақстан өзінің дербес даму жолын таңдап, жылдан жылға әлемдік қоғамдастықта барған сайын зор құрмет пен беделге қол жеткізе отырып, алға қарай нық сеніммен ілгерілеп келеді.
Бүгінде экономика мен өз мемлекеттілігіміздің берік іргетасын қамтамасыз етіп, біз қағидаттық жаңа кезеңге сенімді қадам бастық. Мұның өзі Қазақстанның одан әрі дамуын тұрлаулы, осы заманғы және болашағы зор экономикалық, әлеуметтік, саяси және әкімшілік негізге қоюға мүмкіндік береді.
Біздің еліміздің бәсекеге барынша қабілетті елу елінің қоғамдастығына қарай жедел жылжуы және оның тұрақты мүшесі ретінде Қазақстанның тұғырнамасын нығайту. Және мұның қажетті шарты – Қазақстан тауарлары мен қызметтерінің озық халықаралық стандарттардың сапалық деңгейіне шығуы. Бірақ бұл жеткіліксіз. Бізге экономиканың барлық деңгейінде – бүгінгі де, сол секілді ықтимал мүмкін болатын нақты да перспективалы бәсекелестік артықшылықтарымызды қажеттілікпен әрі сарабдалдықпен анықтауға және пайдалануға тура келеді. Жүйелілік – біздің осы заманғы әлемде таяудағы онжылдықта алға жедел жылжуымыздың басты қағидасы.
Қазақстан әлемдік тауарлар, қызметтер, еңбек ресурстары, капитал, осы заманғы идеялар мен технологиялар рыногының шын мәнінде ажырағысыз да серпінді бөлігіне айналуы үшін біз алда тұрған басты міндетті шешуге тиіспіз.
Бүгінгі таңда әлемде көптеген сапаны басқару жүйелері қолданылады. Осы жүйелерді қолдана отырып кез-келген мемлекет өз экономикасын тиісті деңгейде көтеріп өркендетеді.
Экономиканың сапасын көтеру өндірістік технологияның дамуы және адамдардың сұранысынмен байланысты дамып отырады. Күн сайын мәдениеттің және білім деңгейінің көтерілуі де экономиканың сапасын көтерудің бір көзі болып табылады.
Ұйымдық-экономикалық және техникалық мәселелер, казіргі уақытта сапаны көтерудің негізгі зерттелу пәні болып табылады. Оны шешудің жолдары арнайы ғылым саласында жүзеге асырылады.
Экономиканың сапасын көтеру қазіргі уақытта мемлекетте өзекті мәселе болып табылады. Ол Қазақстан Республикасының экономикасының сапасын көтеру механизмімен байланысты, соның ішінде қазіргі заманға сай технологияны дамыту, өз елімізде бәсекеге қабілетті өнімдер өндіру, салық
1. Богатин Ю.В. Экономическая оценка качества и эффективности работы предприятия. М.: Изд. Стандартов. 1991.
2. Богатырев А.А., Филиппов Ю.Д. Стандартизация статистических методов управления качеством. М.: Изд. Стандартов. 1989.
3. Версан В.Г., Чайка И.И. Системы управления качеством продукции. М.: Изд.стандартов. 1988.
4. Гиссин В.И. Управление качеством продукции. Р.-на-Дону: Изд. «Феникс». 2000.
5. Гличев А.В. Основы управления качеством продукции. М.: Изд. Стандартов.1988.
6. Исикава К. Японские методы управления качеством. М.: экономика. 1988.
7. ИСО 9000 – 1: 1994. Общее руководство качеством и стандарты по обеспечения качества. Ч.1. руководящее указание по выбору и применению.
8. Крылова Г.Д. Зарубежный опыт управления качеством. М.: Изд. Стандартов. 1992.
9. Леонов И.Г., Аристов О.В. Управление качеством продукции. М.: Изд. Стандартов. 1990.
10. Николаева Э.К. Семь инструментов качества в японской экономике. М.: Изд. Стандартов. 1990.
11. Окрепилов В.В. Управление качеством. М.: Экономика. 1998.
12. Сакато Сиро. Практическое руководство по управлению качеством. М.: Машиностроение. 1980.
13. Система сертификации ГОСТ P. Основные положения и порядок сертификации услуг. М.: Госстандарт России. 1995.
14. Системы качества. Сборник нормативно-технических документов. М.,1989.
15. Фейгенбаум А. Контроль качества продукции: сокр. пер .с англ. М.:Экономика. 1986.
16. Шишкин И.Ф. Метрология, стандартизация и управление качеством. М.: Изд. Стандартов.1990.
17. Баканов М.И. Шеремет А. Д. «Теория экономического анализа», Москва: «Финансы и статистика», 1999.
18. Баканов М.И. Шеремет А. Д. Теория экономического анализа, Москва: «Финансы и статистика», 1997.
19. Савицкая Г.В. «Анализ хозяйственной деятельности предприятия», 2-е изд., перераб. и доп. – Мн.: ИП «Экоперспектива», 2000.
20. Ефимова О.В. «Финансовый анализ», Москва: «Бухучет», 1998.
21. Шеремет А.Д. Негашев Е.В. «Методика финансового анализа», Москва: «Юни-Глоб», 1998.
22. Ковалев В.В. Волкова О.Н. «Анализ хозяйственной деятельности», Москва: ПБОЮЛ, 2000.
23. Миляков Н.В. «Бухгалтерская отчетность», Москва, «Финансы и статистика», 1997.
24. Бабченко Т.Н., Галанина Е.Н., Козлова Е.П. «Бухгалтерский учет», Москва: «Финансы и статистика», 1998.
25. «Организация, планирование и управление деятельностью промышленных предприятий», - Под ред. Каменицера С.Е., Русинова Ф.Ф., Москва: «Высшая школа», 1984.
26. Сергеев И.В. «Экономика предприятия», Москва: «Финансы и статистика», 1997.
27. Кондраков Н.П. «Бухгалтерский учет», Москва: Инфра-М, 1997
28. Герасименко Г.П., Маркарян Э.А. «Финансовый анализ», Москва: «Приор», 1997.
29. Батракова Л.Г. Экономический анализ деятельности коммерческого банка. М.: Логос, 2000. – 342с.
30. Банковское дело: Учебник./ Под.ред. О.И.Лаврушина. – Изд.2-е, перераб. и доп. – М.: Финансы и статистика, 2002. – 672с.
31. Негашев Е.В., Сайфулин Р.С., Шермет А.Д. Методика финансового
анализа. М.: Инфоро – М, 2001. – 208с.
32. Хьберт Рампесад "Общее управление качеством: личностные и организационные изменения" Москва, Изд-во:Олимп Бизнес, 2005г.
33. Амирджанянц Ф.А. Организационно-экономический механизм
повышения качества продукции в новых условиях хозяйствования
М.: Изд-во стандартов 1990
34. Ильясов К.К. . Финансово-кредитные проблемы развития экономики
Казахстана /Под ред.– Алматы: Бiлiм, 1995
35.Кучукова Н.К. Макроэкономические аспекты реформирования
финансово-кредитной системы Республики Казахстан в условиях
перехода к рыночной экономике. – Алматы: Гылым, 1994.
36.Райзберг Б.А.. Курс экономики: Учебник /Под ред.– ИНФРА-М, 1997.
37. Сейткасимов Г.С.. Деньги, кредит, банки: Учебник /Под ред. проф.. – Алматы: Экономика, 1996.
38. Л.Е. Басовский, В.Б. Протасьев. Управление качеством. М.: ИНФРА-М 2001.
39. «Семь инструментов качества» в японской экономике. М.: Изда¬тельство стандартов, 1990.
40.Беркович Д.М. Формирование науки управления производством:
Краткий исторический очерк. М.: Наука, 1973.
41. Бубер М. Диалог. — Два образа веры: Пер. с нем. М.: Республика,
1995.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
......................................................4
1. Нарықтық қатынастар жағдайларында экономиканың ... ... ... ... ... және әдіснамалық негіздерін зерттеу.
1.1.Экономикалық сапа түсінігі және оның
маңызы...............................................6
1.2.Экономиканың сапа ... әсер ... ... ... ... ... ... анықтау
әдістері.......29
2. Ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттыру жағдайындағы
экономиканың қазіргі жағдайын бағалау.
2.1.Қазақстан экономикасының ... ... ... ... ... ... ... қолданыстағы механизмін
талдау..........70
3. Экономиканың сапасын көтеру механизмдерін мемлекетте пайдалануды
жетілдіру ... ... ... ... ... ... механизмдерін жетілдіру
бағыттары.......................................98
3.3.Сапа саласындағы Қазақстан ... ... ... ... ... ... Қазақстан экономикасының бәсекеге
қабілеттілігін арттыру күн тәртібіне қойылған өзекті мәселелердің бірі
болып ... ... ... орай экономиканың сапасын көтеру ... даму ... ең бір ... ... ... ... Осы ... сапаны көтеру механизмдерін зерттеу және оларды мемлекеттің
пайдалану мәселелері аса ... ... ... ... ... даму ... ... жылдан жылға әлемдік
қоғамдастықта барған сайын зор құрмет пен беделге қол жеткізе отырып, алға
қарай нық ... ... ... ... мен өз ... берік іргетасын
қамтамасыз етіп, біз қағидаттық жаңа кезеңге сенімді қадам бастық. Мұның
өзі ... одан әрі ... ... осы ... және ... ... әлеуметтік, саяси және әкімшілік негізге қоюға мүмкіндік
береді.
Біздің еліміздің ... ... ... елу елінің
қоғамдастығына қарай жедел жылжуы және оның ... ... ... ... нығайту. Және мұның қажетті шарты – Қазақстан
тауарлары мен қызметтерінің озық ... ... ... ... ... бұл ... Бізге экономиканың ...... де, сол ... ... ... болатын нақты да
перспективалы бәсекелестік артықшылықтарымызды қажеттілікпен ... ... және ... тура ... ... – біздің
осы заманғы әлемде таяудағы онжылдықта алға ... ... ... ... ... ... ... ресурстары, капитал,
осы заманғы идеялар мен технологиялар рыногының шын ... ... ... ... ... үшін біз алда ... ... міндетті шешуге
тиіспіз.
Бүгінгі таңда әлемде көптеген сапаны басқару жүйелері қолданылады.
Осы жүйелерді ... ... ... ... өз ... ... ... өркендетеді.
Экономиканың сапасын көтеру өндірістік ... ... ... ... ... дамып отырады. Күн сайын мәдениеттің
және білім деңгейінің көтерілуі де экономиканың сапасын көтерудің бір ... ... және ... мәселелер, казіргі уақытта
сапаны көтерудің негізгі зерттелу пәні ... ... Оны ... ... ғылым саласында жүзеге асырылады.
Экономиканың сапасын көтеру қазіргі уақытта мемлекетте өзекті мәселе
болып табылады. Ол ... ... ... сапасын көтеру
механизмімен байланысты, соның ішінде қазіргі заманға сай ... өз ... ... ... ... ... ... саясаты
механизмдерін жетілдіру, екінші деңгейдегі банктердің ... ... ... ... сай, ... ... мамандар дайындау
және тағы басқа көптеген мәселелерді шешу негізгі ... ... ... ... ... модель жасап, сапаны көтеру
механизмдерін құрып экономика сапасын жоғары деңгейге көтеру. ... ... ... ... ... негізделген
экономикаға әлеуметтік бағдарлануды белгілеу.
Осы айтылған мақсатты жариялау және ел ... ... ... ... бұл алда тұрған міндеттер.
Зерттелу деңгейі: экономиканың сапасын көтеру жайлы мәселелерді
жайлы мәселелердің зерттелуі батыс ... ... және ... ... ... ... Ал ... бұл мәселені
зерттеу қайта құру кезеңінен бастап қолға алына ... Осы ... ... ... Э.Деминг қарастырған. Одан кейін XX ғасырда Мэррейдің, ... ... ... ... және ... ... ... Кейін бұл мәселе орыс ... ... ... ... ... ... және тағы ... көптеген
жазушылардың еңбектерінде көрініс тапты.
Жұмыс тақырыбының мақсаты: экономиканың сапасын көтеру механизмдерін
анықтау және қазіргі таңдағы ... ... ... ... ... ... ... экономиканың сапасын арттыру
жағдайындағы әлеуметтік сфераның қазіргі жағдайын кеңінен қарастырып, оның
дамуына экономиканың сапасын көтеру жағдайларының ықпалы ... ... ... ... ... ... ... қызмет етуінің теориялық
негіздерін зерттеу;
2. Бәсекеге қабілеттілікті арттыру жағдайындағы экономиканың ... ... ... сапасын көтеру механизмдерін жетілдіру.
Зерттеу жұмысының объектісі: Қазақстан Республикасы экономикасының
қазіргі жағдайы және әлеуметтік ... ... ... ... сапасын көтеруде қолданылатын механизмдер.
Зерттеу жұмысының ... ... ... ... көтеру
мәселелері, оған әсер ететін факторлар, көрсеткіштер, сонымен ... ... ... ... ... ... өнім ... мәселелері,
қазіргі нарықтық экономикалық жағдайдағы еліміздің экономикасының ... ... ... ... үш ... қорытынды мен
пайдаланылған әдебиеттер тізімінен және қосымшадан тұрады.
1. НАРЫҚТЫҚ ҚАТЫНАСТАР ЖАҒДАЙЛАРЫНДА ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... НЕГІЗДЕРІН
ЗЕРТТЕУ
1.1. Экономикалық сапа түсінігі және оның маңызы
Сапа ... ... ... ... ... ... ... оларды екі негізгі топтарға бөледі: арнайы себептер және ... ... ... Оның ... ... ... 6%
құраса, ал басқа себептер - 94% жүйелік мазмұнда болады. Сапа облысындағы
басқа ірі беделді Дж. ... ... ... 15% ... ... ... ... деп жазған. Қалғандары 85% әкімшілік жағынан
жаман басқаруымен түсіндіріледі. Яғни, әр объекттің сапасын өзгерту сапаның
арнайы жүйесін құру ... жою ... ... әсер ... ... үш негізгі топтарға бөлуге болады:
объективті, субъективті және арнайы.
Объективті факторлар ... ... оның ... ... ... ... даярлау
сапасымен байланысты. Бұл факторлар жаңа ... ... ... ... ... ... оның ... мәдениетімен байланысты. Бұл факторлар сапаға айтарлықтай
әсер етеді. ... ... ... ... ... әсер ететіндер
жатқызылады. Мысалы, ең сапалы киім жеке алынған аймақта сатылмауы мүмкін,
бірақ басқа жақта жақсы ... Бұл ... ... ... ... ... ... ескермеуден болады. Жоғарыда айтылғандай,
мұндай өнім ... бола ... ... ... ... ... мүмкін. Сапаға әсер ететін факторлар 1 суретте берілген.
Сапаның проблемаларымен ... ... ... үшін мына
сұрақтар өзекті болып келеді: сапалы өнімді қалай шығару ... ... ... ... Бұл жолдың кезеңдері қандай? Сапаның қандай жүйелері
бар? Оларды қалай құру ... ... жүйе ... қарастырған өндіріске
бағытталған басқару жүйесінің өндірістік үнемділігінен бас тарту – жүйе
ретіндегі ... ... ... ... менеджменттің орталық
мәселелері болып табылатын кадрлық потенциалды ... және ... ... болады. Оның әлеуметтік қызметі ретінде тұлғаның
өзіндік даму мүмкіндіктерін іске ... үшін және ... ... ... адамның рөлін, мәнін үздіксіз арттыру болып табылады. Сондықтан
бұлар сапаға әсер ететін факторларға да байланысты болып ... ... ... ... ... болсақ, ол 1 суретте көрсетілген.
1 сурет - Сапаға әсер ететін факторлар
Сапа проблемалары Академиясының академигі В.Е. ... ... ... экономикасының теориясы мен тәжірибесіне әсер ... ... ... атап ... ... (2 ... әдістемелерді жіктеу негізіне екі шарт жатады:тұйық –
ашық- үнемділік - ... Бұл ... ... ... жағдайларына байланысты анықталады.
Тұйық
Ашық
|I |III ... ... ... ... - QM ... ... ... | ... ... | ... - SQC | ... |IV ... жалпы басқару - TQC|Сапаның жалпы менеджменті|
| |- TQM ... ... - Сапа ... ... концепциялары
Басқарудың жағдайлық әдістемесі – бұл кәсіпорынның ішіндегі барлық
ұйымдастыру түрлі сыртқы ... ... ... ... ... ... орталық жағдайы – берілген кезеңде кәсіпорынның жұмысына әсер
ететін жағдай. Осы кезде ұйымдастырушылық ... және ... ... ... ... және адекваттылығы қажет, яғни
ұйым өзін ұйымдастыратын жүйе ... ... ... өнім ... ... ... өзгерістерді
енгізуге және сапа облысындағы ойлау эволюциясын түсінуге мүмкіндік береді.
Тауар – бұл ... ... бар көп ... ... болып
табылатын нарықтың негізгі категорияларының бірі. Нарық қатынастарында
сатып алушы үшін тауарлардың тұтынушылық құндылығы ... ... ... ... ... ... ... қажеттілігін
қамсыздандыратын сипаттамаларымен сипатталады. Негізінен, бұл сипаттамалар
тауардың тұтынушылық құндылығын белгілі бір ... және ... ... ... табылады (3 сурет). Жалпы, барлық факторлар
үш классқа бөлінеді:
1) материалдық қажеттіліктерді ... ... және ... ... ... мен экономикалық
көрсеткіштері әсерінен қалыптасатын сипат;
2) материалдық емес қажеттіліктерді (рухани, мәдени қажеттіліктер,
т.б.) ... және сапа ... мен ... ... ... ... ... ішінде (сенімділік, мода, т.б.) қажеттіліктердің
қанағаттандырылуын қамсыздандыратын ... адам мен ... үшін ... ... ... уақыт ішінде
әрдайым өзгереді және адамдардың сатып алу қабілетіне байланысты болады.
Мэррея (1938 г.), Маслоу (1943 г.), ... (1973 г.) ... ... ... және ... (1991 жыл) жаңа ... пайдалылығы мыналардың әсерінен қалыптасады:
бірінші және екінші;
позитивті және теріс;
нақты және латентті;
сезінген және сезілмеген қажеттіліктер.
Қажеттіліктер ішкі және сыртқы ... ... Олар ... өмір сүре ... ... егер ... пайда болуына әсер етпейтін мүдденің
болуы;
2) сендіртетін, егер қажеттілік ... ... ... ... ... егер ... ... тәртібімен анықталса.
Өнімнің тауар ретіндегі тұтынушылық құндылығын қажеттіліктің үштен бір
бөлігі ғана қалыптастырады. Ол ... даму ... және оның ... секілді көрсеткіш арқылы бағалаудан көрінеді.
Сапа – ұлттық экономиканың даму деңгейі мен динамикасынан ... ... ... ... процесін басқару және ұйымдастыра
алуға ... ... ... ... сипаттайтын синтетикалық
көрсеткіш. Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, сапа көрсеткіші ... ... ... мен жеке тұлғалармен ... ... ... ... ... ... сапа бойынша, яғни жеке және
қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыру деңгейімен бағаланады.
Тауардың сапасын ... ... ... болып табылады. Сапаны
әлеуметтік басқару тауар-ақша қатынасы саласында қызмет ететін ... ... және ... оны ... ... бар ... әсер ету ... болады. Сапаны басқару тауардың сапасын көтеру және сақтау
бойынша қызметті менеджменттің жеке ... және ... ... ... ... оны ... алушының тұтынуымен бітетін
сапаға жету процесі ретінде бөліп көрсетуге болады. Сапаны ... ... ол ... ... бақылау және тауарды құру, ... ... ... ... ... ... қолдануда көрінеді.
Тұтынушыны еңбек өнімнің табиғаты емес, тұтыну объекті ... ... ... бар ... ... өнім қызықтырады.Тұтыну
заты ретінде тұтыну әдісі, құрылымы, бағыттылығы бойынша әртүрлі өнімдер.
Қандай да бір ... ... ... болады және әртүрлі қолдану
әдістеріне жарамды бола алады. Өз кезегінде, жеке өнімге тән ... оны ... ... ... және ... деп ... ... қасиетін көрсетеді, оның бір деңгейіне жата алады.
3 Сурет - Тауардың тұтынушылық құндылығын ... ... көп ... даму ... ... бұл 1 ... ... Сапа
қоғамдық қажеттіліктердің және оларды қанағаттандыру мүмкіндіктерінің
өсуімен бірге дамыған.
1 ... ... ... ... ... экономикалық
категория ретінде ғана емес, сонымен қатар, сапа көрсеткіштерінің ... ... ... де ... ... ... және ... болудың белгілі жағдайларымен шектелгендерге бөлген
(4 сурет).
Сапа ... ... сапа ... тек ... ғана ... болатынын айтады. Бірақ та, жеке тауарларда
олардың сапасын бақылайтын тұтынушылық сипаттар ... – тек ... ... ғана тән емес ... Ол ... ... санасында және жағдайларда бар. Дегенмен, адам үшін
қиын жағдайларда сапаның өнімді тауар ретінде қабылдай ... ... Бұл ... үшін сапаның үлкен маңызы туралы айтады, оларды белгілі
деңгейлер бойынша бағалайды:
бірінші деңгей – «стандартқа сәйкес»;
екінші деңгей – ... ... ...... ... сәйкес»;
төртінші деңгей – «латентті (жабық) қажеттіліктерге сәйкес».
Бірінші деңгейде сапа мемлекеттік стандарт, техникалық жағдайлар,
коммерциялық шарттар және т.б. ... ... болу ... ... ... тек өндірістік технологиялар стандарттарына сәйкес болуын
ғана емес, ... ... ... ие болу үшін ... ... ... көрсетуі қажет.
Үшінші деңгей жоғары сапалы және төмен бағалы тауарды сатып алушының
талаптарының орындалуын көрсетеді.
Төртінші ... ... ... тұтынушылық
қасиеттері бар тауарларды сатып алушылар көрсетілген.
Тұтынушыны еңбек өнімнің табиғаты емес, тұтыну объекті ... ... ... бар ... ... өнім ... заты
ретінде тұтыну әдісі, құрылымы, бағыттылығы бойынша әртүрлі өнімдер. Қандай
да бір өнімнің түрлі ... ... және ... ... әдістеріне
жарамды бола алады. Өз кезегінде, жеке өнімге тән қасиеттердің жиынтығы оны
ұқсас заттардан ... және ... деп ... ... ... оның бір ... жата ... – иілмелі және өзгеретін түсінік. Бұл сапаның түрлі анықтамаларына
әкелді. Мысалы, американдық Ральф Недер сапаны «сұраныстан ... ... ... қанағаттандыру» деп сипаттайды. Француз
мемлекеттік ... 1987 жылы ... деп ... ... ... ... фирманың өмірлігімен сипатталады».
1 Кесте - Сапа түсінігінің ... ... ... | |
| ... анықтамасының тұжырымы ... ... ... ... ... ғ.б.э.д.) |«Жақсы-жаман»сипаты бойынша дифференциация ... ... ... анықтамасымен бірдей, сондықтан егер бір|
|(XIX ғ б.э.д.) |нәрсе өзінің сапасын жоғалтса, онда ол өз болмысын |
| ... ... ... |Сапаны білдіретін иероглиф, екі элементтерден - |
| ... және ... ... сондықтан сапа |
| ... ... ... ... ... тең. ... (1931 ж.) ... екі түрі бар: объективті, физикалық |
| ... ... ... зат ... ... К. | ... ж.) ... ... ... ... Дж.М. ... ... жарамдылық. Сапа - бұл тұтынушыны |
|(1974 ж.) ... ... ... жету үшін ... |
| ... ... білу ... және бұл талаптарды |
| ... өнім ... ... ... ... ...... қажеттіліктерді |
| ... ... өнім ... ... |
|Халықаралық |Сапа – бұл өнім ... ... ... және ... ... ... ол ... |
|ИСО 8402-86 ... ... ... ... сапасының бірыңғай көрсеткіштері
4 сурет - тауар сапасының бірыңғай көрсеткіштері
Сатып ... үшін ... ... ... кластың тауары ғана емес. Бұл
мақсатты топтың қажеттіліктерін ... жәй ... ... ... ... ... ... сапаның анықтамасы келесідей: «Сапа бұл
тауардың қасиеттері мен ... ... ... ... ... күтімдерінің жиынтығына сәйкес келуін айтамыз» (Groocock, 1986).
Сондықтан, сапаны толық бағалау бір бағалық ... ... ... ғана ... ... алушыны қанағаттандыру бұл оның
тауардан күтілетін күтімдерін және оның ... ... ... ... деңгейінің қызметі болып табылады. Яғни, сатып алушы
өзінің жеке қажеттіліктеріне жауап беретін ... ... ... ... ... өктемдік етеді. Сапаны басқару мақсатты топ жағынан сатып алуға
деген күтімдерді және ... ... ... қажет етеді. Сондықтан,
барлық регламентация мен стандартизация кезінде сапа – салыстырмалы ... ... ... ... ... үшін ... сапа ... бар, ал
регламенттер мен стандарттар оның ... сай ... Бұл ... ... ... ... және ... диапазонына түрлі пайдалалар
жинағы сәйкес келеді. Сол себептен Қазақстан ... ... ... ... үшін ... берілгендерді ұсынуға болады:
тауардың функционалдық сәйкестігі, яғни тауардың ... ... ... ... ... ... ... яғни қандай-да бір ... ... ... ... кеңейтілген мүмкіндіктері;
регламенттеуге және стандарттарға сәйкес келу, яғни тек Қазақстанда ғана
емес, сондай-ақ ... ... ... деңгейдегі нормаларды
сақтау;
-сенімділік, яғни берілген мерзімдегі жұмыстағы кемшіліктердің болмауы;
-өмірлік, яғни қызмет етудің пайдалы мерзімінің болуы;
- сервис, яғни сату ... ... ... және ... дейінгі
қамтамасыз ететілетін жылдамдық және тиімділік аралығы;
әсемділік дизайн, түр, түс, дәм және ... да ... ... ... ... яғни ... имидж, марка және т.б.
тұтыну бағасының төмен шегінің сәйкестілігі, яғни жасалған нормалар ... ... ... ... ... ... және ... шығындарды сатып алуының болуы.
Сондықтан, сапаның негізгі көрсеткіші болып тұтынушыларды ... ... ... ... ... деңгейін көтеру мәселесі
ретінде халықты бұл тауар арқылы жеке ... ... ... ... ... Тауар сапасының деңгейі өндірушінің нарыққа
және сатып алушының сұранысына бейімделудің ... ... ... ... ... ... деңгейге өтуі кәсіпорынның сатып алушы
жағдайларына бейімделу деңгейін көрсетеді.
Белгілі ... ... ... ... сапаны «берілген нарықта
сатылатын әр өндірілген тауардың белгілі ... ... деп ... экономистері Д.С, Львов и Ю.Азыков ... ... ... ... сәйкес келу деңгейін анықтайтын көрсеткіштердің жиынтығы
ретінде қарастырады. AJL Боярский, В.И. Сиськов, Д.С. Львов, В.И. ... ... Г.И. ... ... сапа ... қажеттіліктерді
қанағаттандыру деңгейі», «сатып алушының ... ... ... ... және оны ... ... сәйкес келу»,
«нарықтағы бәсекелестікке сәйкес келу» ретінде қарастырылады. Сапа
категориясын ... ... және ... ... ... ... қамсыздандыру үшін оларды сақтау қажеттілігін ... ... ... ... болады. Мұндай сапаның көлемді
анықтамасы белгілі нарықтың қызмет етуінің экономикалық ... сапа ... ... ... ... ... ... алу қабілеті бар Қазақстандық нарық үшін ... ... ... ... мен қызығушылықтарын қорғау
мақсатымен ... ... ... ... төменгі деңгейді
анықтайтын тұтынушылық көрсеткіштердің жиынтығы ретінде ... ... ... нарық құрылғанша сапаға берілген әдістеме ... ... да, ... ... өз ... ... ... әлеуметтік қорғау қажеттілігі Қазақстанның нарыққа өту
кезеңінде уақытша құбылыс болмау керек, ... ... ... ... ... керек.
Бұрынғы Кеңес Одағы кезінде бұл функция қатаң ... ... және ... ... ... ... ... бақылау түрінде нәтижені алуға
бағытталған. Шетел елдерінің тәжірибесі көрсеткендей, мұндай түрде сапаны
бақылау нарық жағдайында ... ... ... ... ... бар
барлық мемлекеттер белгілі көрсеткіштерді және минималды нормаларды
жасайды. Сол ... ... ... ... ... ... ... құрылуы қажет тұтынушылық стандарттарға тауардың
сәйкес ... ... ... ... ... ... ... керек.
Нарыққа келген сатып алушы анау немесе басқа ... ... ... ... Егер ... ... қабілетті болса, онда тауарды таңдау
және ... ... ... ... ... ... Баға
тұрақтылығы мен халықтың сатып алушылық қабілеті ... сапа ... ... ... ... ... өндірушінің алдында өнімнің
сапасын басқару қажеттілігінің проблемасы тұр. Басқару ... ... ... ... ... ... басқару) және
басқарушыларды қамтиды. «Басқару» түсінігі кең мағынада белгілі ... үшін ... ... таңдап алынған әсер етулер ... ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілікке жету
үшін сапаны көтеру оның барлық фазалары үшін ... ... ... ... – шешімді қабылдау – шешімді жүзеге асыру – ... ... ... қажеттілігін процесс, оны ұйымдастыру және ... ... ... ... ... ... ретіндегі сапаны басқару тауардың өндірісі мен өтімділігін ғана
қамтымайды, сонымен бірге елдің ... және ... ... ету үшін ... ... тауардың сапасын бақылауды қамтиды.
Айналымдағы тауар сапасын басқару концепциясы нарық пен тұтынушыға
деген ... ... ... ... сапа ... ... ... ғана емес, сонымен қатар бұл кәсіпорынды басқару
сұрақтарын жақсы ... ... Сапа ... ... ... ... яғни маркетингтің негізгі қызметін – тұтынудың стилін
құрастыру болып табылады. Бірақ, ... ... ... өндіруші мен
тұтынушыда сапаға деген әртүрлі қарым-қатынас пайда болады. Өндіруші ... ... ... нарықта өтетін тауар табылады. ... үшін ... ... ... ... болатын тауар табылады. Сондықтан, халықтың сатып
алу ... ... ... ... сапалы тауарды шығаруға
мүмкіндік беретін сапалы тауарды шығару үшін шығындарды ... ... ... ... ... жоқ тұтынушылық сипаттарды толықтыра ... ... ... ... ... ... жағынан бақылаусыз
ішкі нарықтағы тауардың ... ... ... ... (5 ... - ... ... жағынан өнімнің сапасын құрайтын
сипаттардың жиынтығы;
В – ... ... ... ... ... ... жиынтығы (В - Bt + Bj);
Bj - өнімде бар сипаттар (А мен В қиылысқан ... - ... жоқ ... ... ... енгізілетіндер
(A-Bt) - өнімде бар, бірақ тұтынушымен байқалмаған сипаттар.
Нарықта жетістікке жету үшін өнім ... ... ... болуы міндетті емес. Кейде әлемдік үлгідегі өнім белгілі нарықта
өтілмейді және керісінше, егер ... ... емес ... ... ... ... ... онда бұл тауар үлкен сұранысқа ... ... - сапа ... ... және менеджментті ұйымдастыру негізі
ретінде.
Бәсекеге қабілетті кәсіпкер бұл ақиқатты ... және ... ... ... тауардың сатып алушы үшін қандай маңызы бар
екеніне екпін ... ... ... ету тек ... ғана ... ... нарықтық экономикадағы барлық жұмыстар мен қызметтерге тиісті болып
табылады. Тұтынушы үшін тауар тек өнім ғана ... ... те ... ... ... коммерциялық ғана емес, сонымен ... ... ... және ... ... ... кіретін
кеңейтілген қызмет нарығы тән болып келеді. Қызметтердің де сапасы ... ... ... ... өйткені олар уақытта ерітіліп кетеді (6 сурет).
Сонда да, ... ... ... ... қызметтердің
сапасын анықтайтын факторлары бола алатын белгілі ... ... ... ... нақты қызметті көрсету үшін ... ... ... бар фирма қызметкерлерінің компетенттілігі.
2. Фирманың өзіне алынған міндеттемелерді орындайтындығына тұтынушының
ішкі сенімінен көрінетін сенімділік.
3. ... ... ... жауап беруге әрдайым және
барлық жерде дайын болуларынан, адалдықтарынан көрінетін қайырымдылық.
4. Тек ... ғана ... ... әр ... ... ... ... Қызметкермен байланыс жеңіл және жағымды
болуы керек.
5. Қызметкерлердің клиенттер позициясында тұра ... ... ... және ... ... ... ... түсінік.
6. Өз уақытысында және клиентке түсінікті тілде ақпаратты ала алатын
коммуникацияның мерзімдерін ... ету және ... ... ... ... ... ... байсалды қатынасына
кепілдік берумен анықталатын сенімділік.
8. Қауіпсіздік: клиенттер тәуекелдіктен (физикалық, қаржылық, моралдық)
сақтануы қажет.
9. Түсіністігі, сыпайгершілігі, сыйластығы, ықыласы.
10. Қызметтердің ... яғни ... ... ... расталуы.
Жоғарыда көрсетілгендер қызмет сапасының нормасы болуы қажет. Егер де
коммерциялық қызметтер нарық жағдайында ... ... іске ... ... ... үшін ... сапа ... тізімі
міндетті, бақыланатын норма болуы ... ... ... ... ... ... түрлі деңгейдегі ... ... ... ... ... ... және ... ауыстырылуы керек.
Сонымен, сапаның теориялық негіздерін білу келесі қорытынды жасауға
мүмкіндік береді:
«Сапа» категориясы толыққанды нарықтың жұмыс ... ... ... ... ... және нарықтың белгілі түрінің қызмет етуінің
тұтынушылық артықшылығын көрсетеді.
Кәсіпорынның нарық ... өмір ... үшін ... тауарлардың,
жұмыстардың, қызметтердің сапасын көтеру ... ... ... ... ... бейімделу үшін өндірушілер тек сапаға, өндіріс жағдайына
ұмтылу ғана емес, сонымен қатар берілген тауарға ... ... ... ... көрсетілуіне ұмтылуы қажет.
Тауар сапасының деңгейі жоғары болған сайын, өндірушілердің әртүрлі нарықта
және мемлекеттегі ... ... ... және ... ... пайда ала отырып, өзі үшін ... ... ... ... көп ... ... сенімін иемденуге мүмкіндік береді, ... ... ...... стилін құрастыру болып табылады.
Бірақ, сапаны ... ... ... мен ... сапаға деген
әртүрлі қарым-қатынас пайда болады. Өндіруші үшін ... ... ... ... тауар табылады. Тұтынушы үшін сапалы тауар болып сатып алуға
болатын тауар табылады.
қызметті сезіну
қызметті сезінбеу
6 ... - ... ... ... ... сапа ... әсер ... факторлар және механизмдер
Сапаның рөлі мен мәні ... ... және ... ... ... үнемі өсіп жатыр. Мәдениет пен білім беру
деңгейінің өсуі әр күн ... ... өте ... және міншіл болуға
әкеледі.
Бәсекеге қабілеттілікті қамтамасыз етуде ХХ ғ. 80 ... ... ... ... ... ... 80 пайыздан астам сатып алушылар өнімді
әлемдік нарықтан ала отырып, бағаға қарағанда сапаға ... ... ... ... ... шығындар жалпы өндірістік шығындардың
15-25 % төмен болмауы керек.
Өнімнің сапасымен несиелеу, ... ... ... ... ... ... бірқатар елдерінде тауардың
сапа сертификатынсыз нарыққа ... ... заң бар ... ... екі есе ... сатылуы қажет.
Сапамен байланысты ұйымдастырушылық-экономикалық және техникалық
проблемалар ... пәні ... және ... шешу ... ғылымның
саласына айналды.
АҚШ-тың 80 жылдардағы үлкен соғысы. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін
жаһандық ... ... ... ... ... тәжірибе
зерттелген және бүкіл дүние жүзінде қабылданған. 1953 жылы ... ... ... ұйымдастыруға зерттеу жүргізген. Бірақ, сапаны
басқару аумағында олар үнемді ... ... ... ... ... кәсіпорындар таңдамалы қабылдауыш бақылау қолдаған,
жарамды өнімнің 98%-не ғана рұқсат ... ... бар ... талаптары бойынша ақысыз ауыстырылған.
Еуропа елдері экономикасының ... ... және ... ... пайда болуымен байланысты алдыңғы қатарлы кәсіпорындар
кемшіліктері бар өнімдерді ... және ... ... ... ... ... ... қалыптастыру басталды. Бұл
жүйелер тарай бастағанда нарық «сапаның бағадан ... ... ... американдық бизнес 70-80 жылдары ... ... ... ... ... ұсынған жапон және еуропалық фирмалар
жағынан қатаң бәсекелестікке ұшыраған.
Кейінірек, 1987 жылы сапа бойынша ең ... ... ... Д. X. Харрингтон бұл кезең туралы былай деп жазды:
«80 жылдардағы үлкен соғыс әскери әрекет емес, ол ... ... оның ... ... ... әлемдегі тұтынушылар болып табылды.
Американдық өнеркәсіпке тек Жапония жағынан ғана емес, сондай-ақ бүкіл ... ... ... да ... жасауда. Көптеген тауарлардың түрлері бойынша
кемелдену деңгейі АҚШ –пен анықталмайды.
Үлкен қақтығыс біздің еліміздегі ... ... ... ... ... жүргізіледі. Бұл сал ауруы «маған бәрібір» ... ... ... ... еді» секілді қатынаспен сипатталады. Қызықпаушылық мәнсіздікке
әкеледі. Бұл қызықпаушылықтың өсуі бүкіл ... ... ... және ... ... ... өнімнің, қызмет пен еңбек өмірінің сапасы 90 жылдары
бәсекеге қабілетті деңгейге жету қажет».
Президент Р. Рейган «Хьюлетт-Паккард» компанияның ... Дж. ... ішкі және ... ... ... ... ... көтеру жолдарын іздестірумен айналысатын топты басқаруды
ұсынған. Президентке және оның кабинетіне деген есебінде Янг ... ... ... ... қабілеттілігі әлемдік нарықта соңғы екі
онжылдықта байқалған. Төмен түсіп кетуді сыртқы сауда дефициті, ... ... ... ... ... біздің өндірістік саламыздың
пайдасының төмендетілуі, еңбек өнімділігінің жәй өсуі және ... ... ... ... ... ... бағытталған американдық
корпорациялардың ... ... ... ... ... ... ... көмектесті. 1985 жылдың қазан айында Гэллап
институты ... ... ... ... ... ... ... сұрастырулар жүргізген. Бұл ... ... 27 % ғана ... ... ... ... Ол 1980 жылы
СБАҚ үшін ... ... ... 250% ... 1985 ... ... ... бойынша сұрастырылған
тұтынушылардың тек 33% ғана шетел өнімдері сапа ... тең ... ... ... (227% ... деп есептейді».[2]
ХХІ ғ. Ресейдің үлкен соғысы – бұл әскери әрекет емес, ол өнеркәсіптік
соғыс және оның ... ... ... және бүкіл әлемдегі
тұтынушылар болып табылады. Ресейдің ... ... ... АҚШ-тың жағдайына ұқсас. Ресейлік шаруашылыққа, өнеркәсіпке ... ... ... жаңа ... ... жағынан шабуыл жасауда.
Көптеген ресейлік тауарлар мен қызметтер әлемдік нарықта бәсекеге ... ... ... қысқартылуда.
Көптеген тауарлардың түрлеріне байланысты кемелдену деңгейі қазір
Ресеймен ... ... ... ғ. ... ... Еуропада «орыс тауары»
термині кең қолданылған, ол тауардың сапасын, кейбіреулердің қолы ... ... кету ... оқулықтарда берілген теріс пікірлер біздің елімізде
сапаны басқару аумағындағы ... мен ... ... ... мен ... дамыған елдерінен айтарлықтай артта қалулары туралы айтылған.
Сапа аумағындағы зерттеулер мен жұмыстар біздің елімізде ... ... ... Олар жеке бағыттар бойынша артта ғана ... ... ... ... ... қуып ... ... тәжірибеде
сапаны басқарудың тиімді жүйесі әскери-өнеркәсіптік кешенінде - ... және ... ... ... ... ... көпшілігін қамтыды. Оның
салаларында, ... ... ... ... ... өнім де өндірілген. Сол ... ... ... ... ... өндірістің қалдықтарын қайта өңдеу жолымен алған[4].
Сондай-ақ, экономиканың азаматтық саласындағы өндірісті ... база ... ... болатын. Экономиканың азаматтық саласында
жұмыс істеген мамандар мен басқарушылар үшін 90 ... ... ... ... ӘӨК жетістіктеріне әлі қол жеткізілмеген, оларға көбінесе
қазір де қол ... ... ... ... ... жаңа ... ... зерттеулер мен әдіснамалар ... ... ... ... ... ... ... арнайы
мемлекеттік және салалық стандарттарды қолдану арқылы сапаны статистикалық
реттеу ретінде көрсетілген. Бұл жетістіктерге өнім ... ... ... де - ӨСБКЖ, сонымен қатар кәсіпорындар мен жеке бөлімшелер
жұмыстарының ... ... ... ... ... ... ... мен әдістерін жатқызуға болады. Бұл әдіснамалар ... ... ... жүзеге асырылған.
Әрине, нарықтық ... ... ... ... ... ... басқаша шешіледі, басқа
тиімді жолдар пайдаланылады. ... та бұл ... ... тәжірибені және
отандық ғылымның потенциалын қолдану өте пайдалы.
Сапаға деген ... ... ... ... ... ... бар дамушы елдердің ішінен сапаның проблемасын қазіргі деңгейде
түсіну маңыздылығы ең ... ... ... ... сапа ... ... бірі ... Каору Исикаваның айтуынша, сапаға
үнемдемеу ... ... ... өзі ... болып табылады»[5].
Сапаның проблемасын Жапонияда шешу сәтті болды. Сапаны басқаруды
мемлекеттік ... ... ... ... бағыт ретінде жұмыс орнында
сапаны бақылаушыларымен ... ... ... ... ... ету ... ... қатыстыру болып табылады. Жапонияда
күрделі статистикалық әдістерді қызметкерлерге түсінікті етіп істеген ... ... ... ... ... – бұл әр жапондықтың
проблемасы деп сендірген.
Сапаны ... ... ... онда ... жалпы бақылау
кәсіпорындарда ... ... ... біртекті процесі ретінде
көрсетілген, бұл процесс бірінші сызықтың ... ... оның ... ... ... асырылады.
1967 жылы жасалған сапаны басқару бойынша жапондық ... ... ... және ... ... негізгі болып табылады[6]: 1)
сапаны фирманың деңгейінде басқару, оған барлық қызметкерлердің мүше ... ... ... ... ... ... көтеру және даярлау;
3) сапа үйірмесінің қызметі; 4) ... ... ... ... бақылау
және бағалау; 5) статистикалық әдістерді қолдану; 6) ... ... ... ... бағдарлама.
Сапаны басқару бойынша жапондық жүйесінің ерекшеліктері ... ... ... ... Айта кету ... Жапонияда көптеген кәсіпорындардың
персоналы жоғары білікті, ... ... ... ... ... ... біледі. Мұндай жоғары технологиялық тәртібі бар
компетенцияның деңгейі сапаның өте ... ... ... ... ... әкімшілік және экономикалық әдістемелеріне келетін
болсақ. Сапаны басқару бойынша әдіснамалардың барлық ... ... ... ... ... ... Шығарылатын өнімнің сапасын 100% дейін көтеру
көзделіп жатыр. Өнімнің ... ... ... ... циклы кезеңдері
бойынша бөліндер.
Өнімнің өмірлік циклы[7] өндірісті, ... және ... ... ... және ... ... ... болуына әсер ететін операциялар мен ... ... ... ... ... ... үшін ... пайда болуын
алдын-алу бойынша және сапаны 100%-ке дейін жеткізу ... ... ... ... ... ... түрлі жолмен жоюға қажетті
төтенше жағдай ретінде қарастырылады.
Сапаның проблемасына деген экономикалық ... таза ... ... ... ... ... алдын-алу бойынша жұмыс
осылай жүргізіледі, бірақ өнім сапасының есептік деңгейі оны ... ... ... ... ... болады.
Сапаны қамтамасыз етуге салынған ақша жұмыстың бастапқы ... ... ... ... ... ... етуге кеткен шығынның өсуі
сәйкесінше салынған ақшаның қайтарымын төмендетеді. Үлкен шығын ... ... аз ... ... ... ... шегі ... тиімді деңгейін таңдап алуға
мүмкіндік береді. Ақаулықты және ... пен ... ... ... жеке өнімдердің кемшіліктерін шарасыз шығындарға жатқызады.
Сапаны әкімшілік басқару тарихи ... ... ... дамуына, ғылымдандырылған өндірістердің пайда болуына
байланысты сапаны ... ... ... ... одан ... ... ... «Сапа» түсінігі экономикалық категорияға
ауыса бастады. Бұл сапаны әкімшілік ... ... ... ... бас тарту емес[8]. Әкімшілік басқару концепциясының көптеген
қағидалары негізгі ... ... ... олар экономикалық мазмұнмен
жетілдірілген.
Технологиялар ... ... ... ... ... ... ... енгізудің технологиялық кешеннің
пайда болуымен және таралуымен сипатталады. Бұл кешеннің жаңалықтарын
енгізу адамнан ... ... ... ... әсер ету ... ... ... заты. Бұрынғыларға қарағанда, көліктің құралы ретінде өңдейтін
және өлшейтін құралдар, ... ... ... және ... кезең жаңалықтарды енгізудің энергетикалық кешеннің таралуымен
байланысты. Бұл ... ... ... ... ... әсер ... ... қамсыздандыру қызметін берген.
Жаңалықтарды енгізудің энергетикалық кешенінің ... және ... ... – бұл ... дамуға өткенде автоматтандырылған көлікті
қолдану болып табылады.
Технологиялық ... ... ... адамнан техникаға процестерді
басқару қызметін беретін ... ... ... ... ... және пайда болуымен көрсетілген. Кешеннің таралуы басқарудың
автоматтандырылған жүйесінің автоматтандырылған ... ... ... ... дамудан постиндустриалдық
дамуға өтумен сипатталады.
Технологиялық ... ... ... индустриалдық дамуынан
бастап адаммен басқарылатын ... ... ... ... ... ... ... Бастапқыда ол зат
болды, сосын затқа энергия мен ақпарат қосылған. Сондықтан ... ... (ЗК), ... ... ... (ЭК),
ақпаратты тасымалдайтын көліктер (АК) пайда болды және таралған.
Кейін ... ... ... ... автоматтар (ЗА) және
энергияны өңдейтін автоматтар (ЭА), ақпаратты өңдейтін автоматтар (АА) ... ... ... ... көп болуы адамның өндірістік
жүйелерде алатын рөлін ұлғайтқан, себебі адам арқылы өте ... ... ... ... ... ... ... басқару саласында
жиналған.
Технологиялық укладтар. Технологиялар ... ... ... ... ... және кешендік сипат бар, ... ... ... ... пен ... ... ... аумақта технологиялық укладтардың тұйық өңдеуші
контурлық формасын экономикаға әкеледі[10]. Дамушы ... ... цикл ... ... ... үш циклына сәйкес келеді,
экономикада бір уақытта үш уклад[11] қызмет етеді.
Еңбек өнімділігі бойынша әлемдік экономикада үстемдік ... ... ... және ... ... ... ... кезеңдерінің орташа бағалары 2 кестеде берілген.
Бірінші технологиялық ... ... ... ... ... ... ... қайта өндірілетін контур ретінде көрінеді;
екіншісінде ... және ... ... көліктердің кешені
негізгі рөл ... ...... ... мен ... ... ... технологиялық уклад — заттарды тасымалдайтын көліктердің
орнына автоматтандырылған көліктер – ... ... ... ... ... болып табылады. Бесінші уклад – бұл ... ... ... ... және ақпаратты өңдейтін көліктер үшін
кешеннің ... ... - ... энергия мен ақпаратты өңдейтін
автоматтар кешенінің контуры.
Техниканың төртінші укладының ... ... ... өндірісте
қолданылатын және жаңа өнімді шығаруға өткенде ... ... ... ... ... ... табылады. Бесінші укладтың
өкілдері ретінде иілімді автоматтандырылған өндірістер болып табылады, ... ... ... отырып, көптеген азық-түліктерді ... ... ... береді.
Сапаны қамтамасыз етуге салынған ақша жұмыстың бастапқы
кезеңінде көптеген ... ... ... Сапаны қамтамасыз етуге кеткен
шығынның өсуі ... ... ... ... ... ... ... бөлінген қаржы аз қайтарымды береді. Ақаулықты және өндіріс
пен қолданысқа енгізу процесі кезінде жеке ... ... ... ... кесте - еңбек өнімділігі бойынша әлемдік ... ... ... технологиялық укладтардың және техникалық жаңалықтарды ... ... ... ... |1 |2 ... мен |1—6 |60—80 ... | | ... |40-45 |5—10 ... ... ... |5—15 |20—30 ... |40—54 |15—25 ... мына ... ... компаниялар АТТ, «Эйвон», «Корпинг
Гласе», ... ... ... «ИБМ», «Полароид» сапаны
басқару аумағында оларға бірдей он негізгі бағыттарды ... ... буын ... қызығушылығына жету.
2. Сапаны жақсарту бойынша басқарушы кеңесті құру.
3. Бүкіл ... ... ... жоғарылатуда ұжымдық мүшелілікті қамтамасыз ету.
5. Сапаны жоғарылатуда жеке мүшелілікті қамтамасыз ету.
6. Жүйелерді жетілдірту, процестерді реттеудің топтарын ... Сапа үшін ... ... ... ... ... ... етуінің сапасын қамтамасыз ету шаралары.
9. Жұмысты жақсартудың қысқа мерзімдік ... және ұзақ ... ... ... ... ... ... сапаны басқарудың ... ... ... Экономиканың сапасын сипаттайтын көрсеткіштерді анықтау әдістері
Эконономиканың сапасын сипаттайтын көрсеткіштер сапаның қандай деңгейде
екенін көрсетеді. ... осы ... ... ... ... де ... болады.
Квалиметрия тауар мен қызмет сапасын өлшеу туралы ғылым болып табылады.
Сапа ... ... ... и ... ... бар.
Инструментальды әдістер арнайы аппараттың физикалық тиімділіктеріне
және оларды қолдануға ... ... ... ... үйрету әдістері бар. Автоматтандырылған әдістер өте объективті
және нақты болып ... ... ... құбылыс ашылмаған немесе қолдануға қиын
жерде пайдаланылады. Осы әдістің ...... ... ... ... түрі ретінде адамның сезімтал органдарын қолдануға
негізделген органолептикалық әдіс ... ... ... – бұл бір ... ... салыстыру. Егер де нәтиже
теоретикалық жолмен алынса, онда бұл ... ... ... ... ... ... ... үш шкаланы немесе әдістерді қолдануға
болады: деңгейлердің шкаласы; интервалдар ... ... ... ... Q деңгейінің өлшемімен қолданғанда Qi қалған
өлшемдері мына принцип ... ... ... еру температурасы Q = 0°С, өлшенген температура Qi
=50°С, сондықтан объекттің температурасы берілген деңгейден асады.
Тәртіп ... ... ... ... ... ... шешім болып
табылады, мысалы, салыстыру объектілерінің тізбегі ретінде:
Тізбек ... ... ... ... табылады.
Байланыс шкаласы бойынша өлшегенде, ол әдетте физикалық өлшемдерді
(масса, ұзындық, қуаттылық) өлшегенде қолданылады, ... мына ... ... qi ... ... Q — ... ... анықтаудың әдістерінің бірі бұл эксперттік әдістер ... ... үшін ... ... ... ... шкаласы жиі
пайдаланылады[16]. Салыстырудың сұрағы «жақсы немесе жаман», «көп немесе
аз» принципі бойынша шешіледі. Қаншалықты жақсы ... ... ... ... көбінесе қажет етілмейді.
Жұптық салыстыру. Тәртіп шкаласын немесе қатарды ... ... ... ... ... 2 кестеде алты объектілерді
қатарға жұптық ... ... ... ... келтірілген. Бұл объектті
нақты жолмен анықтаған бір ... ... ... ... ... Бір
объекттің басқаның алдында артықшылығы 1 деп белгіленген, басқа жағдай – 0.
Объектілер үшін тұрғызылған қатар (тәртіп шкаласы) келесідей болады:
Егер ... ... ... онда ... нәтиже алуға болады.
Өте жақсы өлшемдерді қолдануға болады, мысалы, артықшылықты 1 бағасымен
анықтау, жаман сапаны – 1 ... ... ал тең ... 0 ... ... құрастыру механизмі бұрынғыдай қалады.
Психологтармен дәлелденгендей, жұптық салыстыру түрлі таңдаудың
негізінде жатыр, дегенмен, тәртіп ... ... ... және ... деп аталатын тірек (реперлі) нүктелерін бағыттайды.
Осылай жер сілкінісі интенсивтілігінің он екі балдық шкаласы MSK — ... ... ... ... ... бес балдық шкаласы
пайда болды. 3 кестеде мысал ретінде Моос минералдарының ... ... ... - жұптық салыстыру әдісімен алты объектілерді бөлу.
|Объект ... |1 ... |1 ... |2 ... |3 ... |4 ... |5 ... |6 ... |7 ... |8 ... |9 ... |10 ... кезектегі минерал бұрынғыда сызат қалдырады, яғни бұл өлшемнің
объективті әдісі болып табылады.
Жұптық салыстырумен алынған ... ... ... жақындату
әдісімен анықтауға болады.
Эксперттер құрамының экспертизаның нәтижелеріне әсер ету.
Тестілеу. Эксперттік топты құрағанда тестілеуді, эксперттердің өзара
бағалылығын және ... ... ... ... ... эксперттермен мәселелерді шешуге, тестілеудің ... ... ... ... ... және ... бағалаулары бір жалпы бағалылықтардың жиынтығына жатуы туралы
Фишер гипотезасының өлшемі бойынша тексеруге негізделген.
Өзінді-өзін бағалау әр ... ... ... ... ... ... ... беруге негізделген. Мұндай
сынақты компьютерде жүргізеді және баллдық бағаны алады. Эксперттер ... де ... ... ... оған ... ... және бірге жүргізілген
жұмыстың тәжірибесі керек.
Эксперттер ... ... ... ... ... бағалауға болады:
Мұнда S —барлық рангтарды бағалаулардың ауытқу квадраттардың суммасы
п —эксперттердің саны;
т —экспертиза объектілердің саны.
Конкордация коэффициенті ... ... ... 0 – ... 1- ... келісушілік.
Мысалы. Бес эксперттер пікірлерінің келісушілік деңгейін анықтау қажет,
жеті объекттілерді тұрғызу нәтижелері 4 ... ... орта ... ... ... (21 + 15 + 9 + 28 + 7 + 25 + 35)/7 = ... ... ... квадраттардың суммасын бағалаймыз: S=630.
Конкордация коэффициентінің мөлшерін анықтаймыз:
W= 12 ( 630 / 25( (343 - 7) = 0,9.
Жақсы нәтиже! ... ... ... ... ... ... ... нәтижесіне әсер етуі. Топта
эксперттер санының өсуімен нақты өлшеу өседі, бұл көпеселік ... ... ... ... қамтамасыз ететін эксперттердің санын n
эксперттердің пікірлерін бөлу заңын және Sх бағалаудың ... ... ғана ... болады.
Сонда белгілі мәнерді қолдана отырып, берілген өлшемнің нақтылығын
қамтамасыз ... ... ... ... n ... ... кесте - 5 эксперттердің пікірлерінің келісушіліктерін бағалау үшін
берілген мәліметтер.
|Экспертиза |Эксперттің бағасы ... ... ... | |ң ... |ауытқу |квадраты |
|номері | | | | |
| |1 |2 |
| |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 |2002 |2005 ... млн. ... |128,3 ... | | | | | | | ... |109,8 |109,3 |109,6 |109,7 |110,6 |100,7 |10,1 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... жылдық| | | | | | | ... | | | | | | | ... |105,8 |111,7 |116,1 |117,9 |116,0 |109,6 |98,4 ... ... | | | | | | ... | | | | | | | ... адам ... ... ... ... |762154 |299,9 |152,1 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... |153,28 |149,58 |136,04 |132,88 |127,00 |82,8 |95,5 ... 1 АҚШ| | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... келетін болсақ, 2006 жылдың ... ішік өнім ... ... ... бойынша ағымдағы бағаларда
9738,8 млрд. ... ... ... ... өсуі 2005 жылдың осы кезеңімен
салыстырғанда 110,6% құрады. ЖІӨ-нің құрылымында тауарлар өндіру ... ... 43,9%, ... ... 52,6% болды.Тұтыну бағаларының индексі 2007
жылғы қаңтар 2006 жылғы желтоқсанмен салыстырғанда 1,1% ... ... ... бағасы 1,6%, азық-түлік емес тауарлар 0,3%, ақылы
қызметтер 1,1% ... ... өнім ... ... ... ... қаңтарда 2006 жылғы желтоқсанмен ... ... ... ... өсуі ... ... ... нақты
көлемнің: өнеркәсіпте -6,9%-ға, ауыл шаруашылығында-70%, құрылыста-35,6%,
көлікте-7,0%, байланыста-20,4%, ... ... ... ... ... ... ... - индекс жалпы
экономика бойынша өткен ... ... ... ... 116%
құрағаны, соның ішінде тауарлар өндіруде-114,6%, қызмет көрсетуде-116,9%
жетті. Ағымдағы кезеңде ЖІӨ құрылымында ... ... мен ... ... ... 43,9% және 52,6% ... ЖІӨ ... негізгі
үлесті өнеркәсіп алады (29,5%) алады. 1991 жылға қарай ... - ... ... ... ... ІЖӨ ... ... кетті.
Рынокта тауар жетімсіздігі байқала бастады. Бұрынғы жылдары
тұмшаланып ... ... ... ... ... әзір ... ... елімізгеге бір ... аса ... ... тура ... Осы дағдарысты еңсеру ғана емес, ... ... ... ... жүйемізді құра бастау қажет болды.
       Әлемдік экономикалық ... ... ... ... да болмады. Реформалау ... және ... база жоқ еді. ... бағдарламасының өзі де ... Ал жаңа ... ... өте қысқа мерзімде жүзеге асыру ... ... да ... ... ... ... қабылдай
отырып, алға қарай жүрді. Әрине, еліміз басқа елдердің ... ... ... та, ... ... ... бірде бірі
біздегіге ұқсас жағдайда нарыққа ... ... ... ... ... ... ІЖӨ ... байкалады. Мәселен, 1991-ден 2003 жылға ... ... ... үлесі 43 пайызды құрап, 23 ... ... ... көрсету өндірісінің үлесі 37,2-ден 52,3 пайызға ... ... ... мүндай өзгерісі осы заманғы ... ... ... ... Қазақстанда ІЖӨ құрылымындағы қызмет ... ... ... ... ең бір ... бойынша орташа 44 пайыз). ... ... ... ... ... шамамен 60-73 пайызды құрайды, атап айтқанда Жапонияда
— 66 пайыз, Ұлыбритания мен ... — 71 ... ... ... 1995 ... ... ... артуы 109,7 пайызды құрады,
бірақ бастысы – бұл көрсеткіш бойынша біз дағдарысқа ... 1990 ... ... маңызды шебіне жақындай түссек, 2007 жылдың
қорытындысы бойынша бұл шепті ескереміз. Реформалаудың негізгі ... ... ... база жоқ еді. ... ... де жоқ ... кесте – Қазақстандағы негізгі өндірілетін өнімдердің индексі.
|Көрсеткіштер|Жылдар |2006 ... % |
| | ... |
| |2001 |2002 |
| |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 |2002 |2005 ... |2000,2 |2336,9 |2836,0 |3867,0 |5253,0 |262,6 |135,8 ... көлемі,| | | | | | | ... | | | | | | | ... |13343 |13177 |12707 |13004 |13322 |99,8 |102,4 ... және | | | | | | | ... саны | | | | | | | ... |664,5 |671,2 |597,4 |600,9 |617,6 |92,9 |102,7 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... мың адам | | | | | | | ... |26226 |30313 |36169 |42635 |179,4 |117,8 ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... |550583 |587953 |630418 |687775 |838278 |152,3 |121,8 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... өнім ... жағынынан 2002 жылы 2000,2 млрд. тенгені
құраса, бұл көрсеткіш 2006 жылы 162,6% ... ... ... ... саны 2005 жылы 13004 ... олардың саны 2006 жылы 2,4% өскен.
Өндірісте жұмыс ... ... ... ... да 2006 жылы ... ... 62,6% өсті. Негізгі капиталға инвестиция көлемі
2005 жылды 2006 жылмен ... ... 121,8% ... ... ... ... ... азаматтар
тарапынан меншікке деген ... ... ғана ... алар еді, түрғын үйді жекешелендіру ... ... ... ... ие ету ... халық менталитетінің өзгеруіне әкелді.
Мемлекетке иек арту, ... ... ... кете ... ... ... үйінің жауапкершілігі азаматтардың өздеріне көшті. Тұрғын
үй-коммуналдық шаруашылықты одан өрі өзгерту кажеттілігі ... ... ... ... ... ... ... кооперативтері
тұрпатындағы өз ұйымдарына екпін түсірілді.
       Қоғам айқын ... мен ... қол ... ... ... бағдарламалық құжатқа мұқтаж болатын.
Олар "Қазақстан-2030" ел дамуының Стратегиясында тұжырымдалды.
       Осы ... ... ... ... ... ... басымдықтары институттық өзгерістер жағына қарай
ойысты. Экспорттық әлеуетті кеңейту және ... ... ... жолдары белгіленді.
       Бұл процесс Қазақстан кезекті ...... ... қаржы дағдарысына тап болған сәтте де ... ... ... ... ... біз халықтың тұрмыс деңгейі ... жол ... үшін ... ... жасанды түрде
ұстауға тырыстық. Қазақстан тағы да ... ... мен ... қар ... ... өсу қаупімен бетпе-бет
келді.
Бұл дағдарыс біз үшін ... ... ... Қазақстанның
алдында мұнайға деген ... ... ... ... Біз ... ... ... дамытуға және осы заманғы ... ... ... ... ... ... ... жұмсай білу
керектігін түсіндік. Мұның өзі энергия ... ... ... ... ... ... ... берер еді.
       Қазақстан ТМД елдерінің ... ... ... ... дамуды қамтамасыз ету, ... ... ... ... үшін ... қор ... ... кесте - Қазақстан Республикасының ұлтық қорындағы қаражат
|Көрсеткіштер|Жылдар |2006 ... % - ... | ... |
| |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 |2002 |2005 |
| ... ... | ... |1915,0 |3663,0 |5331,0 |8074,0 |17463,0 |911,9 |216,2 |
| ... | ... |100 |100 |100 |100 |100 |100 |100 ... Республикасының ұлттық қоры 2002 жылы 1,9 ... ... ол 2006 жылы 17,4 ... ... ... ... есептесек 2006 жылы 2002 жылмен ... ... Ал 2005 ... ұлттық қор 2006 жылғы ... 216,2 ... ... мұны сілкіністер мен дағдарыстар
жағдайында ғана сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... Ол болашақ ұрпақтар алдындағы
біздің ... ... ... ... ... артық
пайдаларды бір ... ... ... ... тыс ... ... берді. Қазіргі таңда Ұлттық қорда
17,5 млрд. доллар жинақталған, олар ... ... ... ... ... қаржы құралдарына салынған.
Банк жүйесіне сенімді арттыру үшін шаралар кабылданды. Кеңестен
кейінгі кеңістікте алғаш рет жеке ... ... ... жүйесі құрылды. Мұның өзі азаматтардың қозғалыссыз жатқан
қаржыларын ... ... ... ... ... ... ... көшіру елдің дамуына елеулі серпін берді.
Мемлекетті бұрынғыдан тиімді басқару және өңірлік дамудың
сәйкессіздігін ... үшін ... ... ... ... тартылыс орталығын күру қажет болды.
Геосаяси артықшылықтармен қатар елорданы көшіру ел экономикасы үшін
орасан зор мультипликативтік ... ... ... ... ... ... облыс орталықтарын қамтыды, олар бүгінде өзгеріп
сала берді. ... өзі ... жаңа ... ... салалас өндірістердің дамуына жеткізді. Қысқа мерзімде қала
айтарлыктай ... ... ... ... ... айналды.
       Он жылда нарықтық қатынастарға ... ... ... да бұдан тыс қалған жоқ, ... ... ... ... жатты.
       Еліміз барлық мемлекеттік ... ... ... ... содан кейін ... ... ... ... тұрғыда дұрыс жол ... ... ... ... ... ... жасауға бастады.
       Рынокқа берік бағдарланған фермерлер табы пайда болды. "Астық
үшін айқас" кезеңдері ұмытылды. ... үш ... ... ... ... дақылдардың миллиард пұттарын өндіріп отыр. Бұл ретте егін
жинау-себу науқандарына кеңестік уақытқа қарағанда жанар-жағар ... 10 есе ... аз ... ... мен ауыл адамдарының проблемаларын ... үшін ... ... Ауыл ... ... ... жылдарға арналған ... ... ... ... біз ... ... ... етуінің негізін қалыптастыратын институттық тетіктерді іске
қостық.
       Жер кодексі айтарлықгай ауыр ... Бүл ... ... Жер ... ... ... ... Бүгінде ауылда
қазақстандыктардың 43 пайызы тұрады. Олардың ... ... өз ... бар. Бұл ... ... қарама-қайшылығы да
осыдан.
       Бірақ та ... ... ... ... ... — бұл ... кәсіпорындары, мәшине жасау, мұнай
өнеркәсібі өнімдерін және ... ... аса ірі ... екені
көп реттеұмытыла береді. Бұл салалардың бәрі дерлік ... ... ... та дәл ... аграрлық сектор туралы
айтуға әлі болмайды, ... ... ... ... қатынастарға әлі киліктірілмеген.
       Жерге деген ұқыпты қатынас жоқ кезде жеке меншікке деген құрмет
туралы қалай айта алмакпыз. Бұл ... ... жеке ... ... жағдайда ғана шешуге болады. Және де ... ... іс ... ... тозуы, жер қорының азуы дегеннің не екенін білеміз. ... ... және ... ... ... экономиканы көтеріп
тұрған киттердің бірі болып табылады. Егер олар айналымнан шығарылса,
өндірістік ... мен ... ... ... ... отырып анықтау, тұрлаулы ақша айналымы, шетелдік инвестицияларды
кеңінен ... ... ... ... мүмкін емес.
       Осыны сезініп, түсіну бізге агроөнеркәсіптік кешен үшін, сондай-
ақ бүкіл ел үшін аса ... Жер ... ... ... берді.
       Жерге деген жеке меншік және осы негізде еңбеккерлердің
жаңа ... ...... ... ... өсудің негізі.
       Енді ауыл шаруашылығына инвестициялар, жаңа технологиялар мен
тиімді менеджмент ... ... ... ... да қамқоршыл қожасы
пайда болуы керек. Ал жеке меншік иелері мен инвесторлар ауылды нақтылы
өзгерте алады.
       Экономикалық, өндірістік ... ... ... ... ... ең ... кезеңінің басты міндеттері шешілді.
Қазақстандық экономиканы ырықтандыру ... кері ... ... сөз осы ... ... ... ... көрілген заңнамалық,
нормативтік-құқықтық базаны нақты ... ... және ... ... одан әрі дамыту туралы болып отыр.
       Нарыққа көшу ... ... ... ... кілт
шектелді. Белгілі бір уақыт өткеннен кейін қай жерде дербес еркін өсу
жүріп жатқаны, ал қай жерде ... ... ... ... болмайтыны айқын көрінді.
       Нарықтық экономиканың жетекші бір факторы мемлекеттік ... ... ... ... ... табылады. Мәселен, статистика
мәліметтері бойынша, 2004 жылдың I ... ... мың ... ... 192,7 ... жеке меншік секторға келеді. Бұл
жалпы санның 98 пайызы, өндеу саласында бұл үлес — 98%-ды; ... мен ... ... 97,5 ... ... Көптеген экономикалық процестердің нақты қатысушысы жеке
меншік иесі ... ... ... ... өзі де ... рөл атқарады.
Оның мүмкін болатын барлық әлеуметтік формалар мен ... ... ... ... ... ... мінез-құлық
қалыптастырды, бүл меншік иесін сатып алушының сұраныстарына ... ... ... да ... ... мәжбүр етеді. Біз
жаппай кәсіпкерлік рух феноменінің — жаңа менеджменттің қаз тұруы үшін
нәрлі ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің дамуы атап көрсетуге тұрарлық. Нақ
осының дамуы, бірінші кезекте, осы заманғы нарықтық ... ... өзі ... ашық ... айналып, өзін-өзі реттейтін қабілетке
ие болуда деп санауға негіз ... ... ... ... ... ... және ... түсетін болады.
       Әлемдік шаруашылық байланыстарына кірігуге қабілетті жаңа
нақты ... құру аса ... тағы бір ... ... ... өзгертудің айтарлықтай жан қинайтын
проблемасы бар ... бой ... ... бұрынғы құрылымы ... ... ... ... ... ... төмендігі сақталып қалды. Көптеген өндірістердің
қалыптан тыс монополиялануы да тежеуішке ... ... өзі ... ... ... сапасына және өндірістің
тиімділігіне, оның рентабельділігіне ... әсер ... ... ... ... пен ... қаржылай қолдау үшін елеулі, ... ... ... Сыртқы байланыстарды өрістету бағыты және шетелдік
инвестицияларды кең ауқымды тарту ... ... ... ... ... ... ғана емес, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... күшейтуге мүмкіндік берді. Осылайша импорттық
тауарлар үшін, шетелдік ... үшін ... ішкі ... артты, экономиканы тұрақтандыру үшін жағдайлар жасалды.
Шетелдік инвесторлар мен біздің мемлекеттің ... ... ... ... ... олар ... барынша тартымды салалары
бойынша үйлеседі. Мақсатты шаралардың нәтижесінде шетелдік күрделі
қаржыны тарту жөнінде қолайлы ахуал ... ... ... ... және ... газ ... қара және түсті металлургия секілді
салаларға тікелей ... ... 2003 жылы 2,7 ... доллардан
астам болды.
Шетелдік инвесторларды, соның ішінде әлемдегі аса ірі компанияларды
да тарту мынадай бірқатар маңызды ... ... ... 1.  ... ... ... жөніндегі, олардың көлемі 1993
жылдан 2003 жылға дейінгі ... 25,8 ... ... ... жан ... Қазақстан ТМД-да 1-ші орынды алады.
        2. Әлемдік деңгейдегі менеджмент қызметі құлдырау жағдайында ... ірі ... ... ... ... ... ... берді.
        3.  Әлемдік рынокка шығу жоне әлемдік шаруашылық ... ... ... еті ... ... ... жан ... игерілген     тікелей     шетелдік инвестициялардың көлемі
бойынша Қазақстан ТМД елдерінің арасында ... ... ... ... ... ... деңгейдегі кредит рейтингі
берілген.
        Көптеген экономикалық ... ... ... ... иесі ... ... тұрғын халықтың өзі де белсенді ... Оның ... ... ... ... формалар мен
нарықтық қатынас салаларына кеңінен ... ... ... ... ... бүл ... ... сатып алушының сұраныстарына
ғана емес, ... ... да ... ... ... етеді.
Біз жаппай кәсіпкерлік рух ... — жаңа ... қаз ... ... ... қалыптасуымен істес болып отырмыз.
9 кесте – Қазақстан ... ... ... ... ... |2006 ... % - |
| | |ға ... |
| |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 |2002 |2005 ... ... ... емес |1307249 |1472341 |2092266 |3040031|4892320 |374,2 |160,9 |
|активтердегі | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... ... |1099986 |1327864 |1703684 ... |255,4 |116,1 |
|капиталға | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... ... |146264 |153790 |241311 |219922 |302315 |206,7 |137,5 ... шығын | | | | | | | ... |202912 |128328 |341167 |476539 |318749 |157,1 |66,8 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... да |4351 |16149 |45415 |142516 |352658 |8105,2 |247,5 ... емес | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... ... 2002 жылды 2006 жылға шаққанда
255,4% құрады. Қаржылық емес ... ... 2002 жылы ... ... құраса, бұл көрсеткіш 2006 жылы 274,2% ... ... ... ... 2005 ... 2006 жылмен пайызға
шаққанда 137% ... ... ... ... ... ... жылды пайызға шаққанда 66,8% ... ... ... емес ... ... 352658 тенгені құрады.
Негізгі ... ... өсуі ... ... ... үрдісін ... ... ... ... ... өндіруде — 10,9 пайызға,
металлургиялык, рудалар өндіруде, металлургияда 6,6 пайызға жетті. ... ... және қара ... үлесі үстем бола түсті.
       Инвестициялық тартымдылықтың ... ... біз ... минералдық ресурстарды, соның ішінде
мұнай-газ саласындағы ресурстарды ... жол ... ... ... ... қаражатының жетімсіздігі, негізгі қорлардың
тозуы жағдайында Қазакстанның өзі орасан кен орындарын толық мәнінде
игере ... ... ... ... ... тарту мәселесі Батыстың
іскер әлемінде экономикалық әріптес ретіндегі Қазақстанның
болашақтылығы мен сенімділігі ... ... ... ... ... 1993 жылы "Шеврон" корпорациясының келуі және онымен
бірегей ... кен орны ... ... ... ... ... үшін өзіндік белгі болды.
       Инвесторлардың ... ... ... ... осыдан
басталды. Бүгінде Қазақстанда өлемнің аса ірі ... бәрі ... ... Олардың арасында "Эксон Мобил",
"Шелл", "Эни", "ШевронТексако", "Тоталь", "Бритиш петролеум", "Лукойл",
Қытай ұлттық мұнай корпорациясы бар. ... ... ... ... ... ... тартымдылығы секілді инвесторлардың
мүдделері мен құқықтарын ... ... ... ... куаттайды.
Соңғы 30 жылда коры 10 миллиард баррель деп ... аса ... кен ... ... Қазақстан мұнайдың барланған қорлары
бойынша әлемде ... ... ... ... ... ... қорларын игерудегі біздің стратегиямыз бір ғана
көмірсутегін өндірумен ... ... ... рыноктарға
тасымалдау үшін инфрақұрылым жасаудың маңызы бүдан кем емес болатын.
Кеңестік ... ішкі ... ... ... мұндай
тұрба құбырлары жоқ еді. Тәуелсіздік жылдарындағы тұңғыш және
ойдағыдай іске ... жоба ... ... ... ... КТК-ның іске қосылуымен біз тасымал маршруттарын
белсенді ету жөнінде дәйекті саясатты жүзеге асыра ... ... ... ... ... процесінде сірескен ... ... ... ... ... ... әріптестік қазір қайрандағы бірлескен
ірі жобаларда нақты жүзеге асырылып келеді. Қытай бағытындағы ... ... ... ... ... ... мұнай
факторының рөлін бағаламау мүмкін емес. Шынында да, 1985 ... ... ... ... шикізатын өндіру 1,3
еседен кем болып ... біз ... ... 225,4 пайызға
ұлғайта алдық, ал Ресей сексенінші жылдар кезеңіндегі деңгейді ... ... ... ... да, ... ... біз экономикалык, жүйені
өзгерту процесін ... ... ... та ... ... қол жеткізуге энергия сақтаушыларға деген әлемдік бағаның
артуы ғана ықпал етіп қойған жок,- Бұл — экономикалық өзгерістердің
нәтижесі.
       Бүгінде ... ... ... ғана ... табыстарының
есебінен қалыптасады.
       Тікелей инвестициялар қара және түсті металлургияның тиімділігін
көтерді. "Самсунг" және ... ... ... ... млн. ... жұмсады. Бұл 2000 жылы-ақ шақпақ мыс шығару жөніндегі
1990 жылғы деңгейді 9 пайыз арттыруға ... ... ... ... ... ... бұрынғы жылдардың ... ... ... ... өндірістің дамуына 500 млн. доллардан
астам жұмсады. ... ... және ... металл табақшалар шығарудың қуатты индустрияландыру кезеңінен
өтті.
       Қазхром мен ... 537,2 млн. ... ... ... ... ... айналды. Мұны қорғасын-мырыш саласының жұмысы туралы да айтуға
болады.
       Нақ осы салалар ... ел ... ... ... ... ... келе мынадай басты мәселелерді
жетілдіруді керек деп есептеймін:
• Экономиканың дамуы үшін икемді және әлеуметтік ... ... ... және оған ... ... ... ... Өзімізде жоғары сапалы өнімдерді шығару, яғни шетел өнімдерінен сапасы
кем емес өнімдер шығару;
• Ауылшаруашылығына ... ... ... ауылшарушылығына
деген қызығушылығын ояту;
• Сонымен қатар, ... жаңа ... ... ... ... ... ... өнімдерінен өзімізде өндірілетін өнімдер өндіру
міндеттері;
• Қазақстан экономикасының сапасын көтеру мақсатында диверсификациялауға
бағытталған ... ... ... ... ... ... қабілетті экономиканың үлгісін таңдай отырып,
бәсекелестікке қарымы мол басым ... ... сол ... ... жүйесін дамыту;
• Биылғы жылы Қазақстанда нарықтың туризм, мұнай-газ машиналарын жасау,
тамақ және тоқыма өнеркәсібі, ... ... ... және ... материалдары сияқты салаларда, кемінде 5-7
кластерін жасау мен дамытудың жоспары болуы керек;
• Қазақстан өзін-өзі жаңа ... мен жаңа ... ... ... ... басқарудың түбегейлі жүйесін жасау;
• Индустрияны дамыту, әлемдік нарықта бәсекеге қабілетті бола алатын
тауарлар мен қызметтер ... ... ... ... құқығымен және сауда ... ... ... үшін ... ... қалыптастыру;
• Табиғат ресурстарын пайдаланудың ашық саясатын іске асыру;
• Қазақстан экономикасын тұрлаулы экономикалық ... ... ... әрі ... мен ... ... ... және өндіруші секторларының тиімділігі
мен экономикалық қайтарым деңгейін арттыру;
• Бизнестің әлеуметтік жауапкершілігінің ... ... ... Халықаралық стандартқа сәйкес қоршаған ортаның қорғау және экологиялық
қауіпсіздікті қамтамасыз ету;
• Нарық қағидаттары негізінде ... пен жеке ... ... арасындағы
экономикалық өзара қатынастардың тиімділігін арттыру.
2.2. Әлеуметтік сфераның қазіргі жағдайын ... өз ... үшін өмір ... ... ... ... ... тиімді дамып келе жатқан елдерінің қатарына қосылуға ... мұны ... бен ... ... ... болған жағдайда ғана
істей аламыз. Қазақстан экономиканы диверсификациялауға ...... ... іске ... бастады. Бұл болашақтың
бағдарламасы. Қазақстан бәсекеге қабілетті экономиканың үлгісін таңдай
отырып, бәсекелестікке ... мол ... ... ... сол ... кластерлер жүйесінің дамуына жол ашты. Биылғы жылдың ортасына
қарай Қазақстанда нарықтың туризм, мұнай-газ машиналарын жасау, ... ... ... ... ... ... ... және
құрылыс материалдары сияқты салаларда, кемінде 5 -7 кластерін ... ... ... ... керек деп санаймын. Ел экономикасының шикізаттық
емес салалардағы ұзақ мерзімдік мамандануын, міне, ... ... ... ... жаңа ... мен жаңа ... әлеміне
енгізетін экономикалық дамуды басқарудың түбегейлі жаңа ...... жүйе ... ... алды. Индустриялық-инновациялық
дамудың инфрақұрылымы қазірдің ... ... ... ... ... жыл ... 730 млн. АҚШ долларын құраса,
инвестициялық жобалар портфелі 1 млрд. 200 млн. АҚШ ... асып ... жылы 204 ... жоба іске ... ... тең ... даму
институттарының қолдауымен жүзеге асты.
Әлемдік рыноктың аса ірі сегменттерінде серпінді өзгерістер жүріп
жатыр. Олардың бірін толымды ету жаңа ... ... ... сегменттер қатарында қауырт дамып келе жатқан жылжымайтын мүлік
рыногын атауға болады. Соңғы бес ... ... ... ... үйдің құны 30
трлн. доллардан 70 трлн. долларға дейін ұлғайған. 2007 жылы инвестициялық
рыноктың көлемі 681 ... ... ... жылдан бастап ақпараттық-коммуникациялық технологиялар (АКТ)
саласында сауданың жоғары қарқынмен өсуі ... ... ол ... ... 2 есе асып ... ... көрсету рыногы 2004 жылы 2,2 ... ... ... ... ... ету (БҚ) мен АКТ ... әлемдік саудасында
Ирландия мен АҚШ басым түсіп отыр. Мәселен, Ирландияның компьютерлік ... ... ... ... 2002 жылы 10,4 млрд. долларды, АҚШ-тың
үлесі 6,9 млрд. ... ... ... 1,8 ... долларды құрайтын химия өнімдері әлемдік
рыногының көлемі 2010 жылға қарай 2,4 трлн. долларға жетеді. Батыс ... ... ... ... ... аса ірі ... ... болып қалады. Үшінші орынға Қытай шығады. БҰҰ ... ... жыл ... 80 ... жуық ... ... өндірілсе, 1,5 мың
жаңа түрлері шығарылады. Химия талшықтарын шығару 35,6 млн. ... ... ... ... оның сату ... 1,7 ... долларға дейін
жоғарылатты. Болжанып отырған бағаның 100 ... ... өсуі ... ... ... көбеюі сатуды 2 трлн. долларға ... ... ... ... 2,37 ... ... жетті. Онда
Ресей, Сауд Арабиясы, АҚШ алда келеді.
Әлемдік әуе көлігі аралас салалармен бірлесіп, ... ... ... 1,4 ... ... ... қамтамасыз етеді, соның ішінде
жолаушылар тасымалы 326 млрд., жүк тасымалы 50 млрд. долларға жетті. ... 2 ... ... ... Олар ... ... ... отыр.
2004 жылы “Эйр Астана” әлемдегі 225 жетекші авиакомпаниялар рейтингінде
жолаушы айналымы бойынша 189-шы орында ... 2006 жылы ... ... 3,29 ... жолаушы/км құрады.
Есептеулер бойынша, жеңіл автомобильдердің әлемдік өндірісі 2005
жылғы 56,6 млн. бірліктен 2010 жылға 63,3-68,9 млн. ... ... ... ... ... – 12,7 млн., ... – 9,9, ... – 6,48, ГФР-да –
5,3 млн. болмақ. Жалпы сату сомасы 1,2 ... ... асып ... ... 2004 жылы ... автомобильдер паркі АҚШ-та 240 млн. данадан, ЕО-
да – 206, Қытайда – 32, Ресейде – 27,2, Түркияда – 11,6, ...... ... ... Мотоциклдердің әлемдік өндірісі 39 млн. данаға дейін
өсті. 580 компаниясы және 51 зауыты бар ... ... 2005 жылы ... 170 елде ... 190,3 ... ... ... жеткізген,
америкалық “Ford Motor Company” айналымы 177,1 млрд. доллар ... ... ... компаниясы 149,8 млрд. долларға
жеткізген.
Қазақстанда барлық дерлік әлемдік ... ... сату 2000 ... 9,07 ... теңгеден 2004 жылғы 68 млрд.
теңгеге дейін өсті. Сол ... ... ... мен олардың
қосалқы бөлшектерін сату да ұлғайды. Қазақстан автомобильдер сатудың ... ... ... ... ... ... ЖШС-да 2006 жылы 2,5 мың
Нива және 1,5 мың Skoda ... ... ... ... ... және ... жүзеге асыратын 58-ші мемлекетке
айналды. Бұл көрсеткіш бойынша әлемде 48-ші орын ... 2007 жылы ... ... деп ... ... сатудың әлемдік көлемі 701 млрд. долларды
құрайды, соның ішінде 331 ...... 270 ... – әлдеқайда күшті
ішімдіктер, 100 млрд. доллар – ... ... ... ... жылдан бері
сыра өндірісі мен тұтынуы үздіксіз өсіп ... Оны ішу ... ... ... – Еуропа, арақтан Ресей алда келеді. Қазақстанда 2004 жылы
404 млн. доллардан ... ... сату ... 74,5 ... сыраның, 13
пайызы арақтың, 11 пайызы шараптың үлесіне тиесілі. 2006 жылы 486,4 ... ... ... ... ... ... фармацевтік рыноктың көлемі 2006 жылы 640-650
млрд. долларға жеткен. Фармацевтикалық препараттар сатудың 43 ... ... ... ... ... ... Қазақстанда сату көлемі 2000 жылғы 109
млн. доллардан 2004 жылғы 188,6 млн. ... ... ... 2006 жылы екі ... ... ... 53,5 млн. доллар болды.
Шетелдік туристер саны 2004 жылы 808 млн. ... асып ... ... бұл ... ... ... табыстар 592 млрд.
долларды құрады. Туризмнің әлемдік индустриясына 100 млн. адам тартылған.
100 аса ірі құрылыс компаниясының ... ... 2004 жылы 579 ... ... ... ... фирмалары қабылдаған шетелдік
тапсырыстардың құны 2003 жылы 127,8 млрд. долларды құраса, ... ... ... 65,8 ... ... ... ... Құрылыс – Қазақстан
экономикасының жедел даму үстіндегі саласы. 2006 жылы ... ... 8,2 ... ... асып ... шығару рыногы 400 млрд. долларға жетеді. Бұл өнімнің
халқаралық ... ... ... ... ... ... кешеді.
Қазақстан әлемде болат балқыту жөнінен 28-ші орын алады.
Көлік-логистика қызметінің ... ... 350 ... ... ... Авиация техникасын сату рыногында ұшақ жасаушы “Боинг” және “Аэрбус”
компанияларының арасындағы ... ... ... ... ... өз ... сату көлемі 253,1 млрд. долларға жетті.
Жиһаз шығару 2004 жылы 218,5 ... ... ... ... ... ... құрлықтарда да жүріп жатыр. Соның ішінде Қытайда 19,4 ... 16,2 ... ... ... жетті.
Спорт тауарларының дүние жүзіндегі рыногы 2006 жылы 175 ... ... бұл 2000 ... екі есе дерлік көп, ал 2015 ... ол 240 ... ... ... деп ... Қазақстанда 2000-2004
жылдары спорт тауарларын сату екі еседен астамға ... 8,66 ... ... ... ... міндетіміз – бәсекеге ... ... ... орын алу. ... да ... пен жеке ... сектор
өзара сенім мен тиімділікке негізделген әріптестік қатынастарын жолға ... ... ... ... ... ... ... шағын
және орта бизнес олардың барлық кәсіпорындары ... 90 ... ... ... ... ... олар жалпы ішкі ... 50 ... ... да біздің шағын және орта кәсәпкерлікті дамытудың
түбірінен жаңа ... ... ... Біз ... ... іске асыру үшін қолайлы жағдай туғызуымыз керек.
10 кесте – Қазақстан экономикасында тіркелген, жұмыс істейтін және белсенді
шағын бизнес ... |2007 ... ... | ... |
| |2002 |
| |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 ... бойынша |100 |100 |100 |100 |100 |100 ... | | | | | | ... ... |7,8 |7,2 |6,9 |7,3 |6,7 |6,0 ... ... |0,3 |0,3 |0,3 |0,2 |0,2 |0,2 ... |12,8 |11,8 |11,4 |11,2 |10,7 |9,9 ... кен |0,6 |0,6 |0,6 |0,7 |0,7 |0,7 ... | | | | | | ... |11,2 |10,4 |10,1 |9,8 |9,4 |9,0 ... ... |1,0 |0,8 |0,7 |0,7 |0,6 |0,2 ... және ... | | | | | ... |10,2 |11,4 |12,7 |14,2 |15,6 |17,4 ... |33,7 |35 | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... үй және |1,7 |1,6 |1,6 |1,5 |1,4 |1,4 ... | | | | | | ... |10 |10,8 |11,8 |12,3 |13,4 |14,4 ... | | | | | | ... | | | | | | ... беру және | | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... беру |0,9 |0,9 | | | | ... ... |1,6 |1,7 |1,5 |1,5 |1,4 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... |2,4 |2,3 |2,2 |2,1 |1,9 |1,5 ... ... | | | | | | ... әр түрлі салаларына соңғы бес жыл ... ... ... ... ... бұл ең ... қоғамдағы іскерлік белсенділіктің
артқанын көрсетеді, ... ... ... ... ... саласының
динамикалық түрде дамып келе жатқанын көрсетеді. Шағын кәсіпорындармен
тауар өндіру құрылымы жағынан ... ... ... ... ... 24,3% ... қозғалмайтын мүлік операциялар, жалға беру
және тұтынушыларға қызмет көрсету ... 14,9% ... ... Сонымен қатар
2002 жылы шағын бизнестің ең көп үлес ... ... үй және ... көп орын алды – 46,5%. Бұл ... бірқатар стратегиялық маңызды
мемлекеттік компаниялар акцияларының пакеттерін басқаруды арнайы ... ... ... беру қажет. Әлбетте бұл шараларға
қарсыласу да, сөз бұйдаға салу да болмай ... ... ... ... бұл іске ... кірісуі керек дер есептеймін.
Келесі бір мәселе туралы. Даму банкі мен Инвестициялық ... ... қолы жете ... ... ... кәсіпкерлікті дамыту
қоры» өзіндік бір «үлкен қаржылық маркетке» айналуға тиіс. ... ... жылы ... ... ... 10 млрд. теңге бөледі, сонда
шағын бизнес субъектілерін кредиттеу мүмкіндігі 25 ... ... ... ... ... банк кредиттеріне кепілдік беру мен сақтандыруды
жүзеге асыруды ... алу ... ... аграрлық бизнесті мемлекеттік
реттеу мен ... ... ... ... жылы ғана ... ... дамытуға республикалық бюджеттен 57,9 млрд. теңгеден
аса қаржы бөлінді. «Агроөнеркәсіп кешені мен ауылдық аумақтарды ... ... ... Заң ... ... ... Бүкіл дүниежүзілік сауда ұйымына кіруіміз, бұл мәселе
талай мәрте ... ... ... ауыл ... ... ... ... талаптар қоюы керек. Ендігі жерде ауыл
шаруашылығы шикізатын өндіру мен өңдеу ... ... ... ... ... аграрлық өндірісті индустрияландыруға айрықша назар
аудару қажет деп санаймын. Жеке ... ... ... нақ осыған аудару
керек, сондай-ақ кредиттерді де, атап айтқанда, агроиндустриалдық ... ... ... ... секторын одан әрі дамыту үшін қазір ... ... ... мен 2005 – 2007 жылдары жинақтау зейнетақы жүйесін ... ... ... ... ... ... өнегесі
болуға тиіс. Ең алдымен, мұның меншік құрылымы мен аффилирленген тұлғалар
туралы мәліметтерге қатысы бар. Банк ... ... ... ықпалы
бар барлық тұлғалар уәкілетті органның келісімін ала отырып, өздерінің
мәртебесін нақтылай түсулері ... ... ... ... ... ... негізінде ретке келтіру қажет. Аффилирленген
тұлғалармен жасалатын мәмілелер банктерді тәуекелге барғызбауы шарт.
ХХІ ғасырда ... ... ... ... ... ... ... болашақтың жоғары технологиялық және ... ... ... ... қорын жасақтауымыз қажет. Осы заманғы білім беру жүйесінсіз
әрі алысты барлап, кең ауқымда ойлай білетін осы ... ... ... экономика құра алмаймыз.
12 кесте - Қазақстандағы білім берудің ... ... |2006 ... %-ға |
| | ... |
| |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 |2002 |2005 ... |954 |967 |984 |1120 |1179 |123,6 |105,3 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... саны| | | | | | | ... |816 |8092 |8069 |8221 |8157 |999,6 |99,2 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... |47 |66 |75 |75 |76 |161,7 |101,3 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... |177 |178 |357 |385 |415 |234,5 |107,8 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... |50 |46 |177 |180 |181 |362 |100,5 ... оқу | | | | | | | ... саны| | | | | | | ... ... ... ... ж.ж. аралығында мектепке
дейінгі білім беретін ... саны ... ... ... ... ... ... саны да соңғы бір жылда 0,8% төмендеген, алайда бұл
көрсеткіш соңғы бес жылда 899,6% ... ... ... ... саны жоңғы екі жылда 16,3% өскен. Ал жоғары оқу ... ... бес ... ... ... 362% ... ... барлық деңгейдегі
техникалық және кәсіптік білім беруді дамытуға ... ... ... ... деп ... жоғары оқу орындарының міндеті - әлемдік стандарттар
деңгейінде білім беру. Ал жетекші оқу ... ... ... ... ... Қазақстан әрбір қазақстандықтың жоғары білім алуына нақтылы
кепілдік беруі керек.
Президент студенттердің оқуын ... ... ... құру мақсатында Үкіметке білім беру кредиттерінің есебінен ... ... ... ... 50 ... ... ... бір мезгілде осы аталған кредиттердің қайтарылуына
мемлекеттің кепілдігін беруді ... ете ... ... ... ... ... кредит бөлудің осы заманғы жүйесін жасау керек
деп ойлаймын.
Енді оқытушылар жайында. ... ... да ... ... ... ... шешіліп те жатыр, алайда бәрін бір сәтте ... ... ... ... ... ... ... оқу орындарының ассоциациясымен
бірлесіп, профессор-оқытушылар құрамына қолдау көрсету жүйесін ойластыруы
керек. Айталық, ... ... кез ... ... тәжірибеден өтуге баруды
қарастыратын әрі бір жыл бойы ... ... ... берілетін
гранттың мәртебесіне ие ... ... ... ... жақсы болар еді. Ел басы тапсырмам ... ... жылы ... университеті мен Еуразия Ұлттық университетіне 20 шетелдік оқытушы
кеңесшілер тарту үшін 2 млн. ... ... ... ... ... ... ... дәл осылайша неге марапаттамасқа!
Өзіміз зәру болып жүрген, әрі кадрларды ... ... ... ... ... мамандықтарды бірінші кезекте дамыту керек деп санаймын.
Бәрі де мектеп қабырғасынан басталады. Сондықтан біздің 2008 жылдан ... ... ... орта білім беруге көшіп, педагогтардың кәсіптік деңгейін ,
оқулықтар мен білім беру бағдарламаларының ... ... ... ... ... ... ... білім мен ғылымның айналып
отырғандығы ешқандай дау туғызбайды. Көшбасшылыққа бағдар ұстаған ... ... ... ... жоғары қарқынмен өсуде. ХХІ ғасырдың жоғары
білімі туралы бүкіләлемдік декларацияда ... де ... ... ... ... ... ... білім мен осы заманғы ғылыми-зерттеу
мекемелерінсіз бір де бір елдің шынайы тұрлаулы ... ... ... атап ... ... ... ... алып келеді. Дамыған елдерде ... ... оқу ... ... орта ... 68, ал Солтүстік
Америкада 84 пайызды құрайды. Студенттер саны қауырт өсуде. ЮНЕСКО-ның
мәліметі ... 1960 жылы ... ... саны 13 млн. адам болса, 1997
жылы бұл сан 7 ... ... ... 88,2 млн. ... ... ... ... мыңнан астам жоо-ларда 100 млн. студент оқиды. Ең ... ... ... 33-і ... 15-і ... Австралия мен Жаңа
Зеландияда – ... ... мен ...... және Гонконг,
Жапония, Канада мен Германияда – 3-ден. Әлемдегі жоғары оқу орындарының
көшбасылары – ... ... және ... ... ... білім алуға ұмтылушылық арта түсуде. 170 жоғары
оқу орнында (88,3 мың тұрғынға 1 ... ... 760 мың ... халықтың 5,08%-ы оқиды (АҚШ-та – 5,4%, бұл елде 75 мың тұрғынға 1
университеттен келеді). Соңғы ... ... ... ... ... ... ... Осы мамандыққа көптеп ұмтылатын болды. Техникалық
мамандықтарға бөлінетін гранттар жедел өсіп келеді.
Дүниежүзі бойынша шетелде білім алатын студенттер саны ... ... ... олар 920 ... 2 ... ... ... Соның 565 мыңы
АҚШ-та, 270 мыңы Ұлыбританияда, 237 мыңы ... 227 мыңы ... мыңы ... 125 мыңы ... 100 мыңы ... ... Өз ... жерлерде ... ... ... Қытайдан,
Оңтүстік Кореядан көп болып ... Тек ... ... 80,4 мың, Қытайдан
62,5 мың студент оқиды. Ал енді ... ... 191 мың ... ... алған.
Көптеген жоо-лар үшін шетелдік студенттерді тарту табыс табудың
негізгі көзіне айналды. АҚШ оқу ... ... ... 14 ... ... қаржы табады. Бұл көрсеткіш Ұлыбританияда 8 ... ... ... ... ... жыл сайын “Болашақ” бағдарламасы бойынша 3 мыңға ... ... ең ... ... оқуға жіберуде. Ал республикада
40-тан астам елдің 8 мыңның үстіндегі адамдары ... ... осы ... ... 16 млн. ... ... ... мамандандырылған жоғары оқу ... ... ... ... ... ... ... бойынша 2010 жылға ... ... ... саны ... жеке меншік және
мемлекеттік жоо-лардың жалпы ... (4200) асып ... ... оқу ... құру ... ... да ... “ҚТЖ” –
Қаз АТК-ның, “ҚазМұнайГаз” – ҚБТУ-дың, “Қазтелеком” – АЭКС-нің, АТФ Банк ... ... ... ... “Маңғыстаумұнайгаз” – КОУ-дың, “Базис-А” –
ААҚИ-дің, “Ордабасы” корпорациясы Алматы экономика ... ... ... “Қазатомпром” ҰАК өзінің Ядролық университетін, Ұлттық
Банк магистратура ашқан. Бұл үдеріс жалғасуда. 300-ден ... ... ... 4 ... үстінде өздерінің білім гранттарын бөліп келеді.
Білім мен ғылымның нақты экономикаға кірігуінің лайықты ... ... ... ... нығая түсуде. АҚШ-та олардың
саны 104-ке, Ұлыбританияда – 76-ға, Германияда 70-ке тең. ... ... ... ... ... ... ... үздік дегендері
федералдық бюджет зерттеу және білім беруге бөлінген бюджет қаражатының 95%-
ын алады.
Массачусетс ... ... ... ... мен жаңа ... ... ... жыл сайынғы
экономикалық тиімділік 20 млрд. долларға жетеді ... Бұл оқу ... 4 мың ... ... оларда миллионнан астам адам жұмыс
істеген, ал жиынтық табыстары 230 млрд. долларды құраған.
Беркли университетінің ғылыми зерттеулеріне жылына 450 млн. ... ... ... ... ... ... 68%-ды ... Жоо-да 10 мың
студент оқиды, университет жыл сайын 17,5 мың жаңа ... ... ... ... университеттерінің бюджеті 1-ден 3 млрд. долларға ... ... ... ... ... 1 млрд. доллар болатын бірінші
санаттағы 100 зерттеу университетін құру бағдарламасы іске ... 5-тен 10-ға ... оқу ... зерттеу университеттеріне
айналдыру мүмкіндігі бар. Олардың қатарында Әл-Фараби атындағы ... ... ... ... ҚарМТУ-ды, Д.Серікбаев атындағы
ШҚМТУ-ды, М.Әуезов атындағы ОҚМУ-ды және басқаларын атауға болады. Тиісінше
қаржыландыру жағдайында олар ... ... ... еді.
Әлемде ғалымдар мен мамандар саны артуда. АҚШ пен Қытай көш бастап
келеді – 1,3 млн. және 926 мың ... ... ... техникалық салада
істейтін адамдар саны – 32 млн., соның ... жаңа ... ... – 1,05 млн. адам болып ... ... 4-ші ... келеді.
Өнеркәсіптік зерттеулер институтының (АҚШ) мәліметтері бойынша 1986 жылдан
2001 жылға дейін Қытай, ... ... ... мен Жапония АҚШ-қа
қарағанда ғылым мен техника саласында докторлық ... көп ... ... ... және ... ... қызметкерлер саны
2004 жылы 16,7 мыңға жеткен. Дамыған елдер деңгейінен артта қалу ... ... ... отыр.
Дамыған елдер өздерінің ғылыми-зерттеу және тәжірибе-конструкторлық
шығындарға (ҒЗТКШ) кететін қаражат көлемін ... ... 2006 ... мен ... ... АҚШ 330 ... ... Францияны,
Германия мен Ұлыбританияны қоса алғанда Еуроодақтың 15 елі 230 млрд., Қытай
– 136 млрд., ... 130 ... ... ... ... ... ... мен Тайвань бастан кешуде. Израильде ғылымға барынша
ірі салымдар – ІЖӨ-нің ... ... ... ... ең ... ... ... Швецияның (1165
доллар), Финляндияның (994,9 доллар), АҚШ-тың (977,7 доллар), Жапонияның
(893,4 доллар) ... ... ... Бұл көрсеткіш Испанияда – 270,3
Португалияда – 176,2, Грекияда 112 долларды ... ... ол ... 26,4 ... ... ... ... ҒЗТКШ-ға пайдаланған өз
қаражаты 15,7 доллар болған. Еліміз Швецияның деңгейінен 44,7 есе, Испания
көрсеткішінен 10,2 есе ... ... ... Ғылымды қаржыландыруды болжанып
отырған 25 есе ұлғайту осы ... ... ... ... ... ғылыми қолдауды қамтамасыз етуге бағытталған.
Дамыған елдердің ғылыми зерттеулері экспортқа бағдарланған салаларға
шоғырланған. Германияда ҒЗТКШ-ның ең көп шығындары ... ... ... ...... химия, АҚШ-та авиағарыштық
және электроника салаларына қолдау ... ... Жеке ... ... ... 70 пайызға дейінін қаржыландырған.
Мәселен, “General Motors” ҒЗТКШ шығындарын 500 млн. ... ... ал 2005 жылы 6,5 ... ... ... “Тойота” 2003-2005 жылдар
аралығында осы мақсаттағы шығындарын 927 млн. ... 7 ... ... өсірген.
Біздің стратегиямыздың маңызды мәселесі – қоғамның ең бір ... ... - ... ... ... және аға ұрпақтың
өмірін лайықты қамтамасыз ету. Мемлекет бұл мәселелерді шешу үшін ... ... ... ... мен ... ... дәрі-дәрмекпен
қамтамасыз ету жөнінде ... ... ... енді оларды іске
асыратын боламыз.
13 кесте – Қазақстандағы 2002-2006 ж.ж. ... ... ... |2006 ... %-ға |
| | ... |
| |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 |2002 |2005 ... ... |227,2 |247,9 |273,0 |278,9 |125,9 |102,2 ... | | | | | | | ... |26,6 |26,6 |27,1 |26,9 |27,7 |104,1 |102,2 ... | | | | | | | ... ... жылдара туылған нәрестелер саны біртендеп өсуде. 2002
жылы ... ... ... 2006 жылы 25,9% -өскен. Бұл ... ... ... ... ... 2003 ... ... перзенттің
дүниеге келуіне байланысты біржолғы жәрдемақы төленіп келеді. Ал 2005 жылды
пайызға шаққанда 2006 жылы 102,2% ... ... ... ... ... ... идеологиясы барынша қарапайым үш деңгейлік
жүйесін қалыптастыруға бағытталған әлеуметтік реформаларды ... ... ... іске ... ... аламыз. Біріншіден, бұл мемлекет
кепілдік беретін негізгі әлеуметтік төлемдер. ... бұл ... ... Ақыр ... бұл ... ... төлемдерге
айналатын азаматтардың ерікті жинақтаулары. Міне, осындай үш ... ... ... ... ... тиісті жағдай
туғызады.
Ендігі бір өзекті міндет – тұрғын үй проблемасын жеделдете ... және ... ... ... ... өздеріне алып, неге
қабілетті екендіктерін қазақстандықтарға көрсетуі керек. Тұрғын үй құрылысы
... ... алға ... ... күш ... ... бағдарлама негізінде 2005 жылы бастап қала әкімдері жұмыс
жасауы керек. ... ... ... ... үй ... дамыту
мемлекеттік бағдарламасы бекітілген және 2005 жылдың басында оның ... ... ... ... ... ... үй құрылысына 2005-
2007 жылдарға республикалық бюджеттен 18,6 ... ... ... Бұл ... ... ... 380 мың метр кв. құрайтын 188 көпқабатты ... ... 6300 ... салу ... ... 2005 жылы ... 127,5 мың метр
кв. тұрғын үй енгізу көзделіп отыр. ... ... үй ... жылдарға республикалық бюджеттен 1,2 млрд. ... ... ... Бұл ... ... ... көлемі 24,3 мың метр кв. - 300 пәтер
салынады, яғни жыл сайын 8,1 мың метр кв. ... 100 ... бір ... отырады.
14 кесте – Қазақстан Республикасындағы 2002-2006 ж.ж. тұрғын ... ... ... |2006 ... %-ға |
| | ... |
| |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 |2002 |2005 ... |16,3 |16,6 |17,0 |17,3 |17,5 |107,4 |101,2 ... | | | | | | | ... | | | | | | ... 1 | | | | | | | ... кв.м | | | | | | | ... | | | | | | | ... |17,2 |17,3 |18,0 |18,4 |18,7 |108,7 |101,6 ... |15,3 |15,6 |15,8 |15,9 |15,9 |103,9 |100 ... ... ... 2002 жылы адам басына 16,3 кв.м келсе, ... 2006 жылы 17,5 кв.м ... Яғни ол ... 2006 жылы 2002 ... 7,4% ... ... Соның ішінде қалалық жерде бұл
көрсеткіш 2006 жылы 2002 жылмен ... 8,7% ... ... бір ... бойынша 1,6% өскен. Ауылдық жерге келетін болсақ соңғы бес ... ... Ал 2005 ... 2006 жылға пайызға шаққанда 100% құрады. Бұл
дегенің халықтың ауылдық жерге қарағанда ... ... көп ... ... үй бағдарламасы іске асырылып жатқанына үшінші жыл. Осы
уақыт ішінде біз оның артықшылығын бағалауға толығымен көз ... ... жылы ғана ... ... ... ... ... 3 миллион шаршы метрдің орнына 5 миллионнан астам шаршы метр
тұрғын үй пайдалануға берілді, бұл 2004 ... ... 1,8 ... көп. ... ... мен ... тыңғылықты зерделеп, тұрғын ... ... ... керек. Жеке тұрғын үй құрылысын кең ауқымда
дамыту үшін ынталандыру жағдайларын жасауымыз керек. ... ... ... тұрғын үй сатып алуға табысы жетпейтін азаматтар үшін ... ... ... ... одан әрі ... ... ... тұрғын үйді
жалға беру рыногын әлемдік стандарттарға сай дамытып, оны мемлекет үшін
ашық, бизнес үшін ... ету ... ...... ... ж.ж. ... ... үй көлемі
|Көрсеткіштер|Жылдар |2006 ... %-ға |
| | ... |
| |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 |2002 |2005 ... |241,0 |238,3 |243,0 |252,7 |254,6 |105,6 |100,7 ... көлемі | | | | | | | ... | | | | | | | ... |231 |230,2 |235,3 |244,9 |247,5 |107,2 |101,1 ... |9,9 |8,1 |7,7 |7,8 |7,3 |73,7 |93,6 ... ... ... үй ... 2006 жылы 254,6 кв.м ... ... 2002 ... салыстырғанда 5,6% өсті. 2006 жылды 2005 жылмен
пайызға шаққанда 100,7% құрады. Соның ішінде ... ... ... бес ... ... үй көлемі 7,2% өскен, ал ауылдық жерде бұл көрсеткіш
2002 жылмен ... 26,3% ... 2005 ... ... ... үй бағдарламасын жүзеге асырудағы проблемалық мәселелер.
1. Тұрғын үй бағдарламасының шеңберінде үш жылдың ішінде ... ... ... үй салу ... ... кезде
2. Магистралдық және инженерлік желі құрылысына 2005 жылы бөлінген 2
млрд. 920 млн. қаржы ... ... үш ... республикалық және жергілікті бюджет есебінен 34 км.
инженерлік желі салынды (электрмен қамту, жылумен қамту, ... ... ... және т.б.). ... ... ... орындарының
балансына беру проблема болып табылады. Өйткені, ҚР-ң салық Кодексіне
сәйкес ... ... ... қажет. Оның көлемі жалпы құрылыс
соммасының көлемінен 40% құрайды.
4. ... ... ... мен ... ... салықтарға
жұмсалған қаражат пен басқа да аударылымдар негізінде жасалған тұрғын
үй бағасының анализі бойынша, 1 метр кв. 63000 теңге ... 450 ... ... ... – Қазақстандағы экономикалық қызмет бойынша орта айлық номиналды
еңбек ақы.
|Көрсеткіштер ... |2006 ... |
| | |%-ға ... |2002 |2003 |
| |2002 |2003 |
| |2002 |2003 |
| |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 |2002 |2005 ... |808 040 |1 004 678|1 286 914|2 098 ... |289.2 |111.4 |
| |305 |460 |000 |009 |544 | | ... |14 714 |17 917 |20 302 |24 501 |35 914 ... |146.6 |
| |846 |155 |369 |181 | | | ... |39 226 |66 080 |80 099 |148 544 ... |351.3 |94.4 |
| |590 |095 |550 |605 |723 | | ... |36 980 |47 575 |48 213 |66 591 |91 550 ... |137.5 |
| |437 |837 |330 |516 | | | ... |113 644 |141 364 |194 812 |468 054 | 277 698 |244.4 |59.3 |
| |561 |980 |378 |632 |878 | | ... |45 116 |49 383 |55 352 |61 394 ... |173.1 ... |136 |564 |075 |396 |0 | | ... |12 823 |15 861 |16 982 |20 461 |25 918833 |202.2 |126.7 |
| |882 |115 |496 |663 | | | ... |45 410 |47 502 |43 181 |97 809 ... |171.7 ... |842 |698 |094 |645 |9 | | ... |55 921 |58 028 |73 047 |99 074 ... |273.9 |154.6 |
| |441 |996 |648 |445 |226 | | ... |30 750 |40 045 |89 523 |137 275 |106 429 64|346.1 |77.5 |
| |126 |403 |235 |566 |5 | | ... |24 675 |28 348 |41 613 |57 927 |49 436 ... |85.4 |
| |612 |444 |933 |922 | | | ... |60 679 |72 419 |70 413 |160 237 |171 348 |282.3 |106.9 |
| |919 |796 |051 |802 |243 | | ... |32 411 |37 585 |47 434 |68 396 |94 786 ... |138.6 |
| |982 |382 |444 |938 | | | ... |15 928 |19 296 |26 611 |29 177 |33 272 ... |114.1 ... |756 |096 |238 |046 | | | ... |33 172 |43 743 |47 999 |59 324 |83 297 ... |140.5 ... |797 |842 |120 |859 | | | ... |148 845 |203 409 |244 066 |330 788 ... |331.5 | ... |591 |045 |646 |858 |276 | |149.2 ... |60 958 |79 409 |121 023 |232 041 ... | | ... |943 |821 |892 |198 |546 |454.6 |119.4 ... ... тұрғандай мемлекетке соңғы 5 жылдағы келіп түскен
салық 189,9% өскен. Ал ... бір ... 11,6% ... 2006 жыл ... салықтық түсім жағынан көп түсім түсірген Атырау ... ... ... ... жылымен салыстырған Атырау облысынан түскен салық
көлемі 40,7% төмендеген. Соңғы бес жылда ... ... ... ... ... ... ... қараған айтарлықтай өскен 269,7% өскен. Ал аз
көрсеткіш Қостанай облысында. ... бес ... 100,4% ... Енді 2005
жылмен 2006 жылды салыстыратын болсақ, соңғы бір жылда Шығыс Қазақстан 2005
жылмен салыстырған 2006 жылы 73,1% ... ... ... ... ... ... қаласының төлейтін салығы соңғы бес
жылда 231,5% ... ... ... 354,6% ... ... бір ... Астана
қаласында 19,4% өссе, Алматы қаласында 49,2% өскен.
Мұнда қоғамдық өндірісті тиімді ... үшін анау ... ... ... ... ... керек. Сол кезде фискальдық биліктерге ... ... ... субъекттердің тәртіптерін басқару құралы ретінде
пайдалану мүмкіндігін жеңу қиын болып ... ... ... ... әсер ете ... Дегенмен, нейтралдықтан немесе экономикалық
ресурстарды тиімсіз ... ... ... ... ... салу
жүйесінің қаншалықты жақсы немесе жаман дамығанына байланысты айтарлықтай
ерекшелінеді. Экономикасы ауыспалы елде, әсіресе, ... ... салу ... ... ... таңдау нарықтық немесе
экономикасы дамушы елдерге қарағанда айтарлықтай ... ... ... ... ... Республикасында салық салу жүйесінің реформалау
бойынша ірі қадам ... 2001 ... 12 ... Қазақстан
Республикасының «Салық және бюджетке түсетін басқа да міндетті төлемдер»
Салық кодексі қабылданды. Бұған ... ... ... Қазақстанның салық
заңдылығы мемлекеттік салық саясатының мәселелеріне, қызметтеріне және
мақсаттарына жеткіліксіз нақты ... ... ... ... ол ... ... ... қамтымады. Қабылданған салық кодексі
аумақты және ... ... ... ... кодексінде НДС, корпоративтік
табыс салығы мен жеке ... ... ... ... салықтардың қызмет ету
механизмі көбінесе халықаралық стандарттарға жақын. Жаңа салық кодексінің
жаңа шарттары болып ... ... ... ... және ... төлемдер біріктірілген және бір құжатпен ... ... ... ... ... ... ... салықтық
жүктемелердің деңгейі әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... материалдық шығыны мен негізгі заттарды
қолданудың үлесі төмен ... және ... ету ... түседі. Ауыл
шаруашылық, кіші бизнес пен әлеуметтік сала сияқты ... ... ... және ... ... ... үшін қолайлы жағдайлар жасалған.
Негізгі салықтар бойынша (НДС, корпоративтік табыс салығы мен жеке ... ... ... ... корпоративтік табыс салығы бойынша:
- нақты салық салу табысын анықтау мақсатымен салық салушының жалпы
жылдық табысына оң ... ... ... ... салу мақсатында
өзіндік құнды анықтау бойынша норма ... ... ... салу ... ... салушының СГД-нан төленген капиталын
шығару ... ... ... ... алынған жеке
акциялардың бағасын олардың номиналдық бағасынан ... алып ... ... ... ... ... анықтау үшін есептен шығарылатындарға жататын
тәуліктердің мөлшері өзгертілген;
- азықты құрау ... ... ... ... ... тасталған;
- салық салушының нақты салық салынатын табысын анықтау үшін салық
салушының кәсіпкерлік ... ... ... ... айырмашылықты
есептен шығарылатындарға жатқызу;
- қаржылық лизингтің дамуын ынталандыру және негізгі заттарды жаңарту
үшін қаржылық ... ... ... ... ... ... ... төлемдерді төлейтін салық салушыларды және кәсіпорындарда
жұмыс орындарын сақтау саясатын қолдау үшін ... ... ... ... мөлшерде есептен шығарылатындарға жатқызылған;
- бекітілген активтерді қайта өндіруді ынталандыру үшін барлық негізгі
амалдар бойынша амортизацияның екі ... ... ... аумақ
кеңейтілген;
- әлеуметтік бағдарламаларды іске асыратын салық салушыларды және салық
төлеушінің салық салынатын табысының 2% ... ... ... ... ... үшін кәсіпорынның балансында бар
әлеуметтік саланың объектілерін ұстауға кететін ... ... ... берілген мүлік және физикалық тұлғаларға көрсетілген әлеуметтік
көмек алынып тасталынады.
Жеке табыс салығы ... ... ... салу ... ретінде физикалық тұлғамен алынған табыс
болады, яғни жеке табыс салығын салатын объекті болып төлеушінің салатын
табысы және ... ... ... ... ... кодексі салық салуға жататын табыстың кейбір түрлерін босатуды
қарастырады, олар:
а) мемлекеттік бюджет және ... ... ... ... ... ... орындаумен және кәсібилік оқытумен
байланысты төлемдер;
б) жылына бір рет ... ... ... ... туылуына, жерлеуіне төлеу үшін ... ... ... ... ... ... материалдық зиянды өтеу қаражаты;
г) физикалық тұлғаның табысына деген салық жүгі төмендетілген.
Қосылған құн салығы бойынша:
- 10000-еселік МРП ... ... ... ... ... ... құн салығы бойынша есепке тұрған немесе
тұруға міндетті ... НДС ... ... ... ... салатын объектілерінен алынып тасталғандар: ... ... ... 2 МРП ... ... ... ҚР тыс ... қызметтердің іске асырылуы;
-жеңілдіктердің тізімі шектелген;
-тек екі ставка қалдырылған: 16% және 0%.
Акциздер бойынша:
- акцизделген тауарлардың ... ... ... ... ... мен ... ... құралдары және т.б.
алынып тасталған.
Жаңа салық кодексінің негізгі сәттері ретінде негізгі салық ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Салық заңдылығы қалыптандыру бағытында дамып жатыр, себебі тек ... ғана ... ... ... және ... ... тепе-
теңдігін қамтамасыз етуге болады. Жаңа салықтарды және бюджетке түсетін
басқа да ... ... ... ... ... мен төлемдерді
алып тастау немесе ставкаларының өзгеру бөлігінде Салық ... мен ... ... ... ... жылдың 1
қаңтарынан бастап заңдарды енгізу мүмкіндіктері ... ... рет ... Бұл өз ... ... ... ... үшін тұрақтылықтың
кепілі болып табылады. Қазақстан Республикасында ауыспалы ... ... ... елдерде салық реформасын жүргізгенде қойылған негізгі
мақсаттарға жетуге мүмкіндік бермеді. Жеке ... ... ... ... әлі ... талаптарын қанағаттандырмайтындықтан, салық
төлеушілер салықтың көп түрлері бойынша есепті ... ... ... ... ... салудың көптеген сұрақтарын салық ... ... де біле ... ... бірге, Қазақстанда
қолданылатын салықтар бейтараптандыру талаптарын ... ... ... қызығушылықтардың оңтайлы қатынасына
салық салудың жағымсыз әсерін ... үшін ... ... ... ... ... отырып жүргізген дұрыс.
Тек осы ... ... ... ... ... ... оңтайлы қатынасқа түсуіне практикалық нысан болуы тиіс, ... ... ... әсер ... ... салудың ынталандырушы жүйесіне
айналуы керек.
Елімізде соңғы ... ... ... де ... ... ... тоқталып талдау кететін болсақ. Қазақстан ... ... ... даму ... экономикалық өсумен тығыз
байланысты.
Экономиканың ... үшін ... ... орында қаржы ресурстары
тұрады. Экономиканың тұрақ өсу және сапасының көтерілуі осы ... ... Осы ... ... ішінде банк жүйесі көшбасшы
қызметін атқарады.
Қазақстан экономикасының тұрақты дамуы екінші деңгейдегі ... ... ... Себебі банктер несие нарығында монополист
болып табылады. Жеке тұлғаларды несиелендіру.
Қарыз алушыға байланысты несие формасының 4 ... ... ... ... – бұл ... тарапынан нақты мерзімге анықталған
несие.
- Шаруашылық несие – бұл несиелік қатынас жабдықтаушы түрде бола ... ... ... ... ... кезде міндетті бекітілген кезде
(тауарлық қана емес) ... ... ... бір ... ... емес, сондай-ақ ақшалай несие береді.
- Тауар түрінде берілетін несие – коммерциялық ... ... ... ... несие – ақшалай несие.
Азаматтық тұтыну несие түрі, әр жеке тұлға алатын несие. Халықаралық
тұтыну несие түрі, әр жеке адам ... ... ... несие, коммерциялық несие субъектілері жеке, заңды тұлғалар
және осы тұлғалар еңбекке жарамды ... ... ... ... ... ... кепілдігі бар несие
қатынастарына түсе алатын ... ... ... ... несие
бергенде жүйесіне, несие түріне қарай беріледі. Клиентке несие ... ... ... зерттеледі: капитал қозғалысы мен несиенің байланысы,
несиені қолдану ортасы, ... ... ... ... қамтамассыз
етілуі.
Несие субъектілері – несиені алушылар мен берушілер.
Несие объектісі – несие алушы мен ... ... ... зат. ... ... ... ... қарай: тар мағынады
«объект» - бұл зат, яғни несиелік келісім шарт бекіту кезінде қарыз ... зат. ... ... ... ... қысқа, орта, ұзақ мерзімді болып
бөлінеді. Қысқа – 1 жылға дейін, орта -1-3 жылға дейін, ұзақ -5 ... ... ... - ... ауылшаруышылығына, сауда және
тағы басқа.
Ұзақ мерзімді ... - ... ... құрылысына, қайта
құруға, техникалық жаңартуларға, әр түрлі техникалық игерулерге, жаңа
өнімді шығаруға қолданылады.
Несиенің ... ... ... ... ... ... ... несиенің проценттік ставкасы, несие кепілдемесі.
Несиелендіру келісім шарт объектісі: субъект, ... ... ... ... беру ... банк ... сай жүргізіледі. Несие беру кезінде
белгілі бір ... ... ... беріледі және оның макималды шектелуі
тағайындалмайды.
Жеке тұлғаға несие беру теңгеде, шетел валютасында жүргізіледі. Жеке
тұлға несие ... ... ... тапсыру керек.
Жеке тұлғаға несиеберу кезінде клиенттің несиелік қабілетін, егер ол
бұрын қарыз ... оның ... ... несие көлемі клиенттің төлем
қабілеттілігін оның жұмыс орнына әкелген орташа еңбек ақысы негізінде ... ... ... ... Несие қызметкері
құжаттарды толтыру кезінде келесі талаптарға сүйену керек:
1) Клиент шотынан немесе карточкалық шотынан төлемнің ... ... ... құжаттардың ақшалай сомасы, күні және олар жазбаша ... ... ... ... аты, тегі ... ... ... Шетел валютасында алынған қарыз бойынша құжаттар тек кепілдік туралы
келісім шартқа басқа, себебі қарыз валютада беріледі;
4) ... ... ... мен ... ... ... банктік қарыздың
номері, күні болуы керек;
5) Келісім шартта банк ... ... ... ... және ... ... ... толық көрсетілуі керек, осыны тексергеннен
кейін несие ... ... ... ... шартын және кепіл келісім
шартынклиенттің өтініші бойынша тіркеу журналына тіркеледі.
Несиені қайтару ай сайын ... ... 1 ... ... шартта тағайындалған тәртіп бойынша жүргізіледі, қолданылған қарыз
бойынша проценттерді аудару жеке тұлғаның шотына аударылған қарыз сомасының
күшінен басталады. ... ... ... мен процентін қайтаруда келесі жолмен
жүргізіледі:
- шоттан немесе карточкалық шоттан аудару, егер қарыз АҚШ ... ал оның ... ... ... ... бақылаушы кассир оның
шотынан соманы алып, сол күнгі курсты АҚШ ... ... ... ... ... ... қолма қол ақшаны енгізу.
Банктік келісім шарттың іс-әрекет кезеңі бойынша несие қызметкерлері
келесілерді бақылайды:
- ... ... ... ... дұрыс орындалуын және төлемдердің
кезекті түсуін бақылайды;
- Қарыз алушы ... ... ... ... ... дер ... қайтарылуы мен проценттің төленуі жөнінде іс
шаралар жүргізіледі.
Енді заңды тұлғаларды несиелендіруге келетін ... ... ... ... ... ... ... еңбекке жарамды
өздерінің материалдық құралдарымен жабдықталған, экономикалық қатынастарда
өзінің кепілдігі бар несие қатынасына түсе ... ... ... ... ... ... жүйесіне, несие түріне қарай береді.
Егер кепілдік мүлік ұсынылатын болса, онда банктің заң ... ... екі ... кепілдік туралы шарт жасайды. Егер ... ... ... ... 3-ші ... ... ... болса, заң
қызметкері кепілдік туралы келісім шартта келесілерді ... ... өз ... құжаттарын қол қойылған және басшылардың аты жөні,
атқаратынқызметі мен басқада құжаттар;
- ... ... ... ... ... ... ұсынады;
- соңғы жылда өзінің қардылық есебін беру;
Несие бөлімінің жұмыскерклиенттен өтініш алғаннан кейін, клиенттің
өтінішін тіркеу журналына жазылады. ... ... ... күні ... ... ... Осы ... құрылғаннан кейін 3-5 күн ішінде шешім
қабылдайды.
Несие қызметкері құжаттарды толтыру ... ... ... ... ... ... немесе карточкалық шотынан төлемнің кезекті түсінуін;
2) Мәтінді құжаттардың ... ... күні және олар ... түрде болуы
керек, мекен жайы, аты, тегі толық жазылуы керек;
3) Шетел валютасында алынған қарыз бойынша құжаттар тек ... ... ... ... ... ... ... беріледі;
4) Кепіл келісім шарты мен кепілдік келісім шарты банктік қарыздың
номері, күні ... ... ... ... банк ... қатынасатын тұлғалардың аты-жөні және қарыз
алушының жағдайы мәтінде толық көрсетілуі керек, осыны тексергеннен
кейін несие қызметкері банктік ... ... ... және ... ... ... ... тіркеу журналына тіркеледі.
Несиені қайтару ай сайын бөлшектенген түрде 1 ... ... ... ... тәртіп бойынша жүргізіледі, қолданылған қарыз
бойынша проценттерді ... жеке ... ... ... ... сомасының
күшінен басталады. Қарыз алушы қарызы мен процентін қайтаруда келесі жолмен
жүргізіледі:
- шоттан немесе карточкалық шоттан ... егер ... АҚШ ... ал оның ... ... ... ... бақылаушы кассир оның
шотынан соманы алып, сол күнгі курсты АҚШ ... ... ... кассалық ордері арқылы қолма қол ақшаны енгізу.
Банктік келісім шарттың іс-әрекет кезеңі ... ... ... ... Қарыз алушының келісім шартының дұрыс орындалуын және төлемдердің
кезекті түсуін бақылайды;
- Қарыз алушы жөнінде қосымша ақпараттарды ... ... дер ... ... мен ... ... жөнінде іс
шаралар жүргізіледі.
Заңды тұлға кепіл болса, онда оның ақшалай шотынан қарыз ... және орта ... ... беру ... ... ... ... шағын бизнестің нарықты экономикасы не дами да,
не функционалданбайды да. Нарықты экономикада шағын ...... ... Ол ЖҰӨ ... мен ... ... өсу қарқынын
анықтайды. Барлық дамыған елдерде шағын бизнес бөлігіне ЖҰӨ 60-70% ... ... ... елдерде шағын бизнестің қызметін жағымды
санайды. Осы жерде шағын бизнестің ерекшелігі неде деген туындауы ... және орта ... ... өзінде бірнеше ерекшеліктерді
көрсетеді:
- меншіктер санын ұлғайту, яғни орта класты қалыптастыру;
- ... ... мен жаңа ... ... ... жаңа ... ... енгізу мен өңдеу;
- бәсекелес ортаны құру;
- әр түрлі ... ... ... ... байланысты жаңарту.
Соңғы жылдары Қазақстанда шағын кәсіпкерлік динамикалық дамуда,
алдағы орында. Шағын кәсіпкерлік халықаралық жұмыс бастылығының ... ... ... ... және ... өз ... жол ... таңда 470 мың шағын кәсіпкерлік субъектілері бар, оның
ішінде 91% ... ... онда 1,5 млн адам ... істейді, Республикада
олардың ІЖӨ 17% құрайды.
20 кесте – ... ... ... ... ... несиелері
|Көрсеткіштер |Жылдар |2006 ... %-ға ... ... | | |
| |2004 |2005 |2006 |2004 |2005 ... ... |978 128 |1 484 |2 592 |265,1 |174,6 |
| | |010 |090 | | ... мерзімді |369 775 |508 596 |869 136 |235,1 |170,8 ... ... |608 353 |979 414 |1 722 |283,2 |175,9 |
| | | |953 | | ... ... банктердің 2006 жыл бойынша экономикаға салған
несиелері 2,6 млн теңгені құрады. Бұл көрсеткіш 2005 ... ... ал 2004 ... ... 165,1% ... ... ... несиелер
соңғы екі жылда 135,1% өссе, ал соңғы бір жылда 70,8% өскен. Ұзақ ... ... 2006 жылы 2005 ... ... 75,9% ... ал ... 2004 ... пайызға шаққанда 283,2% құрады.
Шағын кәсіпкерлік әлеуметтік ... ... ... бірі ... отыр. Елбасы өзінің жолдауында атап өтілгеніндегі
тәуелсіздіктің 16 жыл ішінде ... ... ... ... ... ... бағытталған. Қазір Қазақстан экономикасы
дағдарыстан ... ... дами ... деп айта ... Бұл ... стратегиялық даму жоспарына сәйкес жүргізілуі. Атап айтқанда,
ақшалай несие және салық жүйесін ... ... ... ... ... ... индустрияны дамыту бағдарламасында негізгі бағыт
шағын және орта бизнесті дамытуға ... ... ... жаңа ... ... ... бар кәсіпорынның негізгі қорларын жаңартуға көңіл
бөлінуде. Ал халықаралық әл-ауқатын ... ... ... ролі зор. Жаңа ... ... ... ... тез
қимылдайтыны белгілі.
Нарықтық қатынастарға көшу барысында кәсіпорынның өзіндік қызметін
дамыту үшін несиелік ресурстарды, оның ішінде ... ... ... ... әдіс ... экономикада инвестициялық қызметті реттеу және
қаржыландыру үшін қажет.
Лизинг көмегімен ... және ... ... ірі
салымдарсыз сатып алуға, яғни құрылыс, ғимараттар, жабдықтар сатып ... Бұл ... ... өз ... ... ... ... тұрақты дамуына көмек көрсетеді.
Несиелендіру мен салыстыру бойынша ... ... құн ... және ... ... ... ... төлейді.
Соңғы уақытта екінші деңгейдегі банктер ... және ... ... көп ... бөіп ... ... өту ... бүкіл әлемдегі сияқты ... ... аса ірі ... ... 2004 жыл ... ... 167,3 млрд. тенге сомаға несие берілсе, бұл 2003 ... 60,7% ... ...... ... ... банктерінің шағын кәсіпкерлікке
берген несиелері, млрд. ... |2006 ... %-ға ... |
| |2004 |2005 |2006 |2004 |2005 ... несие|146,5 |156,4 |167,2 |114,2 |106,9 ... |55,5 |71,8 |92,3 |166,3 |128,5 ... | | | | | ... |91,1 |84,6 |93,2 |102,3 |103,4 ... | | | | | ... |63,1 |63,3 |63,6 |100,3 |100,4 ... | | | | | ... және |83,5 |93,1 |102,1 |122,3 |109,6 ... ... | | | | ... ... ... шағын кәсіпкерлікке берілген несиелерді
валюталар бойынша да, мерзімдер бойынша да ... оң ... ... Мысалы, тек қана 2006 жылы ұлттық валюта мен берілген несие 2004
жылмен салыстырған 66,3% ... ал ... ... берілген несие 2,3%
өскен. Бірақ 2005 жылы ... ... ... ... 2004 жылмен
салыстырғанда 7,2% төмендеген. Мерзімділігі бойынша, 2006 жылы ... ... 2005 ... салыстырғанда 0,4% артсақан болса, 2006 жылы
орта және ұзақ мерзімді несиелер 2004 жылмен салыстырғанда 22,3% артты. ... ... ... ... екі жылда 14,2% өсті.
21 кесте – Қазақстанның екінші деңгейдегі ... ... ... сапасын сипаттайтын көрсеткіштердің өзгерісі.
|Жіктелген ... |2006 ... %-ға ... ... | | ... | | ... | | |
| |2004 |2005 |2006 |2004 |2005 ... |71,3 |68,9 |67,1 |94,1 |97,4 ... |26,7 |29,4 |32,3 |120,9 |109,8 ... |2,0 |1,7 |1,4 |70 |82,4 ... ... ... ... дұрыс бағаланады. Банктердің ... ... ... ... ... 68,9% ... ... үмітсіз- 1,7%,
күмәндісі- 29,4%. Соңғы жылдары стандартты және үмітсіз ... ... ... ... ... соңғы екі жылда 5,9% ... ... ... 2006 жылы 2005 ... ... 17,6%
төмендеген.
Бұл бөлімді қорытындылай келе салық салу және ... ... ... ... шешу ... деп ... ... үшін таңдауды қамтамасыз ететін өте негізгі ... оның ... ... ... ақпаратты жинау және өз жұмыс қабілеттілігін қолдауға кеткен
ұйымдастырушылық, ... ... ... ... ... және жиналатын ақпараттың жеткілікті көлемін
қамтамасыз ету;
• басқару, әдістеме және енгізілетін ... ... ... ... ... ... ... шығатын нәрсе, ЭЗАҚ экономикалық мониторингті іске асыруы қажет,
яғни келесі негізгі қызметтерді жүзеге асыру:
• қаржы және ... ... ... ... ... ... ... көлемдегі мәліметтерді сақтау және өңдеу;
• есептеу және ұсынылған шешімдерді іске ... ... ... ... ... шешу үшін ... және тиісті жабдықты ұсыну;
Ұсынылған қызметтің құрылымында үш негізгі бөлік болу керек:
• салық салу бойынша мәліметтерді талдау мен бақылау ... ... ... ... ... ... ... ынталандырушы қызметінің шағын бизнес субектілерне ... ... ... ... құн ... ... төмендету;
• Жеке табыс салығының 10 пайыздық біртұтас ставкасын енгізу;
• шағын бизнес субъектілеріне азайтылған біртұтас ... ... ... ... үй ... ... сатып алуға, тұрын үйді
құрлысқа және ... ... ... ... ... ... ... қарыздың жаңа түрлерінен халықтың қажеттіліктерін табудың
мақсатында маркетингтік зерттеу ... ... және ... ... жаңа ... ... жеке
клиенттерді ақпараттандыру деңгейін өсіру;
• клиенттің қызығушылығына максималды ... ... ... ... ... және ... ... берілетін несие мерзімін
ұзарту;
• ауылшаруашылығына және басқа салаларға берілетін несие ... ... ... ... ... соманы жабу мәселесі;
• жоғары ссудалық пайыз;
• залогпен қамту мәселесі;
• несие алу үшін керек құжаттардың көптігі;
• шетелдік несиелендіру ақпараттарының ... ... ... ... ... керек;
• Қадағалау тәртібі мен тиімді салық саясаты ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қолдау.
Осы мәселелерді толығымен шешкен жағдайда экономиканың өсуін жоғары
деңгейге жеткізуге болады есептеймін.
Менің ... ... салу ... әлі де ... жетілдіру қажет.
Салық төлеушінің барлық салықты тіркелген бір салық мөлшерінеде төлеуін
және ... ... бір ғана ... ... жолын іске асыру керек. Қорыта
келе айтатыным экономиканың даму үшін тұрақты салу механизмін дамыту ... ол ... ... шығу ... және бағытталған банк жүйесінің өсу Қазақстан экономикасының
өсуіне көмектеседі. Тұтастай алғанда несиелендіру механизмін жетілдіру
Қазақстан ... ... және ... ... ... ЭКОНОМИКАНЫҢ САПАСЫН КӨТЕРУ МЕХАНИЗМДЕРІН МЕМЛЕКЕТТЕ ПАЙДАЛАНУДЫ
ЖЕТІЛДІРУ БАҒЫТТАРЫ
3.1. Мемлекет ... ... ... жетілдіру жолдары
Сарапшылардың болжамы бойынша 2005 жылдан 2030 жылға ... ... ... 35 трлн. АҚШ долларынан 72 тлрн. долларға дейін ... ... ... ... ... 2020 ... дейін-ақ ол 100 трлн. долларға жетеді.
АҚШ-тағы жоғары қарқын, Қытайдың серпінді өсуі әлемдік ... ... 30 ... ... ... артуына жол ашты. Бұл елдер осынау аса маңызды
көрсеткіштің 40% өсімін қамтамасыз етті. 2020 ... ... ... ... ... ... ... американ, қытай және үнді экономикалары
қамтамасыз етеді.
ХХІ ғасырда әлемдік экономикада АҚШ-пен ... ... ... ... ... қосылған Азия елдері “әлеует
кіндіктеріне” айналады деп болжануда. ... ... ... аса ... ... ... ... осы құрлыққа ауыстыруы,
инвестициялау көлемінің ұлғаюы, ұлттық экономикаларда жеткілікті ... мен ... ... ... ... ... ... жеткізілген даму қарқынына негізделген болжамдар бойынша, 2050 жылға
қарай алты әлемдік жетекші экономикалар клубына АҚШ және ... ... ... ... және Бразилия кіреді. ХВҚ, ... ... ... барлау басқармасының мәліметтері бойынша Қазақстан ішкі ұлттық
өнімнің, ішкі жалпы өнімнің көлемі ... 2004 жылы ... 55-ші ... 2007 жылы ... ... ... 11 трлн. 880 млрд.
теңге (99 млрд. доллар) деңгейінде болжанып отыр. Бұл ... 2015 ... есе ... ... санаттар туралы әлемдік табельдегі
рейтингіне 27-ші орынды ... ... ... ... бойынша, алдағы 15 ... ... ... ... факторы еңбек өнімділігінің артуы болады. 2005
жылы 10,1 трлн. долларлық шепті еңсерген тауарлардың ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық экспорты 2030 жылға қарай
27 трлн. долларға дейін өседі деп ... 2006 жылы ... ... ... ... рет ... белестен асып түсті, яғни әлемдегі әрбір
үшінші өнім шетелге жолданған. 42,7% ... ... ... ... ... ... ... экономиканың өсуіне Шығыс Азиядағы,
Үндістандағы, Ресей мен Бразилиядағы тұтыну ... ... ... 2020 ... ... ... тұтыну рыногы үш есе өсіп, ... ... ... ... Азия ... ол әлемдегі ең
үлкен рынокқа айналады.
ҚХР-дың әлемдік саудадағы 2005 жылғы үлесі 11%-ды құрап, 1,42 ... ... ал ... – 2,9 ... ... мен Азия ... жыл
сайынғы сауда 600 млрд. долларға дейін өсті.
Дамыған елдерге дамушы ... ... ... ... ... 20 ... үш есе ... әлемдік жеткізілімдердің 40 пайызын
құраған. 2030 жылға қарай бұл көрсеткіш 65 ... ... ... ... ... шикізат шылауы рөлінен арылып, индустриялық елдерге, ал
дамыған елдер инновациялық, постиндустриялық елдерге ... ... ... ... рөлі ... олар 62 млн.
адам жұмыс істеп, жыл ... 4 ... ... ... өнім ... ... ... 40 пайызын шығаратын 77 мың туындатушы компанияны, ... ... ... ... 2000 жылы 100 ең ірі ... 51 орынды трансұлттық корпорациялар алса, 49 орын ... ... ... ... ... кезеңінде трансұлттық
корпорациялар үшін өндірістік операцияларды, интеллектуалдық күш-қуат пен
негізгі ... ... ... ... көшіру тән болып отыр.
Қазақстанда шетелдік капиталдың ... ... қоса ... 7 мыңнан астам кәсіпорын жұмыс істейді. Бұлар
– “Шеврон”, Аджип, Миттал Стил, “Лукойл”, “LG”, “Филип Моррис”, ... ... ... ... ... ... саны 357 ... асты.
Өндірген өнімдерінің көлемі 2004 жылы 18,4 млрд. доллар болған.
Әлемдік ... ... ... ... ... Бұл
тұрғыда қызмет көрсету саласы алда келеді. Дамыған елдерде 70-80 ... ... оның ... ... ... Іскерлік қызмет көрсету секторы өсіп
келеді. 2010 жылға қарай іскерлік қызмет ... ... ... жиынтық көлемі 110 млрд. долларды құрайды. Үндістан осы көлемнің
жартысынан астамын қамтамасыз ... ... ... ... 100 млрд. долларға дейін өседі.
Дамыған елдердегі ауыл ... ... ... 3,8 ... (АҚШ-та – 1,8%), өнеркәсіптің үлесі 26 пайызды құрайды. Қазақстанда
ауыл шаруашылығының үлесі – 8,3%, ... – 30,7%. ... бұл ... дамушы елдерде шикізат көздеріне жақындай ... ауыл ... ... 24,9% ... ... ол – ... ... және өндіруші өнеркәсіптегі басқа өнімдердің әлемдік
саудадағы үлес салмағы 16 ... ... ... ауыл ... ... дейін төмендеген.
Әлемдік саудада жаңа, жоғары технологиялардың, ғылымды көп ... ... ... өсіп келеді. ... жаңа ... ... ... айналды. Бұл индустрия
жаһандық сипатқа ... 2006 жылы ... ... сату 2,6 ... ... ... байланыс қызметі 1 трлн. еуроға ... ... ... ... ... бұйымдар мен киімдердің сауда көлемінен
асып түседі. АКТ-ның халықаралық саудасы 2003 жылы 933 ... ... АКТ ... ... мен ... ... ... даму ұйымы (ЭЫДҰ) елдерінде 2002 жылы 614 млрд. доллардан асып түсті.
2005 жылы сатылған ұялы телефондар саны 836 млн. дана ... ... ... ... саны 2 ... ... артық болды. Бұл Жер
шарының әрбір үшінші тұрғыны деген сөз. 2006 жылы бұл ... сату ... ... ... ұялы байланыс қызметі 573 млрд. доллар болған. 2009
жылы ұялы ... ... ... 1086 млн. ... соның ішінде
үшінші кезең шығарылымы 615 млн. бірлігіне жетеді деп күтіліп отыр. Ал
телефондарды сату 121 ... ... ... Осы ... бойынша әлемдік
сауданың 50,2 пайызы “Nokіa” мен ... ... ... ұялы ... ... саны 8,4 млн. ... ... елдің әрбір екінші тұрғыны ... ие. Бұл ... ... ... кейінгі үшінші көрсеткіш.
Дербес компьютерлерді сату 2006 жылы 234,5 млн. ... ... ... ... жалпы саны 1 млрд. данаға жетті. 2007 жылы дербес
компьютерлерді сату 254 млн. ... ... ... ... 232 млрд. долларды
құрамақ. Әсіресе, портативтік компьютерлерді сату жедел өсуде, олардың
көлемі ... ... 31,4 ... ... ... ... ... мен бағдарламалық
қамтамасыз етуді сату 2,4 млрд. ... 37,7 ... ... ... 15,7 ... 2006 жылы ... 1,05 млн. ... компьютер болған, мұның өзі
жалпы ... ... 2,3 есе аз. Осы ... ... ... бұл ... 2-3 жылда еңсерілмек.
Жартылай өткізгіш аспаптарды (ЖА) әлемдік сатудың жиынтығы 2006 жылы
254,7 млрд. долларға бағаланған. ... ... үшін бұл ... беру 2005 ... 58 ... ... 2010 жылғы 84 млрд. долларға
дейін ... деп ... ... құрамалар рыногының жедел өсу
үстіндегі сегменттері қатарында 2006 жылы 40,2 млрд. долларды құраған есте
сақтау ... 38,2 ... ... ... жалғастыру желілерін айтуға
болады.
Интернетті пайдаланушылар саны 1 ... ... асып ... ... Жапония алда келеді. Америкалық Интернет-экономикада ... ... ... ... ... ... ... өскен:
“Mіcrosoft” – 37,8 млрд. долларға дейін, “Іntel” – 12,6 млрд., “Dell” – 9
млрд., ... – 8,7 ... ... ... ... мәліметтер бойынша, Интернетті 600 мыңнан
астам адам пайдаланады. Бұл әлемдік деңгейден 4 есе аз. ... Unіon ... ... Қазақстан әр жүз адамға
шаққанда пайдаланушылар саны ... ... 147-ші ... Бұл ... 2,7 есе, ... 2 есе аз. Ал ... ... саны жөнінен Қазақстан 87-ші орында.
Орнатылған смартфондар саны 2003 жылғы 7,4 млн. данадан 2006 жылғы
69,5 млн. данаға ... ... ... саны 2011 жылы 190 млн. ... Оптоэлектрондық құрамдастарды (жарық диодтары, лазерлер, оптрондар
және басқалар) сату 2006 жылғы 16,5 млрд. доллардан 2010 ... 31,8 ... ... ... деп ... ... (радиолокиация жолымен
нысандарды біріздендіру және мәліметтерді өңдеу технологиясы) әлемдік
рыногының көлемі 2004 ... 1,5 ... ... 2010 жылы 22 ... ... деп ... Шыны ... жеткізіп беру 2005 жылы 68 ... ... ... мен лазерлік жүйелерді сату 2004 жылы 60 ... асып ... ... ... ... ... телефондық банкинг, интернет
дүкендер) жоғары қарқынмен дамып отыр. Әлемде электронды коммерция көлемі
1999 жылғы 98,4 ... ... 2004 ... 6800 ... долларға дейін өсті.
150 миллионнан астам америкалық, 100 миллионнан астам ... ... ... АҚШ-та ғана бұл бизнеске 820 мың компания тартылған.
Қазіргі кезде 1,3 ... ... ... ... ... Олар ... жыл ... әлемдік айналым 3 трлн. доллардан асып
жығылады. ... ... 20 ... ... ... ... Жарты миллионға жуық банк бөлімшелері сол
карточкалар бойынша операциялар жүргізеді, 43 елде 700 ... ... ... ... 2005 жылы ... карточкалардың әлемдік
рыногында “Vіsa” үлесі 49,6 пайыз, “MasterCard” үлесі 23,9 ... ... 14,3 ... ... ... ... 4 миллионнан астам адам пайдаланады. 20
банкі карттар шығарады. 2006 жылы 2,3 мың ... 10,7 мың ... ... ... 30-ға жуық ... ... ... пайдалану арқылы жасалған операциялардың жалпы көлемі 2003 жылғы
396,1 млрд. теңгеден 2006 ... 1428 ... ... ... ... Өсу ... әлемдік деңгейден жоғары.
Ғарыштық экономика дамып келеді. “Galіleo” жүйесінің навигациялық
қызмет көрсету рыногы болжам бойынша 2020 ... ... 250 ... ... оның табыстары бұл жүйені құруға кеткен шығындардан 5 есе артық
болады. Спутниктік операторлардың айналымы 86,8 ... ... ... ... ... ... жасалып қабылданған және іске асырылуда.
Маманданған ұйымдар ... ... ... ... ... ... ... ашылды. Таяудағы болашақта қашықтықтан оқытуды, спутниктік
навигациялық жүйені және байланысты жаңаша пайдалану ... ... ... ғарыштан жерді және оның атмосферасын зондтау қызметін пайдалану мүмкін
болады. Бұл міндеттерді шешуге ... ... ... ... Азық-түлікпен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... (ГМ) өнімдер өндіруге зор мән
берілуде. ... ... ... ... ... 44,2 ... 90 млн. гектарға дейін ұлғайған. Мәселен, соя бұршақтары 54,4
млн. гектарға, жүгері – 21,2 млн, ... – 9,8 млн., рапс – 4,6 ... ... АҚШ-та ГМ-өнімге – 5,8 млн., Қытайда 3,3 млн. га
жер бөлінген.
Қазақстанда ... ... ... құрылып, АҚШ, Франция,
Жапония және Ресейдегі ... ... ... ... іске ... бағасының жоғарылығы, оны өндіруді ... ... ... мен ... ... ... өндірісін ынталандырып отыр. АҚШ-та
этанол шығару жөніндегі 100 кәсіпорын жұмыс істейді. Бразилияда 2005-2006
жылдары 17 ... литр өнім ... Осы ... 177,9 млн. ... тростник
пайдаланылған. Бұл ел енді 5 жылдан кейін әлемдік рынокқа 5-тен 10 ... ... ... ... деп ... ... Осы бағдарламаларға тартылған
инвестициялар 3-тен 6 млрд. долларға дейінгі қаржыны құрайды. ... ... 2010 жылы ... ... ... ... 57 млрд. литр
этил спирті ... ... ... ... 2005 ... 1 млн. ... 2009 жылы ... тоннаға дейін, биодизелдік жанармай тиісінше 4 млн. тоннадан 11 млн.
тоннаға ... ... ЕО ... ... ... ... қосу ... 2010 жылы 5,75%-ға, 2015 жылы – 8, 2020 жылы ... ... ... ... ... ... агенттігінің есептеулері
бойынша 2020 жылға қарай әлемде биоотын шығару кем дегенде төрт есе артып,
120 млрд. литрге жетпек. Фин ... ... ... 20-30 ... биоотын адамзат үшін энергияның баламасыз көзіне айналады.
Солтүстік Қазақстан облысында 2006 жылы аса ірі “Биохим” зауыты іске
қосылды, ол жылына 57 млн. литр ... ... ... Даму ... ... ... ... бірқатар жаңа кәсіпорындар салу ... ... ... автомобильдер шығару ұлғайып келеді.
2005 жылы “Тойота” “Prіus” моделінің 350 мың дана көлігін сатса, 2010 ... оның ... 1 млн. ... ... ... Отын ... бар
автомобильдер әзірлеу жеделдей түсуде. Әлемде осындай 100 ... ... ... ... ... сутегін құюдың 100-ге жуық стансасы бар.
2010 жылға қарай АҚШ-тың Калифорния штатында осындай ... ... ... ... ... ... елдің 100 қаласында 11,7 мың
станса ашып, АҚШ халқының 70-90%-ын сутегімен қамтамасыз ету ... 12 ... ... инвестицияламақ.
Баламалы энергетика қауырт дамуда. ХЭА-ға мүше 26 елде ... күн ... ... ... 2004 ... басында 2,4 ГВт-ға
жетті. Кремний негізіндегі күн батареяларының әлемдік өндірісі 2005 жылы
1,1 ГВт-ны ... ... үшін ... 2006 жылы 71,7 ГВт ... шығарылғанын айтуға болады). Алдағы бесжылдықта жыл сайынғы 25%
өсім күтіліп отыр. Болжам бойынша 2010 жылы жартылай ... ... ... ... 63 мың ... ... ... Кремний пластиналарды
әлемдік жөнелту 4,4 млн. шаршы метрді ... 2005 жылы ... сату ... ... ... “Tokuyma” фирмасы – 336 ... ... ... – 85 ... ... ... – 83 млрд. иена.
Қазақстанда техникалық кремний шығару жөнінде Талдықорғанда,
Павлодарда, Қарағандыда бірқатар ... ... Күн ... қондырғылары тәжірибелік-өнеркәсіптік сынақтан өтті.
Бүгінде әлемде 1,2 мың нанотехнологиялық компаниялар жұмыс істейді, олардың
жартысы АҚШ-тың үлесіне тиеді. Осы ... жыл ... 4,7 ... доллар
бөлінеді. Венчурлық капитал 1 млрд. доллар инвестициялайды. 2004 ... ... құны 13 ... доллар тауарларда қолданылған. 2015
жылы мұндай ... құны 292 ... ... ... деп күтілуде.
Қазақстанда Физикалық-техникалық институтта академик Б.Мұқашевтың
жетекшілігімен нанокеуек кремний, нанопленкалар ... ... ... ... Жану проблемасы институтында Р.Мансұрова атындағы
нанокөміртегі материалдары зертханасы жұмыс істейді. 2006 ... ... ... ... ... таяудағы он жылдыққа арналған стратегиялық
міндеттерінде табиғи ... қоры мен ... ... ... ... ... дәстүрлі
артыкшылығын барынша пайдалану қажеттігі көрсетілген. Қазақстан олардың
кейбірінің абсолюттік қоры бойынша да, сондай-ақ ... ... ... басына шаққандағы өндіру бойынша да ... ... ... ... ... ... ... ванадий
рудаларының қоры ...... ... ... құрамында хром
бар рудалар қоры бойынша — екінші (23 пайыз), марганец рудаларының
коры ... ... орын ... ... ... ... ... — 25 пайызы, қорғасынның — 19, мырыштың — 13, мыс пен
темірдің 10 пайызы ... ... ... ... ... дамуын калпына келтіріп, нығайта, руда өңдеу мен металл
балқыту  ... ... ... ... дамуын қамтамасыз
ете отырып, әлемдік минералдық-шикізаттық кешендегі өзінің күшті
позициясын сақтауға қабілетті және ... етуі ... ... ... ... ... көзқарас келеңсіз емес екенін
атап өткен жөн. Аса ірі 200 ... ... 90-ы ... жатады, олардың үлесіне рейтингке барлық қатысушылар
өткізген өнімнің ... ... 80 ... ... ... ... ... өндірушілер көшбасшыларының қатарына АҚШ, Австралия, ОАР,
Канада, Қытай және Ресей секілді ... ірі ... ... атап көрсеткеніндей, ... ... ... ... немесе оның үкіметінің білікті ... де ... ... ... шикізаттық елдерде ... ... ... ... интенсивтендіру және өз табиғи
ресурстарын ... ... қол ... ... ... ... бірқатар жетекші минералдық-шикізаттық
мемлекеттердің тәжірибесі осы әлеуеттің ІЖӨ өндіру көлеміне елеулі
ықпалын дәлелдейді.
       Қазақстанда минералдық-шикізаттық кешен әлемдік ... ... ... бейімделді және бұл ... ... ... ... ... экспорттың рейтингінде шикізаттар
мен жартылай ... ... ... ... де ... ... ауытқушылығы сатылу сомасына ықпал ететін
әлемдік конъюнктураға қарамастан, бұл рынок айтарлықтай ... ... ... ... пен экспорт құрылымын ... ... ізгі ... ... ... ... әлемдік минералдық-шикізаттық рыноктағы ұстанымын жоғалтпау
керектігі түсінікті.
Шетелдік ... ... ... қатысуына үлкен үміт артылды. Кей жағдайда олар
ақталды да, мұның өзі ... ... ... ... ... ... Солай болса-дағы экспортқа бағдарланған
және ішкі ... ... ... ... ... өзара байланысты дамуын қамтамасыз ету қажет.
       Қазақстанның экономикалық саясаты жаһандану процесінің
талаптарына ... ... ... экономикалық қызмет пен ... ... ... ... ... қолдау
саясатын жүргізу қажеттігінің  арасында болып, айтарлықтай ... ... Егер де ... ... ... ... ... жеткізіп, мұның өзі басқа салалар үшін ... ... ... ... және ... салалардың үлесі
айтарлықтай ... ... ... жөне ... ... жөнінде елеулі күш-
жігер қажет.
       Ел экономикасындағы өзгерген жағдай (экономикалық өсу, қорлану
мен жинақталудың ... ... ... ... ... ... елеулі түрде өзекті етіп отыр. Көп
елдердің экономика, әсіресе өнеркәсіп құрылымын жетілдіруге ... аз тап ... ... ... ... ... ... жерге
кіріккіш қана емес, сонымен ... ... да ... ... ... сан ... ... бар аса ірі трансұлттық
корпорациялар өрши түскен бәсекелестікке шыдас бермей, күйреп түсуде.
        Жаңа өсу аймақтарының пайда ... ... ... ... ... ... ... бәсекенің жаңа орамдары ... ... ... ... та ... ... қана ... сонымен бірге
ауыртпалықсыз болмаса да, жаңа технологияларды жедел ендіру, ... ... өсуі мен жаңа ... ... ... ... ... жатыр. Сайып келгенде, сапалы және ... ... ... ... ... тұтынушы ұтыста болады.
       Жаңа экономика кең тұрғыда — бұл жоғары технологиялар, ғылымды
көп қажет ететін, барлық ... мен ... ... ... ... және ... экономикадан
интеллектуалдық ресурстарға, ғылымды көп қажет ететін және
ақпараттық технологияларға негізделген ... ... ... көшу ... ... ... ... үрдістерінің біріне
айналды.
       Дамыған елдерде тауар өндіруші экономикадан білім өндіру мен
қолдануға негізделген экономикаға ... ... ... ... жаңа ... жаңа ... жабдықтардың үлесіне ІЖӨ өсімінің 70-85 пайызына дейін
келеді. Ғылымды көп ... ... ... ... ... ... 2
триллион 300 миллиард долларды құрайды (АҚШ үлесі — 39, ...... — 16 ... ... ... жеті ел 50 макротехнологияның
46-сына ие болып, жаңа технологиялар рыногының 80 пайызын ұстап отыр.
       АҚШ жыл ... ... көп ... ... ... 700 ... жуық доллар, Германия — 530, Жапония — ... ... ... ... ... үшін ... ... жеңістің басты факторы инновациялар және тұтастай білім
болып отыр.
       Бірқатар дамушы елдердің тәжірибесі, қатал ... жаңа ... ... ... даму үстіндегі
әлемдік шаруашылықтан өз орнын таба алатынын дәлелдейді. Алғашқы
толқындағы ... ... ... ... ... және ... ... да (Индонезия, Малайзия, Тайланд және ... ... ... өз өсуінің көрсеткіштері бойынша ... ... озып ... ... ... экономикаға интеграциялану үлгісін
Үндістан танытып отыр, оның өнеркәсібінде 280 мыңнан астам адам ... 2000 жылы ... ... ... түскен
табыс 4 миллиард доллардан асса, 2008 жылға қарай ол 50 ... өсуі ... ... ... Қазақстан да осынау тым
тығыз экономикалық дүниеде өз ... ... ... Оны ерікті түрде және
"ұрыссыз" ешкімнің бере қоймасы анық.
       Республиканың өзара қатынастардың соны ... ... ... ... жене ... ... Егер оның шикізат
рыногына қатысуы құрметтеліп, дамыған елдерге ... ... ... ... өнім ... ... алымнан тұратын кедергілер
сакталып, дамыған инфрақұрылымы бар, соның ішінде жаңа өнімді
зерттеу, ... ... және ... ... ... ... ... етуде.
       Қазақстанға өзінің жаңа индустриялық-инновациялык бағдарламасын
іске асыруға барынша байыптылықпен және ... ... ... ... Ең ... ... мұқият талдаудан кейін
бәсекелестігі жоғары өндіріс ... ... ... - ... инженерлік, өндірістік әлеуетті, жинақталған
елеулі қаржы ресурстарын біріктіру керек.
       Ел ... ... ... басымдықтарына, әсіресе
барынша нақты да қол жетімді басымдықтарға ие болуы тиіс.
Қазақстанда жаңа экономика категориясына ... ... бар. Бұл ... ... уран өнеркәсібі.
       Республика бүкіл әлемде мойындалған бірқатар бірегей
технологияларға ие болып отыр. Бұл ... әлі де ... ... отырғанын Қытайдың Қазақстаннан сульфидтік қорғасын
концентраттарын қайта ... ... ... ... алу ниеті
дәлелдейді. Бұл технологияға 14 елден патент алынып, ... ... ... ... ... ... материалдарды игеруде "Қазатомпром" кәсіпорындары
көшбасшы болып отыр, ... жаңа және аса жаңа ... ... уранның ұнтағы, уран таблеткалары, ... ... қола ... ... ... және ... жер ... сілтісіздендіру жөніндегі жаңа
технологияларды қолдану оны өндіруді 3 700 ... ... ... ... әлемдік уран рейтингінде 3-орынды қамтамасыз етуге мүмкіндік
берді.
       Қазақстанда жоғары сапалы болат пен арнаулы ... ... ... ... - ... ... ... бола алады. Талдау көрсеткеніндей, жаңа материалдардың
пайда ... ... ... ... ... жоғары, тот
баспайтын, подшипниктік, қоспалы және басқа барлық түрлерін тұтыну
артып, ... ... ... ... жаңа ... ... ... кей кездері туындайтын қиындыққа қарамастан,
болат рыногы тарылған емес.
       Болат пен ... ... ... ... де дамитын
болады. Оларды өндіру үшін барлық компоненттерге ие ... ... осы ... ... ... ... ... бірақ
әзірше басқа елдер үшін жеткізіп беруші ғана болып отыр. Мұқият есептеу
жағдайында байыпты ресурстық, ... ... ... ... бар республика әлемдік болат рейтингінде әлдеқайда лайықты
орын алып, 10-15 ... ... ... ... ... ренийдің, цирконийдің,
молибденнің, кобальттің, ванадийдің, ... ... ... қорытпалар шығаруды ұлғайту мүмкіндігі бар. Тұтастай алғанда
металлургияның дамуы, ... ... ... сапалы болаттар мен
олардан жасалған бұйымдар өндірісі 13-14 миллиардтан астам доллар келтіре
алады.
       Басқа жобалардан ... осы ... ... ... істеп
түрған кәсіпорындарға, қолда бар ... ... ... және жаңа ... ... қорына арқа сүйейді.
       Жаһандану, әлемдік экономиканың ... ... ... ... ... өз ... табу өте
маңызды. Егер шикізат ... жөне ... ... ... ... бойынша бәсекелесі болмаса, жоғары деңгейде
өңделген өнімге байланысты жағдай мүлдем ... ... ... ... ... ... тәжірибесі табанды күш - жігер болса,
әлемдік рынокта өз ... ... ... ... болса-дағы, жоғары ... ... ... ұйымдастыру жөніндегі ... ... ... тап ... ... ... дайындық жасалмаса, сәтсіздік
болуы мүмкін, соның ішінде отандық ... ... де ... ... ... оқу орындары мен ҒЗИ-лерінде өнімнің
тұтынушылық ... ... ... ... қабілетті
талдамалар мен технологиялар бар. ... ... ... ... ... жарып өту стратегиясын талдап жасай отырып,
Қазақстан өзінің көзге айқын ... ... ... жаңа ... оның әлемдік шаруашылыққа
қайта интеграциялану жөніндегі белсенді ... ... ... да арқа сүйеуі қажет.
       Елдің ... ... ... ... ... дамуы индустриялық-инновациялық
стратегия міндеттерін шешу үшін ... ... ... ... ... ... жөніндегі компания,
Даму банкі сияқты дамудың жаңа институттары осы факторлардың іс-әрекетін
әлдеқайда мұқият ескеріп, ... ... ... керек.
       Жетекші шикізат елдерінің ... ... ... салудың артықша тиімділігінің көзге түсер ақиқатын
қуаттап берді. Канаданың минералдық өнеркәсібі жалпы өнімінің көлемін 1
долларға ұлғайтқанда, ... ... ... ... есепке алғанда, орташа есеппен 9,3 ... ... ... ... минералдық өнеркәсіпте жұмыс істейтін адамдар санын 2
мыңға көбейту ... ... ... жүз есе ... ... ... өзі көп ретте ... ол ... ... болып
табылатын және оны айтарлықтай тиімді пайдаланып отырған салаларда 4
жөне 5 бөліністер елеулі дамығандығымен байланысты.
       Инновациялық ... ... ... экономика немесе ақпараттық дәуір экономикасы секілді ұғымның
нақты, катаң мәніндегі жаңа экономика процестердің интенсивті дамуы ... ... ... ... ... ... енгізу көлемі мен
қарқыны және олардың экономикаға ықпал ету аукымы өте елеулі болып отыр.
       Нақ ақпараттық ... жаңа ... ... ... ... ... бере отырып, оның ... ... ... ... ... болды. Әсіресе
электрондық сауда-саттықтың өсу қарқыны айқьш сезіледі. Мысалы, соңғы
жылдары БСҰ-ға мүше елдерде оның ... жыл ... бес ... ұлғайып,
327 миллиард доллардан асып түсті.
       Соңғы 10 ... ... көп ... ... ... ... ... долларды құрағанына қарамастан, бұл салаға инвестициялар көлемі
артуда. Осы ... жете ... ... салдарға соқтыруы
мүмкін. Мәселен, Жапония 1990-шы жылдары ақпараттық технологияларда
артта қалғандықтан әлемдік экономикалық ... ... Әу ... үлкен табыстарға байланысты нағыз шулыған
туғызған бүл бизнес енді ... ... ... ... ... Үкіметтің" негіздері ... ... ... ... ... ... ... компанияларда, ұйымдарда, оқу орындарында ішкі ... ... ... өзі көп ... ... ... тиімділігін
арттырады. Ақпараттык, технологияларды талдап-жасаумен, ... ... ... ... құрастырумен,
дайындаумен айналысатын ... ... ... ... "Аstel" және ... ... істеуде. Өңірде бірінші болып
әлемдік сауда-саттык алаңдарына шыға алатын "Тұран-Азия" әмбебап
электрондық сауда-саттық алаңы ... ... ... ... ... кадрлық қызмет көрсетуді талап
етеді. Біз мұнда да мақсатты жүмыс жүргізудеміз. Мәселен, жоғары оқу
орындарында "Ақпараттық ... ... ... ... ... оқу ... 1906 адамнан 2000/2001 оқу жылындағы
4423 ... ... ... ... және ... қамтамасыз ету"
мамандығы бойынша тиісінше 1390 адамнан 7873 адамға дейін өскен.
Республикада Алатау кентінде ... ... ... ... ... құрылуда, Бангалорда 230 көпұлтгы
компаниялар орын теуіп, қала зертханаларында 25 мың инженер жүмыс істейді.
Мұндай ... ... ... ... көзіне айнала
алады. Үндістандык, хайтектің экспортқа шығарылатын ... ... ... 50 ... ... ... айтудың өзі жеткілікті.
       Қазақстанда елді ақпараттандыру процесін жеделдету үшін құқықтық
негіз жасалды. Біртұтас ақпараттық ... ... ... ... ... ... қалыптастыру бағдарламалары
қабылданды.
2003 жылдың мамырында "Ақпараттандыру туралы", "Электрондық құжат және
электрондық қол кою ... ... ... Электрондық қол қоюдың
қабылдануы және заңнамалық тұрғыда қолданылуы ... жыл ... өсіп ... ... ... жаңа ... ашады.
       "Ғылым туралы", "Инновациялар туралы" қолданыстағы заңдармен
қатар жаңа заңнамалық кесімдер бұл салада алға ... шығу үшін ... ... атап ... ... Осы ... ... ақпараттық саясат жаңа
инновациялық-технологиялық экономиканы ... ... ... ... прогресшіл құрылымы бар экономиканы құруы керек. Бұл
процеске қатысушы барлық тараптардың жиі де ... ... ... ... ... он үш ... жүргізілген реформалар
экономиканың жедел де ... ... іске ... ... Оның ... ... елдің индустриялық-
инновациялык. дамуы болып табылады.
        Бекітілген ... даму ... ... ... ... өзіндік бірегей құжат деуге болады. Үнемі
өзгеріс үстіндегі әлемдік конъюнктура жағдайында бүл өмірлік ... ... ... ... ... ... бетпе-бет келгенін айтудың өзі ... ... ... ... ... ... ... интеграциялану, елдің ішіндегі
салааралық және өңіраралык экономикалық интеграцияның әлсіздігі,
ғылымның ... ... ... жоқтығы, менеджменттің
экономиканың жаһандану ... жөне ... ... ... бейімделу міндеттеріне сөйкес еместігі.
       Бекітілген Индустриялық-инновациялык даму стратегиясына сәйкес
2015 жылға қарай 2000 ... ... ... энергияны қажет етуі
2 есе төмендеп, ғылымды көп қажет ететін және жоғары ... ... он ... астамға өсуі тиіс. Мұның өзі ел
экономикасын реформалаудың жаңа кезеңі басталғанын ... ... ... ... ... ... ... көздейді. Алға қойылған мақсаттарға жету
үшін қаржы рыногының одан әрі ... және ... ... ... саясаттың жетілдірілуі
белгіленеді. Стандарттау саясатының шеңберінде экономика ... ... ... ... ... көшу
көзделеді.
       Стратегияның өзіндік қосылған құны бар өнім шығару мен
экспорттаудың тұрақты өсуін және ... ... әрі ... ... құруды қамтамасыз етуге бағытталуы ... ... ... табылады. Сондықтан ғылымды көп қажет ететін,
жоғары технологиялык өндіріс құруды ынталандырудың, ... ... ... және ... ... ... ... орнықтырудың аса маңызды міндеті ... ... ... бар ... ... ... ... қамтамасыз
ету керек, мұның өзі халықтың тұрмыс деңгейіне, республика дамуының
тұрақтылығына әсер ететіні сөзсіз.
       Біз ... ... ... ... бұрынғыдан
жоғары бөліністерді енгізуге және жаңа индустриялық кластерлерді
қалыптастыруға салмақ салатын, елдің ... ... ... секторларын (мұнай-газ және металлургия
секторлары) дамытуға мүмкіндік береді. Мәселен, ... ... ... және ... ... қүрылыс индустриясы мен
жеңіл ... ... ... ... ... ... ... өндеу және агроиндустриялық кластерлерді,
атап айтқанда Оңтүстік Қазақстанда мақталық және шарап жасау кластерлерін
қалыптастыру ... ... ... ... ... ... біздің күш-жігеріміз
сондай-ақ білімдерге негізделген сапалық жана экономиканы құру үшін алға
жарып шығу "нүктелерін" ... және одан әрі ... ... Қазақстан болашақта жоғары технологиялык
тауарлар және жақын жатқан, жедел өсу ... ... ... үшін ... ... бағытталган өңірдің сервистік-технологиялык
орталығына айналуы тиіс.
       Экономика дамуының сапалық жаңа ... көшу ... ... ... шаралар қажет. Жоғары дамыған қаржы секторы
инновацияларға ... ... ... ... ... нақты секторымен бірігуіне жәрдемдесіп, ынтыландыруы тиіс.
       Дамудың жасалатын қолайлы жағдайлары отандық кәсіпкерлерге
әлемдік рынокка жарып ... ... ... бер еді. ... ... компанияларға халықаралық бәсекенін
қысымына төтеп беру барған ... қиын ... ... - ... ... іске асыру, жаңа
технологияларды ендіру, кадрлар даярлау жөніндегі мақсатты ... ... ... ... іске ... ... осынау
міндеттерді орындау үшін барынша әзірленген ... алға ... ... етуге болады. Мұнда құрылған мемлекеттік даму
институттарына көп үміт ... ... ... біз
экономикамызды белсенді ету жөніндегі жобаларды қаржыландыра ... ... ... — бұл ... ... ... ... сауда және ақпараттық
қызметтер.
       Индустриялық саясатты іске асырумен бір ... біз ... ... ... бет ... ... ... қисыны ауылшаруашылық салада ... ... ... ... қабілеттілікті арттыру
қажеттігіне, ауылшаруашылық өндірісінің маркетингтік стратегияға
көшуіне, ішкі ... ... ... ... жаңа ... ... талап етті.
       Қазір сала жаңа кезеңнің ... тұр, бұл ... ... және ... ... саудасының әлемдік жүйесі
жағдайында оның тиімді дамуын қамтамасыз етуі ... Бұл ... ... ... ... ... өзекті ... ... үшін ... ...... ... ... кемсітушілігін
болдырмау және азық-түлік қауіпсіздігі мен ел аграрлық секторының тиімді
даму мүмкіндігін сақтай отырып, тауарлар мен қызметтердің ... ... қол ... ... ... жаңа ... мен ... ешені
қызметінің ерекшелігін ... ... біз ... жылдарға
арналған Мемлекеттік аграрлық азық-түлік бағдарламасын талдап-жасап,
қабылдадық.
       Осының барлығы 2007 ... ... ... ... ... ... өнімдер өндірісінің негізі қаланатынын көрсетеді,
азық-түлік қауіпсіздігі жүйесінің тұрақты тетігі дайындалды, рыноктағы
өндіріс, оны өткізу тепе-теңдігі жасақталды, экспорттың мүмкіндігі ... ... ... ... ... ...     Жалпыға ортақ қолжетімділік пен қоғамға қолайлы
маңызды ... ... ... ету ... ... пайда болған. Және қазіргі кезде ... ... ең ... ... стандарттар: күнкөріс деңгейі, еңбекақы
мен зейнетақының ең төменгі мөлшері, еңбек ... мен ... ... қызметтерді ұсынудың нормативтері және
басқалар орнықтырылды.
Елімізде ... ... ... әрі ... ... ... ... ол өзінің тиімділігін көрсетті. Бір жарым
миллионнан астам зейнеткер ... ... ... ... ... Жыл ... зейнетақы мөлшері көбейтілуде, соңғы
жылдары зейнетақы төлеудің номиналды өсімі тұтыну бағасы индексінен алда
келеді.
       Зейнетақыны индексациялаумен бірге 2003 жылы оны ... ... ... ... бірінен бастап 1 ... ... ... ... ... зейнетақы алатын
зейнеткерлердің саны үш есеге ... 0,5 ... жуық ... ... ала ... ... ... 2004 жылдың
каңтарынан төменгі зейнетақы мөлшері 5800 теңгені, ал орташа зейнетакы
мөлшері — 8335 ... ... ... ... ... ... етудің бір ғана
түрі — жинақтаушы зейнетақы жүйесі ... ... ... бір ... және 15 ... ... зейнетақы
қорларындағы 6,5 миллион азаматтың жеке ... ... ... зейнетақы жинақталған. Оның ішінде 115,7 миллиард
теңгесі инвестициялық кірістен түскен.
       "Мемлекеттік ... ... ... туралы" Заңды
жүзеге асыру нәтижесінде кедейшілік ... ... ... аз қамтылған азаматтардың қатары (2002 жылдың ... ... 2004 ... 1 ... 6,6 ... ... ... 859,8
мың адамға) азая түсуде.
       Ұлттың күші жасының келуіне немесе ... ... ... өз бетінше ... таба ... ... ... ... ... елдерінде экономиканың
артуы әлеуметтік ... ... баса ... бөлуге бастап
отыр. Осыған орай алдағы уақытта 2007 ... ... ... ... ... ... жылдары біз қаржы тұрақтылығын, ... ... ... ... үш ...... ... және жұмысшы арасындағы әлеуметтік жауапкершілікті бөлу
міндетін құруға тиіспіз. Бұл әлеуметтік қорғау жүйесі ... әлем ... ... орта ... ... ... ... жөнінде айтатын
болсақ, ол бірінші кезекте казақстандыктардың білім беру және кәсіптік
деңгейін сапалық тұрғыдан ... ... ... ... ... қабілетті экономика үлгісін тандадық және елімізді
индустриялық-инновациялық ... ... ... Бұл ... ... Өсіп келе ... ұрпақка әлемдік стандарттарға
сай ... ... ... ... ... сонымен қатар қазіргі
мамандардың біліктілік деңгейін көтеруді де ұмытпауға тиіспіз.
     Бұған қоса мен ... ... ірі ... ... бөліп, олардың ... ... ... ... ... басқаруына беруді
тапсырдым. Егер осы холдингке кіретін ұлттық компаниялар мемлекеттік акция
пакеттерінің бір бөлігін қор ... ... ... ... еді ... Бұл ... ... зейнетақылық, инвестициялық қорлар
мен брокерлік компаниялар сатып ала алар еді. Яғни, институттық, сондай-ак
жеке инвесторлар олардың акционерлері бола алар еді.
     ... ... ... биік ... ... қағаздары айналымға түсіп, біздің ұлттық
компаниялардың ... ... ... тәуелсіз
директорлар институты пайда болады, ал бұл корпоративтік басқарудың
сапасын ... ... ... ... банктеріміз өз каржыларын көршілес елдердің
рыногына салуда, зейнетақы қорлары шетелдік құнды ... ... қол ... енді олар алыс ... ... инвестиция салуға рұқсат беруді сұрауда.
     Зейнетақы ... ... ... ... да ... ... ... алуға шешім қабылдағанда жауапкершілік
өздеріне жүктелетінін ұмытпаулары керек.
       Сондықтан тек ... ғана ... ... ... да ... ... ... қатайта түсуге тиіс. Оған қоса
зейнетақы активтерін инвестициялау жөнінде ... ... ... ... қамтамасыз етуі керек.
       Сонымен қатар, ... ... мен ... ... ... ... жөн. ... жалпы сомасы 2,8
миллиард теңгенің несиесін берген 157 ... ... ... ... ... ... басты қатысушылардың бірі Шағын көсіпкерлікті қолдау қоры
болып табылады.
       Несие қызметін дамытудың ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ шағын
несиеге ... ... ... жүйесін қалыптастыру кажет деп
білемін.
       Біз еліміздің әлеуметтік секторын реформалау барысында кез келген
ұлтты ұлт етіп ... ... ең ... — оның мәдениеті мен
төлтумалығын да естен ... ... да ... ... ... ... Ол біздің
тарихи жадымыз, мәдениетіміз бен руханиятымыз жалпыұлттық ... ... ... ... ... ... ... және мемлекеттік сананы калыптастыруда қоғамның
одан әрі ... ... және ... теңестіруінің
құрамдас тетіктері болуына бағытталған. Жалпы дүниетанымдық тұрғыдан
қайта қарауға орай бағыт-бағдарлардың біршама айырылып ... ... ... ... тән ... ... қайтадан ие бола бастағаны қуантады.
Іргелі ғылыми, ... ... ... ... да ... қажет ететін осындай ауқымды мемлекеттік
бағдарламадан жедел нәтиже ... ... жоқ. Біз оны ... оны ... ... тек ... ... ғана шектемейміз.
Бүл ұлттық мәдениетті жаңғырту және оны ... ... ... ... ... басы ғана. Өйткені
ұлттық мәдени ... бәрі ... ... қазынаның бөлшегі болып
табылады.
       Қазақстан өзінің ұзақ ... және орта ... ... ... ... ... нақты іс-әрекет жоспары бар,
оны жүзеге асыру үшін көп және ... ... ... қана ... ... ... ынтымағын, тұрақтылық пен тыныштықты сақтай білуіміз
керек. Қазақстан өз азаматтары үшін ... ... ... ... ... ... келе ... елдер қатарына шын мәнінде кіреді
және әлемдік қоғамдастыққа тең құқықты ... ... ... ... ... ... механизмдерін жетілдіру бағыттары
Экономиканың сапасын көтеру механизмдерін жетілдіру, ол жоғарыда айтып
кеткен салық салу механизмін, несиелендіру механизмін және тағы да ... ... ... ... Енді сол механизмдерді қалай
жетілдіру жолдарына келсек. Салардың бірі салық салу механизмін ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді, себебі олардың негізгі ... ... мен ... ... ... ... ... Тиімді экономикалық
қоғамды алу үшін мемлекетпен жүргізілетін ... ... ... ... ... ... Салық төлеушілер жүргізіліп жатқан
салық саясатының салыстырмалы өзгеріссіз болуына және ұзақ уақыт ... ... ... сенімді болулары қажет. Бұл ... ... ... ... ... бағалауға және
республиканың экономикасында нақты бағдарлауына мүмкіндік береді. ... ... бас ... ... салық заңдылығының жағдайларында
көрінеді. Шын мәнінде, заңдылық актілер салық төлеушілерде ... ... ... керек. Елдегі қоғамдық пікір, өтемақылар мен
рұқсаттардың ... ... ... ... өз ... емес ... органдарының алдында міндеттемелерді өз уақытысында және әділ
орындауға ... аз ... ... ... Мұндай жағдайда тәртіпті
орнату тек қылмыс заңдылығының тәсілдерін қолдана отырып, ... ... ... ... болады.
Бақылау жұмысын жетілдірту тексерушілердің штатын ... ... ... өнімділігін өсірту, салық бақылауларын жүргізілуін кеңейту,
салық тексерісі үшін салық төлеушілерді таңдау аумағында іске асыру, ... бас ... ... анықтау мақсатымен және алдын-алу қызметі
ретінде бақылау жұмысын тексеру тәжірибеге ... жолы ... ... Тексерушілердің штатын ұлғайтуға техникалық прогресс әсер ... есеп және ... ... ... байланысты қызметкерлердің
қажеттіліктерін қысқартуға ... ... ... ... ... өсіртуге ықпалын тигізеді. Алдын-алу
жұмысының мақсаты ретінде салық тәртібін сақтауға өз үлесін тигізу, салық
заңдылығын ... үшін ... ... ... ... ... ... тәртібін сақтау деңгейін көтеруде үлкен рөлі бар. Бұл үшін
салық тексерістерімен ... ... ету ... ... ... және ... төлемдерін өз уақытысында аударуды тез анықтау үшін
жедел тексерістерді қолдану ... ... ... олардың нәтижелері
бойынша қарама-қайшылықтарға әкелмейді, себебі ... ... ... ... ... және ... ... тексеріс кезінде акт құралмайды. ... ... ... ... ... өтініштер мен арыздардың көп
түсулері байқалады. Ірі ... ... ... ... олардың
көлеміне, бақылау әдістеріне бағытталуы керек, олар салықтың түсуіне әсер
ету керек және салықты аудару, ірі ... ... ... ... бар ... тексеру үшін қолданылуы мүмкін қажетті
ақпаратты алу керек.
Біздің ойымызша, Қазақстан ... ... салу ... ... ... келесілерді жатқызамыз:
- салық салу жүйесі оның соңғы және жақсы нұсқасын жасау үшін ... ... ... ... ... ... орнатылған
механизмін жсау үшін әрдайым жетілдірілуі қажет;
- салық салу жүйесі жеткілікті деңгейде әртүрлі деңгейдегі бюджеттердің
шығындарын қажетті ... ... ... ету ... ... салу ... өте ... және түсінікті болуы керек, ол
экономика агенттерінің мүдделеріне қарсы болмауы ... яғни егер ... ... ... ... ... ... онда бұл шешім салықты
енгізгенде өзгермеуі керек;
- салық салу ... ... ... ... ... жол ... ... салық салу жүйесінде меншіктің формасына, қызмет түріне және пайданы
алу көзіне байланыссыз салықты алудың ... ... ... ... ... салу ... ... төлеудің жалпы қабылданған және
жәрдемелік режимдер үнемді түрде үйлестірулері қажет;
- салық салу жүйесі мүмкіндігінше төлеушілердің әртүрлі ... ... ... ... ... бөлудегі әлеуметтік әділдікті
қамтамасыз ету керек, бірақ ол оның ... және жеке ... ... ... ... ... зиян ... керек;
- салықтар экономикалық жөнділікті ескерумен орнатылуы ... ... және ... ... ... алудың салықтық шекті білдіреді.
Салықты төлету саласында мүлікті шектеу, кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... кезектегі салық төлемдерін
төлету тәртібін сақтамаған үшін салық төлеушілердің міндеттемелерін және
жауапкершілігін қарастыру бойынша заңды ... ... ... ... ... заңды айыптық санкциялар салық ... ... ... ... ... ... ... салық бақылауының тиімділігін көтеруге ... шешу әсер ету ... ... ... ... мен ... төлеушілердің арасындағы
қатынастарды реттейтін заң жобаларын және басқа да нормативтік ... ... және ... ... ... ... ... актті қабылдаған соң салық бақылауын іске асыру бойынша
әдістемелік материалдарды жасау мерзімдерін азайту қажет.
2. Салық қызметінің орталықтандыру, бірлік және ... ... ... тек ... ... процесінің дұрыс инфрақұрылымын ... ... ... ... салық қызметінің жүйесінде салық органдарының ... және ... ... бойынша регламент жоқ.
4. Салық төлеуден массалық бас тарту, объективті және субъективті
себептерімен салық органдары ... ... ... ... ... да жағдайлар салық органдарының ақпаратпен алмасатын ... ... ... ... ... кезде бұл процесті реттейтін құқықтық ... жоқ. ... ... органдарының билік, басқару, құқық қорғау органдарымен және
банк жүйесімен ақпараттық, жүйе аралық өзара әсерлесулерінің ... ... ... ... өте өзекті болып жатыр. Жергілікті бюджеттердің ... ... ... Салықтар бойынша өкілетті жергілікті және атқарушы органдарының
құқықтарын кеңейту.
2. Бюджет аралық қатынастарды реттеудің ... ... ... ... ... ... және ... бөлу.
4. Жергілікті деңгейде шеттен алып қолдану механизмі. Бюджеттің табыс
бөлігін орындау және жиналатын салық төлемдерінің ... ... ... ... шешу ... ... потенциалын санды түрде бағалау
проблемасын білуді және ... ... ... Бұл түсінік ресей ғалымдарының
еңбектерінде әртүрлі берілген. Берілген себеп келесі негізгі себептер
бойынша ... ... ... ... аймақта бюджеттік жоспарлаудың сапалы ... ... ... ... әкімгершілікті жақсарту үшін потенциал ашады;
Салық потенциалын анықтау ... нені ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштерді және бұл
мәліметтер негізінде есептерді ... ... ... ... ... ... бойынша технология келесідей көрінеді:
- біріншіден, шын статистикалық жан-жақты ... ... ... ... салу ... ... алу ... салық
қызметінің басқа мемлекеттік ұйымдармен өзара әсерлесуі;
- үшіншіден, тасымалдауға, келісімдерді даярлауға және мүліктенуге,
қызметтерді, ... іске ... ... ... ... мен
мекемелерден ақпараттарды жинау;
- төртіншіден, алынған көрсеткіштер мен ... ... ... ... ... ... және салықтық потенциалын есептеуді
іске асыру. ... ... ... ... ... терминдерді
түсіндірейік.
Қаржылық потенциал – кең түсінік, бұл аймақтың барлық ... ... Оған ... ... ... ... активтер құнының нарықтық бағасы бар олардың
қаржылық потенциалы;
- халықтың үй шаруашылықтарындағы мүліктерінің ... ... ... ... ... ... ... бойынша бағаланылатын
халықтың қаржылық потенциалы;
- ... ... ... ... ... ... қаржылық ұзақмерзімдік активтердің, сондай-ақ жер-су және
табиғи ресурстардың құндылықтарының нарықтық бағасы бойынша бағаланылады.
Салықтық потенциал — бұл ... ... ... ... ... ... жиынтығы ретінде көрінетін қаржылық потенциалдың бөлігі.
Жаңа проблема практикалық заттарды санды түрде өңдеуді талап етеді,
олар ... ... ... ... ... теориялық түрде
жасалынған әдістемесін кейінірек жасауға ... ... ... ... үшін салық салуды жетілдірту және жақсарту бойынша
ұсынылатын әдістер келесілер болып табылады:
- бақылау-экономикалық жұмысты ... ... ... ... мекемелер мен ұйымдармен өзара әсерлесу;
- мобильдік топтар ... ... ... ... құру және ... көлік құралдарының, мүліктердің және егіс егілетін аудандардың толық
құрал-жабдықпен қамтамасыз етулері.
Бақылау-экономикалық жұмыстың жақсаруы ... ... ... жерлерді алдын-ала анықтау жолымен ... ... ... ... ... есептеу бюджеттің табыстық бөлігін болжам
бойынша толтырудың негізгі әдістерінің бірі болып табылады. Тексерістерді
таңдамалық сипат бойынша ... ... ... ... ... төмен, бірақ қажетті айналымдары бар жерге қажетті болады.
Камералық талдауды ... ... ... ... ... ... сырттан алынған мәліметтерді бухгалтерлік және салықтық
тіркеуде жоқ айналымдардың болуын анықтау үшін оқып білу ... ... ... ... ... үшін сандық бағасы бар ... ... ... ... ... ... ... тәртіптілігі:
а) егер де мерзімдер бұзылмаса – 0;
б) егер де мерзімдер 2-3 реттен астам бұзылса — ... егер де 3 ... ... ... — 20;
2. Салықтарды бюджетке өз мерзімінде төлеу:
а) егер де ... ... ... ... ...... егер де бұзылса, бірақ жылдың аяғына дейін өтелсе — 10;
в) егер де өз мерзімінде төленбесе және келесі жылда ...... ... ... бойынша өткен бұзушылықтар:
а)бұзушылықтар болмады — 0;
б) жылына ... ... ... жиынтығына 15-20% есептеудің
айтарлықтай бұзушылық болмады — 10;
в)20% астам болған бұзушылықтар - ... ... ... салыстырғанда өндіріс көлемінің өсімі:
а)25% астам - 0;
б)25% астам және 60% төмен - 10;
в)60% ... - ... ... ... ... және оның нәтижелері бойынша
тексеріске жататын салық төлеушілер таңдалады. Салық комитетінің басқа
мекемелер мен ұйымдармен өзара ... ... ... ... ... және ... төлеушінің шаруашылық-қаржылық қызметі туралы нақты
ақпараттың болуын анықтау мақсатымен қажетті болады. Бұл шаралар жергілікті
әкімшіліктің ... және ... ... ... ... іске асырылады.
Мекеменің біріккен шаралар жоспарының тұжырымдалған ... ... ... ... Салық органдары алынған
мәліметтерді өңдейді және салық төлеушілердің ... мен ... ... ... ... ... ... енгізеді
Мобильдік топтар қызмет еткенде геосалықтық картаны құру және енгізу.
Салықтың ынталандырушы қызметінің кеңейтуін шағын бизнес субъектілеріне
салық салу ... ... ... ...... төлеуді оңайлатылған декларация негізінде ... ... ... ... ... 2006 жылға дейін қолданылған
салық қойылымдары
|Жеке кәсіпкерлер үшін ... ... ... ... мың тенге ... ... 3 ... ... мың ... жоғары, 3 000 мың |60 мың теңге+3000 мың теңгеден асқан |
|теңгеге дейін ... ... 5 ... ... теңгеден жоғары |110 мың ... мың ... ... |
| ... ... 7 ... ... тұлғалар үшін ... ... ... ... мың теңгеге дейін ... ... 4 ... ... мың ... ... 4 500 мың |80 мың теңге+2000 мың теңгеден ... ... ... ... ... 5 ... ... мың ... ... 6 500 мың |205 мың теңге+4500 мың ... ... ... ... ... ... 7 ... ... мың ... ... |345 мың ... мың теңгеден асқан |
| ... ... 5 ... |
23 ... - ... ... негізінде салық төлеуді жүзеге
аыратын шағын бизнес субъектілеріне 2006 жылдан бастап қолданылатын ... ... үшін ... ... ... ... мың ... ... ... 3 ... ... мың ... жоғары, 6 000 мың |90 мың теңге+3000 мың теңгеден асқан ... ... ... ... 4 ... ... ... ... |210 мың ... мың ... асқан |
| ... ... 5 ... ... тұлғалар үшін ... ... ... ... мың ... ... ... сомасынан 4 пайыз ... мың ... ... 10 мың |90 мың теңге+3000 мың теңгеден асқан ... ... ... соммасынан 4 пайыз ... мың ... ... 18 мың ... мың ... мың ... асқан |
|дейін ... ... 5 ... ... мың теңгеден жоғары |770 мың ... мың ... ... |
| ... ... 7 пайыз ... және 2-ші ... ... ставкалар көрсетілген. Салық
сомасынтөлеу кезінде, жоғарыдағы өзгертілген пайыз қойылымдары ... сома ... ... ... ... қорытындысы бойынша жеке кәсіпкердің жалдамалы
қызметкерлерінің орташа айлық жалақысы ең төменгі айлық ... ... ал ... ... 2,5 еселенген мөлшерінен кем болмаса, онда
салық ... ... ... ... сомасы, қызметкерлердің ... ... ... ала ... ... ... үшін салық сомасының 1,5
пайыз мөлшеріндегі сомаға азайту жағына қарай түзіледі.
Салық төлеушілердің салықтық мәдениетілігін ... ... ... ... ... орындау қажеттілігін түсіну табылады. ... ... кіші ... ... көлеңкелі экономика проблемасы бар,
яғни физикалық және заңды тұлғалардың салықты төлемеулері болып табылады.
Осыған байланысты салық ... ... ... және ... ... ... ... топтарды тексеру жүргізіледі.
Бірақ, мобильдік топтардың өте тиімді қызметі және ... ... ... ... ... енгізу қажетті болып табылады.
Геосалықтық картаны құру салықты жинау сұрағында бірінші кезектегі іс ... ... оның ... ... ... ... етіп жүрген
объектілердің көрінісін көруге мүмкіндік береді.
Шаруашылық субъектілер ... ... ... база ... ... көрсетеді, сондай-ақ салық салатын объектілерінің
болуы туралы ... ... ... ... ... шаруашылық
субъектілерді анықтауға мүмкіндік береді. Картаны құру үш кезеңде жүргізу
қажет.
Бірінші кезеңде белгілі ... ... ... мен ... ... ... төлқұжат толтырылады. Бұл барлық
жұмыс кәсіпкерлік қызметпен айналасу үшін ауданды толық инвентаризациялау
түрінде жүргізіледі. Жұмыс барысында ... ... ... және ... ... территорияларды оптимизациялау,
тіркелмеген объектілерді қосымша анықтау мен ... ... ... ... ... ... төлқұжаттар объектілердің белгілері бойынша
аймақтың картаға енгізілетін болады.
Үшінші кезең – бұл программалық ... ... ... ... ... салу ... ... және жүйелеуге, сондай-ақ
ауданда оңай бейімделуге мүмкіндік береді. Картаны қолдану ... ... ... ... қысқартады.
Көлік құралдарын, мүліктерді және егіс егілетін аудандарды тұтас құрал-
жабдықпен ... ету ... ... және ... ... қажетті болып
табылады. Мысалы, көлік құралдары бойынша, жол полициясының мәліметтеріне
сәйкес 2000 ... ... 2003 ... ... ... және физикалық тұлғалар
бойынша жалпы сан, жаңа ... ... 1870 ... Олардың ішінен 1115 бірліктер жол ... ... ... ... 755 ... 01.01.2003 жылы бақылаусыз болды.
Ауыл шаруашылық Департаменті.
8 сурет. Салық комитетінің өзара әсерлесуі.
Салық салуды қолданбаған үшін бюджеттің орташа шығындары 1250.0 мың
теңге ... ... ... ... ... 1989 жылы ... саны
бойынша баға құны мен есептік мәліметтермен жүргізіледі. Осыған байланысты
теңгеге аударылған құрылу бағасы бойынша ... ... ... ... ... бұл кезең ішінде бағынбаушы сипаттағы құрулар
мүмкін болады.
Егістік аудандарды инвентаризациялау түсінігін ... ... ... ... ... ... жер аудандары деп түсінеміз. Кейде егістік
аудандарды ... ... ... жатыр. Мысалы, 2003 жылы ... 1115 ... ... ... ... анықталған. Нәтижесінде
1321.0 мың теңге құраған салықтар мен төлемдер қосымша аударылған. Сонымен
бірге, аймақтардың салық салу ... ... ... ... ... көрдік: аймақтық құрылымдар жағынан экономиканы басқару ... ... ... ... ... ... құру бойынша, шаруашылық
қызмет субъектілерінен өзекті ақпараттың болмау нәтижесі болды. ... және ... ... ... талаптары арасындағы қарама-
қайшылықтар мен экономикалық ... тез ... ... ... ... ... жеделдету және аймақтық басқару
органына түсетін санды ақпараттарды өңдеу тиімділігін көтеру ... ... Сол ... ... ... сезім тұжырымдамасы немесе
басшының ... ... ... құру ... ... Соңғысы егер
экономиканың саласындағы жұмыстар жайлы толық ақпарат болмаса орын алады.
Жүйенің жағдайы өзгермейтін және ... ... ұзақ ... ... ... ... бар ... елдермен салыстырғанда Қазақстанда
экономикалық жағдайдың даму тенденцияларын тұрақты талдау және өзіндік
салық салу ... ... ... қатаң шектеулер болу қажет.
Сондықтан, ... ... ... деңгейде тиімді реттеу үшін басқарудың
қуатты құрылымы қажет, мұнда әр ... ... ... ... ... ... алады. Қойылған мәселені шешу ... ... ... ... органды құру жолы арқылы мүмкін болады
(ЭЗАҚ), ол аймақтың басқарушыларын қалыптасқан экономикалық жағдай мен
жақын ... ... даму ... ... ... ... ақпаратпен қамтамасыз ету керек. Сонымен қатар, күнделікті өзгеріп
жататын әлеуметтік-экономикалық ахуал жағдайында ЭЗАҚ ... ... және ... ... ... экономика дамуының түрлі нұсқаларын
бағалай отырып, ағымдағы жағдайды үздіксіз бақылауы керек. ... ... ... ... ... субъектілерін тұрақты қорғау
туралы сөз болып жатыр.
ЭЗАҚ өзара ... ... ... ... ... ... аймақтық экономика департаментін, облыс (аймақ) бойынша қаржылық
басқаруды, сондай-ақ экономикалық ... ... ... ҚР ... атап өтуге болады. ЭЗАҚ-тың негізгі қызметі ретінде
ақпаратты жинау бойынша ... ... ... ... ... ... бағыттарын құру, экономика
департаментінен ... ... ... ... ... ... және қайта өңдеу болып табылады. Қойылған мәселелерді
шешу үшін ұсынылатын қызмет келесі негізгі талаптарға жауап беру ... ... үшін ... ... ... өте ... ... оның талдауымен бірге жинау;
• ақпаратты жинау және өз жұмыс ... ... ... ... шығындарды азайту;
• жеделдікті, нақтылықты және жиналатын ақпараттың жеткілікті көлемін
қамтамасыз ету;
• басқару, әдістеме және енгізілетін ... ... ... ... ... ... ... шығатын нәрсе, ЭЗАҚ экономикалық мониторингті іске асыруы қажет,
яғни келесі негізгі қызметтерді жүзеге асыру:
• қаржы және ... ... ... ... ... ... үлкен көлемдегі мәліметтерді сақтау және өңдеу;
• есептеу және ұсынылған шешімдерді іске асырудың мүмкін нәтижелерін
бағалау ... ... шешу үшін ... ... және тиісті
жабдықты ұсыну;
Ұсынылған қызметтің құрылымында үш негізгі бөлік болу керек:
• салық салу ... ... ... мен ... ... ... жүйесі;
• экономикалық мониторинг жүйесі.
Қызметтің қызмет етуі үш деңгейде іске асырылады: ... ... ... ... ... орталығы) және жоғары (Қазақстан
экономикасы мониторингінің тұтас республикалық талдау орталығы), әсіресе ... ... ... ақпараттық қамсыздандырудың негізгі
функционалдық ... ... ... ... жүргізу;
• экономикалық жағдайларды жалпы бағалау;
• кәсіпорынның қаржы тұрақтылығын және төлем қабілеттілігін ... ... ... қызметін талдау;
• мүлік саласындағы динамикалар;
• инвестициялық процестер;
• сыртқы экономикалық, банк және сақтандыру ... ... ... ... ... ... және ... ресурстар;
• кәсіпорынның экономикалық саладағы заң актілерінің өзгерістеріне деген
реакцияларын зерттеу;
•жобалар мен болжамдарды зерттеу;
• жеке сұраныстарды өңдеу;
Осылай бақыланатын көрсеткіштердің қатарына өте ... ... ... ... түрлері мен ұйымдастырушылық-құқтық формалары бойынша бөлінген
аймақтық кәсіпорындар (реестрлер) туралы мәліметтер;
• кәсіпорынның мүліктік жағдайы туралы мәліметтер;
• қаржыландыру көзі және ... ... ... ... ... ... туралы мәліметтер;
• басқа ақпарат (персоналдың саны, орта айлық тұтыну, мемлекеттік қор
қаражаттарының болуы және қозғалысы туралы есеп және ... ... ... ... функционалдық ерекшеліктеріне түйін жасай отырып,
айтып өту керек, ол аймақтық экономика ... ... ... ... ... ... ... бағытталған. Білімді
және ұйымшыл ұжым басқарушысы бұрынғыдай қажетті болып қалады, ... ... ... ... ... болып табылмайды. Аймақтық
экономиканы реттеу бойынша дұрыс шешімдерді ... ... ... ... ... және ... дайын иілімді құрылымы бар ЭЗАҚ-
тың құралдарымен қамтамасыз етілуі керек.
Ендігі бір мәселе несиелендіру ... ... ... ... ... ... ... бүгінгі таңда «жеке
адамдарға қызымет көрсету» тек үлеске құралдарды тарту арқылы әкеледі.
Халыққа ... ... ... ... соңғы банктік өнімдерді және
қызыметтірді таңдауды кеңінен пайдалануды, кірістерді ... ... ... ... ... ... қарым-қатынасты
кеңейтуді дамыту қажет. Макроэкономикалық тұрақтылық тұтастай ... ... ал ... ... онда халыққа банкттік қарыздарды
өзінің өмірлік қажеттіліктерін шешуге қолдануға рұқсат ету болып табылады.
Бұның барлығы комерциялық ... ... ... ... ары қарай
дамуы және жетілдіруі қажет екендігін көрсетеді. Жеке ... ... ары ... жақсаруы қатардағы проблемаларды шешу болып
табылады. Қазіргі таңда тұтынушы кредиті тек қана кредиттік саты ... ... ... ... ... функциялары тең емес ұйымдар мен
кәсіпорындар арқылы беріледі. Сонымен қатар, халықтың тұтыну ... ... ... шешуде көптеген ұйымдарға кедергі ... ... ... және жеке ... ... тұтынушы кредиттерін
жобалау жоқ деп айтуымызға болады. Банктің кредиттік ... тек ... ... ... ғана алдын-ала қарастырылады. Олардың ... ... ... ... ары ... даму перспективасын
зерттеуін ауырлатады. Кредитті беру және өшіру халықтың ақшалай кірісі ... ... ... ... ... ... банктік
жүйенің тұтынушы кредиттерінің барлық түрлерін беруде ... ... ... шешу ... ... және ең ... өз
мекемесінің кең желісімен, халыққа максималды жақындығымен, ірі кредиттік
ресурстармен ... ... ... жатқызуға болады.
Бұған байланысты қарыз түрлерінің ... ... ... ... ... ... біліміне, жеке ... ... ... қатар әртүрлі қызыметтерді пайдалануына, соның ішінде
клиенттерді кәсіпкерлік пен инвестицияларды ынталандыру бағдарламасы туралы
ақпараттандыру. Сонымен бірге, ... ... ... ... кредитінің дамуы үшін дұрыс тиімділігі осылай болар еді:
- ипотекалық тұрғын үй ... ... ... ... ... ... және ... салуға жылжымайтын мүлікті кепілдікке беру арқылы
ендіру;
- қарыздың жаңа түрлерінен халықтың қажеттіліктерін табудың мақсатында
маркетингтік ... ... ... және ... ... жаңа ... ... жеке
клиенттерді ақпараттандыру деңгейін өсіру;
- клиенттің қызығушылығына максималды есеп, кредит беруде жекелік
жақындастық.
Халықтың ... ... ... ... – бұл ... ... ... қатар саяси және әлеуметтік мәселе. Қажетті
экономикалық және саяси тұрақтылықтан басқа, ... ... ... ... ... қарым-қатынасын өңдеу, сондай-ақ ол
кредиттің турлері мен әдістерін жаңартуды, кредитті ... ... ... шет ... тәжірибесін пайдалануды талап етеді.
3.3. Сапа саласындағы Қазақстан Республикасының ұлттық саясатын
қалыптастыру
Нағыз концепция Қазақстан Республикасының сапа ... ... ... ... ... ... ... етуде
сапаның мәнін және орнын ... ... ... ... және қызмет
салаларында құру және жақсарту процестеріне мемлекеттік әсер ету ... даму ... ... ... ... ... сапа мен ... қабілеттілік өзара байланысты,
экономикалық тұтас, объективті болып келеді және әртүрлі қызмет ... ... ... сай болулары) қолданылады.
Әлемдік тәжірибеде өнімнің бәсекеге ... ... ... сапа деңгейімен және оның нарық пен нақты әріптестіктің талаптарына
сай болуы; кәсіпорынның ... ... және оның ... ... ... ... іске асыру қабілеттілігімен; өнімді сатып
алу, жеткізу және қолдануға деген ... ... ... ... ... ретінде дәлелдейтін дәлелінің болуымен.
Кәсіпорынның бәсекеге қабілетті ... ... ... ... дәлел
болып табылады және онда әрекет ететін сапа ... ... ... ... жетістік сапа облысындағы отандық ... ... ... ... ... ... ішінде ИСО 9000
және ИСО 14000 халықаралық стандарттарды енгізу негізінде ... ... ... елдердің кәсіпорындарында 400 000 астам сапаның тіркелген
жүйелері қызмет етеді. Оларды ... ... ... ... Ұлыбритания,
Германия, АҚШ, Франция, Италия және т.б. алып жатыр. ... ... ... ... деңгейінде белсенді қолдау табады. Жақсы сапаға
конкурстар жарияланады, түрлі мәртебелі бәйгелер беріледі, ... ... ... бәйгелер: Деминг (Жапония), Болдридж (латиноамерикандық), сапа
бойынша Еуропалық бәйге. ... алу – бұл ... ... ... ... ... ... имиджі, тұтынушылардың
сенімділіктері және сәйкесінше өтім нарығының кеңеюі болып ... күні ... ... ... сапа менеджментінің жүйесі болмаса,
онда дамыған шетел елдерінің нарықтарына шығу қиын болады.
Қазақстан ... ИСО 9000 және ИСО 14000 ... ... ... және ... ... ... 2000 жылдың 2 мамырда
«Сапаның ... ... ... ... Республикасы
Үкіметінің №589 Қаулысы қабылданған соң белсендірілді. ... ... ... ... және ... үшін 26 ... 2001 жылы ... Үкіметімен №384 Қаулысы қабылданған, оның негізінде ... және ... ең ... тауарлары» конкурсында Қазақстан
Республикасы Үкіметінің ... ие болу үшін ... рет ... және ... Сонымен бірге, сапаны жақсарту ... жәй ... ... біз тек алыс ... ... ғана ... ТМД ... әріптестіктерімізден – Ресей, Беларусь, Украинадан артта қалып
отырмыз. Бүгінгі таңда сапа жүйесі ... 52 ... ... ... солардың ішінен 35-і қазақстандық және 17-
і шетел органдарында ... ... ... ... ... әр жыл ... ... тексерістердің 5000
ішінен жағдайлардың 50 ... ... ... мен ... ... ... ... жасалынатын
құжаттардың жартысы (стандарттар мен техникалық ... ... ... ... ... және қауіпсіздігі бойынша талаптары жоқ.
Нағыз концепцияның мақсаттары үшін түсініктер ҚР СТ ИСО 9000-2001 «Сапа
менеджментінің жүйелері. Негізгі жағдайлар. ... және ... ... ... ... және басқа іс-әрекеттер түрлері.
Жалпы сөздік» қарастырылған. Олар:
Сапа: Бұл деңгей, онымен бірге өзіндік ... ... ... ... ... ... ... өмірлеріне, денсаулықтарына, қоршаған ортаға,
тағы жануарлар мен өсімдіктердің өмірлері мен денсаулықтарына, ... ... ... ... зиян ... ... тәуекелдіктің болуы.
Ескерту: Өнімнің қауіпсіздігі өнім сапасының бөлігі ... ... ... және ... ол бұл ... үшін әсер ... және ... шараларды қолданады.
Сапасыз өнім: Бекітілген міндетті талаптарға және тауар мен ол ... ... ... ... ... ... сәйкес келмеген
өнімді айтамыз.
Сапаны жақсарту, сапаға жету бойынша республиканың кәсіпорындары
мен ұйымдарының қызметтерін тұрақты жетілдіртудің негізгі ... ... ... ... пен ... қауіпсіздігін қамтамасыз ету;
• Қажеттіліктерді қанағаттандыру, азаматтардың өмір жағдайларын және
деңгейлерін жақсарту;
• Елдің индустриалдық, экономикалық, қорғаныс және ... ... ... ... ... және ... ... облысындағы мемлекеттік саясаттың негізгі қағидалары мыналар болып
табылады:
• бүкіл халықтың, барлық деңгейдегі басшылар мен ... ... ... Республикасының ұлттық мүдделерінен келіп
шығатын экономикалық, әлеуметтік және басқа да ... ... ... ... және ... түрлі салаларында қолданылатын сапа
менеджментінің әдістерін білу;
• кәсіпорындар мен ұйымдарға сапа облысындағы ... ... ... ... ... ... әлеуметтік және
ұйымдастырушылық-техникалық жағдайларды қалыптастыру;
• сапаны басқару облысындағы ғылым мен техниканың жетістіктерін
қолдану;
• сапа үшін кең ... ... ... және оны ... ... қағидаларды іске асыру елдегі сапаның ... ... және ... ... ... өнімнің сапасын
көтеруге бағытталған.
Әлеуметтік саладағы сапаға ... ... ... ... бағытталуы
керек:
• кедейшілікті және адамдардың тұтынушылық қорғанышсыздығын жеңу;
• тұтынылатын тауарлар мен ... ... ... сапа және ... ... ... ... ету.
Қазақстан азаматтарының өмір сапасын көтеру азаматтардың ... ... пен ... ... ... ... қанағаттандырушылық сезімді тудыртады және ... ... ... Республикасының сапаға қатысты индустриалды-экономикалық
салада қолданылатын ұлттық саясаты мынаған бағытталуы керек:
• экономикалық өсуді қамтамасыз ету;
• ішкі өнімнің энергокөлемін ... ... ... ... ... ... қорғаныс саласында Қазақстан Республикасының ұлттық мүдделерін
қамтамасыз ететін ... ... ... ... оның ... ... тұтастығын сақтауға, қоғамның демократиялық дамуы үшін
жағдайлар жасауға ықпал ету ... ... ... ... ... ... дайындау үшін қолданылатын комплекттер республиканың, тапсырушының
әскери ... ... және ... ... қанағаттандыруы
керек. Отандық өнімнің сапасы қазіргі ақпараттық технологиялар мен отандық
ақпарат индустриясын дамытумен байланысты мәселелерді ... ... ... ... ... ақпараттандыру, телекоммуникация мен байланыс,
микроэлектрондық және ... ... ... ... ... ету керек.
Сапа бойынша Қазақстан Республикасының экологиялық саладағы ұлттық
саясаты ... ... ... мен қалпына келтірілуіне өнімнің, қызметтің,
процестер мен өндірістің көрсеткіштерін орнату және сақтау ... ... таза және ... ... шикізатты
екінші реттік қайта өңдеу, қоршаған табиғи ортаны өндіру технологиясын және
т.б. кең қолдану жолымен ықпал ету ... ... ... саясаттың негізгі бағыттары ретінде мыналар
табылады:
• сапаны қамсыздандыру мен жақсартудың әлемдік тәжірибесін қолдану
және халықаралық әріптестікті дамыту;
• сапаны ... ... ... және ... ... ... ... уағыздау және сапасын ынталандыру;
• сапа облысында білім беру ... және ... ... ... ... ... сапаның тиімді жүйелерін және сапа менеджментінің
алдыңғы ... ... сапа ... ... ... ... және жергілікті қажеттіліктер үшін өнімді сатып алу
үшін мемлекеттік тапсырыстарды ... ... ... қолдау;
• кәсіпорындарда өнім ... ... ... ... ... ... жоғары сапа үшін қоғамдық құруларды және қозғалыстарды қолдау;
• сапа үшін ... ... және оны ... ... ... даму ... ... шешімдерді жасау және
қабылдауда өнім сапасының факторын анықтау.
Сапа ... ... ... ... ... және ... өнімнің бәсекеге қабілеттілігін қамсыздандыруға ... ... ... және ... ... шараларды қарастырады.
Халықаралық саладағы сапаға қатысты ұлттық саясат төменде берілгендерге
бағытталуы ... ... ... ... ... ... нығайту
және ғылыми-техникалық потенциалды дамытуда ... ... тең ... және ... ... қатынастарды орнату;
• Алыс және жақын шетел елдерімен ғылыми-техникалық және өндірістік
байланыстарды дамыту және қалпына ... ... ... даму ... ... ... ... іске асыру үшін отандық кәсіпорындардың
ғылыми-өндірістік кооперацияларын ... ... ... фирмаларымен бірге
дамыту. Ол үшін сапа мен стандартизация аумағында халықаралық және аймақтық
ұйымдармен іскерлікті қалыптастыру және дамыту қажет.
Қазақстанның тең ... ... ... және ... ... ... сапа облысындағы халықаралық нормалар мен ережелерді, сондай-
ақ ИСО және МЭК ... ... ... ... ... ... және стандарттарды, басқа алдыңғы
қатарлы шетел елдерінің нормалары мен стандарттарын тану және ... ... сапа үшін ... ... оның заңды және нормативті
базасын жетілдірту жолымен мүмкін болады. Сапа облысындағы заң ... ... ... және ... ... ... керек және айтарлықтай ынталандырушы рөлді орындауы ... сапа ... ... ... үшін ҚР үкімет «Сапа
жүйесін ... және ... ... ... ... ... ... қабылдау жөнді болады. Онда мынадай шаралар қарастырылған:
• Инвестициялық қолдау;
• Мемлекеттік тапсырысты орналастырғанда артықшылықтарды көрсету;
• Жеңілдіктер мен преференцияларды көрсету.
Қазақстанның ... ... ... және халықаралық
ғылымның, техника мен технологияның алдыңғы ... ... ... болады.
Сапа мәдениетіне тәрбиелеу мектеп қабырғасынан бастап барлық тәрбие
жүйесінің және насихаттаудың маңызды мәселесі болып табылады. Сапа ... және ... ... ... және ұйымдастырушылық-
құқықтық формалардағы (орталық, аймақтық, ... ... ... ... ... құралдар қатысу керек. ... ... мен ... ... қабілеттілігінің проблемасын шешуде
сапа бойынша бәйгелерді ұтуға арналған конкурстар және ... ... ... бағалауын таратуға ықпал ету үлкен рөл
ойнайды. Сапа идеясын уағыздау және отандық өнімнің ... ... ... облысында ҚР Үкіметінің бәйгелерін ұтуға әр жыл сайынғы конкурстарды
дамыту керек. Сонымен бірге спа ... ... және ... ... ... мен ... бәйгелерін ұту конкурстарын, сапа
мәдениетіне ... ... ... ... мен ... ... ... тиімді жүйелерін енгізу жоғары кәсібилікті, қызметкерлер мен
басшылардың алдыңғы қатарлы отандық және ... ... ... ... негізделген сапа менеджментінің барлық деңгейдегі
әдістерін және тәсілдерін, сапа ... ... ... білуді
талап етеді. Бұл облыстағы саясаттың мақсаты ретінде ... ... ... беру ... кадрлардың мамандануы мен даярлануы болып
табылады. Мектеп, бастауыш және орта ... ... ... оқу ... ... ... ... енгізу керек.
Республика экономикасының барлық ... ... ... облысындағы негіздерді және өте терең білімдерді беру, берілген
тақырып бойынша ... ... ... мен ... баспаларды
дайындауға және шығаруға ықпал ету қажет. Оқу ... ... ... ... ... ... ... келтірулері керек.
Жоғары мамандандырылған кадрларда ... ... ... ету үшін ... ... сапасын айтарлықтай жақсарту,
олардың кәсіби-техникалық даярлық деңгейін көтеру бойынша шаралар кешенін
жүзеге асыру қажет. Өндірістің ... ... және өнім мен ... ... әсер ... өндіріс саласының ғалымдары мен ... ... оқу ... ... ... мәртебелерін көтеру бойынша іс-қимылдардың
бағдарламасы жасалуы ... ... ... және сапа ... ... мен ... тиімділігін көтеру бойынша көмек беру үшін сапа сұрақтары
бойынша ... ... ... ... ... дамыту қажет. Мемлекет және ... бұл ... ... жағдай жасау керек, бірақ оларды бақылауды ұмытпаулары
қажет. Олардың тармақтарын ... ... ... ... ... ... сапаның жүйесін енгізу бойынша жұмыстарды ынталандыру
үшін мемлекет және ... бұл ... ... ... кеңестік
қызметтермен толтыру үшін амалдарды табу керек.
Отандық және әлемдік тәжірибе көрсеткендей, сапа жүйесін ... ... ... ... ... ... ... келетін және заң ... ... ... ... ... етуге мүмкіндік береді.
Қазіргі кездегі технологиялар мен сапа ... ... ... ... жүйесін құру кәсіпорынның ... ... ... ... ... Осы ... іргелі және қолданбалы ғылымның
жетістіктерін, Қазақстан Республикасының инновациялық саясаты және елдің,
облыстың және аймақтың ... даму ... іске ... ... ... ... көп ... қажет.
Сапа жүйесінің кең түрде енгізілуіне білім беру және кеңестік салалар
қызметіндегі ... ... ... сапа ... ... бойынша шараларды жасау ықпал ету керек.
Сапа жүйесін тіркеу ... ... ... қызмет етуінің
объективті кепілі болып табылады.
ISO 9000 сериялы, ISO 14 000 сериялы, ИСО/ТС 16949 ... ... ... ... және т.б. ұқсас стандарттардың талаптарына
сәйкес келетін сапа ... ... ... қабілеттілігінің
маңызды факторы, ал кейбір жағдайларда келісім шарттарды жасағанда немесе
кәсіпорынды тендерге жіберуге рұқсат ... ... шарт ... ... жүйесін тіркеу бойынша қызметті ... ... Ол үшін ... ... ... және оның ... сенімділікті
қамтамасыз ете отырып, отандық сертификаттардың шет елдерде танылуларына
белсенді жету керек.
Мемлекет сертификаттау бойынша ... ... және ... және ... одақ пен ... кіруге, сонымен бірге
сертификаттау бойынша қазақстандық органдарды және ... ... ... әсер ету ... ... ... өнімді меңгеретін және шығаратын кәсіпорындар
мен ұйымдар үшін оларда пайда болған мәселелерді тез ... ... ... экономикалық, әлеуметтік және ұйымдастырушылық-техникалық
жағдайларды ... ... ... үшін ... ... ... ... және салалық бағдарламалар, несие-қаржылық және ... ... ... ... қаржыландырудың, мемлекеттік
тапсырыстарды тиімді орналастырудың мүмкіндіктерін тарту керек. Оған қоса,
мемлекеттік қажеттіліктері үшін өнімдерді жеткізу ... ... ... ... ... тек ... тіркелген жүйелері
бар кәсіпорындардың қатысатынын ескеретін талаптарды қарастыру ... ... ... жауап беретін сапаны басқару жүйесін кең түрде
енгізу үшін мемлекет Қазақстанда кәсіби оқу, ... ... ... ... ... және ... ... ету
керек. Оның құрылуына қызмет етіп жатқан ұйымдарды пайдалану дұрыс ... ... ... ... ... ... ... ынталандыру
үшін мемлекет және аймақтар бұл кәсіпорындардағы шығындардың орнын кеңестік
қызметтермен толтыру үшін амалдарды табу керек.
а) Техникалық реттеу саласындағы ... ... ... үшін ... ... ... реттеу
жүйесін және оның халықаралық тәжірибемен, ВТО ... және ... құру ... мен ... үшін міндетті ... ... және ... ... бойынша бөлу керек, олар
қауіпсіздікті қамтамасыз етуге бағытталған және өз өнімнің ... ... ... көтеру үшін кәсіпорынның талаптарды нормалау ерікті
түрде қолдануға құқығы бар. Міндетті техникалық регламенттерді және ... ... ... ... ... енгізгенде,
стандарттарға ерікті мәртебе бергенде мүмкін болады. Қауіпсіздіктің қажетті
деңгейін қамтамасыз ... ... ... үлкен бостандыққа
жету үшін стандарттау, ерікті сертификаттау секілді механизмдерді, сапа
жүйесін енгізуді және өндірушілер мен ... ... ... ... ... да шараларды дамыту керек.
б) Стандарттау саласындағы саясат
Стандарттау саласындағы ... ... ... көрсетулердің және
шаруашылық объектілердің сапасын жақсартуға және қауіпсіздігін қамтамасыз
етуге, экономикалық тиімділікке жетуге ... Бұл ... сапа ... ... ... ... ... үйлесімділік сұрақтарын шешу, ... мен ... ... көрсетілуі есебінен болады. Халықаралық келісім шарттарды
сақтау, қазақстандық экономиканың ... ... ... ету ... ... бірі ... отандық стандарттардың халықаралық
стандарттармен, сонымен қатар ... ... ... және ... ... ... стандарттарымен үйлесулері керек.
Қазақстан Республикасының халықаралық стандарттарды жасауға белсенді
қатысуын қамтамасыз ету қажет. Халықаралық стандартизациялау бойынша ... ... ... ... мен ... ... нарықта
нығайтуға бағытталуы керек.
в)Метрология саласындағы саясат
Қазақстан Республикасының эталондық базасы, Мемлекеттік метрологиялық
қызметтің инфрақұрылымы мен техникалық ... ... ... ... ... шаруашылығының барлық салаларындағы, сонымен бірге
қорғаныс және әлеуметтік өмір салаларындағы кәсіпорындар мен ... ... ... бірлігін қамтамасыз ететін Мемлекеттік жүйені одан әрі ... ... өнім және ... ... ... ... (бақылау, сынау)
талап ету және сенімділікті қамтамасыз етуге бағытталған болуы керек.
Мемлекеттік метрологиялық ... және ... ... ... қамтамасыз етілген өлшем ... ... ... және ... ... ету ... ... дамыту саласындағы саясат
Өнімнің сапасы қызығушылық білдірген тұлғаларға жеткізілетін ақпараттың
жеделдігіне және сапалығына байланысты. Сапа ... іске ... ... ... ... керек:
• Тапсырыс берушілерді құру, есептеу, іздеу және күту ... ... ... үшін ... ... ... қатар стандарттар, техникалық жағдайлар, диссертациялар,
патенттер, басқа ... мен ... ... ... және ... ... ... базасы) өнім және
қызмет көрсетудің сапасына қойылатын заңды және ... ... ... ... ... Берілген мүдделі тұлғалардың қорлар мен мәліметтер базасына
(коммерциялық немесе ... ... ... ... ету. ... құру және тасымалдау процестеріне
ақпараттық технологияларды енгізу.
д)Нарықты сапасыз және жалған өнімнен қорғау саласындағы саясат ... және ... ... қорғау механизмін құру келесі негізгі шарттарға
негізделеді:
• Сапасыз өнімді өндірген ... және ұйым ... ... ... ... мен ... ... немесе сапасыз өнімнен
келтірілген шығын үшін өндіруші, сатушы, мердігер берілген заңға
сәйкес ... беру және ... ... сапа ... ... мен ... берілген деңгейге сәйкес келуін дәлелдейтін
құжаттарды ұсыну керек. Жауапкершіліктен ... ... ... ... тармағына тартылған барлық
ұйымдарды ынталандырады, ... ... ... ... ... ... үшін жағдайларды қамтамасыз
етеді.
Сапасыз өнімнің нарыққа шығуының алдын-алу ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының тіркеудің мемлекеттік жүйесі талаптарына
сәйкес жүргізілетін өнімді, сапа жүйесін және ... ... ... ... ... ... ... регламенттерді сақтауды қадағалайтын
мемлекеттік органымен өнімнің сапасы мен қауіпсіздігін растауы.
Қазақстан Республикасының сертификаттау жүйесін ... ... үшін ... ... ... ... ... беруі керек. Сапа
жүйесін және өндірісті еркін сертификаттау мен енгізу өнімнің сапасына және
өндірушіге ... ... ... ... ... етуі ... ... және экономикалық жөнді көрсеткіштері бар ... ... ... ... механизмдері арасында дұрыс баланс болу ... ... ... енгізу барлық деңгейдегі және салалардағы
қызметкерлер мен басшылардың жоғары кәсібилікпен алдыңғы ... ... ... ... ... сапа ... сапа ... қағидаларын білуді талап ... ... ... ... ... ... ... басқарудың түрлі
деңгейіндегі, экономика салалары мен қызмет салаларындағы басшылары мен
мамандарын ... ... ... ... ... ... және жұмыстарды белсендірту,
бұл жұмыстардың бағдарламалық қамсыздандырылуын ұйымдастыру ... ... ... шараларды іске асыру сапа ... ... ... ... ... сапа және кемелі үшін қоғамдық
қозғалыстарды одан әрі ... ... ... ... ... бойынша жұмыстарға қатысу бұқаралық ақпарат құралдары арқылы жақсы
ақпараттандырылуын қажет етеді. Бұл саладағы саясат кадрларды ... ... ... ... ... ... ... Сапа бойынша мамандарды
дайындайтын профессорлік-оқытушы құрамының кәсібилік деңгейін көтерудің оқу
бағдарламасы қажет. ... орта ... және ... оқу орындарының
бағдарламаларына сапа туралы пәндерді енгізу ... ... ... потенциалдарын және квалификацияларын көтере отырып, мамандарды
даярлау сапасын ... ... ... ... ... отырып, өнімнің
сапасын және халыққа, мүлік пен қоршаған ... ... ... ... ал ... анықталмаса, онда сатушыға арту керек. Бұл өнімнің
сапасын ... және ... ... ... және ... өнімнен
қорғауға мүмкіндік береді. Қазақстандағы әлеуметтік-экономикалық жағдайды
жақсарту үшін кәсіпорындар мен ұйымдардың, ... және ... ... ... тұлғалары жоғары квалификациялы мамандар болулары
керек. Сондықтан оларға өздерінің міндеттемелерін сапалы ... ... ... қою ... Өнім ... қалыптастыруға қатысатын барлық
мемлекеттік органдарының және аймақтық әкімшіліктің басшылары ... ... үшін ... ... ... ... керек.
Өнім сапасын кемелдету және жақсарту үшін бақылау жүйесі де ... ... ... және ... ... дұрыс жүйесін және
бақылаушылардың, құқық қорғау мен сот-атқарушы ... ... ... ... ... ... жүйесін ұйымдастыру
қажет. Мемелкеттік бақылау және қадағалау жүйесін халықаралық тәжірибеге
сәйкес дамыту және жетілдірту ... ... ... ... ... өсуін
қамтамасыз ететін экономиканың салаларын анықтауды ... ... ... ... ... отырып,
инвестициялаудың, несиелеудің, импортты ... ... ... ... ... ... қаржыландырудың, инновациялық және
т.б. механизмдерді қолдана отырып, бұл ... ... үшін ... ... ... іске асыру қажет. Сапа факторларын ескеру ... мен ... ... ... органдар олардың бәсекеге
қабілетті сапаны қамтамасыз етудің қабілеттіліктерін басшылыққа алуға
негізделген. ... өз ... ... ... ... ... құқықты арнайы шаралар қызмет ... ... ... ... және ... ... қабілеттілігін қамтамасыз
етудің өзіндік бағдарламаларының нақтытылығын дәлелдеу және ... ... ... ... ... және салалық мақсатты ... ... және ... ... ... сондай-ақ
кәсіпорындарда сапаның тиімді жүйелерін құру, керек болса өнімді, қызметті
және сапа жүйесін сертификаттау бойынша өнім мен ... ... ... ... ... ... мәселелері болу керек.
Сапа саласындағы ұлттық саясат отандық экономиканың ... ... ... ... қазақстандық экономиканың әлемдік және қазақстандық
нарықтың жаһандыққа бірігу динамикасын ескере отырып, ... асуы ... ... және ... ... ... іске асыру бойынша
бірінші кезектегі ... ... ... ... ... ... ... Концепциясын іске асыру, сапа
және мемлекеттегі сапа ... ... ... туралы Қазақстан
Республикасының Президенті мен ... ... ... ... ... ... ... сапа саласындағы
ұлттық саясаттың Концепциясын іске асыру бойынша мекеме аралық комиссияны
құру жөнді болар еді. ... ... ... ... ... ... және оны ... іске асыру бойынша бағдарламаларды
жасауды қолдау керек. ... ... ... ... ... мен ... қолдау қарастырылуы қажет.
Қазақстан Республикасының облыстары мен аймақтарында мемлекет өнім мен
қызмет сапасы саласындағы саясатты құруды және оны іске ... ... ... қолдау керек. Өнім мен қызметтің сапасын және
бәсекеге қабілеттілігін көтерудің ... және ... ... ... және ... үшін өнімді өндіретін кәсіпорындар мен
ұйымдарды аймақтық ... ... ... ... ... еді. Әр
мемлекеттік орган, өнім мен қызметтің сапасы саласындағы және оны ... ... ... ... ... ... ... өз мәселелері мен іс-қимылдардың стратегиясын тұжырымдау және
органның қызметтерін ... ... ... ... ... ... ... жұмысын қорыта келе, экономиканың сапасын көтеру үшін ... ... ... орны ... ... ... әлуметтік
–экономикалық жағдайлар өндірісті басқарудағы құлдырауды ушықтырды, ол жаңа
бәсекелік ортаны қалыптастыру ... ... ... ... мен ... ... мен сапасына назар
аударуға шақырды.
Басқарудың тиімділік пен сапа сияқты ... ... ... бар. ... ... көтеру бұл өндірілетін өнімнің сапасы
кәсіпорын нарығының үлесін көбейтеді, бәсекелік ... ... ... ... ... ... және ақырында барлық өндірістің
тиімділігін жоғарлатады.
Экономиканың ... ... ... ... ... реттегіштердің көмегімен тарифтік және техникалық реттеу жөнінде
елеулі жұмыс жүргізуге тура келеді.
Қазіргі кезде ... ... ... ... және озық ... жаңа “тауашалар” құру мен жеңіп алу
үшін жеке ... ... пен ... ... ... ... асыру.
Қазақстандық кәсіпорындардың сапаны басқарудағы ... ... ... ... шет ... аналогтарынан артта келеді.
Экономиканың сапасын көтеру және ... ... ... ... өмірлік қызметінің барлық жағынан тиімділігін, стратегия,
маркетингтерді жасау процестерін, ары ... өнім мен ... ... ... этаптарын қосқандағы қызметін сипаттайтын, интегралдық
ұғым.
Бізге ... ... ... ... мемлекеттік
холдингтердің рөлі мен орнын анықтап алу ... ... ... еліміздің
экономикасын жоғары деңгейге көтеруге болады.
Стандартау бойынша халықаралық ұйым сапаны өнім мен ... ... мен ... ... ... ... ... беретін ерекшелігі ретінде
анықтайды.
Халықаралық деңгейде сапаға қойылатын ... ИСО 9000 ... ... Бұл ... сапаны қамтамассыз ету жүйесінің
нақты талаптарын бекітті. Олар сапа ... ... ... ... ... ... болды. ... ... ... ... сапа ... пайда болды. Сапа менджменті
сапалы өнім шығаруға жасауға бағытталған кәсіпорын немесе ұйым ... ... ... ұйымдағы менеджмент процесінде сапа саясаты
жасалынады. Стратегиялық және ... ... ... ... ... ... ... көтеруді басқару, бұл терминді жеңілдетілген
мағынада сапаның салаларын қанағаттандыруға ... ... ... білдіреді. Сол уақытта, сапаны қамтамассыз ету ұйымның ішінде
және одан тыс жерде де ... ... ... ... кепілдікке
қол жеткізуіне бағытталған процесс ретінде қарастырылады.
Экономиканың сапасын көтеру, ... ... ... ... ету,
сапаны ортақ басқару және сапаны жалпы ... ... ... ... туындайды.
Егер экономиканың сапасын көтеру бекітілген талаптарды орындау
мақсатымен басқару процесі болса, онда ... ...... ... өзін ... болып табылады.
Сапаның көтеруді ортақ басқару сапа жүйсі көмегімен жасалады. ... сапа ... ... ... ... құрылымдар,
процедуралар, процестер мен ресурстардың жиынтығы.
Экономиканың сапасын көтеруді ортақ басқару, «сапаны ... ... ... ... ету» ... қоса ... сапа облысындағы
саясат және сапаны жоспарлау сияқты басқа да қосымша ... ... ... көтеру жүйесі менеджмент ұғымын тізіміне
ұйымның, оның ұжымының, ... және ... ... ... ... ... ұзақ ... стратегиясын енгізеді.
Экономиканың сапасын көтеру жалпы идеология ретінде тиімді және
басқару ... ... ... ... мен ... ... күні ... экономикада қызмет ететін кәсіпорындар мен мекемелер
тек шығарылатын өнім мен қызмет сапасын ғана емес, әр ... ... ... сапа ... ... қалыптастырады. Саясатта нақты
кәсіпорынның мақсаттары мен сапа жүйесінің борлық аспектілері ... ... ... ... берілген сапада, берілген уақытта ,
берілген көлемде және қол ... ... ... ... ... жайлы
шарттар ескеріледі.
Қазақстанда экономиканың сапасын көтеру қазіргі заманға сай ғылыми-
техникалық прогресті дамытумен байланысты, яғни инновацияны дамыту ... ... ... ... ... ... ... өсу мен бәсекеге қабілеттіліктің ... ... ... ... ... тұтастай алғанда еліміз
экономикасының мүдделеріне бағындыру керек.
Қорытындылай келе, айтатыным қазіргі таңда ... ... ... ... ... қатты көңіл бөлінуде. Қазақстан
экономикасының бәсекеге қабілетілігін арттыру үшін көпртеген ... ... ... және ... ... қазіргі уақытта
экономиканың сапасын көтеру үшін, экономикалық тұрғыда дұрыс жолды таңдау
маңызды.
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... Ю.В. ... ... ... и эффективности работы
предприятия. М.: Изд. Стандартов. 1991.
2. Богатырев А.А., ... Ю.Д. ... ... методов
управления качеством. М.: Изд. Стандартов. 1989.
3. ... В.Г., ... И.И. ... ... ... ... М.:
Изд.стандартов. 1988.
4. Гиссин В.И. Управление качеством продукции. Р.-на-Дону: Изд. «Феникс».
2000.
5. Гличев А.В. ... ... ... продукции. М.: Изд.
Стандартов.1988.
6. Исикава К. Японские методы управления качеством. М.: экономика. ... ИСО 9000 – 1: 1994. ... ... ... и ... ... ... Ч.1. руководящее указание по выбору и применению.
8. Крылова Г.Д. Зарубежный опыт управления качеством. М.: Изд. Стандартов.
1992.
9. Леонов И.Г., ... О.В. ... ... продукции. М.: Изд.
Стандартов. 1990.
10. Николаева Э.К. Семь инструментов качества в японской экономике. ... ... ... ... В.В. ... ... М.: ... 1998.
12. Сакато Сиро. Практическое руководство по ... ... ... ... ... ... ГОСТ P. ... положения и порядок сертификации
услуг. М.: Госстандарт России. 1995.
14. Системы качества. Сборник нормативно-технических ... ... ... А. ... ... продукции: сокр. пер .с англ.
М.:Экономика. 1986.
16. Шишкин И.Ф. Метрология, ... и ... ... М.: ... ... М.И. Шеремет А. Д. «Теория экономического анализа», ... и ... ... ... М.И. ... А. Д. ... экономического анализа, Москва:
«Финансы и статистика», 1997.
19. Савицкая Г.В. «Анализ хозяйственной деятельности ... ... ... и доп. – Мн.: ИП ... 2000.
20. Ефимова О.В. «Финансовый анализ», Москва: «Бухучет», 1998.
21. Шеремет А.Д. Негашев Е.В. «Методика финансового анализа», Москва: «Юни-
Глоб», 1998.
22. ... В.В. ... О.Н. ... ... деятельности», Москва:
ПБОЮЛ, 2000.
23. Миляков Н.В. ... ... ... ... ... ... Бабченко Т.Н., Галанина Е.Н., Козлова Е.П. ... ... ... и ... ... ... ... и управление деятельностью промышленных
предприятий», - Под ред. Каменицера С.Е., Русинова Ф.Ф., Москва: «Высшая
школа», 1984.
26. Сергеев И.В. ... ... ... ... и ... Кондраков Н.П. «Бухгалтерский учет», Москва: Инфра-М, 1997
28. Герасименко Г.П., Маркарян Э.А. «Финансовый анализ», Москва: «Приор»,
1997.
29. Батракова Л.Г. ... ... ... ... ... ... 2000. – ... Банковское дело: Учебник./ Под.ред. О.И.Лаврушина. – Изд.2-е, перераб.
и доп. – М.: ... и ... 2002. – ... ... Е.В., Сайфулин Р.С., Шермет А.Д. Методика ... М.: ... – М, 2001. – ... ... Рампесад "Общее управление ... ... ... ... ... Изд-во:Олимп Бизнес, 2005г.
33. Амирджанянц Ф.А. Организационно-экономический механизм
повышения качества продукции в новых условиях ... ... ... ... ... ... Финансово-кредитные проблемы развития экономики
Казахстана /Под ред.– Алматы: Бiлiм, 1995
35.Кучукова Н.К. Макроэкономические аспекты реформирования
финансово-кредитной ... ... ... в ... к ... экономике. – Алматы: Гылым, 1994.
36.Райзберг Б.А.. Курс экономики: Учебник /Под ред.– ИНФРА-М, 1997.
37. Сейткасимов Г.С.. Деньги, кредит, банки: ... /Под ред. ... ... ... ... Л.Е. ... В.Б. ... Управление качеством. М.: ИНФРА-М
2001.
39. «Семь инструментов качества» в японской экономике. М.: ... ... Д.М. ... ... ... производством:
Краткий исторический очерк. М.: Наука, 1973.
41. Бубер М. Диалог. — Два образа веры: Пер. с нем. М.: Республика,
1995.
42. Гончаров В. В. ... для ... ... ...... М.: ... 1996. Т. I, ... Ефремов В. С. Семь граней современного менеджмента // Менеджмент ... и за ... . 1997. № 7, ... ... Д. Т., ... Д. А. Пророки во тьме, или Рассказ о том, как
«Ксерокс» восстал из пепла и дал бой ... Пер. с ... СПб.: ... ... Куме X. Статистические методы повышения качества. Пер. с ... ... и ... ... Т., ... Р. В ... эффективного управления (опыт
лучших компаний): Пер. с англ. М.: Прогресс, 1986.
47. Харрингтон Д.Х. Управление качеством в американских ... ... с ... / Под ред. Л. А. ... М.: ... ... Шонбергер Р. Японские методы управления производством. Девять ... ... пер, с ... / Под ред. Л.А. ... М.: ... ... Қазақстан Републикасының салық кодексі туралы заңы
50.ҚР «Салықтар және бюджетке ... ... да ... төлемдері
туралы». Салық кодексі. Алматы: Юрист, 2005.
51.Амиров Ю.Д., Печенкин А.Н. Оценка качества ... и ... // ... и качество. 1992 №10. с. 53-55.
52.Афанасьева О.Н. О современной системе краткосрочного банковского
кредитования. // Бизнес и Банка. – 2002. - № 34-35. – ... Е.Ф. ... ... ... // ... – 1999. - № 12. – с.25.
54.Крупнов Ю.С. ... ... ... в ... // ... ... – 2002.- № 42-43. – ... Ю.С. О природе банковского потребительского кредита. // Бизнес и
Банки. – 2002. - № 8. – ... В.Е. ... ... и ... ... ... // ... и Банки. – 2002. - № 7. – с.1-5.
57.Минц В.М. Контрактно-Сберегательная система и ипотечное кредитование. //
Бизнес и ... – 2002. - № 7. – ... А.В. ... ... ... // Стандарты и качество. 1997.
№6. с. 56-60.
59.Мюллер К. Некоторые аспекты ... ... ... в ... ... и качество. 1998. №3 С. 58-64.
60.Свиткин М.З. От ... ... ИСО 9000 к ... менеджменту
качества. // Стандарты и качество. 1997. №9 С. 43-47.
61.Чайка И.И. Конкурентная борьба предприятий – это ... ... ... // ... и ... №12 с.55-59.
62.Швец В.Е. «Менеджмент качества»в системе современного менеджмента. //
Стандарты и качество. 1997. №6 с ... ... М.А. ... в ... ... журнал «Бухучет», 1999, № 11;
64.Журнал «Экономика России: ХХI век» № 16
65.Газета «Знание ( ... в 2004 ... ... "ПРАКТИКА / Менеджмент качества", опубликовано 29 Июн,
2005
67.ҚР Президентінің Халхына жолдаулары
68.Қазақстан Республикасының Индустриялық-инновациялық
дамуының 2003-2015 жылдарға арналған стратегиясы
69.Қазақстанның 2030 ... ... Даму ... іске ... ... арғы шаралар туралы
70.Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 – 2009 жылдарға арналған
бағдарламасы туралы баяндама
71.Чекмаева Е.Н. ... ... ... и его ... /Деньги
и кредит. 1994. №5-6. с. 68-71.
72.Чекмаева Е.Н. Межбанковский кредитный ... и его ... ... ... 1994. №5-6. с. ... и ... №12 (73), май, 1997.
74.Банки Казахстана №3, №10, 2006.
75.Журнал АльПари №1, №2, №3, №4. ... V ... ... материалдары. Алматы: қараша,
2005.
77.Қаржы және несие. №24 (138). 2003.
78.Вопросы экономики. №2 2006.,№3. 2004., №6 ... ... ... ... ... ... ... берген
несиелері
млн. тенге
|Экономикалық қызмет түрлері ... ... |
| | ... |
| | ... |
| | ... |
| |2006 |2004 | ... ... және ... ... 881 |1,51 ... ... қызмет | | | ... ... және ... |214 024 |127 036 |1,68 ... ... | | | ... шаруашылығы және осымен |1 163 021 |614 438 |1,89 ... ... | | | ... және ... ... |18 393 513 |5 210 941 |3,53 ... ... және ... |87 605 634 |63 721 764 |1,37 ... ... және ... | | | ... ... | | | ... ... |2 039 444 ... |3,29 ... өнім ... |4 769 498 |4 545 555 |1,05 ... кен ... ... |16 093 230 |8 580 487 |1,88 ... ... өндіру |107 509 608 |60 303 609 |1,78 ... ... ... |133 869 |448 994 |0,30 ... ... |1 685 855 |435 096 |3,87 ... аяқ киім |2 033 244 |1 659 311 |1,23 ... және ... ... |6 602 370 |4 456 706 |1,48 ... ... ... |12 295 135 |12 266 087 |1,00 ... және пластмасса өндіру |11 882 164 |3 287 156 |3,61 ... ... ... ... |24 472 181 |1,94 ... ... ... | | | ... ... |29 033 561 |24 472 181 |1,19 ... және жабдықтар шығару |9 756 314 |3 624 768 |2,69 ... ... |4 247 968 |2 987 610 |1,42 ... ... ... және суды ... |21 325 604 |0,86 ... және өндіру | | | ... ... 122 |71 620 180 |4,34 ... сату ... ... 922 |212 951 293 |2,40 |
|сату | | | ... үй және ... |22 741 254 |7 039 101 |3,23 ... жолдары |122 832 |245 678 |0,50 ... ... ... |7 226 773 |1,67 |
|Почта және байланыс ... |18 541 684 |1,14 ... ... |67 181 020 |26 966 959 |2,49 ... ... |196 595 |730 590 |0,27 ... алу |3 170 800 |1 179 426 |2,69 ... және ... ... 156 |2 964 115 |1,48 ... және ... көтеру, |14 888 230 |6 828 083 |2,18 ... және ... | | | ... ... |35 749 601 |14 129 504 |2,53 ... ... ... |3 641 059 |1 594 847 |2,28 ... ... ... 2007 ... 1-ші ... ... ... салық түрлерінің кірістік түсуі |
| | | | ... ... |% ... ... |% ... |дәлел |% | |Кіріс, барлығы
|2 071 016 620 |2 337 001 543 |112,8 |1 486 808 995 |1 723 755 656 ... 207 625 |613 245 887 |105,0 | ... ... |  |  |  |  |  |  |  | 
|  | |Салықтық түсімдер |1 952 758 064 |2 209 102 437 |113,1 |1 439 309 ... 667 822 596 |115,9 |513 448 400 |541 279 841 |105,4 | ... ... |654 615 888 |776 608 699 |118,6 |654 615 888 |776 608 ... |  |  | | ... ... ... |155 970 944 |165 032 938 |105,8 |  | 
| |155 970 944 |165 032 938 |105,8 | |Әлеуметтік ... |227 967 678 ... 928 |103,8 |  |  | |227 967 678 |236 568 928 |103,8 | ... салығы
|59 787 177 |65 248 487 |109,1 |  |  | |59 787 177 |65 248 487 |109,1 |
|ҚҚС |456 753 448 |489 572 090 |107,2 |456 753 448 |489 572 090 |107,2 ... | | ... |42 435 950 |47 432 928 |111,8 |11 994 383 |15 799 ... |30 441 567 |31 633 475 |103,9 | |Табиғи және басқада ресурстарды
қолданудан түсім |250 408 281 |301 037 517 |120,2 |218 838 016 |267 354 ... |31 570 265 |33 683 212 |106,7 | ... және ... ... ... |4 980 292 |6 091 722 |122,3 |565 797 |849 ... |4 414 495 |5 241 873 |118,7 | ... операциялардан және әлемдік
сатудан түсім |91 297 619 |109 886 838 |120,4 |91 297 619 |109 886 ... |  |  | | ... ... |39 184 |20 967 |53,5 |38 684 |19 ... |500 |984 |196,8 | ... ... ... берудегі міндетті
төлемдер
|8 501 603 |11 601 325 |136,5 |5 205 829 |7 731 380 |148,5 |3 295 774 ... 945 |117,4 | ... емес ... |46 215 062 |53 733 432 |116,3 ... 436 |47 634 148 |121,2 |6 901 626 |6 099 284 |88,4 | ... ... |33 524 709 |35 130 557 |104,8 |31 119 727 |32 956 ... |2 404 982 |2 173 561 |90,4 | |Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... 495 896 |1 818 322 |121,6 |1 436 922 |1 755 068 |122,1 |58 974 |63 ... | |Мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын, мемлекеттік ұйымдардың
шараларынан түсім
|149 377 |70 199 |47,0 |129 680 |40 914 |31,5 |19 697 |29 285 |148,7 ... ... |2 838 054 |7 649 707 |269,5 |754 383 |5 217 390 |691,6 ... 671 |2 432 316 |116,7 | ... |1 589 885 |77 |0,0 |1 589 885 ... |  |  | | ... ... емес түсімдер |6 617 141 |9 064 571
|137,0 |4 282 839 |7 663 703 |178,9 |2 334 302 |1 400 868 |60,0 | ... ... ... ... |72 043 494 |74 165 674 |102,9 |8 185 895 ... 912 |101,4 |63 857 599 |65 866 762 |103,1 | |Мемлекеттік ұйымдардың
мүлкін сатудан ... |30 812 520 |33 519 071 |108,8 |126 534 |226 ... |30 685 986 |33 292 455 |108,5 | ... ... ... ... ... 059 361 |8 072 296 |100,2 |8 059 361 |8 072 296 |100,2 |  |  | ... емес ... және ... түсетін түсім |33 171 613 |32 574
307 |98,2 |  |  | |33 171 613 |32 574 307 |98,2 | ... ... ... ... ... өңдеу өнеркәсібі қызметінің жекелеген түрлерінің нақты
индекстері және саласы
Қосымша 6
2006 жылғы өнеркәсіп өнімдерінің нақты көлем индекстері және ... ... ... ауыл ... ... нақты көлем индекстері және салалық
құрылымы
Қосымша 8
Негізгі капиталға ... ... ... құрылымы
Қосымша 9
Қаржы көздері бойынша негізгі капиталға салынған инвестиция құрылымы
Қосымша 10
Қосымша 11
Қосымша ... ... ... ... сапаны басқару
Қосымша 17
Сапа көрсеткіштерінің классификациясы
Сапаны бақылау түрлерінің классификациясы
Қосымша 18
Өнімнің сапалық деңгеін бағалау: Е – сапаның бірлік көсеткіштері; К –
сапаның ... ... ... ... ... ... ... дамуы
Қосымша 20
Сапа конструкциясы
-----------------------
[1] Вопросы организации производства с США: Отчет британского совета по
производительности / Пер. с англ. М.: ИИЛ, 1956. С.27.
[2] ... Дж.Х. ... ... в ... корпорациях/ Пер.
с англ. М.: Экономика, 1990. С. 29-30.
[3] См., например, в кн.: Управление ... ... ... М.:
Изд-во стандартов, 1985. 404 с.
[4] Так, знаменитые тульские самовары изготовливали из отходов производства
латунных артиллерийских гильз.
[5] Как ... ... ... М.: ... 1989. С. ... Семь инструментов качества в японской экономике. М.: Издательство
стандартов, 1990. ... ... ... в области качествоа называют жизнь продукции,
изделия «жизненным циклом». Этого следует, по ... ... ... ... под ... циклом понимают период существования товара на
рынке.
[8] К сожелению, это заблуждение проникло даже в некоторые учебники
[9] Басовский Л.Е. ... ... ... ... Тул, гос. Пед. ... 1998. С. 31, 70.
[10] Глазьев С.Ю. Теория долгосрочного технико-экономического развития. М.:
ВлаДар, 1993. С. ... ... В. ... в ... ... М.: ... сегодня,
1997. С. 88
[12] Мючиелли Ж.Л. Международные экономические отношения / Пер. с ... ... 1995. С. 50, 57, ... ... Д. ИБМ. ... самой преуспевающей корпорацией мира. Пер. с
англ. М.: Прогресс, 1991. С.224.
[14] Фунционально-стоимостный анализ издежек производства/Пер ред. Б.И.
Майданчика. М.: ... и ... 1988. ... ... О. ... ... фирмой. Пер. с англ. М.: Прогресс,
1989. С.37.
[16] Басовский Л.Е., Протасьев В.Б. ... ... М.: ... C. ... Басовский Л.Е., Протасьев В.Б. Управление качеством. М.: ИНФРА-М.
2001. C. 142.
-----------------------
Сапаға әсер ... ... ... ... ... ... істеуі
Заттардың сапасы
Стандарттау деңгейі
Кадрлардың квалификациясы, тәжірибе тәтәжірибесі
Еңбек мәдениеті
Еңбекті жұмыс орындарында ұйымдастыру
Материалдық және моральдық ынталандыру
Еңбек және технологиялық тәртіпті сақтау
Еңбек шарттары және ... ... ... ... ... жетілу
басқалар
басқалар
басқалар
Қайта пайдалану мүмкіндігі
Тұтыну құрылысындағы тұрақты дамулар
Тәрбие
басқалар
Моданың өзгеруі
утили- тарлы
Бәсекелес-тіктің болуы
ғылыми- техника-
лық прогресс
тенденциялары
Эксплуата-цияға кеткен шығын
престиж
Шығындардың және бағаның болу мүмкіндігі
Коньюнк-тураның ... даму ... ... алу ... ... ... көрсеткіші
Экономикалық көрсеткіштер
Сыртқы қалыптасу көрсеткіші
Салық комитеті
Ауызша коммуникация
Жеке қажеттіліктер
Бұрынғы тәжірибе
Күтілетін қызмет
Қабылданатын қызмет
Қызмет көрсету
Қызмет сипаттамасында тосу ... сы. ... ... ... қабылдау
Қызметтің сапасын қабылдау
Потенциалды тұтынушымен
байланыс
Санынадық көрінісі
Сапалық көрінісі
Альтернативті көрінісі
Бақылау ... ... ... ... СК орталық сервері
Жер қатынасына бойланысты комитет
Ауылшаруашылық департаменті
Нотариус конторасы
Недвижимость орталыға
Басқа да ұйымдар
басқалар
басқалар
органолептикалық
физико-химиялық
техникалық
экологиялық
эргономикалық
қауіпсіздік
бағыттары
патенттік-құқықтық
Стандартталған (стандарттармен, ұсыныстармен анықталатындар)
Регламенттелетіндер (техникалық регламенттер және қаулылармен
анықталатындар)
Қолмен
Механизімдік
Автоматталған жүйе
Өзіндік системы
Белсенді ... ... ... ... байланысты тексеру
Өзін-өзі басқару
Бір қадамдық
Көп қадамдық
Ұйым құрылымына байланысты
Бірлік
Ұшатын
Кезеңдік
Кезеңмен тексеру
Кіріс
Операциялық
Қабылдаанатын
Сақталатын
Тасмалданатын
өндірілетін процессі бойынша
Құоалдық
Органолептік
Визалық
Бақылау қорлары
барлық таңдамалы
Көлемін тексеру
Бақылау түрлері
-Болжаулық
-Жобалау
-Өндірістік
Эксплуатациялық
стаССасссссПоСтадиясынастстастадии
-Базалық
-Қатысты
Сапа деңгейіне байланысты
-табиғи ... (кг, м, ч және ... ... ... бойынша
Сапа көрсеткіштері

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 124 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
12-қабатты және екі қабатты авто паркингті тұрғын үй комплексі47 бет
Ақша-несие саясатының механизмі және оның ерекшелігі9 бет
Іргетастар мен негіздерді жобалау8 бет
Баскетбол ойынының негізгі элементтері5 бет
Исламның сенім негіздері5 бет
Химия курсын дәстүрлі оқыту технологиясы20 бет
"Дағдарыс жағдайларындағы психикалық өзгерістер."8 бет
Cалықтардың қызмет етуінің теориялық негіздері7 бет
«Локомотив-2030» ЖШС-дегі локомотивтік бригадалардың локомотив машинисттер мен нұсқаушы-машинисттердің беделін көтеру іс шаралары9 бет
Азаматтық бірегейлік мәселелерін зерттеудің теориялық-әдіснамалық негіздері27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь