Экологияның өзекті мәселелері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
а) Экологиялық мәселелердің әлеуметтік рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
ә) Экологиялық сана және экологиялық мәдениет ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
б) Қазақстандағы экологиялық жағдай ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
Адамзат қоғамының алдында тұрған экологиялық мәселелер оның дамуының барлық тарихи кезеңдерінде орын алып отырды. Бірақ, өндірістік қоғам мен демографиялық жарылыс кезеңінде адамзаттың табиғатқа теріс әсерінің нәтижелері ғаламдық сипатқа ие болды. Экологиялық мәселенің мәні – табиғаттағы қалыптасқан тепе-теңдікті бұзбай, миллиардтаған адамдарды жерде қоныстандыру және олардың барлық қажеттіліктерін қамтамасыз ету.
Қазіргі Жердегі тіршілік адам қызметінің сипатына тәуелді. Қазіргі кезең адамның ерекше биосфералық қызметі – биосфераны қорғау мен сақтап қалу қызметімен анықталып отыр. Экологиялық мәселелердің алдын алу үшін адам ретсіз дамудан тиімді, реттелген, табиғат пен қоғамның даму заңдарына негізделген дамуға өтуі тиіс. Тек осы кезде ғана адамзат қоғамының дамуы үздіксіз, ұзақ уақыттық, бірқалыпты жағдайда, табиғи және әлеуметтік дағдарыссыз дамиды. Мұндай дамуды – тұрақты даму деп атайды. Бірақ бұл үшін адамдардың сана-сезімі, олардың мақсаты мен адамгершілік бағыттылығы өзгеруі тиіс.
Планетадағы тіршілікті қорғау бүкіл адамзаттың бірігуін талап етеді.
1987 жылы БҰҰ-ның Дүниежүзілік қоршаған орта мен даму комиссиясы «Біздің жалпы болашағымыз» атты есебінде «қоршаған орта үшін қауіпсіз, жолда экономикалық дәуірге» аяқ басуға шақырды.
Алғаш рет «тұрақты даму» концепциясы ұсынылды.
«Тұрақты даму» дегенде қазіргі уақыттың қажеттілігін қамтамасыз ете отырып, болашақ ұрпақтардың өзінің қажеттіліктерін қамтамасыз етуіне қауіп туғызбайтын даму деп түсіну керек. «Біз ата-бабаларымыздың Жерін мұраға алған жоқпыз. Біз оны өзіміздің балаларымыздан қарызға алдық» (БҰҰ материалынан).
1992жылдың маусым айында Рио-де-Жанейро қаласында өткен БҰҰ-ның қоршаған орта мен даму бойынша өткен конференциясы «Тұрақты даму» концепциясын және «ХХІ ғасырдың күн тәртібіне» атты ауқымды бағдарламасын қабылдады. Бұл бағдарламада шешілуі болашақта тұрақты дамуды қамтамасыз ететін жалпы мәселелер қарастырылған.
Бүгінгі таңда бүкіл адамзаттың алдында тұрған өмірлік маңызы бар ауқымды мәселелердің ішінде, табиғатты қорғау мен табиғи ресурстарды тиімді пайдалану мәселесіне ерекше көңіл бөлінуде. Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, күннен-күнге туындап отырған экологиялық мәселелер мен олардың шешімін іздестіру өзінің көкейкестілігін дәлелдеуде. Ал бұл болса үздіксіз білім беру процесінде балалардың экологиялық тәрбиелілігін дамыту қажеттілігін күн санап арттыра түседі, өйткені қоршаған орта мен адамның денсаулығын сақтау маңызды құндылықтың бірі болып табылады.
1. Қазақстан Республикасының 2004- 2015 жылдарға арналған экологиялық қауіпсіздігін сақтау тұжырымдамасы.
2. Егемен Қазақстан газеті. «Алматының экологиялық жағдайы және оны шешу жолдары» №24(39). 30 маусым 2006 жыл. Ақерке Аппарова.
3 .Аралым-арым, Балқашым-бағым / Құрастырушы Н.Жүнiсбаев.-Алматы: Қайнар, 1988.-264 бет.
4. Бейсенбаева А.А., Исламова К.И. Оқушылардың экологиялық мәдениетін қалыптастырудың ғылыми-практикалық негіздері, Алматы, 2001, 63б.
5. «Нұр Отан» халықтық демократиялық партиясының халықтық тұғырнамасы. Астана, 2007 шілде.
6. Қазақстан Республикасының Арал өңіріндегі экологиялық қасірет салдарынан зардап шеккен азаматтарды әлеуметтік қорғау туралы 1992 жылғы 30 маусымдағы Заңы.
7. Асқарова Ұ.Б. Экология және қоршаған ортаны қорғау. Алматы, 2007.
2007 жылғы Экологиялық кодекс.
8. К. Сарманов, Н.К.Перкас «Экологиялық білім беру бағдарламасы». Қазақстан мектебі № 8. 1993 жыл.
        
        Экологияның өзекті мәселелері
Жоспар
Кіріспе.....................................................................
......................................................3
Негізгі
бөлім.......................................................................
..........................................4
а) ... ... ... Экологиялық сана және ... ... ... ... ... ... ... мәселелер оның дамуының
барлық тарихи кезеңдерінде орын алып отырды. Бірақ, өндірістік қоғам мен
демографиялық ... ... ... ... ... әсерінің
нәтижелері ғаламдық сипатқа ие болды. Экологиялық ... мәні ... ... ... ... ... ... жерде
қоныстандыру және олардың барлық қажеттіліктерін қамтамасыз ету.
Қазіргі Жердегі тіршілік адам қызметінің сипатына тәуелді. Қазіргі
кезең ... ... ... қызметі – биосфераны қорғау мен ... ... ... ... ... мәселелердің алдын алу үшін
адам ретсіз дамудан тиімді, реттелген, табиғат пен қоғамның даму ... ... өтуі ... Тек осы ... ғана адамзат қоғамының дамуы
үздіксіз, ұзақ ... ... ... ... және ... ... ... дамуды – тұрақты даму деп атайды. Бірақ бұл үшін
адамдардың сана-сезімі, олардың мақсаты мен ... ... ... ... қорғау бүкіл адамзаттың бірігуін талап етеді.
1987 жылы БҰҰ-ның Дүниежүзілік қоршаған орта мен даму комиссиясы «Біздің
жалпы ... атты ... ... орта үшін ... ... ... аяқ басуға шақырды.
Алғаш рет «тұрақты даму» концепциясы ұсынылды.
«Тұрақты ... ... ... ... ... ... ... болашақ ұрпақтардың өзінің қажеттіліктерін қамтамасыз етуіне қауіп
туғызбайтын даму деп түсіну керек. «Біз ... ... ... ... Біз оны ... балаларымыздан қарызға алдық» (БҰҰ
материалынан).
1992жылдың маусым айында Рио-де-Жанейро қаласында ... ... орта мен даму ... ... ... ... даму»
концепциясын және «ХХІ ғасырдың күн тәртібіне» атты ауқымды бағдарламасын
қабылдады. Бұл бағдарламада ... ... ... ... ... ... ... қарастырылған.
Бүгінгі таңда бүкіл адамзаттың алдында тұрған өмірлік ... ... ... ... ... ... мен табиғи ресурстарды тиімді
пайдалану мәселесіне ерекше көңіл бөлінуде. Әлемдік тәжірибе көрсеткендей,
күннен-күнге ... ... ... ... мен ... шешімін
іздестіру өзінің көкейкестілігін дәлелдеуде. Ал бұл болса ... ... ... ... экологиялық тәрбиелілігін дамыту қажеттілігін
күн санап арттыра түседі, өйткені қоршаған орта мен ... ... ... ... бірі болып табылады.
Негізгі бөлім
«Қазақстан Республикасының 2004-2015 ... ... ... ... ... экологиялық ахуалды жақсартудың жаңа
технологиялық мүмкіндіктері айқындалып, еліміздің экологиялық қауіпсіздігін
қамтамасыз ету жағдайындағы қоғамды экологияландыру мәселесі қамтылады.
Қоғамды ... – бұл ... ... ... ... бағытталған қоғам көзқарасының жаңа жүйесін қалыптастыру процесі.
Тарихи тұрғыдан ... ... өмір ... ...... ... мен ... процестер. Олар адамзаттан ... ... ... адам санасынан тыс және тәуелсіз өмір сүреді. ... ... ... ... ... адам ... ... қуатты және
ауқымды ықпал ете алатын құдіретті өзгертуші күшке айналады. Мұны ғылымда
«екінші табиғат» деп атайды.
1950 жылы ... ... ... ... ... жанынан
табиғат қорғау жөнінде білім берудің тұрақты комиссиясы құрылып, табиғатты
қорғау, сақтау, оған жауапкершілікпен ... ... ... ... аудара бастады. 1960 жылдың аяғында педагогикада ... ... ... ... ... ... негізін қалыптастыру
бағытында «табиғат қорғауға оқыту» термині кең қолданылды. 1970 жылдың
ортасында бұл ... ... ... ... термині ауыстырып,
соңғы жылдары уақыт талабына сай ... ... ... ... ... – биология ғылымының негізінде ХІХ ғасырдың орта шенінде
айқындала бастағанымен, оның өз ... ... ХІХ ... аяғы мен
ХХ ғасырдың басы болып саналады.
Осы тұрғыдан алғанда жалпыға ... ... ... мен ... мақсат-міндеттерін, республикамыздың үздіксіз білім беру жүйесінің
барлық сатыларында жүзеге асыруды, ... ... ... ... қалыптастыруды, мектепке дейінгі мекемелерден
бастап жоғары оқу орындарына ... ... ... ... мазмұнымен
жаппай қамтып, оны сабақтастықта жүргізуді талап етеді.
ЮНЕСКО-ның шешімі бойынша ХХ ғасырдың соңғы 20 ... ... беру ... деп ... ... ... ... берудің барлық
өркениетті елдерде ең басты әрі ... ... ... отырғандығын тағы
да дәлелдеп берді.
Экология мәселесі жөніндегі ... ... ... ... үшін ... ... ... құқықтық негіздері ... ... ... ... мен ... ұтымды пайдалануға
бағытталған іс-шаралар белгіленген. Мәселен:
- мектепке дейінгі мекемелер мен ... орта және ... ... ... ... ... ... түрде оқыту;
- басшы қызметкерлер мен мамандардың кәсіби экологиялық даярлығы және
қоршаған ортаны қорғау туралы ... ... ... ... қоршаған ортаны қорғау саласынан ... ... және ... ... ... ... ... тарапынан қолдау табу мәселелері атап көрсетілген.
Қоршаған ортаны қорғау туралы пікірлерді біз көне дәуір оқымыстылары
Эмпедокл, Гиппократ, Теофраст ... ... Олар ... ... ... ... ... екіншіден физиологиялық
бейімделушіліктің қоршаған ортаға тәуелділігін экологиялық ... ... ... ... ... табиғаттың баға
жетпес байлығы біріншіден адамды оқу-білім, тәлім-тәрбие, ізгілік сияқты
қасиеттерге баулу үшін ... ... ... ... ... ... керек; екіншіден табиғатты аялау, ізгілікке баулу ұлттық тамырдан нәр
алады, үшіншіден табиғатқа деген адам ... ... ... ... оның
ой-сезіміне әсер етіп, мінез-құлқын жетілдіру арқылы жүзеге асады.
Ұлы Абай да ... қара ... ... туралы философиялық ой-
пікірлер мен табиғат заңдылықтарын терең пайымдап, табиғаттың бар байлығын
адам баласының аузына тосып, таусылмас азық ... ... ... «Кім ... ... ... сен де оған ... қылмағың парыз», –
деп өскелең ұрпақты табиғат-ананы сүйе білуге үндегені белгілі.
Демек, философтардың, педагогтардың еңбектеріндегі ... ... ... ... ... ... экологиялық қарым-
қатынас; экологиялық іс-әрекет; экологиялық сезім; ... ... ... ... ... ... бірлікте
қарастырғанын байқаймыз. Егер, табиғатты қорғау – әлеуметтік табиғи түзілім
десек, оның ... ... ... ... ... сай, мен ... ... сипаттама беруді жөн көрдім:
Экологиялық таным - ақылы, сезімі ретінде баланың ең ... бірі - өзін ... ... ... деген ерекше
ұмтылысы. Бала айналасындағы әлеуметтік дүниені, ... ... ... ... ішкі ... ... ... даму заңдылықтарын
білуге әрекет жасайды, өзінің құрдастарымен қарым-қатынасын белгілейді.
Демек, экологиялық таным баланың ... орта ... жаңа әрі ... игеріп, рухани баюы болып есептеледі.
Экологиялық қарым-қатынас – баланың табиғатты танып білуге, ... ... ... және ... ... ... ... бөлігі. Экологиялық қарым-қатынас ... мен ... ... ... ... ... ... адамдардың өз
арасында пайда болады.
Экологиялық іс-әрекет – ... ... ... танып білуімен,
меңгеруімен, өзгертуімен және сақтауымен сипатталады. Мәселен, техника
саласындағы-өндірісті ... ... ... интелллектуалдық күштерді жинақтау, құқық саласындағы -
табиғатты ... ... ... ... сияқты педагогикада -
экологиялық ойлау стилі мен табиғаттағы ... ... ... сезім – табиғаттағы әсемдікті қабылдап, бағалау кезіндегі
рухани ләззат алушылықтың ең ... ... ... сұлулығына
сүйсіне білу, адамды көріксіз нәрседен жирендіріп, жақсылыққа ... ...... ... ... ... деген
ерекше көңілі. Қызығушылық табиғаттағы белгісіз ... ... ... құпия сырларын, табиғат құбылыстарының бір-бірімен қатынасы
мен өзара байланысының себебін біліп, оны әрі қарай ... ... ...... ішкі ... туындап,
объективті дүние мен ондағы адамның алатын орнына, адамның өзін қоршаған
шындыққа және оған ... ... ... ... ... жүйесі.
Сонымен, философиялық түсінікте сабақтастық дегеніміз – ... ... ... анықтайтын маңызды заңдылық. Экологиялық тәрбие
сабақтастығының философиялық мағынасы барлық ... оң ... ... ... ... енгізуге, өзгертуге әзірлікті қамтиды. Даму
процесін, сондай-ақ терістеудің салыстырмалылығын дұрыс ... үшін ... ... ... түрде жою ретінде емес, мағынасы бар процесс
түрінде нақты қарастыру қажет ... ... ... ол ... ... қамтамасыз ететін қажетті заңды құбылыс.
Дүниеге келген жаңа, ескінің ішіндегі мәдениетті, мәнді әдет-ғұрыпты,
өміршең дәстүрлерді, тағы ... ... Ескі мен ... ... ... ... жолымен дамытылады.
Сабақтастық болмаса, дәуір мен дәстүрдің, қоғам мен ... ұлт ... ... ... ... орын ... Дүниежүзілік өркениет те
өткен дәуірдің ұшан-теңіз байлығын кіршіксіз сақтау негізінде пайда ... бұл ... ... ... ... ... ... процесс.
Одақтық энциклопедияда сабақтастық – «даму процесінде ... ... ... ығыстыра отырып, оның кейбір элементтерін өзінде
сақтап қалатын байланыс» деп берілсе, ... ... ... – оқу ... оқып-үйренудің түрлі сатыларында оның
бөліктері ... ... ... мен ... ... ... деп ... Олай болса, сабақтастық ұғымы оқытудың әрбір
сатысында ... ... мен ... жаңа оқу ... ... ... мен ... және оны бекітуге
бағытталған барлық ... ... ... ... ... ... ... тиімді жүзеге асыру кіші
жас балаларының ... ... ... ... ... Өйткені баланың бұл ерекшеліктерін ескермей
экологиялық тәрбиелілігін жүзеге асыру мүмкін емес. Біз өз ... ... жас ... ... жеке ... ... қоршаған ортаны қызығушылықпен қабылдауына, қоғамның оларға
қоятын талаптарына тоқталамыз.
Сол себепті экологиялық ... ... ... ... балалардың жас ерекшеліктерін, ... ... ... ... оны ... ... тиімді пайдаланған
дұрыс. Балалардың отбасында өсімдіктер мен ... ... ... оларды сырттай бақылауы, өсімдіктерді басып-жаншып сындырмау,
өзен-көл суларын ластамау, қоршаған ортада тазалық сақтау сияқты ... тән ... ... ... ... ... балалық шақтан дағдыға айналып, күнделікті өмірде орындауға
тиісті міндеттерге айналуына мүмкіндік туғызады.
Оқушылардың ... ... ... ... ... айқындау «мәдениет», «экологиялық мәдениет» ұғымдарының бірлігімен
ерекшеліктерін қарастырумен ... ...... ... ... ұйымдастыру тәсілінен,
сондай-ақ олардың материалдық және ... ... ... көрінетін
қоғам мен адамның белгілі тарихи даму дәрежесі. Қоғамның оку-білім, ғылым
мен өнер салаларындағы жеткен ... ... те ... Бір ... ... ... көзі – ... адамның табиғатқа қарым-қатынасынан көрінетіндіктен, тұлғаның
қоғамға қарым-қатынасын алдымен «қарым-қатынас» ұғымының мазмұны бойынша
ашып көрсетуді ... ... мен ... өзара қарым-қатынасының адамгершілік аспектісін
ашуда, ақыл-ой мен сезімін ... ... ... ... ... ... орын алады.
«Экологиялық мәдениетке» тәрбиелеу қажеттілігі ХХ ғасырдың 70-ші
жылдарында айқындалды. Ол бір ... орта ... ... енгізілуімен байланысты болса, ал екінші жағынан, ... ... ... ... ... бұзылуы әсерін
тигізді.
«Мәдениет экологиясы» терминін ең алғаш рет академик Д.С. ... ... ... Оның пікірінше, адамгершілік факторынан құрылған адам
тіршілігінің объективті ...... ... ... мәдениет
экологиясын адамгершілік экологиясы ретінде ... ... ... ... ... ол қоғамның адамгершілік, рухани
жағынан құлдырауына әкеліп соқтыратындығын ескертті.
Сонымен, мәдениет саналы ... – адам мен ... ... қатынастардың барлық жүйесін қайта құруға үлкен жаңалық жасайтын адам
тұрмысының сферасы болып есептеледі.
Экологиялық мәдениеттің классикалық анықтамасын И.П. ... ... ... ... ... ... ... институттардың
барлық түрлерінің жүйесін және ... бір ... ... ... ...... ... және жаңартумен тікелей
байланысты адам іс-әрекетінің нәтижелерін көрсететін, ... ... ... ... қарым-қатынастардың сипатымен саналық деңгейін
білдіретін жалпы мәдениеттің арнайы бөлігі» ретінде анықтады.
Экологиялық ... – әр бір ... және ... ... салауатты өмір салтын, тұрақты әлеуметтік-экономикалық дамуын
қалыптастыру, қоршаған табиғи ортамен адамның өмір ... ... ... келе ... ... ... мәдениет» салыстырмалы жаңа ұғым, ол
дүниежүзілік мәдениеттің маңызды ... және ... ... ... ... ... ... экологиялық қауіпсіздікті болжау, қоршаған
табиғи ортаны қорғау мен жақсартуды қамтамасыз ету қажеттілігін ... ... ... ... ... ... мәдениет - әлеуметтік табиғи түзілім,
оның құрылымы өзара тығыз байланысты бөліктерден ... ... ... ... ... ... қарым-қатынас;
- экологиялық іс-әрекет.
Экологиялық сана - экология саласындағы мәселелерді шешу, ең алдымен
адамның оған қатысты ... ... ... қажет етеді,
экологиялық сана экологиялық білім, табиғатты және қоршаған ... ... ... өздік қалауы бойынша белсенді күрес жүргізудегі
талпынысы немесе ... сол ... ... сана ... ... ретінде маңызды қызмет атқарады.
Ғалымдар И.Д. Зверев, А.Н. Захлебный, И.Т. Суравегина ... мен ... ... ... ... ... қажеттілігін ішкі
қажеттілік пен қызығушылыққа толығымен өзгерту деп айқындайды. Осыған
байланысты, біз ... ... ... қажеттілігін ұғынуды білім,
сезім, сенім, іс-әрекет ... ... ... ... ... асыру қажет деп есептейміз.
Қазіргі кезеңде экологиялық зардаптардың қең ... ... ... ... кету қауіптілігі қоғам мен адамзат үшін экологиялық мәдениет
проблемасының көкейтестілігін айқындайды. Сондықтан экологиялық ... ...... ... ... ... ... парасаттылық пен жауапкершілік қарым-қатынасын қалыптастыру.
Экологиялық мәдениет қоғам мен ... ... ... ... ... ... ... мәдениет адам мен табиғаттың
арасындағы еркін қатынастардан туындайды. Яғни, табиғат пен ... тек ... ... бірге әлеуметтік мағынасы да бар.
Экологиялық мәдениет - әрбір қоғамдағы жалпы ... ең ... бірі ... ... ... әлеуметтік іс-әрекет ұдайы
қоршаған ортаның өмір сүру ... ... ... Яғни ... ... феномен ретінде қоғам мен табиғаттың өзара қарым-
қатынасын реттеу қажеттілігінен туындайды.
Б.Т.Лихачевтің пайымдауынша экологиялық ... мәні ... ... сана мен ...... ... ғылыми
тұрғыда негізделген еркін қолданбалы іс-әрекеттердің органикалық ... ... ... Экологиялық мәдениет тұлғамен, оның түрлі қыр-
сырымен және қасиеттерімен органикалық байланыста болады. Барлық мәдениет
түрлерінің (философиялық, саяси ... ... ... ... экологиялық мәдениет туындайды. «Экологиялық мәдениет» ұғымы
арқылы «қоғам-табиғат» жүйесін сақтау мен дамытуға септігін ... ... ... ... ішінде экологиялық мәдениеттің жоғары
мәдениеттілік белгісі болып оның әлеуметтілігінің табиғилығынан ... ... ... ... ... ... саналады. Мұндай
бірлікке әлеуметтік табиғи жүйені түзуші табиғаттың да, ... ... ... қол ... ... ... жағдайда табиғат «адамның
адамдық мәніне», ал табиғатты сақтау - адам мен ... ... ... ... ... ... әрекетінің рухани-адамгершілік
саласы ретінде оның табиғатпен өзара әрекетінің ерекшелігін сипаттайды және
экологиялық сана, экологиялық қарым-қатынастар мен экологиялық ... ... ... ... ... ... мәдениет мынадай
міндетті компоненттерді қамтиды: мотивациялық-құндылық, когнитивтік, мінез-
құлықтық және рефлексивтік.
Экологиялық мәдениеттің мотивациялық – құндылық ... ... ішкі ... маңызды элементтері ретінде құндылық бағдарлар мен
эмоционалдық-тұтынушылық салаларын сипаттайды, адамға қажетсізден қажеттіні
айыра білуге үйретеді.
Жеке тұлғаның экологиялық ... ... осы ... даму мен ... қорларына қатынастары бойынша тұлғалық сапалар мен
құндылық бағдарлардың тұлғалық маңызды жүйесін таңдауға көмектеседі.
Экологиялық мәдениеттің рефлексивтік компоненті қоршаған ортаға саналы
және ... ... ... ... мен ... ... ... жеке және кәсіби тіршілік әрекеттерінде экологиялық
мақсатқа ... ... ... ... өмір ... ... ... дамуды, сондай-ақ
жеке адамның, аймақтың, елдің, дүниежүзілік қауымдастықтың экологиялық
қауіпсіздігін қамтамасыздандырудағы ... ... ... іс-әрекетінің
жетекші рөлін көкейкестендіреді.
Экологиялық білім беру адамның табиғатқа көзқарасымен ... ... мен мәні ... ... ... ... таным және
экологиялық мәдениетке тәуелді болады. Оның қалыптасу жолдары табиғатқа
деген көзқарастан ... ... ... Н.Ә. ... ... жыл ... жолдауында қоршаған ортаны қорғау мен экологиялық қауiпсiздiк
мәселесiн әлеуметтiк ... ... ... ... Президенттiң
тапсырмасымен 2006 жылдың басында Экологиялық Кодекс ... ... ... ... ... мен экологиялық заңнаманы үйлестiру.
Бұл кодекс халықаралық стандартқа сай. Сонымен қатар, бiздiң алдымызда ... ... ... ... ... экологиялық стандарттар қабылдау
мақсаты тұр. ҚР Президенттiң ... ... ... елу ... кiру ... атты жолдауын жүзеге асыру мақсатында, қоршаған
ортаны қорғау министрлiгi аймақтың басқарма төрағаларын ... есеп беру ... ... ... ... ... ... бүкiл әлем болып жұмылғанда ғана шешіледі.
Арал проблемасы планетаның орасан зор экологиялық апаты ретінде аса
өткір сипат алып ... ... ... ала ... ... ... тұратын
халықтың өмір сүру жағдайын түбірінен өзгерту ... ... ... 1992 ... 18 қаңтардағы Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесі
қаулысымен Арал аймағының Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... ортаның тез арада шөл далаға ... және ... ... ... ... процесі, тіршілік жағдайының
нашарлауы, аурудың көбеюі ... ... ... ... ... ... ... заң жүзінде шешіп, құқықтық жағынан ... ... жаңа ... және экологиялық ахуал туғызды.
Халықаралық қауымдастық Арал теңізінің ... ... ... ... апат деп ... Сол апат қоршаған ортаға едәуір
түрде залал келтіріп, жергілікті ... ... ... ... Қазақстан ғалымдары тағы бір ... апат ... ... ... ... ... ... кету қаупі бар.
Балқаш көлемі бойынша Орталық Азияда төртінші көл болып табылады.
Көлдің 3 миллион жергілікті ... ... және ... ... ... зор мәні ... ... Джил МакГиверинг Балқаш көлінің солтүстік жағалауына
барып, сондағы жағдайды зерттеп көрген.
Көл ... ... ... тұрғындардың кейбірі көлдегі су
деңгейінің соңғы 30-40 жылдың ішінде ... ... ... Көбі ... ... тұрмысына қажетті суды қамтамасыз етіп, аймақтың қантамыры
қызметін атқарып келетін Балқаш көлі құрғап кетпей ма деп қорқады.
"Халықаралық қауымдастық ... ... өз ... ... ... Балқаш тек біздің ғана табиғи қазынамыз емес - ... ... ... ғаламдық дәрежедеғі ықпалы жөнінде бәрі де біледі. Оның
құрғап кетуі тек Орталық ... ғана әсер ... ... ... ... теріс әсерін тигізді. Балқаштың Арал сияқты құрғап ... жол беру ... ... ... деп санаймын",- дейді қазақстандық табиғат қорғаушы
Мэлс ... ... ... көлге көз тастасаң, мөлдір суы көкжиекке
шейін созылып, күннің көзіне жылтырайды.
Алайда, көлдің құрғап ... ... ... бүгіннен бастап
еңгізілмесе, Балқаштың суы, көлді мекендеген ... ... ... он жылдан кем уақыт ішінде осы жерден ғайып ... ... ... ...... ... жағынан ең ластанған,
өнеркəсіптік өндіріс орындары көп шоғырланған ірі өнеркəсіп орталығы. Бұл
өңірдегі өндіргіш күштердің даму ... ... ... бері ... ... іске ... ... салдарынан облыстың атмосфералық
ауасы бұзылды. Мəселен, тұрақты көздерден атмосфераға тарайтын ... ... бір ... тоннадан асады. Ал бұл жалпы республикадағы
барлық қалдықтардың үштен бірі ... сөз. ... ... ... ... АТАҚ ... 361,5 мың тонна), Жезқазғанда
«Қазақмыс» АҚ (жылына 138,4 мың тонна), ... ... АҚ ... мың тонна, сол сияқты Қарағандыдағы энергетикалық кəсіпорындардың өзі
жылына 96,2 мың тонна ластандыратын қоспа таратады.
Бүгінгі таңда саналы тіршілік иелерін ... ... ... ... бірі - ... ... ... мəселесі. адамдардың
салырттығы мен бейқамдығынан ... ... ... ... ... ... ... түсіру осы саладағы ғалымдар мен ... ... ... ... ... ... дамуы мен өнеркəсіп
орындарының ұлғаюы, техниканы пайдаланушылар санының өсуі секілді өркениет
үрдісімен ... ... ... ... ... тамылжыған күйде
қалдыруға кері əсерін тигізуде.
Қарағанды облыс аумағында əлемдегі ең ірі ... ... ... - Семей ядролық сынақ полигоны, Сарышаған əскери полигоны ... ... ... ... ... ... ... жүйенің темір құрсауында
ұстап, азат ой мен ұлттар ... ... ... ... ... айқын бір көрнісі-Семей ядролық сынақ полигоны.
Қарағанды облысының халқы ... ... ... ... ... ... ... сынақтарға байланысы бар ауруларға жиі
шалдығады. Оның негізгі жəне ... ... - ... ... ... ... жүргізген кезде радиактивті шөгінділердің əсеріне
ұшырағанында ... ... ... ... ғарыш айлағы Адамзат ғылымының аса үлкен ... ... ... сол ... ... халық үшін оның тигізер пайдасы көп болды ма,
зияны көп ... ... ... ... адам ... бері ... жер
серіктері, ғылыми-зерттеу станциялары, ғарыш корабльдері ұшырылды. Соның
нəтижесінде ғылымымыз өркендеп, табиғаттың талай ... ... ... ... ... айлағының адамзат баласы үшін де, еліміз үшін де
алар орны ерекше.
Бұл ... ... ... да полигондармен қатар айналадағы орта мен
табиғатқа орасан зиян келтіріп отырғандығы жасырын емес.
Алматы қалалық қоршаған ортаны қорғау басқарманың ... ... ... саласында мемлекеттiк тұрғыдан жүргiзу, мониторингтердi
ұйымдастыру және қоршаған ортаның ... баға ... ... ... ... сақталуы, экологиялық сауаттандыру ... iске ... ... ... ... негізгі қызметтері:
1. Мемлекеттiк экологиялық сараптама.
2. Мемлекеттiк экологиялық бақылау.
3. Мониторлық және экологиялық ... пен ... ... ... ... ... қаладағы ең басты және
салмақты мәселе – ауаның ластануы екендігін көрсетті. 2006 жылдың ... ... ... –12,29 ... ... бұл былтырғы жылға
қарағанда 3 есе аз. 2005 ... I және IV ... ... ... ... азот ... фенол мен формальдегидінің
азайғаны байқалады.
Авто машиналарды қолдану барысында ауаға жылына 180 мың тонна зиянды
заттар ... ... Ол ... тарайтын зиянды заттардың 80 ... ... ... ... саны 350 мыңға жеткен және бұл
көрсеткiш жылдан жылға ... ... ... ... ... күніне елу мыңға
жуық сырттан келетін автокөлік қатынайды.
Қоршаған орта жағдайын ... ... ... бағдарламалар
жүзеге асуда. Солардың iшiнде «Таза ауа – Жанға ... «2020 жыл ... ... ... ... асыру», «Алматы қаласының 2003-2008
жылғы дамуы туралы мемлекеттiк бағдарламасы», «Көлiктiк жүктеменi азайту»,
«Саябақтар мен ... ... мен ... ... жүйелерi мен
фонтандарды жөндеуден өткiзу» атты бағдарламалар топтамасын айтуға болады.
Соның iшiнде, ... ауа – ... ... ... ... тоқтала
кетсек. Бұл бағдарламаның мәртебесi – ұзақ ... ... ... деп ... Бұл бағдарламаны жасауға барлық қалалық
құрлымдар ат салысуда. Атап айтқанда, «Алматыэкологострой», «Қазэкология»
ЖШС, ... ... ... экономика департаменттерi т.б. Осыған
орай бұл бағдарлама «Топтама» деген атты иеленген.
Таза ауа – ... ... ... 1999-2015 жылдарда 145,4 млрд
теңге көлемінде қаржыландырылды:
«Ауа атмосферасын қорғау» бөлiмi бойынша 133,597 млрд ... ... ... бойынша 3,4 млрд теңге.
«Су ресурстары мен суқоймаларын сақтау» бөлiмi ... 5,5 млрд ... ... ... ... 3,5 млрд ... таралатын зиянды заттар көбiне қаланың автокөлiктерi көп
орналасқан жерiнде ... ... ... ... ... ... мақсатында 2001, 2002, 2003 жылдарда орта есеппен 40млн, теңге қаржы
бөлiнсе, ... ... бұл ... он есе өстi. (2001 жылы - 47,7 ... 2002 жылы - 34,4 млн теңге, 2003 жылы - 31,4 млн ... ... ... жылы - 231,9 ... 2005 жылы - 343,8 млн ... 2006 жылы – 457,8 млн
теңге).
Қазiргi кезде ТАЖД-ң барлық ... ... ... ... ... ... шараларына қалалық бюджеттен 1 млрд. теңге
бөлiнсе, бұл ТАЖД ... ... ... ... ... ... ... Осыған орай, ТАЖД бағдарламасын дамытуда ... ... ... қала ... ғана ... жеке ... халықаралық ұйымдарды тартып, әсiресе республика бюджетінен қаржы
бөлінуі керек.
Қорытынды
Бүгінгі таңда ғаламдық ... ... ... ... ... өріс алуы ... білім мен тәрбие берудің
мақсат-міндеттерін, республикамыздың үздіксіз білім беру ... ... ... асыруды, жастардың көзқарасын, табиғатқа жауапкершілік
қарым-қатынасын қалыптастыруды, мектепке дейінгі мекемелерден бастап жоғары
оқу орындарына дейінгі аралықты экологиялық ... ... ... ... ... жүргізуді талап етеді.
1972 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясында 5 маусым ... ... ... қорғау күні болып белгіленді. 26 ... ... ... ... ... өздерінің іс-әрекеттерін
қоршаған ортаны қорғау мен табиғи ресурстарды үнемді ... ... ... сақтау, экологиялық таза өнімдер шығару, электр ресурстарын
үнемдеу технологияларын енгізуге бет ... ... ... тал бесігіміз, тірі жан атаулыға атам заманнан
ортақ қазына.
Ғылымның шамадан тыс дамып, оның жойқын күшке ... ... мен ... арасындағы тепе-теңдік табиғаттың сорына ... ... ... табиғатты ойсыз да күрделі күйзеліске ұшыратуының
зардаптарынан соңғы 20 жыл төңірегінде ... ... ... ... ... ... қоғам алдында тұтастай экологиялық білім жүйесін
құру міндет тұр.
Экологиялық ұйымдар мен қоғамдар ... ... өлке ... ... ... оны ... патриотизмді қалыптастыруға, адамдардың
экологиялық білімі мен ... ... ... ... ... уақытқа дейін кәсіби экологтарды дайындау қажеттілігі біздің
сана – сезімімізге толық жете бермейді.
Мәселен, ... ... ... ... ... ... ... өткізу, экологиялық менеджмент пен маркетингпен
айналысу, ... ... ... ... және ... ... бақылау.
Қорыта айтқанда:
- Экологиялық білім беру және табиғатты қорғау ... ... ... ... моделіне өтуі қажет.
- Экологиялық білім беруді тек қана ... ... ... және ... ... ғана емес, оны алтернативті
экологиялық ... ... ... және де табиғатты қорғаудағы белсенді
тәжірибелік қызмет деп қарастыруға қажет.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. ... ... 2004- 2015 ... ... ... сақтау тұжырымдамасы.
2. Егемен Қазақстан газеті. «Алматының экологиялық жағдайы және оны
шешу ... ... 30 ... 2006 жыл. ... ... .Аралым-арым, Балқашым-бағым / Құрастырушы Н.Жүнiсбаев.-Алматы:
Қайнар, 1988.-264 бет.
4. Бейсенбаева А.А., ... К.И. ... ... ... ... негіздері, Алматы, 2001, 63б.
5. «Нұр Отан» халықтық демократиялық партиясының халықтық тұғырнамасы.
Астана, 2007 шілде.
6. Қазақстан Республикасының Арал ... ... ... ... ... азаматтарды әлеуметтік қорғау туралы 1992 жылғы 30
маусымдағы Заңы.
7. ... Ұ.Б. ... және ... ... қорғау. Алматы, 2007.
2007 жылғы Экологиялық кодекс.
8. К. Сарманов, Н.К.Перкас «Экологиялық білім беру ... ... № 8. 1993 ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әлеуметтік экологияның өзекті мәселелері12 бет
Әлеуметтік экологияның өзекті мәселелері туралы9 бет
Батыс Қазақстан экономикалық ауданындағы отын-энергетика кешенінің даму мәселелері58 бет
Нығмет Сауранбаев18 бет
Оқушылардың мектеп ортасына бейімделу мәселелері45 бет
ТМД шеңберіндегі қазақ диаспорасының мәселелері мен Қазақстанның көзқарасы (1991-2006жж)74 бет
Экология ( лекциялар )100 бет
Қазіргі әлемдік қауіпсіздік мәселесіндегі АҚШ-Ресей сыртқы саяси ұстанымы74 бет
Қазіргі әлемдік қауіпсіздік мәселесіндегі АҚШ-Ресей сыртқы саяси ұстанымы туралы28 бет
Қазақстан Республикасындағы сот жүйесі36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь