Отбасы - өзіндік педагогикалық жүйе

І. Кіріспе.
ІІ. Негізгі бөлім:
1. Отбасы . бала тәрбиесін қалыптастырушы ең алғашқы бесік.
2. Отбасындағы дұрыс емес тәрбиенің типтері.
ІІІ. Қорытынды.
IV. пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Отбасы баланың ең жақын әлеуметтендіру ортасы. Осы ортада баланың өмірдің мақсаты, оның құндылықтары, не біліп, өзін қалай ұстау керектігі туралы алғашқы мағлұматтар меңгеріледі және онда басқалармен қарым-қатынас орнатуға дағдыланады. Сөйтіп, өзінің «кім» және «қандай» екенін, басқалардың «кім» және «қандай» екенін тәжірбиеде сынап байқап көреді.Балар отбасында әртүрлі жағдаяттар мен төтенше ахуалдарда өзін ұстаудың нормаларын, мінез-құлқын реттеудің өлшемдерін меңгереді.
Отбасы психологиясын зерттеушілер А.Г.Харчев, А.Н.Антонов, З.И.Файнбург, Д.Горборинко оның функцияларын ата-ананың үгіт-насихаты, түсіндіруі, олардың үлгі-өнегесі, үйдегі ахуал, отбасының психологиялық тынысы арқылы балалардың әдеті, мінез-құлқы, жақсы-жаманды бағалау уәзіндері (критерий) қалыптасуымен бірге қандай қылықтары үшін сөгіс алып, не үшін жазаланатынын, әділдік пен адалдық үғымдарын меңгереді деген тұжырымдар жасады.
Қарым-қатынастың адамзат өмірінде аса маңызды роль атқарады. Қарым-қатынас нәтижесінде тұлғааралық байланыс орнығып, өзара мәміле қалыптасып дамитындығы әр жеке тұлғаның қалыптасуында жетекші факторлардың бірі болады. Қарым-қатынас барысында өзара пікір алмасу, сезім әлеміне бірлесіп ләззат алу, қайғы, қуанышта ортақтас болу арқылы адамдар арасында сенімді кең ауқымды эмоциялар арқылы екі немесе бірнеше психологиялық жүйе не бірнеше рухани әлем және ой-пікір, сана-сезім, мінез-құлық, қылық-жорықтар арасында келісім, өзара түсіністік, не болмаса қақтығыс, талас-тартыс, қарама-қайшылық тұрғысындағы мәміле үрдісі іске асады (А.В. Мудрик, А.В. Запорожец, Қ. Жарықбаев, Ж.Ы.Намазбаева, С.М. Жақыпов, М. Мұқанов ) Отбасы ұғымына анықтама беру, оның атқаратын қызметтерін нақтылау, отбасындағы қарым-қатынас мәселерін талдау көптеген зерттеулерде орын алған. Отбасы қызметінің ортақ топтамасы немесе жіктемесі де жетік түрде толық жасалмаған. Г.М.Свердлов және В.Л.Ресенцев (1958) отбасының маңызды қызметтерін ұрпақ жалғастыру, тәрбиелеу, шаруашылық және өзара көмек көрсету түрлерін жатқызған. Ата-ананың отбасылық ықпалы туралы өз еңбектерінде А.Ю.Гавит, Э.А.Тийт қарастырды, сонымен қоса некедегі сәйкестікке қатысты мәселелер де талданған.
1. 30 тамыз 1995 жылы Республикалық Референдуммен қабылданғанҚазақстан
Республикасы Конститутуциясы, (7 қазан 1998 жылғыөзгерістер және толықтыруларымен).- Алматы: Қазахстан, 1998. — 96 б.
2. Қазақ Совет энциклопедиясы, Алматы, 1976.
3. Энгельс Ф. «Отбасының, жекеменшіктің және мемлекеттің шығуы», Алматы, 1984.
4. Латышина Д.И. «История педагогики» М, 2003.
5. Мүсаева С.А., Бегалиев Т.Б. Жас ерекшелік педагогикасы. Астана., 2006.
6. Гребенников И.В. Основы семейной жизни. М., 1991.
7. Азаров Ю.К. Семейная педагогика. М., 1993.
        
        Отбасы - өзіндік педагогикалық жүйе
Жоспар.
І. Кіріспе.
ІІ. Негізгі бөлім:
* Отбасы - бала тәрбиесін қалыптастырушы ең алғашқы бесік.
* Отбасындағы дұрыс емес тәрбиенің типтері.
ІІІ. ... ... ... ... ... ең ... әлеуметтендіру ортасы. Осы ортада баланың өмірдің мақсаты, оның құндылықтары, не біліп, өзін қалай ұстау керектігі туралы алғашқы ... ... және онда ... ... ... ... ... өзінің және екенін, басқалардың және ... ... ... ... көреді.Балар отбасында әртүрлі жағдаяттар мен төтенше ахуалдарда өзін ... ... ... реттеудің өлшемдерін меңгереді.
Отбасы психологиясын зерттеушілер А.Г.Харчев, А.Н.Антонов, З.И.Файнбург, Д.Горборинко оның функцияларын ... ... ... ... ... ... ... отбасының психологиялық тынысы арқылы балалардың әдеті, мінез-құлқы, жақсы-жаманды ... ... ... ... ... ... қылықтары үшін сөгіс алып, не үшін жазаланатынын, әділдік пен адалдық үғымдарын меңгереді деген тұжырымдар жасады.
Қарым-қатынастың адамзат өмірінде аса ... роль ... ... ... ... ... орнығып, өзара мәміле қалыптасып дамитындығы әр жеке ... ... ... факторлардың бірі болады. Қарым-қатынас барысында өзара пікір алмасу, сезім әлеміне бірлесіп ләззат алу, қайғы, қуанышта ... болу ... ... ... ... кең ... эмоциялар арқылы екі немесе бірнеше психологиялық жүйе не бірнеше рухани әлем және ой-пікір, сана-сезім, мінез-құлық, қылық-жорықтар арасында ... ... ... не ... ... ... қарама-қайшылық тұрғысындағы мәміле үрдісі іске асады (А.В. Мудрик, А.В. Запорожец, Қ. ... ... С.М. ... М. ... ) ... ... ... беру, оның атқаратын қызметтерін нақтылау, отбасындағы қарым-қатынас мәселерін талдау көптеген зерттеулерде орын алған. Отбасы қызметінің ортақ топтамасы немесе ... де ... ... ... ... Г.М.Свердлов және В.Л.Ресенцев (1958) отбасының маңызды қызметтерін ұрпақ жалғастыру, тәрбиелеу, шаруашылық және ... ... ... түрлерін жатқызған. Ата-ананың отбасылық ықпалы туралы өз еңбектерінде ... ... ... сонымен қоса некедегі сәйкестікке қатысты мәселелер де талданған.
Д.Горборино отбасын ... ... ... ... отбасы ата-ана бала қатынасын орнатады, ал неке болса ер азамат пен әйел ... ... ... растайтын мойындау болып табылады. Ол отбасылық кеңістік аймағы үй, ... ... ... және де отбасының меншігі иен экономикалық негізі ата-аналар мен балалардың жалпы отбасылық іс-әрекетін болжайды.
Қоғам өмірінде ... ... ... ... ... карайды. Отбасы - болашак жастарды тәрбиелеу мен денсаулыкты нығайтуда коғамның экономикалык және әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... рөл аткарады. Онда жеке адамның мінез-кұлыктарының негізі оның еңбекке, моральға, мәдени күндылыктарға карым-катынасының негізі калыптасады. Бұл дегеніміз ... ... өсіп келе ... ... ... экономикалык және әлеуметтік жетістіктерін камтамасыз етуде маңызды рөл аткарады. Сондыктан отбасының нығаюы үшін оған материалдык, түрғын үй, ... ... ... ... ету, баланы тәрбиелеуде мемлекет тарапынан көмек көрсетудің маңызы зор.
Отбасы - бала тәрбиесін қалыптастырушы ең алғашқы бесік.
Отбасында адам бойындағы асыл ... ... ... ... ыстық сезім - жақындарына, ... ... ... ... ... Республикасының Конституциясында деп отбасының міндеті анық көрсетілген. бағдарламасында балаларымызды алыс болашақта қандай сапада көруіміз ... ... ... ... бірге ,>>Жоғары және орта білім тұжырымдамасында>> әрбір отбасында өзінің ұрпағын ... ... қосу ... ... ... ... әуел ... - ақ өзіне тән киелі міндетін орындау қажеттілігі бекемделе түсті.
Отбасы - коғамның аса маңызды бастапкы үясы ... ... Ол ... ... ... ... етеді, еңбек күндылыктарының сакталып, олардың ұрпактан-ұрпакка берілуіне катысады. Адамдардың бірлесіп өндіріс кұндылыктарын үйымдастыруда маңызы зор және ең ... ... ... ... осы отбасына байланысты болады. Сонымен катар, отбасы - ... ... ... ... ... бірі ... табылады. ... - ... ... ... ... ... психологияның сактаушысы. Ол бұның барлығын ұдайы жаңғыртып отырады, бірак, сонымен бірге, өзгеріске ұшырап отыратын, әлеуметтік мәдени орта мен ... ... көп ... ... ыкпал-әсерінен олардың кейбірін белгілідәрежеде жокка шығарып, жойып немесе өзгертіп отырады. ... үшін ... ең ... ... де ... адам - оның ата - анасы. Ал, ең әдемі де жарық үй - оның туылған үйі. ... да жас ... ... ата - ... орны ерекше. Отбасы ... ... ... етеді, оның тәндік, моральдық және еңбектік тәрбиесіне болған мүмкіндіктерді мейлінше шоғырландырып, іске қосады. Қоғамның азамат мүшесі отбасыдан бастау ... ... ... отбасыдан көрінеді. Отбасының аса маңызды әлеуметтік қызметтері - ... ... ... қалыптастыру, болашақ жанұя игерген кемелдендіру және мемлекет заңдарын мойындап, құқықтарын сауатты пайдалана білетін қоғам мүшесін жетілдіру.
Әлеуметтану ... оны ... ... ... ... - ... өзгеріп отыратын әлеуметтік топ, оның жалпы белгілері - бөтен адаммен жыныстық байланыс орнату, туысқандық қатынастар жүйесі, адамның жеке-дара ... ... ... ... белгілі бір экономикалық қызметті іске асыру.
Отбасы еркек пен әйелдің табиғи физиологиялық және басқа қажеттерін (рухани, этикалық, эстетикалық, т.б. ... ... ... өсіру арқылы қоғамды қалпына келтіре дамытушы әлеуметтік топ болып табылады.
Отбасының жоғарыда келтірілген анықтамасы бойынша, ол -- ... ... ... ... мен ... ... өзгеріп отыратын әлеуметтік топ. Отбасы ұсақ (кіші) топ ретінде мынадай негізгі функцияларды іске асырады:
- репродуктивтік (бала табу арқылы қоғамды қалпына ... ... ... және ... ... ... ... мүшелерінің денсаулығына, материалдық игіліктермен қамтамасыз етуге, қауіп-қатерден қорғауға қамқорлық ... ... ... ... ... - ... ... сүюі);
- әлеуметтендіру функциясы (балаларды қоғамдық тәртіпке, мінез-құлыққа т.б. баулу). ... өз ... ата - ... бар ... ... ... ата - аналар да өмірінің жалғасын балаларынан көреді. Әсіресе, балаларды жас кезінен бастап тазалыққа, жинақы - ұқыптылыққа, еңбекті сүюге және оның ... - ... ... ... ... ... жасы ... қарттарды құрметтеуге және оларға мейіріммен қарауға, ал өзінен кішілерге қамқор болуға үйрету ежелден келе жатқан тәрбие құндылықтары болып саналады. Ата - ... ... ... ұл - ... ... ... ... отырған. Сондықтан да баланың бойынан көрінген кейбір ... ... дер ... ... ... жасап тұрудың маңыз үлкен болған. Себебі бүгін арзымайтындай болып көрінген кішкентай қателік, ертең үлкен бір даулы ... жол ашып ... ... Ал ... соңы ... нәтижеге алып келмейтіні рас. ... жасы кіші ... ... ... ... салу, мәдениетті етіп тәрбиелеу, оларды өздерінен үлкендерді құрметтеуге, оларға деп ... ... ... мән ... ... ... өздерін аулақ ұстауға үйретіп бару да өте қажетті маңызды мәселе. ... ата - ... өз ... ... тыс ... баланың бетінен қақпай, көңіліне қарап тәрбиелейді немесе отбасындағы өнегелі тәрбие мөлшеріне немқұрайдылықпен қарайды. Ал мұндай көріністер баланың бойында кері ... ... ... ... ... ... ... болады. Бұндай қолайсыз жағдайларға тап болуына баланың өз ата - анасы кінәлі емес деп ... айта ... ... ... ата - ... өз кемшілігін сезініп, өздері мойындай да бермейді. Бұл ... ... аз ... да ... кездесіп тұратын шындық. ... ата - ана ... ... ... әдістері де, түрі де соншалықты болатыны анық жағдай. Олаға: жылы сөзбен көндіру, көнбесе қорқыту, ... ... ... мен ... ... ... ... жазалау т. б. Әдістер ата - аналар таңдаған тәрбиелік бағыт - бағдарға тәуелді ... ... өз ... тіл ... ... ... осыдан олардың таңдаған әдісі ересектер талабын мүлтіксіз орындатуға бағдарланады. Екінші біреулері ... өз ... ... ... ... ... ... қасиеттерді орнықтыруды көздеп, осыған сәйкес әдістік жолдарды таңдастырып, қолданады. ... ... ... ата - ... баршаға бірдей ортақ жалпыланған әдістерді пайдалану үрдіске айналған. Мұндай әдістер түрі: сендіру, жазалау, кей отбасыларда педагогтер кеңесі мен ... ... ... ... ... Ал ата - ... ... әдістерін іріктеу мен қолдануда мына жағдайларды ескеруі керек деп ойлаймын:1. Әрбір ата - ана өз баласының болмысын жете тани ... ... Ата - ... жеке ... мен ... отбасында орнатқан қатынастар сипаты.3. Ата - аналардың тәрбиелік істерінің бірлігі, іс - ... ... ... ... Ата - ... ... ... тәрбиелік ықпаладардың қыр - сырларын үйренуі, тұрмыстық қажеттілікке айналдыру.5. ... ... ... ... ... қарым - қатынас, үйдегілердің бір - біріне деген сый құрметі немесе ... ... ... сөз шеберліктері, яки болмаса, жағымсыз қылықтары жас баланың қалыптасуына үлкен әсер етеді. Әсіресе, отбасындағы ата - ... ... ... ... ... ... ... әсер етеді. Соның салдарынан анасыз немесе әкесіз тәрбиеленген балалар жасық немесе кекшіл, көңілі жарым болып өседі. Ал ата - ... ... ... бір - ... ... адамның көңіліне дақ түсіретіндей сөздермен бір - бірін балағаттау, осындай кикілжің отбасындағы ұрыстардың кесірінен өз балаларын да ұрып - соғу ... ... ... ... жеки ... беру де баланың психологиясына кері әсер етеді. Кейде осы үйдегі ұрыс - керістің салдарынан көрші - ... де ... ... ... ... де ... ... - шу көтеруі, сол өздері тұрған жердегі адамдардың да тыныштығын алуы, ол үйге деген ... де ... ... ... ... ... аулақ ұстауы сол үйдегі өсіп жатқан баланың мінезіне әсер етіп, бала ... ... ... ... және осы жағдай балаға теріс әсер етеді. Өсіп келе жатқан бала мұны тез және ... ... ... ... кез келген жағдаятта ата - ана мен үйдің үлкендері бала алдындағы сөздері мен іс - ... ... ... жөн. ... ... алатын болсақ, ата - ана арақ пен темекінің көптеген зияндығын біле тұра, баланың құлағына соны құя тұра, балалардың көзінше ... арақ ... үсті - ... ... ... одан ... жақсы тәрбие ала алмайтыны анық нәрсе. Мұндай жағдайда бала басқа өмірді ... не ... ... ... ... тәрбиеге тез бой алдырады. Ал егер осы теріс жолға бала мүлде бет ... ... онда ... бір бұтағы қисық өскені дей беріңіз. Болашағында бақытсыз қыз бен келешегі жоқ бұзақы ұл осыдан ... ... ... ... ... Осы ... тағы бір айта ... ... ата - ... бір - ... болған қарым - қатынасы. Мәселен, біздің халықта ер адамды ұлық тұтқан.. Ол - үйдің отағасы, балалардың әкесі. Ата - ... бала ... ... ... - ... ... ... қатар қалау. Үйде анасы жұбайын құрмет тұтып, оның абыройын балаларының алдында көтеріп ұстаса, бала да әкесіне ұқсап, ... ... ... ... ... әке де ... жылы ... оны деп құрметтесе, балалар ананың өмірдегі құдіретін түсініп, оның көңіліне қаяу салмауға тырысады. Ал ... ата мен ... орны ... ... ... өту ... Олардың сөзін жерде қалдырмай, өмірден көрген тәжірибелерінен сабақ алу - ... өмір ... десе де ... ... дана халқымыз. Осы айтылған халық даналығына келсек, бала кішкентай ... - ақ әр ... ... үлкендерге көмектескісі келіп өседі. Баланың бұл іс - ... ... ата - ... деп ... ... бар. Бұл - қате ... халқымыз: деп бекер айтпаған. Шынында да, адам өз қадірін, ... сол адал ... ... ... Ата - ... ... жастайынан - ақ еңбек етуге, қандай қиыншылықтар болса да төзіп, оны жеңуге үйретіп келген. Олар ... ... ... перзенттерін жанына алып, олар ығыр болып кетпейтіндей дәрежеде жайлап түсіндіріп, үйретіп отырса, балалар жұмысты тындырымды істеуге қалыптасады. ... ... ... ... ... ... ... жастайынан әке кәсібіне, ал қыз балаларды анасының рәсіміне баулу бұрыннан келе жатқан дәстүріміз. ... ... де ... ... ... ... олардың сан алуан пікірлерімен санасып, есепке алып отырған орынды. Өз туған баласымен түрлі тақырыпта ашық ... ... ... ... ата - аналар да жеткілікті. Олар оны деген себеппен түсіндіреді. Бұл дұрыс емес бала тәрбиесіндегі өте дөрекі қателік ... ... ... ашық сөйлесу үшін арнайы уақыт бөлудің де қажеті жоқ. Ата - ана өз балаларымен үй шаруасында ... - ақ ... ... Бұл ата - ана ... ... іс - ... келешекте ата - ана мен бала арасындағы қарым - қатынастың сенімді деңгейде болатынын ... ... ... даму ... ғасырлар бойы қоғамды құраушы жеке адамдардың мінез - құлық жағынан пісіп - ... ... әр ... әр ұлт ... ... ... орын ... пікір күресін тудырып келген. Жалпы шығыс пен батыс ... бәрі де деп ... ... ... ойшылдарының пікірін біздің қазақ былай тұжырымдайды: . Сондықтан қазақ ... бала ... ... сан ... бойы өз ұрпағын өнегелі де өнерлі, ... ар - ... ... ... азамат тәрбиелеп келгені - тарихи шындық. ... ... ... алтын тіреу діңгегі - бала. Дүниеге келерінде де, ... соң да әке - ... ... ... ... ... ... ата - ана көңілін жақындастыра түсетін - бала. Перзентсіз үйдің бар жұбанышы ... ... оның өзі де ... екенін, ертеңгі қуанышы, қызығы қырқылып, үзіліп қалатынын әділетшіл халық ашық та ... ашып та ... ... да ол деп ... Бұл - ... ... қарастыру, елдікті ойлау, елдің ертеңгісі жөнінде қам жеу. Осы ойды ертеден келе жатқан деген бейнелі мақал да растайды. ... ... ... ағаш ... ... ... жапырақ жаяды. Болашағы бар деп осыны айтады. Келешекке үміт артуды көп ... ... де ... ... ... ... - қатынасындағы қуатты күшке ие көзге көрінбейтін ықпал, әсер дегенді бала ақылымен пайымдай алмаса да, ... ... Ер бала ... қыз бала ... әке - шешесі не істесе де оған ... ... ... үйренеді, көргенін бірде болмаса, бірде қайталайды. Баланың балғын ойы мен сенімі - алдында ең беделді тұлға әке, әлеуетті, ақылды, ... әке. Ата - ... ... ... - өзі бола ... балалар олардың қылықтарын көздерімен көреді, ал бір көргенін тағы бір, сосын тағы бір рет көрген соң, ол ... есте ... ... ... орын ... ... де осы қағида бойынша бір, екі, үш рет естіген соң ... ... ... қояды да, кезінде дереу дайын формула секілді санадан ... ... іс - ... ... ... ... ... сөзі, мінез - құлқы ғана емес, ондағы қоршаған заттар да әсер етеді. Үйде кітап көп болса, отбасы иелері - әкесі мен ... ... ... ... ... кітап болса, баланың да көз ашып көргенінің қаншалықты әсерлі болатыны ғылыми - педагогикалық, көркем әдебиеттерде де айтылып келеді. Баланың ... оқу - ... ... ... әке - шешесінің сөзі де сол болса, ондай баланың болашақта таңдап алар жолы да соған сәйкес болмақ, әрине егер ата - ... ... оны ... ... ... халқы әсіресе өмір гүлін үздіксіз егетін ананың ақ ... адал ... ... ... деп ана ... өмір ... үзілмейтінін, бала арқылы жалғасатынын парасаты биік, білгір халық бейнелеп білдіріп отырады. ... басы - ... бос ... ... Үй ... қол ... ... бала өсе келе қолы бостығынан, зеріккендігінен үйден тыс ... ... ... ... ... түседі. Оған қоса кейбір ата - аналар түрлі сылтау айту салдарынан балаларын өтірік айтуға үйретеді. ... ... жиі ... ... ... сылтауды тауып айтуды үлкендердің өзі үйретіп отырады. Бұл жағдайда ата - ана ... ... ... үйретіп отырғанын аңғармай да қалуы мүмкін. , деген мақалдар осыған дәлел. Сондықтан ата - ... ... ... бала ... үлкен із қалдыратынын ескерген жөн. Баланың бойына барлық жақсы қасиеттерді дарытуда оларды дамыту, тіпті жанында жүрген достарына дейін мән ... ... ... ... ... ... болса дамыту, дұрыс білім алуына жағдай жасау - ата - ананың басты парызы.Бала тәрбиесі игілікті іс деп саналады. Бала - ... өте ... ... және ... айнала зерттеушісі. Әр бала басынан сипағанды, жылы сөйлегенді, аялап ... ... мен ... ... ойын ... ұнатады. Мұның барлығы - баланың бойындағы ересектерден ерекшеленіп тұратын негізгі қасиеттер. Бұл қасиеттер тек балаға ғана тән. ... ... осы ... баланың жастайынан ата - анасы ескеріп тәрбие бергені дұрыс, ескерілмей қалған жағдайда балалық шағынан шыққан ересектің жағымсыз қылықтары мен іс - ... ата - ... ... ... баланың болашағы болмайды. Осыған қоса баланың сезімі де пәк екенін естен шығармаған жөн. баланы періштеге ... ... ... ба ... ой ... Отбасында баламен ... - ... ... үшін ата - ... мына түрдегі кеңестерді ескерген артық болмас деп ойлаймын:- баланы бар қалпында сүйіп, оны бала ... ... ... ... ... ... - ... барысында оның санасына әсер ететін құрғақ сөз емес, керісінше сол сөздің қалай айтылғаны мен шын көңілден шыққанын ескерген жөн;- ... не ... ... ата - ана ... ... жауап қайтарғаны жөн, ал асығыстық жасаған жағдайда қорытынды жасаудан сақтанған дұрыс;- бала жасаған келеңсіз іс - ... үшін ата - ана жаза ... ... жөн, ол баланың жауапкелікті болып өсуіне ықпал етеді. Бірақ ешуақытта баланың намысына тиіп, қорламаңыз, себебі бала ... ... оның ... ... бала ... басқалар (мұғалімдер, көршілер) тарапынан айтылған сын пікірлерден қорытынды жасаудан бұрын оның өзімен әңгімелесіп, ... іс - ... ... ... ... соң шешім қабылдаған жөн, жұрт алдынды балам үшін беделімді жоғалтамын деп қорқудың қажеті жоқ, керісінше өз балаңның сенімінен айырылмағаның дұрыс;- ... ... ... өзің ... ... ... жөн;- ... балаға қанша рет деп, бетін қайтаратыныңызға мән беріңіз, шыққан қорытындыдан шешім жасаңыз. Отбасында бала ата - ... ... ... ... ... бала жастығына қарамастан, ата - ана тарапынан қадағалағанды жек көреді, өз өміріне тек шын ықыласпен араласқанды ғана ... Бала ... ата - ... ... ата - ана баланы қиындықтардың құрсаында жалғыз ... ... жөн. Бала ... қолданылатын басты әдістер, бұл - үлгі - өнеге, бірлікті еңбек, әңгіме - сұхбат, ... ... мен ... және қорғау. Бала ата - аналар арасындағы байланысқа, басқа адамдармен қарым - қатынас орнатуына, ... ... ... - ... ... ... отбасылық іс - әрекеттерге қатысады. Сондықтан да баланы тәрбиелеу үшін арнайы шарт, жағдайлар жасаудың ... де ... жоқ, тек қана ата - ана мен ... ... ... ... инабатты, адамгершілік әдебі сақталған қарым - қатынас арқылы баланы тәрбиелеп, өз болашағында осы ... ... ... етіп ... ... жөн. ... бала ... деп ... мән бермей қалдыра салатын ешнәрсе жоқ және еш қателесуге ... да жоқ. Бала - әр ... ... Олай ... өз ... бағалай білейік, ағайын.
Қазіргі заманда отбасының құрылымы өзгеріп, оның мүшелер саны ... бала саны да кеми ... ... ... ... ... жаңғырулар, әр түрлі сипаттағы әлемдік деңгейдегі ақпарат ... ... ... ... ... сипатына да өз әсерін тигізіп отыр. Қазіргі аналардың көпшілігі жұмыс жасайтын болғандықтан бала уақытының ... ... ... ... Бала ... қалалық отбасына тән болып отырған келесі ерекшеліктерімен шартталған: балалардың көбісі күннен ... ... ... айырылысулардың нәтижесінде әкесіз немесе анасыз өседі; теледидар, жеке бөлме т.с.с. өркениеттің жетістіктері балалар мен олардың ... ... ... ... ... ... ... кезде отбасы проблемаларының арасында ата-ана мен бала арасындағы қатынаста түсінбеушілік жиі орын алып, бір-біріне кешіріммен қарау процесі кешеуілдеп, психологиялық ... ... ... ... ... ... ... сенімділік сезімін, теңдесі жоқ катынастар, туыстары мен жакындарының жылулығын береді, адам тұлғасының қалыптасуы мен дамуында маңызды орын алады. Отбасының жеке ... ... ... ролі аз ... ... ... отбасының макроклиматы, коғамдык мекемелерге: мектеп пен балабакшаға карағанда, оның кішкентай мүшелерінің жалпы рухани дамуына көп мүмкіндік тудырады дей келе, ... жеке ... ... ... ... ешнәрсе алмастыра алмайтынын айта кеткен жөн. Сондықтан ... - ... ... ... әлемі. Онда бәрі де өзінше, сәтсіздікті туындататын өз ... бар. ... ... ... ... ... жақтары - балаға деген дұрыс кызығушылыктың, дұрыс зейіннің, дұрыс сыйластыктың болмауы.
Отбасындағы дұрыс емес тәрбиенің типтерін келесідей жіктеуге болады:
1. Баланың ... ... сырт ... ... ... ... ... уак^ітты талап етуші және бакылаушы шаралардың болуы, балаға ата-аналардың туралы түсініктеріне сәйкес мінез- кұлықтың белгілі бір типін жүктеу. Сырт ... тағы бір ... жағы ... ... енжарлықпен және ата-ана тарапынан бақылаудың болмауымен сипатталады. Мұндай отбасылар баланы ауырсынады, ал бала үнемі сондай катынасты сезінеді, әсіресе, отбасында ... ... ... ... ... ... пен ... камкорлыкты көретін тағы бір бала болса. Эмоционалды сырт айналу ренжу, жараланғыштык пен сезімталдыктың, өкпешілдік пен ... ... ... ... ... ... ... тәрбие (гиперкамкорлык) - үзіліссіз тыйым салулармен, шектен тыс ... ... ... ... бакылау бала бойында ерік-жігер және мінез-кұлык сапалардың ... ... эсер ... Ол ... ... мен өзбеттілігіне кедергі жасап, жауапкершілік сезімін басып тастайды. Тәрбиенің ... типі ... ... ... өзара карым-катынастъщ күрделенуіне және мінез- кұлықтың әртүрлі бұзылыстарына әкелетін, карсылык, наразылык сезімін туғызады.
3. Гиперкамкорлык жағдайында ... ... ... ... балалармен карым-катынаска түскен кезде киындыктарға кездеседі. Осыған ұксас жағдаят: бала өз ... ... ... жаңа ... баяу ... мектепке әрең дегенде үйренген.
4. Эгоцентрлік тәрбие - отбасының барлык мүшелерінің ... ... тыс ... ... оған немесе рөлін беру.Гиперкамкорлыкпен салыстырғанда мұнда баланы кандай болмасын киындыктар мен мүмкін ... ... ... шектеу орын алады. Баланың айналасында оның кабілеттері мен касиеттерін шексіз мактау, мадактау, асырып айту, таңдану атмосферасы кұрылады. ... бар ... ... ... ол ... ортасындағы жұлдыз. Мұндай шектен тыс көңіл бөлу эгоцентризмнің калыптасуына ... ... ... ... дағдыны өңдеуге және өз бетінше шешім кабылдауға кедергі жасайды. Өзінің дәрежесін пайдалана отырып, бала ерке, талап койғыш бола бастайды, онда ... ... ... ... ... калыптасады.Балалар ұжымында мұндай белгілер айкын және анык байкалып, олар жанжалдармен баланың баска балалардан бөлектенуіне алып келеді. Осы кезден бастау алатын ең ... ... ... - тәрбиелік әсерлерге карсыласу, мұғалімге бағынбау. Сөйтіп бала ... ... Ол ... ... емес екендігін түсінеді, содан кейін баскаларға өз еркін жүктеуге тырысады, кұрбылары мен мұғалімдерге дөрекілік таныта бастайды.
5. Қараусыздык. Әдетте, ... ... ... ... ... ... Ата-аналарға шектелген мәдениеттілік пен сезімдердің жеткіліксіздігі тән. Бала ата-ананың карауынсыз, бакылауынсыз калады. Оның ... ... ... мен ... ... ... оның сабағы, мінез-кұлкы мен жасаған кылыктары бакылаусыз калады. Мұнда, бір ... ... ... пен ... ... ... пен ... балағаттау, ұрыс-жанжал бой алады. Балалар өз беттерімен өмір сүреді, ата- аналар олармен карым-катынас ... ... ... ... ... балалардың мінез-кұлкы мен жүріс-тұрысына катты эсер етеді. Олардың жалғандығы, дөрекілігі, тәртіпсіздігі мен катызегдігі, мінез-кұлкының екіжүзді болуы байкалады. ... ... ... ... ... ... ... бәрібір. Оларға жеңіл, үстіртін ойлау, өз дегені бойынша. әрекет ету әдеті тән. Бұл күй оларға ата-ананың жаксы карым-катынасының болмауынан пайда ... Бұл ... ... ... ... болып калыптасады, темекі шегіп, ішімдік ішуді үйренеді. Ондай тұлғаның негізін, мәнін ата-анадан іздеу керек. Бірак, олар мұғалімдермен кездесуден бас ... ... ... ... елемеуге тырысады.
Бұл осы типке формальді түрде жүзеге асырылатын тәрбиені де жаткызуға болады. Ата-аналар балаға тек кана сырт көз үшін ... ол ... ... кетуі және уакытымен сабакка дайындалуы үшін, кызығушылык танытады, бакъIлайдъI. Әдетте, бала мұндай бакылаудан кашу жолын тауып, өз ... өмір ... ... ... ... ... ... караусыз, бакылаусыз балалар категориясына түседі де, өз орындарын далада, көшеде бейтаныс ... ... ... ... ... ... өзгеріп, оның мүшелер саны азайып, бала саны да кеми түсті. Қоғамдағы әлеуметтік, ... ... ... әр ... сипаттағы әлемдік деңгейдегі ақпарат алмасу, отбасы мүшелерінің арасындағы қарым-қатынас ... да өз ... ... ... ... ... көпшілігі жұмыс жасайтын болғандықтан бала уақытының көбін пассивті тәрбиешілермен өткізеді. Бала тәрбиесі қалалық отбасына тән болып отырған ... ... ... балалардың көбісі күннен күнге ұлғайып отырған айырылысулардың ... ... ... анасыз өседі; теледидар, жеке бөлме т.с.с. өркениеттің жетістіктері балалар мен олардың ата-аналарының арасындағы қарым-қатынас процесін қиындатады.
Пайдаланылған ... 30 ... 1995 жылы ... ... ... ... ... (7 қазан 1998 жылғыөзгерістер және толықтыруларымен).- Алматы: Қазахстан, 1998. -- 96 ... ... ... ... ... ... ... Ф. , Алматы, 1984.
* Латышина Д.И. М, 2003.
* Мүсаева С.А., Бегалиев Т.Б. Жас ... ... ... 2006.
* ... И.В. ... ... ... М., 1991.
* Азаров Ю.К. Семейная педагогика. М., 1993.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Білім басқарудың мемлекеттік – қоғамдық жүйелері10 бет
Жетім балалардың тұлғалық әлеуметтенуінің педагогикалық шарттары22 бет
Оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеу үрдісін зейін қасиеттерін дамыту64 бет
Психологиялық-педагогикалық зерттеуді жүргізудің әдістемесі жайында7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь