Солтүстік Қарамұрын кен орны

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1. Кен орнының геологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.1 Кен орны ауданының геологиялық құрылысы ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2 Кен орнының гидрогеологиялық сипаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3 Кеннің түзілуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.4 Геотехнологиялық ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.5 Уранның қорын есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2 Ұңғымаларды орналасу торы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.1 УКО ұңғымалармен ашу түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.2 Ұңғымалардың қатар орналасу тобы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.3 Ұңғамалардың тікбұрышты тобы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.4 Ұңғымалардың ұялы орналасу торы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3 Кен орнын ашу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.1 Жалпы ереже ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3.2 Аймақ көлемі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
3.3 Ұңғымалар саны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . ... .
3.4 Технологиялық ұңғымаларды орналастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.5 Аймақтық технологиялық торап кестесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3.6 Қышқыл айдау желісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
4 Бүленді пайдалануға дайындау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . ... ... .
4.1 Жалпы мағлұмат ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
4.2 Бұрғылау жұмыстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
4.3 Бұрғылау қондырғысының сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
4.4 Ұңғыманың құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
4.4.1 Сорып алу ұңғымаларының құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
4.4.2 Құю ұңғымаларының құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
4.4.3 Қадағалау ұңғымаларының құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
4.4.4 Барлау және бақылау ұңғымаларының құрылымы ... ... ... ... ... ... ... .
4.4.5Қарнақты ұңғыманың түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
4.4.6 Тұрақты ерітіндінің қозғалуын тоқтату ұңғымасының құрылымы ... ... ..
4.5 Ұңғыманы игеру жұмыстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
4.6 Бүленді ашыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
4.7 Электр қуатымен қамтамасыздандыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
5. Уран кен орнының басты геотехнологиялық шамашарттары ... ... ... ... ... ...
5.1 Сору ұңғымаларының өнімділігін анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
5.2 Таукен массасының мөлшерін анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
5.3 “Ашыту” ерітінділерінің көлемін анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
5.4 Бүленді бүкіл қазымдалу кезеңіндегі ерітінділер көлемін анықтау ... ... ...
5.5 Бүленді ашытуға жұмсалатын күкірт қышқылының көлемін анықтау ... ...
5.6 Блоктың ерітінділеуге жұмсалатын күкірт қышқылының көлемін анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
5.7 Бүленді “ашытуға” жұмсалатын уақытын мөлшерін анықтау ... ... ... ... ... .
5.8 Бүленді қазымдалу уақытын анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
5.9 Өнімді ерітінділердегі металдың орташа мөлшерін анықтау ... ... ... ... ... ...
5.10 Ерітінді көтеру әдісін таңдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
5.11 Эрлифт әдісімен ерітінді көтеру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
5.12 Ерітінділерді сорғылармен көтеру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
6 Сілтілеу технологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
6.1 Сорбция ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
6.2 Десорбция ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
6.3 Уран концентратын созу және тұндыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
7 Арнаулы бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
7.1 Уран кен орнын ашу ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
7.1.1 Аумақтың көлемі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
7.2 Уран кен сілемдерінің ашу тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
7.3 Төтел санын анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
7.4 Уран кен орнын ашу тәсілдерін таңдау әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
8 Өндірістегі үдірістерді автоматтандыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
8.1Өнімді ерітіндіні қайта өңдеу бөлімін автоматтандыру ... ... ... ... ... ... ... ...
8.2 Өнімді ерітіндіні қайта өңдеу цехының өлшем бірліктері УППР ... ... ... ...
8.3 УППР бойынша бақыланатын параметрлер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
8.4 УППР бойындағы тығын арматурасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
8.5 УППР бойынша реттеуші арматура ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
8.6 Геотехнологиялық аймақ бойынша сораптар мен реттеуші ысырмалар ...
8.7 Өнімді ерітіндіні өндіру үшін тиеуші центргеартқыш сораптар ... ... ... ... .
9 Жер қойнауын және қоршаған ортаны қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
9.1 Пайдаланылымдағы тәлімдерді және жер бетін қорғау ... ... ... ... ... ... ... ...
9.2 Ауа бассейнін қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
9.3 Жер асты және жер бетіндегі суларды қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
9.3.1 Жер беті суларының радиациялық ластануын қадағалау ... ... ... ... ... ... ..
9.3.2 Жер асты суларының радиациялық ластануын қағалау ... ... ... ... ... ... ...
9.3.2.1.Өнімді денгейжиектердің жер асты суларының радиациялық ластануын қағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
9.3.2.2 Өнімсіз деңгейжиектердің жер асты суларының радиациялық ластануын қадағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
10 Табиғатты қорғау және еңбекті қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
10.1 Өнеркәсіптік санитария ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
10.2 Радиациялық қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
10.3 Персоналға қойылатын талаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
10.4 Күкірт қышқылын сақтау қауіпсіздігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
10.5 Жер астында ерітінділеу және өнімді ерітінділірді қайта өңдеу
үдірістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
10.6 Электржабдықтарын пайдалану және оларға күтім жасау барысындағы қауіпсіздік ережелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
10.7 Жер ресурстарын қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
10.8 Жер қойнауын тиімді пайдалану және қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
10.9 Қауіпті және зиянды факторларды таңдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
10.10 Ұйымдастыру шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
11 Экономика және өндірісті ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
11.1 Қызметкерлер саны. Еңбекті ұйымдастыру. Басқару жүйесі ... ... ... ... ... .
11.2 Өнімнің өзіндік құнын есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
11.2.1 Пайдалану кезіндегі шығындар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
11.2.1.1 ТКДЖ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
11.2.1.2 Еңбекақысыз өндірістік шығындар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
11.2.1.3 Капиталға айналдырылмайтын ТКДЖ бөлімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
11.2.1.4 Жалақысыз және амортизациясыз кезеңдік шығындар ... ... ... ... ... ...
11.2.1.5 Жалақы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
11.2.1.5.1 Негізгі өндірістің қызметкерлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
11.2.1.5.2 Қосалқы өндірістің қызметкерлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
11.2.1.5.3 Өндірістік емес қызметкерлер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
11.2.2 Капиталданған активтер амортизациясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
11.2.2.1 Негізгі құралдар мен материалдық активтер амортизациясы ... ... ... ..
11.2.2.1.1 Өндірістік амортизация ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
11.2.2.1.2 Кезеңдік шығындар амортизациясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
11.2.2.2 ТКДЖ.ді өтеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
11.2.3 Жерді қалпына кетіруге кететін шығындар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
12 Өндірістік алаң және жер бетінің жоспары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
12.1 Жерасты ерітінділеу әдісінің беткі кешенінің құрылысы және оны пайдалану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
12.2 Бүленді қазымдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
12.3 Ерітіндіні тасымалдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
12.3.1 Тасымалдау құбырларының жіктемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
12.3.2 Тасымалдау құбырларын құрастыру және пайдалану ... ... ... ... ... ... ... .
12.4 Бүленді жерасты ерітінділеу циклінен шығару ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
ҚОРЫТЫНДЫ
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Әділ себептердің күшіне жүгінсек қазіргі дүние жүзілік металлургия өндірісінде бұдан әлдеқашан бұрын қарама-қайшы ахуал қалыптасқан болатын. Металдың шығару көлемін арттырған жағдайда , олардың минералдық шикізат базасы әрдайым азайып отырады және сапасы нашарлайды. Концентраттар алатын кендер мардымсыз болып келеді. Кен өндіретін тау-кен машиналарының қуаты арта түсуде, ал концентраттарды алу және оларды байыту процесстері кезінде реагенттер мен улы заттар көптеп қолданылуда. Концентраттар көлемі артқан сайын металлургия зауыттарында оларды өңдеу кезінде пайдаланылатын отын мен флюстердің де мөлшері артады. Сөзсіз, бұл себептер қоршаған ортаның экологиясына техногенездік теріс ықпалын күшейтеді.
Нью-Йорк қаласындағы 1997 жылғы маусымның 28 жұлдызында өткен Біріккен Ұлттар Ұйымының XIX-інші Арнайы Сессияның Бас ассамблеясында Елбасы Н.Ә.Назарбаев айтқан болатын:
«Әңгіме планетарлық ауқымда қоршаған ортаға әсері жөнінде болмақ. Келесі ғасырдың басында бұл процесс күшейе түспек. Көптеген мемлекеттер өздерінің өтпелі экономикасымен бірге табиғи ресурстарды өндіруші қызметін атқара отырып, табиғаттың басты ластаушысына айналып кетуі мүмкін. Сенімдімін, бұл орайда дүние жүзілік қоғамдастық қызығушылық танытпайды. Дұрысы ол барлық өндірістерді таза, қалдықсыз және экологиялық қауіпсіз күйінде көргісі келеді.»
Мұндай жағдайда пайдалы қазбаларды геотехнологиялық тәсілмен өндіру және өңдеу жағдайдың жақсы жағына өзгерген ұтымды айғақтардың бірі болуы мүмкін.
Геотехнология – көп жоспарлы тау-кен ғылымы, жер асты байлығын сақтау және игеру тәсілі, жер қойнауынан пайдалы қазбаларды физикалық және химиялық әсер ету арқылы алуға мүмкіндік беретін технологиялық үдірістер мен техникалық әдістер жайлы бірлестірілген білімдер жиынтығы.
1. Язиков В.Г., Забазнов В.Л., Петров Н.Н., Рогов Е.И., Рогов А.Е. Қазақстан кен орындарындағы уранның геотехнологиясы. Алматы.: 2001.
2. Петров Н.Н., Язиков В.Г., Аубакиров Х.Б., Плеханов В.Н. и др. Қазақстандағы уран кен орындары(экзогенді). Алматы.: Ғылым, 1995.
3. Шумилин М.В., Муромцев Н.Н., Бровин К.Г. Жерасты ерітінділеу әдісімен қазымдау үшін кен орындарын барлау. М.: Недра, 1985.
4. Абдульманов И.Г., Фазуллин М.И. Жер асты ерітінділеу кешендері. М.: Недра, 1992 .
5. Бровин К.Г., Грабников В.А., Шумилин М.В., Язиков В.Г. Жерасты ерітінділеу әдісімен қазымдау үшін кен орындарын барлау, іздеу, болжамдау және өнеркәсіптік бағалау. Алматы.: Гылым, 1997 .
6. Башлык С.М., Загибайло Г.Т. Ұңғымаларды қазу. М.: Недра, 1983 .
7. МамиловВ.А., Петров Р.Ф., Шушанина Г.Р. Жерасты ерітінділеу әдісімен уран өндіру. М.: Атомиздат, 1980.
8. ДСП-7121. Жерасты ерітінділеу әдісімен қазымдалатын гидрогендік кен орындарын пайдалану жөніндегі нұсқау. 1 бөлім.1979.
9. Кен орындарын ұңғымалардың көмегімен жерасты ерітінділеу әдісімен қазымдау барысындағы қауіпсіздік ережелері (ПБПВ-86).
10. Ю. Калицун В.И. Суқашыртқы жүйелерінің гидравликалық есептері . М.:СТРОЙИЗ ДАТ, 1988.
11. Прозоров И.В., Николадзе Г.И., Минаев А.В. Инженерлік жүйелердің гидравликасы. М.: Высшая школа, 1975.
12. Луценко И.К., Белецкий В.И. Давыдова Л.К. Кен орындарын шахтасыз игеру. М.: Недра, 1986.
13. Арене В.Ж. Пайдалы қазбаларды ұңғымалар арқылы өндіру (геотехнология). М.: Недра. 1986.
14. «КАЗАТОМӨНЕРКӘСІП» ҰАК. Еңбекті қорғауды басқару жүйесі(СУОТ). Алматы. 2001.
        
        МАЗМ¦НЫ
КІРІСПЕ………………………………………………………………..............
1. Кен ... Кен орны ... ... ... Кен ... ... ... түзілуі………………………………………………………................
1.4 Геотехнологиялық ерекшеліктері……………………………………............
1.5 Уранның қорын есептеу……………………………………………………...
2 ... ... УКО ... ... ... ... ... ... ... ... ұялы ... Кен ... ... Аймақ көлемі…………………………………………………………............
3.3 Ұңғымалар саны...........……………………………………………… .....
3.4 ... ... ... ... ... ... Қышқыл айдау желісі………………………………………………………...
4 ... ... ... ... ... ... ... қондырғысының сипаттамасы………………………………........
4.4 Ұңғыманың құрылымы………………………………………………….........
4.4.1 Сорып алу ұңғымаларының құрылымы……………………………….......
4.4.2 Құю ұңғымаларының құрылымы…………………………………….........
4.4.3 Қадағалау ұңғымаларының ... ... және ... ұңғымаларының құрылымы…………………........
4.4.5Қарнақты ұңғыманың түрлері
......................................................................
4.4.6 Тұрақты ерітіндінің қозғалуын тоқтату ... ... ... ... ... ... ... Электр қуатымен қамтамасыздандыру……………………….......................
5. Уран кен ... ... ... Сору ... ... ... ... ... ... ... ... анықтау ……………………....................
5.4 Бүленді ... ... ... ... ... Бүленді ашытуға жұмсалатын күкірт қышқылының көлемін анықтау.......
5.6 ... ... ... күкірт қышқылының көлемін
анықтау.....................................................................
................................................
5.7 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ерітінділердегі металдың ... ... ... ... ... Эрлифт ... ... ... ... ... Уран ... созу ... ... Уран кен ... ... ... Уран кен ... ... ... ... Уран кен ... ашу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... цехының өлшем ... УППР ... ... УППР ... ... УППР ... ... ... ... ... сораптар мен реттеуші ысырмалар....
8.7 Өнімді ерітіндіні өндіру үшін ... ... Жер ... және ... ... Пайдаланылымдағы тәлімдерді және жер ... Ауа ... Жер асты және жер ... ... Жер беті ... ... ластануын
қадағалау..........................
9.3.2 Жер асты ... ... ... ... жер асты ... ... ластануын
қағалау.....................................................................
..............................
9.3.2.2 Өнімсіз деңгейжиектердің жер асты суларының радиациялық ластануын
қадағалау...................................................................
............................
10 Табиғатты қорғау және еңбекті
қорғау...........................................................
10.1 ... ... ... ... ... ... сақтау
қауіпсіздігі..........................................................
10.5 Жер астында ... және ... ... ... ... ... пайдалану және оларға күтім жасау барысындағы
қауіпсіздік
ережелері...................................................................
...........................
10.7 Жер ресурстарын
қорғау......................................................................
..........
10.8 Жер ... ... ... ... ... және зиянды факторларды
таңдау...................................................
10.10 ... ... және ... ... ... Еңбекті ұйымдастыру. Басқару
жүйесі.....................
11.2 Өнімнің өзіндік құнын
есептеу.....................................................................
11.2.1 Пайдалану кезіндегі
шығындар..................................................................
11.2.1.1
ТКДЖ........................................................................
.................................
11.2.1.2 Еңбекақысыз өндірістік
шығындар.........................................................
11.2.1.3 Капиталға айналдырылмайтын ТКДЖ
бөлімі.......................................
11.2.1.4 Жалақысыз және амортизациясыз ... ... ... ... өндірістің
қызметкерлері.......................................................
11.2.1.5.3 Өндірістік емес
қызметкерлер..............................................................
11.2.2 Капиталданған активтер
амортизациясы...................................................
11.2.2.1 Негізгі құралдар мен материалдық активтер
амортизациясы..............
11.2.2.1.1 Өндірістік
амортизация.................................................................
........
11.2.2.1.2 Кезеңдік шығындар
амортизациясы....................................................
11.2.2.2 ТКДЖ-ді
өтеу........................................................................
....................
11.2.3 ... ... ... ... ... алаң және жер ... ... ... әдісінің беткі кешенінің құрылысы және оны
пайдалану...................................................................
..............................................
12.2 Бүленді
қазымдау....................................................................
........................
12.3 Ерітіндіні
тасымалдау..................................................................
...................
12.3.1 Тасымалдау құбырларының
жіктемесі......................................................
12.3.2 Тасымалдау құбырларын құрастыру және
пайдалану.............................
12.4 Бүленді ... ... ... ... ... ... ... облысының Шиелі ауданында орналасқан
Солтүстік Қарамұрын кен орнының №9-112 табиғи уранды ... ... ... ... ... ... бүленінің құрылысын салуды
ұйымдастыру мен пайдаланудың жұмысшы құжаттарын әзірлеу және ... ... ... арқылы дайын өнімді, табиғи уранның ... ... кек» ... алу, ... ... ... және технико-
экономикалық есептеу жұмыстары көрсетілген.
КІРІСПЕ.
Әділ себептердің күшіне жүгінсек қазіргі дүние ... ... ... әлдеқашан бұрын қарама-қайшы ахуал қалыптасқан болатын.
Металдың шығару көлемін арттырған жағдайда , ... ... ... ... ... ... және сапасы нашарлайды. Концентраттар алатын
кендер мардымсыз болып келеді. Кен өндіретін тау-кен ... ... ... ал ... алу және ... байыту процесстері кезінде
реагенттер мен улы заттар көптеп қолданылуда. ... ... ... ... ... оларды өңдеу кезінде пайдаланылатын отын
мен флюстердің де ... ... ... бұл ... қоршаған ортаның
экологиясына техногенездік теріс ықпалын күшейтеді.
Нью-Йорк қаласындағы 1997 жылғы ... 28 ... ... ... ... ... ... Сессияның Бас ассамблеясында Елбасы
Н.Ә.Назарбаев айтқан болатын:
«Әңгіме планетарлық ауқымда ... ... ... ... ... ... басында бұл процесс күшейе түспек. Көптеген мемлекеттер
өздерінің өтпелі экономикасымен бірге табиғи ресурстарды өндіруші ... ... ... басты ластаушысына айналып кетуі мүмкін.
Сенімдімін, бұл орайда дүние жүзілік ... ... ... ол барлық өндірістерді таза, қалдықсыз және экологиялық қауіпсіз
күйінде көргісі ... ... ... қазбаларды геотехнологиялық тәсілмен өндіру
және өңдеу жағдайдың жақсы ... ... ... ... бірі болуы
мүмкін.
Геотехнология – көп жоспарлы тау-кен ғылымы, жер асты байлығын ... ... ... жер қойнауынан пайдалы қазбаларды физикалық және
химиялық әсер ету арқылы алуға ... ... ... ... ... ... ... бірлестірілген білімдер жиынтығы.
Ерітінділеу – бұл қатты материалдың бір немесе бірнеше компоненттерін,
әдетте сумен ерітіндіге аудару. Тау-кен жұмыстарында жер асты ... жер ... ... ... алу ... ... Бұл үдіріс
қатты жер бетіне әсер тигізетін заттардың келуінен, химиялық ... ... ... оның ... ... тұрады.
Жер асты ерітінділеу кезінде металл иондық ... ... ... ... ... ... ... немесе жасанды
құрылған өткізгіш массиві ... ... Оны ... қажетті
жағдайлары – пайдалы компоненттердің минералдық немесе органикалық ерігіш
қышқылдардың қосылыстарында, сілті мен тұз ... ... ... жеткілікті суландыру, реагенттің кенге әкелу және ... ... ... жүзеге асыратын қолайлы таулы-
геологиялық және ... ... ... ... ... ... компонентті тиімді алу мүмкіндігі.
Өткен ғасырдың 60 жылдарында табиғи уранды өндіру барысында жер ... ... ... ... ... жер астылық ұңғымалық ерітінділеу әдісімен өңдеу және енгізу
шартты ... ... ... бұрынғы СССР кезінде тау-кен
шығарушы ... ... ... орын ... ... қатар сол
уақытта оның аумағында лайықты кен орындарыңың болуы. Бұл су ... ... ... ... ... кен орындар.
Бұл дамушы өндірілім әдісін игеру осы сияқты кен ... ... ... ... болды, яғни уранның аз мөлшері,
біріктіруші жыныстарды суландыру сияқты тау-кен ... ... ... тау-кен массасын жазықтыққа алып ... ... ... ... кен орындарды қарқынды игеру 80 жылдардың
ортасында Қазақстанда уранды жер асты ... ... ... жаңа
өнеркәсіптік үлгіде қуатты кәсіпорынның құрылуына әкеліп соқтырды.
Жаңа өндіру тәсілін қолдану және оған ұзақ ... ... ... құру ... ... ... уран кен ... қатар тау-кен
шығарушы өндірістерде бәсекелестікті азайтты.
Республикамызда ... ... уран кені жер асты ... ... жылы ... ... республикамыздың бүкіл атом комплексін
жандандыратын, Батыс елдерімен экономикалық , ... және ... ... ... атом ... «Казатомпром» құрылды.
Жер астылық ерітінділеу өндірісін жетілдіру және ... құру ... уран ... ... ... ... стратегиялық жоспарымен
алдын ала қарастырылған.
Ерекше айта кету керек , республикамыздағы ... ... ... жер ... ерітінділеу тәсіліне қайта бағдар алуының себебі
өндірістің қоршаған ортаға теріс әсері. Осы ... ... кен ... жер бетінде бұзылым белдемі мен опырылған жер, бос ... мен ... ... ... ... ... бөлу ... алынып тасталған,
атмосфераға шығатын радиоактивті заттардың көлемі азайтылған.
Осымен уран өндірісінің тиімділігі бірнеше ... ... ... ... ... ... өңдеу үшін қажетті ғимараттардың толық кешенін
қосқанда, сонымен қатар ... өсуі ... ... ... ... ... , ... принципті пайдалана
отырып, геотехнологиялық өндіруші кәсіпорындар құрылуы және ұлғаюы мүмкін.
Осыған лайық елеулі айырмашылық тек ұңғымалық ерітінділеудің ... ... ... ... өнімінің өзіндік құны шығыны көлемінде
ғана ... ... ... ... да. Егер ... шығыны өзіндік
құнының үлесі соңында 65-70% құрса, ал ... ... ... 30-35%, онда ұңғымалық ерітінділеу кәсіпорындарында өнімнің өзіндік құны
пайдалану шығынының үлесі әрдайым жоғары және 77-90%, ... бір ... азаю ... ... Бұл ... ... бастапқы мөлшері кәсіпорындардың тау-кен шығару
тәсіліне қарағанда соңғы жағдайда 2-4 ... ... ... ... ... Қарамұрын кенорнында уранды жер астылық
ұңғымалық ерітінділеу әдісімен өндіріп жатыр.
Таулы-дайындық жұмыстар технологиялық ұңғымалар ғимаратымен ... ... ... ... , ... құбырлық байлауды және
энергиямен қамтамасыз етуді өзіне қосады.
Технологиялық бүлендерді пайдалану жер бетіне ... ... ... ... сап ... ... тасымалдауды және осы
ерітінділердің регламенттік дайындықпен жер ... ... ... жер ... ... 90% шығарылғанға дейін
жүргізіледі. Қорытынды кезеңінде, технологиялық бүлендерді жұмыстан шығару
барысында жер ... мен жер ... одан әрі ... келтірілуімен қатар
бүлендер «шайылып кету» сатысына ұшырайды.
ЖАЛПЫ МӘЛІМЕТ
Солтүстік Қарамұрын кен орны Қызылорда облысының Жаңақорған және Шиелі
аудандарының ... ... және ... уран ... ... ... өзенінің оң жағалауына Шиелі темір жол стансасынан 4-20 ... ... ... ... аймағы 450-550 м тереңдікке ... ... ... ... 11-13 км, ені 1-5 км –ге ... ... орны Харасан кен алабының ... ... алып ... ... ... ... жол желісімен, оңтүстігінде
Сырдария өзенімен шекараланады.
Аудан климаты шұғыл континентальды, шөл далалы, қысы ... жазы ... ... ... аз, ... аз, ... соғып тұратын желімен
сипатталады. Жаз айларында ауа температурасы +43-+46 оС, қыс айларында -37-
-40 оС дейін жетеді. Орташа ... ... +20-+25 оС, ... +2,5- -4 ... ... көп бөлігі (130-150 мм) көктемгі-күзгі кезеңдерге
келеді, қыс кездерінде қар ұзақ ... ... ... ... және ... ... бағытынан соғады
және жылдамдығы жыл бойына 3-15 м/сек аралығында ... ... да, ... 3,8-4,6 ... құрайды.
Кен орнының аумағы сейсмикалық жағынан ... ... ... ... аймаққа жатады.
Аң және өсімдік әлемі жұтаң, тек қана шөл және ... ... ... ... ірі елді ... - Ташкент - Самара тас жолының
бойында орналасқан облыс орталықтары Қызылорда ... (130 км) және ... (350 км); ... ... – Жаңақорған (50 км), Түркістан (150
км); кен поселкелері – Шалқия (65 км), ... (100 км), ... (0,5 км). ... ... жол ... ... 4 км қашықтықта орналасқан.
Ауданның электр қуатымен жабдықталуы «Южказэнерго» жүйесінің ЛЭП-220 кВ
желісінен қамтамасыз етіледі..
1 Кен орнының геологиясы
1.1 Кен ... ... ... ... субстраты орта дезонның терригенді қабатымен және
де әк тастармен, төменгі карбон және фамен доломиттарымен, жоғарыполезойлық
граниттердің жыртымды ... ... ... ...... қанатында кен аумағы орналасқан Қаратау
антиклинорийі. Бұл қанат солтүстік-батысқа ... ... ... ... қап ... бор қыртыстарымен, палеоген және суборогенді
позднеолигоценді-төрттік шөгінділерінен түзілген.
Шөгінді қап қимасының төменгі жағы қиыршық тас қабаттарынан түзілген.
Жоғарғы турон ... ... ... сұр ... көл саз ... түсті аллювиальды құм байламдарынан және ... ... Кен ... ... аумағында жоғарғы турон
аллювиальды түзілімдері ... ... ... ... ... ... ... Жоғарғы турон қыртысының қалыңдығы
40-50 м.
Коньяк қыртысының көлемінің көпшілік бөлігі ашық сұр түсті қиыршық ... ... мен ұсақ ... ... ... ... Қиындының
жоғарғы қабаттарында бұл ... ұсақ ... ... ... одан да ... қабаттарда - әртүрлі түйіршікті қоңыр-сары ... ... ... құмдарға, құмдақтарға, саз және алевролиттерге айналады.
Коньяк қыртысының жалпы қалыңдығы 60 м ... ... ... ... ... ... 80 м болатын арналық,
жайылымдық және шалғындық ... ... ... ... ... Бұл кешен кен аумағында сазды жыныстардың басымдылығы орын алған
жағдайда фациалды өзгерістерге бейім болады.
Кампан қыртыстары ... 20 м ... ... ... шөгінділерінен түзіледі. Оларға Солтүстік Қарамұрын кен орнының
есепке алынған кен түзілімдері де жатады..
Маастрихт ... ... ... ... ... детриттермен
байытылған қабатты теңіз-жағалаулы ұсақ түйіршікті сұр түсті құмдар жинала
берді. Дегенмен де, жыныс алабының көптеген ... ... ... ... ... тұрады. Маастрихт қабатының
жалпы қалыңдылығы 40 м. Олардың аллювиальды деңгейжиегінде Солтүстік
Қарамұрын кен ... ... кен ... ... қабаты доломитті құмтардардан, доломиттардан, алевролиттерден,
ангидриттерден және де дата-палиоцен әк тастарынан(20-45 м дейін), ... ... және сұр ... ... м), ... ... мен мергелінен(50 м), ... ... ... түсті
алевролиттарынан және саздарынан түзілген(220 м).
Жоғарғы-олигоценді-төрттік құрылымды-формациялық кешенінің табаны
қызғылт ... ... әк ... ... және кеш
олигоцен – ерте плиоцен саздарынан(220 м), ... ... ... ... м) және ... ... ... жиналған.
Солтүстік Қарамұрын кен орны маастрихт және кампан жасындағы сулы
деңгейжиекке шоғырланған және ... ... ... ... ... рудалы аймағына жатады және Қарамұрын кен ауданына
кіреді.
Кен орнында кенді жыныс болып ... ... ... ... құм ... ... ... және маастрихт ... ... ... Кен ... ... ... ... негізгі ерекшелігі болып олардың кеңістікте
фациалды-геохимиялық жағдайлармен бақыланатын қабатты ... ... ... ... сұлбасы ирелеңдеген лента түрінде келеді. Көлденең
кесінділерінде кен ... ... және ... ... мен ... ... ... үйлесімде болатын 25 м-ден 500 м-ге дейінгі ролл
пішінді болып келеді.
Кен орындарында ролл пішінінің негізгі үш түрі ерекшеленеді: қарапайым,
сарқырама және ... ... ... ... ... кен ... топтастыруларды пайдалану нұсқауына »
сәйкес Солтүстік Қарамұрын кен орнының кен сілемдері «а» ... ал ... өзі 2-ші ... жатады.
1.2 Кен орнының гидрогеологиялық сипаты
Солтүстік Қарамұрын кен орнының гидрогеологиялық ... оның ... ... солтүстік шығыс қанатында, Қарамұрын білігінде және
Жаңақорған синклиналінде біршама ... ... ... транзитті
облысында орналасуымен анықталады.Кенді борлы сулы деңгейжиек қатпарлы ... ... ... ... Ол сутіректермен жоғарғытурон-коньяк, сантон
және кампан-маастрихт деңгейжиектеріне бөлінеді. Барлық деңгейжиектерде су
солтүстік батыс бағытында 1-10 ... сүзу ... ... - маастрихт тегеурінді су қабатының сулы ... ... кен ... ... ... ... болып табылады.
Жоғарғы сутірек қызметін палеоген және неоген қабаттарының ... ... ... ... ... ... бөлігінің сазды-алеврит
қабаттары атқарады. Сулы деңгейжиек тереңдігі оңтүстікке қарай 95 метрден
700 метрге дейін ... ... Бұл ... су ... ... 2-
7 ... ... құрамы бойынша бұл сулар натрий-калийлі ... ... ... мөлшері әдетте 0,5-0,8 г/т. Қабатты
тотығу және уран ... ... ... уран ... ... ... г/л ... келеді. Батысқа қарай бұл шама 1,4х10-6 дейін азаяды.
Кен аймағының суларында 7,5х10-6 дейінгі мөлшерде селен кездеседі.
Кен ... ... ... ... ... де, ... ғана өнімді байламдарды құрайтын өткізгіш жыныстардың үлесіне тиеді.
Солтүстік Қарамұрын кен орнының ... ... ... 85,6% маастрихт
қабаттарында түзілген.
Кен орналасқан кампан деңгейжиегінің ... ... ... ... жалпы қалыңдығы 25-30 метр, бір ... ... ... өзгергіштігі және қиындысында сутірек
қабаттың қалыңдығына байланысты ... ... ... ... ... ... ... қорының 14,4% кампан қатпарында түзілген.
Жер асты суларының мынадай күшті кері әсерлері бар: сульфатты және
магнезияльды. Көмірқышқылдық ... ... ... ... ... ... ... да құрамында
Радий 226 түзілімінің 31 ПДК, селеннің 79 ПДК мөлшеріне дейінгі қатысуына
байланысты ешқандай кәдеге аспайтын.
Ауыз су және ... ... ... мақсатында Жиделі және Ақмая
жер асты суларының қоры зерттеліп, бекітілген.
Жалпы алғанда кен орнының гидрогеологиялық жағдайы ... жер ... ... ... қолайлы деп бағаланған.
1.3 Кеннің түзілуі
Қарамұрын кен алаңы селенуран кен ... ... екі ... кен ... бақылайтын қабатты тотығу облысында
шоғырланған. Олар кампан-маастрихт деңгейжиегіндегі Қарамұрын және ... ... ... біріншісі Қарамұрын кен орнындағы кен
сілемдерінің негізгі ... ... Бұл кен ... кен ... салыстырмалы сынғыш матералдан басталып, алевролит және сазды
құмдақтармен аяқталатын, шөгіді жиынтықтарының ... ... ... ... ... ... ... дамуына әсерін
тигізеді.
Уран кен түзілімі қалпына келу ... ... ... ... ... кен ... ... 750-5500 м, ені 25-50 метрден 300-
450 метрге дейін болады. Жоспарда олар ... ... ... ... келеді. Көлденең кесіндісінде қыртысты тотығу аймағының
сынамалау облысының сатылы құрылымына ... ... ... ... ... ... ... және қабат денелердің жиынтығы
тәріздес дене түзеді.
Кен денелерінде уранның мөлшері кең ауқымда өзгеріп тұрады да, ... ... ... 6-24 м ... 0,09 – 0,07% ... ... ... табаны 300 метрден 700 метрге дейін ... де, кен ... ... ... ... ... құмының минералдық құрамы рудасыз жыныстардан айырмасы болмайды:
кварц – 65-80%, кремнийлі және алюмосиликатты жыныс сынықтары – ... ... – 7-15%, ... ... ... ...... слюдалы минералдар(мусковит, биотит, флогопит, хлорит) – ... ...... ... ... ... 1% – 15-
20% жетіп жатады.Аутигенді минералдардан пирит, кальцит, доломит, сидерит
орын алады.
Уранды минералдар жұқадисперсиялы ... - 70% және ... - ... ... ... толықтырғыштарында шашыранды түрінде,
сынық түйіршіктердің сыртқы жұқа қабығы түрінде, көмірлі детриттің өсімдік
арқауларында ... ... ... ППК ... ... – 0,18 г/т, ... – 3,25 г/т,
ванадий бестотығы – 79,44 г/т, иттрий – 18 г/т, ... ... ... – 70,07 г/т. ... ... кен ... ... қоспалар
өте аз мөлшерде кездеседі: СО2 – 0,63%, Сорг – 0,11%, фосфор бестотығы ... ... ... – 0,17%, ...... ... ерекшеліктері
Кен орнының технологиялых сипаты жер асты ерітінділеу әдісіне сәйкес
зерттелген.Кен орны ... ... 30 дан 130 кг ... ... ... өңделген. Өңдеу жұмыстары «Краснохолмск» ЦАЛ және ВНИИХТ
лабораторияларында тотықтырғыштар қолданылып ... ... 5-15 ... ... ... ... ... жүргізілген.
Уранды алу күкірт қышқылының таукен массасына меншікті шығыны 90 кг/т ... ... 1,1 – 14,1 ... ... ... ... кен орнының уранын ерітінділеу бағытында
жүргізілген лабораториялық және ... ... ... ... ... қышқылымен ерітіндіге айналдырып алу ... ... ... және уранмен қатар ерітінділерден рений, скандий,
иттрит және ванадий сияқты жер бетінде сирек ... ... ... ... ... деңгейжиектердің кенді қатпарлары орта және майда түйіршікті құм
түрінде кездеседі. Құмдардың су-физикалық қасиеттері мына шектерде өзгеріп
отырады: сазды және алеврит ... 10-14%, ... ... табиғи
ылғалдылығы 20,9-25%, тығыздығы 2,6-2,62 г/см3.
Тау жыныстарының түйіршіктік және ... ... ... ... ... ... ... Қарамұрын кен орны бойынша 1,6
т/м3 болып қабылданған.
Кен орнының геотехнологиялых ерекшеліктерін екжей-текжейлі зерттеулер
төмендегідей ... ... ... ... ... қоры ... өте жоғары (1-12 м/тәулік)құмды және
қиыршық тас-құмды қыртыстарда шоғырланған және де кенді құмдардың ... ... ... жағарылау;
Жыныс түзегіш минералдар құрамының инертті, қиын еритіндігіне және кен
минералдануының тез ерігіштігіне ... ... тән ... - ... (СО2 ... ... орналасқан сулы деңгейжиектер әдетте ауданы мен қалыңдығы жағынан
қалпына келген сутіректермен шектелген және жер асты ... ... ... ... ... және ... ... күкірт қышқылымен ... ... ... көрсеткіштердің(уранның жерден алыну дәрежесі, Ж:Т
қатынасы, реагенттердің меншікті ... ) ... ... ... үдірісі деңгейжиектегі су ортасының ... және ... ... ... қорын есептеу
1. Жобаланушы бүленнің пайдалы қоспасының қорын мына кейіптеме бойынша
анықтаймыз:
т,
(1)
мұнда - жобаланушы ... ... м2, ... ерітінділенетін кен денесінің орташа қалыңдығы, м,
3,78;
- ерітінділенетін кен ... ... ... ... % , ...... көлемдік салмағы, т/м3, 1,6.
2. Шамаларды формулаға қою арқылы, ... ... ... ... ... ... орналасу торы
2.1 УКО ұңғымалармен ашу түрлері
Уран кен орындарының пәрменділігі қолданылатын қазу жүйесіе
байланысты. Мұндағы қазу жүйесінің түсінігіне ұңғымалардың ... ... ... қосу ... олардың жұмыс тәртібі (режим роботы),
сілтілеуді қарқындату, істен шыққан ұңғымалардың жабу (жою) және ... ... ... сай ... ... жатады.
Жерасты сілтілеу тәсілдерін бастапқы қолданған кезінде ... ... ... ... расположение) ғана болған себептері кен
сілемдері жер бетіне жақын жатты, кен орнының ... ... ... ... ... ... жату тереңдегі өскен сайын, олардың құрамы –
морфологиясы күрделенген ... ... ... ... ... ... ... торын да жаңарту қажеттігі туды. Соңғы кездері уран
кен орнын ашу ... ... ... ... ... т.б.) ... тәсілдерімен іске асырылады.
Уран кен сілемдерінің жату тереңдігіне, жерасты су ... ... ... және ... да тау-геологиялық айғақтарына қарай
ұңғымалардың ... ... 1 және 2 ... ... түзу ... ... – қатарлы орналасуы кен сілемдерінің
бірқалыптылығына және сүзгіштік ... ... ара ... ... м
дейін болуы мүмкін. Ұңғымалардың қатар орналасудың ең ... ... ... ... ... ... сурет. Тұтынымдық ұңғымалардың бір қатарда орналасу торы:
1 – айдаушы ұңғымалар; 2 – сорушы ... 3 – кен ... ... - ... ... L – ұңғымалардың қарталық қашықтығы; l –қатардағы
ұңғыма қашықтығы.
2 сурет. Ұңғымалардың ұяшық сүлбесі:
1 – ... ... 2 – ... ... 3 – кен ... жобасы.
Кен орнының орнын тез арада қазып, алынуы және реагенттерінің аз
шығындануы, ... ... ең ... ... ... ... ... шығыны арта түседі. Ұңғымалардың ... ... ... ... ½ ... 1/10 аралығына дейін.
Сілтілердің қарқындығы қышқыл айдаушы ұңғымалардан ... ... түзу ... ... ... ... ... ұңғымалардың арақашықтығы тым жақын болғанда ғана мүмкін.
Ұңғымалардың ... ... ... немесе, ұяшықтардың
басқаша орналасуына қарай ұңғымалардың қашықтығы 20-30 м 60-80 м дейін
болады ... ... ... ... торы кен орнының ауданы
ұңғымалардың түзу сызық бойында орналасу ... тым ... ... ... ... ... ... ұяшығын таңдау мәселесі
ұяшықтың тиімді ... ... ... ... Осы күндері ауданның
ұяшықты ұңғымалар торының үш түрі ... ... жүр. Олар ... ... және жетінүктелі.
Төртнүктелі ұңғымалар торы бір ... сору және үш ... ... ... ... ... ... торы бес ұяшықты сүлбесіндей болып келеді.
Үшбұрышты ұяшық ұңғымалар торы қышқыл ... ... ... ... ... ... ұяшықта) ерітінді қышқылы ауданның
80% алып жатады.
Жоғарыда келтірілген ұңғымалардың ... ... сулы ... ... ... және бақылаушы ұңғымалармен ашылады.
2.2 Ұңғымалардың қатар орналасу тобы
Қатар орналасу тобы ... ... ... ... ... ... және ұңғыларды құрастыруға және жұмыстарды
бақлап, бағалап, ... ... өте ... ... ... ... ... ең басты ерекшелігі кен ... бір, екі ... көп ... ... ... ... ұңғымалар кез келген пішінді кен сілемдерінде қолданыла алады.
Кез келген қалыңдықта да қолданыла ... Кен ... кез ... ... ... ... ... тек кен сілемінің және тау жыныстарының
арасында өтімділігін ... ... ... жоғары
болғанда байқалады.
Енсіз келген (50 м дейін) кен сілемінде ... ... ... жоғары болып келеді.
Ертінді қышқылдарының кен сілемдерінің шығараларында тым өз мөлшерде
жоғалып кетпеу мүмкіншілігінің болуы.
Ертінділерді құю сору ... жиі ... ... және оның ... тығыздалып қалуының сирек болуы.
Мұның өзі тұтынушы бұлендердің ... ... ... ... тазарту саны азаяды.
Қатарлы орналасқан ұңғымалармен кез келген уран ... ... ... ... орналасқан ұңғымалардың кемшіліктері.
Кен сілемдерінен шектеу жатқан қабатты тақталы судың өнімдік
ертінділерді құнарызданруы.
1. Ұңғымаларды байлауға (обвязкаға) қосымша шығын шығуы.
2. Көп ұңғымалардың бір ... ... ... ... ... ... ... Артезиандық сораптардың қолданылуының қыйыншылығы.
Қатарлы ұңғылардың орналасуы төрт түрі болуы мүмкін (37-сурет).
1. Бірқатарлы – кен ... ені 50 м, ... ... ... ені 50-15 , (а).
3. Көлдеңді көпқатарлы 150 м асқанда қолдыналуы, (б).
4. Бұленді көп қатарлы кен сілелемдерінің пішінінің күрделі емес ... ... ... кен ... (в).
5. Ұңғымалардың қабаттық орналасу тобы. Кен сілемдерінің орнласуына
қарай қую және сору ұңғымалары қабаттың ... ... ... ... кен сілемінің табанында орналасса, қую ұңғымасы кен
сілемінің төбесінде орналасқан.
Сүзгіштерде ... ... ... ... ... кен сілімінің үстінен келгендіктен оның ертінділігі арта түседі де
қышқыл шығыны азая түседі.
1. Сондықтан бұл тәсіл өндірісті өзін өзі ... ... ... пәрменді болғандықтан жиі қолданады.
2. Бұл жүйесінің ... ... ... ... және ... ... жағдайда болғанда 1,5-1,6
есе артық.
Осы айтқанымызды қортындыласақ бұл жүйесінің артықшылығы мында болып
шығады.
1. Сүзгілердің есептуінді ... кен ... ... ... ... ... азаю мүмкіншілігінің туы,кен қышқылдық сілемін
толық қамтуы.
3. Өндірістін ертінділердің құрамының жоғарлауынан кен орнын қысқа
уақытта сілтілеті алуы.
4. ... ... ... ... әр деңгейде
болғандығына гидродинамикалық қысымынң өнімнің өсуіне жақсы әсер
етуі-сору ... да қую ... да ... әсер ... топтың кемшіліктеріне мыналарды жатқызуға болады.
1. Ертінді қышқылдарының жыныстардың және ... ... ... ... Осы топ ... ... аз ауқымда қолдануы саз ... кен ... ... ... кен ... төбесінде неше орналасуы т.с. себептер кездескенде.
Төтелдердің қабаттық орналасу тобының үш нұсқасы белгілі (3-сурет).
1. Бір қатарда қабатты технология ұңғымалардың орналсуы – ені 50-60 ... ... ... ... ... ... ... – кен
сілемінің ені 50 м жоғары қалыңдығы 15 м аса (б).
3. Технологиялық ... ... ... ... кен сілемдеріне
орналасуы ені 50 м, қалыңдығы 10-15 м ... ... ... ... құю ... ... ... орналасқан ұңғымалар жүйесі.
2.3 Ұңғымалардың тікбұрышты тобының жүйесі
Бұл топтың ... ... ... ... ... бір сорып алу екі
құю төтелдерін құрылуы.
Бұл жүйелер жобалауға, төтелдерді бірқалыпта баялануы, ... және ... ... және де ... ... ... тым ... келегендіктен (4-сурет) жиі қолданады. Бұл жүйенің ... ... торы ... ... пішін тәрізді болып
келеді. Төтедердің қатарлы кен сілемінің енінде ... ... ... кеңістігін пайдалануға оңай болады.
Ұңғымалардың тікбұрышты тобының жүйесі
Бұл топтың басты бөлігі болып тұтынұмдық бұлен бір сорып алу екі ... ... ... ... ... ... баялануы, төтелдерді
бұрғылау және оларды жабдықтау және де басқарып жұмысқа ... тым ... ... ... жиі ... Бұл жүйенің ерекшелігі
төтелдерді орналасу торы төртбұрышты ... ... ... ... ... қатарлы кен сілемінің енінде орналасады. Сондықтан
оларды геохимиялық кеңістігін пайдалануға оңай болады.
4сурет. Ұңғымалардың тік ... ... ... ... бір ... ... және сору төтелдердің сандық қаткасы
бірге тең ... ... ... ірі ... тәлімдерде, ендері
әжесптеуір кен сілемдерде.
Сорып алушы төтелдерге ... бұл ... құю ... ... есе кем ... келеді. Оның себебі қую және сору төтендердің
гидродинамикасының айырмашылығында. ... ... ... ішкі ... ... ... ... мүмкін. Кейде статикалық қысымы жоғары болғандықтан қую
ұңғымаларына қышқылды ... ... ... Тәсіл қышқылдың кен сілімінің
ауданың өзінде емес тіпті оның ... да ... ... ... соқты.
Әсіресе кен орындарының сузбелік еселуіші тым жоғары болатын жағдайда. ... кен ... қазу ... анықтап алған жөн- шекарадан ортасына
немесе керісінше ортасына шекарасына ... топ ... ... ... ... ... кен ... созлымысында орналасқан (а).
2. Кен сілемдерінің ені 150-300 м болғанда технологиялық ұңғымалар кен
сілемінің созылымында және енінде ... ... Кен ... ... ... ... алу. Кс.е=5-6 м/тәу (в).
4. Сілтілу кен сілемінің ортасынан басталады. Кен сілемінің ені 300 ... ... ... ... ... қысым жоғары қысым
(г).
2.3Ұңғымаларды ұялы орналасу тобы
Бұл топ соңғы жылдары жиі ... жүр. (АҚШ, ... ... ... ұялы ... кен сілемдерінің ауданың үлкен болып
келгенде және сүзбелік еселеуіш тым жоғары болып келгенде ... ... ... ... ... ... Кеннің барлық
ауданы тез арада сілтілене бастағандықта оның қоры да тез ... ... ұялы ... ... ... құю төтелінен сору
ұңғымаларына көп бағытта жылмасуына жақсы әсер етеді.
3. Ұңғымалардың ұялы ... ... кен ... ... сілтілейді
және бөлініп жеке жатқан кен сімдерінің қорын да оңай алуға ... ... кен ... ... ... ... қарай
құю-сору ұңғымаларының қатынастарына қарай ұялы ұңғымаларды түрлері мынада
болады.
1. Үшбұрышты – төртұңғымалы, ... ... ... ... ... – бесұңғымалы. Құю-сору ұңғымалардың ... ... ...... Құю-сору ұңғымалардың қатынасы 1:2
S=80%.
4. ... – 13 ... ... құю ... ... қатынасы 1:5.
3 Уран кен орнын ашу
1. Жалпы ереже
Қазіргі уақытта ... ... ... ... ... ... арқылы шахтасыз игеру жүйесі қолданылады. Бұл ... ... ... ... ... ... химиялық
реагенттердің көмегімен жылжымалы күйге келтіруге негізделген. Кенорындарын
жоғарыдан бұрғыланған ... ... ... ... (ЖАЕ) әдісімен
өңдеу - кен орнын ашу, жерасты ерітінділеу және пайдалану жұмыстарын ... ... ... ... жүйе ... табылады.
Ұңғымалы жүйенің геометриясын және өлшемдік параметрін таңдау
көптеген табиғи факторларға ... кен ... ... ... өнімді су деңгейжиегінің литологиясы, кен мен ... ... ... ... ... су деңгейжиегінің тегеуріні және
т.б. ... ... ... ... ... негізгі
параметрлері жағынан ең тиімдісі болып табылатын ... ... ... ... 40 ... ... ... үлгісі пайдаланылады.
Өнімді қатпарларды ашу технологиялық ұңғымаларды (сорғыш, құйғаш,
бақылағыш және т.б.) ... ... ... ... ... ... орнатылған сүзгіштерімен жабдықталған поихлорвинил
(ПВХ) құбырлары ... ... ... тексеріп жобадағы
пайдалану параметрлеріне қол жеткізгеннен кейін өнімді қабаттарға жұмысшы
ерітіндіні ... және осы ... ... ерітіндіні сорып алу ... ... ... ... және ... ... етіп болғасын технологиялық блоктардағы тау-кен массасын ашыту
кезеңі жүргізіледі. Ашыту кезеңі аяқталып және ерітінді ... ... ... блок пайдалануға дайын болып есептелінеді.
2. Полигон көлемі
Өндірістік ... ... үшін үш ... ... ұңғымалары
арқылы зерттелген 1-2-С1 геологиялық блогы шегінде 9-112 ... ... ... ... ... шолу ... № 1 сызбада көрсетілген.
Кенді сілем, аймақтың солтүстік қанатында ... ... ... 8-12 ... ... құм байламдарында шоғырланып
сыналана кездесетін қатпарлы тотығу аймақты құрайды. ... ...... ... ... маастрихтық және кампандық
деңгейжиекшелерді бөліп тұратын ... ... ... ... орталық бөлігінде өнімді байламды шектейтін қос сутректе
линзаланған және кенді ... ... ... пен ... ... ... ... Мұнда, кен түзілуінің тік
тербелу өрісі, кеннің қанығуының салыстырмалы бірлігі 0,2-0,7 ... ... блок ... ... 15-18 ... ... ... қилыстардың қуаты 0,5-0,8 метр көлемінде түрленіп отырады, уран
құрамы 0,030-0,535 %, ... ... ... 5,45 кг/м2 құрайды, қор
716,2 тоннаны құрайды, кенді қабаттың төменгі сутректің жабындысына дейінгі
орналасу тереңдігі ... 495 ... ... ... ... кеннің орташа
карбонаттығы 0,87%СО2 болып бағаланған және уранның құрамы 0,5-тен 2 %-ке
дейінгі класында карбонаттығы ... 1,73 %-ке ... ... ... коэффициенті сорғыш ұңғымадағы көрсеткіш бойынша
6,5 м/тәулікке, ... ... ... ... ... Ұңғымалар санын анықтау
Жоспарланған блоктағы кен орынын ашу жұмыстары технологиялық
блоктардың ұяшықтарының орташа радиустері 40 метрден ... ... 35,8 ... ... сұлбадағы үлгісімен жүзеге асырылады.
№ 9-112 блок ... ... 77 ... ... келтірілген 35 сорғыш ұңғыма, блоктың жоспарлы сұлбасын анықтау
мақсатында 5 пайдалану-барлау орнату ... ... ... ... ... ... 490 ... құрайды.
Бұрғылау жұмыстарының жалпы жобаланған көлемі:
- технологиялық ұңғымалар....................................112;
- ... ... ... ... ... ... орналастыру тәсілін таңдау
Кенді денелерді ашу сұлбасы кенді аймаққа технологиялық ұңғымаларды
орналастыру ... мен ... ... ... ... сүзгіштерді
орналастыру сұлбасын қамтиды. № 912-ші пайдалану ... ... ... 150-250 метрді құрайтын керілген ұзынша жолақ түрінде орналасқан.
Солтүстік Қарамұрын кенорнының ... ... ... ... ... ... ... болып есептеледі, мысалы:
- сутрекпен шектелген өнімділік байламының қуатының көп еместігі
(10 м дейін);
- кеннің карбонаттығының төмендігі ( 0,5 % ... ... ... ... (5-8 ... орындарында уран өндіру барысындағы шығындар бүгінгі күнгі бағаға
шаққанда ... ... ... ... сондықтан, жобада блоктағы кен
қорын ашу үшін ұңғымаларды орналастырудың ұялы ... ... ... үлгі ... ... ... ең ірі болып
саналатын № 2-ші кен қабатын ашу кезінде сыннан өткен. Бұл ... ... ... ... ... ... анықталады:
жоғары қысымды сулы деңгейжиек сыйымдылығы. Кен ... ... ... ... метр болғанда жерасты суларының тереңдігінің статистикалық деңгейі 5-7
метрде тіркелуі қыртыстарға ... ... ... ... беру
мүмкіндігі артық қысым мөлшері 5 және одан да көп атмосферада ... ... ... де ... ... мүмкіндігі 2,5-3 м3/сағаттан
артық қамтамасыз етілмейді. Бұл уақыттағы қабаттың сорылу мүмкіндігі ... ... ... ... теңестіру үшін құйғыш
ұңғымалардың ... ... ... 3,2-4 ... ... ... және бұл жағдайды тек қана ұңғымаларды орналастырудың ұялы үлгісі
ғана қамтамасыз ете алады. Сонымен қатар бұл ... ... жер ... «өлі ... ... шығынын ең аз мөлшерге дейін және
ерітінділердің пайдалану ... ... ... ... ... ... ... Жоғарыдағы жағдайларды ескере
отырып біз үшін ең тиімдісі орталық сорғыш ұңғымалы гексоганальды ... ... ... екендігі анықталды.
Өнімді деңгейдегі жер асты суларының радиоактивті ластану ... жер асты ... ... ... ... ... қиылысу профилінде
қазылған бақылау ұңғымасы арқылы жүзеге асырылады.
5. Полигонның технологиялық торап кестесі
№ 9-112 блогының технологиялық ... ... ... ... ... ... ... ерітіндісін өлшеуді, бақылау және
ерітінділеу ерітіндісінің шығынын әрбір ... ... ... ... да параметрлерді бақылауды бір орыннан, технологиялық ашыту торабында
(ТУЗ) жүргізетін болып қарастырылған.
Әрбір сорғылы ұңғыма ... шегі 0 ден 20 ... ... ... ... ... өндірілетін ерітіндінің көлемін есептеумен
қатар пайдалану блоктарының әрқайсысының өнімді ерітінділерін ... ... Бұл үшін әр ... ... ... ерітінді
коллекторы тартылып, шегі 0 ден 250 м3/сағ. ... ... ... өнімсіз ерітінді ... ... ... ... ... 12-15 г/л ... дейін байытылады да
қайтадан, әр ... ... ... 1100 метр ... полиэтилен
құбырынан жасалынған айдау коллекторлары арқылы жіберіледі. Күкірт ... 1000 метр ... 89х4,5 ... ... ... ... айдау
желісі арқылы беріледі. Өнімсіз ерітінділер құрамында уран пайда ... ... ... ... өтіп жер ... 0,5 метр ... ПНД-50 шлангалары арқылы ПНД-350 полиэтилен құбырынан жасалынған
жинақтау коллекторына беріліп ... 3200 метр ... ... полиэтилен
құбырынан жасалынған жинақтап-тасымалдау ... ... ... жіберіледі.
Ашыту ерітіндісімен ерітінділеу ерітінділерін құю ұңғымаларына бөліп
тарату үшін әрбір бір-екі қатар құю ... ... ... ... ... ... соғылады. Осы тораптардан барлық
ұңғымаларға жер ... 0,5 метр ... ... ... ... ... 9-112 ... ұзындығы 1000 метр шамасында электр
желілері ... ... 400 ква 6/0,4 кВ ... КТПН және қиыршық
тас төселген жол тарту жоспарланған.
6. Қышқыл айдау желісі
Күкірт қышқылы көлемі 100 м3 шығын ... ... ... ... ... ... айдалынады. Қышқыл айдау желісі 89х4,5 мм ... ... 1000 метр ... жасалынады және жоба бойынша жер үстімен
тіреуіш ... ... ... ... пайдалануға дайындау
4.1 Жалпы мағлұмат
Бүлендегі металды шығару дайындық жұмыстары бірнеше кезеңнен тұрады,
ол технологиялық және бақылау ұңғымаларын бұрғылау, жер беті ... ... және ... ... ... ... және ... аспаптармен қамтамасыз ету, сондай-ақ кенді денгейжекті ... ... уран ... үшін ... ... - дайындық жұмыстары
жүргізіледі, оған ұңғы шегендеу, ... ... ... ... ... ... параметрін (рН,С) өнімділік
деңгейіне жеткізу.
Ұңғымаларды ... ... ... ... және ... ... ... технологиялық бүлендердің іске қосылуы
кестесі бойынша жүргізіледі.
«Ашыту» кезеңінде және ... ... ... ... ... үшін ... ... соғылады. Бақылау ұңғымалары
контур ішіндегі, контур жаныңдағы және аймақты болып бөлінеді.
Кен қыртысын ... ... ... ... ... ... жер асты суларды мониторинг (бақылау жүргізу) ... ... неше ... ... ... ... қабылданған әдістеме
бойынша «мониторинг ұңғысы» боп есептеледі. Кенді денелерді ерітінді ... ... ... ... оның ... ... анықтау үшін
бақылау ұңғымалары бұрғыланады.
Ұңғымаларды жер бетіндегі және жер астындағы ... ... ... ... ... ... сору жәңе ... ұңғымаларды қажетті құбырлармен
байлау;
- айдамалау құбырларын ... ... және ... ... ... ... ... ұңғымаларды батырма сораптар мен біріктіру;
- ұңғымалардың өнімділігі мен қабылдағыштығын анықтау үшін әрбір
технологиялық ... ... ... ... және ... ... орнатуы;
- ЛЭП, тас жол, өткел жолдарын және де басқа ішкі байланыстардың
салынуы.
Пайдалануға ... жана ... ... ... ... ... соң, пайдалануға дайын деген Акт жасалады. Бүленді «ашыту»
кезені актыны бекіткеннең соң ... ... ... ... ерітінділеу әдісімен
металды қазымдауды қамтамасыз етуге ... ... ... гидрогеологиялық жағдайын жасауының ... ... ... ... ... ... сору ұңғымаларда өнімді ерітінді пайда
болған кезде аяқталады.
4.2 Бұрғылау жұмыстары
Жобаланатын бүленде
- сорғыш
- құйғыш
- бақылау ... ... ... ... ... кернді алмай-ақ жасалады.
Бұрғылау жұмыстары ТУ-26-02-675-75 сәйкес ... ... ... ... ГОСТ 20692-75 ... М және С ... үш ... қашаумен бұрғыланады. Ұңғыманы тығыздығы 1,08-1,18 г/см3
азсазды ерітіндіның ... жуып ... ... бұрғылаған кезде мынадай бұрғылау ертінділерді
пайдаланады:
- К-4, К-9 ... ... ... қоспалар
- тұтқырлық пен тығыздығы өзгерген бұрғылау ерітінділері.
Сору ұнғымасында геофизиқалық зерттеу жұмыстарын жүргізу үшін алдымен
132мм диаметрмен ... Одан ... ... жоба ... 161, ... 244 мм диаметрімен бұрғыланады. Ұңғыманың сүзгіш аймағын диаметрі 320
мм дейін кеңейтеді.
Бақылау ұңғымалары ... жоба ... ... 161мм ... ... ... және пайдаланатын колоннаны(эксп.колонна)
отырғызу тереңдігі геофизиқалық мәліметтер бойынша анықталады.
Құйгыш ... ... ... кенді аймақтарға отырғызалады.
Орташа сүзгіштің ұзындығы 8 метр. ... ... ... 12 ... аса
болса құйғыш ұңғымалардың сүзгіштері төбе жабындысының жоғарғы ... ал сору ... ... ... ... 8-12м ... ... шегіне орнатылады.
4.3 Бұрғылау қондырғысының сипаттамасы
Ұңғымаларды бұрғылау үшін ... ... ... ... ... ... ... Бұрғалы қондырғы
платформасы жүйрік доңғалақпен қамтамасыз ... ... ... ... үй ... ... ... жүріп жатқан кезде қондырғы ,сол қондырғының
гидрожүйесіне қосылған гидравликалық таянышпен жабдықталады.
Діңгектің жүк көтерімділігі ... ... екі ... ... шығырдың үстінде орналасқан гидроцилиндр ... ... ... ... ... Діңгекті көтеру
гидроцилиндры таратқыш арқылы қондырғының ... ... ... және ... ... бұрғы қондырғысының үстінде
орналасқан пульт арқылы жүргізіледі.
Бұрғы қондырғысы электр қуатын ЛЭП ... ... ... ... ... ... ... БПУ – 1200М қондырғысының сипаттамасы:
бұрғылау ... ... ... ... 152-190 мм, м ... ... құбырлары ... , ... 50; 63,5 ; ... ... құрал-сайманы айналу жиілігі, об/мин - 75, 136, ... 414, 516, ... ең ... күш ... ... 50
- шығырдың жүк ... , ... ... ... арқанды орайтын жылдамдығы, м/с - 0,7 ; 1,24 ; 2,1;
2,6
3,04 ; 3,75 ; 4,7 ; ... ... ... ... двиг. куаты, ... ... ... ... сының ... – 32
- беру ... ... 540
- барынша ... ... ... ... ... кВт
- 32
- қубырларды ... алу және ... ... ... РТ ... ... ... ... қуаты , ... ... ... ... ... ... г/см3 аз ... ерітіндісің пайдаланады.
4.4 Ұңғымалардың құрылымы
Ұңғымалардың құрылымын жобалау негізгі ... ... ... ... ... ... ... физика-механикалық).
Геологиялық кенорын аймағының айғағының мінездемесі: литологиялық
қимасы, кен қыртысының пішіні, ... ... ... жыныстардың жату
жабындысының минералогиялық құрамы.
Геологияның ... ... ... ... бұрғы
қондырғысын таңдауға және ... ... ... қолданылуына әсерін тигізеді.
Гидрогеологиялық бастапқы мәліметтерге: кенге сіңуі туралы
мәлімет және ... ... ... суының пъезометриялық деңгейінің
жағдайы, әртүрлі сулы деңгейжиектің арынының аумағы, кен қимасында кездесуі
және ... ... ... ... және жерасты суының
құрамы кіреді.
Бұл мәліметтер ұңғыманың ... ... үшін ... ... жобаау
кезінде колоннаның санын таңдау, өнімді ... ... ... ... ... ... және зтұңғыма құрылымының қабылдау бөлігін таңдап алу
кіреді(сүзгіштің құрылымы).
Технологиялық бастапқы ... ... ... еріткіштің
концентрациясы және түрі, қолда бар ... және оның ... ... ... ... ... ... тағайындалуына байланысты, ... ... ... ... ... ... және ... материалын таңдау кезінде, насосты қондырғыда, ... ... ... қолданылады және бұл мәліметтер ұңғымаларды
оңашалау жұмыстарының технологиясын дұрыс ұйымдастырғанда қолданылады.
Климат жайлы мәліметтер: ауданның бедері, қолда бар су ... ... ... ... ... ... ... және сужабдықтау
бұрғылау цехтарын ұйымдастыру жатады.
Физика-механикалық қасиеттері тау ... ... ... ... ... ... ... т.б.) шаю себепкерлігін таңдауда анықталынады,
бұрғылап қазу ... және ... ... ... ... ... болып
табылады.
Ұңғыманың орналастырылуының экономикасына өнеркәсіп өндірісінің
берілген аумағы, ұңғыманы пайдаланужәне ... ... ... ... ... тигізеді. Бұл көлік арқылы негізгі материалдарды жеткізу
шығынын қысқартады(құм, цемент, саз, құбырлар, ... т.б.), ... ... ... ... ... ... алу ұңғымасының құрылымын анықтау арқылы,
оның өнімділігін, ал құю ұңғымасында – сабақтастық туады.
Егер ұңғымадан ерітіндіні сорып алу батырма насостарымен ... ... ... кезінде деңгейін, ерітіндінің химиялық құрамын және
температурасын білу қажет. ... ... ... оның ... ... ... берілуі, температурасы және тотығының орындалуы).
Мысалы: сорып алу ұңғымасының технологиялық өнімділігі – 5 ... ...... ... ... су
тақтасының температурасы – 22оС; 180 м тереңдікте ... ... ... алу ...... ... кейін тұрпатына байланысты,
олардың температурасына және берілген жегіштігіне байланысты құбыр
материалын ... етіп алу. ... емес ... ... ... ... ... ішкі диаметрі насостың диаметрінен бір
және 2 ... ... ... болу ... ... ... колоннаны
қолданғанда ішкі диаметрі ЭЦВ 6 – 10 – 235ХГ/У5 насос қондырғысын қондыру
0,15 м-н кем болмауы керек. Бұл ... ... ... ... ... ... ... мәләметтерге сүйене отырп және жыныстардың
физика-механикалық қасиеттерін арман қарай ... және ... ... қажеттігін жобалу арқылы анықталады.
Ұңғыманың бастапқы өнімділігінің мәліметтерін алып болғаннан кецін,
олардың ... алу ... ... ... құрамындағы су
қабылдағышын жобалауда қолданылады. Төбенің нақты бары және орнықтылығына
орай, кен ... ... ... өнімді деңгейжиектің
гранулометриялық құрамы және оның ... ... ... ... ... түрі арқылы анықтайды(ұзындығының диаметрі, сүзгіштің
тесіктілігі, ерітінділерді ... ... ... ... ... ... сүзгіш колоннаны пайдаланудан ажыратылады.
Ұңғыманың диаметрін таңдап алынған пайдаланылатын диаметріне қарай
анықтайды, техникалық колонна сүзгішті және ... ... ... технологиясын қолдану, деңгей жиекті қазу, ұңғыманы
бекіту және тампондандыру ең ... ... ... ... ... ... төмендету, сапаның орындалуы және
ұңғыманың өнімділігін өсіру, негізгі белгілері жерастындағы сілтілеудің
жиынтығының қондыруының ... ... ... ... ... және ... кететін
материалдық шығынын техникалық ұсынысты келтіре ... ... ... мөлшерін табады және жылдық ұңғыманың орналастырғанына
керекті құрал-жабдықтарының санын анықтайды.
Ұңғыманы ... және ... ... ... d-не қарай орындайды,
оны түпкі сынаманың d-не қарай анықтайды. Бақылау және барлау ... ... ... ... сай ... керек.
Жерасты ерітінділеу процестерінің технологиялық режимін ... ... алу және құю ... қаншалықты ыңғайлы және тұрақты
екендігіне байланысты. Жұмыс үздіксіз істеу үшін ең алдымен пайдаланатын
ұңғыманың ... ... ... қажет.
Пайдаланатын ұңғыманы құру үшін мынаны ескеру керек:
- ... ... ... ... ... немесе блоктың
жұмыспен өтеудің мерзіміне кем болмауы керек;
- әртүрлі ұңғыманың ... ... ... экономикалық ақталуы
тиіс;
- сілтілі еріткіштерді қолдану кезінде барлық ұңғыманың құрылымының
элементтері, ... ... ... ... ... ... ... ішкі құбырларды ... ... ... ... кейін пайдалануды қамтамасыз ету, жерасты сілтілеу
процестердің ... ... және ... ... ... цементтеу гидроизоляциалық аймағының жұмыстарының қозғалысын және
өнімді ерітіндіні келтіру үшін;
- кен астындағы деңгейжиектің ... ... ... әсіресе орта күшті кен денесін пайдаланғанда, сулы
деңгейжиекті аймақта орналастырғанда;
- бұрғылау ... ... су ... ... ... керек,
су тірегінің асыра бұрғылау кездестірген жағдайда оны оданн әрі тығындауды
қарасыруымыз керек;
- ... ... ... ... ... ... сақтау үшін және
технологиялық ерітіндініңұңғымадан ағып кетуінен сақтау үшін ... ... ... ... ... ... ... технологиясының жұмыспен өтеуіне
қауіп туғызады, соның нәтижесінде металдың ... ... ... ортаның, жер қойнауының ластануына әкеліп соғуы мүмкін.
4.4.1 Сорып алу ... ... алу ... ең ... құрылымының әртүрлілігіне, олардың
орналастыруына және пайдалануына байланысты, пайдаланылатын ... ... ... сорып алу ұңғымасының диаметрінің үлкеюі
сорып алу ұңғымасының бағасын ... ... ... ... колоннаны таңдауды анықтау, өнімді ерітіндінің көтеру тәсілі
және соған орай ... ... ... ... ... табамыз. (
қысымкөтергі, электробатырма насостар).
Пайдаланылатын колоннаның ұзындығына орай диаметрі және құбырлардың
бірдей ... ... ... ... ... ... ... де әртүрлі болуы ... Оған ... ... ... ... ... ... етіп алады, өйткені батырма
насос қондырғысын және ... ... ... ... ... ... сүзгіштің диаметріне сай келуі керек.
Әрбір учаскедегі құбырлармен және төменгі түсу ... ... ... ... ... ... Әсіресе, жоғарғы колонна
бөлігінің ұзындығы (d-рі үлкейтілген) сорыпалу ұңғыманы ... ... (3-5 м) ... бату ... және ... ... ... қосымша төмендеуі мүмкін.
Көп жағдайда сорып алу ұңғымыларын жоғарғы ... ... ... ... ... ... осы ... төзімділігін
арттырады. Мұндай жағдайлар өнімді деңгейжиектің суының пъезометриялық
деңгейінің терең жатысында кездеседі. ... ... ... ... түсуін ең алдымен ұңғыманың оқтаны осы ... ГОСТ ... ... ... емес ... пайдаланатын колоннаны
шегендеу колоннаның ішіне орналастырады. Сонда барлық тау ... ... ... алу ... ... колоннаның диаметрі негізінен
ерітінді көтеру қондырғының мөлшерімен анықтайды, ... ... ... ... және ... ... байланысты
болады. Ерітінді көтеру тәсілі ретінде батырма насостарын қолданылса және
пайдаланатын колоннаның пластмассалық ... ... екі ... Бұл ... ... ... ... орналастыру кезінде пайда
болған ұңғыманың қабырғасының қалыңдығының құбыр ұзындығына ... ... ... жалғанған жерлерде пайдалы ... ... ... ... ... 8 м-ге ... және ... Тік орналасқан құбырлардың ішіндегі ерітіндінің орынының жоғалымы
сүзгіштен батырма насосқа дейінгі сіңіру ... min-ді ... ... керек.
Сорып алу ұңғымада өнімділігі ( 06 – 2,5)*10-3 ... ... ... ... ... алу тәсілінің орналасқан тереңдігі
0,11-0,225 м-ге ... ... ... ... ... ... ... көтеруге қолдануы оның диаметрінің кішірейуіне әсер
етеді, сүзгіштің диаметрін салыстырғанда. Бұл ерітпекөтеру және ... ... ... және ... өнімділігімен қамтамасыз
етіледі.
Пайдаланатын колоннаның рациональды диаметрі (0,8-2,0)*10-3 м/с ұңғыма
өнімділігін реттілігін зерттеуден алынған ауатүсіру құбырларының ... м, реті 0,070 м ... ... ... ... ... ұңғыманы
тазартуға және игеру жұмыстарын жүргізуге жол ашады. Сүзгіштің диаметрі
0,11-0,14 м-ге дейін өсуі мүмкін, соның арқасында ... ... ... ... береді.
Пайдаланатын колоннаның ұңғыма диаметрі бірколонналы ... ... ... ... ... және материалына байланысты
(полиэтиленді, шыныпластикалы, шірімейтін болаттан ... және ... d-рі және ... ... түсіруін ауырлатуын орнату,
өнімді ерітіндіні және сілтілеу қозғалысының гидроизоляциялық аймағы ... ... ... ... ... ... ... айдау құбырын пайдалану арқылы полиэтиленді колонна
арасындағы ара-қашықтықты және ұңғыманың қабырғалары айдау ... ... ... ... ... қиыршықтас қабатына дейін болу
керек. Бұрғылау ... ... ... став ... ... 42*10-3 м
нипельді бөріктіруінің арақашықтығы ( 45 – 50)*10-3 м-ді ... ... ... цементтеу цементтеу түйінінде пайдаланатын колоннаның
шамасының ... ... ... құбырларды түсірін
ауырлатуын қолдану (20 – 25) 10-3 м құрайды. ... ... ... ... ұңғыма d-рі 0,110*18*10-3, 0,14*18*10-3,
0,16*18*10-3, ... ... 0,19 – 0,255 м ... қолданады.
Тұндырғыштың диаметрі сүзгіштің диаметріне тең, ал оның құю ұңғымадағы
ұзындығы өлшеуіштің ... ... ... ... ... және ... ... жөндеу арасындағы уақытпен
анықталынады. ... құю ... ... ... ... кем ... 1 % ... ұңғыма тереңдігін құрайды.
Көп жағдайда пъезометриялық деңгейдің төмен болуы және ұңғыманың кіші
тереңдікте қысымкөтергіні ... ... ... қолдану тек қана
араластырғыштың тереңдікте орналасуының арттыруымен сұйықтықтың ... ... Ол үшін ... ... ... ... кезінде кен деңгейжиегінен төмен болса, ең соңғысы
астында жатқан сулы ... ... ... құбыр кеңістігінің
тұндырғышын цементтеуін төменгі сүзгіштің аймағына дейін болуын қадағалау
керек.
Гидрооқшаулаудың интервалы, ... ... ... ... дейін ұңғымада орналасқан. Қалған ұңғыманың құбырлар
кеңістігінің бөлігі басқада ... ... ... ал ... 2-3м тереңдікке дейін цементтендіріледі.
Бірколонкалы ... ... алу ... ... ... олардың орналастыруына аз ғана шығын қажет етеді.
Бірақта, мұндай ұңғымада құрылымы қиыршықтас ... ... ... ... ... ... және жұмыстың мерзімін
төмендетеді.
Соңғы уақытта сорып алу ұңғымаларын ... себу ... ... ... ... ... себуінің аймағының кіші
болғандықтан кенжар аймағында үлкейтеді.
Пайдаланатын ... ... ... ... ... себілгендіктен, құрылымды тұтынуға бет бұрып, ұңғыманың
оқпанын ... ... ... ... ... ... қышқыл ерітіндісіне төзімді материалдан жасалынған. Колоннаның
табан жағын шегендеу құрылымында орындау, кіші ... ... ... ... ... сүзгіш астындағы құбырлармен колонна шегендісі
арасындағы кеңістікте өтуін орындайды.
Ұңғыманы ... және ... ... ... бұрғылау негізінен
қашаудың диаметрмен 0,295 және 0,346 мөн іске ... ... ... 0,21- 0,3 м орналасуын құбырлар кеңістігін
цементтейді.
Болашақта өнімді ... ашу ... және ... ... диаметрін 0,11-0,14 м бұрғылау 0,15-0,19 м диаметрі қашаумен
орындалады.
Пайдаланатын ұңғыманың ... ... ... м ... ... және ... ... жоғарғы ұңғыманың
интервалында қолданылуы 1.1 – суретте көрсетілген.
1. сурет. Металды колоннамен қорғалған ұңғыма ...... ... ... 2 – гидроизоляциялық жүзік; 3 – ПНД құбырлы
пайдаланатын колонна; 4 – ... 5 – ... ... арналған
құбыр; 6 – пакер; 7 – сүзгіш.
Ұңғыма оқпанның құбырларының тұрақсыз бөлігін ... ... ... ... ГОСТ 632-80 ... ... ... арқылы жүзеге асады.
Болашақта ұңғыманы қондыру пайдаланатын колоннаның қышқылға төзімді
материалдан болуы, колонна шегендісін ... ... ... ... ... ... ... жағдайда, егер өнімді деңгейжиектің қуаты жоғары емес(5 м-ге
дейін) болса, ал су тақтасы арынның жақсы қасиетіне ие ... ... ... ... ... ... кедергісіз кіруінің
төмендету талаптарын орындауда болады. Бұл үшін ... ... және ... ... ... және ... кеңейтілген аймақта толық
ұзындығымен орналастырады. Кеңейтілген сүзгіштің қуысын кеңейтуде құмды –
қиыршықтасты ... ... ... ... ... ... сүзгіштің ұзындығын үлкейтуге өнімді деңгейжиектің ... 1,5-2 есе ... ... ... ... Сүзгіштің аймағындағы қиыршық тас себілген сорып алу
ұңғымасы.
1 – шегенді ... 2 – ... 3 – ...... ... 4 -
өнімді тақта.
1.3 – суретте сорып алу ұңғымасының электронасоспен ... тиеп ... ... ... Оның ... ерекшелігі пайдаланатын
колоннаның орнына ГОСТ 632 – 80 ... ... ... ... қолданылған.
Өнімді деңгейжиектің колоннаның аяғына полиэтиленді ішкі құбыр
қондырылған қондырғымен пайдаланатын колоннамен ... ... ... ... ... ... ... насостың
ұзындығына және сүзгіш астындағы құбыршаның пішінімен таңдап ... ... ... ... ... ... асырады, насос
қондырғысының ұзындығы 5-6 м тең. Бұл полиэтиленде ... ... ... ... ... пакердің көмегімен оңашаланған да,
насостың ерітінді ... ... ... ... ... ... тереңдігін ұңғымадағы ерітіндінің динамикалық ... ... ... ... ... болаттан (ГОСТ 632 – 80)
жасалған құбыр 500 м дейінгі тереңдікте кен ... ... ... алу ... ... ... ... кезінде метал емес
колоннаның үлкен диаметрлі ... м) және ... ... ... шегендеу үлкен қиындықтармен байланысты, қорытындысында
су оңашалау құбырының өндірісте өнімді деңгейжиекті ашуда құбырдың ... ... және ... ... ... ... бұзылуына әкеліп
соғуы мүмкін.
3. сурет. Сорып алу ұңғымасында насосты пайдалану.
1 – металды ... ... 2 – ... ... ... 3 – ... 4 – пакер; 5 – насос; 6 – полимерді материалдан жасалған ... ... ... бұзылуын ескерту ұңғымаға түскеннен кейін
оған металды колонна орнатылады, ал ... ... ... ерітіндімен
толтырады, цементті ерітіндінің түспеуін жояды және ... ... ... ... ... ... ... жағдайда.
Цемент қатқаннан кейін металды тосқауыл колоннаға цементті тығынын
бұрғылайды және өнімді деңгейжиекте сүзгішті орналастыру үшін ашады. ... ... ... ... ... ... ... колоннаны істен
шығарады, ал ұңғыманы сүзгішке түсіреді.
Сүзгішсіз ұңғымалар сорып алу ұңғымаларының бір ... аз ... ... болып табылады. Сүзгішсіз ұңғымаларды өнімді ... аз ғана ... м ... ... ... араластыру. Мұндай
жыныстарда су өткізгіштің жоғарғы беті ... ... ... ... ... ... және ғимараттау кезінде су өткізгіш ойықтың
төбесін бекіткен кезде және колонна ... ... ... ... ерекше көңіл бөлген жөн. Мұндай талаптар жөндеусіз пайдаланатын
ұңғыманың ұзақ ... ... ... ... ... төбесінің
төзімділігі төмен жыныстарды ... және ... ... әкеп ... ... су ... қуысы әртүрлі
конфигурациядантұруы, өнімді деңгейжиектің ... ... және ... ... ... ... конус түрінде құрылады, конус,
цилиндр қимасынан және т.б. құрылады. Кенүңгірдің пішініне технология ... бұзу ... ... тигізеді. Кенүңгірді құрастыруын кең
таралған тәсілдермен жыныстардың ... ... ... қуыстың
жуылуын судың арын ағысын қолдана отырып, ... ... ... ... ... және ... ... шығару және т.б.
жатады.
Құмды цементтелмеген жерлерінде қысымкөтергі арқылы ... ... ... конус тәрізді ойық пайда болады, іске жіберілетін радиусын
қиябет ұңғымасының ... ... мына ... = 3600 · π · V · R2 · √ ...... ... табиғи tg қиябет бұрышы(майда құмдарға tgφ = 0 ... ... ... ... tgφ = 0,47 ÷ 0,61);
V – ойыққа кіре алатын сүзгіш жылдамдығы, м/с.
Шұңқырдың тереңдігі жыныстардың табиғи қиябетінің бұрышына ол ... ... ... ... ... ... ... біршама
уақыт өткеннен кейінөзгереді(қабырғалары бұзыла бастайды т.б.) және
шамашарттары бұрмаланады. ... ... ... ... ... сияқты жұмыстар, ұңғыманы орналастырғанда ең бірінші қаралуы керек.
1.4 суретте ... ... ... ... түрі ... су ... ... төбесін бекіту көрсетілген. Барлық кенүңгірді
және олардың төбелерін бекіту операцияларының техникасы қиын ... ... ... ... ... ... сүзгішсіз ұңғымаларды орналастырғанда арнайы тау-кен
геологиялық жағдайда бізге ыңғайлы және ... ... ... ... ... а) ... су ... ойығының бөлігі, сол
жыныстарға байланысты болады. Ойықты жабу кезінде конус ... ... ... ойық ... ... түзіледі. Қалған
қуыстарды цементті ерітіндімен шайқау ... ... ... ... бір ... цементтенуіне байланысты болады.
Алынған цемент табанын өнімді тақтаны ... ... ... беріктікте ұстап қалады. Цемент қатқаннан кейін
конус тәрізді себілген жыныстарды ... ... алып ... ... ... жуу ... ... құбырларын кенжарға дейін түсіреді.
Су өткізгіш кенүңгір төбесінің беріктігін 1.4 ... б) ... ... ... ... ... ... арқылы және цементті ерітіндімен толтыру арқылы орындалады.
Кеңейтілген ... ... ... ... ... ғана ... бұл әдістің әсерлесуін төмендетуіне әкеп соғады,
ұңғыманың учаскесін механикалық кеңейткішпен ... 0,6 м-ге тең, ... ... 1,5 – 2,0 м-ге ... ... ... ұңғыманың төбесін бекіту тәсілдері.
1 – шегенді колонна; 2 – цемент; 3 – су ... ... 4 – ... 5 – ... 6 – ... 7 – ... жарықшағы.
Кенүңгірдің аймағын үлкейту арқасында төбесін жаңарту ыңғайлы әдіс
төбесін ұстап тұру үшін қосымша ... ... ... ... ... негізгі сүзгішсіз ұңғыманы орналастыруымыз болып ... в ... ... ... саны төбенің төзімділігіне қарай
3,4,5 және 6-ға жетуі мүмкін. ... ... ... ... ... ойықтың жарты радиусіне және бір-бірімен 120, 90,
72 және 60о-та орналасады.
Өнімді деңгейжиектің ... ... ... ... ... жақын, бұл қатпарлануын ... 1.4 ... ... әдіс ... көре ... Бұл ... ... табаны 0,5-
0,8 м кенүңгірге дейін түсіріледі және оған ... ... ... ... және ПВД(төмен және жоғары ... ... ... ... ... ... жүзіп барады және 0,5-0,8 м қабат
туындай, төбенің көп бұзылуынан және ... ... ... ... сазы қатпарланатын болса, түйіршіктің орнына төбенің
астына ауа кіреді де, жыныстың төбесінің ... ... ... ... ... ... ... өткен сайын тартылады және сорып
алу кезінде ұңғымадан құмды көп мөлшерде ... ... ... ... үлкен қиыршықтас пайда болған ойықты бітеп тастайды(1.4 д)
суретінде). Бірақ есте ... ... ... ... бітеуін
ұңғымадағы судың келуін төмендетеді.
Тұрақты төбе ... ... және ... ... ... ... конус қимасындағы пішінде кенүңгір қабырғаларының бұзылуын
ескертуін металды бекітпе қозғалмалы тақта немесе ... ... ... е) ... ... ... қысуын механиканың
көмегімен ұңғыманың кенжар арқылы орындалады.
Тәжірибеде көп кездесетіні тау-кен-геологиялық талаптар бар, ... ... ... ... өнімді деңгейжиектің тұрақсыз пішінде
болуы және жоғары қуатта ... ... ... бекіткенде химиялық
қоспаны қолдануға болады, құюында өткізгіштігі төмен жыныстарда ... ... ... жасау арқасында ерекше қиындық тудырады. Ондай
тәсілдердің бірі 1.4 суреттегі ж) ... ... ... ... кейінгі тәсіл өнімді деңгейжиекке дейін, шегенді
колоннаның құбыр ... ... және ... үшін ... ... және тіке ... ... субұзумен(ГРП) тудырады.
Бұл жарықшаққа цементті ерітінді құяды. Колоннаны ... ... ... тағы да ... және ... тақтаның субұзуы
болады. Бұл жарықшаққа да цементті ерітінді ... ... ... ... ... істеген мерзімімен анықтайды және жыныстың төбесін
мінездейді. Шегенді колоннадағы ... ... ... ... ... және ... қуысты реттейді. Жерастында
сілтісіздендіруді сүзгішсіз ұңғымалар қолдану үшін ... ... ... төмен болады, ұңғыманың құрылымының қарапайымдылығы және
олардың пайдалану көрсеткіші жоғары(өнімділігі және олардың жұмыс ... Құю ... ... ұңғымаларының барлық көрсетілген құрылымы өнімді деңгейжиекке
сілтісіздендіру ерітінділерін беруге қаланады. Бірақ, ... ... ... жұмыстарының бағасын қымбаттатуға әкеліп ... құю ... ... ... алу ұңғымаларына қарағанда2-4 есе
көп, тиімдісі құюұңғымадағы бөлек топқа бөлу, ал ... ... ... ... ... пайдалану үшін қажет.
Өндірісте жерасты сілтісіздендіруді қолдануда екі ... ... ... және ... ... ... қолданылады.
Пайдаланатын колоннаның диаметрі және сүзгіш сілтісіздендіру
ерітінділерін ашық құю ... ... және ... аппараттағы сүзгіш
аймағына түсуін және жөндеу құралдарын, min 0,05 диаметрге сай ... ... ... ... ... ... қатар және
арынды тізбегінде ұңғыманың жұмыс істеген уақытында ішкі қысымға да төзімді
болуы керек. қажетті ... ол құю ... ... ... ... толық герментті жалғанған болуы керек.
Сілтісіздендіретін ерітіндіні беруіне 1.1, 1.2, 1.3, 1.4 суреттерде
көрсетілген құрылымды ұңғымалар қолданылады. Құюдың ... ... ... құбыршектер қолданылады, сол арқылы сілтісіздендіру
ерітінділері ... ... ... ... ... ... ... жүргізілген зерттеулер
арқылы анықталады, олардың санымен және мерзіміне ... ... ... жобалауда сулы немесе өнімді ... ... ... сүзгіші қондырылуына: сулы деңгейжиектерде,
өнімді деңгейжиектің астында не үстіндегі сілемде, сулылық ... ... ... ... және ... ... аймағының астыңғы және кен астындағы аймақта өнімді және сілтілі
ерітіндінің ағуын анықтауда; кен тақта аймағында кен ... ... ... белгілі уақытқа дейінгі мәліметтер алу. Қадағалау ұңғымалары
тек бір ғана зерттелген интервалды немесе ... аша ... және ... тақталарды да сол уақытта ашады. Екеуінің біреуінің ... ... ... ... зерттеуді бір уақытта бар ... ... ... ... ... ... ... бір колонналы құю
ұңғымасының құрылымынан ерекшеленбейді, берілген ... және ... ... ... ... ... ... бір уақытта бірнеше деңгейжиекте зерттелген, 1.5 суретте
көрсетілген.
1.5 сурет. Қадағалау ұңғымасының ...... ... ... ... – шоғырланып орналасқан шегенді колонна;
в – бірколонналы;
1 – шегенді колонна; 2 – ... 3 – ... ... 4 – ... 5 – пакер; 6 – сүзгішті тесіктер; 7 – сынама алушы ... 8 ... ... а) ... ... ... үш ... колоннамен
қондырылған, қасында орналастырылған. Әрбір колоннадағы ... және ... ... әртүрлі сулылық деңгейжиектерде
қондырылады. Сүзгішті колоннаның қондыруды жеңілдету соңғысы полимерлі
құбыршегімен ішкі ... 0,05 м ... ... б) ... көрсетілген ұңғымада, пайдаланатын колонна шоғырлана
орналасқан. Әрбір интервалдан сынама алу қысымкөтергімен бір колонна арқылы
сорып алыну арқылы орындалады. Ол үшін ... су ... ... бастап, қысылған ауа арқылы беріледі. Мұндай ұңғыманың
құрылымында ... ... ... арасындағы кеңістігін герменттілігінің
қиындысы сүзгіш аймағы астында, ... тек ... ... колоннаның санын ұлғайту және приборлардыколонна ... ... ... Бастапқы ұңғыманың диаметрі min–ы берілген
құрылымда ... ... ... диаметрі 0,07 м(соңғы диаметрі
0,112 м), 0,445 м ... 0,07 м ... ПНД, ... ... в) суретте көрсетілген ұңғымалар құрылымына ... ... ... ... бар, ... ... ... конусты втулкамен
қапталған. Зерттелген интервалдар барлығы бір уақытта ашылады.
Шегенді колоннаны қондырғаннан кейін оған ... ... ... сол ... ... зерттеулер жүргізіледі.
Көмекші колоннаның төменгі бөлігінде втулка мен серіппе қосылған ... ... ... ашу ... сол ... ... ... ұңғымаға
жіберіледі. Ұңғымадан ерітіндіні соруды сынама ... ... ... де ... ... колоннаға су сіңіруші құбыршегін түсіреді.
Көмекші колоннаны түсіру немесе көтеру ... ... ... бір ... ашылады және қалғандары жабылады. Ұсынылып отырған
ұңғыма құрылымы қарапайым және қол ... ... және ... ... сынамалар және жерасты суының тақта қысымын
анықтайды.
1.5 б) ... ... ... ... құю ... кен ... орналасқан ярусты өңдеу кезінде орталық колоннада
қоспа негізінде ... ... ... ауа ... ... ... ... жоғарғы өнімді деңгейжиектің төменгі бөлігінің
ерітіндісінен ... ... ... ... ... ... және ... құбыры арқылы мұздану арқылы анықталады.
4.4.4 Барлау және бақылау ... ... ... ... және ... ... ... тұрады,
қойылған талаптарға сай және қысқа ... ... ... ... ... 0,112 м артық болмауы керек, жыныстардың ... ... ... ... және бұзылмаған жыныстарда ұңғыманың
диаметрі 0,09 – 0,075 м ... ... ... диаметрлер тау-кен
геологиялық жағдайға байланысты КО-да кездеседі, бұрғының экономикалық
көрсеткіштері, ... ... ... ... ... ... материалдың мөлшерінің сұранысына байланысты.
Тұрақты жыныстарда диаметрі ұңғыманың бүкіл ұзындығында өзгермейді.
Егер ... ... ... және ... жуылуда да бұзылуға дайын болса,
онда мұндай учаскені шегенді құбырларымен ... ал ... ... 0,16 – 0,19 м ... ... ... құбырлар мүмкіндігінше
ұңғыманы жоюды жеңілдету үшін цементтелмейді.
Барлау ұңғыманың тереңдігін өнімді деңгейжиектің сілемінің тереңдігіне
қарай анықтайды. Ереже бойынша, ... ... ... су ... ... ... ... істеп тұрған өндірістерде жерасты
сілтілеу барлау ұңғыманың тереңдігі 650-700 м-ге ... ... ... ... – 0,112 ... ... барлау ұңғымаларын бұрғылау бүкіл ... ... ... және ... ... және ... ... өтеді. Жұмсақ жыныстарда кернды таңдау бұрғыбастың М,СМ және
бұрғыбасты құбыр түрлерін қолданады.
Өнімнің жиынтығын жерасты сілтісіздендіруде ... ... ... 5-10% соммалы пайдаланатын ұңғыманың есебіне байланысты
жобалайды. Егер ... ... ... ... ... қатарымен
біріккен болса, ал барлау ұңғымаларын бұрғылау сәл ғана ... ... ... ... ... ... ұңғымалары технологиялық
болып табылады. Бұл үшін ұңғыманың оқпанын ... ... ... ... ... ... және ұңғымада ... ... ... ... ... өндіреді.
Барлау ұңғымаларының болашақта қолданылмайтындары жоюға жіберіледі.
Бақылау ұңғымаларының құрылымы барлау ұңғымаларына ұқсас. ... ... бұл ... ... ... немесе
жұмыспен өтелген блоктарында жүзеге асады. Нәтижесінде өнімді тақтаның
жыныстардың қасиеттерін өзгерту және олардың ... және ... ... кернді алу тұрақтылығынан айырылу цементпен байланысқанда жуу
арқылы болады және екі ... ... ... ... ... ерітіндісімен немесе паста қолдану арқылы болады. Зерттелген бақылау
ұңғымаларын жояды.
4.4.5 Қарнақты ұңғыманың құрылымы
Қарнақты ұңғымаларын жерасты ... ... ... ... қолдауын кей жағдайда қолданылады. өнімді тақта
ерітінді соруды орналастырады. Қарнақты ... ... ... ... алды ... ... сол сияқты орналастырудан кейін
соңынан.
Пайдаланатын ұңғыманы бұрғылау алдында қарнақтыны орналастыруды, сонда
өнімді деңгейжиек сілемінің ... 150 м ... ... және ... көрсеткіштері бар.
Өнімді деңгейжиек тереңінде ... ... ... және ... ұңғымада негізгі оқпанды бұрғылағаннан кейін,
ерітіндікөтеру шұңқырын ойып ... ... Бұл үшін ... ... ... және ... ұңғымаға бағытталады.
Сүзгішсіз ұңғыманы көмекті қарнақты ұңғыманы пайдалана ... ... ... ... үшін 2 ... ... ... және бетонды діңгекпен. Бетонды қарнақпен жыныстардың төбесінің
тұрақтылығы және қатты жыныстар ... ... ... ... ... сілемде. Бетонды діңгек тіреу болып саналады, оған тау
жыныстардың ... ... ... ... ... әсерін
тигізеді.
Бетонды діңгекті құрастыру үшін қарнақты ұңғыманы диаметрі 0,112-0,132
м өнімді деңгейжиектің топырағына ... ... ... кейін төбенің
астын диаметрі 0,3-0,5 м-ге дейін кеңейтеді. Бұл бетонды діңгекті төбесімен
аймағын кеңейту байланысы үшін механикалық, ... және ... ... ... және өнімді деңгейжиек аймағындағы оқпанды бұзады.
Аймақтар бұзылғанда төбенің астында шұңқыр пайда болады жоғарғы ... 0,3-0,5 м-ге ... ... ... ... кейін 0,2-0,5 м
немесе одан да жоғары шекараны төбесін цементті ерітіндіні ... ... ... ... кенүңгір төбесін қолдауды құрастырады(1.6 а)
суретте ... ... ... жыныстарының төбесін төзімді
жыныстармен бекітеді, ... ... ... Ұңғыманың
диаметрі 0,152-0,19 м тұрақты жыныстарға дейін бұрғылау орындалады, ... ... ... ... ... Сонан соң ... ... ... және 0,5-1,5 м ... ... ... ... Ұңғыманың кенжар бөлігін ... ... ... 3м-ін бетонмен құяды.
Ұңғыманы толтыру алдында бетонның қатуы үшін ... ... ... металл қарнақ түсіріледі.
Бір пайдаланылатынға қарнақты ұңғымалар санынтаңдауда тау-кен
геологиялық ... ... ... және ... ұңғымалардың
экономикалықтиімді орнатады. Жыныстардың төбесі тұрақсыз болған ... ... ... ... болған сайын қарнақты ... көп ... ... ... ... симметриялы 120, 90, 72,60 және 45о
сәуле арқылы орналасады, соған орай олардың саны 3, 4, 5, 6 ... ...... ... ұңғымалар.
1 – ұңғыма оқпаны; 2 - өнімді тақтадағы кеңейтіген аймақ; 3 – ... ... ... ... ... пайдаланылатынға дейін ара-қашықтығы
ерітіндікөтеру кенүңгірімен анықталады.
4.4.6 Тұрақты ерітіндінің қозғалуын тоқтату ұңғымасының
құрылымы
Ерітіндінің ... ... ... жиын ... кен ... ... ... ерітіндіні ағуды ескертеді. Ерітіндінің ... 2 ... ... - ... ... түзу және ... ... түзу.
Сілтілі ерітіндіні өткізбейтін экран 2 кезеңде құрылады: гидробұзу
көмегімен тақтада қуыс түзу немесе ... ... ... оларды
заттармен толтыру, сілтілі ерітіндімен әрекеттескенде өткізбейтін экран
туатындай ету.
Гидробұзу ұңғыманың белгілі бір нүктесінде ... ... ... болады(10 МПа дейін). Сондықтан ұңғыманы орналастырғанда гидробұзу
жүргізгенде кенжар қондырғысының және саға бөлігін және шегенді ... ... ... бөлу ... ... ... ... өткізбейтін материалдармен
толтыру арқылы орындалады. Мұндай ... ... саз, ... ... және ... ... ... және т.б.
қолданылады. Осы материалдарға орай сұйық дайындайды және оларды жарықшаққа
құяды.
Гидроөткізбейтін бүркеме түзу үшін келесі шарттарды ... ... ... ... ... ... ... болған
жарықшақты толтыруы қозғалысын қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... ... ... тақталы және технологиялық ерітінді
әсер еткенде, өзінің қасиеттерінжоғалтпауы керек;
- жарықшақтар тегіс болу керек, әсіресе өнімді ... ... ... ... жағдайда.
Механикалық бүркеме түзу үшін ... ... ... ... орналастырса және олардың арасына
орналастыруға болады. Егер ұңғыма технологиялық қатармен орналастырылса,
онда ... ... ... ол ... ... ... Бұл ... көмекші ұңғыманы бұрғылауға кететін шығынның жоғарылауымен байланысты,
әсіресе, олардың ролі экранды түзуге, дұндайда ұңғыманың жұмыс ... ... ... ... кен ... ... экранды ұңғыма.
1 – шегенді колонна; 2 – пайдаланатын колонна; 3 – пакер; 4 – гидробұзу
жарықшақтары; 5 – кен ... 6 – ... ... ... механикалық бүркемені және пайдаланылатынның астын қондыру
үшін арналған ұңғыма құрылымы ... ... ... ... ... дейін металды құбырлармен шегенді колоннаға дейін қапталады, ал
құбыр кеңістігін цементтейді. Шегенді ... ... ... ... ... ... бұзуын орындауға және ұңғыманың
пайдаланатын колоннаға түсуін және сүзгіштің диаметрі 0,1 м ... ... ... ... ... ... болып құбырдың диаметрі
0,273 м ГОСТ 632-80 ... ... ... канал түзу үшін және пайдаланатын жерасты сілтілеу
қондырғылау ұңғымасының құрылымы.
1 – шегенді колонна; 2 – коррозиялы ... ... 3 – ... 4 – ... ... 6 – пакер; 7 – сүзгіш; 8 – құмды-қиыршықтас
қоспасы; 9 – тік ... ... ... ... ... ... құрылғаннан кейін қондыру болып, механикалық бүркемемен сүзгіш
қондырғысы арасында және басқа өнімді деңгейжиек ... ... ... түзу үшін кен ... ... ... алшақтау бұрғылайды. өзінің пайдаланатын бағытына ... ... ... ... ... құюын орындайды және осы тақтадан
сорып алуын, сондықтан да пайдаланылатын сияқты, оларды сорып алу және ... ... ... ... және ... ... қатар бір-біріне
қарама-қарсы орналастырылады. Ұңғымалар арасындағы ара-қашықтығын кен
денесі сілемінің тереңдігіне ... ... және ... ... да
қарай. Тәжірибеде жерастысілтілеу біратты ұңғымалар арасы min-ды ара-
қашықтығы 5 м 220 м кен дене ... ... ... ... ... өзінің шамашарттарына байланысты
технологиялық ұңғымалар ... ... ... ... ... жұмысы пайдаланатын колонна және қарапайым ... ... ... ... ... Бірақта пайдаланатын кен орындарында
субөгет ... және ... ... және ... ұңғымалары
материалымен технологиялық ерітінді әсерлесуінде ... ... ... ... ... ... субөгет ұңғымаларын сол материалмен
қондырылады, пайдаланатын ұңғымада сол сияқты.
Цементті тығынды және ... кен ... ... 0,4-0,5 м
байланысты бұрғылайды. Шегенді ... ... және ... ... ... және ... кәдімгі жұмысты
қамтамасыз ету ету арқылы таңдайды. Ол 1.8.а) суретінде көрсетілген.
Құмды-қиыршықтас қоспасымен ... және ... ... 1.8 б) көрінісінде көрсетілген. Бұл құрылымдар үшін ұңғымаға көмекші
колонна түсіріледі, ... ... ... ... жасалған, ал колонна
арасындағы қуысты пакер орындайтын ... ... ... ... колоннада бекітілген және шегенді колоннаның табанының
ұзындығына қондырылған.
1.9 сурет. Арттыру ұңғымаларының құрылымы.
1 – А3 ... 2 – ... 3,5 – А3 ... 4 – ... А3; 6 –
гидробұзу жарықшағы.
Арттыру ұңғымаларының ... ... А3 ... ... Ең көп ... ... құрылымы – тегіс, ұзартылған А3
ұңғымада механикалы толтырылуы ұсынылады(1.9 а) сурет). Ұңғыманың кенжары
инертті ... ... кең ... ... ... ... ... Ұңғыманы бұрғылаудың тереңдігін ... ... ... ... ... ... ... құрылымы.
Кондуктор орнына полиэтиленді құбырлар қолданылады, ұңғыманы қалпына
келтіруін берілген ауыртпашылыққа төзу үшін ... ... ... ... ... түсу тереңдігін жыныстарды ұсақтау
аймағында ... ... ... ... ... ... ... 0,5-1,5 м тереңдікке енуі керек(1.10 а көрінісі).
Атылған ... ... ... және ... ... ... ... және сүзгіш қондырғысының жұмыс мерзімін
ұсақтау аймағында ... ... б ... ... ... ... құбыр кеңістігін гидроизоляциялау, төменге бағытталған
сазбен тығындау және цементтеу ... ... ... ... ... ... ... цементті ерітіндімен,
резеңкемен, қорғасынмен орындалады. ... ... бірі ... ... ... бекіту(1. 10 в сурет). Пайдаланатын ұңғыманың
диаметрі қатты блоктарда 0,076-0,115 м, ал ... ... ... 1,07-0,1 м құрайды. Арттыру ұңғымаларын пайдаланатын диаметрі
ретінде пайдалану 0,04-0,059 м-ді құрайды. ... ... ... м
диаметрлі құбырларды қондырады.
Сорғыш және айдағыш ұңғымалар диаметрі бірколонналы ұңғыма құрылымы
арқылы қолданылатын ... ... және ... байланысты
(полиэтиленді, шыныпластикалы жасалған және т.б) ... d-рі ... ... ... ... ... өнімді ерітіндіні және
сілтілеу қозғалысының гидроизоляциялық аймағы және цементтеу әдісін қолдану
арқылы ... ... ... ПВХ-140/10, ПВХ-90/8 жалғауы бұранды ... ... ... ... , ... ... 5м ден ұзын
құбырдан жасалынады. Диаметрі 4 ... SP ... ... ... сорғыш ұңғыманың құрылымы мынадай:
- ... ... жағы ... ... ПНД «СТ» 160/18 ... пайдаланатын колонна ұзындығы 100метр ПВХ-140/10 қүбырмен отырғызылған
- колоннаның төменгі жағы ұзындығы 400 ПВХ-90/8 ... ... ... ... ... ... қалыңдығына шашылуы
тиіс.Ұңғыманың жер бетіндегі сағасы терендігі 0,5м ал көлемі 08*08м2 жері
цементеледі, оны ... ... болу үшін ... ... игеру жұмыстары
Ұңғыманы игеру дайындығы ішкі сүзгіш жуу арқылы сүзгіш ... ... ... жою ... деп ... ... бұрғы сорғышы
арқылы техникалық сумен жуады. Жуу жұмыстары ... ... ... ... жиналған шламмен сазды ерітінділерді толық алып
шыққанша жүргізіледі (4-6сағ шамасында).
Игеру негізге әдісі ... ... ... ... 3,0м, ... ... бұрып жіберетін шлангысын
пайдаланатын ұстынның басына құрастырады.
Су көтергіш құбыры пайдаланатын колонна боп ... , ауа ... - ... 25-32 мм ... ... боп ... Игеру
«Технологиялық ұңғымаларды әдістемелік құрал арқылы игеру» ... ... ... ... ... ... ... 36 сағаттан кем
болмау керек.
Игеру жұмыстарынан кейін ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарын пайдаланатын кеніштің ... ... ... ... ... жергілікті ашыту
қондырғысын құрастыру және құбырларды байлау жұмыстарын ... ... ... ... мен ... ... тепе ... ету үшін және берілген ашыту ерітіндінің ... ... ... ... ... ... ... орнатады. «Ашыту»
ерітінділері жергілікті ашыту қондырғысының ... ... ... ... су ... ... керек мөлшерге ... ... ... ... ерітінділер АХ типті сорғышпен
коллектор арқылы айдағыш ... ... кен ... ... ... ... ерітінділерді дайындау үшін
негізінен күкірт қышқылы пайдаланылады.
Жұмысшы ерітінді – ... ... бар жер ... ... ... үшін ... ... берілетін технологиялық
ерітінді.
Жұмысшы ерітінділер айдау ұңғымалары арқылы өнімді деңгейжиек пен кенге
сүзгілер арқылы өтеді де, ... ... ... ерітіп сору
ұңғымалары арқылы көтерілетін байытылған өнімді ерітінді құрайды.
Өнімді ерітінді – жер ... ... ... ... кен ... ... ... барысында құралатын
пайдалы компоненттерінің құрамы өндірістік деңгейге тең ... одан ... ... сору ... арқылы алынып, құбырлар жүйесімен
тұндырғыштар арқылы ... ... ... ... ... ... сорбентінен арылған соң, аналық ерітінділер
тұндырғыштарына жиналады.
Аналық ... - ... ... арылған және
сілтісіздендіру реагенттермен күшейтіліп жұмысшы ерітінді ... ... ... алғашқы сатыларында ерітінді құрамындағы компоненттер
шоғырлары өндірістік деңгейге жетпей жатады да, олар ... ... ... ... құю ... қайта құйылып жатады.
Қайтарымды ерітінді - құрамындағы компоненттер шоғырлары өндірістік
деңгейге жетпейтін, ... ... ... ... ... өнімді деңгейжиекке қайта құйылатын ерітінді.
Жұмысшы ерітінділерді дайындау кезендері мынадай. ... ... ... ... ... қышқылдығы рН-2
күкірт қышқылымен керекті мөлшерге жеткізу немесе ... ... ... ... құм ... 600м3ыдыста
дайындалады.Сорбциялық қысымды ұстын тоқтамай жұмыс істеу ... және ... асты ... ... бір ... жүру үшін ... ... механикалық қатты заттарынан тазалау керек. Механикалық
қатты заттарының шекті ... ... ... ... ... ... ... ұстындарға айдалынады.
4.7 Электр қуатымен қамтамасыздандыру
Электр қуатымен қамтамасыздандыру Кызылорда РЭК балансындағы ВЛ-35,Л-
98,Л-99 жүйесі ... ... ... ... ... ... алаң 2-ші санатқа
жатады. Жобалы ... ... 6кВ ... ... ... жерге таратып
беру үшін таратқыш КТПН 250/6/0,4-82У1 трансформаторлық ... Бүл ... ... ... ... 6кВ тоқ ВЛ-6 кВ ... сым арқылы жеткізіліп тұрады. ВЛ-6 кВ сымы СК22.1-1.2 ... ... ... ... ... ... дейін жеткізу үшін, АСБ-3*70 типті
ажыратқыш арқылы ұзындығы 225м ... 6кВ ... ... ... ... ... 3000мм бір ұшы ... ... ... 4*50мм сым орнатылады. Желі өткізгіш сымы
АВВГ-3*70+1*35 және ... ... ... ... Батырмалы
сорғыштарға электрқуаты басқармалы шкафтан ВПП-2,5 сыммен жеткізіледі.
Бір ұшы жерге ... ... ... ... ... 4 Ом аспау
керек.
5 Уран кен орнының басты геотехнологиялық шамашарттары
5.1. Сору ұңғымаларының ... ... ... ... ... сүзгісінің су қабалдағыш
қабілетіне байланысты анықталады. Өз кезегінен сүзгінің бұл көрсеткіші ... ... және ... ... ... ... да, ... формуламен анықталады:
м3/тәу,
,
мұнда - ұңғыма ... м ... ... ... ... мм;
- сүзгі ұзындығы, м;
– берілген сүзгіленудің кіру жылдамдығы, м/тәу.
Берілген ... кіру ... С.К. ... ... – сүзгілену коэффициенті, м/тәу.
м/тәу,
Мәндерді формулаға қойып, сору ұңғымасының өнімділігін анықтаймыз:
м3/сағ = м3/тәу,
Ұңғымалардың бұндай өнімділігі тек қана ГПР ... ғана орын ... ... ... ... игеру барысында мынадай шарттар
орындалған жағдайда:
- ауа құбыршегін 160 м ... ... ауа ... 18 атм ... ... ... ауа ... 19,86 м3/мин болғанда
ұңғыма өнімділігі 20-25 м3/сағ шамасына дейін көтеріледі. Солай бола тұра,
сүзгі ... және кен ... орын ... ... ... ... ... жатқан технологиялық блоктарда сору ұңғымаларының
дебиті 6-7 ... ... ... № 9-112 бүленді жобалау барысында сору ұңғымаларының дебитін
6,4 м3/сағ деп қабалданады.
Бүленді ... 7 ... ... қазылған. Олар сору және құю
режимдерінде жұмыс істей береді. Соны ескере ... құю ... ... ... ... ... ... сақтауды
қамтамасыз ете отырып, мына теңдіктің орындалуы арқылы анықталады:
,
мұнда – құю ұңғымаларының саны, ... құю ... ... ... сору ұңғымаларының саны, дана;
- сору ұңғымаларының өнімділігі, м3/сағ.
,
м3/сағ,
5.2 Таукен массасының мөлшерін анықтау
1. Таукен массасын (ГРМ) келесі ... ... - ... ... ... м2, ... ... деңгейжиектің тиімді қуаты, м, 12;
- кеннің көлемдік салмағы, т/м3, 1,6.
2. Мәндерді орнына қойып ... ... ... ... ... ... ... анықтау
1. Бүленнің «ашыту» ерітінділерінің көлемін келесі формуламен
анықтаймыз:
мың.м3
мұнда, - «ашыту» ерітінділерінің көлемі;
- «ашыту» кезеңінде Ж:Т қатынасының шамасы, ... ... ... ... ... ... көлемін анықтаймыз
мың.м3
5.4 Бүленнің бүкіл ... ... ... көлемін анықтау
1. Бүленнің бүкіл қазымдалу кезеңіндегі ерітінділер көлемін мына
формуламен анықтаймыз:
мың.м3,
мұнда - қазымдалу кезеңіндегі ерітінділер көлемін;
- қазымдалу кезеңінде Ж:Т ... ... ... Мәндерді орнына қойып бүкіл қазымдалу кезеңіндегі ерітінділердің
көлемін анықтаймыз
мың.м3,
5.5 Бүленді «ашытуға» жұмсалатын күкірт ... ... ... ... «ашытуға» жұмсалатын күкірт қышқылының көлемін мына
формуламен анықтаймыз:
тонна,
мұнда, - ... ... ... қышқылының көлемі;
- «ашыту» ерітінділерінің ұсынылған қышқылдылығы.
2. Мәндерді орнына қойып ... ... ... ... ... ... ... күкірт қышқылының көлемін анықтау
1. Бүленді ерітінділеуге жұмсалатын күкірт қышқылының көлемін ... ... - ... ... ... қышқылының көлемі;
- ерітінділердің орташа ұсынылған қышқылдылығы.
2. Мәндерді орнына қойып ... ... ... ... ... «ашытуға» жұмсалатын уақыт мөлшерін анықтау
1. Бүленді «ашытуға» ... ... ... мына ... - «ашытуға» жұмсалатын уақыт.
2. Мәндерді орнына «ашытуға» жұмсалатын уақыт мөлшерін анықтаймыз:
ай,
5.8 ... ... ... ... ... ... уақытын мына формуламен анықтаймыз:
ай,
мұнда - қазымдалу уақыты.
2. Мәндерді орнына қойып қазымдалу уақытын анықтаймыз:
ай,
5.9 ... ... ... ... ... ... ... ерітінділердегі металдың орташа мөлшерін мына формуламен
анықтаймыз:
мг/л,
мұнда - ... ... ... ... ... ... алымдау коэффициенті.
2. Мәндерді орнына қойып ерітінділердегі металдың орташа мөлшерін
анықтаймыз:
мг/л,
Жобаланушы блоктың геотехнологиялық көрсеткіштіері
|Бүлен ... саны |ГРМ, ... ... |р саны | |мың |нн ... | | ... | |у ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | | ... |
| | | | | | ... |
| | | | | | |мг/л |
| | ... |
| | ... ... ... |
| | | ... ... ... | ... ... ... |
| | ... |фирмасының ы SP|
| | ... |8A-21N |
| | ... |
| | |ы | ... Саны ... |2 |35 ... ... |Мың |19068 |594,0 |
| ... | | ... ... |рет |1 |3 ... ... |Мың тг. |38136 |62352 ... ... ... |2610 |8,0 ... ... ... |м |82,5 |110 ... ... ... |кВт |250 |2,2 ... ... ... |В |380 |380 ... ... |мм |3200 |1214 ... Ені |мм |2460 |- ... ... |мм |- |101 ... Биіктігі |мм |2148 |- ... ... ... |м | |110 ... ... ерітінді көлемі |Мың.м3 |6773,76 |6773,76 ... ... ... |сағ |31429,1 |30240 ... ... э/энергиясы |Мың |7857,275 |2328,48 |
| ... | | ... ... ... |Тг/кВт/са|5,0 |5,0 |
| |ғ | | ... ... ... |Мың тг. ... |11642,4 ... ... ... |Мың тг. | | ... ... ... |Мың тг. |6000,0 |- ... | | | ... ... шығындары | |58593,0 |26630 ... ... | | | ... ПНД 210 ... – 1700 м |Мың тг. | |6630,0 ... ... ... ф219х6мм|Мың тг. |54893,0 | ... - 1700 | | | ... Ауа ... ГОСТ 10704-91 |Мың тг. |1700,0 | ... – 1700 м | | | ... ... |Мың тг. | |10000,0 ... шкафтар | | | ... ) | | | ... ... |Мың тг. |2000,0 |10000,0 ... ... |Мың тг. ... ... |
|1 м3 ерітіндінің өзіндік құны |тг |20,97 |14,86 ... ... ... №9-112 ... ... ... сорғылармен көтеру әдісінің ... ... ... ... ... асты ... ... алаңдарынан өнімді ерітінділер тұндыру
ыдыстары арқылы технологиялық қайта бөлу ... ... ... Бұл ... мынадай тораптарды біріктіреді: өнімді ерітінділерді сорбциялы өңдеу,
уранды ... ... ... ... тұндыру және
сұзгілеп сығұ арқылы химиялық концентрат алу.
6.1 Сорбция
Өнімді ерітінділерден ... ... үшін ... АМП ... смоламен толтырылған СНК-3000 маркалы ... ... ... ... ... ... уран
аниониттарда сорбцияланады.
Қышқылдармен ерітінділеу жағдайында уранды аниониттарда сорбциялау үшін
рН мөлшерінің қолайлы шамасы 2-3 болуы керек. ... ... ... ... ... көбейгенімен смола сыйымдылығы
азаяды. Басқа ... ... ... ... уран
мөлшерінің көбеюіне байланысты артады.
Ураннан арылған ... ... ... ... ... ... арқылы жер қыртысына қайтарылады.
Сорбциялық қайта бөлу кезінде өнімді ерітінділерден уранды бөліп алу
дәрежесі ... ... ... ... ... мөлшеріне
байланысты. Сонда да болса бұл көрсеткіш 90 %-тен асып ... ... 20-100 кг/т ... ... ... ... ерітінділердегі
уранның қалдық мөлшері 3 мг/л аспайды.
6.2 Десорбция
Дүниежүзілік тәжірибе бойынша күкірт қышқышқылды ... ... ... ... ... бөлу үшін ... ... Бұл олардың күшті негіздегі аниониттарға ұқсастығынан және
уранил сульфаттарына жоғары десорбциялау ... ... ... 7 регенерациялық КИ-2000 маркалы колонналардан тұратын 2
параллель сап арқылы өтеді. Десорбциялау ... ... ... г/л және рН=1,0-1,2 ерітінділер ... Бұл ... ... ... ... ерітінділер реагенттермен күшейтіліп,
десорбция процесіне қайта ... ... ... 10 ... ... ... 20-60 градус. Регенераттағы уранның мөлшері ... ... ... ... процесі мына формуламен сипатталады:
(R4N)4+ [(UO2)+2 (SO4)3-2]-4 + 4NO3- = 4(R4N)+(NO3)++[(UO2)+2 (SO4)3 -2]-4
Сорбент ауысуы эрлифтің көмегімен жүзеге асырылады және 2-4 ... ... ... ... ... 80м2 ыдыстардың
бірінде дайындалады және ... ... ... ... ... ... беріледі. Десорбциялық ерітінді қозғалысы калонналар
сапымен төменнен жоғары шығу және ... ... ... ... ... ... формасынан сульфат формасуына ауысуы төмендегі
реакция теңдеуімен көрсетілген
2 (R4N)+ - (NO3)- + SO4-2 = (R4N)2+ - (SO4)-2 + 2 NO3 ... ... ... ... формасына конверсиялау құрамында
күкірт қышқылы бар ерітінділермен жүзеге асырылады.
6.3 Уран концентратын сүзу және тұндыру
Тауарлық регенерат жылу ... ... ... ... шөгуге
түседі.
Уранды тұндыру каустикалық содамен (NaON) колонна түріндегі
аппараттарда ... ... ... ... ... ... автоматикалық рН-метрлік көрсеткішіне сәйкес мөлшерленеді.
Тұндыру сапындағырН мәні
- поз 127/1 – 2,5 – ... поз 127/2 – 4,5 – ... поз 127/3 – 7,0 – ... ... ... ... ... төмендегі реакция
теңдеуімен мәнделеді:
4UO2SO4 + 10NaOH = Na2U4O13 + 5H2O + 4 Na2SO4
NaOH ерітіндісін уранил тұздарына ... ... ... емес,
натрий тетрауранаты, натрий диуранат және жартылай уранаттар сияқты тұздар
қоспасы тұнады.
Уранды түпкілікті түндыру үшін тұндыру ... ... рН ... ұстау қажет. Тауар ... уран ... ... ... пульпа сыйымдылығы 80 м3 жинақтау ыдысына жинастырылады да,
сол жерден насостармен ауық-ауық фильтр-пресстерге беріліп тұрады.
Шайылған және ... өнім ... ... химиялық концентраты
деген атпен бункер арқылы ТУК-118 контейнерлеріне тиеліп, ГМЗ-ға ... ... ... Уран кен ... ашу ... ... ... кен орнын дарын ашу деп жер бетінен кен ... ... ... ... ... ... ... тәсілінің ашу қазбасы болып төтел саналады.
Төтелдер ұңғымалар ... ... ... ... ... немесе
тұтынымдық және көмекші деп аталады.
Өндірілім төтелдер жер ... ... ... ... Олар кеңістікте тік, көлбеу және көлбеулі жазық ... ... ... ... ... ... колонкалармен
жабдықталады.
Тұтынымдылық ұстынды құбырлармен ... ... ... ... ... өнімді қабаттарға уран, мыс, алтын,
қорғасын т.б қызметші қышқыл ... ... және ... жер ... ... шығаруға арналады. Өндірілім төтелдердің
диаметірі бас көрмесі төтелдердің ... ... мен ... ... келеді.
ЖСТ өндірілім төтелдері басты күрделі қазбалар тобына жатады.
Барлау төтелдері болжамалы кен ... ... кен ... ... оның ... ... үшін ... өнімді ерітінділердің сулы қабаттың ішінде
жайылып кетпеу үшін өтеді.
Көмкеру төтелдерді кен орнының немесе оның ... ... ... және ... ... ... ... таза ұстап тұру үшін өтеді.
7.2Уран кен сілемдерін ашу ... кен ... ... ... қазу ... ... қазу жүйесінің түсіндігінде төтелдердің орналасу ... ... ... ... ... жою ... суларын
экалогиялық шарттарына сай тазарту жұмыстары жатады.
Жер асты сілтілеу тәсілдерін бастапқы ... ... ... ... ... ғана ... ... кен сілемдері жер бетіне
жақын жатты, кен орнының геологиялық құрылымы анық және ... ... ... жату ... өскен сайын,олардын құрамы-
морфологиалысы ... ... ... ... Төтелдерді орналастыру
торын жаңарту қажет.
Соңғы кезде уранды ... ашу ... ... ... бесбұрышты т.б тәсілдермен іске асырылады.
Уран кен сілемдерін жату тереңдігіне, жерасты су көлемінің аздығы-
көптігіне ... ... және ... ... ... кен орнын ашу басқа кен орындарына қарағанда айырмашылығы
ұнғыма ғана қолданады. Ұңғымалардың көмегімен ... ... ... ... қорын және кеннің бар екенін дәлелдейтін геометтриялық пішінде
кенді анықтайды. Сілтісіздендіру арқылы кен сілемін ашып және ... ... ... ... ... еріткішті
қабатқа беру және қабат құрамындағы ... ... бар ... ... ... ... анықтау және пайдалы қазбаларды толығымен
бөліп алу. Төтел арқылы орындау ... ... ... ... ... ... ... уран кені кенсілемнің төменгі сулыденгейжиекте орналасады
және қимада төменгі және ... ... ... ... ... ... төменгі бөліктеріне көбірек тартып
отырады. Ал солтүстікте бөлікке қай ... ... ... ... кенсілемі жоғары қарай тартылады.тәжірбие жүзінде барлық қиманың
құмдақ бөлігіне толтырылады.
7.3 ... ... ... ... орындауды жобалау жобаланган бүленді технологиялық
бұрғылау төтел байлама жүйсі ... ... ... 50м құю ... және ... ... ... бүленде бөлінген барлық 10сору және 31төтелдің ... ... ... - 41 және ... саны 4. ... бұрғылау 2 жиектен және 2 төтел буленнің ішкі ... ... ... ұйықтың деңгейжиегіне табиғи ағын бойынша
2 төтел. Сору және құю ... ... ... ... қадағалау төтелдері бойынша тереңдігі  295метр болып қабылданады.
Жобаланған бұрғылау жұмысының көлемін құру:
• Технологиялық төтел – 41;
• Бақылау төтел – ... ... - ... Уран кен ... ашу ... ... әдістемесі.
Жерасты сілтілеу тәсілімен жұмыс істейтін ... ... ... ... Уран ... ... ... Жұмысшыларды тасымалдау көлік жүйесі
3. Өнімділік ерітіндіні тасымалдау құбырлар ... ... ... өңдеу технологиялық қондырғылар
5. Басты өндіріске көмек көрсетуші басқарма - әкімшілік бөлімі,
механикалық жөндеу ... ... ... және ... ... өндіру өзі мына басты технологиялық өндіріс бөлімдерін
қамтиды:
1. Кен орындарын тұтынымдық, барлау, тексеру, ... ... ... ... таңдап,
жалғастырып – орналастыратын ... ... ... бұл ... ... ... болып саналады.
2. Төтелдерді жабдықтау бөлімі.
3. Жер бетіндегі ерітінділерді айдау құбырларын орналастыру
тарту бөлімі.
4. Жерасты кен ... ... ... ... ... ... Сілтіленген, ерітінділенген өндірілімді жер бетіне шығарып,
алынған ерітіндіні өндеу бөлімі.
6. Экологиялық және әлеуметтік қорғау ... Бұл ... ... кіреді:
Еңбек қорғау және еңбек қауіпсіздік бөлімшесі.
Жер бетін қорғау.
Атмосфераны зиянды заттардан қорғау бөлімшесі.
Жер бетіндегі, жерастындағы су ... ... ... ... ... ... ... шығындарын – күрделі
және тұтынымдық шығындарын анықтап уран ... ... ... ... уран кен ... ... металдың уранның көлеміне бөлсе, 1кг
уранның өз құны анықталады. Әдістеменің мәні осында. Бір килограмм ... ... өз ... ... үшін ... – үнемділік нұсқалық салыстырма
әдісін пайдалнуға болады.
Геологияның ... ... ... құрылымына, бұрғы
қондырғысын таңдауға және ... ... ... ... ... ... бастапқы мәліметтерге: ертіндінің кеге ... ... ... ... ... ... деңгейі, әртүрлі сулы
деңгей жиектің ағынының аумағы, кен қимасында кездесуі және олардың ... ... ... және жерасты суының құрамы кіреді.
Бұл мәліметтер ұңғыманың аймағын оңашалау үшін керек, ұңғыманы
жобалау сорап түрін анықтау және ... ... ... ... алу ... ... ... бастапқы мәліметтерге мыналар жатады: еріткіштің
үйірімі және ... ... бар ... және оның ... сілтілеудің
технологиялық кестесі, ұңғыманың өнімділігі, ұңғыманың саны.
Технологиялық бастапқы мәліметтер сүзгіштің және ... ... ... ... ... ... ... құрастыру кезінде қолданылады және бұл мәліметтер ... ... ... ... ... ... райы жайлы мәліметтер: ауданның бедері,қолда бар ... ... ... ... жатады.
Тау жыныстарының физика – механикалық қасиеттері, ... ... ... ... гранулометриялық құрамы т.б.
төтелдерді тәсілдерін таңдауда пайдаланады.
Ұңғымалардың өнімділігін анықтау
1. Ұяшықты ұңғымалардың ... ... Sn 1,6KФ * М ( S0
* SH ... = —— * ... , м3/тәулік
J=1 3R2 1R/RC + ... ... ... ... өнімі:
NСОРУ Sn 6,28KФ * М ( S0
* SH ... = —— * ... , ... а2 2,3ln ... ... Қатарлы орналасқан ұңғымалардың тәулік өнімі:
NСОРУ Sn 6,28KФ *
М ( S0 * SH ... = —— * ... , ... 2θ*а2 2,3ln ... 1,157θ ... Sn – ... ауданы,м3;
а – қатардағы төтелдер қашықтығы,м;
KФ – сүзгіштік еселеуіш;
М – кен ... ... – құю ... ... – сору ... ... – тәуліктік тұтынынымдық шығын,долл,тенге;
b
θ= —— - параметр.
а
Өндірістік жағдайда ұңғымалардың өнімділігі сүзгіштің
диаметрірін, ... және ... ... ... да мына
кейіптемен анықталады:
QСОРУ = DС.Д. * π * LC.Y. * VC.Ж , м3 / ...... ... ...... ... - ... кіріс жылдамдығы,м/тәулік.
Ұңғымалардың арақашықтығы
Құю және сору ұңғымаларының қатар арақашықтығы:
ВҚҰЮ.СОРУ, м
Сору ұңғамаларының қатар арақашықтығы:
ССОРУ, м
Құю ұңғымаларының арақашықтығы:
АҚҰЮ,м
Мұнда, R0 – ... ... ... ... ... ерітіндісінің сүзбелеу жылдамдығы:
VФ = 2,9 * КФ ( SH + S0) * 10-2 , ...... ... ... ... ... – тақталы пеннің сүзбелік еселеуші, м/тәулік;
SH – құю – сору ... ... ... ... ... – сору ... судистикалық деңгеінің
төмендеуі,м.
8 Өндірістегі үдірістерді ... ... ... ні ... ... ... ... асты ерітінділеу әдісінің және СДК пайдаланып қайта ... ... ... ... ... толық мүмкіндік
береді. Жаңа өндірістік цифрлық жүйені пайдалану ... ... ... ... ... ... ашуға және өндіріс үдірістерін
икемді басқаруға, оның ... ... ... ... тек қана негізгі өндіріс бөлімінде емес, оны сонымен ... ... ... алыс ... де ыңғайластыру
мүмкіндігі бар. Әрбір шалғай ... ... ... ... ... ... ... радиолюдем көмегімен бақылау және басқару үшін
мүмкіндік береді.
Өндіріс үрдісін автоматтандыру ... ... ... бөліміне
сәйкес орындалады. Бақылауға және есепке алуға жататын параметрлер тізімі,
ұсынылған таңдау ... ... ... және ... ... ... ... Басқару жүйесі АСУ ТП
программалы-техникалық ... ... ... деңгейлерден тұрады.
1-ші деңгей өлшенетін және ... ... ... ... орындаушы электрлі және пневматикалық ... ... және ... ... ... Өнімді ерітіндіні
қайта өңдеу цехының 1-ші ... ... ... ... ал
геотехнологиялық аймақтық компонеттері тиісті тораптарға (УПВР, УРВР және
УППР) топтастырылған.
Екінші ... ... ... ... ... және алғашқы
өңдеу үшін, дистанциондық басқару, апатқа қарсы ... ... ... ... ... микропроцессорлы құрылғылар енеді. Екінші
деңгейдің компонеттері өнімді ерітіндіні қайта ... цехы үшін ... ... шкафтарда, ал геотехнологиялық аймақтарды тиісті
тораптардағы контейнерлерде (УПВР, УРВР және ... ... ... ... ... ... құрылғы
радиомодемдер қосымша орналастырылған.
Жүйенің үшінші деңгейіне (операторлық шартты түрде) ақпаратты есептеп
өңдеуге. Оны есепке алуға, архивтеуге, суреттеуге ... және ... ... ... ... қорландырылған тәртіппен жұмыс
істейтін сенсорлы экранды компьютерлер кіреді. Геотехнологиялық аймақтың
операторлығы геотехнологиялық ... ... ... алмасу үшін
антенді фидерлі құрылғы радиомодеммен жабдықталған.
Жүйенің 4 деңгейіне (шартты түрде ... ... ... ... АРМ ... ... ... кіреді. (АРМ).
1-деңгей қарастырады:
1. Технологиялық параметрлерді өлшеу мен бақылау. Өлшеу датчиктері 4-
20 мА ... ... ... бар және ... ... ... үшін
HART модулімен жабдықталған. Белгі беру датчиктері ... ... ... аспап атауы, өлшеу шектері 8.1 кестеде өнімді ерітіндіні
қайта өңдеу цехы үшін және 8.15 кестесіндегі ... ... ... ... ... және ... арматураны басқару мен диагностикалық
Profibus-PA интерфейспен жабдықталған электропневматикалық позиционермен
(ЭПП) SIP ART PS2 PA ... ЭПП ... ... ... ... ортадан ГР 65 қорғанышы бар және тікелей ... ... ... реттеуші мүше түрімен сан 8.1.2 ... ... ... ... цехы үшін және 8.1.6 кестеде электрленген реттеуші
бөлімінде геотехнологиялық аймақ үшін ... ... ... ... ... ... диагностикалау
Profibus-ОР интерфейсті модуліне жабдықталған жиілік өзгерткіш Mickomaster-
мен біріктіріліп, насос қасындағы жеке ... ... ... ... ... ... орналасуы мен саны
8.1.3 кестеде өнімді ерітіндіні қайта ... цехы үшін және 8.1.6 ... ... үшін ... ... электр берілісті насоспен реактормен контактыны Чан
эелектр берілісін басқару мен диагностика интелектуальды басқару ... ... ... ... ... SIMOCOD-OP аспабы Profibus-
ДР далалық торабымен біріктірілген және ... ... ... ... ЧАН ... жеке ... ... Басқарылатын
параметрлер, басқарылатын электр тербеліс түрі және саны 9.1.4 кестесінде
келтірілген.
5. ... ... ... ... қарастырады:
1. Өлшенетін және дискретті датчиктерден PLC шкафқа ... ... ... ... Берілген дабылдар PLC шкафының
ішкі ажыратқышымен қыспақ қатары арқылы ... және ... ... программалы логикалық бақылаушыларды әрі қарай өңделуі үші беріледі.
PLC шкафына ... ... екі ... ... ... ... енгізіледі. Алынған дабылдар IM 157 интерфейсті модульмен біріккен
ОР/РА ... ... кіре ... ... IM 157 ... желісімен көрсетілген дабылдар әрі ... ... ... ... ... беріледі. Жиілік өзгерткіш Mickomaster
және интелектуалды ... ... ... ... ... интерфейсті кабеліне енеді.
3. Басқару дабылдарының ... ... ... ... процесстерді үрдістерді автоматты реттеу мен басқару
қызметтерінен логикалық ... ... ... ... бойынша орындалуы.
5. Автоматты жұмыс орындағы оператормен АЖО инженердің ақпарат алуын
қамтамасыз ету.
3-ші деңгей қарастырады:
1. PLC-тен технологиялық ... ... ... ... ... ... ... беру.
3. Технологиялық ереженің бұзылуы және технологиялық құрылғылардың
істен шығуы туралы дабыл қағылу.
4. ... және ... ... ... технологиялық
жабдықтардың жағдайлары ... ... ... ... ... және ... индекстеп кесте түрінде көрсету.
5. Технологиялық процесстер ... ... ... ... ... ... ақпаратты сақтау.
6. Жүйеге оператордың басқару әсерін енгізу.
4-ші деңгей қарастырады:
1. Дербес ұйымдастырушы бақылаушыға ақпарат ұсыну.
2. ... ... ... ... (АЖО) ... жүйені диагностикалау ыңғайлау.
№6 Кенбасқармасында программалы және аппаратты қамтамасыз етуді АСУ ТП
үшін ... ... ... ... ... Жабдық
ретінде Siemens техникалық құралы таңдалған. ... ... ... құралы ретінде SCADA WinCC және STEPZ таңдалған.
Ақпаратқа жету ... ... ... ену ... шектелген. Жүйенің
беріктігін көтеру үшін берік емес ... ... ... ... және ... ... ... және реттелмейтін
насоспен араластырғыш жетегі; Жүйенің өміршеңдігі ... ... ... ыстықтай ауыстыру мүмкіншілігімен операторды қос
резервті компьютер ... ... іске ... Жаңылысу пайда болғанда
программалық жабдықтау ... ... ... ... ... ... етілмейді.
Магистральді кабель жолдары бөлме ішіндегі кабельді конструкция бойымен
жүргізіледі, КИПиА жабдықтарымен ... ... ... жерге қосу
құрылғысымен бірге жерге қосылады. Сонымен қатар арнаулы ... ... МГ ... ... жерге қосылу қарастырылған.
8.2 Өнімді Ерітіндінқайта өңдеу цехының өлшем бірліктері УППР
|Өлшенетін параметрлердің |Өлшем ... түрі ... ... ... | | ... ... |150 г/л |Model: ... HART |
| | ... | ... ... |50 г/л |Model: ... HART |
| | ... | ... ... |50 г/л ... ... ... ... ... |0-200 см ... ... |
|ПР қысымы |3000 ... | ... HART ... ... |0-50 ... | ... HART ... ауа ... |0-2000 | ... HART |
| ... | | ... ерітіндінің |0-16 м3/сағ | ... HART ... ... ... ... | | | ... СДК ... |0-2000 л/сағ| ... HART ... ... | | | ... 112/1-3-ке |0-16006 | ... HART ... ... |м3/сағ | | ... | | | ... ... 119 1-3 тен |0-2 ... | ... HART ... ерітінді | | | ... | | | ... ... |0-3000 ... ... HART |
| ... |7ME5033-1BA02-1 AAO| ... ... |0-5 ... ... ... HART |
| |10 ... |7ME5033-1BA02-1AAO | ... ауа ... |0-2000 ... ... HART |
| ... | | ... ... ... ... ... ... |4-20мА, HART |
|ерітіндінің шығыны |5кг/см2 ... | |
| ... | | ... СДК-ге десортталатын|0-2000 л/сағ|7ME5702-2ДВ30-2ВВО |4-20мА, HART |
|ерітіндінің шығыны |40 ... ... | |
| ... | | ... ... ... м3/сағ |7ME5702-2EB30-2BBO |4-20мА, HART |
|ерітіндінің шығыны |40 ... ... | |
| ... | | ... 112 ... |0-2 ... ... |4-20мА, HART |
|СДК-ға денитрленетін |40кг/см2 |7МЕ5033-1ВА02-1ААО | ... ... ... | | ... | | | ... ... |0-6 м3/сағ |7ME5702-2JB30-2BBO |4-20мА, HART |
|ерітіндінің шығыны | ... | ... 1291,2 ... ... |0-300 ... |7ME5702-2ДВ30-2ВВО |4-20мА, HART |
| | ... | ... ... H2SO4 |0-300 л/сағ ... ... HART ... | ... | ... ... ... |0-20 м3/сағ |7ME5702-2ДВ30-2ВВО |4-20мА, HART |
|селитрасының шығыны | ... | ... ... ... |01-6 ... |7ME5702-2JB30-2BBO |4-20мА, HART |
| | ... | ... 1-3 ... және |0-20 ... ... |4-20мА, HART |
|1291,2 чанға ВР шығыны | ... | ... 119-1-3 ... V=5 |0-5 ... | ... ... |м. Еу | | |
| ... | | ... ... ... |0-5 м су | ... |
| ... | | ... 1-2 ... ... |0-10 м су | ... |
|деңгей V=25м3 ... | | ... 1-2 V=100 м3 ... |0-15 м су | ... ... ... | | ... УППР бойынша бақыланатын параметрлер
|Параметр атауы |Сипаты ... ... 1-3 ... ... |2 – ... ... ... ... | | ... 1-3 ... ... |2 – ... ... ... ионит | | ... | | ... 1-3 тегі ... ... |2 – ... ... 1-3 тегі ... |3RG6013-3AG00 |2 – ... ... 1-3 ... ... ... |2 – позициялы дискретті|
|134 бактағы деңгей V=2 м3 |3RG6013-3AG00 |2 – ... ... V=2 м3 ... ... ... |2 – ... ... тұндырмасындағы деңгей |3RG6013-3AG00 |2 – ... ... 1-3 ... ... |2 – ... ... деңгей | | ... 1-3 ... ... ... |2 – ... ... 1-3 тегі ... ... |2 – ... дискретті|
|117 1-3 деңгейі ... |2 – ... ... 1-3 ПЗ прямиктегі |3RG6013-3AG00 |2 – ... ... | | ... ... V=2 м3 ... ... |2 – позициялы дискретті|
|134 V=2 м3 бактғы ... ... |2 – ... ... ... ... |3RG6013-3AG00 |2 – ... ... ... ... ... |2 – позициялы дискретті|
8.4 УППР бойындағы тығын арматурасы
|Параметрлер атауы ... мен ... ... ... ... 1-9 СК-ден ионитті|Пневмоқозғалтқышты |6DR4101-1N |Бұрылмалы |
|түсіру ... ... Ду 100 Ру | ... |
| |16 ... | | ... 1-9 СК-ға ионитті |ДУ 100 Ру 16 фланцті |6DR4101 ... ... ... | ... |
| ... қозғалтқыш | | ... 1-3 СДК ауа беру ... ... |6DR4101 ... |
| ... ... | ... |
| ... фланцті Ду| | |
| |50 Ру 16 ... | | ... 1-3 СДК ... | |6DR4101 ... ... | | ... ... 1-3 СДК ... | |6DR4101 ... ... | | ... ... сынамасын алу|Ерітіндіге сынамалаушы|6DR4101 ... |
| | | ... ... У, ППР ... ... ... атауы |Түрі және сипаты |Позиционер ... ... 1-9 ... ПР ... Ду ... N |Бұрылмалы |
|шығынын реттеу |200 Ру10 ... | ... |
| ... бұрылмалы | | ... 1-3 ... ПР ... Ду ... N ... |
|шығынын еттеу |100 Ру16 ... | ... |
| ... ... | | ... 1-3 СДК-ға ПР |Пневмоберілісті Ду |6DR410-1 N ... ... ... |50 Ру16 ... | ... |
| ... ... | | ... 1-3 ... ... Ду ... N ... |
|маточниктің шығынын |250 Ру10 ... | ... ... ... ... | | ... ... ... ... диафрагмасы|6DR410-1 N |Бұрылмалы ... 1-3 ... H2SO4 ... | ... ... ... ... | | |
| ... Ду 25 | | |
| |Ру6 ... | | |
| ... ... | | ... 1,2 ... ... ... ... N ... |
|селитрасының реттеу және|пневматикалық | ... ... 1-3 ... ГП ... ... Ду25 Р4| | |
| ... ... | | |
| ... ... | | ... ... тиеу ... ... N ... |
|және СДК-дан дисорбатты |футерлі, | ... ... ... сығылған |пневматикалық | | ... ... ... ... Ду50 Ру4 | | ... ... ... | | |
| ... ... | | ... қысылған |Рычагты тура әсерлі|6DR410-1 N ... ... ... реттеу |қысым реттеуші | ... |
| ... Ду80 | | |
| |Ру16 ... | | ... 1-3 ... және |Ду 50 Ру4 ... ... N |Бұрылмалы |
|1291-3 чанға ВР шығының |механизмді | ... ... ... ... | |
| ... ... | | ... ... ... түрі мен|Беріліс |Ескертулер |
| ... | | ... м3 ... ... ... |MICRO-MASTER 420 |Екі бакке 3 |
|1181,2 ... 121 ... Q=45 ... |6SE6440-2AD31-80AO|насостан |
|1-3 насосты басқару |H=31 м. Эл/Дв: | ... |
| |N=18.5 кВт, n=3000 | | |
| ... | | ... м3 көлемді |Центрге ... ... 420 |Екі ... 3 ... контактілі |насос 12,5 м3/сағ, |6SE6440-2AD31-80AO|насостан ... ... 121 1-4 |H=32 м. ... | ... ... басқару |N=5,5 кВт, | | |
| ... | | ... м3 ... ... э/насос |MICRO-MASTER 420 |Екі бакке 3 |
|1191,2 бактен ... Q=2500 ... ... 13-15 |л/сағ. H=100 м, | ... ... ... |Эл/дв: N=3кВт | | |
| |n=1500 ... | | ... 127 1-3 ... ... Q=8 |MICRO-MASTER 420 |Екі бакке 3 ... 1261-3 ... H=40 м, ... |
|насосын басқару |Эл/дв: N=5,5 кВт, | ... |
| |n=3000 ... | | ... ... ... ... ... мен реттеуші ысырмалар
|Параметрлер аталуы |Агрегаттың түрі |Беріліс ... |
| ... ... | | ... ... ... тартқыш |MICROMASTER 420 |RS485 ... 1-3 ... Q=25 ... ... ... 7-9|Н=32м, Эл/дв: | | ... ... ... n=3000 | | |
| ... | | ... ... ... |Айдау насосы Q=9 |MICROMASTER 420 |RS485 ... ... ... H=50м, |6SE6420 | ... ... |Эл/дв N=7,5 кВт, | | |
| |n=3000 ... | | |
|1 блок және 2 блок ... ... ... 420 |RS485 ... ... |насос Q=2258 |6SE6420 | ... ... ... H=85м, | | |
| ... N=132 кВт, | | |
| |n=3000 ... | | ... ... j-ші | ... ... к-ші ... | | | ... реттеу | | | ... ... ... өндіру үшін тиеуші центргеартқыш сораптар
Тау-кен өндірісінде шахталы аймақты кетіру және ... ... үшін ... ... насостар қолданады. Электрдвигательдердің
орналасуына қарай сораптар екі түрге бөлінеді: тиеуші электрдвигательді
және трансмиссиялық білікті артизиянды және электрқозғағыш төтел аузына
орналасқан.
Тиеуші ... ... ... төтелден 25˚С температуралы 0,1 %
аспайтын механикалық бөлшектерден тұратын суды тартып шығарады Q-H
аймағының 10,500 м3/сағ және 16-650 м ГОСТ 10428-79 сәйкес шегі ... ... ... ... ... ... сорап агрегаты көп
сатылы ортаға тартқыш сораптан, ерітіндінің деңгейінен төмен тұратын
асинхронды қысқа тұйықталған электрқозғағыштан күш ... ... ... ... тұрады.
Тиегіштегі электродвигательдегі сораптың артизияндықтан артықшылығы
аралық подшипникті ұзын трансмиссия ... жоқ, ... және ... ... ... күрделі және пайдаланылған шығындарды
қысқарту мүмкіншілігі бар.
Сораптың әрбір секциясы айырғыш суағарлы бар тік білікке отырғызылған
корпусқа орнатылған жұмыс доңғалағына ұқсайды. Жұмыс доңғалағы ... ... ... ... аппаратының күрекшелері орнатылған. Жұмыс
доңғалағы бір бағытта шығаруға арналған, ал сораптың домалақтарымен
трансмиссия төтелден сорылып шығарылған ерітіндімен майланады.
Алгоритмге сәйкес қызмет ... ... ... ... және
оның программалы құрылғысын қосқаннан кейін (1 оператор) электродты
датчиктің көмегімен құм тұндырмадағы ерітіндінің деңгейі (2 операторды
байқаған жағдайы бойынша) ... ... ... ... ... деңгейіне көтерілгенді, программалы блокта қарастырылған уақыт
арасында сорапқа су жіберетін ЗПН-құю сорабын қосуға бұйрық беріледі. Құю
сапасын қысым релесі РДВ (оператор 5) ... Егер ... ... (ЭП) ... ... (ЭА) ... ... болса (p=0), онда
программалы блок схеманы бір мезгілге К насосқа бірінші ауыстырып қосады,
сосын құю сорабын қосады.
Қашан сораб құйылып ... оны ... ... ... 6) әрі қарай
өнімділігін РПН – жалаушалы өнімділік релесінің көмегімен бақылайтын
логикалық шарт жетінші оператор беретін бұйрық беріледі. Егер ... ... (n=1) ... онда тиектерді ашуға бұйрық беріледі
және схема төменгі ... ... ... ... ... жеткенде сорап ажыратылады. Егер сорап бір себептермен белгіленген
өнімді шығара алмаса, ол ажыратылады және диспечерге белгі беріледі. Ал
апаратура сорапты жұмысқа қосу үшін жаңа цикл ... ... 1 және 2 ... қосу мен ... ... жолының бос
желісімен, сигнализация – телефон бойымен белгінің жеке-жеке үзіліп беру
әдісімен ... Жер ... және ... ... қорғау
Кен орындарын жер асты ерітінділеу әдісімен қазымдау барысында ... және ... ... қорғау іс-шараларына: пайдаланылымдағы
учаскелердің жер бетін қорғау, ауа бассейнін қорғау және жер асты және ... ... ... ... ... тәлімдерді және жер бетін қорғау
Жер асты ерітінділеу әдісімен қазымдау тәлімдеріндегі жер ... және ... ... ... ... және ... пульпаның төгілуінің, технологиялық құбырлардан және нығыздығы
жоғалған ұңғымалардан ерітінді төгілуі ... орын ... Бұл ... ... пульпа болып табылады. Кей жағдайларда бірлі-жарым күкірт және
азот қышқылдарының ... ... де орын алуы ... бұл ... ... жер тазартылып, ласталған топырақ арнайы орындарға көміледі.
Концентратты қышқылдырдан басқа барлық технологиялық ерітінділерде
және ұңғымаларды ... ... ... ... ... ... ... жер бетінің радиоактивті ластануын СРП 68-01
радиометрі көмегімен гамма сәулелену дозасының күші ... ... ... ал жер ... 5 см ... ... ... –белсенділігінің
жиынтық мөлшеріне жылына 1 рет ... ... ... ... сәулелену
өлшемдері және жер беті топырағының сынамалары( массасы 200 г ... бір ... ... ... ұңғымалар қатарының орта
сызығынан және өнімді ерітінділерді тасымалдайтын құбырлар трассаларынан.
Одан да басқа көз ... ... СРП 68-01 ... ... ... ... және ерітінді төгілген жерлерді белгілеп отыру керек.
Пайдаланылымдағы ұңғымалар қатарынан өлшемдер және сынама ... мына ... ... дұрыс:
- қатар осі бойынша әрбір ұңғымадан 1м қашықтықта 1 өлшем;
- әрбір ...... 1 ... ... ... ... өлшемдердің және сынамаалу қоюлығы қатарараларында 15-20 м.
Дәл осындай бақылау торлары ... ... ... ... ... ... төгілген жерлерде де құрылуы керек.
Гамма- сәулелену дозасының күші ... ... 20 ... ... радиация шамасының арту мөлшеріне сәйкес өлшемдер қоюлығын 1 ... ... ... ... ... ... өлшеулер және сынаалу
нәтижелерін бағалау олардың шектеулі ... ... ... және ... бұл ... ... ... салыстыру арқылы жүргізіледі.
Жер бетінің радиоактивті ластануын анықтау нәтижелері бойынша 1:1000
масштабында екі карта жасалынады:
- жер бетіндегі гамма сәулелену деңгейі;
- ... ЕРН ... ... ... ... ... ... күші табиғи фоннан 20 мкр/сағ
артатын, топырақ ... ... ... ... 2*10-7 ... ... ... асты ерітінділеу әдісімен қазымдау учаскелерін пайдалану жұмыстары
басталмас бұрын ... ... ... ... табиғи деңгейін
анықтап, қазымдау учаскелеріне жақын немесе учаскенің өзінің ... ... ... сынамаларын алып қою керек. ... ... ... (0-5 см), 25, 50, 75, 100 см ...... әр ... ... алынады.
Сынама алу торы – қабырға ұзындығы 50 см теңқабырғалы ... ... ... 200 грамнан аспайтын салмақта алынады.
Бұл сынамалардың талдаулары жер асты ерітінділеу әдісімен қазымдалған
учаскелердің оларды пайдаланудан шығарылып, ... ... ... және ... ... ... сәтінде ластану деңгейін
бағалау үшін қажет.
Өнімді топырақта орналасқан жер асты ... ... ... жер ... радиоактивті ластанудан сақтау үшін, пайдалану
ұңғымалар қатарын және ... ... ... ... 1 м, ені 4-5 м ашық ... ... қажет.
Траншеялардың жанына олрдан шыққан топырақ жиылуы керек. Олар пайдаланым
барысында ЕРН мен ластанбауы қажет. Бұл ... ... ... қалпына
келтіру жұмыстары құбырлар мен ұңғыма бастарының және бақылау ұңғымаларының
қоршауларының жиналуымен, топырақты өз орнына ... ғана ... ... ... сөзбен айтқанда, жерді ауыл ... ... ... ... ... болар еді.
9.2.Ауа бассейнін қорғау.
Жер асты ерітінділеу әдісімен қазымдау учаскелеріне жанасып жатқан ауа
ортасы ЕРН мен ласталған өндірістік алаңдарының ... ... ... ұзақ өмір ... ... ... ластануы мүмкін. Одан да
басқа ұңғымаларды тазалау барысында ұсақ дисперсиялы ... ... де, ... ... ... тыс ұшып ... Жер асты
ерітінділеу әдісімен қазымдау учаскелері аумағындағы ауа ортасының жағдайын
бақылау үшін ... ... ... ... ... ПБ-1 ... пайдаланылады. Ауа сынамасы жылдың құрғақ және ылғалды ... ... ... ... алғыштар жер асты ерітінділеу әдісімен ... ... 50-100 м ... ық ... ... ... тәртібің ұзақтығы 15 тен 30 тәулікке дейін. 4 тәуліктік
сақталымнан кейін сүзгі ... ... ... ... жүргізіледі
де, ұзақ өмін сүретін альфа- аэрозольдар мөлшері (Ки/Л) ыдыраулар санын
сүзгіден өткен ауа ... бөлу ... ... ... ... шамаларды бақыланымдағы аймақ үшін
«Радиациялық қауіпсіздік нормаларымен – НРБ –99» регламенттелетін шектеулі
шамалармен салыстыру арқылы ... ... ... ауасын қорғау бөліміне сәйкес ... ауа ... ... ... көзі ... отырған төменде
келтірілген деректерді атауға болады.
Кеніштің ауданында орналасқан әртүрлі маңызды объектілердің ішінде
ұстахана, тімірді электрмен ... ... ... ... және ... ... құйю ... жұмыстары, бос тау жыныстары үйіндісімен кен
қоймасы.
Кеніште және оның құрамына кіретін қосалқы ... ... ... ... ... ... тарап оның құрамын ластайтындар
шаң-тозаң, көмір қышқыл газы, күкіртті сутегі, керосин сияқты ... ... көп. ... ... өте ... ... мен азот ... өндірістік цехтардан бөлініп шыққан құрамында әртүрлі ... бар, ауа ... ... ... ... қорғау бөлігінің ережесіне
сай толық тазалау ... өтуі ... үшін осы ... ... ... әрбір цехқа міндетті түрде
желдеткіш қондырғылары мен сүгіштер орнатылуы ... ... ... ... ... төрт ... орнынан артық болмауы тиіс. Бұлардың от жағынан бөлініп ... ... ... БЦ 2-5 (4х2) ... сүзіліп отыруы тиіс. Түтін шығатын
мұржасының биіктігі 50 м төмен болмауы керек.
Үйілген бос ... ... бойы жер ... ... күннің
еспетік суығы, жауын тамшысымен демиденциялық процестерге ұшырап шаң-
тозаңдарға ... да, ... ... ... ... ... көтерілпіп таралады.
Бұған қарсы күрес шараларының басты жолының бірі болып үйілген бос тау
жыныстарының жоғарғы беткейінен төменгі етегіне арнайы ... ... су ... Жер асты және жер ... ... ... Жер беті суларының радиациялық ластануын қадағалау.
Жер беті су айдындарының және ирригациялық жүйелердің ... су ... ... және ... ... ара-тұра
бақылаулар арқылы анықтайды. Сынама алу жиілігі су ... ... ... ... ... ... кварталына 1-3
рет. Сынама алу пикеттері технологиялық ерітілердің қашуы ... ... м ... ... Су ... ... – 1 литрден кем
емес. Сонымен қатар сына алу ... ... 1 рет су ... ... алынады. Сынама массасы 500 грамнан кем емес. Су
сынамаларынан радий-226, торий –230, ... рН и SО4 ... ... сынамаларынан – альфа белсенділіктің жиынтық шамасы
анықталады.
Тексеру қорытындылары кестелерге енгізіледі.
9.3.2 Жер асты ... ... ... қадағалау.
Жер асты ерітінділеу әдісімен қазымдау учаскелерінің жер асты
суларының ... ... ... үшін ... ... Жер асты ... ... әсері туралы мағлұматтарды
өнімді контурға жақын қазылған технологиялық ... ... ... ... ... жаңадан іске қосылатын блоктардың ... да бере ... ... ... ... алу ... тәртіп бойынша. Алу жиілігі – кварталына 1 рет. Жер асты
суларының ластануы жөнінде ... ... алу үшін ... және ... ... ... керек.
Қарамұрын кенішін қазған кезде жерасты сулары өте көп ... ... ... ... ... көзі, аттырылған кеннің
ішіндегі зиянды химиялық заттар сумен ... және ... да ... төгілуімен болады.
Жобалап отырған кенорнында оттырылған кен ішінде калций, магний және
кислоталы-күкіртті ... ... Бұл ... шахты ішіндегі техникалық
құрал саймандардың шіруіне үлкен ... ... ... ... суын ... үшін ... жоба бойынша қарастырылған су ... м3 ... су ... ... Кеніштегі су көлемі сағатына 106-110
м3/сағ. Жиналған су қуаты ЦСН-180-213 насос сорғышы және диаметрі 150 ... ... ... ... ... айдалып арнайы су қоймасына
келіп ... Бұл су ... ... ... асып ... деңгейжиекті
ластануынан сақтау үшін су қоймасына арнайы реттегіш клапан орнатылған,
қойма суға толған ... ... ... ... Қалған су жер бетіне
шығарылатын құбыр арқылы сырқа айдалып шығарылады.
Деңгейжиекткке келіп ... ... су ... жұмыстарында
қолданылады. Яғни, кенжарды бұрғылауда шпурларды жуып-шайюға жұмсалады. Ал
жер бетіне шығарылған су ... су ... ... ... Кеніш және
байыту фабрикасы пайдаланып болған қайтадан ... ... ... сулары, механикалық қоспалармен, майлармен араласып
кетеді. Сондықтан-да шахталық суларда тазартып іске пайдалану ... ... ... ... ... ... шахты суларын
механикалық және химиялық тазарту көзделген. Тазартылған шахталық және ағын
сулар стандартқа сәйкес келетін болса ... және ... ... ... ... шахтылық сулар ... ... ... су ... ... үшін ... қазғанда
пайда болған бос кеңістіктер толтырым заттармен ... ... ... жер асты ... ... қадағалау
Жер асты ерітінділеу әдісімен қазымдау процесі барысында пайдалану
учаскелерінің жер асты ... рН ... ... ... уран ... ... және ... ЕРН ластанады. Бұл
жағдайда табиғи гидродинамикалық қалыптың өзгеруі депрессиялық ... ... ... ... ластанудың пайдаланымдағы блоктың
сыртына шығып кетуі түсініксіздеу, сондықтан, жер асты ерітінділеу әдісімен
қазымдау процесі барысында бұл ... ... мән ... ... кен ... ... ... өнімді сулы
деңгейжиектерге өндіріс ... жер асты ... ... ағысы
бағытында кесіп өтетін профиль бойынша орналасады, профиль саны әрбір
тәлімге 2-3. Әр ... ... ... ... шеткі ұңғымадан 20-30 метр
қашықтықта бір-бірден бақылау ұңғымалары орнатылады. Егер бұл ұңғымалардан
алынған ... ЕРН ... ПДК дан ... ... 20-30 ... ... да ... бақылау ұңғымалары орнатылуы тиіс.
Бақылау ұңғымаларын өндірістік контурдың ішіне орнатудың ... ... ... ... соң бұл ... технологиялық ұңғымалардың
өздерін пайдалануға болады.
Бақылау ұңғымаларының сынамаларының қорытындылары журналға тіркеледі.
9.3.2.2 Өнімсіз деңгейжиектердің жер асты суларының радиациялық
ластануын ... кен ... жер асты ... әдісімен қазымдау
процесінің өнімсіз деңгейжиектердің жер асты суларына әсері ... ғана ... да, ... ... ... ... жарықшақтарынан және сутірек терезелерінен өтуі арқылы жүзеге
асады. Жер асты ... ... ... ... үшін ... негізгі үстіңгі сулы деңгейжиектерге ... ... яғни ... ... 10 ... аспаған жағдайда немесе
оларда гидрогеологиялық терезелер бар болған жағдайда бақылау ұңғымаларын
төменгі сулы ... ... ... ... ... ... ... өнімді
сулы деңгейжиектер профильдері сияқты профильдерде орналасады.
Егер су сынамаларында ЕРН ПДКдан жоғары болса, шеткі ... ... метр ... тағы да ... бақылау ұңғымалары орнатылуы тиіс.
10 Табиғатты қорғау және еңбекті қорғау
10.1 Өнеркәсіптік санитария
Солтүстік Қарамұрын кен орнының ауадағы зиянды бу мен ... ... ... және ... азот ... және ... ... жанасу мүмкіндігі бар жерлерде жұмыс істейтін
барлық ... ... ... ... ... ... аяқ ... нормаларға сәйкес жабдықталады:
- ГОСТ 12.4.072-79 «ОСБТ. Сода, минералды ... және ... ... формалы арнайы резеңке етіктер»;
- ГОСТ 12.4.127-83 «ОСБТ. ... тері аяқ ... ГОСТ ... «ОСБТ. ШБ-1 «Лепесток» респираторлары»;
- ГОСТ 12.4.010-75 ... ... ... ... ... ТУ ... «У-2К. респираторлары»;
- ГОСТ 101-82 «Өнеркәсіптік сүзгілеу противогаздары. ТУ»;
Зиянды және улы заттармен жұмыс істеуге ... ... және де ... ... ... ... Жұмыс басталмас бұрын бұл құралдар
тексеруден өтуі тиіс.
Дербес қорғану құралдары мен противогаздардың ... қоры ... жою ... ... жайлардың жұмыс жүретін аумағының ауасының жағдайын бақылау
жұмыстары ГОСТ ... ССБТ ... ... ... ... ... үдірісі қоршаған орта мен өнеркәсіп объектілерін
(жер ... жер ... ауа және ... және ... ... барынша жоғары дәрежеде қамтамасыз етуі керек. Бұл ... ... ... ... бақылауында болады.
Бақылаулардың басты мақсаты:
- жерасты ерітінділеу мекемелерінің жұмысшылары мен ... ... ... ... ... ... және олар аяқталған соң қоршаған аумақты мекендеген
тұрғындардың қауіпсіз өмір сүруін қамтамасыз ету;
- ... орта ... ... ... ... ... ... шаруашылықта пайдалану жағдайына қайта орала алатын жағдайын
қамтамасыз ету болып табылады.
Бақылаудың басты міндіттері:
- ... және ... ... ... ... істейтін
жұмысшылардың сыртқы сәулеленудозасын бағалау;
- ... ... ... ішкі дене мүшелеріне түсетін
радионуклидтерді бағалау;
- технологиялық үдірістерде қолданылатын химиялық улы ... ... ... ... ... орындар мен жабдықтардың беттерінің радиоактивті
заттармен ластану деңгейін бақылау;
- ... ... ... ... ... ... сызығындағы(10 м жолақ), сорбент тасымалданатын
жолдардағы топырақтың радиоактивті және ... улы ... ... ... ... ... өңдеу технологиялық кешендерінен бөлінетін
радиоактивті және улы заттар мөлшерін бағалау;
- сулы деңгейжиектердің барлығындағы жер асты ... ... ... «Жер асты ... кәсіпорындарында қоршаған орта мен еңбек
жағдайын бақылауға методикалық нұсқауларына» сәйкес жүргізілуі керек.
10.3 Персоналға қойылатын талаптар
Жер асты ерітінділеу ... жасы 18 ге ... ... ... ... ... асты ... рудниктеріне жұмысқа қабылданатын жұмысшылар мен
қызметкерлер ... ала ... ... өтуі ... ал ... ... мен ... қайта өңдеу учаскелерінде жұмыс
істейтіндер жылына бір рет медициналық куәләндырудан өтіп тұрулары ... ... ... ... ... өндірістен қол үзіп
оқытылып, рудниктің бас инженерінің төрағалығымен тағайындалатын ... ... ... ... ... мен ... басқаруға, химиялық реагенттермен жұмыс
істеуге және жабдықтарды ... ... тек қана ... ... сынақ
тан өткен және тиіс куәліктер алғандар ғана жіберіледі.
Жер асты ... ... ... ... басшылық
жасауға аяқталған жоғары білімі немесе арнайы техникалық орта ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігі
Технологиялық процестерді жүргізу ушін қолданылатын күкірт қышқылы
арнайы ыдыстарды(резервуарларда) сақталады.
Күкірт қышқылы жерде тік орналасқан екі ... ... ... ... биіктігі мен құрылысы қышқыл ағымын анықтау
және тоқтату үшін ыдыстың түбімен қоса ... ... ... ... тұруға
мүмкіндік береді.
Резервуар қышқылға төзімді материалдардан жасалған ... ... ... орналасқан.
Резервуарды қышқылмен толтырғанда ыдыс биіктігінің 0,15 м бос ... ... мен ... ... ... ... ... астауларының, душ және ағынды су атқымаларының резервуарларға жақын
орналасуы қыс айларында қышқылдармен жұмыстың ... ... Жаз ... ... ... ... жанына бөшке мен қол
жуғыш орнатылады.
Қышқыл төгілген жағдайда «құрғақ» тазалау қарастырылған:
- ... ... ... ... ... ... немесе сода себіледі;
- алынған бейтарап масса сыпырып алынып, арнайы орындарға шығарылып
тасталынады;
- ... ... жер ағын ... жуылады.
10.5 Жер астында ерітінділеу және өнімді ерітінділерді қайта өңдеу
үдірістері
Технологиялық процестер бекітілген ... ... ... ... ... ... ... регламенттен ауытқуларға жол
берілмейді.
Қызмет көрсету ... ... ... технологияның
параметрлеріне сәйкес технологиялық процестерді ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігі іс-шаралары «Еңбекті қорғауды басқару жүйесі»
(СУОТ) және «Ұңғымалар жүйесі арқылы жер астында ... ... ... ... ... ... ... (ПБПВ-86) талаптарына
және де жобада қаралған іс-шаралардың орындалуына сәйкес жүргізілуі тиіс.
Зиянды булар мен газдар бөлетін ... ... сору ... ... Сорып алынған ауа ауаөткізгіштер жүйесінде тазаланып,
шатырдан жоғары орналасқан құбыр арқылы ... ... ... ауаауыстыру қондырғылары қарастырылған. Вентиляциялық
қондырғылар шу және діріл жұтқыш жабдықтармен жабдықталған бөлек орындарда
орналасады.
Технологиялық құбырларға ... өтіп ... ... типіне
сәйкес әртүрлі түсті код ... ... ... өтіп жатқан
құбырлардың фланецті ... ... ... ... ... және азот қышқылдары) сақталатын ... және де ... ... ... ... олардағы
сұйықтарды қабылдау зумптарына құйып ... ... ... ... ... ... олардағы сұйықтардың зиянды қасиеттері
көрсетілген ... ... ... мен ... ... және ... ... болуы керек.
Сорбциялық қондырғының жабдықтары кран-балканың іс аймағына орналасады.
Өндірістік бөлмелерде технологиялық ... ... ... ... бөлмелер таңу-байлау материалдарымен және медикаменттермен
толтырылған аптечкалармен, ... және де ... ... ... ... етіледі.
Бөлмелерде қолайлы температураны, ауаның ылғалдылығын, жарықтығын
қолдап тұру қарастырылады.
Барлық жұмысшылар қалыптасқан ... ... ... киімдермен
қамтамасыз етіледі.
10.6 Электржабдықтарын пайдалану және ... ... ... барысындағы
қауіпсіздік ережелері
Техника қауіпсіздігінің іс-шаралары «Электрқондырғыларын ... ... ... (ПУЭ-03)» сәйкес орындалуы тиіс.
Бұл іс-шараларға міндетті түрде мыналар кіруі керек:
- жұмыс орындарында сақтандыру құралдарының болуы;
- ... ... ... ... бар ... Жер ... қорғау
Кенді жерасты тәсілдерімен қазған кезде шыққан бос тау ... ... ... ... қорғау мен қазіргі қоғамның басты
мәселелерінің бірі болып ... ... және ... ... ... болады. Тек осы қазу жүйелерінің дұрыс кемшілігін тауып өндіріске
енгізілгенде ғана кеніштің болашағы мен ... ... ... Үйілген бос тау жыныстары келешекте халық ... өте ... ... ... ... ... ... болашақта немесе қазіргі таңда
жол төсеулері, ... ... ... ... қоспа ретінде
қолданылады. Сонымен қатар келешекте жер астындағы бос ... ... Жер ... ... ... және ... қазу ... жоғалыммен құнарсызданудан кеніштің кен
өндірісіндегі негізгі ... ... ... ... ... қарсы күрес шараларының ең негізгі басты жолы болып қазу жүйесін
дұрыс таңдау ... Тек осы қазу ... ... ... ... ... ғана кеніштің ... мен ... ... ... ... бос тау ... келешекте халық
шаруашылығына өте арзан және тиімді материал ... ... ... ... ... ... жол төсеулері, құрлыс маетриалдары, шебень,
цементке қоспа ретінде қолданылады. ... ... ... жер ... ... ... ... Қауіпті және зиянды факторларды таңдау
Бұл біз жобалап отырған ... ... ... қазу ... ... төмендегі көрсетілетін қауіпті және ... ... ... тиюі ... Кен ... ... ... құлауы
2. Қоршаған тік қазбаларға түсіп кету қауіпті
3. Электр тоқ көздері
4. ... ... ... ... ... Шаңдар
7. Газдар
8. Шумен және дірілмен күрес
9. Жарықтанудың жеткіліксіздігі
10. ауыз суыныңы сапасыздығы
11. Жерастындағы климаттық жағдайдың қолайсыздығына ... ... ауа ... не өте ... не өте суық ... ... қауіпті және зиянды әсерлерін жою үшін жобаның ... ... ... ... ... ... ... шаралар
3. Саниралық денсаулық шаралары
4. Өртке қарсы шаралар
5. Тау-кен құтқару ісі, ... жою ... ... шаралары
Біз жобалап отырған кен өндірісінде жылында екі жүз тоқсан күн жұмыс
күні бар. ... саны жүз ... тең. ... бұл ... ... ... ... сағат 8-00 ден сағат 16-00-ге ... ... ... 17-00 ден, ... ... 2-00 дейін, ал түскі тамақтану кезеңі 12-00
ден 13-00ге дейінгі аралықта, түнгі тамақтану ... 21-00 ден ... ... Кеніштің әр қабатында өзін-өзі құтқарушылар жұмыс жасайды.
Барлық жұмысқа қабылданушылар жерасты және жер үсті ... ... ... ... ... ... ... өтеді. өз бетімен жұмыс
істеуге мамандығы бойынша оқуын оқып, емтиханды ... ... ... ... ету мен ... құқы ... ғана
рұқсат еткледі. Барлық жаңадан қабылданушылар мен бір жұмыстан екінші бір
жұмысқа ... ... ... ... (БҚЕ) ... белгіленген
уақыт ішінде қауіпсіздік техникасынан емтихан тапсырп өтеді. ... ... ... ... ... ... арнайы орта немесе
жоғарғы білімі бар адамдарға рұқсат етіледі. Кеніш ... ... ... ... мен бас ... ... орынбасарлары, арнайы қызметпен
участок бастықтары тау-кен шебері әркім өзіне ... ... ... жауап береді. Жұмысқа бара жатқанда немесе кеніште болған ... ... ... ... Ол үшін ... комитті кеніште
істейтін жұмысшылардан қоғамдық тексерушілерді сайлап, еңбекті қорғау
коммиссиясын құрады. Еңбекті ... ... ... насихаттау, көрнекті
оқу құралдарымен таныстырылады.
Техникалық шаралар
Бұл біз қарастырып отырған ... ... ... қазбалардың
төбесін бекіту немесе кеннің мықтылығына қарай ... ... ... ... ... бас ... бекіткен жобаға сәйкес жасалады.
Келесі техникалық ... ... бірі ... ... ... ... электр тоғынан сақтануына көмектеседі. Егер ... ... су ... кеткен немесе суаттар кездесетін ... онда ... ... ... ... су ... ... шаралары
көзделеген, тек қана кеніштің (трестің, комбинаттың) бас ... ... ... ... ... және ... ұйымдастыру
11.1 Қызметкерлер саны. Еңбекті ұйымдастыру. Басқару жүйесі
Жерасты ерітінділеу кешенінің өндірістік ... ... ... ... ... ... жұмыс ауқымының кеңдігі: ұңғымалар қазу, тиеу-
түсіру тасымалдау ... және ... ... ... ... және улы заттармен жұмыс кезінде техника
қауіпсіздігі ... ... ... ... ... бір ... ... біріктіру қажет.
Жұмыс режимі жерасты ерітінділеу полигонының үздіксіз жұмыс істеуін
қамтамасыз ететіндей ... ... ... жағдайындағы ауысымдағы персонал үшін:
- ауысым ұзақтығы - 11 ... ... саны - 2 ... ... ;
- ... ... - 36 ... бір жылдағы жұмыс күндері - 165; Зиянды жұмыс жағдайындағы күндізгі
ауысымдағы персонал үшін:
- ... ... - 7 ... апталық мерзімі - 36 сағат;
- бір жылдағы жұмыс күндері - ... ... ... үшін ... ... ... ерітінділеу кешені→ учаске → бригада → жұмыс орны.
Еңбекті ұйымдастырудың негізгі формасы ... ... ... ... мен ... санын есепті
жолмен емес, бүгіндері жұмыс істеп жатқан кеніштердің ... ... ... алаңдағы жұмысшылар мен қызметкерлердің жұмыс орнына
қарай штаттық орналасуы
|№ п/п|Мамандық аты ... ... саны ... |
| | | | ... |
| | | ... ... | ... |Учаске бастығы |ИТР |1 |1 |1 ... ... |ИТР |1 |1 |1 ... ...... |ИТР |1 |2 |5 ... ... ... |ИТР |1 |1 |1 |
| ... ... ... | | | | ... ... |ИТР |1 |1 |1 ... ... ГТП |3-5 |4 |7 |9 ... ... жөндеу |3-5 |4 |4 |5 |
| ... | | | | ... ... |4-6 |2 |2 |2 ... ... |3-5 |2 |2 |2 ... ... қайта |3-5 |2 |4 |9 |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | ... ... | | | |36 ... |ИТР | | | |9 |
| ... | | | |27 ... ... ... құнын есептеу
Берілген шамалар
9-112 жобаланушы геотехнологиялық блоктың жұмыс істеу параметрлері
|N/N |Бағаланушы ... ... |
|1 ... ... м2. |126000 |
|2 ... кг |716200 |
|3 ... ... ... м. |490 |
|4 ... дана |117 |
|5 ... ... ... уақыты, жыл. |4,62 ... ... 2005 ... ... ... ... жұмсалатын
қаражаттар тараулары бойынша мына көрсеткіштер теріліп алынады:
• негізгі химиялық реагенттер,
• полигонның ішкі байламдары,
• полигонның сыртқы байламдары,
• өндіруге және ... ... ... ... ... ... ,
• негізгі өндірістік персоналдың еңбекақысы,
• қосалқы өндірістік персоналдың еңбекақысы,
• өндірістік емес персоналдың еңбекақысы,
• өндіру роялтиі,
• ГПР өтемі,
... ... ... ... ... ... шығын амортизациясы
• бұрғылау шығыны 1 м,
2 кестеде № 9-112 блок жоспарланып отырған №6 кен ... ... ... ... қаражаттары келтірілген.
Қаражаттар тараулары бойынша жұмсалатын шығындар
|N/N |Қаражат тараулары ... |
|1 ... ... ... мың теңге ... |
|2 ... ішкі ... мың ... |53402,1 |
|3 ... ... ... мың ... е |69656,3 |
|4 ... және ... ... ... ... ... |
| ... | |
|5 ... ... , мың ... |40139,5 |
|6 ... ... персоналдың еңбекақысы, мың |124928,7 |
| ... | |
|7 ... ... ... ... мың ... |
| ... | |
|8 ... емес ... ... мың ... |
|9 ... ... мың тенге |29121,9 ... |ГПР ... мың ... ... ... ... ... ... мың ... |37047,0 ... ... ... мың ... ... ... ... ... ... мың тенге |13260,5 |
|14 ... ... 1 м, мың ... |5349,8 ... ... 2005 ... жоспарланып отырған тау-кен жұмыстары бойынша келесі
көрсеткіштер бағаланады:
• Пайдаланымдағы ... ... ... ... ... ... ... т.
• Жалпы дайын қордың өсімшесі, т.
• ГПР – дің жалпы ауданы, м2
3 кестеде № 9-112 блок жоспарланып отырған кен ... ... ... ... орнының параметр көрсеткіштерінің нағыз мәндері
|N/N |Бағаланушы параметрлер ... |
|1 ... ... блоктардың жалпы |1400000 |
| ... м2. | |
|2 ... ... т. |653 |
|3 ... дайын қордың өсімшесі, т. |712,1 |
|4 |ГПР – дің ... ... м2 |236000 ... ... ... ... ... бойынша туындайтын шығындар саласының өзіндік
құны есептелінеді:
• ТКДЖ (бұрғылау жұмыстары мен сыртқы байламдарға ... ... ... ... ... ... ТКДЖ-ның капиталданбайтын бөлігі
• Еңбекақысыз және амортизациясыз кезеңдік шығын
• өндірістік персоналдың еңбекақысы(негізгі және қосымша)
... ... ... ... ... ... және ... кезеңдік шығындағы амортизация
• ТКДЖ өтемі
• Рекультивацияға бөлінетін қаржы
Есептеулер төмендегі ережелер бойынша орындалады.
11.2.1 ... ... ... ... ... ... ... ұңғымалар санын олардың
орташа тереңдігіне және 1 м бағасына көбейту жолымен есептелінеді (сору
және құю ұңғымалары бөлек ... ... |1 м ... ... ... |Ескерту |
| ... ... |мың ... | ... |490 |5439,76 ... |сору және құю |
| | | | ... өз |
| | | | ... |
| | | | ... ... ... кететін шығындар жоспарланған шығындарды ТКДЖ дің
жалпы ... бөлу ... 1 м2 ... ... ... ... ... жобаланушы блоктың ауданына ... ... ... шығынды
анықтаймыз.
|Сыртқы байламдарға |ТКДЖ ... м2 ... ... |
|кететін шығындар, мың. | ... ... мың. ... | ... , 1 м2 |
|69656,3 |126000 |0,55 ... блок ... 69656,3 мың. ... 0,55 тыс. тенге/м2 * 126000м2.
Барлығы ТКДЖ = 368190,3 мың. тенге (298534,3+69656,3)
11.2.1.2 Еңбекақысыз өндірістік шығындар
Негізгі ... ... ... ... ... шығындарды
өндіріс көлеміне бөлу арқылы 1 кг.U кететін ... ... ... Бұл
шаманы жобаланушы блоктың өндірістік қорына көбейту арқылы кететін ... ... ... т. ... ... |
|кететін шығындар мың. тенге | ... ... |
| | ... тенге 1 кг. |
|159099,8 |653 |243,64 ... блок ... ... мың. ... ... да ... ... былай есептеледі: өндіруге және қайта
өңдеуге кететін ... ... ... ... реагенттерге кететін
шығындар, ТКДЖ өтемі, рекультивацияға бөлінетін ... ... ... ... ... ... тасталады да, қалған
соманы 365 күнге және қазымдағы ... ... ... ... блоктың ауданына және қазымдалу уақытына көбейту арқылы басқа да
пайдалану шығындарын есептеп табамыз
|өндіруге |негізгі |ТКДЖ ... ... ... ... ... ... |тік |тік ... |реагентте|мың. |амортиз|персона|ғы ... ... ... |рге ... ... |лдың |күнде|м2 |1 м2 ... ... | |мың. ... | | ... |шығындар | ... |ысы ... | | ... ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... ... ... |1400000 |0,72 |
| | | | |7 | | | ... есебіміз бойынша - 152981,13 мың. теңге
0,72*126000*4,62*365
№ 9-112 блок бойынша тікелей өндірістік шығындар 309127,57 мың. теңге
11.2.1.3 Капиталға ... ТКДЖ ... ... кететін шығын биылғы жылдың дерегімен есептеледі.
Алынған дерек соманың жұмсалған қаражаты осы жылы ... ... ... кг U кететін шығын мөлшерін анықтайды. Бұл мөлшерді әр блоктын
қорына көбейтіп әр ... ... ... ... ... ... қор, ... мөлшері, тенге 1|
|шығын мын. тенге | |кг ... |712,1 |39 ... ... 27754,2 мын. ... ... ... байлау жұмыстарына кететін шығын алдағы жылдың
дерегімен ... ... ... соманың жұмсалған қаражатын ТКДЖ-дін
жалпы көлеміне бөлінеді. Бір м2 шығын ... ... ... Осы
мөлшерді әр блоктын көлеміне көбейтіп әр блоктын ... ... ... ішіндегі байлау |ТКДЖ ... ... ... мын. ... ... ... мын. ... м2 |тенге ,1 м2 ... | | ... |126000 |0,42 ... байлау жұмыстары 53402,1 мын. тенге 0,42*126000
Жалпы: 81156,3 мын. ... блок ... ... ... ... ... мын.тенге
11.2.1.4. Жалақысыз және амортизациясыз кезеңдік шығындар
Жылдық қортынды шығыс кезенінен өндірістік емес және ... ... ... ... Бүл ... ... ... қорға бөліп 1кг
уран мөлшерін табамыз. Бүл мөлшерді әр ... ... ... ... әр ... ... және ... кезеңдік шығындарды»
есептеп шығарамыз.
|Жылдық |Өндірістік емес|кезеңдік ... ... |1кг ... ... |мын. |тонна |мөлшері |
|кезеңдік ... ... | | ... |мын. ... |сы | | | ... ... | |мын. ... | | | ... ... |13260,5 |90176,4 |653 |138,1 ... ... ... 1262,23 тыс. тенге 138,1 тен.* 9,14 ... және ... блок ... ... ... ... ... өндіріс қызметкерлерінің жалақысының шығыны ... ... ... Шыққан соманы 365 күнге және пайдаланып жатқан
блоктын жалпы көлеміне бөледі. Бүл мөлшерді жұмыс ... ... ... ... ... ... ... өндіріс |Жылдық |Негезгі өндіріс |Пайдаланымдағы |Шығын |
|қызметкерлерінің |күн саны ... ... ... ... ... | ... ... |блоктардың жалпы|тенге 1 |
|мын. тенге | |мын. ... ... м2. |м2 |
| | ... | | ... |365 |342,27 |1400000 |0,24 ... ... қызметкерлерінің жалақысы 50993,71 ... блок ... ... ... ... ... өндірістің қызметкерлерінің жалақысына кететін шығын алдынғы
жылдың қортындысын жалпы сомасын 365 ... және ... ... ... ... ... есептейді. Бүл мөлшерді жұмыс істеген уақытын көбейтіп
әр блоктын қосалқы өндірістің кызметкерлерінін жалақысын ... ... ... күн |Негезгі өндіріс |Блоктын шығару|Шығын ... ... ... ... ... ... шығыны | |жалақыға ... | ... 1 м2 ... Тенге | |мын. ... |м2 | |
| | ... | | ... |365 |373,37 |1400000 |0,26 ... 9-112 блок бойынша
қосалқы өндірістің кызметкерлерінін жалақысы (ВПП) 55243,190мын. тенге
0,26*126000*4,62*365
Жалпы ... ... ... 106236,9 ... блок ... ... емес ... емес қызметкерлердің жалақысына кететін шығын жоспарлап
есептеу арқылы бекітіліп алынады. Осы ... 365 ... және ... ... ауданына бөледі. Шыққан «норманы» әр ... ... және ... ... ... әр ... кететін шығын есептелінеді.
|Өндірістік емес |Жылдық күн |Өндірістік емес |Кенорыны ... ... ... ... |бойнша |мөлшері ... ... мың| ... ... ... ... 1 |
|тенге | ... ... ... |
| | | ... | |
| | | |м2 | ... |365 |538,72 |1400000 |0,38 ... №9-112 блогы бойынша
өндірістік емес қызметкерлердің жалақысы (НПП) ... ... ... ... амортизациясы
11.2.2.1. Негізгі құралдар мен материалдық активтер амортизациясы
11.2.2.1.1. Өндірістік амортизация
Жоспарда есептелініп бекітілген соманы 365 тәулікке және қазымданушы
блоктардың ... ... ... ... 1 ... шығын нормасын табады.
Шыққан «норманы» әр блоктың жұмыс уақытына және ауданына ... ... ... ... ... есептелінеді.
|Амортизациялық |Жылдық күн |Амортизациялық |Кенорыны |Шығын ... ... ... ... ... ... тенге | |Мың ... ... ... 1 |
| | ... ... ... |
| | | ... | |
| | | |м2 | ... |365 |109,97 |1400000 |0,08 ... №9-112 ... бойынша
өндірістік ... ... тыс. ... ... шығындар амортизациясы
Жоспарда есептелініп бекітілген соманы 365 тәулікке және ... ... ... ... Осыдан 1 м2-тың шығын ... ... ... әр ... ... уақытына және ауданына көбейту арқылы әр
блокқа кететін шығын есептелінеді.
|Амортизациялық |Жылдық күн |Амортизациялық ... ... ... ... ... ... ... |
|Мың тенге | |Мың ... ... ... 1 |
| | ... ... ... |
| | | ... | |
| | | |м2 | ... |365 |36,33 |1400000 |0,03 ... №9-112 ... ... ... амортизациясы ... ... ... ... ... ... 365 тәулікке және қазымданушы
блоктардың жалпы ауданына ... ... 1 ... шығын нормасын табады.
Шыққан «норманы» әр блоктың жұмыс уақытына және ... ... ... ... ... ... ... өтеу |Жылдық күн |ТКДЖ-ын өтеу |Кенорыны ... ... ... ... ... |бойнша |тенге 1 м2-қа ... ... | |Мың ... | |
| | ... ... | |
| | | ... | |
| | | |м2 | ... |365 |89,9 |1400000 |0,06 ... №9-112 ... ... ... өтеу 13644,31 тыс. ... активтер
Амортизацияның барлығы 36155,92 ... ... ... ... кететін шығындар
Жерді қалпына келтіруге арналған шығынды жер қойнауын пайдалану үшін
жасалынған ... ... ... ... есептейді. Осыдан
шыққан соманы 365 тәулікке және ГПР- дің жалпы ауданына бөліп 1 ... ... ... ... ... әр ... жұмыс уақытына және
ауданына көбейту арқылы әр блокқа кететін шығын есептелінеді.
|Қалпына ... күн ... ... жалпы |Шығын мөлшері |
|келтіру шығыны|саны ... ... м2 ... 1 м2-қа ... ... | |Мың | | |
| | ... | | ... |365 |101,5 |236000 |0,43 ... ... ... 91363,73 ... бойынша шығындар кестесі
|Шығын түрлері ... | ... ... |ТКДЖ жинағы ... | ... | | | |
| ... ... ... | |
| ... ... |1262,23 | |
| ... ... | |
| ... емес ... | |
| ... жалақысы | | ... ... ... | ... ... ... ... | ... ... | ... ... ... құны |1508,54 |11,56 $/кг |
| ... | |
Әлемдік рынокта табиғи уран бағасының --- $ ... ... ... ... ... ... көзге көрініп тұр.
12 Өндірістік алаң және жер бетінің жоспары
12.1 Жерасты ерітінділеу әдісінің беткі ... ... және ... ... ... ... ... орын дайындау
жұмыстары құрылыс жобасына сәйкес, ал кен ... ... ... ... аймағының шекарасын анықтау мақсатында кен ... кен ... ... ... ... ... ... құбырлар
трассаларына және технологиялық ғимараттар алаңына; блоктарды қазымдауға
енгізу кезеңдерінің және толық ... ... кен ... геологиялық
және гидрогеологиялық жағдайына, топырақ құрамының сипаттамасына; т.б.
сәйкес жүргізіледі.
Жер көлемін үнемдеу мақсатында ЖЕӘ ... ... ... цехтардың және ерітінділерді өңдеу ғимараттарының, және де
соларға қатысты қосалқы, ... ... ... да ұтымды орналасуы ескеріліуі тиіс. ЖЕӘ бөлімшелерін орналастыру
кезінде ... ... ... ... ... ... жене де ... ластануы мүмкін орындардың топырағының құнарлы
қабаты ойылып алынынуы тиіс. Ойылып ... ... ... бір ... кен орны ... біткеннен соң, жерді қалпына келтіру кезінде
орнына ... ... ... ... ... ою ... күннің жылы кезеңінде жүргізіледі.
Жұмыс басталмас бұрын алдын ала ... жер ... ... ... ... ою жұмыстарына скреперлер, бульдозерлер,
грейдерлер, ... ... ... және тасып-түсіргіш т.б.
техникалар пайдаланылады.
Құнарлы топырақ биіктігі 4 м аспайтын ... ... кен ... тыс жерге жиналып, желдің және судың әсерінен мүжілуден сақталатын
шаралар қарастырылуы қажет.
Дайындық жұмыстары ... соң ... ... ... ... ... ... тарту(пайдалану алаңдарында) және өндіріс
орындарының кешендерін салу жұмыстары басталады.
ЖЕӘ кен өндіру комплексінің беткі бөлігі ... ... ... ... ... ... ... қондырғысы, сілтілі ерітінділерді
дайындау торабы, технологиялық ерітінділерді тасымалдау құбырлары, сорғылар
стансалары, ерітінділерді механикалық және ... ... ... ғимараттардан басқа ЖСӘ кәсіпорындарында: жөндеу-механикалық
шеберханалар, қоймалар, гараждар, басқарма, мәдени-тұрмыстық ... ... ... ... бөлімдер болады.
Ғимараттардың бір бөлігі өзінше жұмыс істейтін технологиялық тораптарға
біріктіріледі. Олар өндіріс ... әлде одан тыс ... ... істейтін торапқа өзінің сорбциялық және десорбциялық
қондырғыларымен бірге ... ... ... ... ... ... ерітінділерін дайындайтын торап та біріктіріледі. Бұл
қондырғылар кен өндіру алаңының ерекшелігіне ... екі ... ... ... ... алаңында бір ғана ... Оның ... ... ... келетін ерітінділердің
барлық көлемін қайта өңдеуді қамтамасыз етеді. Бұндай қондырғы тұрақты
іргетасқа ... ұзақ ... ... түбегейлі ғимаратта
орналасады. Технологиялық ... ... ... ... науалар арқылы жүзеге асырылады. Жаңа өндіргіш ... іске ... ... ... ... қондырғысынан алшақтай түседі де,
құбырлардың ұзындығының ... ... ... ... ... ... ... түседі. Бірыңғай қондырғының ұтымдылығы
кен орнының жинақылығы ... ғана ... ... 2.1 ... ... орналасу сұлбасы және оның өндіргіш блоктармен жалғасуы
көрсетілген.
2.1 сурет. Өндіріс алаңының орналасуы.
1 – УППР; 2 – ... ... ... ... ... 3 - ... 4 – ... технологиялық құбырлар;
Екінші сұлба бойынша бірыңғай қондырғының ... ... ... ... және олар кен ... ... ... Бұл қондырғылардың жұмыс істеу тәсілі бойынша біріншілерден еш
айырмашылығы жоқ. ... тек ... ... және ... қондырғылар 5 жыл ... ... ... ... ... ... жиналмалы
іргетасқа орнатылады. Мұндай құрылым олардың тез арада жиналып, азғантай
уақыт ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Оқшау
қондырғылар тәжірибелі учаскелерді игеруде, кен ... ... ... ... ... ... өте ... Өнімділігіне
және өндіргіш ... ... ... ... айырмашылықтар болып тұрады.
Оқшау қондырғыларды пайдалану магистральді құбырлардың ұзындығының және
сорғы стансаларының санының қысқаруына жол бергенімен, қондырғылардың ... мен ... ... ... артатындығын да естен шығармаған
жөн.
Жоғарыда айтылған екі ... ... ... ... ... орналастырудың жаңа сұлбасы ұсынылып жүр. Бұл сұлба бойынша
өндіріс алаңында ерітінділерден ... өнім ... ... бар блок ... да, ал ерітінділерден аралық ... ... ... кен сілемдерінің өндіргіш блоктарының ... ... ... ... ... ... Сорбциялық қондырғы және сорғылау стансасының ... ... ... ... немесе уақытша іргетастарға
орналастырылады. Әрі арзан, әрі ыңғайлы, әрі тез. Осы арқылы ... ... ... ... ... бас тартуға
мүмкіндік туады. Тек қана сорбциялық ... ... 250 ... ... бұл ... ... - өндірістік блокта бір мезгілде
жұмыс істеп тұған сорғыш ... саны 250/g ден ... ... ... ... ... ... кешенінің құрылысын жобалаған ... ... ... орны кен сілемдерінің графикалық ... ... ... ... ... ... орналасу
сұлбаларына және сілтісіздендіру параметрлеріне байланысты ... ... ... ... ... қасиеттері де өндіргіш
блоктарға дейінгі арақашықтықты ... да ... ... ... ... орнын өңдеу: пайдалану блоктарында (10 мен 60 ... ... ... ... құю ... ... сору
ұңғымалары жүйесімен пайдалы ерітіндіні көтеру, жинақтау нүктелеріне дейін
тасымалдау, сорбцияға беру, уранды ... және ... ... ... ... өнім алу процестерін ұйымдастырады.
Кен орнында ерітінділеу процесінің кезеңділігі ... ... ......... ... мен сілтісіздендіру күкірт қышқылының 20-25
г/л қосылымды ерітінділерімен жүргізіледі, бұл кезде кен блогындағы рН
көрсеткіші 2,5-3 дәрежесінде болады.
Белсенді ... ... ... ерітіндіге жаппай өтіп
ерітіндімен ... сору ... ... қозғалу процесі орын алады және
жұмысшы ерітіндідегі қышқылдың мөлшері кен және кен орналасқан ... ... ... мөлшері СС>2 бойынша 1,5 % болған жағдайда жер қойнауындағы
металлдың 70-80 % ерітіндідегі ... 20-25 г/л ... ... қышқылының
ерітінділерімен алынады. Бұл жағдайда сорып алынатын ... рН ... ... 2,0 ... ... тұру ... Егер ... ерітінділердің қышқылдылығы рН деңгейі бойынша көбейіп кетсе,
құйылатын ерітінділердің қышқылдығын көтеру керек те және керісінше.
2 – ...... - ... ... ... 7-10 г/л
дәрежесіне дейін төмендетілген ерітінділермен жүргізіледі. Бұл кезеңде
уранның 60-70% бөлігі ... ... ... ... шығып қанықтырылған айналымдағы
ерітінділермен және ... ... ... ... ... ... ... «ашыту» процесіндегідей бұл кезеңде
де бөлек блоктың, сонымен қатар ... ... ... ... өте қатаң сақталуы керек.
Ерітінділердің тепе-теңдігінің теріс ... ... ... ... бос су ... ... ... кетеді, керісінше
болған жағдайда ерітінділер кен сілемдерінен тыс аймақтарға қашып, метал
жоғалымына және ... ... ... ... ... басқа, ерітінділер дебалансының оң немесе теріс шамаларында
пайдаланылымдағы ... ... ... ... ... ... ағып ... қолайлы жағдайлар жасалады. Бұл жағдай ЖЕ ... ... ... ... ... ... ... есебін
жүргізуге мүмкіндік бермейді. Көрсетілген жұмысшы ерітінділердің сору-құю
тепе-теңдгінің бұзылуынан орын ... ... ... ... ... ... ... депрессиялық
воронка жасау арқылы құтылуға болады. ... ... әр ... ... және ... ... сүзілімдік қабілетіне, қатпар
суларының және жұмысшы ... ... ... байланысты
есептеліп қойылады.
Пайдалану блогін қазымдау барысында блок ауданы ... ... беру мен ... ... ... ... ететін сору және құю ұңғымаларына берілген тәртібін сақтаудың
маңызы өте зор.
Пайдаланымдағы ... ... ... ... ... ... ... – кезең – жуу, ары қарай уранның 85-95% алынып болғанша блок ... 0,8-1,5 г/л ... ... ... ... дегеніңіз – жер ... ... ... 70-80% ... соң ... ... металдың мөлшері күрт азайып кетуі
салдарында блокты айналымнан шығаруға дайындау кезеңі деген сөз.
Кен ... ... ... ... ... ... жүйесі арқылы бір-бірімен біріктіріледі де, ерітінділер тұйық
жүйеде жұмыс істейді.
12.3 Ерітінділерді тасымалдау
12.3.1. Тасымалдау құбырларының жіктемесі
Технологиялық ... ... және ... ... байланысты
тасымалданатын ортаға, құрылым шартына, объектілерге әкелу тәсілдеріне және
пайдалану шартына сәйкес жіктеледі.Тасымалданатын ортаға сәйкес құбырлар
төмендегіше ... ... ... ... ... ... құрамында металлдың өндірістік ... ... ... ... ұңғымалардан технологиялық
қондырғыларға тасымалданады. Бұл ерітінділерді кондициялық
немесе өнімге бай ... деп ... ... яғни бойындағы металынан арылған ерітінділерді,
тасымалдайтын ... Бұл ... ... ... ... ... де, белгілі
концентрацияға дейін қышқылдандырылып, ... ... Кей ... бұл ... ... блоктарына
беріледі. Бұл блоктарда қазымдау кезеңі ... ... ... ... ... ... ... құбырлар тікелей өндіру блоктарына тартылады.
3. Қайтарымды(возвратный) ерітінділерді тасымалдайтын құбырлар. Бұл
ерітінділер пайдалануға енді қосылған блоктардан сорылады және
құрамында ... ... өте ... ... ... ... қышқылдандыру
тораптарында қышқыл концентрациясы байытылып, қайтадан блоктарға
жіберіледі. Бұл құбырлар блоктардың белсенді ... ... ... ... ... жер ... жуу
мақсатында жіберілетін ерітінділерді тасымалдауға пайдаланылады.
4. ... ... ... қышқылдандыру
тораптарынан өндіргіш блоктардағы жер қойнауына ерітінді
жіберетін ұңғымаларға ... ... Бұл ... бар ... ... Ашыту(закисляющие) ерітінділерін тасымалдайтын құбырлар
қышқылдандыру торабынан өндіргіш блоктарға дейін ... ... ... ... ... ... ... мөлшерінің жоғарылығында. Бұл құбыр тек
белсенді қышқылдандыру кезеңінде ғана пайдалынылады.
6. Жер қатпары суларын(пластовой воды) тасымалдайтын құбырлар ... ... ... ... қолданылады. Бұл құбырлар
өндіргіш блоктарының қазымдалуының бас ... жер асты ... ... ... ... ... тасымалдайтын құбырлар қышқылдар қоймасынан
қышқылдау тораптарына дейін ... Ауа ... ... жоғары қысымдағы ауаны компрессор
стансалары мен өндіргіш блоктардағы сорғыш ұңғымалар ... Бұл ... ... ... ... ... ... қолданылатын жағдайда пайдаланылады.
9. Тотықтырғыш ... жер ... ... ... ... негізінен тотықтырғыш ретінде
оттегі қолданылатын кезде пайдаланылады. Бұл құбырлар автоклав
пен қабылдау ұңғымалары арасын жалғайды.
Құбырлар ұңғымаларға тартылу ... ... ... ... ... ... болып жіктеледі.
Магистральды құбырлар ерітінділердің немесе ауаның ... ... ... ... ... ... ... бағытта тасымалдау
мақсатында қолданылады. Бұл құбырлардың бір бағыттағы ұзындығы 15 км ... ... ... ... сорғыш ұңғылардан
магистральды құбырларға ... және ... ... ... ... ... немесе ауаны тарату мақсатында
пайдаланылады. Олардың ұзындығы өндіргіш учаскелерінің ... ... ... ... ... ... ... қабылдағыш
ұңғымалармен жалғау үшін қолданылады. Олармен сорғыш немесе қабылдағыш
ұңғымалардың ... ... ... ... ... аз ... ... әдістері бойынша құбырлар көлденең, көлбеу және тік құбырлар
болып жіктеледі.
Еңкіштік бұрышы 15о болып ... ... кен ... карьерлік әдіспен
өңдеу орнындарында қолданылады. Тік құбырлар кен орнын шахталық ... ... ... жер ... ... ... режимі бойынша құбырлар бункерлік немесе өздігінен ағатын, аз
қысымды, жоғары қысымды болып ... Аз ... және ... ... өн ... ... ... ұзындықтарының әр жерінде әртүрлі
болып келеді. Әсіресе бұл қасиет тік және көлбеу құбырларға тән.
Сорып алынатын ... ... ... ... ... келеді. Ерітінділеу ерітінділері және ауа тек қана ... ... ... ... және жобалау жұмыстары жоғарыда көрсетілген
жіктемелердегі белгілері, өнімділігі және ... ... ... ... жүргізіледі.
Тасымалдау құбырларының орналасу сұлбалары құбырлардың санын, яғни ЖСӘ
өндіріс кешенінің беткі бетінің металлсиымдылыгын, қорыта ... ... ақша ... ... ... ... және ... төмендегі көсеткіштерге
тікелей байланысты:
– технологиялық ұңғымалардың орналасу сұлбасы. Кен ... ... және оның ... ... байланысты
тарату құбырларының ұзындығы анықталады.
– өндіргіш блоктардың өндіріс алаңынан немесе ... ... ... ... ... ... және ОСҚ
ұтымды орналастыруға бірнеше жобалардың техникалық-экономикалық
көрсеткіштерін салыстыру арқылы қол жеткізуге болады. Сондықтан
тасымалдау құбырларының ... жоба ... ... ... ұтымды техникалық шешім қабылдауда негізгі орын алады.
– ерітінділеудің технологиялық параметрлері(ерітінділер көлемі,
қысым ... ... ... мен ... және т.б.). Осы өлшемдерге байланысты құбырлардың типі,
материалы таңдалынады.
– кен орнының географиялық және климаттық ... ... ... және ОСҚ орналастыру барысында өнімді ерітінділерді
тасымалдайтын құбырдың ... ағу ... аса ... жаңа кен ... ... берілу кезеңдері. Құбырлар
құрылысы барысында олардың ... ұзақ ... ... ... ... ... ... кезде ерітінділерді тасымалдау жұмыстары жалпыға танылған сұлба
бойынша ерітінділердің айналымын қамтамасыз ... екі ... ... ... ... және ... ерітінділері: технологиялық кешен -
өндіргіш блоктар;
– қышқылдандыру және металлға кедей ... ... ...... блоктары.
Ерітінділеу және қышқылдандыру ерітінділері қабылдағыш ұңғымаларда 1
Мпа дейін қысым жасау ... ... ... қысымды құбырлармен
тасымалданады. Аз мөлшерде өңделетін тәжірибе учаскелерінде бұл ерітінділер
өзі ағатын құбырлармен де тасымалдануы ... және ... ... ... ... ... ... құбырлардың ЖЕӘ полигондарында экономикалық ... ... ... ... қондырғының өндіріс учаскелерінің
және кен сілемдерінің орналасу ... ... ... ... ... ... орналасқан(бірнеше километр) бірнеше
өндіріс учаскелерін және кен ... ... ... бір ... ... ... жағдайда құбыр құрылысы барысында
оларды пайдаланудың ыңғайлылығына, жер жағдайына байланысты құбырлардың
ұзындығы мейлінше аз ... ... ... ... ... аз
болуына көп көңіл бөлінеді.
Ерітінділеу және қышқылдандыру ерітінділерін ... ... ... ... ... ... да ... мүмкін. Бұл
жағдайда технологиялық қондырғыдан әр кен ... ... ... Айналымды ерітіндімен қамтамасыз ету жағдайында технологиялық
қондырғыдан барлық учаскелерді қамтитын бір ғана ... ... ... әр ... ... тұйық тарамдар тартылады.
2.1 кестеде ЖСӘ ұңғымалық системасында жиі ... ... мен ... ... қондырғыларының орналасуы сұлбалары берілген. Бұл
сұлбалар кен сілемдерінің гидрогендік тегіс жерде орналасқан ... ... ... құрастырылуы әрі пайдалануы жағынан оңай ... ... ... кесте
|Сұлба түрі|Кен орнын |Ерітінділерді |Ерітінділерді |Ескерту |
| ... ... ... | |
| ... ... | | |
| | ... | | |
|I ... ... |ЖСҚ ... | |
| ... ... ... ... |
| ... |”c”) және |орналасуы, | |
| ... ... ... ЖСҚ | |
| |кен ... ... |мен ... | |
| ... |сорбциялық |стансалары | |
| |бір ... | |
| ... | ... ... | |
|II | |2 ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | |“c” және УППР ... ... |
| | ... екі ... ... |
| | ... |стансасынан ... ... |
| | ... ... және ... |
| | | ... қарай |шығатын |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| | | | ... ... ... ... кен ... |Орталық |
| ... |бір ғана | ... |
| ... |технологиялық | ... ... ... | |) ... |
| |кен ... | | ... |
| ... бі| | ... |
| ... | | ... |
| ... | | ... |
|IV |Кен ... | | ... ... ... | ... |
| ... | | |бар ... |
| ... | | ... ... |
| |кезекпен | | ... |
| ... | | | ... ... ... ... ... біткен карьердің жанындағы
баланс сыртындағы кенді сілтісіздендіру кезінде ... ... ... қиындай түседі. Ерітінділеу және қышқылдандыру ерітінділерін
тасымалдайтын магистральды құбырлар карьердің кемер беткейіне орналасады,
яғни ... ... ... ... ... ... келеді де,
барлық құбырлар жоғары ... ... ... ... ... ... және ... қосылған жерлеріне түсетін қосымша
салмақ, еңкіш құбырлардың тіректерінің арақашықтығына жасалатын ... ... ... Таратушы құбырлар да ұңғымалар сияқты карьердің кемер
беткейіне орналасқаны абзал.
ЖСӘ шахталық ... ... ... орналастырудың
бірнеше тәсілі қолданылуы мүмкін:
а) өндіргіш қондырғылар, технологиялық құбырлардың барлығы ... ... ... ... ... ... дайындайтын торап
жер бетіде де, ... ... ... орналасады. Ерітінділеу
ерітінділері құбырлармен қысым арқылы ... ... ... ... ... ... ... көтеріліді.
б) ерітінді дайындайтын қондырғылар жер бетінде орналасады да, ... ... ... Бұл ... ... ... ... жиналады да, сорғылау қондырғыларының құрылысы қажет
болмай қалады.
Құбырлардың әртүрлілігі және оларға әсер ... ... ... ... ... жасауда біршама қиындықтар туғызады.
12.3.2. Тасымалдау құбырларын құрастыру және пайдалану
Технологиялық құбырлар құрылысының сапасына қойылатын негізгі талаптар
мыналар болып табылады:
1. Ерітінділеу ... мен ауа ... ... мен өнімді ерітінділерді тасымалдайтын құбырлардың
жолай ағып-тамуына жол берілмеуі. Мұндай талаптар ... ... қана ... ... ортаны ластанудан сақтау мақсатында
да қойылады.
2. Құбырлар ондағы ... ... ... ... ... қажет. Құбырлардың төзімділігі олардың
коррозияға берілмеуімен, ішкі және сыртқы ... ... және ... ... ... ... әсеріне төзімділігі арқылы сипатталады.
3. Құбырлар ерітінділер немесе ауа көлемін технологиялық ... ... ... ... ... ... болу ... ерітінділерін пайдалану ... және ... ... ... дейін тасымалдайтын магистральды
құбырларды полиэтеленнен жасау кеңінен қолданылып ... ... мен ... ... ... бұл ... пайдалану
мүмкіндіктеріне шек қояды. Магистральды құбырлар құрылысында ең жоғарғы
қысым, кездесетін ... ... түрі ... ... Бұл ... жасалған құбырлардың ауыр және өте ауыр ... ... ... |Тип Л |Тип СЛ |Тип С |Тип Т ... | | | | ... | | | | ... | | | | |
| ... ... мм |1 м ... ... |
| | ... |мм |
| | |кг | ... құбырға |Диаметр/ |Үлкен диа |Кіші диа метрі ... ... ... ... мм | | ... мм |ұзындығы, | | | |
| |мм | | | ... ... ... |әсері аз |200 |15, 20, 25, ... | | | |32 ... МПа) | | | | ... ... ... ... |200 |150, 200, ... | ... | |250 ... МПа) | | | | |
| ... ... |200 |150, 200, |
| | ... | |250, 300 ... Ру-1,6 ... ... |550 |50, 80, ... | ... | |150, 250, |
| | | | |300 ... ... Ру-1,6 ... ... |600 |50, 80, ... | ... | |150 |
| ... ... аз |450 |15, 20, 25, |
| | | | |40 ... кесте
|Вентиль түрі |Шартты ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| | ... ... емес ... мм|
|Фланецті |15Б12бк ... аз |+200 |25, 40, 50, ... | | | |80, 100 ... | | | | ... ... ... |Ауа, газ |-20 дан +60 ... |25 |
|бекіткіш(Ру-0,25 | | | | ... | | | | ... ... ... |әсері күшті|-15 тен +60 дейін |125, 150, ... МПа) | | | |200, 250, |
| | | | |300 |
| ... ... ... тен +100 ... 50, 80, |
| | | | |100 ... |15ч74п |әсері күшті|-15 тен +90 дейін |6, 10, 15, ... ... | | | |20, 25, 80, ... 0,6 МПа) | | | |100, 32, ... | | | |50 ... |15ч73гм |әсері күшті|-15 тен +65 дейін |80, 100 ... ... | | | | ... | | | | ... ... ... күшті|-15 тен +130 дейін|10, 15, 20, |
|бекіткіш | | | |25, 32, 40, ... | | | |50, 65, 80, |
| | | | |100 ... ... ... ... тен +190 ... 200 ... (Ру-0,6 | | | | ... | | | | ... ... ... |әсері күшті|-20 тен +150 дейін|25, 50, 80, ... МПа) | | | |100 ... ... ... ... күшті|+300 |6, 15 ... ;4 МПа) | | | | ... ... ... ... күшті|+300 |15 ... МПа) | | | | ... ... ... ... дан +420 дейін|15, 20, 25, |
|бекіткіш(Ру-1,6 | | | |32, 40, 50, ... | | | |65, 80, ... | | | |125, 150 ... ұзақ ... берілмейтін титаннан жасалған құбырлар қымбаттығы
және табыла бермейтіндігінен кең пайдалана бермейді. Сондықтан осы уақытқа
дейін кең ... келе ... ... ... 08Х18Н10Т маркалы
болаттан жасалады. Коррозиялық желінуге құбырдың сырт ... екі ... ... ... қарсы тұра алады. Олардың арасына резина
төсем салынады.
ЖЕӘ объектілерінде ... ... ... ... 2.6 ... ... ... аты мен |Қолданудың нәтижесі ... | |
| ... ... ... ... ... және ... ... ... ... |тарату- шы торларда |тұрақсыз, механикалық |
|18599-83) ... мм) ... ... |әсерлерге төзімсіз. |
| ... ... | |
| ... ... және | |
| ... оңай | ... құйылған |Магитральды торларға |Тапшы. Жуан диаметрлі ... ... ... ішкі ... ... ... ... жасалған |құрастырып байлау ... ... 9940-81) ... |ұзақ емес. Пассивация ... мм) ... ... өте ... ақылы қызмет ету |
| ... ... – 4-5 жыл, |
| | ... – 3 ... | ... |
|Тот ... ... ... ... |Сериялы жасалуы жоқ. |
|08Х18Н10Т маркалы ... ішкі ... ... ету ... – 4-5|
|табакшалырынан ... ... |жыл. ... ... ... | ... (d-900 мм ... Беріктігі өте | ... одан да ... ... | |
|2 ... болаттан |Магистральды торларда |Нәтижесі қанағаттанғысыз|
|жасалған биметалды ... ... ... |
|құбырлар(2 мм Х18Н10Т |беріктігі қара металмен,|қиын, Жиі істен шығады№ |
|және 8 мм ст.3) (d-480 ... ... -| ... немесе одан да |Х18Н10Т маркалы металмен| ... | | ... ... ... және ... кезінде температура |
|қаралмаған сульфатка |торларында кондициясы аз|көп жоғалады, ... ... ... ... ... ... ... ... ... жол ... ... ... | ... ... ... 4 жыл | |
| ... ... | |
| ... ағу жағдайы | |
| ... ... тот | |
| ... ... | |
| ... Өткізгіштік | |
| ... ... | ... жағы ... |Беріктік қасиеті темірбетонмен, ортаға ... ... ... ... ... ... Арзан.|
|құбырлар | ... ... ... ... ... ... ... жеткізу ПНД-50 құбыршектерімен жүзеге асырылады.
«Ашыту» кезеңінде өнімсіз ерітінділер ТУЗда қышқыл мөлшері 15-20 ... ... әр ... ... ... ... ... 1100
метр жеке құю коллекторлары арқылы беріледі.
Ерітінділеу ерітінділерін тарату торабынан әрбір ... жеке ... ... ... құбырларда ерітінділер қатып қалмасы үшін құбырлар траншеяларға
орнатылып, үсті топырақпен көміледі. Көмілу қалыңдығы құбыр үстінен 0,5 ... ... ... ЖЕ ... ... блок қоры өтеліп болғаннан соң жойылуға жатады. Блок
қорының қазымдалуының аяқталғандығының ... ... ... ... ... ... берілген шамадан тыс
төмендеп ... блок ... ... ... ... ... қазылым жұмыстары аяқталған соң міндетті түрде ішінара бақылау
бұргылану жұмыстары жүргізіліп, гидрогеологиялық және геофизикалық зерттеу
кешені ұйымдастырылады.
Алынған ... ... ... ... ... бақылау
бұрғылануының гидрогеологиялық және геофизикалық зерттеулер нәтижелері
көрсеткіштерінің жиынтығы участокты жоюға негіз ... ... ... ... ... ... жою жер қойнауын
және жемісті жер қыртысын қалпына ... ... ... ... ... соң ғана ... асады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Кенді жыныстардың геотехнологиялық қасиеттерін зерттеулер мен ... ... ... ... ... байланысты мынадай
қорытындыға келуге болады: Солтүстік Қарамұрын кен орнының №9-112 блогін
ұңғымалар ... ... ... ... ... тиімді болып
есептелінеді. Кен орнында уран өндіруге жұмсалатын пайдалану шығындарының
бүгінгі ... ... ... ... ... ... кен ... ашу жұмыстары ұя радиусы 40 м ... ... ... жобаланған.
Арнайы бөлімде негізгі геотехнологиялық параметрлер анықталып,
ерітінділерді ... ... ... ... ... жер бетіне
көтерудің тиімділігінің салыстырмалы ... ... ... сорғылар көмегімен жер бетіне көтерудің
әлдеқайда тиімді екендігі анықталды.
Полигонды пайдалануға дайындау бөлімінде ұңғымаларды қазу ... ... ... қамтамасыз ету сұлбасы, ... ... ... ... көрсетілген.
Кен орнын пайдалану бөлімінде блокты қазымдау, өнімді ерітінділерді
қайта өңдеу есептері мен технологиялық ... ... ... ... ... ... ортаны және еңбек қауіпсіздігі техникасы мен еңбекті қорғау
ережелері мен ... ... ... ... ... ... ... өндірістік блоктың пайдалы екендігін
растайтын нәтижелер алынды.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Язиков В.Г., ... В.Л., ... Н.Н., ... Е.И., ... ... кен ... уранның геотехнологиясы. Алматы.: 2001.
2. Петров Н.Н., Язиков В.Г., Аубакиров Х.Б., Плеханов В.Н. и ... уран кен ... ... ... ... Шумилин М.В., Муромцев Н.Н., Бровин К.Г. ... ... ... үшін кен ... барлау. М.: Недра, 1985.
4. Абдульманов И.Г., Фазуллин М.И. Жер асты ерітінділеу кешендері. М.:
Недра, 1992 .
5. ... К.Г., ... В.А., ... М.В., ... В.Г. ... ... қазымдау үшін кен орындарын барлау, ... ... ... ... ... Гылым, 1997 .
6. Башлык С.М., Загибайло Г.Т. Ұңғымаларды қазу. М.: Недра, 1983 .
7. МамиловВ.А., Петров Р.Ф., Шушанина Г.Р. ... ... ... ... М.: Атомиздат, 1980.
8. ДСП-7121. Жерасты ерітінділеу әдісімен қазымдалатын гидрогендік ... ... ... ... 1 ... Кен ... ұңғымалардың көмегімен жерасты ерітінділеу әдісімен
қазымдау барысындағы қауіпсіздік ережелері (ПБПВ-86).
10. Ю. Калицун В.И. Суқашыртқы жүйелерінің ... ... ... ДАТ, ... Прозоров И.В., Николадзе Г.И., Минаев А.В. Инженерлік жүйелердің
гидравликасы. М.: Высшая школа, 1975.
12. ... И.К., ... В.И. ... Л.К. Кен ... ... М.: Недра, 1986.
13. Арене В.Ж. Пайдалы қазбаларды ұңғымалар ... ... М.: ... ... ... ҰАК. ... қорғауды басқару жүйесі(СУОТ).
Алматы. 2001.

Пән: Тау-кен ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 106 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кен орнының геологиялық-өнеркәсіптік сипаттамасы30 бет
Қарашығанақ мұнай - газ кен орнының атмоcфералық ауа жағдайы45 бет
1926 – 1927 ж.ж. Қытайдың ұлттық- революциялық армиясының Солтүстік жорығы4 бет
XIX ғасырдың соңы XX ғасырдың басындағы Латын және Солтүстік Америкадағы халықаралық қатынас12 бет
Аралмен солтүстік Қазақстан аман алып қалуды қалайды21 бет
Ауыл шаруашылығын дамыту саясаты және Солтүстік Қазақстан облысының ауыл шаруашылығы9 бет
Жүгерінің отандық және шетелдік сорттары мен будандарын Солтүстік Қазақстан жағдайында экологиялық сортсынау22 бет
Ресейдің Солтүстік-Батыс ауданы27 бет
Республикасының Солтүстік Қазақстан облысында сүтті мал тұқымын өсіру фермаларын ашу29 бет
Солтүстiк Қазақстан облыстық кешендiк бағдарлама12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь