Нарықтың пайда болу шарттары. Нарықтың атқаратын қызметтері

I. КІРІСПЕ
II. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1.1. Нарық ұғымы, нарықтың мәні, ерекшеліктері
1.2. Нарықтың пайда болуының шарттары, қызметтері, түрлері,субъектілері
1.3. Қазақстан Республикасындағы нарықтың қалыптасу және даму стратегиясы.
III. ҚОРЫТЫНДЫ
IV. ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Нарық – бұл өндіріс факторларын немесе оның нәтижелері мен шарттарын айырбастауға байланысты болатын өндірістік қатынастардың белгілі бір бөлігі немесе жүйесі)
Нарық – бұл сатушылар мен сатып алушылар арасындағы экономикалық қатынастардың белгілі бір жүйесімен сипатталатын тауар айырбасының саласы.Нарық – тауарларды сатып алу – сатумен байланысты орын алатын экономикалық қатынастар жиынтығы.
Нарық –белгілі жүйе, әрі айырбас нәтижесімен жағдайына немесе өндіріс факторына қарай өндірістік қатынастарды қысқарту, шаруашылық субъектілерін байланыстырушы ұйым.
Нарық — тауар айырбасының аясы, сатушы мен сатып алушылар арасындағы белгілі экономикалық қатынастар жүйесінің сипаттамасы.
Нарық — сатушы мен сатып алушы арасындағы тауарды өткеру жайлы қатынастар жүйесін көрсетеді.
Осы көзкарастың әркайсында жеткілікті аргумент келтірілген және нарықтық қатынастардың объективті нақтылығын көрсетеді, бірак мәселенің тек бір жағын ашады. Осы анықтамалардағы ортақ пікір: нарықты өндірістің емес, айырбас саласының категориясы ретінде қарап, нарықтық қатынастырдың субъектісіне сатушы, сатып алушы және тұтынушылар жатқызылады. Тауар қатынасының дамыған түрі мен сауда делдалының болған кезіндегі оның нәрсе, сатушы мен сатып алушы нарықтық қатынаста мүдде әртүрлі субъекті болып табылады. Белгілі жағдайдың бірі тауар -ақша, нарық байланыстары сату-сатып алу аспектісімен ғана шектелмейді.Бастау,айырбас пен айналыс аясының қатынасынан бастамайды, ол өндірістік қатынастан басталады және өнім сол жерде өндіріліп, экономикалық байланыстар туындайды. Сөйтіп өндірілген өнім қай кезде тауар болып, қандай нақты түрде тауарлы — акша қатынасы болатындығы айқындалады.
Нарық іс-әрекетінің саласын тек айырбаспен шектеу, оның бәсекелестікпен шығын минимумын төмендетуте, өзара пайдалы өндірістік байланыстарды құру сияқты сапалы қасиеттерінен айырады. Демек, нарық пен нарықтық қатынастар жоқ өндіріспен салыстырғанда, тауарлы өндірісті тиімді көрсететін жоғарыдағы іс-әрекеттер екендігі аян.
Келтірілген анықтамалар дәлелді болғанымен,олар проблеманың бір жағын ғана қамтиды.Бұл анықтамаларға ортақ нәрсе – ол нарықты өндірістің емес,айырбастың категориясы,нарықтық қатынастардың субъектісі - өндірушілер мен тұтынушылар деп көрсетілді.Тауар өндірісі жағдайында нарықтық байланыстар экономикалық қатынастардың барлық жүйесін және барлық субъектілерін қамтиды.Кәсіпкерлер де, еңбеккерлер де,соңғы тұтынушылар да,қарыз капиталының,бағалы қағаздардың иелері де,т.б. көреді.
Нарық қоғамдық тұтынушылар мен өндірушіледі байланыстырудың тиімді механизмі ретінде әлемдік өркениеттік ұлы жетістіктерінің бірі деп есептеледі.Бірақ нарық механизмі кәсіпкелік пен бәсекелестікті дамытпайынша өмір сүре алмайды.Ал бұл меншіктің әр түрлі формалары және әр түрлі тауар өндірушілер болғанда ғана мүмкін,бұнда өндіріс экономикалық жағынан
1. Егеменді Қазақстан // -2009-№49 1 қыркүйек, - 2б
2. Жетісу // -2009 ж. 25 қазан. -3б
3. Атамекен // -2009ж. 25 қазан, -12б
4. Әубәкіров Я.Ғ., Байжұманов Б.О. «Экономикалық теория» -Алматы, 2001 ж. -304б
5. Сейтқасимова Ғ.С. «Ақша,несие,банктер»- Алматы ,2001 ж. -356б
6. Жүнісов Б.А. «Жалпы экономикалық теория»- Алматы, 2002 ж. -221б
7. Крымова В. «Экономикалық теория»- Алматы ,2003 ж. -23б
8. Осипова Б. «Экономикалық теория»-Алматы,2002ж. -326б
9.Елеуісов М.Қ. Кәшіпов И.К. «Экономикалық ілімдер тарихы»-Алматы-Ақтөбе,2006ж. -219б
10.Ғабит Ж Х. «Экономикалық теория»-Астана,2006ж. -46б
11.Шеденов Ө.Қ. Сағындықов Е.Н. «Жалпы экономикалық теория»-Ақтөбе,2004ж. -291б
        
        ҚАЗАҚСТАН-РЕСЕЙ  МЕДИЦИНАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
РЕФЕРАТ
Тақырыбы: Нарықтың пайда болу шарттары. Нарықтың атқаратын қызметтері
Орындаған:Тілеубеков А. Т.
Тексерген:Алманиязова Қ. Н.
Мамандығы:ЖМ 103б тобы
Алматы 2015
МАЗМҰНЫ
I. КІРІСПЕ
II. ... ... ... ... нарықтың мәні, ерекшеліктері
2. Нарықтың пайда болуының шарттары, қызметтері,
түрлері,субъектілері
3. Қазақстан Республикасындағы нарықтың қалыптасу және даму
стратегиясы.
III. Қорытынды
IV. Қолданылған әдебиеттер ... – бұл ... ... ... оның ... мен ... байланысты болатын өндірістік қатынастардың белгілі бір
бөлігі немесе жүйесі)
Нарық – бұл сатушылар мен сатып алушылар ... ... ... бір ... сипатталатын тауар айырбасының
саласы.Нарық – тауарларды сатып алу – ... ... орын ... ... жиынтығы.
Нарық –белгілі жүйе, әрі айырбас нәтижесімен жағдайына ... ... ... ... қатынастарды қысқарту, шаруашылық
субъектілерін байланыстырушы ...... ... ... ... мен ... ... белгілі экономикалық қатынастар жүйесінің сипаттамасы.
Нарық — сатушы мен сатып алушы арасындағы ... ... ... ... ... ... ... жеткілікті аргумент келтірілген және
нарықтық қатынастардың объективті нақтылығын көрсетеді, ... ... бір ... ... Осы ... ... ... нарықты өндірістің
емес, айырбас саласының категориясы ретінде қарап, нарықтық қатынастырдың
субъектісіне сатушы, сатып алушы және тұтынушылар ... ... ... түрі мен ... ... болған кезіндегі оның
нәрсе, сатушы мен сатып алушы нарықтық қатынаста мүдде әртүрлі ... ... ... ... бірі ... ... ... байланыстары
сату-сатып алу аспектісімен ғана шектелмейді.Бастау,айырбас пен ... ... ... ол ... ... ... және
өнім сол жерде өндіріліп, экономикалық байланыстар туындайды. Сөйтіп
өндірілген өнім қай ... ... ... ... ... ... тауарлы — акша
қатынасы болатындығы айқындалады.
Нарық іс-әрекетінің ... тек ... ... ... ... ... төмендетуте, өзара пайдалы өндірістік
байланыстарды құру ... ... ... ... ... ... пен
нарықтық қатынастар жоқ өндіріспен салыстырғанда, тауарлы өндірісті
тиімді көрсететін ... ... ... ... ... ... болғанымен,олар проблеманың бір
жағын ғана қамтиды.Бұл анықтамаларға ортақ нәрсе – ол нарықты ... ... ... субъектісі -
өндірушілер мен тұтынушылар деп ... ... ... ... ... ... ... жүйесін және
барлық субъектілерін қамтиды.Кәсіпкерлер де, еңбеккерлер ... ... ... ... иелері де,т.б.
көреді.
Нарық қоғамдық тұтынушылар мен өндірушіледі байланыстырудың тиімді
механизмі ... ... ... ұлы ... бірі ... нарық механизмі кәсіпкелік пен ... өмір сүре ... бұл ... әр ... формалары және
әр түрлі тауар ... ... ғана ... ... жағынан әлсіз,өмір сүруге қабілеті жоқ шаруашылықтардан
тазартады,оның есесіне олардың тиімді жұмыс жасайтын болашағынан ... ... ... ... ... қоғамға қажет шаруашылық
бірліктерін іріктеудің демократиялық механизмі және ең әділетті төрешісі
екенін көріп отырмыз.
Нарықтық экономика мына басымдылықтарға ие:
1. Ресурстарды тиімдірек бөлу мен ... ... ... ... ... ... ... береді;
3. Тұтынушылармен қатар өндірушілердің таңдауы мен әрекет ету
бостандығын қамтамасыз ... ҒТР ... ... ... мен ... ... енгізу үшін жасауға көмектеседі;
5. Өндірушілерді адамдар ... ... ... мен ... ... ... ... бағыттайды.
Сонымен бірге нарықтық механизмнің елеулі қайшылықтары да бар.Оларға
әлеуметтік жіктеулі,әлсіздерге,әсіресе банкротқа ... ... ... ... Реттелмейтін таза нарықтық
экономика адамның еңбек ету,білім алу,табыс табу ... ... ... ... ... ... салалар мемлекеттің белсенді
түрде араласып реттеуін қажет етеді.Мемлекет бағаны ... ... ... ... ... ... ... жұмысшыларды
қайта мамандандыру,оларға жәрдем ақша бөлу және халықты әлеуметтік қамту
жүйесі ... ... ... ... ... Нарық ұғымы, нарықтың мәні, ерекшеліктері
Бүкіл тарихтың өн бойында әрбір ... ... бір ... ... тап болып отырды: ресурстары шектеулі осынау
дүниеде нені өндіру, ... және кім үшін ... ... ХХ ... бір ... бәсекелес екі экономикалық жүйе орталықтандырылған үкімет
басқаратын әміршілдік экономика және жеке ... ... ... бұл ... бір – ... ... кереғар 2 түрлі жауап
берді. Бүгінде орталықтандырылған,әміршілдік экономикалық ... жер ... қай ... ірге ... ... ... өсімді баянды
ете алмайтыны,гүлденудің белгілі бір деңгейіне қол ... өзі ... ... молшылықта тұруына жағдай
жасай алмайтыны айдан анық болып отыр.
Сөйтсе де ... ... ... ... ... ... қарамастан,осынау балама экономикалық жүйенің іргелі
принциптері мен механизмдері көптеген адамдарға белгісіз,яғни бұлыңғыр
күйінде қалып ... ... бір ... ... нарықтық экономика
дегеніміз идеологиялық емес, адамдар мен қоғамдардың экономикалық
молшылықта тұруына ... ... мен ... ... сынынан
өткен біртұтас жүйесі.Нарықтық экономика-әркімге ыңғайлы бола алады,
бірақ ол жеке бас ... ... ... ... көптеген қызметті өнімдер мен ... ... ... ... ... алып,өндірісшінің жаңа бір іс бастауына, не
бұрыңғы ісін ұлғайтуға, ... ... ... ... ... ... көру бостанғына, қызметкерлердің жұмыс немесе ... ... алу, ... кіру ... ... беруші біреуден басқасына
ауысу бостандығына негізделген.Нарықтық механизмді ең жалпы ... ... ... шешу ... ... ... нарық арқылы өзара әрекет ететін шаруашылықты ұйымдастыру
формасы деп ... ... ... ... нарық дегенді әр түрлі тауарларды
сатумен байланысты жұртқа жария орын ретінде ... ... ... да ... отырды.Қазіргі дамыған қоғамды нарық деген
міндетті түрде сатышулар мен сатып алушылар кездесіп,келісім ... ... ... ... ... арқылы жарнама бере
алады,сатып алушылармен тікелей байланыспай–ақ,олардың тапсырыстарын
телефонмен жинап,тауарларды ... ... ... ...... ... ... оқшауланған өндірушілердің арасындағы үстемдік
етуші және анықтаушы байланыс әдісі ретінде көрінеді.
Нарық бұрын-соңды біздің елде терең ... ... ... ... ... ... ... проблемалары
тиісті ғылыми зерттеу пәні бола алмады.ТМД-ға кіретін мемлекеттердің және
Қазақстан ғалым – экономистерінің арасында нарық туралы бірыңғай ... ... ... ... анықтамасын келтірейік.
Нарық – бұл ... ... ... оның ... ... ... ... болатын өндірістік қатынастардың
белгілі бір бөлігі немесе жүйесі)
Нарық – бұл ... мен ... ... ... ... белгілі бір жүйесімен сипатталатын тауар айырбасының
саласы.Нарық – тауарларды ... алу – ... ... орын ... ... ... –белгілі жүйе, әрі айырбас нәтижесімен жағдайына немесе
өндіріс ... ... ... ... ... шаруашылық
субъектілерін байланыстырушы ұйым.
Нарық — тауар айырбасының аясы, ... мен ... ... белгілі экономикалық қатынастар жүйесінің сипаттамасы.
Нарық — сатушы мен сатып алушы ... ... ... ... ... көрсетеді.
Осы көзкарастың әркайсында жеткілікті аргумент келтірілген және
нарықтық қатынастардың объективті нақтылығын ... ... ... бір ... ... Осы ... ... пікір: нарықты өндірістің
емес, айырбас саласының категориясы ретінде қарап, нарықтық ... ... ... ... және ... ... ... дамыған түрі мен сауда делдалының болған кезіндегі ... ... мен ... алушы нарықтық қатынаста мүдде әртүрлі ... ... ... жағдайдың бірі тауар -ақша, нарық ... алу ... ғана ... пен айналыс
аясының қатынасынан бастамайды, ол өндірістік қатынастан ... ... сол ... өндіріліп, экономикалық байланыстар туындайды. Сөйтіп
өндірілген өнім қай кезде тауар болып, ... ... ... тауарлы — акша
қатынасы болатындығы айқындалады.
Нарық ... ... тек ... шектеу, оның
бәсекелестікпен шығын минимумын төмендетуте, өзара пайдалы өндірістік
байланыстарды құру ... ... ... ... ... ... пен
нарықтық қатынастар жоқ өндіріспен салыстырғанда, тауарлы ... ... ... ... ... ... анықтамалар дәлелді болғанымен,олар проблеманың бір
жағын ғана қамтиды.Бұл анықтамаларға ортақ нәрсе – ол ... ... ... ... ... ... мен ... деп көрсетілді.Тауар өндірісі жағдайында
нарықтық байланыстар экономикалық қатынастардың барлық жүйесін ... ... ... де, ... ... да,қарыз капиталының,бағалы қағаздардың иелері де,т.б.
көреді.
Нарық қоғамдық тұтынушылар мен өндірушіледі байланыстырудың тиімді
механизмі ... ... ... ұлы ... бірі ... нарық механизмі кәсіпкелік пен бәсекелестікті
дамытпайынша өмір сүре ... бұл ... әр ... ... ... ... ... өндірушілер болғанда ғана ... ... ... ... ... ... жоқ шаруашылықтардан
тазартады,оның есесіне олардың тиімді жұмыс жасайтын болашағынан үміт
күттіретін қолайлы жағдай жасайды.Бұдан ... ... ... ... іріктеудің демократиялық механизмі және ең әділетті төрешісі
екенін көріп отырмыз.
Нарықтық экономика мына басымдылықтарға ие:
6. Ресурстарды тиімдірек бөлу мен ... ... ... ... ... ... ... береді;
8. Тұтынушылармен қатар өндірушілердің таңдауы мен әрекет ету
бостандығын қамтамасыз ... ҒТР ... ... ұйымдастыру мен басқарудың жаңа
технологиялары,әдістерін енгізу үшін жасауға ... ... ... ... ... және
тауарлар мен қызмет көрсетулер сапасын арттыруға бағыттайды.
Сонымен бірге ... ... ... ... да ... ... ... ұшырағандарға деген
мейірімсіздік,жұмыссыздықтың болуы жатады. Реттелмейтін таза нарықтық
экономика адамның ... ... ... табу ... ... ... ... кепілдік бермейді.Бұл салалар мемлекеттің белсенді
түрде араласып реттеуін қажет етеді.Мемлекет бағаны реттеу,салық жүйесі
негізінде табысты қайта бөлу,бюджет ... ... ... мамандандыру,оларға жәрдем ақша бөлу және халықты әлеуметтік қамту
жүйесі арқылы нарықтық ... ... ... ... ... мен ... ... ұйымдастырудың жаңа әдістерін кеңінен пайдалануды
көздейді.Бірақ көп қаржы уақытты ... ... оның жаңа ... ... ... ... ... құрылымдық
өзгерістер жасауды қамтамасыз ете ... ... ... ғылыми – техникалық саясаты мен экономиканың көмегінсіз,ірі
кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... жету
мүмкін емес.
Сонымен, нарықтық экономика кемшіліктеріне мыналар жатады:
1. ... ... ... бермейді;
2. Толық жұмыс бастылыққа кепілдік бермейді;
3. Қалпына ... ... ... көмектеспейді;
4. Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі ... ... ... Ұжымдық пайдаланылатын тауарлар мен қызмет көрсетулерді өндіруді
дамытуды қамтамасыз етпейді.
Нарықтық экономиканың әрекет ету жиынтығында нарық ... оның ... бір ... ... ... ... бірінші әрі маңызды элементі - өндірушілер
мен тұтынушылар.Олар еңбектің қоғамдық бөлінуі процесінде,біреулері тауар
өндіріп,басқалары оны тұтынған кезде қалыптасады.Тұтыну жеке ... ... ... ... ... кезінде тауарларды өндіріс сферасынан
шығарып,олар халықтың жеке қажеттілігін ... ... ... ... ... ... ретінде жүреді,бұл
кезде тауар басқа өндірушілер ары қарайғы өңдеу үшін пайдаланылады.Бұл
жағдайда өндірушілер мен ... ... ... ... ... ... үшін ... ... ... ... негізінде құрылады және көтерме
нарықтық мәселе нысанында көрінеді.
Нарықтық экономиканың екінші элементі ретінде өндірістік
бірліктерді ... ... ... ... жеке немесе аралас
нысандарымен ерекшеленетін экономикалық ерекшелік жүреді.
Үшінші ... ...... ... ... ... ... екі ескерту бар: 1)баға арақатынасы әрекет етуші
коньюнктураға байланысты ... ... пен ... ... ... осы ... ауданда өндірілетін осы тауарға
деген нарықтық ... ... ... ... ... трансакциялық шығындармен,яғни айырбаспен байланысты айналым
шығындармен анықталады.
Нарық күрделі экономикалық категория бола тұра ... өзі ... Ол ... және ... ... ... өмір сүреді
және көптеген факторларға тәуелді:
а) ... ... көп ... ... шаруашылық субъектілерінің қойылатын экономикалық
жауапкершілікке сай болып, тәуелсіз әрі өз-өзінше ... ... ... мен сауда делдалдарының бәсекелестігі (аз
дегенде 5-7 бәсекелес);
в) белгісіз нарыққа өнім шығару;
г) ... ... ... қою ... ... инфрақұрылымның болуы.
2. Нарықтың пайда болуының шарттары, қызметтері, түрлері,
субъектілері
Нарық қатынастарының зерттеуін экономикалық ... ... ... ... ... ... Оған-Адам Смит мен Давид
Рикардо жатады. Адам Смит ... ... ... еркіндік беру
қажет деп есептеген. Мемлекет «laissez faire» — ... жүре ... ... ... ... өзі ұлы ... саналады.
Нарықтық тепе-теңдік жай адам эгоизмінін негізінде жүзеге асады-пайдаға
(табыска) мүдделі және еркін бәсекенің болуы. ... ... ... өз ... ... ... «каперінде жок нәрсеге көрінбейтін қол
арқылы мақсатқа бағытталады. Өзінің ... ... ... ... ... ... ... Еркін нарыққа бар ниетінің артуының
арқасында А. Смит ... ... ... ... болды
(liberalis-еркін деген латын сөзі).2 К. Маркс ... ... ... ... үш ... ... микродеңгей-көп салалы
шаруашылық деңгейін және қоғамдық шаруашылыктың ең жоғарғы, көп ... ... ... ... К. ... ... екінші томында нарықтық
тепе-тендіктің жалпы схемасын экономиканың әртүрлі аясындағы
өндіріс пен қорланудың ... ... ... К. Маркс схемасында,ұдайы өндіріс, қоғамдық ұдайы
өндірістің екі бөлімшесі талданады (І-өндіріс құрал-жабдығының
ұдайы өндірісі, ІІ-тұтыну заттарының ұдайы өндірісі) және өзара
айырбастың болуы қарастырылады.
Нарық ... ... ... белгілі бірнақты әлеуметтік –
экономикалық жағдайларда өмір сүреді.Дүниежүзілік тәжірибе дәлелдеді:
- шаруашылық субъектілердің дербестігі мен тәуелсіздігі;
- меншік қатынастарының әртүрлі ... ... ... ... бір ... мен бос ... болуы;
- нарық инфроқұрылымын жасау;
- тауар өндірушілердің сан алуан түрлерінің болуы; (бәсекелестік)
- контрагенттер өздерінің өнімдеріне баға ... ... мәні оның ... қызметінен көрінеді:
- ұдайы өндіріс процесін үнемі қамтамаыз ... ... ... ... мен ... жедел өзгеруі және оның сұраным
төлем қабілетіне икемделді;
- бәсеке арқылы ... ... ... ... ... ... ... тауар өндіруші мен тұтынушылар арасын
байланыстыратын буын;
- құрылымдық тұтыну,тұтынысынан (табыстың осы ... ... ... ... ... тұтынушыны экономикалық мәжбүр
ету.
Нарық тауарлар бағасы мен қызмет ақыларының,несие және ... ... ... ... өзгеріп отыруы арқылы
өндіріске қатысушыларға олар сататын немесе сатып алатын тауарлар мен
қызметтерге жұмсалатын ... ... ... мен ... ... ... отырады.
Сонымен бірге нарық бәсеке күресінің жәрдемімен қоғамдық өндірісті
тиімсіз шаруашылық бірліктерінен тазартады,үміт артатындардың дамуына
ыңғайлы ... ... ... терең монополияланған.Нарықтағы
барлық тауардың 50-70%солардың өндірген өнімін құраса,онда ... ... ... рыноктық ортаны қалыпта ұстау
үшін бәсекелестер әлемін жасау қажет.Бұл нарықтық қатынастардың табиғи
болмысы,бұндай ... ... ... өнім ... мен сатуға
байланысты кәсіпкерлікпен белсенді ... ... ... құрылымын әртүрлі белгілеріне қарай өзара ... ... ... болады. [Әубәкіров Я.Т. 308б]
Территориялық белгілеріне қарай нарық:дүниежүзілік,еларалық
бірлестіктер,ұлттық,аймақтық,оқшауланған немесе жергілікті нарықтар ... ... мен ... ... ... мен ... айырбастау жүйесі түрінде көрінетін бүкіләлемдік
шаруашылықтың құрамдас ... Ол ... ... ... қаржы қатынастарының негізінде құрылды. Дүниежүзілік
нарық өндірістік кооперация және интергация, сыртқы сауда, тауар-айырбас
операциялары арқылы ішкі нарықпен ... ... ... нарығы-деп экономикалық айырбастың ерекше
формалары мен шарттары,терең ... ... ... ... ... ... ... айтады.
Ұлттық нарық-бір елдің мемлекеттік шекарасының аумағымен шектелген
жалпы ішкі нарық.Ұлттық нарықта белгілі бір ... ... ... ... ... ... – ақша және ... болуының анықтайтын тауар ақшалы форма түрінде көрінеді.
Аймақтық нарық – ... ... ... ... ... ... ... оқшауланған нарық деп негізінен,халық тұтынатын
тауарлар мен ақылы қызмет нарығына ... ... ... жетілу шамасына қарай үстіндегі және әртүрлі дәрежедегі
бәсекеге шектеу рыногы ... т.б.) деп ... ... баға ... саясатына тым сезімтал және бірегей
немесе дифференцияланған өнімдерді өндіретін аз ғана сатушылардан тұрады.
Монополиялық бәсеке нарығы ... ... ... ... ... вариантын ұсынатын көптеген сатушылар
мен сатып алушылардан тұрады.Осыған байланысты нарықты ... ... ... ... ... деп те бөледі.
НАРЫҚТЫҢ ҚЫЗМЕТТЕРІ.
Нарық мынадай қызметтерді атқарады:
| | |
|- ... ... ... ... ... |- ... аркылы тиімсіз |
|ететін реттеуші; ... ... ... ұсынымның көлемі мен құрылы-мының жедел |сауықтыру (санациялау) |
|өзгеруі және оның сұраным телем ... ... | |
| | |
|- ... ... ... ... |- құрылымдық тұтыну, |
|мен тұтынушылар арасын байланыстыратын ... осы ... ... ... ... ыңғайлы |
| ... ... |
| ... экономикалық |
| ... ету |
| |; |
| | |
|- ... ... ... ... ... ... |
|ақпарат кезі (барометрі, экономиканың ... ... ... ... ... |
| ... және ... |
| ... ... ... ... |
| | |
|- ... мен ... қоғамдық маңызын |- Тауар ендірушіні жоғары |
|анықтау және ... ... ... және ... еңбек |
| ... ... |
| ... ... ету. |
1-кесте [Әубәкіров Я.Г. 307б]
Нарықтың ролі өте-мөте ... ... оның ... ... ... [Нарық қызметінің кеп түрлерінің ішіндегі ерекшесі реттеуші роль
атқаруы болып ... Ол ... ... ... ... әрі ... ... Нарықтың реттеуші ролін әкімшілік басқарудың ауыстыруы
экономикалык жүйенің түрінің өзгеруіне алып келіп, тапшылықтың тууына,
адамның экономикалык ... ... күші ... ... алып барады.
Қолданылып жүрген заңдылықтарға сәйкес нарықты көлеңкелі (астыртын) және
ресми ... ... деп те ... ... ... ... байланысты
теңдестірілген (балансыланған) және теңдестірілмеген (балансыланбаған)
нарық деп бөлу ... мен ... ... толық сәйкестік
орныққан нарықты теңдестірілген нарық деп атайды.
Тауар ... ... ... – салалық және сала ішіндегі
нарық болып бөлінуі мүмкін.Өткізу объектісі халық ... ... ... ... ... ... ... салалық нарық
дейді.Қоғамдық өндірістің бір ... өз ... өнім ... ... ішіндегі деп айтады.
Нарықты көлемді тауар топтары,бөлек тауарлар ... деп ... ... ... ... ... нарығы
жатады.Нарықтық экономикалық негізгі шаруашылық субъектілеріне үй
шаруашылығын,фирма мен ... ... ... ресурс
нарығында,қаржы мен тұтыну нарығында өзара әрекет ... пен ... ... ... ... (жер мен ... және ... пен кәсіпшілдік) ресурстарды өткізе отырып,оларды фирмаларға нарық
ресурстары арқылы ұсынады.Соңғылары тауар өндірісін ... ... ... ... мен ұсыныстың өзара әрекеті әрбір ресурс
түріне нарықтық бағаны белгілейді.Үй шаруашылығы тұтыну нарығында тауарға
сұраным ... ... ... ... ... ... өнім ... жасауға жұмсайды.Ал фирмалар өз өнімін өткізе отырып,ақшалай табыс
алады.Үй шаруашылығы тапқан ... ... өнім ... ... ... ... (қор) және ресурстар мен салық ... ... ... ... және ... ... тауарды ұсынады,сату ... ... да ... ... ... ... ... жүзеге асырады,т.б.
Табыс пен шығындардың айналуы үкіметке әсер етеді және ол елді
мемлекеттің ... ... ... ... әр ... отырады.Үкімет фирмалардан салық ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету саясатын жүргізді және ... ... ... мен ... әсер етіп,табыстарды
үлестіреді. Салықтан түскен қаржыны шоғырландырып,жалақыны, трансферттік
төлемдерді (зейнетақы,жұмыссыздарға жәрдем ақы) ... ... ... үшін ... ... ... ... пен
шығындардың ... ... ... ... ... ... ... жұмыстылығы мен табысы көрсетілді.
Адамдардың әрекет ету ортасына (өндірістік, әлеуметтік, ... және ... алу – сату ... ... ... ішкі ұлттық нарықты
шартты түрде бірнеше түрлерге бөлуге болады.Олар біртұтас болып табылатын
ұлттық нарықтың жеке ... ... ... ... өзара тәуелділікте болады.Мәселен өндірістік және өндірістік емес
(әлеуметтік) салалар - ... ... және ... ... ... ... саралап көрсететін терең
құрылым жасау факторы – нарық қатынастары объектілерінің экономикалық
бағдары ... ... ... ... олар ... құрал-
жабдықтары,тұтыну және ... ... ... нарықтары болып бөлінеді.
Нарықтық экономиканың қажетті ... бірі ... Ол ... (ұйымдар,фирма,мекемелер) жиынтығынан
тұрады,оның мәні – нарықтың дамуы мен ... ... үшін ... ... және ... көрсетеді.Нарықтың инфрақұрылымының элементіне
– тауарлық,қор биржасы,еңбек биржасы,делдалдық және маркетингтік
қызметтер,ақпараттық ... ... ... жәрмеңкелер, т.б. жатады.
Дамыған нарықтық инфрақұрылым кәсіпкерліктің пайдалы бағыттары мен
нысандарын іздеуді жеңілдетеді.
Нарықтың инфрақұрылым проблемасының өндіріс пен ... ... және осы ... ... ... ... прцесінің
дамуының объективті заңдылықтары мен ... ... ... ... ... пайдалануды анықтау үшін өзекті маңызы бар.
Қазақстанның «Дағдарысқа қарсы шұғыл және әлеуметтік экономикалық
реформаларды ... ... ... ... мен ... және ... ... мен
қорлары,аудиторлық фирмалар,консультация орталықтары мен фирмалар,сауда-
өнеркәсіп палаталары,көлік-экспедиция,заң консалтинг орталықтары мен
фирмалары сияқты қызмет салаларын ұлғайтуға ... ... ... ... тиімділігі көбінесе экономикалық
коньюнктураға байланысты,яғни нарықтық белгілі ... ... ... мына ... жүйесі мәлімдейді:
- өндіріс пен ... ... ... қағаздар курсының қозғалысы;
- пайда,еңбек ақы,өндіріс шығындары дәрежесінің өзгеруі;
- еңбектегі және жұмыссыздар саны арасындағы қарым-қатынас.
3. Қазақстан Республикасындағы нарықтың қалыптасу және даму
стратегиясы.
Стратегияның ... ... бірі – ... ... мен даму ... ... табылады.Дүниенің бірқатар елдерінің
жедел экономикалық өсу стратегиясы ... ... ... ... ... ... ... ұдайы өз арнасымен «өз заңдылық шартымен» ілгерілеп
отыруы тиіс,өйткені оның ... тән ... мен ... сәйкес келетін
нақты міндеттері бар.
Бірінші кезең( 2001-2002 жылдарды қамтиды және ... екі ... ... ... тиіс;олар меншікті
мемлекет иелігінде белсенді түрде алу,оны жекешелендіру және ... ... ... ... бұл ... ... белгілі
бір формада мемлекеттік меншіктің барлық объектілерінде,стратегиялық
маңызы бар және ... ... ... ... ... салаларда іс
жүзінде жүргізілуге ... ... ... ... ... ... өнімді тез алуды қамтамасыз
ететін дүниежүзілік деңгейдегі жаңалықтарды анықтау және ... ... ... ... ғылыми-техникалық
потенциялдарына егжей-тегжей тексеру жүзеге асуы қажет.
Екінші ... ... ... ... ... жою ... оның ... мазмұны көлік жүйесі мен
телекоммуникацияны жедел дамыту,сондай-ақ дамыған тауар және ... ... ... ... ... құру болмақ .
Екінші кезең ішінде экономиканың қарқынды дамуының қозғаушы күшері мен
ынталандырмалы:
- толыққанды механизмдер;
- ... ... ... ... еркіндігі;
- табиғатты ұтымды пайдалану;
- шапшаңдығы үдей түскен жоғары технологияларды игеру процессі мен
дүниежүзі экономика шектерді жеңіп ... ... және ... ... ... ... кадр ... тиіс.
1991 жылы КСРО құлады, соның нәтижесінде Қазақстан басқа да КСРО
құрамындағы ... ... ... ... мемлекет болып
жарияланды. Әкімшіл-әміршіл жүйе, жоспарлы экономика өмірден кетті. Бұл
жүйе өмір сүрген 70 жылдың ... ... ... ... ... бастады. КСРО экономика саласында индустриялы елдерден барлық
көрсеткіштер бойынша ... ... ... ... тиімділігі, өнімнің сапасы, т.б. Осы көрсетілген және басқа да
кемшіліктер КСРО-ның ... ... Оның ... 15 ... ... жариялады, оның бірі-Қазақстан. Қазақстан мынадай
ерекшеліктер мен ... ... тура ... ... ... басталғанда мемлекет меншігінде негізгі
қорлардың 80 %-ы болды,жекешелендіру барысында мемлекеттік ... 30-40 %-ке ... ... ... ... ... жатқанда жүргізілді;
- инфляциялық процестердің күшеюі жұмыс ... ... ... ... ... алуға,халықтың
жеткілікті қаражаты болмады;
- республикалық халық шаруашылық кешенді ірі ... ... ... ... шикізат өндіру бағыты басым болды;
- кәсіпорындардың аймақ бойынша,қалалар мен ауылдар арасында біркелкі
бөлінбеуі.
ҚР нарықтық экономикаға өтудің, оны ... өз ... ... ... Бірде-бір мемлекет нарықтық экономиканы бірден
тәжірибеге елде ... ... оның ... ... ... ... қол ... үшін өз бетінше ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылды.
Бірінші кезең. (2001 жылдың аяғына дейін) республиканың атқарушы
өкілетті ... ... ... ... мемлекеттік тәртіп пен
реттілікті нығайту, ұлтаралық қатынастарды жақсартуда және т.б. ... ... (2002 жыл) ... ... ... ... инфрақұрылым мен экономиканы нарықтық ... ... ... (2003 жыл)- республикалық әлеуметтік-экономикалық
жағдайын тұрақтандыру нарықтық саланы жеделдете қалыптастыру, ... ... ... ... да, ... де, ұзаққа созылатын
процесс. Сондықтан республика ... ... ... ... кірісу қажет болды.
2001жылы, желтоқсанда «Қазақ КСР-нің экономикасын тұрақтандыру және
нарыққа көшу» ... ... Бұл ... ... ... ... ... нарыққа сәйкес ... ... ... ... ... қалыптастыру, шаруашылық әрекеттерді белсендіру қаралған.
«Дағдарыстарға қарсы және ... ... ... ... ... ... ... туралы» екінші
бағдарламада 2001-2002 жылдардағы алғашқы кезеңге ... ... ... меншігінен алып, меншікті жекешелендіруді белсене жүргізу;
- тұтыну нарығын тауарлармен ... ... әлем ... ... ... ... ... ұлт мүддесінің тәуелсіздігіне деген
экономикалық саясатты белсене жүргізуге, инфляцияны ... ... ... ... ... ... оны өркендете беруге
жағдай жасау, ... ... ... ... кеселінің салдарын
жеңілдету мәселелері топтастырылған.
1996-2005ж.ж. барысындағы кезеңде ... ... ... ... қана өндіруге бағыт ұстауын жойып, нарықтық
толық мезанизмін құру, транспорт тараптарын ... ... ... ... ... ... ... монополизацияға соқтырмай, дұрыс бәсеке атаулына
кезеңінен қолдау арқылы барлық ... ... шын ... ... ҚР ... ... алатын орнын нығайту, бюджет ... ... ... ... ... ... озық елдер қатарына
қосылған жағдай жасау.
1992 жылы Қазақстан экономикасы үшін ... ... ... сипатты болды. Бұл тенденция, әсіресе, өнеркәсіптің ... ... ... және ... нарығы саласында ерекше
көрінді. Мұның себептерінің бірі көптеген ... ... ... ... ... ... макроэкономикалық процеске
қатысуы осы процестің бөлінбейтін элементіне ... ... ... барлық экономика көлемінде жүргізіледі және де белсенді ... ... ... ... ... қарамастан,бүгі
өркениетті елдердң экономикасы өзінің нарықтық негізін ... ... ... қатынасы нарықтың қоғамда маңызды мәселелердің
бірі,себебі бұл ... ... ... ... ... кезеңде экономика үшін мемлекеттік кеңістік,мемлекеттік
шекара және ... ... ... ... ... өкімет,мемлекеттік тәртіп және мемлекеттік ынталық
соншалықты әбден керек.Өтпелі кезең ... ... ... ... ... кезде мемлекеттің экономикалық сфераларға
тікелей араласуы кеміп,бірте-бірте жанама ... ... әр ... жоспар белгілеп ... ... мен ... ... өкілдерін кеңетіп,олрға дербестік
берген,мемлекет өзіне тән іс-дамудың стратегиясын анықтаумен шұғылдануға
мол мүмкіндік алатыны тәжрибеден ... ... ... ... ... дәрежесі төмен болды.
Республикада адам басына шаққанда кіріс ... ... ... ... ... 180-і ... ... күнелтті, 70 аудан экономиканың
даму жағынан өте артта қалды, ал 30 аудан ... ... ... ... жатқан байлық көздері алынып ал мұнда ... ... ... ғана ... экологиялық жүдеулік жер-
жерде қоюлана түсті.Ұзақ жылдар бойы тауар-ақша ... ... ... тауардың жеткіліктігіне қарамастан тапшылыққа,
тауар-ақша тепе-теңдігі бұзылуына, ... ... ... ... ... алынды.ҚР нарықтық экономикаға енген кезіндегі
алғашқы басталған ұзақ та күрделі ісі ... ... ... ... ... ... ұлттық бағдарламасы мынандай
бағыттарға жүргізілді:
- ірі және ... ... ... дара ... ... орташа кәсіпорындарды жаппай жекешелендіру;
- шағын кәсіпорындарды міндетті түрде жекешелендіру. 1993 жылы
аяқталған бірінші ... ... және ... ... ... жекешелендірілді. Осы жылдары 9 мыңдай ... ... 21% жеке ... ... 57% акционерлік
қоғамдарға айналдырылды.
1995 жылдары ҚР екі сатылы банк жүйесі құрылды. 1996 ... ... 170 ... банк ... ... ҚР Ұлттық банкісі
Республика валюта ... ... ... ... шетел
банкілері Қазақстанда өздерінің өкілдіктерін ашты. Олардың саны 1996 ... ... АҚШ, ... Франция, Германия, Жапония т.б. елдермен
қаржылық-несиелік қатынастар орнады ҚР ... ... мүше ... енді.
ҚР әлеуметтік-экономикалық салаларын дамытуға байланысты шетелдің
инвестициялар тартылып жатыр. Бүгінгі таңда ҚР ... ... бір ... түсті деуге болады әрі тиімді дамып келеді.
Қазақстан ... ... ... ... алу мен жекешелендірудің төмендегідей түрлері қолданылады: а)
мемлекеттік кәсіпорын мүлігін жалға беру; ә) жалға ... ... ... ... алу; б) ... ... ... беру; в) мемлекеттік кәсіпорын акционерлік қоғам немесе
серіктестік ретінде ... г) ... ... ... ... ... ... алуы; д) мүліктері мемлекеттік меншікке жатпайтын
мемлекеттік кәсіпорын мүлігін заңды тұлғаға және ... ... ... ... ... ... агроөнеркәсіп кешенінде былай
жүзеге асады:совхоз бен басқа да ... ... ... ... ... кәсіпорын мен олардың
ассоциациялары,т.б.мемлекеттік емес ... ... ... ... ... ... қарсы шұғыл және әлеуметтік
экономикалық реформаларды ... ... ... ... мен ... және ... мен қорлары,аудиторлық фирмалар,консультация орталықтары мен
фирмалар,сауда-өнеркәсіп палаталары,көлік-экспедиция,заң ... мен ... ... ... салаларын ұлғайтуға ерекше көңіл
бөлінген
Қорытынды
Қорыта айтқанда, қазіргі нарық күрделі ... ... ол ... және ... әртүрлі функционалды жүйелер тобынан тұрып,
өндіруші мен ... ... ... ... ... қызметінің әрбір аясы ұлтық нарықтың жекелеген элементін
қалыптастырып, ... ... ... тұтастықты байқатады. Олар өзара
бір бірімен тәуелді.
Қазақстан Республикасының нарық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... – тауарларды сату-
сатып алу формасындағы өнім өндірушілер мен ... ... екі ... ... ... іске ... ... құралдардың, әдістердің, жабдықтардың, ұйымдық-
құқықтық нормалардың,құрылымның және тағы ... ... ... қамтамасыз ететін барша жиынтықты айтамыз.
Біздің ойлауымызша осы Қазақстан Республикасында нарықтың жүйесін
жүзеге асыру керек.Жалпы алғанда ... ... ... алу мақсатында
ақшалай қаражаттарды бағалы қағаздарға жұмсау керектігін ескере ... ... үшін ... ұлтгық нарығын құру басты нәрсе және
оны реттеудің өзіндік және ... ... бір ... ... ... әлеуметтік-бағытталған нарықтық экономикаға
көшуді тезірек жүзеге асыру. Ондай экономика барлық азаматтарға
кәсіпкерлік пен қабілетін еркін жүзеге асыруды қамтамасыз ... ... мен ... қорғауы керек.
Нарықтық қатынастарға сай экономиканың тиімді дамуын ... ... ... ... принциптерінен,несиелеу әдістері мен
тәсілдерінен және ... ... ... ... экономикалық
механизмдерінің құрамдас бөліктерін қарастырып кеттік.
Нарықтық экономика ұтымды жұмыс істейді,егерде мына жағдайлар айқын
болжанып және ... ... ... ... ... керек,қандай қызмет атқару керек.
2. Не өндіру керек,яғни қоғамның материалдық ... ... ... ... мен атқаратын қызметті анықтау.
3. Қоғамға қажет тауарлар қалай ... ... ... ... ... өнім ... ... кім алу керек,яғни өндірілген
өнім нақты тұтынушылар арасында қалайша бөлінбек.
5. Өзгерістер бола қалса қатысушылырдың соған бейімделе ... ... ... ... ... нарық жағдайы және
алдына қойылған ... ... ... ... беріп,толық ашып
кеттік.Осы курстық жұмысты осындай мәліметтермен толық ашып ... ... ... ... ... ... // ... 1 қыркүйек, - 2б
2. Жетісу // -2009 ж. 25 қазан. -3б
3. Атамекен // -2009ж. 25 ... ... ... Я.Ғ., ... Б.О. ... ... -Алматы, 2001
ж. -304б
5. Сейтқасимова Ғ.С. «Ақша,несие,банктер»- Алматы ,2001 ж. ... ... Б.А. ... ... ... Алматы, 2002 ж. -221б
7. Крымова В. «Экономикалық теория»- Алматы ,2003 ж. -23б
8. Осипова Б. «Экономикалық теория»-Алматы,2002ж. -326б
9.Елеуісов М.Қ. ... И.К. ... ... ... ... Ж Х. ... теория»-Астана,2006ж. -46б
11.Шеденов Ө.Қ. Сағындықов Е.Н. «Жалпы экономикалық теория»-Ақтөбе,2004ж.
-291б

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нарықты сегменттеудің ұғымы, критерийлері мен белгілері32 бет
Билікті бөлу қағидасын жүзеге асыру12 бет
Жоғары дәрежелі нерв қызметі туралы жалпы түсінік8 бет
Жүктелген параболалық теңдеуді коэффициент арқылы басқару28 бет
Эпидемиялық процестің құрамы10 бет
Қателіктердің жіктелуі6 бет
Өнім сапасын қамтамасыз ететін жүйелердің халықаралық стандарттары32 бет
Ауылшаруашылық тауарлар нарығының инфрақұрылымы4 бет
Дамыған елдердегі нарықтың түрлері және инфрақұрылымы35 бет
Көрінбейтін қолдын рыноктағы рөлі25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь