Интеллект және тұлға

С.Л.Дубинштейн (1960, 8.б) қабілеттіліктің дамуы жайлы мұндай пікірге қарсы: “Адам қабілетттерінің дамуы адамдық қызметтің тарихи дамуындағы өнімдерді жасау мен меңгеру үдерісінде қалыптасады, бірақ қабілеттердің дамуы оларды меңгеру емес, дайын өнімдерді меңгеру; қабілеттер адамға заттан ауыспайды, нақты мүлік заттармен тарихи даму өнімдерін пайдаланудан өзара қатынас үдерісінде адам бойында дамиды”.
Қабілеттер жайындағы дискуссиядан отандық психологияда психикалық әлеуметтік детерминациясы жайындағы мәселені шешуде түрлі көзқарастарды тудырады.
Психикалық қабылдамаудың дамуы негізінде қабілеттер “сырттан әкеліп қондырылмайды... жеке тұлға бойында ішкі шарттар болуы керек” (Рубинштейн, 1960, с.7). Қабілеттердің дамуы адамзаттың тарихи қоғамдық тәжірибесін меңгерумен байланысты, бірақ бұл жеке тұлға бойында қабілеттер түрлі дамуына себептер жоқ дегенді білдірмейді.
Қабілеттер сырттай берілмейді. Не нәрсеге үйрет болатыны олардың қалыптасуының соншалықты маңызды еместігі сияқты, олар дамудың ішкі шарттарын, жас және жеке өзіндік ерекшеліктерді қарастырады, ол бұл ішкі шарттардың өзіндік табиғи дайындықтары бар (Іейтес, 1985, 9.б).
Интеллектінің тұқым қуалауы туралы көзқарастың негізінде көзге көрнекті ерекшеліктерді қабылдайтын (ақылымен қоса)тұқым қуалаушылық туралы көзқарас жатыр. Генетикалық, туа берілетін факторлар интеллекті дамуының алғы шарттары ретінде түсінілуі керек.
Интеллектінің тұқым қуалауы арқылы берілуін айтқанда, ол бізге басында жоғарғы не төмен деңгейде берілмейтінін есте ұстауымыз керек.

Психологиялық зерттеулердегі интеллект проблемасын талқылай оның анықтамасын беруге мүмкіндік береді.
        
        С.Л.Дубинштейн (1960, 8.б) қабілеттіліктің дамуы жайлы мұндай пікірге
қарсы: “Адам қабілетттерінің дамуы адамдық қызметтің тарихи дамуындағы
өнімдерді жасау мен меңгеру үдерісінде қалыптасады, ... ... ... ... ... ... өнімдерді меңгеру; қабілеттер адамға
заттан ауыспайды, нақты мүлік ... ... даму ... ... ... ... адам ... дамиды”.
Қабілеттер жайындағы дискуссиядан отандық ... ... ... жайындағы мәселені шешуде түрлі көзқарастарды
тудырады.
Психикалық қабылдамаудың дамуы негізінде қабілеттер ... ... жеке ... ... ішкі ... болуы керек” (Рубинштейн,
1960, с.7). Қабілеттердің дамуы адамзаттың ... ... ... ... бірақ бұл жеке ... ... ... ... ... жоқ ... білдірмейді.
Қабілеттер сырттай берілмейді. Не нәрсеге үйрет ... ... ... ... ... ... олар дамудың ішкі
шарттарын, жас және жеке ... ... ... ол бұл ... ... ... ... бар (Іейтес, 1985, 9.б).
Интеллектінің тұқым ... ... ... ... көзге
көрнекті ерекшеліктерді қабылдайтын (ақылымен қоса)тұқым қуалаушылық ... ... ... туа ... ... ... ... шарттары ретінде түсінілуі керек.
Интеллектінің тұқым қуалауы арқылы берілуін айтқанда, ол ... ... не ... ... ... есте ұстауымыз керек.
Психологиялық зерттеулердегі интеллект проблемасын талқылай оның
анықтамасын ... ... ... және ... ... ... және интеллектуалдық факторлардың
өзара бацланысын атап көрсеткен болатын. Алғашқылардың бірі Бине болатын.
Интеллектінізерттеу белгілі ... ... ... боып табылады. Және
интеллект адам мінезінің барлық жадайында ... ... Ол ... ... ... ... Спирмен еңбектерінде интеллектіні анықтайтын
факторлар бөлініп көрсетіледі. Өз ... ... ... ... ... факторларымен қатар төзімділік (р), ... ... ерік (w) ... ... да ... Алғашқы екі факторды
Спирмен “интеллектуалды энергияның инерциясы” деп түсіндірді және оның
түсінуінің ... ... ... ... ... ... ... қарай зерттеулердің барысында интеллектінің “тапқырлық және өзі-
өзіне деген сенімділікпен”, ... және ... ... және ... ... 1971), ... қатар басқа да тұлғаның
көрсеткіштерімен ... ... ... ... ... ... бар. Тез дамитындар қиыншылықтарды жеңудің
механизмдерінжиі пайдаланылады, ол баяу дамитындар – ... ... ... ... пен интеллектінің қатынасына көптеген жұмыстар жазылған. М.
Воллах пен Н.Коганның зерттеулерінде өте ... ... ... Kogan, 1965). Олар ... қабілеттері және түрлі деңгейдегі
интеллектке ие оқушылардың тұлғалық ерекшеліктерін зерттеген.
Когнитивті емес факторлардың интеллектуалдық жетістіктердің деңгейіне
әсерін арнайы ... ... ... ... да зерттеді
(В.А.Крутецкий, 1968т.б.). Интеллекті мен тұлға қандай ... ... ... ... ... әсер ете ме, жоқ па? Бүгінгі
күні интеллекті мен тұлғалықтар өзара қатынасы белгілі - ... ... мен жеке ... ... ... мен ... нәрсе екені белгілі.
Интеллекті мен жеке артықшылықтың ... ... ... ... әсер етіп отырады. Мысалы, мына сұраққа берілген
жауап: ... ... ... және ... жапсырылған хат тауып алсаңыз,
не істейсіз?” жағдайды түсіну ... ... ... мүмкін.
Тұлғалық фактор қандай да бір деңгейде интеллектінің қыр-сырын меңгеруге
бағытталған басқа да ... ... әсер ... Бұл ... ... ... жүр. ... WAIS-та, автор көрсеткендей,
когнитивті емес факторлады ... ... ... бойынша,
интеллектінің барлық тестілері тұлғаның белгілері тәрізді өлшеп бағалайды,
сонымен ... ... де – ... ... ... және
импульсивтілік тәрізді).
Олардың арасындағы ақыл-есінің қызметіне байланысты туындайтын
қажеттілік, тұлғаның ... мен ... ... т.б. ... ... интеллектінің белсенділігін анықтайды. Өз кезегінде, тұлғаның
мінездік қасиеттері және оның мотивтерінің құрылымы оның ... ... ... ... тану ... ... ... байланысты (Ананьев, 1977, с.360).
Қорытынды
Психология ғылымында ойды өлшеу мәселесі аса мыңызды орын алады. Ол
тек психодиагностиканың бастамасы болғаннан емес, ... ... адам ... ... бағалау үшін керек болды. Алғашқыда ойды тексеру адам
табиғаты мен ішіндегі ең ақылдыларын таңдауға ... ... ... ... яғни ... білімді игере алмайтын жалпы білім
беретін мектептерде жүргізлді! Бине мен әріптестері құрған ойды ... ... ... ... еңбектерінен бастама алған ой құрылымын зерттеу жұмыстары
алғашында ғалымдарды негізгі факторлардың барлығын ... Ал ... ... ... ... болды. Қазіргіде психологтардың ешқайсысы
негізгі және топтама факторлардың барлығына күмән келтірмейді. ... ... ... ой ... қарс ... ... ... кейбір
теориялар қатарында жалпы негізгі ойды өлшейді. Бұл теориялардың құндылығы,
олар жаңа ... ... ... ... жаңа ... ... болады.
Көптеген он жылдықтар бойы талқылаған ... бір ... ... ролі ... даму барысында Биненің де ескертейін дегені бар.
Оның ... ... ... ... ... тек қана ... ғана емес қоғамдық факторға да байланысты. ... ... ... ... және АҚШ-та сананы тексеретін тестер ойдың
табиғи ерекшелігін анықтайтын құрал-жабдықтар ... ... Осы ... ойды ... тек ... ғана емес ... да
мәселесіне айналды. Ойды өлшеудің қоғамдық нәтижесіне АҚШ-тың конгресі
өзінің отырысын ... ... ойды ... ... негізде дегенді жоққа шығарды.
Біз қарастырған көптеген ойды өлшейтін зерттеулер қоғамдық факторға
және білімге қатысын көрсетеді.
Біздің күрделі ... ... ... келе, ой
диагностикасындағы әртүрлі өлшеулер адам санасының ... ... аша ... ... ... ... қиынға апарады. Қазіргі тестер
бүгінгі таңда психологияда балалар мен үлкен ... даму ... және ... ... мен ... ... ... көмектеседі деген
пікірге келеміз.
250 4-тарау Интелектінің өлшемдік көрсеткіші
4.15. таблица
Жеке тұлғаның ... ... мен ... ... және ... арасындағы өзара байланыс.
|Шығармашылық қабілет|Интеллигент |
| ... ... ... |Күш – ... оқу ... |Мектеп талаптары |
| ... ... ... ... |
| | ... |
| ... ... ... | |
| ... | |
| | ... ... ... |
| ... жеке ... , | |
| ... ... ... |Сырт ортаның бағалауынан|
| | ... |
| ... ... ... | |
| | | |
| ... бағалауға | |
| ... | ... |Өз ... ... |Өмірге қанағат сезімде, |
| |мол. ... ... ... |
| | ... |
| ... ... ... | |
| | | |
| ... ... ... | |
| | | |
| ... жаны ... | |
| ... араласу қабілеті|Әлеуметтік жағынан |
| ... ... көп, |
| | ... ... |
Айзенк (Еузенк, 1979) зерттеуінің мүддесіне ... ... ... Бұл ... IQ әр ... әр түрлі жолдарымен
жететіндігін түсіндіреді, атап айтқанда: жауап, ... емес ... ... ... ... ... ... түсінуге
көмектеседі. Әрбір жауап 5 балдық жүйеде ... ... Бұл ... ... да ескеріледі. Айзенк зерттеу орталығы алынған
нәтиженің үш негізгі ... ... ... ... және ... түзете алуға бейімділігі ажыратылды. Тестілік
бақылаудың осы ... ... ... ... « ... нәрселерге тәуелді емес» дәлелдеулерге тікелей байланысты.
Айзенк IQ нәтижесі физикадағы атомдардың ыдырауымен ... ... ... берген бағасы негізгі роль атқармайды, ... ... ... ... оның сапасы мен дамуына байланысты, оларды бөліп
қарау ... емес ... ... ... Ал ... интелектінің
көрсеткіші даму қарқында деп көрсетсе, кейбір тиянақтылық жай қарқынмен ... жете ... ... ... ... шешу
жылдамдығы – сол тұлғаның қалыптасуының көрсеткіші.
Беймәлім нәрселерді шеше алу жылдамдығы жеке тұлғаның тұрақтылығы мен
бейімділігін танытады. С.Л. Рубинштейн (1940): ... ... ... мен ... ... ... және ... лайықты
ажыратылады» - деді.
Осы нәтижелермен көңіл күй байланысы WAIS –тің көмегімен ... ... ... ... – көптеген шешімді дұрыс қабылдауға
септігін тигізеді. Бірнеше ... ... іске ... пайда болатын жекелік, даралық қасиеттердің артықшылығы IQ
операциясында бейімділігі мен қайратына сәйкес ... ... ... ... қасиет пен интелект қасиеттерін ажырату мүмкін
емес ... есте ... ... ... ... қасиеттерге
байланысты. Векслердің тестіне байланысты интелектілік жас ерекшелігіне
байланысты деп ... ... онда ... ... ... ... ... бәрі таным процесіне даму интелектінің
байланысты екендігін ... ... Бұл ... ... ... 1972) атқарар ролі жоғары. Интелект жеке тұлғаның танымдық
ерекшелігіне тікелей байланысты.
Интелектілік қасиет пен ... ... ... ... ... ... ... ішіне даралық қасиет пен ... ... ... белсенділікке өзіндік танымы мен пікірі алып келеді
(Н.И. Непомнящая, Д.Б. Богоявленская, 1974 Бұл ... даму ... ... шығармашылық дамуының ... ... ... қасиеттер мен олардың даму ерекшеліктері интелектілік
деңгейін танытады.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Б. Эльконин бойынша тұлға дамуы18 бет
Жаңашыл 12-жылдық мектептің дене шынықтыру мұғалімін даярлау – заман талабы7 бет
Интеллектіні психогенетикалық зерттеу13 бет
Тұлғаның өмірлік жолда дамуының психологиялық механизімдері7 бет
"Тұлға психологиясы"4 бет
"тұлға"3 бет
"Халықаралық тасымалдарды рәсімдеу шарттары"3 бет
«HSBC Қазақстан» АҚ ЕБ18 бет
«АТФБанк» АҚ банкі145 бет
«Биология. Адам және оның денсаулығы» (8-сынып) пәнін оқытуда жеке тұлғаға бағытталған технологияны пайдалану39 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь