Тіл саясаты

Ел тәуелсіздігін тіл тәуелсіздігімен астастыра қарап, туған тілдің тұғырын биіктету қамы қолға алынғалы да біраз уақыт болып қалды. «Қазақстан Республикасындағы тіл саясатының тұжырымдамасы», «Қазақстан Республикасындағы Тіл туралы Заң» сияқты стратегиялық маңызы бар құжаттардың дүниеге келуі осы бағытта жасалған оң қадамдар.
Дүние жүзі тарихына үңілсек, көптеген халықтар Академияларындағы ғылым атаулы тілді зерттеуден бастаған.
Тілдің тіл саясатының биік ұғымы, барлық мәні оның қолдануында. Тіл мәдениетінің деңгейі, оның зерттелуі әрі қоғамдық қызметі арқылы көрінеді. Жеке «Тіл» ұғымының да ауқымы кең ол көбінесе қоғамдық ғылымдарда (тарих, социология, этика, педагогика т.б.) жиі қолданылады. Жалпы «Тіл» ұғымына берілген нақты анықтама жоқ. Әр зерттеуші оны өз түсінігінше жеткізеді, Ғалымдар «Тіл» ұғымына 200 астам анықтама берген.
Тіл - қоғам өмірінің объективті құбылысы, ол бүкіл халық үшін бірдей және адамдар білген құбылыстардың алуан түрін түгел қамтиды.
Яғни, тіл - әлеуметтік құбылыс. Марксизм классиктері- тіл мен ой тығыз байланысты, -дейді.
«Тіл басқа адамдармен қатынас жасау мұқтаждығынан және қажеттілігінен келіп туады».
«Тіл - адам қатынасының аса маңызды құралы»,- дейді В.И.Ленин. Қазақ кеңес энциклопедиясында: «Тіл - адам қоғамының ең негізгі қатынас құралы», - деп тұжырымдалады.
«Язык - система звуковых, словарных и грамматических средств, объектизирующая работу мышления, обмена мыслями взаимного понимания людей в обществе», - деп көрсетеді орыс тілінің түсіндірме сөздігінде.
«Тіл - қоғамдық құбылыс» деген тезисті ұсынбағанмен, тілдің қоғам өмірімен байланыстылығы, қоғамдағы орны, ролі деген мәселелермен ХІХ В.Гумбольдт еңбектері кейініректе туған лннгвистикалық мектептердің тілдің әлеуметтік сипатына ерекше мән берулеріне түрткі болды. Бұл мәселеге Н.Я.Марр да ерекше мән берді.
Жалпы тілді халықтың жан дүниесімен, ой-санасымен, тарихы мен мәдениетімен тығыз байланыста қарау В.Фон Гумбольдт, И.Гердер, Г.Пауль, В.Вундт, Г.Штейнталь, Э.Сепир, Б.Уорф, А.Потебня т.б. ғалымдардың есімдерімен байланыстырылады.
Қазақ зиялылары: А.Байтұрсынов, М.Жұмабаев, М.Балақаев, К.Аханов, Т.Қордабаев, Ы.Маманов, Н.Уәлиев, Р.Сыздықова, А.Жапбаров, Ә.Болғанбаев, С.Исаев, А.Ысқақов, Р.Әміров, Қ.Жұбанов т.б. ғалымдардың
        
        Ел тәуелсіздігін тіл тәуелсіздігімен астастыра қарап,  туған тілдің тұғырын
биіктету қамы қолға алынғалы да біраз уақыт болып ... ... тіл ... тұжырымдамасы», «Қазақстан
Республикасындағы Тіл туралы Заң» сияқты стратегиялық маңызы бар
құжаттардың дүниеге келуі осы ... ... оң ... жүзі ... ... көптеген халықтар Академияларындағы ғылым
атаулы тілді ... ... тіл ... биік ... барлық мәні оның қолдануында. Тіл
мәдениетінің ... оның ... әрі ... ... ... ... «Тіл» ұғымының да ауқымы кең ол көбінесе қоғамдық ғылымдарда ... ... ... т.б.) жиі ... Жалпы «Тіл» ұғымына
берілген нақты анықтама жоқ. Әр зерттеуші оны өз ... ... ... ... 200 астам анықтама берген.
Тіл - қоғам өмірінің объективті құбылысы, ол бүкіл халық үшін бірдей
және адамдар ... ... ... түрін түгел қамтиды.
Яғни, тіл - әлеуметтік құбылыс. Марксизм классиктері- тіл мен ой ... ... ... ... ... жасау мұқтаждығынан және қажеттілігінен
келіп туады».
«Тіл - адам ... аса ... ... ... ... ... ... «Тіл - адам қоғамының ең негізгі қатынас құралы»,
- деп тұжырымдалады.
«Язык - система звуковых, ... и ... ... ... ... обмена мыслями взаимного понимания людей в
обществе», - деп көрсетеді орыс тілінің түсіндірме сөздігінде.
«Тіл - қоғамдық құбылыс» ... ... ... тілдің қоғам
өмірімен байланыстылығы, қоғамдағы орны, ролі деген ... ... ... ... туған лннгвистикалық мектептердің
тілдің әлеуметтік сипатына ерекше мән ... ... ... Бұл ... да ... мән ... тілді халықтың жан дүниесімен, ой-санасымен, ... ... ... байланыста қарау В.Фон Гумбольдт, И.Гердер, Г.Пауль,
В.Вундт, Г.Штейнталь, Э.Сепир, Б.Уорф, ... т.б. ... ... ... ... М.Жұмабаев, М.Балақаев, К.Аханов,
Т.Қордабаев, Ы.Маманов, Н.Уәлиев, Р.Сыздықова, А.Жапбаров, ... ... ... ... т.б. ... еңбектерінде «тіл»
ұғымының сан қырлы жағына тоқталады. Тіл табиғатының қыр-сырына терең ... ...... ... ... ... Қ.Жұбанов зерттеулерімен
өз жалғасын тапқан.
Ал, «Мәдениет» деген түсінікке тоқталатын болсақ, мәдениет - ... ... ... ... ... ақыл-ойының қазіргі жеткен ең
соңғы биігіне ... ... ұғым ... - деп ... атап ... (от ... - ... воспитание, образование,
развитие, почитание, исторически определенный уровень развития общества и
человека, выраженный в типах и ... ... и ... и деятельности
людей, а таюке создаваемых ими материальных и ... ... - ... ... ... ... - адамдардың өмірі мен іс-әрекетін ұйымдастыру ... ... ... және ... байлықты жасауынан көрінетін адам
мен қоғамның белгілі тарихи даму дәрежесі, - деп тұжырымдалған қазақ ... ... ... ... сөздігінде: «Адам баласының қоғам өндіріс
саласындағы табыстары мен ақыл-ой ... ... ... ... атаған.
Мәдениет, оқу-ағарту, ғылым, өнер т.б. рухани өмір ... - ... ... М.Балақаев өзінің «Қазақ тілінің мәдениеті»
атты еңбегінде.
Мәдениет туралы түсінікке де әр ғалым әр түрлі ... ... ... мәдениеттің өзі екіге бөлінеді екен. Материалдық және рухани
мәдениет. Соның ішінде тіл мәдениеті рухани ... ... ... ... мәдениеті сөз болмақ.
М.Балақаевтың жоғарыдағы мәдениет туралы айтқан анықтамасын ары қарай
тіл мәдениетімен ... ол өз ойын ... ... «Тіл ... - ... тәсілдердің ширау, жетілу дәрежесі. Сонымен қатар, ол
тіл жұмсаудағы ізеттілік, сауаттылық қана ... ... ... орфографиялық, орфоэпиялық, морфологиялық, синтаксистік,
стильдік құбылыстарды ... ... ... ... ... ... - сөйлеудегі, жазудағы сыпайылық, ізеттілік
қана емес, сонымеы қатар айқын ойлылық, сөзді дәл ... ... ... ... - деп ... ... Н.Уәлиев өзінің «Сөз мөдениеті»
атты еңбегінде.
Жалпы анықтамаларды қарастыра келе, тіл мәдениеті ... ... ... ... білу мен жаза білу және ... дәл айта ... ... әсерлі етіп қолдана алу шеберлігі, - деген пікірге тоқталдық.
Халыктың ұшан-теңіз сөз ... ... ең ... ең ... ... ... ... оларды айтылмақ ой мен ... ... сай етіп ... алу ... пен ... ... ... мәдениеті» негізінен «Сөз мәдениеті», «Сөзді орынды қолдану» деген
ұғымды білдіреді. Өйткені, тіл мәдениетінің негізгі зерттейтін ... ... ... дұрыс айтылуы, дұрыс жазылуы, дұрыс қолданылуы, сол арқылы
ойдың айқын, әсерлі жетуі, екі ... ... ... ... тіл ... ... ... екі салаға: ауызша сөйлеу мәдениеті, ... ... деп ... ... сөйлеу мәдениетіне байланысты өтілетін практикалық сабақтарда
ауызша сөйлеу тілінің ерекшеліктеріне көп ... ... ... ... ... талдап, сырын ашып көрсетудің пайдасы зор.
Тіл байлығы - сөз байлығы. Ал сөз байлығы әр ... ... ... ... ... ... ... байлық – ой
байлығы, сол сөздерді қиюластырып, әсем де ... ой ... ... Себебі сөзді көп біліп, бірақ оны орынды, ойлы, ... ... одан не ... Ал ... көп мағына сыйғызып, әр сөздің парын, мән-
мазмұнын, стильдік ... дөп ... беру ... ... ... сипатымен ұштасып жатады. Ал ой байлығына жету үшін ... ... мен ... ... ... баю, ... жолдарын,
тілде пайда болған жаңа құбылыстардың өміршеңдігін, бір сөзбен айтқанда,
тілдің ішкі, ... ... ... ... оған ... ... қадағалап отыру керек.
Сөз қолдану мәдениетін арттыратын негізгі шаралардың бірі - ... Тіл ... ... ойымыздың, сөзіміздің бөтен, ... ... ... ... ... ... тілден сөз алмай,
таза ана тілі материалының негізінде ғана өмір ... ... тіл ... ... ... сондай-ақ, әдеби нормадан ешбір ... ... ... ... ... «таза әдеби» тілде де жаза
беруге болмайды. Өйткені, ... ... ... ... ... ... ... көрсету, олардың дүниетанымын, эстетикалық
талғамын арттыру мақсатын ... адам ... ... білімінің, мәдениеті мен рухани
дүниесінің қаншалықты екені оның жазған ... ... ... ... «Кісіге қарап сөз алма, сөзіне қарап кісіні ал», - деп ұлы Абай
тегін айтпаған. Ана ... мол ... ... ... ... ... ... бас иген адам өзіне де, өзгеге де ... қоя ... ... ... ... ... жол бермейді. Сөз мәдениеті мен ... ... ... ... ... ... ... болса, ана тіліне
деген сүйіспеншілігі арта ... ... ... ... теориялық және практикалық пікірлерді
дамытушылардың бірі - ... Ол ... ... ... ... байлансытыра отырып, баланы қысқа әңгімелер түріндегі жаттығу
жұмыстарына бейімдеу ... дей ... ... для ... ... ... от менее важного и неважного вникать в те основы слов и выражений
которыми изображаются основные мысли ... как ... к ... ... та или другая мысль выражается так, и с ... ... ... ... ... ... ум ... форму»,- деп балалардың
жұмыстарында, сондай-ақ ауызекі сөйлеу тілінде синонимдерді барынша ... ... ... ... оқушылардың тілін ұстарту міндетін жүзеге асырудың амал-
тәсілдерін көрсетеді. Тіл мәдениетіне тән нормалар ... ... ... әдеби тілмен сөйлеуге, диалект сөздер мен дөрекі ... ... ... ... ... түсінікті болуын қадағалайды.
Сонымен қатар, олардың мәнерлеп оқуын, ... өз ... ... ... жүйелі жазу дағдыларын қальштастыруға тиіс.
Интрактивті әдістерге: миға шабуыл, дебат, пікірталас, диалог ... ... ... ... ... Диалогтік сөйлеуде оқушылар өз
ойын тез жинақтап, екінші бір адамдармен ... ... ой ... арттыруға үйретіледі. ... ... ... ... Сол ... ... білімі, ой-өрісі оның жауабынан ғана
емес, қай ... ... ... қоя ... де ... ... ... белгілі бір нәрсеге, мәселе жөнінде сұрақ
қоя алуы – ойлаудың ... ... ... қоя білу - сол ... ... ... - ... ең жоғарғы қасиеті.
Диалогтік сөйлеудің тағы бір артықшылығы - оған бүкіл топ ... ... бала ... әр ... ... ... тырысады,
қандай мәселе төңірегінде болмасын, бұл жарыс (ой, сөз ... десе ... оның ... ... ... Оқушылардың бірі басым түсуі,
екіншісі жеңілуі де мүмкін. Жеңілген оқушы қатесін түсініп, оны толықтыруға
үйренеді, әрі ... ... ... дағдыланады. Қазақ тілінің негізгі
өзекті мәселелерінің бірі - оқушының өзіндік көзқарасына негізделген сөйлеу
тілін дамыту ... ... тіл ... ... бір ... - ... бір ... төңірегіндегі өзара сынға арналған пікір алысуды
ұйымдастыру.
Тіл ... ... тағы бір ... - ... Қазіргі уакытта
мектепте, жоғарғы оқу орындарында бұл әдісті жиі қолданылады.
Қорыта айтқанда, тілді талғампаздықпен жұмсау, дұрыс қолдану ... ... ... әдеби тіл нормаларына сай заңдылықтарды
меңгертуге келіп сиятыны белгілі. Осы міндеттің ... ... ... ... тиімді әдіс-тәсілдерді күнделікті сабақ барысында жүйелі түрде
қолдану. Басты нысана етіп, тілдің дұрыс, әсем ... ... ... ... ... үшін оқушының сөйлеу, жазба ... ... ... ...

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тіл саясатының республикадағы ұлтаралық қарым-қатынастарға ықпалы51 бет
Қазақстандағы тіл саясатының мәселелері43 бет
"Ақша-несие саясаты"7 бет
«ВКТ Строитель» ЖШС-ндегі жүргізіліп отырған кадрлық саясатының ерекшеліктерін зерттеу және оны жетілдіру бойынша іс-шаралар жүйесінің әзірлемесін ұсыну62 бет
Англияның әлемдiк экономикалық дағдарыс кезiндегi сыртқы саясаты24 бет
АҚШ-тың ішкі жағдайы және “жаңа бағыт”36 бет
Ақша несие саясаты мақсаттары мен құралдары23 бет
Ақша саясаты31 бет
Ақша – несие саясаты22 бет
Ақша-несие саясаты жайлы11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь