Қазақстан метрологиясының дамуы

Кіріспе4
1. Метрология дамуының келешектегі жолы5
2. Қазақстан Республикасының мемлекеттік метрологиялық қызметі8
2.1 Мемлекеттік метрологиялық қызметті ұйымдастыру негізі 8
2.2 Мемлекеттік метрологиялық қадағалау15
3. Метрологиялық қызметтің заңдық негіздері22
Қорытынды24
Қолданылған әдебиеттер
Метрология - бұл өлшеулермен байланысты мәселелер шеңберін қамтитын ғылым. Сөзбе-сөз талқылағанда «метрология» - өлшемдер туралы ілім.
Қоршаған ортада адамның өмірі үнемі ондағы жүріп жататын процестер мен құбылыстарды өлшеумен байланысты болады.
Қазақстан Республикасындағы экономиканың тұрақсыздығы, саяси факторлар мен экономикалық рыноктың қалыптасу жолындағы мемлекет қозғалуының қиын процессі, стандартизация, сертификация және метрология саласының жұмысына әсер етті. Халықаралық экономикалық қатынастар мен әлемдік шаруашылықтың тең құқықты қатысушы болуы үшін, әлемдік тенденциялар мен жетістіктерді есепке ала отырып, мемлекеттік экономиканы жетілдіру керек.
Стандартизация, сертификация және метрологияның халықтық жүйесінің артта қалуы, ішкі және сыртқы рынокта ғана емес, сондай-ақ қазіргі заманға сай бәсекелестік шартында, отандық өндірістер бастан кешетін қиындықтарды тудырады. Аз уақыт аралығындағы стандартизация, сертификация және метрология саласын жетілдіру бойынша тым жауапкершілікті болады және онымен бірге отандық өнеркәсіп мекемелерінің тәжірибелерінде аса көрінерлік оңтайлы өсуге жетті.
Стандартизация, сертификация және метрология бойынша жаңа концепцияның қабылдануы, Қазақстанның ВТО-ға(Всемирная торговая организация) кіру мүмкіндігін одан әрі жақындатады. Стандартизация, сертификация және метрология бойынша ережелер мен аспектілердің негізін өзгертуі, осы шарттардың негізгі түбегейлі құқықтық өзгерістерді анықтайды.
Қазақстан Республикасының «Тұтынушылардың құқығын қорғау туралы»,
«Стандартизация туралы», «Өнім мен қызметті сертификациялау туралы»,
«Өлшеу бірліктерін қамтамасыз етутуралы» заңдары, экономика саласының әрекеттері үшін маңызды, осы ұйымдастыруға жаңалықтар еңгізу үшін қажетті құқықтық базасын құрады.
Стандартизация және сертификация жұмыстарды жүргізудің негізі — өлшем дәлдігі мен бірлігін қамтамасыз ететін метрология болып табылады.Қазақстан Республикасының «Өлшем бірлігін қамтамасыз ету туралы» заң, құқықтық-экономикалық және ұйымдастыру негіздерін орнатады, метрология саласында мемлекеттік басқару органдар мен жеке және заңды тұлғалардың арасындағы, метрологиялық қызмет саласындағы қатынастарды реттейді және ол азаматтармен Қазақстан Республикасының заңды мүдделерін өлшеулердің дұрыс емес нәтижелерінің салдарынан қорғауға бағытталған.
Курстық жұмыстың мақсаты метрология саласындағы заң шығарушы базаны талдап, өлшем бірлігін қамтамасыз етудің мемлекеттік жүесінің қазіргі күйі мен оның әр түрлі даму жолдарын қарастыру болып табылады.
1. Р.Қ. Ниязбекова, В.Н. Михалченко, Г.Қ. Бектұрғанова, В.А. Донбаева,
К.У. Тоғызбаева, Л.А. Байбосынова «Метрология» - Алматы,2012.
2.Т.М. Мендебаев, Е.С. Асқаров, Ә.Ө.Ермекбаева, И.Ж.Жаханова «Метрология» - Алматы, 2012.
3. А.Ш.Жүнісова, Г.С. Жетесова «Стандарттау» - Қарағанды, 2009.
4. Г.Мутанов, Р. Умырзаг «Основы стандартизаций, метрологий, сертификации» - Астана, 2003.
5.А.А. Дегтяров «Метрология» - Москва, 2006.
6. А.С. Аскаров «Стандартизация, метрология, сертификация» - Алматы, 2005
7.«Метрология саласындағы нормативтік құжаттар нұсқаулығы»-Астана, 2011
8.А.А. Дегтяров, В.А. Летягин, А.И. Погалов, С.В. Угольников «Метрология» - Академиялық жоба, 2006.
9. И.М. Лифиц «Стандартизация, метрология және сертификация» - Учебник,2002.
10. М.Б. Самсаев, И.М. Самсаев, Б.Ж. Жүнісбаев, Х.М. Ильямов, А.Е. Сафарғалиев «Өзара ауыстырымдылық, стандарттау негіздері және метрология» - Алматы, 2008.
11. Т.М.Мендібаев, Е.С. Асқаров, Ә.Ө. Ермекова, «стандарттау, метрология және сапаны бағалау негіздері» - Алматы, 2011.
12. Г.М. Күзембаева, И.И.Ерахтина«Жалпы өлшеу теориясы»-Қарағанды, 2005.
13. И.Ф. Шишкин «Теориялық метрология»- Санкт-Петербург, 2008
        
        Мазмұны:
Қазақстан метрологиясының дамуы
Кіріспе 4
1. ... ... ... жолы 5
2. ... ... ... метрологиялық қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... негіздері ... ... ... ... - бұл ... ... ... шеңберін қамтитын ғылым. Сөзбе-сөз талқылағанда - өлшемдер туралы ілім.
Қоршаған ортада адамның өмірі үнемі ондағы жүріп жататын ... мен ... ... ... болады.
Қазақстан Республикасындағы экономиканың тұрақсыздығы, саяси факторлар мен экономикалық рыноктың ... ... ... ... қиын ... ... ... және метрология саласының жұмысына әсер етті. Халықаралық экономикалық қатынастар мен әлемдік шаруашылықтың тең құқықты қатысушы болуы үшін, әлемдік тенденциялар мен ... ... ала ... мемлекеттік экономиканы жетілдіру керек.
Стандартизация, сертификация және метрологияның халықтық жүйесінің артта қалуы, ішкі және ... ... ғана ... сондай-ақ қазіргі заманға сай бәсекелестік шартында, отандық өндірістер бастан кешетін қиындықтарды тудырады. Аз уақыт аралығындағы стандартизация, сертификация және метрология ... ... ... тым ... ... және ... ... отандық өнеркәсіп мекемелерінің тәжірибелерінде аса көрінерлік оңтайлы ... ... ... және метрология бойынша жаңа концепцияның қабылдануы, Қазақстанның ВТО-ға(Всемирная торговая организация) кіру мүмкіндігін одан әрі жақындатады. Стандартизация, сертификация және ... ... ... мен ... негізін өзгертуі, осы шарттардың негізгі түбегейлі құқықтық өзгерістерді анықтайды.
Қазақстан Республикасының ,
, ,
заңдары, экономика саласының әрекеттері үшін ... осы ... ... ... үшін ... ... базасын құрады.
Стандартизация және сертификация жұмыстарды жүргізудің негізі -- өлшем дәлдігі мен бірлігін қамтамасыз ететін метрология болып табылады. ... ... заң, ... және ... ... ... ... саласында мемлекеттік басқару органдар мен жеке және заңды тұлғалардың арасындағы, метрологиялық қызмет саласындағы қатынастарды ... және ол ... ... ... ... мүдделерін өлшеулердің дұрыс емес нәтижелерінің салдарынан қорғауға бағытталған.
Курстық жұмыстың мақсаты метрология саласындағы заң шығарушы базаны талдап, өлшем бірлігін қамтамасыз ... ... ... ... күйі мен оның әр түрлі даму жолдарын қарастыру болып табылады.
1 Метрология дамуының келешектегі жолы.
Қазіргі таңда ... ... ... ... ... ... реттеу және метрология комитеті Республикалық ... ... ... табылады.
ҚР-ның Индустрия және сауда министрлігі Техникалық реттеу және метрология комитетінің шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекет ... ҚР ... 1996 ... 1 қарашадағы №1342 қаулысымен құрылды және ҚР-ндағы метрология бойынша ... ... ... ... ... мақсаттары азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін, және ҚР-ның экономикасын өлшемнің теріс нәтижелері салдарынан қорғауға бағытталған болып негізделеді. ... ... ... ... кәсіпорын мемлекеттік ... ... ... та ... ... Республикалық мемлекеттік кәсіпорын мемлекеттік эталондар мен эталон құрылғыларын жабдықтау және ... ... ... ... қатысады, өлшем бірлігін қамтамассыз етудің мемлекеттік ... ... ... өлшем құралдарының түрін бекіту мақсатында сынау және халықаралық стандарттарды енгізуге атсалысады, ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі өнеркәсіп салаларының орналасуына байланысты Республикалық мемлекеттік кәсіпорын ... ... ... бөлінген: бас мекеме мемлекеттің астанасы Астана қаласында ... және 5 ... ... ... ... ... Шығыс Қазақстан филиалы (Өскемен қаласы), Батыс Қазақстан (Орал қаласы), Қарағанды филиалы (Қарағанды ... және ... ... ... бар және ... ... болып табылатын біреуі Алматы қаласында да орналасқан.
70 ... ... ... ... ... ... т.б. облыстарда 2 және 3 дәрежелі өте жаңа жабдықтармен жарықтанған зертханалар құрылды. ... ... және ... ... ... зертханасы 1975 жылы Қазақ Республикалық метрология және стандартизация орталығы болып ...
80 және 90 ... қоса ... ... ... ... ҚР-лық басқарудан, 7 Стандартизация және метрология орталықтарынан 13 мемлекеттік қадағалаудың зертханаларынан, сонымен бірге 27 министрліктер және мекемеелерден тұрды. 40 негізгі ... ... ... мен ... ... қызмттерін жетекшілікке алды. ... жылы ... ... ... ... ... өтуімен 19 облыстық стандартизация, сертификация және метрология орталықтары ұйымдастырылып, ҚР-лық Мемстандартының басқаруы басқаруы атқарушы орган болып ҚР ... ... ... ... жылы ҚР-ның егемендік алуымен, Кеңес одағының бұрынғы Республикаларымен ... ... ... ... ... басқаруды орталықтандыруға қатысты Республиканың экономикасына және Мемстандарттың жүйесіне түбегейлі ... ... ... ... ... ... ... қызметі мемлекеттік метрологиялық қызметі мемлекеттік метрологиялық ... ... және жеке ... метрологиялық қызметімен және бірнеше мың адамды штатпен қамтамассыз етеді.
Еліміздің Мемстандарттарының ... ... ... ... ... сақтау, Қазақстан ұлттық эталон ... құру және ... ... нормативтік құжаттарды өңдеу және ... ... ... ... ... ... күрделі мәселелер тұрды. ... ... ... ... ... ... мемлекеттік кәсіпорын болып табылады, ол мемлекеттік жүйенің өлшем бірлігін қамтамассыз етеді. Салалар мен ... ... ... ... ... ... және олардың бөлімшелерінің метрологиялық қызметтерімен немесе осы ... ... ... іске ... ... метрологиялық қызмет 2000 жылы 7 маусымда метрологиялық ... ... ... нормаларын анықтайтын метрологиялық нормативті ... мен ҚР ... ... ... ҚР ... сәйкес жүргізіледі. Республикада халықаралық бірліктердің ... ... ... ... ... 1996 жылы 1 қарашасында № 1342 қабылданған Қаулысымен құрылған он жыл ... ... ... ... ... Республикалық мемлекеттік кәсіпорын
елдегі метрологиялық қызметі үйлестіреді және стандарттау мен метрология ... ... және ... ұйымдардың қызметінде қатысып, Қазақстанның мүддесін қорғайды. ... ... ... Халықаралық заңнамалық метрология ұйымының
толық мүшесі, 1998 жылдан бастап ... ... ... Еуро-Азия ұйымының мүшесі болды, 1992 жылы мемлекетаралық ... ... және ... ... 1992 жылы ... стандартизация қауымдастығын, 2003 жылдан бастап Орта Азиялық метрология, ... ... және сапа ... - ... 2005 жылдың қыркүйегінде шама және салмақ бас конференциясының
6
ассоцияланған ... ... ... ... 6 қыркүйекте Францияның Париж қаласында 50 ... ... ... өлшемдерінің халықаралық конфедерацияның бас кеңесі мәжілісіндегі ... ... ... кәсіпорын 38 ретінде қабылданды. ... ... 2 ... ... Сидней қаласында өткен Азия-Тынықмұхиттық Бас Ассамблеяның метрологиялық ... 23 ... ... Республикалық мемлекеттік кәсіпорын АРМР-дың ассоциацияланған мүшесі ретінде қабылданды.
ҚР 2008 ... 31 ... ... ... толық құқылы
52 мүшесі болып қосылды және ассоциацияланған мүшеліктен ... ... ... ... ... ел болды. ... ... ... ... ... ... және ... жүйесінің жетілдірілуі 2020 жылға дейін созылады.
Жобаның негізгі мақсаттары:
- диалогті алаңшықтың жаралғаны үшін негізгі ойыншының тартуы үшін ара ... ... ... мемлекеттік органның өкілдерінің, бизнестің және азаматтың қоғамының ішіне алады;
- техникалық ... - ... ... жобасының сарабы 2014-2020 жылға Қазақстанда созылады;
- әзірле - тұжырымдаманың өрлеуі.
7
2 ҚР-ның мемлекеттік ... ... ... ... ... ... негізі.
ҚР өлшем бірлігін қамтамассыз ету заңына сәйкес өлшем бірлігін қамтамассыз етудің ... ... ... ... ... ... ҚР-ның метрологиялық қызметі;
2) шама бірліктерінің мемлекеттік эталондары, шама бірліктерінің эталондары және техникалық ... ... ... ... ... ... актілер мен өлшем өлшем бірлігін қамтамассыз ету жөніндегі талаптарды, жұмыстарды ... және ... ... ... нормативтік құжаттар кіреді.
Метрологиялық қызмет - қызметі өлшем бірлігін қамтамассыз ... ... ... ... ... ... ... метрологиялық қызметтен;
2) Уақыт және жиілік мемлекеттік қызметтерінен; заттар мен материалдардың құрамы мен ... ... ... ... мен ... ... стандарттық үлгілерінен; заттар мен материалдардың физикалық тұрақты шамалары мен қасиеттері туралы стандарттық анықтама деректерден, ... ... ... ... ... өзге де ... ... мемлекеттік басқару органдарының, жеке және заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... ету ... сарапшы-аудиторлардан;
5) өлшем бірлігін қамтамассыз ету саласында консалтингтік қызметтер көрсететін заңды тұлғалардан тұрады.
Метрологиялық қызмет өз ... ... ... қамтамассыз ету туралы заңын;
-заң шығарушы және ҚР-ның ... ... ... ... өлшем бірлікті қамтамассыз ету бойынша:
-мемлекетаралық нормативтік құжаттаарын;
-стандарттау, метрология және сертификаттау бойынша уәкілетті органның ... ... ... ... ... уәкілетті органның ұсыныстарының негізінде:
-басқаруды мемлекеттік құрылым және заңды ... ... - ... ... алады.
Метрологиялық қызметтердің негізгі міндеттеріне:
-бірлік және тиісті өлшеу дәлдігін қамтамассыз ету;
-ғылыми ... ... ... ... ... деңгей
8
және өнім сапасының жоғарлатуына, жұмыстар және ... ... ... ... енгізу;
-зерттеулердің метрологиялық қамтамассыз етуі бойынша қызметтің ... ... ... өндірулер, сынаулар, өнімнің пайдалануы және басқа да жұмыстар;
-қолданыстағы заң, ... ... ... дер ... ... және ... жатады.
Метрологиялық қызметтің негізгі қызметтері:
1 Мемлекеттік басқару органдары метрологиялық ... ... ... техникалық саясат жүргізу,біртұтастықты қамтамасыздандыра- тын және қажетті дәлдіктік өлшемдер жұмыстарына ... ... іске ... бақылауды жүргізу;
-метрологиялық қамтамассыз етуді жетілдіру ... ... мен ... және ... ... жоғарылату;
-біртұтастықты қамтамассыз етудің сұрақтары бойынша ... ... және осы ... ... бөлімшелермен өзара байланысын жүзеге асыру;
-мекеменің ... ... ... ... ... ... ... және үйлестіру жұмыстары бойынша өлшемдердің жағдайы, ... мен ... ... қамтамассыз етуінің бағдарламалары, мекемеге қарасты бөлімшелерді ұйымдастыру және орындау ... ... ... бөлімшелерімен дайындалған нормативтік құжаттардың метрологиялық сараптамасы;
-өлшеулер ... ... ... ... жұмыстарын ұйымдастыру;
-өлшеу құралдары үшін сызбанұсқаларды дайындау және оны ... ... ... ... ... аттестациясын өткізуге қатысу;
-сертификаттау сынақтарын өткізу бойынша сынақтық, аналитикалық ... ... ... 50.2.2 ... ... аналитикалық, сынақтық және өлшеу ... ... ... бағалауына қатысу және жұмысты ұйымдастыру;
-метрология саласындағы ... ... ... ... және ... ... жұмыстарды ұйымдастыру түрлері;
-біртұтастық өлшемдерін ... ету ... ... ... оның бөлімшелерінің арасындағы өзара байланысты жүзеге асыру;
9
-уәкілетті ... ... ... бойынша аймақтық бөлімшелерге жәрдемдесу және мемлекеттік метрологиялық қадағалауды ... ... ... ... ... негізіндегі жұмыстарға атсалысу;
-метрологиялық ... ... ету ... ...
жиналыс, семинар, конференция мен көрмелер ұйымдастыру;
-метрологиялық қамтамассыз ету сұрақтары бойынша ... ... және ... ... ... конференциялар мен көрмелер ұйымдастыру кіреді.
2 Метрологиялық ... ... ... ... ... ... ... қызметтеріне:
-метрологиялық қамтамассыз етуді жетілдіру мақсатында ... өнім ... ... мен дайындау алдындағы сатылардың өлшеу жағдайларын талдау ... ... мен ... іске ... ... етуді жетілдіру негізінде болашақта ... ... ... ... ... дайындау;
-өлшенетін өлшемдер мен өлшеу дәлдігі нормаларының ... ... ... пен ... ... сапа көрсеткіштерінің өлшеу дәлдігінің талаптарға және нормаларына сай өлшеу ... ... ... ... жұмыстары мен қызметтері қолданылатын өлшеулерді орындау әдістемелері, өнімділік және технологиялық жабдықтың ... ең ... ... және ... ... материалдары мен сипаттармаларын ... ... ... ... ... ... қатысу, қызметтері мен сапа жүйелері;
-қойылған талаптарға сәйкес технологиялық жабдықты тексеруде, ... ... мен ... ... және жаңа ... дайындауға қатысу;
-метрологиялық қызмет және оның іс-әрекетін сипаттайтын негізгі ... ... ... ... ету саласындағы жұмыстардың экономикалық тиімділігін бағалау;
-өлшеу құралы мен сынақтарға қажетті ... ... ... ... құрамы стандартты үлгілер, заттар және ... ... ... ... және алу ... ... әзірлеу; тағы басқа жабдықтың өлшеу құралдарының алуға мәлімдемелерін құрастыру және зерттеу;
-техникалық ... ... және ... ... мен ... ... қатысу;
-өлшеудің құралдары мен әдістері және уәкілетті органмен ... ... ... ... ... ... бойынша өлшеу құралдарының өңделуіне, техникалық тапсырмаларын анықтауға, жұмыстардың ... ... ... және заңды тұлғалардың, мемлекеттік басқару органдарының дайындау мен ... ... ... ... қамтамассыз ету үшін дайындалатын және ... ... ... ... ... ... мен шамалардың бірлік эталондарын жасауға қатысу;
-өлшеу құралдарының түрін тағайындау мақсатымен өлшеу құралдарының сынаққа ... ... ... ... үшін ... құралының уақытылы таныстырылуын бақылау;
-бастапқы және ... ... ... ... тексерісі мен калибрлеуін ұйымдастыру кезінде анықтау;
-материалдарды дайындау мен ... ... ... ... ... ... ... тексерісі мен калибрлеу бойынша ... ... және ... ... ... ... құралдары жайлы уақытылы түсінікті қамтамассыз ету;
-ішкі бақылау сапасы тексерісі мен ... ... ... ... ұйымдастыру және жүргізу;
-қолданыстағы өлшеу құралдарының жөндеу жұмыстарын ұйымдастыру және ... ... ... ... ... есепке алуға
кіріспе, өлшеу құрылғыларын қолдануға ... ... осы ... ... пен калбрлеу кестелерін келістіру мен мұқият сақтау, тағайындалған міндеттемелерге сәйкес ... ... ... алып ... және ... құжатқа сай міндеттемелерге сәйкес өлшеу құрылғыларының пайдалану ... ... ету ... ... ... ... ... мен материалдардың қасиетіне байланысты дайындау және ... ... ... ... ... дайындау кезіндегі жұмыстар мен өлшеуді жүргізу ... ... ... ... ... ... ... өлшеудің барынша дәлдік нормасын, өлшенетін өлшемдердің тиімді ... ... ... ... ... ету ... байланысты өндірістің дайындығын жүргізу;
-өлшеу үдерістерінің автоматтандыру жұмыстарын жүргізу;
11
-метрологиялық қамтамассыз ету ... ... ... мен сертификациясы жұмыстарн іске асыру;
-өлшеулерді жүргізу әдістемесінің метрологиялық аттестациясы мен ... ... ... мен ... ... ... мен калибрлеу зертханаларының аккредитациясына қатысу;
-сертификаттау сынауларын жүргізу үшін талдау, ... ... ... сынау және талдау зертханаларында өлшеу ... ... ... ... мен оған ... тексеріс сызбанұсқаларын дайындау және оларды ... ... ... ... ... ... ... тексеру мен калибрлеу құрылғыларын қажетті деңгейде ... және ... ... ... ... сұрақтары бар нормативті құжаттарды дайындау мен ... ... ... ... ететін саланың нормативті базасының жетілдіру жұмыстарына ... ... ... ... ... технологиялық құжаттамалардың және техникалық есептердің метрологиялық сараптамаларын ... мен ... ... іске ... қызметпен табылған біртұтастық өлшемдерін қамтамассыз етудің кемшіліктерін жою бақылауын жүзеге ... ... мен осы ... қарасты бөлімшелер арасындағы біртұтастық өлшемдерін қамтамассыз ету ... ... ... байланысты орнату, мемлекеттік бақылау уәкілетті органдарына ... ... ... ... ... бөлімшелердің көмек көрсетуі;
-метрология саласындағы халықаралық қарым-қатынас жұмыстарына қатысу;
-метрология саласындағы ... ... ... арттыру және аттестациялауды ұйымдастыру;
-метрологиялық қамтамассыз етудегі сапа өнімінің ... ... ... анализін жүргізуге қатысу жатады.
3 Метрологилық қызметтің физикалық тұлғаларының негізгі ... ... ... ... ... дайындау сатыларындағы өлшеу жағдайына және өндірістегі барлық өнім түрлерін ... ... ... мен қызметтері;
-сапа жүйелері мен қызметтерін және ... ... ... қатысу;
-тағайындалған міндеттемелерге сәйкес технологиялық қондырғыларды
тексеру үшін жаңа өнім ... және ... ... ... ... және ... ... мемлекеттік басқару органдарының дайындау мен шығаруға деген қызығушылықтарын, метрологиялық қамтамассыз ету үшін ... және ... ... ... ... ... құралдары мен шамалардың бірлік эталондарын жасауға қатысты;
-метрологиялық қызмет пен оның ... ... ... ... ... ... алу;
-метрологиялық қамтамассыз ету саласындағы жұмыстардың экономикалық тиімділігін бағалау;
-өлшеу құрылғыларын сынақ ... ... ... ... ... ... түрлерін белгілеу;
-метрологиялық аттестацияға, тексеріске және калибрлеу үшін ... ... ... ... өлшеу құралдарының жөндеу жұмыстарын ұйымдастыру мен өткізу;
-нормативті және ... ... сай ... сәйкес өлшеу құрылғыларының пайдаланылу жағдайын қамтамассыз ету ... ... ... эталондарын, өлшеу құрылғыларын есепке алуға кіріспе, өлшеу құрылғыларының ... ... ... осы құрылғылардың тексеріс пен каллибрлеу кестелерін келістіру мен ... ... ... ... ... келмейтін құрылғыларды уақытылы алып тастау;
-стандартты үлгілердің ... ... мен ... ... ... ... және ... жүргізу әдісімен дайындау;
-метрологиялық қамтамассыз етудің регламенттеуші сұрақтары бар ... ... ... мен ... ... ... ... ететін саланың нормативті базасының ... ... ... ... көрсеткіштерін бақылау кезіндегі өлшеудің тиімді ... ... ... өлшемдердің пайдалы номенклатурасын тағайындауға қатысу;
-өлшеу үдерістерінің автоматтандыру жұмыстарын жүргізу;
-метрологиялық ... ... ... мен осы мекемеге қарасты ... ... ... ... ... ету сұрақтары бойынша өзара байланыс орнату, мемлекеттік ... ... ... ММБ ... аумақтың бөлімшелердің көмек ... ... ... ... ... ... ескертпелерді жою кіреді.
Мемлекеттік метрологиялық қызмет:
13
1) стандарттау метрология және ... ... ... ... және оның ... ... шама ... мемлекеттік эталондарын жасауды, жетілдіруді, сақтауды және қолдануды, шама бірліктерінің мөлшерлерін беру ... ... ... етеді, өлшем бірлігін қамтамассыз ету жөіндегі нормативтік құжаттарды әзірлеуді, шама ... ... ... ... ... ... мен калибрлеу нәтижелерін салыстыруды, шама бірліктерінің эталондарын және ... ... ... ... ... ... ғылыми-зерттеу жұмыстарын, кадрлардың біліктілігін арттыру мен қайта даярлауды жүргізетін мемлекеттік ғылыми метрологиялық орталықтан ... ... ... ... мемлекеттік қызметтері.
1) Өлшем бірлігін қамтамассыз етудің ... ... ... ... және ... ... уәкілетті органдарды және оның ... ... ... ... ... ... ... басқару органдарының метрологиялық қызметтері қамтиды.
2) Уақыт пен ... ... ... ... және ... ... жүзеге асырады, уақыт пен жиіліктің өлшем ... ... ету ді және ... ... ... ... бағытталған жұмыстарды орындайды.
3) Заттар мен материалдардың құрамы мен ... ... ... ... ... ... және ... үйлестіруді жүзеге асырады, заттар мен материалдардың құрамы мен ... ... ... ... және ... байланысты жұмыстардың орындалуын қамтамассыз етеді.
4) Заттар мен ... ... ... ... мен ... ... ... анықтама деректердің мемлекеттік қызметі аймақаралық және салааралық ... ... ... ... мен ... физикалық тұрақты шамалары мен қасиеттері туралы стандарттық анықтама деректерді әзірлеуге және ... ... ... ... ... етеді.
Сонымен қатар мемлекеттік басқару органдарының, жеке және заңды тұлғалардың метрологиялық ... де ... ... ... ... жеке және ... тұлғалар қажет болған жағдайларда өлшем бірлігін ... ету ... ... орындау, сондай-ақ метрологиялық бақылауды жүзеге асыру үшін метрологиялық қызметтер құрады.
2) ... ... ... жеке және ... ... ... ... жұмысы техникалық реттеу және метрология ... ... ... ... ... ... сәйкес жүзеге асырылады.
14
2.2 Мемлекеттік метрологиялық қадағалау.
Метрологилық бақылау - мемлекеттік басқару ... жеке және ... ... ... ... ... ережелер мен нормалардың сақталуын тексеру мақсатында жүзеге асырылатын ... ... ... - техникалық реттеу және метрология жөніндегі ... ... және оның ... ... ... ... шығарылуын, олардың жай-күйін және ... ... ... әдістемелері қолдануын, метрологиялық ережелер мен нормалардың сақталуын, сату ... ... ... сондай-ақ бума тауарларды ашу, сату және импорттан алу кезінде кез ... ... бума ... ... ... ... қызмет болып табылады.
Мемлекеттік метрологиялық қадағалау нысандарына:
1) шама бірліктерінің эталондары;
2) ... ... ... ... ... жеке және ... тұлғалардың өлшем бірлігін қамтамассыз ету жөніндегі қызметі;
5) ... ... сату және ... ... оралған тауарлардың саны.
6) сауда операцияларын жасау кезінде ... ... ... саны ... метрологиялық қадағалау нысандары
15
Мемлекеттік метрологиялық қадағалаудың нысандарына қойылатын талаптар:
1 ... ... ... бастапқы немесе жұмыс ... ... ... ... ... ... ... жүйесі тізіміне енгізілу керек.
2 ... ... өту ... ... ... ... жүйесі тізіміне енгізілуі тиіс немесе метрологиялық іскерлік ... өтіп ... ... ... өлшемдер жүйесі тізіміне енгізілу қажет.
-олардың ... және ... ... ... ... керек.
3 Өлшеулерді орындау әдістемесі аттестациялануы және мемлекеттік өлшемдер ... ... ... ... Метрологиялық қызметті орындайтын физикалық және заңды тұлғалар:
-өлшеу құралдарының тексерілуі мен ... ... ... ... ... анықталған ретте аккредиттелген;
-өлшеу құралдардың ... және ... ... ... физикалық және заңды тұлға осы қызметтің түрлеріне лицензиясы;
-өлшеулерді ... ... ... ... ... заңды тұлға анықталған ретте ... ... ... ... ... аясы
Мемлекеттік метрологиялық қадағалау өлшем нәтижелері:
1) азаматтардың өмірі мен деңсаулығын қорғауды ... ету ... ... ... және ... ... сапасының нормативтік құжаттардың міндетті талаптарына сәйкестігін сынау мен ... ... ... ... ... еңбек жағдайларының қауіпсіздігін бақылауға;
5) сатып алушы (тұтынушы) және сатушы (өнім беруші,өндіруші,орындаушы) арасындағы, соның ішінде ... және ... ... ... ... ... ... мен есеп айырысуларға;
6) мемлекеттік есеп операцияларына;
7) бұйымдардағы, құймалардағы, жартылай фабрикаттардағы, ... мен ... ... металдардың мөлшерін анықтауға байланысты операцияларға;
8) қару-жарақ, әскери және ... ... ... ... басқа да түрлерін өндіруге;
9) геодезиялық, геологиялық және гидрометеорологиялық жұмыстарға;
10) салық, банк, ... және ... ... ... ... ... түрлерін шығару, өндіру, ұқсату, тасымалдау, сақтау және тұтынуға;
16
12) құрылыс салуға;
13) мемлекеттік басқару ... ... және ... ... ... ... бойынша орындалатын жұмыстарға;
14) ұлттық және халықаралық ... ... ... ... ... ... ... аттесттау, салыстырып тексеру, калибрлеуге;
16) ғылыми-зерттеулер жүргізуге;
17) қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ... ойын ... ... және қолдану кезінде пайдаланылатын өлшемдерге қолданылады.
Мемлекеттік метрологиялық қадағалау ... ... ... ... ... ... ... олардың жай-күйін және қолданылуын, өлшемдерді орындау әдістемелерінің қолданылуын, шамалар бірліктерінің эталондарын, метрологиялық ... мен ... ... ... ... ... жасау кезінде иеліктен шығарылатын тауарлардың санын қадағалау;
3) бума тауарларды ... ... және ... ... ... олардың санын қадағалау жатады.
2 Өлшем қамтамасыз ету ... ... ... бір ... жиі ... жоспарлы тексеру;
-ҚР-ның заңдарында көзделген ... ... ... ... ... ... жою ... жоспардан тыс тексеру түрінде жүзеге асырылады.
Мемлекеттік ... ... ды ... ... ... ... жататын, ҚР-ның заңымен орындалатын, атқаратын қызметімен және олардың ... ... ... ... ... мемлекеттік инспекторлар жүзеге асырады.
Мемлекеттік инспектор қойылған форманың тексеруіне тапсырманы әзірлейді және оның ... ... ... ... ... актпен әзірленеді, тексеруге қатысушы барлық ... ... қол ... ... ... ... және ... бұзушылықтарын анықтағанда қойылған форманың ұйғарымын құрайды.
Жеке тұлға немесе заңды ... ... ... ... жою бойынша шаралар қолданады.
Мемлекеттік ... ... ... ... үшін ... ... ... және қызметтік куәліктегі тапсырмаларды кедергісіз рұқсат алуға;
-физикалық және заңды ... ... мен ... ... ... ... өткізуі үшін қажетті);
-техникалық құралдарды ... және ... ... ... ... алуға;
-өндіріс және өлшеу құралдарының сәйкес келмейтін түрлерін, метрологиялық ... ... ... шығарылылуын тыюға;
-дәлдеу таңбасын өшіру немесе өлшеу құралдарын тексеру туралы ... ... ... ... жарамсыз болса);
-метрологиялық ережелер және нормалардың бұзылуы кезіндегі ұйғарымды орындауға ... ... ... ... ету ... ... ... ҚР-ның заңдарына сәйкес тексерулер түрінде жүзеге асырылады.
Өлшем ... ... ... және қолданылуын, өлшемдерді орындау ... ... шама ... эталондарын, метрологиялық ережелер мен нормалардың сақталуын ... ... ... ... ... ... ... асыратын лауазымды адамдардың құқықтары
Мемлекеттік ... ... ... ... және ... ... уәкілетті органның және оның ... ... ... адамдары стандарттау және өлшем бірлігін қамтамассыз ету туралы заңдарға сәйкес жүзеге асырады.
Мемлекеттік метрологиялық ... ... ... ... ... ... жүрген қызметтеріне сәйкестігін анықтау және кәсіби даярлығын бағалау ... ... ... ... тәртіппен міндетті аттестациядан өтуге тиіс.
Мемлекеттік метрологиялық ... ... ... ... адамдардың:
1) тексеруге тапсырмасын және қызметтік куәлігін көрсеткен кезде заңдарға сәйкес мемлекеттік метрологиялық ... үшін ... ... ... ... жеке және ... ... мемлекеттік метрологиялық қадағалау жүргізу үшін ... ... мен ... ... және алуға;
3) техникалық құралдарды пайдалануға және тексерілетін нысандарының мамандарынан ақпарат ... ... және ... бекітуден, салыстырып тексеруден, метрологиялық аттестаттаудан өтпеген, бекітілген түрге ... ... ... құралдарын қолдануға, өткізуге, өндірістен және жөндеуден шығаруға тыйым салуға;
5) егер ... ... ... ... болса, олардың көрсетулерінің қателігі рұқсат етілген ... асып ... ... ... ... ... сертификаттың қолданылу мерзімі бітсе, салыстырып тексеру таңбаларының баспа-таңбасын ... ... ... ... ... ... сертификаттың күшін жоюға;
5-1) өлшем құралдарының ... ... ... ету ...
нормативтік құжаттардың талаптарына сәйкестігін белгілеу үшін оған ... ... ... ... метрологиялық нормалар мен ережелердің бұзылуын жою, ... ... ... ... және ... мен ... құрамы мен
қасиеттерінің стандарттық үлгілерін пайдаланудан алып тастауды ... ... ... беруге;
7) буманың ішіндегі тауардың санын көрсететін шаманың ... ... ... ... ... ... жағдайда, бума тауарлар тобын ... ... ... құқығы бар.
Метрологиялық бақылау нысандарына:
-шамалардың бірлік ... ... ... әдістемесі;
-өндіру,жөндеу және өлшеу құралдарын дәлдеуді тексеру, калибрлеу орындайтын қызметші ... ... ... ... ... ... ... тексереді, ол үшін:
-бастапқы эталондарды тексеруден өткізу үшін келісімшарттар;
-сақтау және ... ... ... ... ... Метрологиялық бақылауды жүзеге асыру үшін өлшеу құралдарының жай күйлері тексерілді:
-өлшеу ... ... ... тексеру және калибрлеу мерзімі;
-өлшеу құралдарын тексеру және калибрлеу ... ... және тағы ... Метрологиялық бақылаудың жүзеге асырылуында өлшемдердің сол шарттарда орындалуы мемлекеттік ... ... мен ... ... ... метрологиялық бақылауға:
-олардың актуализациясын қамтамасыз ететін нормативтік құжаттар;
-шама ... ... аты және ... ... ... ... мен ... әдістерінің таңдалуының дұрыстығы сияқты нысандар мен қызмет түрлері ... ... ... мен ... ... ... ... ресімделуін ҚР-ның заң ... ... ... ... ... ... бақылау.
Техникалық бақылау өндірістің метрологиялық ... ... ең ... ... және өнім ... ... жүйесінің құрамдас бөлігі
19
болып ... ... ... - ... ... ... ... сәйкестігінің тексерілуі. Техникалық бақылаудың түрлері: бақылау
нысаны, өндіріс ... ... ... ... ... бақылау нысанының уақытымен байланысы, өндірістік үдеріс, бақылаудың ... ... ... ... ... бақылау түрлерінің классификациясы
Өндірістік үдерісінде орнымен кіретін, операциялық және қабылдап алу ... ... ... ... құрастырып жасайтын бұйымдар сапасын, шикізаттары мен материалдардың стандарттағы көрсетілетін ... ... ... және ... ... ... анықтау
мақсатында жүргізіледі. Кірме бақылаудың мақсаты сатып ... ... ... ... ... жинау немесе материалдардың сапа көрсеткіштеріне қосымша ... ... ... ... ... - ... немесе нақтылы технологиялық
20
операцияны аяқтаудан кейін жүргізілетін ... ... ... ... ... ... және ... құжаттаманың талаптарынан шегінулерді дер кезінде сақтап қалу үшін ... мен ... ... ... ... өткізіледі, сонымен бірге технологиялық үдеріс параметрлерінің ауытқуларының себептерін, олардың нормативтік мәндері мен ... ... ... ... қамтамасыз етуге бағытталған шараларды өңдейді.
Операциялық бақылаудың міндеттеріне:
-Нысандардың ... ... ... ... ... тексерудің сәйкестігі;
-Технологиялық құжаттар талаптарына тәртіп пен технологиялық үрдіс өлшемдеріне ... ... ... ... ... үшін ... ... яғни жинақталу бірліктері және бөлшектердің сапасы немесе өлшемдері мен тәртіптердің ... ... ... ... ... жүру ... қажетті түзету іс-шаралардың орындалуы жатады.
Операциялық бақылауды өнім сапасына ... ... ... және құжаттарға сәйкес бекітілген операцияны орындайтындар, шеберлер, жоспар ... ... ... бөлімінің қызметкерлері жүргізеді.
Қабылдау бақылауының ... ... ... ... ... бөлшектерінің қабылдануын растайтын құжаттарды;
-қаптау, консервация, маркировканы;
-дайын бұйымдардың жиынтығын тексеру болып табылады.
Өнімді жаппай ... ... ... ... ... ажыратады, үдеріс барысында таңдау және шығарылған өнім бірлігіне ... ... ... ... шығарылған өнімнің сапасының бағасын өнім ... ... ... ... ... ... ... тұрақты технологиялық үдеріс барысында шығарылған өнімді бақылау жағдайына таңдау ... ол ... өнім ... ... бақылау нәтижесін таратуға мүмкіндік береді.
21
3 Метрологиялық қызметтің заңдық ... ... ... ... ... шешу үшін 1993 ... 18 ... Өлшем бірліктері заңы шығып, республиканың метрологиялық инфрақұрылымының басқаруды заң шығару ... ... ... ... 2000 жылдың 7 маусымында Өлшем бірлікті қамтамасыз ету туралы ҚР-ның Заңы ... ... ... ету ... ... күші ... аумағында өлшем бірлігін қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ жек және заңды тұлғаларға қолданылады. Осы Заң ҚР-нда ... ... ... ... құқықтық, экономикалық және ұйымдық негіздерін белгілейді, мемлекеттік басқару органдарының, жеке және ... ... ... ... ... ... қатынастарын реттейді және азаматтардың құқықтары мен ... ... әрі ... экономикасын өлшемнің теріс нәтижелері салдарынан қорғауға бағытталған.
Егер ҚР бекіткен ... ... осы ... ... ... бекітілген болса, онда халықаралық шарттың ережелері қолданылады.
2004 жылдың 9қаңтарында ... ... ... өту ... ... ... және сәйкестік бағасы саласындағы жұмыстарға байланысты ҚР ... ... ... ... ... метрологиялық қызметті негізгі заңнан ... ҚР ... 7 ... ... ... және метрология комитетінің 10 бұйрығы және ҚР Индустрия және жаңа ... ... 3 ... ... Өлшем бірлікті қамтамасыз ету төңірегіндегі нормативтік базасы, сонымен бірге ҚР мемлекеттік ... ... және ... стандарттар, әдістемелік нұсқаулар, басшылыққа алынатын құжаттар, ... ... және тағы ... ... ... ... ету бойынша нормативтік құжаттар - өлшем бірлікті қамтамасыз ету бойынша жағдай, ... және ... ... және ... ... ... өткізуін реттейтін, анықтайтын талаптар.
Нормативтік құжаттар ҚР-ның техникалық реттеу және ... ... ... ету туралы заңнамасына сәйкес әзірленеді және оларды ҚР-ның ... ... ... қарамастан барлық жеке және заңды тұлғалар міндетті түрде қолдануға тиіс. ... ... қоры ... аса ... ... және ... бірлікті қамтамасыз ету төңірегіндегі нормативтік құжаттарынан және 2000-нан аса мемлекетаралық деңгейдегі ... ... ... ... өту ... ... өлшемдердің бірлігін қамтамасыз етудің ұлттық жүйесінің ... ... ... байланысқан
22
халықаралық талаптарға сәйкес ережелердің және талаптардың кешені ... ... ... ... ету ... ... ... кінәлі тұлғалар ҚР-ның заңдарына сәйкс жауапқа ... заң ... ... қатысты дауларды шешу.
Осы Заң нормаларының және өлшем бірлігін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... даулар ҚР-ның заңдарында белгіленген тәртіппен шешіледі.
Метрологиялық ережелер мен нормаларды бұзғаны үшін ... ... ... тұлға бұзушылықтары анықталған ретте ұйымдар жоғарыда көрсетілген шаралардан ... ... ... ... ... сол мерзімге дейінгі тіркеудің аттестат пікірі;
-әкімшілік төлетулер;
-жауапкерлерді жазаға ... үшін ... ... ... ... ... қолдана алады.
Стандарттар мен техникалық шарттар талаптарын сақтамаған ... ... және ... ... ... ... ... азаматтарға бес пен он, лауазымды тұлғаларға елу мен жүз, ал ... ... үшін екі ... ... ... ... өлшемінде айыппұл салынады.
23
Қорытынды
Біздің көзқарасымыз бойынша, метрологияның дамуы және ... ... ... ... ұйымдастыру біздің егеменді еліміз үшін ... ... бірі ... ... Бұл бағыт үлкен ресурстар жасырады және ҚР-ның экономикасынын дамуы үшін кең ... ... ... ... ... өнеркәсібінде өнімдердің өндіріс процесін әр түрлі ... ... ... ... ол өз ... ... сапасынын жоғарлауына жақсы әсер етеді.
Қазақстан Республикасының экономикалық ... ... ішкі және ... ... ... мен өндірістер, отандық фирмалары үшін жаңа талаптарды анықтайды. Әртүрлі бағыт пен деңгей бойынша халықаралық келісім шартпен құпталған ... ... ... ... және ... ережелердің гармонизациялауын талап етеді. Біздің мемлекетімізде жоспарланған ВТО-ға (Всемирная торговая организация) кіру шарты ... ... ... болып табылады.
Стандартизация, сертификация және метрология бойынша кейбір актуальды салалар, ұйымдастыру жоспары және ... ... ... алға ... ... ... да әсерін тигізді.
ҚР-ның эталон базасына ... ... ... ... эталондардың жиынтықтары елдің метрологиялық қызметінде экономикалық ... ету ... ең ... ... ... табылады. ... ... ... ... ... салаларын дамытуға қызмет көрсетеді, соның ... ... ... зор: ... ... мен ... қауіпсіздігінің, диагностика және адам ауруын емдеу, елдің қорғанысы, қоршаған ортаны бақылауды, ... және ... ... радиацияны бақылауды, жылу-энергетикалық кешен, машина ... ... ... ... өнеркәсібі, ауыл шаруашылығы,
қозғалыс қауіпсіздігі, сауда коммерциялық операциялар, металлургия, мұнай өнеркәсібі, құрал жасау, тағы ... ... ... ... ... өз ... ... керісінше, мемлекеттің жан-жақты қолдауының арқасында метрологиялық ... жаңа ... ... ... ... ... ... жалғастыруда, ол болашақта міндетті түрде өз ... ... ... ... Р.Қ. ... В.Н. Михалченко, Г.Қ. Бектұрғанова, В.А. Донбаева,
К.У. Тоғызбаева, Л.А. Байбосынова - Алматы,2012.
2. Т.М. Мендебаев, Е.С. Асқаров, ... ... - ... ... А.Ш. ... Г.С. ... - Қарағанды, 2009.
4. Г.Мутанов, Р. Умырзаг - ... ... А.А. ... - ... 2006.
6. А.С. Аскаров - Алматы, 2005
7. -Астана, 2011
8. А.А. Дегтяров, В.А. ... А.И. ... С.В. ... - ... ... ... И.М. ... - Учебник,2002.
10. М.Б. Самсаев, И.М. Самсаев, Б.Ж. Жүнісбаев, Х.М. Ильямов, А.Е. ... - ... ... ... Е.С. Асқаров, Ә.Ө. Ермекова, - Алматы, 2011.
12. Г.М. ... ... ... И.Ф. ... - Санкт-Петербург, 2008
14. http://stud24.ru
15. https://www.topreferat.com
16. http://www.kazinmetr.kz
25

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Metrocom Service» ЖШС40 бет
Алматы метрополитені нысандарының технологиясы44 бет
Алматы метрополитеніндегі жаңа технология және еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз ету51 бет
Алматы қаласындағы метро құрылысы30 бет
Геодезиялық аспаптардың метрологиялық сипаттамасы, стандарттары44 бет
Дәрілерді сынауды метрологиялық қамтамасыз ету51 бет
Жылуэнергетикадағы Метрология, стандарттау және сапаны басқару11 бет
Заңнамалық метрологияның халықаралық ұйымы3 бет
Кәсіпорынды метрологиялық қамтамасыз ету жағдайын талдау тәртібі6 бет
Метрикалық есептер9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь