Оқушылардың денсаулық пен салауатты өмір салтына құндылық қатынасын қалыптастырудың сынып жетекшінің іс-әрекеті

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1. Бастауыш сынып оқушыларының денсаулық пен салауатты өмір салтына қалыптастырудың теориялық жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4

1.1. Бастауыш сынып оқушыларға құндылық, салауатты өмір салты ұйымдарын қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6

1.2. Денсаулық пен салауатты өмір салтына құндылық қатынас қалыптастырудың әлеуметтік.экономикалық шарттары ... ... ... .11

2. Бастауыш сынып балаларының өмір салттарының негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17

2.1. Оқушыларды салауатты өмір салттарын қалыптастыру бойынша педагогиканың іс.әрекетінің бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19

2.2. Бастауыш сыныпта еңбек күн тәртібімен, денсаулықты ұйымдастыру әдіс.тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20

3. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24

4. Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
Қазақстанның 2050 жылға дейінгі даму стратегиясына орай Президентіміздің «Еліміздің болашақта гүлденуі бүгіннен басталады» атты жолдауындағы 4-ші бөлімі азаматтарымыздың салауатты өмір сүруіне арналғаны белгілі.
Бұны Елбасы жолдауындағы «Салауатты өмір салтын ынталандыру әрқайсымызға, дұрыс тамақтануымызға, есірткілерді, темекі мен алкогольді тұтынуды қойып, тазалық пен санитария шараларын сақтауымызға және т.с.с. бағытталған» деген жолдарынан байқауымызға болады.
Салауатты өмір салтын қалыптастыру ұзақ үрдіс, бірақ бұл нағыз денсаулықты сақтайтын және нығайтатын жолдардың бірі. Ол оқушылардың өз денсаулығын сақтауға жауапкершілігін едәуір дәрежеде арттырады. Академик н. М. Амосов айтқандай: Денсаулығың мықты болуы үшін өзіңнің күшің болуы қажет, оны ешнәрсемен ауыстыруға болмайды. Профессор В. В. колбановтың айтуы бойынша салауаттану білімі денсаулық білім алу үшін, ал білім денсаулықты сақтау үшін сөзіне негізделу керек дейді. Одақтас елдердің ғалымдары Ж.Ж. Руссо, А. Н. Радишев Е.Е. Лунина, Э. И. Вайнер, н. Б. Закарович, Л. А. Каратаева, С.А. Корочкина, В.В.Кожанов, Н.Н. Волоков және тағы басқа да көптеген ғалымдардың өз зерттеулеріне негіз болып және де диплом жұмысына басты бағыт бағдар болады. Салауаттану түрлі жас ерекшеліктері кезеңдерінде денсаулық пен салауатты өмір сүру деген орнықты өмірлік көзқарасы бар адамды тәрбиелеу мен оқыту мәселесін зерттейді. Адамдардың организміндегі физиологиялық өзгерістерді, олардың өзара әрекеттесуін, организмнің қоршаған орта әсеріне қайтаратын жауабына бейімделу реакцияларын қамтамасыз ететін морфологиялық және функционалдық тұрақтылығын зерттей оытрып нозологияға дейінгі күйді анықтау. Адамдардың денсаулық деңгейін жүрек қан тамырлар жүйесінің қызметтік күйін сипаттайтын қарапайым физиологиялық көрсеткіштер арқылы бағаланды. Оқушылардың денсаулығына әсер ететін факторлар өте көп, сол себептен оларды салауатты өмір салтына үйрету қажет. салауатты өмір салтын қалыптастыру оқу-тәрбие үрдісіндегі басты мәселелердің бірі болып отыр. Бұл мәселе тегін көтеріліп отырған жоқ. Себебі, ерлердің 57%-ы, әйелдердің 34%-ы, жастардың 40%-ы, шылым тартса, ересек адамдардың 65%-ы үнемі арақ ішеді екен. Мектеп оқушыларының 17,5%-ы нашакорлыққа ауызданған. Ал экологиялық нашар ахуал бүгінде адам өлімінің 20%-на себеп болып отыр.
1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан – 2030. Ел президентінің Қазақстан халқына жолдауы. Білім, 1998.
2. Жанабердиева К.А., Адылханов А.С. Қазақстан Республикасының үздіксіз білім беру жүйесіндегі салауатты өмір салтын қалыптастырудың тұжырымдамасы. //Валеология. Дене тәрбиесі. Биология және салауаттылық негізі.№1-2003.
3. Әлімжанова Г. Салауатты өмір салтын ұстау. //Бастауыш мектеп, №2-2004.
4. «Салауаттану денсаулықты сақтау» бағдарламасы бойынша СӨС-ке қалыптастырудың тұжырымдамасы. К.Н.Сатпаев, А.С. Әділханов, Л.З.Тель. – Алматы, 2002.
5. Сәулебекова М.. Салауатты өмір салты – денсаулық кепілі. //Биология және салауаттылық негізі, №3-2005.
6. Бейсеева Г.Б., Бейсенова Ә.С.. Адам экологиясы. – Алматы, 2001.
7. Ормантаев К.С., Ешмұқамбетов С.Н.. Экология және адам мен бала денсаулығы. – Алматы, 1991.
8. Өмешұлы Ә. Дене шынықтыру – салауатты өмірнегізі. //Биология және салауаттылық негізі. №3-2004.
9. Есімова А.. Салауатты өмір салтын қалыптастырайық.// Денсаулық. №5, 2002 жыл.
10. Икіманова Т.Саулық пен сымбат. – Алматы, «Қайнар» 1991жыл.
11. Турик Г.Г., Крюкова А.А. Балалар мен жасөспірімдер физиологиясы және гигиенсы. – Алматы, «Мектеп», 2003.
12. Құрманғалиева Б.Сымбат және денсаулық. //Биология және салауаттылық негізі. №2-2004.
        
        Оқушылардың денсаулық пен салауатты өмір салтына құндылық қатынасын
қалыптастырудың ... ... ... ... ... оқушыларының денсаулық пен салауатты өмір салтына
қалыптастырудың теориялық жүйесі....................................4
1. Бастауыш ... ... ... ... өмір ... ... пен ... өмір салтына құндылық қатынас
қалыптастырудың әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... өмір салттарының негізгі
бағыттары..............................................................
.....................................17
1. Оқушыларды ... өмір ... ... бойынша
педагогиканың ... ... ... ... күн тәртібімен, денсаулықты ұйымдастыру
әдіс-
тәсілдері........................................................
.....20
3.
Қорытынды...............................................................
.................................24
4. ... 2050 ... ... даму стратегиясына орай
Президентіміздің «Еліміздің болашақта гүлденуі бүгіннен ... ... 4-ші ... ... ... өмір ... ... Елбасы жолдауындағы «Салауатты өмір ... ... ... ... ... ... мен алкогольді
тұтынуды қойып, тазалық пен санитария шараларын ... және ... ... ... байқауымызға болады.
Салауатты өмір салтын қалыптастыру ұзақ үрдіс, бірақ бұл нағыз
денсаулықты сақтайтын және нығайтатын жолдардың ... Ол ... ... ... ... едәуір дәрежеде арттырады. Академик
н. М. Амосов айтқандай: Денсаулығың мықты болуы үшін өзіңнің күшің ... оны ... ... болмайды. Профессор В. В. колбановтың
айтуы бойынша салауаттану білімі денсаулық ... алу ... ал ... ... үшін сөзіне негізделу керек дейді. Одақтас елдердің
ғалымдары Ж.Ж. Руссо, А. Н. Радишев Е.Е. ... Э. И. ... н. ... Л. А. ... С.А. Корочкина, В.В.Кожанов, Н.Н. Волоков
және тағы басқа да көптеген ғалымдардың өз ... ... ... де ... жұмысына басты бағыт бағдар болады. Салауаттану түрлі жас
ерекшеліктері кезеңдерінде денсаулық пен ... өмір сүру ... ... ... бар ... тәрбиелеу мен оқыту мәселесін
зерттейді. ... ... ... өзгерістерді, олардың
өзара әрекеттесуін, организмнің қоршаған орта әсеріне қайтаратын жауабына
бейімделу реакцияларын қамтамасыз ететін морфологиялық және функционалдық
тұрақтылығын зерттей ... ... ... ... ... ... ... жүрек қан тамырлар ... ... ... ... ... көрсеткіштер арқылы бағаланды.
Оқушылардың денсаулығына әсер ететін факторлар өте көп, сол ... ... өмір ... ... ... салауатты өмір салтын
қалыптастыру оқу-тәрбие үрдісіндегі басты ... бірі ... ... ... тегін көтеріліп отырған жоқ. Себебі, ерлердің ... 34%-ы, ... 40%-ы, ... ... ... ... 65%-ы
үнемі арақ ішеді екен. Мектеп ... 17,5%-ы ... Ал ... ... ахуал бүгінде адам өлімінің 20%-на себеп
болып отыр.
1.Бастауыш сынып оқушыларының денсаулық пен салауатты өмір ... ... ... ... ... беру ... алдында тұрған міндеттердің бірі
– жас ұрпақтың салауатты өмір сүруге көзқарасын қалыптастыру, олардың
денсаулығын ... ... ... таза ... және ... ... алып, сол білімді келешектегі өмірінде пайдалана білуге тәрбиелеу.
[1.4]
Өмір салты мен ... ... ... ... ... өмір ... ... Салауатты өмір салтын насихаттауда, салауатты өмір сүру
мәдениетін қалыптастыру мәселелерін жетілдіретін, осы ... ... ... да, өскелең ұрпақты оқыту, тәрбиелеу
формалары мен жаңа әдістерді ұстанатын ... де ... ... ... өмір салтын қалыптастыру туралы алған ... ... ... ... ... ... тірек болады.
Мектеп оқушыларының салауатты өмір сүру мәдениетін қалыптастыру бұл:[3.4]
- ... жеке ... өзін ... ... және ... ... жан – ... үйлесім тауып, өз ғұмырын Отаны, елі, отбасы және ... ... ... өткізу дағдысын қалыптастыру;
- Екіншіден, салауатты өмір салты – ол денсаулықтың үйлесімді дамып,
сақталуы мен орнығуын ... ету ... ... ... іс – шараларды жүргізу.
Мектептегі оқушы денсаулығын сақтау мен қалыптастырудың басты ... ... дене – ... ... ... мен жас
ерекшеліктерін ескеріп, гигиеналық ұғымдарды, салауатты өмір салтының
уәждамаларын, жеке бас ... жете ... ...... ... ... тұрақтылықты қалыптастыру,
өзіне - өзі қызмет ету, денсаулығын ... ... ......... дағдыларын қалыптастыру болып табылады.
Салауатты өмір салтын қалыптастыру үшін қандай жағдайларға ... ... ... ... не?
Бұл жеке адамның тіршілік етуге бағытталған мүмкіндіктерін
қалыптастыру. біздіңше, адамның әлеуметтік – ... және ... ... өмір ... ... мына жағдайлар негіз бола
алады:
- белсенді қозғалыс нәтижесінде ... ... дене ... немесе
спортпен шұғылдану;
физикалық еңбектің гигиеналық талаптарын жүзеге асыру;
- жеке және ... ... ... ... ... ... – қатынас және экологиялық мәдениетке жету;
- дұрыс жыныстық тәрбие алу;
- зиянды әдеттерден аулақ болу.
Салауатты өмір салтының бүгінгі маңызды мәселелерінің бірі ... ... ... ... десек, қазіргі зерттеулерге
қарағанда, оған салынудың әлеуметтік – патологиялық дамуы мына себептерге
байланысты екені ... ... ... ...... ... отбасындағы психологиялық орта;
- жұмыссыздық, мақсатсыздық немесе шектен тыс бос уақыт, т.б.
Сондықтан балаларды жасынан салауатты өмір салтына қалыптастыруға күш
салып, ... ... ... ... ... ...... Халық санының өсуі, оның сапасы, деннің саулығы мемлекет әл ... ... ... ... ... да ... Республикасының
Президенті Н.Ә.Назарбаев «Қазақстанның егемен мемлекет ретінде қалыптасуы
мен дамуының стратегиясы» ... ... ... 4 ... ... ... Оның бірі – жер ... байлық деп отырғанымыз – адам, оның
білімі мен ... ... мен ... ... ... еді.
Адам туралы ғылымның жаңа бағыттарының бірі – ... ... ... ... білдіреді. Сондықтан салауаттанудың негізгі
зерттеу нысаны – ... ... ... ... ... ол ... ... биология, медицина, педагогика,
экология және тағы басқа ғылымдармен тығыз ... Бұл ... ... И. И. ... ... ... ... мән берді.
Барлық ғылым сияқты салауаттанудың өзіндік даму жолы ... даму ... ... ... әрі ол ... тығыз
байланысты. Денсаулықты сақтау жөніндегі көптеген мәліметтер ... ... ... ... ... ... философиялық,
діни және көптеген ғылыми мектептердің ізденуі арқылы жетті.
Салауаттану ғылымын қалыптастыруда үлкен рөл ... ... ... ... және басқа ғылым салаларының мамандары,
олар салауаттанудың ғылыми тұжырымдамасын құруға өз ... ... ... ... ... адамның аурумен күресуі емдеу
амалдарын ізденумен, халықтық және ғылыми медицинаның дамуымен сипатталады.
Қазіргі клиникалық медицина негізінен ... ... ... ... ... ... көңіл бөлуде. Егер медицина тек ауруларды емдеу
жолдарымен ғана айналысса, салауаттанудың негізгі мақсаты – ... мен ...... ... алу, яғни ... болдырмайтын
дене күйін қалыптастыру.
Сондықтан салауаттанудың негізгі міндеті – денсаулықты зерттеу, әртүрлі
ауытқуларды, мүшелердің қызметі ... ерте ... ... ... ... ... дер кезінде аурудың алдын алу. Сонымен,
салауаттану – адамның денсаулығын ... мен оны ... ... ... оны сау ... ... ... ғылым деп те атайды. Бірақ бұл
дұрыс ... ... ... да ... ... ... ... термині қазір барлығына мәлім, бірақ көп адамдар әлі
оның мақсаты мен міндеттерін, дамуын, ғылыми жетістіктерін біле ... ... ... ... ... мен мақсатын көпшілік қауымға
түсіндірудің қажеттілігі туындап отыр.
Профессор Г. К. Зайцевтің ... ... ... – бұл
адамның денсаулығын салауатты өмір сүру ... ... ... ... ... өмір ... қалыптастырудың ғылыми негізі.
Салауаттану санитарлық және гигиеналық тәрбиеден тұрады, себебі ол адамды
өз денсаулығын ... ... әрі ол ... сақтаудың құралы.
Зерттеу барысында салауаттану ғылымында әлі де ... ... ... ... ... денсаулығы” тақырыбындағы бүкіл ... ... ... бойынша денсаулықты сақтау туралы сұрақтарға
жауапты тек ... өмір ... ... ... ... ... ... деп түсіндіреді.
1.1.Бастауыш сынып оқушыларға құндылық, салауатты өмір салты ұйымдарын
қалыптастыру
Қазіргі таңда ... ... өмір ... ... мен
денсаулығын қалыптастыру өзекті жалпы педагогикалық проблема ... ... ... бүгінгі таңдағы кең таралған түрі «мектеп ауруларының»
басты себебі – авторитарлық – репродуктивтік ... ... ... ... Осы ... ... жүйесі жас ерекшелігі физиологиясы мен
психологиясының ғылыми негіздері мен ... ... ... ... Мысалы, 1-сыныпта мектепке үйрену және негізгі ... ... ... үшін ауыр және бұл ... ... ... ... әкеп соғады. Нәтижесінде үйрену тәсілдерінің
таусылуы, үнемі шаршап, қажудың пайда ... ... ... ... сабақ кезінде бір орнында тапжылмай ұзақ ... ... ... ... ... баланың психикалық саулығына көптеген зиянын
тигізеді.
Жас ұрпақтың денсаулығының маңызды көрсеткіші оның дене ... ... ... ... ... табылады. Осы саладағы кемшіліктің
басты себептерінің бірі – ... ... ... ... оқу ... шамадан тыс шұғылданады. Екіншіден,
кейбір мектептерде валеология, дене шынықтыру сабақтары тиісті дәрежеде
өткізілмейді. Үшіншіден, ... өз ... дене ... ... ... ... Келесі атап көрсетерлік көрсеткіш – мектеп
оқушыларының психикалық саулығы. Бүгінгі таңда нерв-психикалықауытқушылық
орта ... 15-20 ... ... ... Бұл ... 1-сынып оқушыларында мектепке үйрену ... ... ... ауысу барысында және жоғарғы сыныпоқушыларында оқу жүктемесінің
көлемінің артуына байланысты пайда болады.
Мектеп ... ... мен ... ... ... педагогикалық қарым-қатынас оқушылардың ... ... ... Сонымен қатар,оқушылардың психологиялық көңіл-
күйлерінің тұрақтылығы мұғалімдердің оларға бағытталған ... ... әр ... педагогикалық қателігі жүйке
жүйесіәлсіз, нервтік – психикалық және ... ... ... ... ... қызу темпераментті ұл ... ... әсер ... Сондықтан да күнделікті мектеп өміріндегі мектеп ... ... және ... ... ... ... ... тәсілдері
мектеп субьектілері ... ... ... ... ... денсаулық проблемасын шешуде кешенді қарым-қатынас
жасаудың маңызы зор. Ол ... ... дені сау, ... қанды, жан-жақты
дамыған жеке тұлғаны қалыптастырудағы міндетті шарт болып табылады.
Мектебімізде салауатты өмір ... ... мен ... ... ... бастап валеология сабағы өтіледі. Ол жылдары қолда еш ... ... ... ... да ... сабағын өткізуде
оқытудың белсенді әдістерін: сюжетті ойындар, жұптасқан, топтық жұмыстар,
ойды дамыту, ... ... ... ... ... ... ... Сонымен бірге оқушылар валеологияданалған білімдерін
сыныптан тыс өткізілетін іс-шараларда дамытып отырды.
Бүгінгі ... ... әр ... ... ... Мектептерде
валеология немесе салауаттану сабағы әр ... ... Оған ... ... ... валеолиг мамандардың жетіспеуі, әдістемелік оқу-құралдардың
аздығынан деп ойлайды.қазақ тілінде оқытылатын мектептерде оқу-әдістемелік
көмекші құралдар әлі де ... ... ... пәні жеке ... ... – бұл ... Дегенмен, қалай оқытылып жатыр, кімдер
оқытып жатыр, материалдық ... ... ... ... ... ... ... көп. Бұл пән бойынша білім стандарты ... ... ... ... ... ол бекітілді. ... ... ету ... да қолға алынды. Биылғы оқу
жылынвалеология пәнінен жаңа ... ... ... ... игі ... ... пәні ... кіргелі көп уақыт болған жоқ. Дегенмен,
істелінген жұмыс біршама. Биылғы жылы ... ... ... ... ... оқу ... бітіріп шықты, жылдан – жылға
сандары да көбейе береді. Ескеретін бір жағдай ... пәні – ... ... ... мазмұны жағынан күрделі пән екендігін
көпшілігіміздің әлі түсіне алмай келетіндігімізде.
Салауаттану ... ... ... оған ... ... ... ... ойнатса, жаттығу жасатса, жуынса, су құйса, дұрыс жүрсе болды,
денің сау ... деп айта салу – ... ... ашпайды. Тіпті,
салауаттанудың беделін төмендетіп алған жоқпыз ба ... ой ... ... кез ... ... ... сабағын беруі, тақырыптардың
әр сыныпта қайталануы, оқу құралдарының аздығы, әр мұғалімнің сабақты әр
түрлі ... ... ... ... ой ... Мұғалімдер арнайы оқу
құралы болмағандықтан ... ... ... ... ... ... бір жағынан жақсы, оқушы
ізденеді. Дегенмен, ол ... ... ... медициналық
әдебиеттерден тағы басқа жинақтардан алатындықтан тақырыпты түсіну, меңгеру
қиындайды. Міне, осы жағдайлардың бәрі жаңа ғана ... ... ... ... күрделі, өмірге қажетті пәнді оқытуда келеңсіз жағдайларға,
оқушылардың пәнге ... ... ... деп ... себебі, бұл пәннің бағдарламасының ... ... ... ... ... Бұл ... бала ... сайын берілетін материалда біртіндеп күрделенуі қажет. Егер ... ... онда ... ... ... ... ... пән өз
мақсатына жетпейді.
Екінші себебі, валеология пәнін арнаулы білімді валеолог ... ... ... ... ... ... ... олар дене тәрбиесі
мұғалімімен, ата-аналармен, сынып жетекшілермен жалпы ... ... ... жұмыс атқарғанда ғана бұл пәнді ... ... ... ... ... 1-4 ... салауаттану пәнінің оқытылуына аса
назар аударылып, дұрыс жолға қойылса, материалдық база жасалса, мектепке
келген ... ... ... қалай үйренгендігі сияқты, бұл пәнді де
оқи отырып, өз ағзасын танып біліп, ... ... ... ... күн
тәртібі, киіну, жуыну тәртібі, шынығу ережелерін – автоматты ... ... ғана ... өз ... ... ... қажет. Бұл үшін
валеология сабағын әліппе, жазу сабағы сияқты, аса мән беріп, бағдарламада
көрсетілген білімдер мен ... ... ... қалыптастыру керек.
Ал, мұны арнайы білімді валеолог маман ғана іске ... ... ... ... салауаттанудың негізгі бағыттары дұрыс қалыптастырылса,
оқушы 1-сынаптан бастап өзінің «Денсаулық» төл ... ... ... сияқты одан да ыждағаттылықпен іске асырса бала өз денсаулығына
үлкен ән беруге үйренеді. ... ... ... оны ... ... оған оның ... жаттығады. Балаға валеолог маман, ... өзге ... ... қажет. Сонда ғана біз бала тәрбиесінде
жетістікке жетеміз
Төртінші себебі, ата-аналардың бұл пәнге аса көңіл ... ... ... ... сынып оқушыларының ата – анасы жоғары
сыныптарға қарағанда мектеп өміріне көбірек арласады. Осы ... бала ... ... ... ... пәнінің негізгі
бағыттары бойынша үйде балаға үлкен көмек көрсетіп, денсаулықты сақтау мен
шынықтыруға бағытталған дағдыларды дұрыс ... жөн. Бұл ... ... ол ... ... толықтырылған, өзгертулер енгізілген бағдарламада көптеген
өзгерістер бар, тек бұны ... ... үшін ... маман әдістемелік
жағынан көбірек ойлануы қажет. Валеология пәнінің мазмұны өте терең.
Бұл ... ... ... жас ... ... ... білім мен білік беріледі,
- физиологиялық мазмұнына да тоқталады,
- медицина жағы да ... ... ... алдын алу оқытылады,
- әр түрлі ауытқулар оның себептері одан ... ... ... ... ... ... сөз болады,
- Табиғат қорғау, қоршаған орта, экологиялық мәселелер қамтылады,
- Сақтық шаралары ... ... ... ... әуес ... қамтылады.
Сондықтан да бастауыш сынып мұғаліміне бұл ... ... ... ... ... оны ... жеткізе білу қиындық
туғызары сөзсіз. Осы ретте мұны іске ... ... ... болғаны
дұрыс. Ол валеология сабағын беріп қана қоймай мектепте мынандай жұмысты
іске асыруы қажет:
- Оқушылардың ... ... ... оларға кеңес беру;
- Оқушылардың денсаулығын сақтауға негізделген кеңестер беру,
- Жалпы мектепте салауаттану бағытындағы ... ... ... бірге ұйымдастыру,
- әр адамның денсаулығы өз қолында екендігін түсіндіріп, оны іске
асырға көмекші болу.
- Бұл сабақтың бір ... ... ... ... ... не ... мысалдармен бекітілгендігінде. өйткені, барлық
материал баланың өз ағзасын танып білу мақсатына жүргізіледі.
Көпшілігі ... ... ... ... болу ... ... дегенімізге жасаған ... ... Дене ... ... ... рух ... болады.Ақыл-
ойдағы айқындық өте-мөте күш-қайратқа негізделеді” (П.С.Брегг) – дегендей,
оқушылардың бақытты болуы, өмір қуанышын қызықтауы, олардағы ... ... ... ... ... - өзін-өзі жақсы сезінуі және дене
мүшелерінің ең жоғары ... ... ... ... ... ... жас ... тәрбиелеу әрі тартымды және онша қиындықты
туғызбайды. Себебі, дені сау бала ... ... мен ... сезіммен, көтеріңкі көңіл күймен қатыса алады. Дүниеге
сеніммен ... ... ... ... ... ... жағынан дамуына
бірден-бір кепіл болады. Бұл тәрбиенің мақсаты ретінде ... ... ... ... ... ... да, біз ... салауатты
өмір салтын ынталандыру – тәрбиешілердің және мектептің тәрбие ... бір ... болу ... ... ... ... ... – адамның денелік, интелектуальдық және еңбек ... ... ... ... орныққан мінез-құлық тәртібін,
өмір сүру ... ... ... ... Олай болса, “өмір салты” –
деннің саулығына ... ... ...... өмір ... ... Денсаулық пен салауатты өмір салтына құндылық қатынас
қалыптастырудың ... ... ... ... және кез ... ... саяси
жағдайда балалар мен жасөспірімдердің денсаулығы өте маңызды проблема
болып ... ... ... өмір салтымен анықталады. Педагогикалық
жүйе үшін шамаға лайықтысы - оқушылардың бойында саламатты өмір ... ... ... Республикасы «Білім туралы» Заңында білім
беру жүйесінің міндеттері қатарында «адамгершілік пен саламатты ... ... ... ... ... ... ... уақытта мемлекеттік денсаулық сақтау ұйымдарының көбінің
жекеменшікке өтуіне ... ... жаңа ... ... ... ... ... көпшілікті, әсіресе өскелең ұрпақты
үйретудің жаңа жүйесін ... мәні ... ... ... ... ... әдіснамалық және әдістемелік қамтудың қазіргі
уақытқа сай болуын қажет етеді.
Қазіргі уақытта мектептерде вариативті оқытудың бір түрі ... ... ... ... Бірақ көпшілік жағдайда бұл пәнді
мамандығы жоқ мұғалімдер ... ... ... ... ... ... ... қағидасы бұзылады. Сондықтан салауаттанудан тек сертификаты
бар немесе биология пәнінің мұғалімдері ғана ... ... ... ... ... ... өтпеген, республикалық оқу-әдістемелік кеңесте
бекітілген көптеген оқу-әдістемелік құралдарды пайдалануға ... ... ... ... ... мұғалімдер, ата-аналар,
оқушылар “Салауаттану” пәнін таңдап алады. Олар бұл пән ... өте ... деп ... ... ... ... тиімді
тамақтану немесе психологиялық, кикілжіңді ... өзін өзі ... ... тек ... ... бір ғана жолы ... Ал ... дамыту және салауатты өмір салтын қалыптастыру
үшін жаңа критерийлерді, ұғымдарды, ... ... ... ... ... Сондай-ақ денсаулықты сақтаудың ... ... ... бірге дәрігерлер, психологтер,
гигиенистер және физиологтер ... ... ... ... ... интербелсенді әдістерді, әсіресе ... ... ... жаңа ... ... ... яғни салауаттану
аспектілерін кешенді түрде шешу ... тек ... ... медициналық және педагогикалық деп
бөледі. Салауаттануды оқытуда ... ... ... зор. ... ... ... және қорғау жолдарын білуі керек. Салауаттану
ғылымының дамуы, сонымен бірге ... өмір ... ... ... ... ұлттың генофондын сақтап қалуға, адамгершілік,
дене, психикалық және ұрпақ денсаулығын сақтап ... ... өмір ... ... денсаулықты сақтау және
тіршілікке бейімделу арқылы қамтамасыз етеді. ... ... ... ... ... Ол ... жеке ... және
білімді меңгеруі арқылы жүзеге асады.
Мұғалімдер мен оқушылардың бірлескен еңбегі арқылы салауатты өмір
салтының ... ... ... Оған ... ... ғылым, спорт,
өнер және мәдениет қайраткерлерінің өмірінің үлгісі ... бола ... ... ... ... денсаулық мәдениетінің ... оған ... ... ... ... ... ... өнімдері әсер етеді. Осыдан мектепке дейінгі ұйымдарда, ... ... ... ... және ... оқу ... ... өткізу өзекті мәселеге айналуда.
Адам денсаулығын сақтау және ... ... оны ... мен ... туралы жеке ғылымның қажеттілігі туындап отыр. Бірақ
атам заманнан белгілі болып келе жатқан ... өмір ... ... жиналған мәліметтердің ғылыми болжамы жасалмады, ол тек эмпирикалық
сипатта болып келеді.
Салауаттанудың зерттеу нысаны денсаулық болғандықтар, денсаулыққа
сипаттама ... Бұл ... ... да, ... да ... ... алмайды. Ғалымдардың денсаулыққа берген бірнеше сипаттамалары
бар. Олардың саны қазір 600-ге жетіп ... ... ... ... денсаулыққа берген сипаттамасы қазіргі жағдайда ескіріп ... оны ... аша ... ... ... “денсаулық дегеніміз бұл
организм күштері мен қоршаған ортаның арасындағы ... ... ... ... денсаулыққа берген сипаттама мынадай: “денсаулық
дегеніміз организмнің табиғи күй, яғни қалыпты, өзін-өзі ... ... ... ... ... ... атқаратын қоршаған ортамен
динамикалық тепе-теңдікте болатын күй”.
Ал ... ... ... ... ... әртүрлі
қоғамдық және еңбек әрекетіне толық қатыса ... ... ... ... ... биологиялық даму,
сақтану үрдісі және адамның өмір сүруіндегі әлеуметтік белсенділігі” деп
таниды.
Профессор А. Г. ... ... ... ... ... ... тұжырымдама береді: “Денсаулық дегеніміз
бүтін, көп бағытты динамикалық күй, ол ... және ... ... ... потенциалды жұмсау нәтижесінде дамиды, адамның
биологиялық және ... ... ... ... ... авторлардың пікірлерін тұжырымдай келе профессор
В.В.Колбанов: “адамның денсаулығы дегеніміз - ... ... ... реттелуі ол организмнің өздігінен және ... ... ... қамтамасыз ету, психикалық және
соматикалық мәртебені жетілдіру барысын, ... мен ... ... ... ... ... ... ортаға бейімделу, биологиялық
және әлеуметтік қызмет атқару үшін қосымша және ... ... ... ... ... Осы ... ... болмауы денсаулықтың жартылай немесе толық бұзылғанын білдіреді.
Денсаулықтың толық болмауы өмір сүруге қайшы келеді”, - ... Бұл ... ... ... ... жағдайда адамның дамуын оның денсаулығынан тыс қарастыруға
болмайды. Денсаулық ... тек ... және ... ... индивидуумның денсаулығын сақтауға мүмкіндік бермейді, ... өз ... ... ... қалыптастырады. Ешқандай медицина
адамның өз денсаулығы туралы білімін ... ... ... ауырғаннан
гөрі ауруды болдырмау жеңілірек.
Егер білімнің мақсаты – адамның ... ... онда ... ... ... ... бірі – ... денсаулықты сақтауға, бағалауға
және салауатты өмір салтын қалыптастыруға үйрету болып табылады.
Балалар мен жасөспірімдердің салауатты өмір салтын қалыптастыру ... ... ... ... ... ... салауаттануға арналған
кабинеттер ашылып, онда көрнекілік ... ... ... ... құралдар жинақталған. Бұндай сынып кабинеттерінің
болуы оқушылардың білімін арттырады.
Оқушыларда салауатты өмір салтын ... үшін ... ... ... ... Олар ... ... қажетті әдістемелік
кеңес беріп, жинақталған тәжірибелерді таратып, жаңа ... ... ... ... ... ... тәсілдері, тағы
басқалар).
Бұрын педагогикалық институттарда студенттер арнайы ... ... ... ... соң ... ... ие ... Өкінішке орай
оңғы кезде ол жойылды.
Қазіргі уақытта мектепте оқытылатын пәндер қатарына салауаттануды
енгізу қажеттілігі туындап отыр.
Ел ... ... – 2030” ... ұзақ ... ... - “Қазақстан азаматтарының денсаулығы, білімі мен әл-ауқаты”
тармағында “азаматтарының өз өмірінің ... ... сау ... және ... ... ортаны таза ұстауға тәрбиелеу үшін” салауатты өмір салтын
қалыптастыру қажеттігі көрсетілген. Сондықтан ... ... ... пайдасына пәрменді білім беретін және ақпаратты науқан ... ... ... Үкіметінің 1999 жылы 30 маусымдағы ... ... өмір ... кешенді бағдарламасы туралы”, ... ... ... ... ... оқу ... ... салауатты өмір салтын қалыптастыру жөніндегі мақсатты бағдарламаларды
мектепке дейінгі, мектептер оқу ... ... жете ... қажет
делінген.
Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігінің
1998 жылғы ... ... ... ... ... беретін
мектептерге “Салауаттану – денсаулықты сақтау” оқу бағдарламасын енгізу
туралы №572 бұйрығы жарық көрді.
Осы ... ... ... пәні ... оқу
жоспарларының вариативті бөлімінен орын алады. Мектепке дейінгі және жалпы
білім беретін мектептердің 85 пайызы салауаттану ... ... ... және ... оқу ... 55-64 ... ... сабақтары
өтіледі.
1998 – 2001 жылы жүргізілген екінші ұлттық зерттеулер бойынша осы
салауаттану сабақтарын ... ... ... шегу 11 – 14 ... ... 6 ... 15 – 17 жастар арасында 10,0 пайызға, 18 – 19
жас арасында – 6 ... ... ... ... ... арасында ішектің
жұқпалы ауруларының, суық тию ауруларының азаюы байқалады. ... ... ... әуестігінің төмендегені, рухани денсаулығының
жоғарылауы ... ... ... ... ... ұрпақтың
салауатты өмір салтын қалыптатырудың дағдылары мен түрткіні ... өз ... ... ... әр ... ... қорғауға және кикілжіңді болдырмауға үйретеді. ... ... өз ... бағалай білуге, денсаулық деңгейін
анықтауды үйренеді.
Салауатты өмір салтын қалыптастыру ... тек ... ... ... ... ғана ... оны кең ауқымда қоғамдық құбылыс ретінде
қарастыру керек екенін әр мұғалім ... ... ... ... ... ... ... денсаулықты тез арада
дамытады деген ұғым қалыптаспау керек. Салауатты өмір салтын қалыптастыру
ұзақ үрдіс, ... бұл ... ... ... және ... ... Ол оқушылардың өз денсаулығын сақтауға ... ... ... ... ... ... ... мықты болуы
үшін өзіңнің күшің болуы қажет, оны ... ... ... ... ... ... салауаттану білімі “денсаулық білім
алу үшін, ал білім денсаулықты сақтау үшін” сөзіне негізделу керек дейді.
Жасөспірімдердің денсаулық туралы ... ... ... оқушылардың
денсаулығын сақтап, нығайтуда, жастардың рухани мәдениетін көтеруде елеулі
табыстарға қол жеткізу үшін салауатты өмір салтын ... ... ... беру ... оқу ... ... ... керек.Салауаттану пәнін оқытудың ғылыми аспектілерімен сандық ... ... - ... ... және оны ... туралы ғылым.
Салауаттану ғылымы денсаулықты физиологиялық, психологиялық және әлеуметтік
тұрғыдан қарастырғандықтан, денсаулықты сақтау және ... ... ... ережелерді қорытып шығарады. Салауаттану жеке тұлғалық
және қоғамдық болып жіктеледі.жеке тұлғалық салауаттану – төменгі негізгі
аспектілер ... ... ... ... мен ... ... ... қамтиды:
А) жеке гигиена – денені, киімді, тұратын үйін, тамақ өнімдерін, суды
таза ұстаудың санитарлық-гигиеналық ережелерін, жұмыс ... ... ... тұру ... ... температуралық режимді, партада дұрыс
отыруды қарастырады.
Б) қозғалыс белсенділігі – ... ... ... ... ... ... ... орындауды, спорттық және қимылдық
ойындармен айналыысуды, жүзуді жүгіруді тағы басқаларды ойластырады.
В) шынығу – ... су, күн, ауа ... ... ... ... ... ... түрлі ауруларға төзімділігін,
қарсы тура алу ... ... ... әдістер мен ... ... ... гигиена мен психопрофилактика – бұл психоэмоционалдық
денсаулықты нығайтуға арналған ... ... Яғни ... ... көмектесетін психофизикалық жаттығулар кешенін (аутотренингтер) білуі
және орындай алуы. Құрбылар арасында, ... ... және ... ... ... ... ... ашу-ызаны
болдырмау.
Д) дұрыс тамақтану - денсаулық үшін тиімді тамақтану ... ... ... және ... ... керек. Тамақтану рационына барлқ негізгі
тамақ өнімдері қамтылуы тиіс: ет (белок), өсімдік және ... ... ... ... ... таза су. Тамақтану режимін сақтау, яғни
күніне 4-5 рет ... ... ... ... ... мөлшерден артық
ішпеу және тұзды, тәтті тағамдарды көп жемеу керек.
Е) жұқпалы аурулардың алдын алу – ... - ... ... ережелерді сақтау. Жеке гигиена ережелерін қатаң ... ... ... ... Жұқпалы ауруы бар адамдармен қарым- қатынас
жасаған кезде гигиена ережелерін сақтау, ауру ... мен ... ... ... ... ... ала егу ... жүргізу.
Қоғамдық салауаттану – адам денсаулығын қорғау мен нығайту ... және ...... мәселелер шешімін қамтитын
шаралар кіреді.
Қоғамдық салауаттанудың төмендегідей білімдері бар:
Медициналық салауаттану – отбасындағы, үйдегі ... ... ... ... гигиена және жеке гигиена ережелерін
зерттейді. Қоршаған ортадағы ауа, су, ... тағы ... ... сай ... ... ... ... уландырғыш
заттардың мөлшерден тыс жіберілмеуін бақылайды. Сондай-ақ ауыз ... ауру ... ... ... ... ... ... болмауын қадағалайды.
Экономикалық салауаттану – адамдардың материалдық қамтамасыз етілуін,
олардың өмір сүру деңгейін, ... ... ... ... ... денсаулығын сақтаудағы құқықтарының бұзылмауын қарастырады.
Әлеуметтік салауаттану – ... ... ... ... ... өнер, діни ұйымдардың деңгейін және олардың адамдарға әсерін
зерттейді. Аам - тек ... ... иесі ... сонымен бірге
әлеуметтік жеке тұлға. Оның ... ол ... ... ... ... Сондықтан қоршаған ортаны қалайқорғаса, денсаулығын
қалай сақтайтыны, қорғайтыны ... ... ... Ол ... және қоршаған адамдардың денсаулығын сақтауға жауапты.
2. Бастауыш сынып балаларының өмір ... ... ... еңбегінің дұрыс ұйымдастырылмауы олардың денсаулығына зиянын
тигізуі мүмкін. Сондықтан тиімді өмір салтын ұстану маңызды.
Қазіргі түсінік бойынша ... өмір ... ... төмендегі негізгі
компоненттер құрайды:
1.Дұрыс тамақтану.
2. Жүйелі дене жаттығулары.
3. Жеке бас гигиенасы.
4. Ағзаны шынықтыру.
5. Зиянды әдеттерден бас ... ... ... ... пен ... ... ... тамақтану - саламатты өмір салтының ең ... ... ... ... ... ... рөл ... Дұрыс
тамақтанбау адам ағзасында патологиялық процестердің дамуына әкеп соғады.
Адам пайдаланатын ... ... ... ... ... ... ... таңда «саламатты өмір салты» ұғымы оқу, еңбек, ... ... ... ... орындауға ықпал ететін адамның
белсенді өмірлік әрекетінің формалары мен ... ... ... ... ... ... өмір ... негізгі мазмұнын
оқушылардың денсаулығын сақтауға және ... ... ... ... ... сауықтыру іс-шаралары құрайды.
Саламатты өмір салты – физикалық және психикалық денсаулықты сақтауға
және нығайтуға, жұмысқа қабілеттілікті ... ... ... ... көрінуін, әрекет пен мінез-құлықты түсінуді талап ... ... ... өмір ...... бір ... өз ... аурудың алдын алу және өмір ... ... ... жұмысы.
Саламатты өмір салтының көмегімен адам өз өмірін ұзартады және өзінің
әлеуметтік функцияларын ... ... бас ... ең ... теріні таза ұстаудан тұрады.
Шынығу – ... ... ... қолайсыз жағдайларына –
температураға, ылғалдылыққа, қысымға-бейімделуі, ... ең ... суық ... ... ... таза ... үйлесімде күн ваннасын
қабылдау, суық суға ... ... ... ... жүру, жүзу, би жатады.
Саламатты өмір салтының маңызды компоненттерінің бірі - ... бас ... шегу ... ішу адам ағзасына жағымсыз әсер етеді.
Саламатты өмір салтының биологиялық және ... ... ... ... ... ... былайша сипатталады: өмір салты
жас ... ... ... ... ... ... ... болуы тиіс.
Әлеуметтік принциптер өмір салтына төмендегі талаптарды қояды: ол
эстетикалық, адамгершілік еріктік, өзін өзі ... ... ... ... өмір ... ... бола алмайды. Себебі біз әр түрліміз. Сонымен,
салауатты өмір салты принциптерін кез келген адам ... ... ... ...... ... оңтайлы ұзақтығы мен сапасына қол жеткізуге
мүмкіндік береді. Бұл адам шын мәнінде өз денсаулығын ... және ... ... ғана ... ... ... ... оқушыларының денсаулығын
сақтау және шынықтырудың негізгі бағыттары мыналар:
- білім беру мекемесінің әрекетінде денсаулықпен саламатты ... ... ... оқу ... ... ... оқу ... реттеу;
- педагог кадрларды даярлау және біліктілігін арттыру;
- ... ... ... және ... ... ... ... және ендіру;
- денсаулығы шектеулі балалар үшін бейімделген білім ортасын құру;
- оқушылардың саламатты өмір ... ... ... бағытында
мектеп пен отбасының бірлескен әрекетінің жүйесі мен механизмдерін құру.
Денсаулық жағдайына бірқатар педагогикалық ... да әсер ... ... ... ... ... ... оқу жүктемесінің қарқыны мен көлемін ұлғайту;
- мектепке дейінгі жүйелі оқытудың бастамасы;
- оқу бағдарламаларының технологияларының ... ... жас ... сәйкес еместігі, оқу үдерісін ... ... ... ... ... ... ... дамыту және сақтау мәселелерінде педагогтардың
біліктілігінің жеткіліксіздігі;
- балалар денсаулығын сақтау мәселесінде ата-аналардың сауатсыздығы;
- дене ... ... ... мен ... ... ... Оқушыларды салауатты өмір салттарын қалыптастыру бойынша
педагогиканың іс-әрекетінің бағыттары
Жас өспірімді ... өмір ... ... мәселесі бойынша
психологиялық, педагогикалық ... ... ... ... алынған мәліметтерге жасалған талдау қорытындысы:
1.Жас өспірімнің салауатты өмір салтына негізделген жеке іс-әрекет
стратегиясының ... ... ... өмір сүру ... ... мақсатын анықтауға мүмкіндік берді.
2.Халықтың педагогикалық құралдарын пайдалану арқылы жас өспірімді
салауатты өмір сүру ... ... ... ... ... көрсету;оптимальді психологиялық, педагогикалық жағдайын жасау
және жас өспірімге “салауатты өмір сүру салты” түсінігін сезіндіру; ... ... ... ... жас ... өз ... ... арттыруға және қалыптастыруға болады. ... ... ... ... ... салауатты өмір сүру салты бойынша
сауаттылық және түсінік жас өспірімдердің салауатты өмір сүру ... ... ... ... осы ... ... ... тыс жұмыстар үрдісіндегі жүргізілген эксперименттік жұмыстарға
дейінгі және кейінгі ... өмір ... ... ... ... тыс жұмыстар үрдісінде салауатты өмір ... ... ... ... ... көрсету, мысалы, жас
өспірімдердің дамуының жасына қарай ерекшеліктері, ... ... және ... ... ...... ... іс-әрекеттік жағдайлар жас өспірімнің денсаулығын ... ... ... ... ... ... ... салауатты өмір салтына тәрбиелеу жұмысының құрылымдық
моделін көрсетілген жағдайлар негізінде құруға мүмкіндік береді.
Сыныптан тыс ... ... ... ... өмір салтын
қалыптастырудың теориялық моделін жасау кезінде ... ұжым ... ... ... ескеріледі.эксперимент нәтижесіне талдау
жас өспірімдерге салауатты өмір сүру ... ... ... және тұжырымдауға мүмкіндік туғызады.
Жас өспірімдерге салауатты өмір сүру салтын қалыптастыру бойынша мектеп
мұғалімдерімен жүргізілген жұмыс барысыда төмендегі ... ... ... тәрбие үрдісі мұғалімнің курстық дайындығының
мазмұнын айқындайды.
2.Инновациялық жұмыстардың көп ... ... тыс ... ... ... тыс жұмысты жүргізуде мұғалімнің дайындық жүйелілігі балалар
дамуы (физиологиялық, психикалық) туралы ... ... ие ... ... ... күн тәртібімен, денсаулықты ұйымдастыру әдіс-
тәсілдері
1-3 жас аралығындағы балалардың күн тәртібі
|Күн тәртібінің қысқаша мазмұны ... ... ме ... | ... шеңбер.Ойындар. | ... ... ... ... ... |
|Балалармен топтық және қарым-қатынас. Еңбек | ... ... ас. | ... та, ... |9.30 -10.30 ... оқу ... | ... ... | ... дайындық. Серуен: табиғатпен танысу, | ... ... ... жеке ... |10.30 -12.15 |
|Серуеннен оралу. | ... және ... ... | ... ас. «Ас ... ... |12.15 -12.50 ... ұйқы» Гигиеналық және шынықгыру | ... ... ... және ... ... |12.50 -15.00 ... ... | ... ... ... ... ... |15.00 -15.40 ... Ойын!» | ... ... ... ... ... ... дайындық. Серуен, қимылды ойын. Серуеннен | ... ... және ... процедуралары. | ... ас. «Ас ... ... |16.50 -17.20 ... ... | ... ... қарым-қатынас. Еркін |17.20-18.30 ... ... үйге ... | ... ... ... ... ересектерге көп сұрақтар қояды. 5 жасар баланың сұрақтары
ересектермен қарым - қатынас ... ... Олар ... сұрақтардың
жауабы кейде айқын болады. Дегенмен, жиі олардың сұрақтарында жаңа ақпарат
алу, танымдық қызығушылық ниеттерінің туындауы ... 4-5 ... ... хабармалары заттар мен құбылыстар арасындағы
байланыстарды ... ... ... ... ... ... - ... орнатуға деген қажеттілігі,
олардың эмоционалдық күйін сезу қабілеттері дамиды. Ересектермен қарым -
қатынас ... жаңа ... ... ересектермен бірге танымдық іс ... ... ... ... ... мен ... тәжірибе
жасауды, табиғи материалдар мен қағаздардан құрастыружәне т.б.) танымдық
тақырыптарға әңгімелесу пайда болады және дамиды.
Балалардың ересектермен ... - ... ... ... мен балалар арасында салқындық тудыруы мүмкін. Мұндай қарым
-қатынас әртүрлі көрініс береді: кейбір балалар ... ... ... ... мазасызданып, кез - келген нәрсеге жылай ... ... енді ... ... ... ... көрсетеді.
4-5 жастағы балалар өз құрдастарының мазасыздықтары мен беймазалылығына
жақтырмай қарайды.
5 жасқа қарай баланың өз ... ... ... ... түседі. Бірлесіп ойнау негізінде балалар қоғамы пайда болады.
Сонымен қатар бала ... ... ... ... ... ... білігі: сыпайы сәлемдесу және қоштасу, басқаны есімімен атау, төрт
- бес жаста - рөлін атау бойынша дамиды.
Бес ... ... ... ... оның өз көз ... қорғау. Өзі
қалаған нәрсені алуы, озі ұнатқан баламен ... ... ... ... ... ... ... балаға ашық, өз ойын, сезімін қысылмай
жеткізу мүмкіндігін береді.
Оқушылардың саналы тәртібін тәрбиелеудің негіздері мен әдістері
Оқудық алғашқы күнінен ... ... ... ... ... ... Ең алдымен педагогика тәртіпті арнаулы өткізген кейбір іс-шаралар
ғанаемес, мектептің барлық тәрбие жұмысы жүйесінің ... деп ... ... ... ... жеке ... ... Оқушылармен өзінің арақатынасын егжей-тегжейлі ойластырған мұғалім
ғана оқушылардың саналы тәртібін тәрбиелеуде табысқа жете алады.
2) ... ... етек ... ... пен тәртіпсіздікке
жол бермеген мектепте ғана тәртіпті, белсенді ... ... ... сан қилы ... ... ... ... тиіс.
Оқушылардың өмірі мен іс-әрекетін ұйымдастыруда күн тәртібі үлкен маңызға
ие. Күн ... - ... ... ... ... ... оқушылардың саналы тәртібін тәрбиелеуде оның рөлі ерекше. Күн
тәртібін сақтау - ... ... ... құралы. Еңбек пен демалуды
дұрыс алмастырып отыру оқу сабақ-тарының тиімділігін арттырады, тәртіпке
түсіреді, ... пен ... ... белгіленген мерзімде орындауға
үйретеді. Гигиена талаптарына сөйкес белгіленген күн ырғағы ... ... ... ... ... ... пен демалысты
дұрыс ұйымдастыруға, тәртіп пен ... ... ... ... - дейді Н.К.Крупская, оның бүкіл жолға қойылуы ... ... ... ... да күн төртібін оқушыларды тәртіпке үйретудің аса
маңызды құралы деп қарады.
Күн тәртібін ... ... ... ... ... ... жоқ. Күн
тәртібінің мақсаты - ... бос ... ... ... ... Оқушы мысалы, сабағын дайындап болғаннан кейін өзі сүйетін
спорт түрімен айналысса, екіншісі көркем әдебиет оқумен, үшіншісі қандай ... ... ... ... ... не ... ... айналысады.
Егер күн тәртібінде бос уақыт ... оның ... ... қол ... ... Күн тәртібі ұйымшылдыққа, ұқыптылыққа,
жұмыста ... ... ... ... ... ... оқушыларын
тәрбиелеудегі орны ерекше. Олар күн тәртібі талаптарын сөзсіз ... оны ... ... ... ... мен ата-аналар тарапынан
бірлескен бақылау болса, күн тәртібі баланың өміріне берік қалыптасады ... ... ... ... ... қай ... болсын оны адам организмінің бейімделуі,
қарсыласуы, күресуі, өз ... ... ... ... ... ... ... атқаратын қызметтерін ескермей
пайымдау мүмкін емес екені де ... Адам – тірі ... ... пен рухан, табиғи мен әлеуметтік, тұқымқуалай берілген және жүре
қалыптасқан ... ... ... ... барысында жастық
ерекшеліктеріне, организмнің қоршаған ортамен арақатынасына, әлеуметтік
әрекеттер ерекшеліктеріне ... ... ... ... ... және ішкі ... ... ағза жүйелерінің қызметтік
қорларын, генеративтік, танып білу және ... ... ... бағытталады. Мұндай сау адамға тән қызметтерді іске асыруға
көптеген сыртқы және ішкі факторлар, ... ... ... жеке ... өмір ... ... потенциалы, бейімділіктері мен
қабілеттері, қоршаған орта. Демек, денсаулық әдістемесі адам ағзасын ... ... ... біртұтас жүйе ретінде қарайтын жүйелі тәсілге
негізделген кешенді, тұтас, көп ... ... ... ... ... отырып жүргізген зерттеу жұмыстарымыздың негізгі
бағыты денсаулық деңгейінің қаншалықты дәрежеде екеніне көз ... ... өмір ... ... жұмысы жылдан-жылға толықтырыла
түсетін болса дені сау, жаны сау ... ... ... ... сенім білдіреміз. Үшінші күйді дер кезінде анықтап, ... не ... бір ... ... ... қызметтік қорларын толықтыру, сол
арқылы денсаулық потенциалын арттыру. Бұл мәселе ... әр ... ... ... ... ... ... компенсаторлық механизмдерді
жұмылдыру. Яғни ағза жүйелерінің қорлары, ... ... ... ... ... жоғары болса, соғұрлым денсаулық саны көп, ал ауру ... ... ... ... жұмысымыздағы адам ... ... ... ... ... ... ... қызметінің
қаншалықты орталықтандырылғанын ескеруге негізделген.
Валеологияда қолданылатын пайымдаушылық ... ... ... орта әсерлеріне ... ... оның ... ... даму және сақтана білу
қабілеттеріне негізделген. ... ағза ... ... олардың
генетикалық, физиологиялық, психологиялық, генеративтік қызметтерін тұрақты
деңгейде сақтау және іс ... ... ... ... қорларын
зерттейді.
Жоғарыдағы зерттеу жұмысымызды қортындысын бағалай келіп төмендегідей
оймен түйіндедік – ол, жас ұрпақтың ... ... ... ... отырып сақтау, нығайтудың, аурудан сақтанудың
бірден – бір жолы – салауатты өмір ... ... ... әр ... ... ... ... процесіне белсене қатысуы. Демек, валеологиялық
бейімділігі бар адамды тәрбиелеп қалыптастыру – ... - 2030” ... ... іске ... ... бір шарты.
Салауатты өмір салтын қалыптастыруда халық педагогикасының ... ... ... ... ... бала жақсы балалардың бүкіл
мүшелерінің қалыптасып дамуындағы ең ... ... Дәл осы ... ... ... отырып, оның аңыздылығын түсініп, үйреншікті
дағдыға айналдыра алсақ, өз денсаулығын ... және ... ... әр қадамын саналылықпен ойлайтын жастарды қалыптастыраалсақ, пәнді
оқытудағы мақсатқа жеттік деп ... ... ... ... Н.Ә. ... – 2030. Ел президентінің Қазақстан халқына
жолдауы. Білім, 1998.
2. ... К.А., ... А.С. ... ... ... беру ... ... өмір салтын қалыптастырудың
тұжырымдамасы. //Валеология. Дене тәрбиесі. Биология және ... ... Г. ... өмір ... ұстау. //Бастауыш мектеп, №2-2004.
4. «Салауаттану денсаулықты сақтау» ... ... ... ... ... А.С. Әділханов, Л.З.Тель. –
Алматы, 2002.
5. Сәулебекова М.. Салауатты өмір салты – ... ... ... ... ... ... Бейсеева Г.Б., Бейсенова Ә.С.. Адам экологиясы. – Алматы, 2001.
7. Ормантаев К.С., Ешмұқамбетов С.Н.. ... және адам мен ...... ... ... Ә. Дене шынықтыру – салауатты өмірнегізі. ... ... ... ... ... А.. ... өмір салтын қалыптастырайық.// Денсаулық. №5,
2002 жыл.
10. Икіманова Т.Саулық пен сымбат. – Алматы, «Қайнар» ... ... Г.Г., ... А.А. ... мен ... ... және
гигиенсы. – Алматы, «Мектеп», 2003.
12. Құрманғалиева Б.Сымбат және денсаулық. //Биология және ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Педагогикалық практикадан есеп33 бет
Бастауыш сынып оқушылардың таным процестерін дамыту жолдары13 бет
Сынып жетекшінің қызметтері5 бет
Сынып жетекшісі36 бет
Сынып жетекшісінің маңыздылығы. Дискуссия7 бет
Қазіргі таңдағы басқару мәселесі12 бет
XX ғасырда Қазақстан Республикасы денсаулық сақтау саласының дамуы4 бет
«Navigant Travel» ЖШС-нің маркетингтік қызметімен экономикалық құндылық анализі59 бет
«Айнымалы жұлдыздар үшін информация мен энтропия қатынасын анықтау»48 бет
«Бала мазасыздығына ата-анамен бала қарым-қатынасының әсері»24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь