Ана тілі сабақтарында сын тұрғысынан ойлау жобасын қолдану арқылы оқушылардың тілін дамытудың әдістемелік негізі

I Кіріспе бөлім
1. Оқыту процесіндегі бастауыш сынып оқушыларының тілін дамытудың ғылыми.теориялық негізі.
1.1. Педагогикалық технология, сын тұрғысынан ойлау технологиясы ұғымдарына сипаттама.
1.2. Сын тұрғысынан ойлау стратегияларына шолу жасау.
1.3. Жаңа технологиялық сабақтың дәстүрлі сабақтардан айырмашылығы.
II. Негізгі бөлім
2. Ана тілі сабақтарында сын тұрғысынан ойлау жобасын қолдану арқылы оқушылардың тілін дамытудың әдістемелік негізі.
2.1. Сын тұрғысынан ойлау жобасын қолдану арқылы тіл дамытудағы озат ұстаздардың іс.тәжірибесіндегі көрінісі.
2.2. Стратегияларды ана тілі сабақтарында қолдану арқылы оқушылардың тілін дамытудың жолдары.
2.3. Жүргізілген эксперимент жұмыстарының нәтижесі.
Қорытынды бөлім
Әдебиеттер тізімі
Тіркеме.А
Тіркеме.Ә
Зерттеудің көкейкестілігі. Қазақстан мемлекеті тәуелсіздік алып, демократиялық қоғам құруға бет алғалы қоғамдағы өзгерістер білім беру саласына да өз әсерін тигізді.
Білім беру үрдісінде ұстаз да, шәкір те жеке тұлға болып қарастырылатын болды. Жеке тұлғаға жету үшін әр оқушының қабілетін танып, біліп, дамытып, шындап, жөн сілтеп, адам дәрежесіне келтіру керек. Демек, оқытудың жаңа технологияларын пайдалана отырып, білім сапасын арттыру, мазмұнын байыту, оқу үрдісін жетілдіру, жан-жақты дамыған, рухани дүниесібай жас ұрпақты тәрбиелеу – кезек күттірмейтін мәселелердің бірі. Бұның өзі оқушылардың өз бетімен жұмыс жасау, даму, тәрбиелеу, әр баланың қабілетін, дарынын ашу мұғалімдер қауымына зор міндеттер жүктейді.
Елбасы Назарбаевтың «... Бізге бұрынғы қай кездегіден де білім мен ғылымның баға жеткіліксіз қорын барынша арттыру, оны қазіргі заманға сай ету қажет» [13,3 б] деген сөзі егеменді елімізде білім мәселесіне мемлекет тарапынан қаншалықты көңіл бөлініп отырғанын дәлелдейді.
Бүгінгі мектеп алдындағы басты міндет –ана тілі сабағында сын тұрғысынан ойлау жобасын басшылыққа ала отыра, оқушылардың тілін дамытуға жағдай жасау. Оқу-тәрбие жұмыстары мазмұнының біршама өзгергенін есептемегеннің өзінде, жаңа технологиялар арқылы тіл дамыту зерттеу мақсаты алға қойылмаған. Сондықтан бастауыш мектеп оқыту жүйесінде мынандай қайшылықтар бар екені анық байқалады:
1. Құрманжанова Ә. Оқытудың озық технологиялары / Ә.Құрманжанова // Бастауыш білім – 2004-№3. 25-26 бет.
2. Идібекова Р. Оқушылардың сөздік қорын дамыта отырып, жазба жұмысын жүргізу тәсілдері / Р.Идібекова // Бастауыш білім – 2004-№1. 5-7 бет.
3. Асайынова Ш. РВСТ стратегиялары / Ш.Асайынова // Қазақстан мектебі-2002-№10. 19-21 бет.
4. Бұзаубакова К. Жаңа технологияны еңгізу / К.Бұзаубакова // Бастауыш мектеп-2004-№10. 13-14 бет.
5. Сыздықова М. РВСТ жеткізген жетістіктер / Сыздықова М. // Қазақстан мектебі-2005-12-қазан. 16 бет.
6. Мустафина М. Мектепке айтысты оқытудың ғылыми-әдістемелік негіздері: педагогика ғылым. Канд. ғылыми дәрежесін алу үшін дайын. дис. автореф. / М.Мустафина // Алматы қ.у. 2005. 28 бет.
7. Қуанбаева Б. Оқытудың педагогикалық жүйесін технологиялық негізде жетілдірудің дидактикалық шарттары: педагогика ғылым. канд. ғылыми дәрежесін алу үшін дайын. дис. автореф. / Б.Қуанбаева // Алматы-2004. 30 бет.
8. Тілембекова А. Ғылыми техникалық мәтіндердің лингвопрагматикалық құрылымы: философия ғылым. канд. ғылыми дәрежесін алу үшін дайын. дис. автореф. / А.Тілембекова // Алматы-2004. 29 бет.
9. Көшімбетова С. Оқу тәрбие үрдісінде оқытудың инновациялық әдіс-тәсілдерін пайдаланудың педагогикалық шарттары: педагогикалық ғылым. канд. ғылыми дәрежесін алу үшін дайын. дис. автореф. / С. Көшімбетова // Алматы-2004. 29 бет.
10. Есмұқанова К. Дебат технологиясы /К.Есмұқанова // Ұлағат-2001-№2. 12-16 бет.
11. Сәлімқызы Р. Мұғалімдер даярлаудың өзекті мәселелері / Р.Сәлімқызы // Ұлағат-2004-№4. 3 бет.
12. Жанабилова А. Қазақ тілі сабақтарындағы тіл дамыту жұмыстарының бүгінгі кездегі мәселелері / А.Жанабилова // Тіл әлемі-2004-№5. 7 бет.
13. Жазықбаева Ұ. Оқу мен жазу арқылы сын тұрғысына ойлауды меңгерту жолдары / Ұ.Жазықбаева // Білім берудегі менеджмент-2002-№4. 24-26
14. Нығметова Б. Бастауыш сыныптарда жаңа технологияны енгізу / Б.Нығметова// Білім берудегі менеджмент-2002-№4. 34-35 бет.
15. Әрінова Б. Ана тілі мен әдебиет пәндері бойынша оқытудың технологияларын іріктеу критерийлері / Б.Әрінова // Білім-2006-№2. 23-25 бет.
        
        Атырау облыстық білім беру басқармасы
Қ.Дүтбаева атындағы Атырау гуманитарлық колледжі
‎ ‏ ... ... ... ... ... ... ... _______» ________‏2015‎ ‏ж
‎ ‏ ... ... ... тілі сабақтарында сын тұрғысынан ойлау жобасын қолдану арқылы‭ ‬ ... ... ... ... ... ‬Өтешова Бағыт‭ ‬4‭(‬9‭)‬з‭ ‬тобының студенті
Жетекшісі:‭ ‬Шүйіншалиева ... ... ... ... ... ... ‬ж
Сақтау мерзімі:‭ ‬5‭ ‬жыл‭ ‬524-бап
Курстық жұмыстың түскен уақыты‭ _________________________________________‬2015‭ ‬ж
Пікір берушінің аты-жөні:‭ ______________________________________________________
П І К І ... ... ... ... ... _______________________________________________________________________
Пәні:‭ ________________________________________________________________________
Қорғайтын тақырыбы:‭ __________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Бағасы:‭ ________________________________
Аннотация‭
Бүгінгі дүниенің күн санап тез өсуі білім беруге деген ... ... ... ... ... ‬білім беруге жаңаша көзқарас,‭ ‬кәсіби біліктілік біздің бұрынғыдан да жаңа жоғары сатыға ... ... ... ‬мұның бәрен қол жеткізуде әр ұстаздың шығармашылығы,‭ ‬жұмыс істеуі ерекше болып саналады.‭ ... осы ... ... зерттеу жұмысын жүргізу барысында мына сауалдар көкейіме оралды:‭ ‬сын ... ... ... деген не‭? ‬қайдан шықты‭? ‬кім зерттеді‭? ‬қалай қолданылады‭? ‬Себебі бұл сұрақтар маған түсініксіз болды.‭ ‬Сол себептен мен бұл жобаға түсінік ... ... ... ... ... ... жөн ...
Бұл технологияның басты міндеті‭ –‬оқушылардың сын тұрғысынан ойлау қабілеттерін дамыту,‭ ‬оқу үрдісінде қолдану,‭ ‬қызығушылығын ояту.‭ ‬Ал сын ... ... ... тиімділігі‭ –‬біріккен іс-әрекетті ұйымдастыру,‭ ‬оқуышлардың сын тұрғысынан ойлау мен жазу дағдыларын қалыптастыру.‭
Сын тұрғысынан ойлау технологиясы‭ –‬оқушыларды жаңа ақпаратқа,‭ ... сыни ... ... ... ... ... ... ретінде қарастыратын педагогикалық технология.‭ ‬Бұл технология мынадай үш кезеңнен тұрады.‭
.‎ ‏Қызығушылықты ояту.
.‎ ‏Мағынаны тану.
.‎ ‏Ой ... кез ... жаңа ... ... ... және ... да ... ‬Сын тұрғысынан ойлау жобасын бастауыш сыныптарда қолдану,‭ ‬оның тиімділігін ... ... ... ... анықтау,‭ ‬қандай жолмен берілген сабақтың нәтижелі екендігін анықтау,‭ ‬мұғалімнен шеберлікті талап етеді.
Бастауыш сатыда білім алып жатқан әр жеке ... ... ... ... ... ... оқыдың жаңа технологиялары енгізілуде.‭ ‬Сол сеебепті мен Балқұдық орта мектебінің‭ ‬3‭ «‬ә‭» ‬сыныбында сын тұрғысынан ойлау жобасын басшылыққа ала ... ... ... жүргіздім.‭ ‬Ондағы менің алдыма қойған өзекті мәселем‭ –‬ана тілі сабақтарында оқушылардың тілін дамыту.‭ ‬Осы мақсатқа жету үшін
біріншіден,‭ ‬сыныптағы‭ ‬30‭ ... жете ... ... ... мен қажеттіліктерін есепке алу‭;
екіншіден,‭ ‬орындалатын жұмыстың мақсатын оқушыларға алдын ала ... ... ... қолданбау‭;
оқушының өз бетімен жұмыс жасауына мүмкіншілік беру.
‎ ‏Сонымен,‭ ‬мен крстық жұмысымның тәжірибелік бөліміне баса ... ... үш ... ... орта ... ‬3‭ ... ‬сыныбында өткізілді.‭ ‬Тәжірибеге‭ ‬30‭ ‬оқушы қатысты.‭
.‎ ... ... ... ... ... ... бірінші кезеңінде‭ –‬сынып оқушыларының сөздік қорын,‭ ‬сөйлеу дағдыларын анықтау көзделді.‭ (‬2-кестеден қараңыз‭)‬.Оқушылардың ... ... ... ... ... ... жағдыларын әр түрлі карточкалар,‭ ‬тапсырмалар беру,‭ ‬ойындар ойнату,‭ ‬әңгіме құрату,‭ ... ... ... алмастыру,‭ ‬олармен әңгімелесу арқылы айқындадық.‭ ‬Нәтижесінде‭ ‬3‭ ‬сынып оқушыларының сөздік қоры мен сөйлеу дағдысынан төмендегідей ортақ қылықтарды байқадым:
.‎ ‏Оқушылардың ... қоры ... ... ‬9‭ ... ... ... сөздік қорында‭ ‬9000‭ ‬сөз болуға тиіс деген бағдарламалық талап тұрғысынан келсек,‭ ... ... ... ... әр ... ... тілінің даму деңгейі бұл талаптың орындалмағанын көрсетеді.‭
.‎ ‏Кейбір оқушылар өздеріне таныс,‭ ‬сол ... ... ... сөздердің мағынасын дәл және толық білмейді.
.‎ ‏Кейбір оқушылардың қолданған белсенді сөзді қорындағы сөздердің басым көпшілігі‭ ... ... ... ... ... өз ... сөз ... ‬сөйлем құрау,‭ ‬әңгіме жазу мүмкіншілігі шектеулі.
.‎ ‏Біршама оқушылардың ... ... ... ... тақырыбы мен мазмұнын есте сақтау дағдылары төмен.‭ ‬Мысалға,‭ ... ... ... ... ... басым көпшілігі мәтінді бір оқып берген соң,‭ ‬оның тақырбы мен мазмұнын қайтадан айтып бере алмады.
.‎ ‏Сыныптың басым көпшілігінің ... ... ... беру ... ... ... ... сұрақтың біразына‭ «‬иә,‭ ‬жоқ‭» ‬деп жауап береді.‭ ‬Қойылған сұраққа толық жауап бермейді.‭
.‎ ‏Әрбір сыныпта‭ ‬6-7‭ ‬оқушылар сөйлеген кезде өзінің ... ... мен ... сақтамайды.‭ ‬Күмілжіп сөйлеу,‭ ‬дағдырлап айқалау сияқты әдеттердің анайы екенін сезбейді.
Оқушылардың ... ... ... ... мынадай үш деңгейді анықтадық:‭ ‬жоғары,‭ ‬орташа,‭ ‬төмен‭ (‬сызба‭ № ‬1,‭ ‬2,‭ ‬3‭)‬.
Тәжірибе кжұмысының екінші кезеңінде‭ (‬оқыту‭) ... тәлә ... ... тілін дамытуға арналған жұмыстар тәжірибеден өткізілді.‭
Тәжірибенің үшінші кезеңінде‭ (‬қорытынды‭) ... ... ... іс-әрекетінің және іс-тәжірибенің‭ ‬қорытындысы талқыланып,‭ ‬талдау жұмысы айқындалды.‭ ‬Бұл кезеңде оқушылардың сөздік қорының нәтижесін тексеру үшін сөзді жұмыстары жүргізіліп,‭ ... ... ... ... ... болғым келеді‭?»‬,‭ «‬Халық қамқоршысы‭»‬,‭ «‬Туған елім‭»‬,‭ «‬Төл ... ... ... ... ... ... ... «‬Әке мен бала»тақырыптарын мазмұндама жазғызу арқылы оқушы тілінің қаншалықты деңгейде дамығандығын аңғардым.‭ ‬4-5‭ ‬оқушыларда грамматикалық қателер болғанменен,‭ ‬оқушылар түгелдей ... ... ... ... ... жазу ... теңеулер,‭ ‬мақалдар,‭ ‬бір сөзге бірнеше мағыналас сөздер,‭ ‬антонимдер,‭ ‬сөз тіркестері қолданылған.‭
М.Әлімбаевтің‭ «‬Әнші Әміре‭» ‬әңгімесін оқытқанда‭ «‬Академиялық ... ... ... ... ... ... тақырыбы неге олай аталғандығы туралы өз пікірлерін ... ... ... ... оқушылардың ерін жеткізу,‭ ‬сауатты,‭ ‬мәдениетті сөйлеу,‭ ‬өз пікірін жеткізу,‭ ‬өз көзқарасын дәлелдей алу шеберліктерін ... ... ... ... ... ... оқу ... қалыптасуына,‭ ‬оқу қарқындары мен мәнерлеп,‭ ‬сауатты оқу дағдыларын тексеру мақсатында‭ ‬3‭ «‬а,‭ ‬б‭» ‬сыныптарында‭ ... ... ... ... асыру.‭ ‬Минуттап оқыту барысында төмендегідей нәтижеге қол жеткіздік.
‎№‏6‎ ‏кесте.‭
Қорытынды:‭ ‬3‭ ‬тоқсанның қорытындысы ... ... ... ... ‏Мәтінді оқу барысында әр сыныпта‭ ‬2‭ ‬оқушыдан буындап,‭ ‬қатемен,‭ ‬сөйлем арасындағы үзілісті сақтамай оқу,‭ ‬сөздерді қайталап оқу сияқты кемшіліктер кездесті.
Ұсыныс:‭ ... ... оқу ... ... ... ... жүргізу.‭ ‬Әр түрлі әдеби кітаптар оқытуға бағыт-бағдар беру.
Іс-тәжірибенің соңында оқушылардың білім деңгейін көрсетуде мынадай көрсеткішке қол жеткіздім.
Оқушылардың білім ... ... ... ... кейінгі‭)‬.
Оқышалрдың тілін дамытудың тәжірибеге дейінгі және тәжірибеден кейінгі‭ (‬жағдайлары жоғарыдағы деректерге сүйене отырып‭) ... ... ... ... ... ‬курстық жұмысында мынадай мәселелерге көңіл бөлінді:
педагогикалық,‭ ‬психологиялық,‭ ‬ғылыми-әдістемелік ... ... ... озат ... ... алу‭;
сын тұрғысынан ойлау жобасын қолдануда оқушылардың жас және дара ерекшеліктерін есепке алу‭;
эксперимент жұмысы.
... ... ... ... ... ... жетістіктеріне тоқталар болсам:
Оқушылар өз беттерімен ізденеді‭;
Ойын жинақтайды‭;
Жаңа ақпарат алады‭;
Қарым-қатынас жасауға үйренеді‭;
Ойды жүйелі айтады‭;
Ой бөліседі‭;
Шығармашылықпен жұмыс жасайды.
‎ ‏Менің ... ... ... ... ... ... жобасын қолдану барысында оқушы сөздік қорының аясын кеңейту және тілін дамыту,‭ ‬пән ... ... ... ... сапасының артуына үлес қосу.
Жаңа технология бойынша зерттеу жұмысын ... ... күні төл ... ... өз ... ... ... оқытып шығаруға аз да болса үлес қосқаныма қуаныштымын.
МАЗМҰНЫ
I Кіріспе бөлім
.‎ ‏Оқыту процесіндегі бастауыш сынып оқушыларының тілін дамытудың ғылыми-теориялық негізі.
1.1.‎ ‏Педагогикалық ... ... ... ойлау технологиясы ұғымдарына сипаттама.
.2.‎ ‏Сын тұрғысынан ойлау стратегияларына шолу жасау.
.3.‎ ‏Жаңа технологиялық сабақтың ... ... ... ‬Негізгі бөлім
.‎ ‏Ана тілі сабақтарында сын тұрғысынан ойлау жобасын қолдану арқылы оқушылардың ... ... ... ... ... тұрғысынан ойлау жобасын қолдану арқылы тіл дамытудағы озат ұстаздардың ... ... ... ана тілі ... ... ... ... тілін дамытудың жолдары.
.3.‎ ‏Жүргізілген эксперимент жұмыстарының нәтижесі.
Қорытынды бөлім
Әдебиеттер тізімі
Тіркеме-А
Тіркеме-Ә

2
КІРІСПЕ
Зерттеудің көкейкестілігі.‭ ‬Қазақстан ... ... ... ... ... ... бет алғалы қоғамдағы өзгерістер білім беру саласына да өз әсерін ... беру ... ... да,‭ ... те жеке тұлға болып қарастырылатын болды.‭ ‬Жеке тұлғаға жету үшін әр ... ... ... ... ... ... ‬жөн сілтеп,‭ ‬адам дәрежесіне келтіру керек.‭ ‬Демек,‭ ‬оқытудың жаңа технологияларын пайдалана отырып,‭ ‬білім сапасын арттыру,‭ ‬мазмұнын байыту,‭ ‬оқу ... ... ... дамыған,‭ ‬рухани дүниесібай жас ұрпақты тәрбиелеу‭ –‬кезек күттірмейтін мәселелердің бірі.‭ ‬Бұның өзі оқушылардың өз бетімен жұмыс жасау,‭ ‬даму,‭ ‬тәрбиелеу,‭ ‬әр ... ... ... ашу ... ... зор ... жүктейді.‭
Елбасы Назарбаевтың‭ «‬...‭ ‬Бізге бұрынғы қай кездегіден де білім мен ғылымның баға жеткіліксіз қорын барынша ... ... ... ... сай ету ... ... ‬б‭] ‬деген сөзі егеменді елімізде білім мәселесіне мемлекет тарапынан қаншалықты көңіл бөлініп отырғанын ... ... ... ... басты міндет‭ –‬ана тілі сабағында сын тұрғысынан ойлау жобасын басшылыққа ала отыра,‭ ‬оқушылардың ... ... ... ... ... жұмыстары мазмұнының біршама өзгергенін есептемегеннің өзінде,‭ ‬жаңа технологиялар арқылы тіл дамыту зерттеу мақсаты алға қойылмаған.‭ ... ... ... ... ... ... ... бар екені анық байқалады:
Қазақстан Республикасының жаңадан қабылданған‭ «‬Бастауыш білім беру ... ... ... ... меңгерілетін білім,‭ ‬бірлік дағдылардың деңгейіне қойылатын мемлекеттік стандарт‭ ‬талабы мен бұрынғы оқу бағдарламаларының арасында‭;
ана тілі сабағында оқушылардың тілін ... ... ... ... ... ету ... мен оның іс ... тұрғыда жасалмауы арасында‭;
оқушылардың тілін дамытуда сын тұрғысынан ойлау жобасын қолданудың тиімділігі және ... ... ... негізделген тіл тіліміздегі әдістемелердің жоқтығы арасында қайшылықтар туындап отыр.‭
Сол себептен,‭ ‬қайшылықтардың шешімін ... ... ... жұмысымның мәселесі ана тілі сабағында тілін дамытудың ғылыми-әдістемелік және теориялық жолдарын қарастыру болып табылады.‭ ‬Аталған мәселенің бүгінгі ... ... өз ... ... ... ... ... «‬Ана тілі сабығында сын тұрғысынан ойлау жобасын қолдану арқылы оқушылардың тілін дамыту‭» ‬деп таңдауыма себеп болды.‭ ... ... ... ... ... ... пен міндеттерді айқындадым.
Зерттеудің мақсаты:оқушы тілін дамытуда сын тұрғысына ойлау жобасын ... ... ... міндеттері:
сын тұрғысынан ойлау технологиясының ғылыми-теориялық негізін ашу‭;
сын тұрғысынан ойлау технологиясын оқушылардың жан-жақты ... ... ... ... ... жүйе ... ‬әдістерін ұсыну‭;
сын тұрғысынан ойлау технологиясының стратегияларын қолдану арқылы оқушылардың өз бетінше ізденуін және тілін дамытудың тиімді жолдарын анықтау‭;
озат ... ... ... ... ... ... ... сыныпта ана тілі сабақтарында‭ «‬сын тұрғысынан ойлау‭» ... ... ... жолдарын қарастыра оқушының санасына,‭ ‬ақыл-ойына қозғау салып,‭ ‬шығармашылық ойлау қабілеттерін дамытуға,‭ ‬тілге деген сүйіспеншілік сезімін оятуға игі ... ... ... ... ... ойлау жобасын оқу тәрбие үрдісіне енгізетін болсақ,‭ ‬онда:
оқыту үрдісін ұйымдастырудың жаң әдіс-тәсілдері мен формаларын тиімді пайдалануға‭;
оқушыларды өз-бетімен ізденуге,‭ ... ... ... ... оқу ... ... ... ‬өз бетімен білім алуға,‭ ‬сөйтіп білім сапасын арттыруға және ... ... қол ... ... еді.
Зерттеу әдістері:
Зерттеу мәселесі бойынша философиялық,‭ ‬педагогикалық,‭ ‬псхологиялық,‭ ... және ... ... ... ... ‬бастауыш сыныптағы оқыту процесін бақылау‭; ‬алдыңғы қатарлы үлгілі ұстаздардың озат іс-тәжірибелерін жинақтау,‭ ‬талдау,‭ ‬салыстыру,‭ ‬қорыту‭; ... ... ... және оның ... ... ... ... көздері:‭
Тіл туралы заң,‎ «‏Қазақстан-2030‭» ‬стратегиясы бүгінгі білім мен тәрбие берудің өзекті мселелері,‭ ... ... ... ... ... ‬педагогикалық,‭ ‬психологиялық,‭ ‬ғылыми-әдістемелік әдебиеттерге шолу жасалынды.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы мен теориялық мәні:
.‎ ‏Ана тілі сабағынада оқушылардың тілін дамытуда жүргізілетін жұмыстардың ... ... және ... теориялық түрде негізделді.‭
.‎ ‏Бастауыш сынып оқушыларының тілін дамытудың моделі жасалды,‭ ‬негізгі өлшемдері мен ... ... ... ... ... ... сын ... ойлау жобасының әдістемелік жағы негізделді және ол жобаның оқушылардың тілін дамытудағы мүмкіндіктері айқындалды.
Зерттеу жұмысының практикалық мәні:
Ана тілі сабақтарында сын ... ... ... ... арқылы оқушылардың тілін дамытудың теорилық тұжырымдарын,‭ ‬әдістерін,‭ ‬қорытындысын бастауыш мектеп іс-тәжірибесінде,‭ ... оқу ... ... ... жұмыс,‭ ‬баяндама жазу барысында,‭ ‬ғылыми коференцияларда осы саладан білім,‭ ‬білік,‭ ‬дағдыларын жетілдіру мақсатында пайдалануға болады.
Зерттеу базасы:‭ ... орта ... ‬3‭ ... ‬сынып оқушылары.

1.‎ ‏ОҚЫТУ ПРОЦЕСІНДЕГІ БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ТІЛІН ДАМЫТУДЫҢ ҒЫЛЫМИ-ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ
.1.‎ ... ... ... ... ... ... «‬Қазақстан-2030‭» ‬Қазақстан‭ ‬халқына арнаған жолдауында‭ «‬Біздің жас мемлекетіміз өсіп,‭ ‬жетіліп,‭ ‬кемелденеді.‭ ... ... бен ... ... ... ер ... ... өз ұрпағының жігерлі,‭ ‬білім өрісі биік,‭ ‬денсаулықтары мықты өз елінің өкілдері болады‭» ‬деп‭ ... ... ... күннің бүгінгіден гөрі нұрлы болуына ықпал етіп,‭ ‬адамзат қоғамын алға ... ... күш ... ... ... мемлекетіміздің болашағы‭ –‬бүгінгі мектеп оқушылары.‭ ‬Оларға бірдей талап қойып,‭ ‬олардың табиғи қабілетін,‭ ‬нақты мүмкіншілігін‭ ‬анықтап,‭ ‬ана тілінде еркін,‭ ... ... ... ... ... негіздеп оқыту‭ –‬бүгінгі күннің өзекті мәселесі‭ [‬9,‭ ‬9‭ ‬б.‭]‬.‭
Бүгінгі дүниенің күн ... тез өсуі ... ... ... ... күшейте түсуде.‭ ‬Жаңа идеялар,‭ ‬білім беруге жаңаша көзқарас,‭ ‬кәсіби біліктілік біздің бұрынғыдан да жаңа ... ... ... белгісі.‭ ‬Міне,‭ ‬мұның бәріне қол жеткізуде әр ұстаздың шығармашылығы,‭ ‬жұмыс істеуі ерекше болып саналады.‭ ‬Осы жолда ... ... ... ... ... ‬жобасының маңыздылығын,‭ ‬ол технологияны ана тілі сабақтарында ... ... ... ... ... ... үлес қосарын,‭ ‬ұстаздарға айтқым келеді.‭ ‬Осы тақырып бойынша зерттеу жұмысын жүргізу барысында мына сауалдар көкейіме оралды:‭ ‬сын тұрғысынан ... ... ... не‭? ... ... ... зерттеді‭? ‬қалай қолданылады‭? ‬Бұл сұрақтар маған түсініксіз болды.‭ ‬Сол себепті мен бұл жобаға түсінік беріп,‭ ... ... ... терең үңілуді жөн санадым.
Сондықтан технология‭ –‬оқыту технологиясы,‭ ‬педагогикалық технологиясын тұрғысынан ойлау технологиясы ұғымдарының ара жігін анықтап,‭ ... ашып ... ... ... ... әдебиеттерде,‭ ‬сөздіктерде,‭ ‬энциклопедияларда,‭ ‬ғылыми және әдістемелік әдебиеттерде,‭ ‬ғылыми басылымдарда сан қилы анықтамалар ... ... олар қате ... ... ‬Керісінше,‭ ‬олар бірін-бірі толықтырып отырады.‭
Қ.М.‭ ‬Нағымжанованың‭ «‬инновациялы-креативті технологиялар‭» ‬атты еңбегінде:‭ «‬Технология‭ –‬оқушы мен ұстазға бірдей қолайлы ... ... ... процесін ұйымдастыру және жүргізу,‭ ‬бірлескен педагогикалық әрекетті жобалаудың жан-жақты ойластырылған үлгісі.‭ ‬Сонымен қатар ол белгіленген мақсатты тиімді орындау үшін ... ... ... мен ... ... және ... ‬кешенді бірлігін‭ ‬айтуға болады‭» ‬делінген.‭ ‬Ал түсіндірме сөздікте‭ ... ... ... да ... істегі,‭ ‬шебердегі,‭ ‬өнердегі амалдардың жиынтығы‭» ‬деп айтылған‭ [‬50,‭ ‬27‭ ... ... ... ... ... өз бетімен игеруі,‭ ‬көзделген нәтиженің орындалу кепілі,‭ ‬нақтылы мақсатқа ... ... оқу ... ... және сатыланған,‭ ‬тәртіптелген іс-әрекеттер жүйесі.
‎«‏Технология‭» ‬-‭ ‬грек сөзі,‭ ‬яғни‭ «‬өнерпаздық,‭ ... ... ... ‬64‭ ... ... «‬технология techne‭ –‬өнер,‭ ‬шеберлік және logos‭ – ‬ғылым,‭ ‬заң,‭ ‬яғни технология дегеніміз‭ –‬шеберлік туралы ... ... ... ... ... кәсіби қызметін жаңартушы,‭ ‬түпкі нәтижеге жетудің кепілдік берерліктей іс-әрекеттерінің жиынтығы.‭ ‬Білім беру ... ... ... ... ... ... ... басты мақсаты‭ –‬оқушының білім деңгейін шығармашылық деңгейге көтеру.‭ ‬Жалпы технологияның өзі өз ішінде көп арналарға бөлінеді.‭ ‬Соның бір ... ... ... ... ... ... ... –‬бұл білімнің басымды мақсаттарымен біріктірілген пәндер мен әдістемелік оқу‭ –‬тәрбие процесін ұйымдастырудың өзара ортақ тұжырымдармен ... ... ... ‬формалары мен әдістердің күрделі және ашық жүйелері,‭ ‬мұнда әр позиция басқаларына әсер етіп,‭ ... ... ... ... жағымды жағдайлар жиынтығын құрайды‭
[28,‎ ‏3‎ ‏б.‭]‬.
Қоғам даумы алға ілгерлегелі,‭ ‬білім беру саласында да көптеген ... ... ... ... басым көпшілігі,‭ ‬осы жаңа технологиялар бойынша дәріс беруде.‭ ‬Бүгінгі таңда ғылыми әдебиеттерде елуден астам педагогикалық технологиялар қолданылып жүргендігі ... ... жаңа ... жүзеге асыру үшін‭ ‬жаңа технологиялар керек-ақ.‭ ‬Жаңалықты меңгеру мен жүзеге асыруда ... ... ... әр түрлі едергі жасайтыны белгілі.‭ ‬Сондай технологиялардың бірі оқу мен жазу арқылы сын тұрғысынан ойлауды дамыту жобасы.
Сын тұрғысына ойлауды дамыту ... ... ... ... білім берушілердің‭ ‬бірлескен еңбегі деп түсінуіміз керек.‭
Бұл бағдарламаның мақсаты:
Барлық ... ... ... ... ... оқушыларының кез келген мазмұн,‭ ‬түсінікке сыни тұрғыдан қарап,‭ ‬екі ұйғарым,‭ ‬бір пікірдің біреуін таңдауға,‭ ‬сапалы шешім қабылдауға үйрету‭ ... ‬24‭ ... ... ... ... ... «‬сын тұрғысынан ойлау‭» ‬жобасына шолу жасап,‭ ‬мағынасын ашайық.‭ ‬Жалпы алғанда бұл технологиялар оқу үрдісінде қолдану аясын тапқанмен,‭ ... ... ... тән ... ... ... бар.‭
Сын тұрғысынан ойлау жобасының психология-педагогикалық негізі ретінде ... ... ... ‬Д.Дьюидің идеялары алынған.‭ ‬Бұл технологияның авторы‭ –‬Ч.Темпл,‭ ‬К.Мередит,‭ ‬Д.Стилл,‭ ‬Чарлз,‭ ‬А.Женни,‭ ‬Куртис сынды шетел ... ... ... ... ... ... Соростың Демократиялық Білім беру орталығының атқарушы директоры С.Мирсеитов.
Сын тұрғысынан ойлау ... ... ... ... ... ашық ... ... «‬Сорос‭ –‬Қазақстан‭» ‬қоры арқылы келген.‭ ‬Сын тұрғысынан ойлау‭ –‬оқушылардың жұмысты дұрыс ұйымдастырған жағдайда өз даму деңгейіне ... ойы ... ... бір ... ... сөзсіз.‭
«Сыни ойлау‎» ‏анықтамасына еш келмейтін ойлаудың үш түрі‭ –‬ол шығармашылық немесе көкейкесті ойлау.Сонымен сыни ойлау төрт бөліктен тұрады:
Біріншіден,‭ ‬сыни ... ... ... және жеке ... болып табылады.‭ ‬Егер ойлау өзіндік сипатқа ие болғанда ғана сыни тұрғыдан ойланғандық ... ... сыни ... ... ... емес,‭ ‬бастапқы пункті болып табылады.
Үшіншіден,‭ ‬сыни тұрғыдан ойлау сұрақтар қойып,‭ ‬шешімін табуды қажет ететін мәселені анықтаудан басталады.
Төртіншіден,‭ ‬сыни ... ... ... ... дәлелге ұмтылады.
‎«‏Сыни ойлауға келсек,‭ ‬бұл‭ –‬американдық көптеген ғалымдардың алдыңғы қатарлы идеялары ... ... ... ... ... ... ... технология деуге негіз бар.‭ ‬Сыни ойлау деген не мағына береді‭? ‬Ол ағылшын тілінің‭ «‬Critical thinking‭» ‬дегеннің тікелей аудармасы.‭ ... бұл ... ... сөз ... ... да ... ... ‬Бұл педагогикалық технология оқушылардың мәтінмен жұмыс жасауын және барлық ауызша және жазбаша сөйлеу дағдыларын дамытады.‭
Сын тұрғысынан ойлау сынау ... ‬ол ... ... ... ... ойын сын тұрғысынан ойлап,‭ ‬дәлелдеудің,‭ ‬ой-өрісін кеңейтудің,‭ ‬еркін ойлаудың,‭ ‬шығармашылық қабілетін шыңдаудың бір амалы.‭ ‬Кез ... ... ... ‬оны жан-жақты терең зерттеу,‭ ‬талдау,‭ ‬бақылау жасау ... ... ... ... ... ... жай ... емес,‭ ‬шыңдалған ойлауды қолдану.
Сын тұрғысынан ойлау‭ –‬шыңдалған ойлау,‭ ‬кез келген даму деңгейіне байланысты ... сыни ... ... ... ... ... ‬аса маңызды,‭ ‬жауапты шешімдер қабылдауға сыни көзбен қарау.
.‎ ‏Үйрету мен үйрету бірлігінен,‭ ‬үйренудің сеніміне негізделген құрылым.
Сын тұрғысынан ... ... ... жаңа ... ... сыни ... қарап,‭ ‬талдау жасай отырып,‭ ‬қабылдаушы ретінде қарастыратын педагогикалық ... ... ... ... үш кезеңнен тұрады.‭
.‎ ‏Қызығушылықты ояту.
.‎ ‏Мағынаны тану.
.‎ ‏Ой ... ... ояту ... ... ... түрлері орын алады.‭ ‬Бұл оқушыны өз білімін талдап,‭ ‬жаңа тақырып бойынша ... ... ... ... ... ... ... өз білімін анықтап,‭ ‬бар біліміне жаңа білім қосады.
.‎ ‏Мағынаны ажырату кезеңінде іс-әрекеттің барлық түрлері қамтылады.‭ ‬Яғни оның жаңа тақырыпқа көшуі,‭ ... ... ... ... ... ... ‏Ой ... кезеңінде оқушылар оқып білгендерін,‭ ‬үйренгендерін топтайды,‭ ‬белсенді ... өз ... ... ... ... ... ... ойлау‭» ‬кез келген мазмұнды сынау емес,‭ ‬оны жан-жақты терең зерттеу,‭ ‬бақылау,‭ ‬талдау жасау үрдісі,‭ ‬яғни оқушылардың оқу ... шешу ... ... жаңа білімдерді өздігінен табуы.
Сын тұрғысынан ойлау‭ –‬үздіксіз түрде жүзеге асырылатын үрдіс.‭ ‬Білімді сыни ... ... ... ... стандарт деңгейінде игеруге қол жеткізу.
.2.‎ «‏Сын тұрғысына ойлау‭» ‬технологиясының ... шолу ... ... ... ... ... ‬заңының‭ ‬8‭ ‬бабында:‭ «‬Білім беру жүйесінің басым міндеттерінің бірі‭ –‬оқытудың жаңа технологиясын енгізу,‭ ‬білім беруді ақпараттандыру,‭ ‬халықаралық,‭ ‬ғаламдық,‭ ... ... ... ... атап ... ... ... ‬Қазақстандағы мектептердің басым көпшілігі осы жаңа технологиялар бойынша оқытуда.‭ ‬Кез келген технологияны оқытудың өзіндік ерекшеліктері,‭ ‬әдіс-тәсілдері бар.‭ ‬Енді мен сын ... ... ... ... шолу ... ... ... жөн санадым.‭ ‬Жалпы ең алдымен‭ «‬стратегия‭» ‬деген сөздің пайда болу ... ... бере ... ... ‬оны пайдалану ретін білмейінше сабақты жүргізу мүмкін емес.‭ ‬Сабақта стратегияларды орынды ... ... ... ... ... шеберлігін танытады.‭ ‬Стратегияларды білу және оны қолдану дегеніміздің өзі бір басқа.‭ ‬Сондықтан мұғалім ең алдымен жаңа ... ... ... ... ‬талқыға салуы керек.‭ ‬Ол дегеніміз не‭? ‬Қандай стратегиялар бар,‭ ‬олар қалай қолданылады,‭ ‬сабақтың қай жерінде қолданылады,‭ ‬қалай ... ... ... ... ... ... ‬Осы сауалдарға толық жауап бергенде ғана,‭ ‬оны тәжірибемен ұштастыруға болады.‭ ‬Кез ... ... оқу ... ... ... сын тұрғысынан ойлау технологиясын пайдаланудың педпгогикалық шарттарын білу керек.‭ ‬Яғни мен мына шарттарды басшылыққа алдым:
‎«‏сын тұрғысынан ойлау‭» ‬технологиясының стратегиялары туралы ... ... ... ойлау‎» ‏технологиясының стратегияларын меңгеру‭;
пайдалану және білім беруді ұйымдастыру формалары‭;
тәжірибе алмасу‭;
стратегияның тиімді жолдарын қарастыру‭;
стратегия нәтижесінің болуы‭;
жаңалықтың өмір сүру сатыларын ... ... ... ... ... ... стратегиялары бар:‭ ‬ой қозғау,‭ ‬талқылау,‭ ‬шығу парағы,‭ ‬негізгі идеяны суреттеу,‭ ‬галереяны шарлау,‭ ‬топтастыру,‭ ‬болжау,‭ ‬оқырманның жауабы,‭ ‬қос жазба күнделігі,‭ ... ... ... ... ... қою,‭ ‬жіңішке-жуан сұрақтар,‭ ‬венн диаграммасы,‭ ‬бірлесе оқу,‭ ‬координаттар,‭ ‬ББҮ,‭ ‬торлы талқылау-пікірталас,‭ ‬концептуалды кесте,‭ ‬Т кестесі,‭ ‬кең көлемді лекция,‭ ... ... ... қонақта,‭ ‬сауаттылықты ашатын хаттар,‭ ‬бағытталған оқу,‭ ‬эссе,‭ ... ... ... ... ... ‬5‭ ... өлең,‭ ‬6‭ ‬неге‭? ‬ойлан-жұптас-пікірталас,‭ ‬ЖИГСО-1,‭ ‬ЖИГСО-2,‭ ‬бұрыштар,‭ ‬дөңгелек ... ... ‬үш ... ... ... ... ‬5‭ ‬минуттық эссе,‭ ‬аквариум,‭ ‬академиялық дауласу,‭ ‬рубрика,‭ ‬өзін-өзі бағалау,‭ ‬жұмыс үлгілері,‭ ... ... ... ... мен ... ‬РАФТ,‭ ‬екі жақты күнделік,‭ ‬нстерт кестесі,‭ ‬аралас кезеңдер,‭ ‬оқытудың нұстқауы,‭ ‬автордың орындығы,‭ ... ... ... ... салу,‭ ‬қарама-қайшы элементтер,‭ ‬көрнекілік.‭ ‬Сын тұрғысынан ойлауды үйрету жеңіл емес.‭ ‬Дегенмен сын тұрғысынан ойлауды дамытатын оқыту жағдайлары мен ... ... ... ... ... сын тұрғысынан ойлауды дамыту жобас ыбойынша стртегиялардың құрылымы,‭ ‬сабаққа дайындық,‭ ‬оқыту барысында қолданылатын,‭ ‬үй жұмысы ретінде берілетін ... ... ... ... жүргізу әдістемесін назарларыңызға ұсынамын.‭
Топтастыру немесе ойды жинақтау әдісіоқушыларды еркін ойлауға және тақырыпты ашық ... ... ... ... ... ... жинақтап,‭ ‬бір-бірімен сабақтастырып,‭ ‬біріктіру үшін ойды дамытып,‭ ‬жетілдіруге қажетті ... ... ... адам зердесінің қалай жасайтындығымен тереңірек байланысты ойлаудың ерекше түрі.‭ ‬Топтастыру‭ –‬ойды,‭ ‬идеяны жинақтау,‭ ‬яғни бұл сонымен қатар оқыған нәрселерді ... ... ... құралы.‭ ‬Бұл әсіресе енжар жазушыларды жазуға ынталандыруға,‭ ‬жазу ісінде белсенділік танытуға қолданылатын ... ... ... бұл ... өз ... ... (‬өз білімін білуге‭)‬,‭ ‬бір тақырыпқа қатысты түсінігін ... ... ... көмектесетін стратегия.‭ ‬Топтастыру‭ –‬оқыту стратегиясы,‭ ‬бұл стратегия оқушыларды еркін және ашық ... ... ‬Ол ... ... ... ... бірнеше құрылымнан тұрады.‭ ‬Бұл стратегияның түсіндірмесі мынадай:‭ ‬кілтті сөзді ортаға жазу.‭ ‬Ол тақырып болуы да мүмкін.‭ ... ... ... ... ... ... топтастыру,‭ ‬қателерге көңіл бөлу,‭ ‬ешқандай шешім қабылдамау.‭ ‬Бұл әдіс көбінесе қызығушылықты ояту және ой ... ... ... ... ... –‬қарастырылып отырған мәселе жайлы ойдағы бар мәліметті қағазға түсіру.‭ ‬Тоқтаусыз шектелмей жаза беру,‭ ‬содан кейін классификациялау арқылы ішкі байланысын анықтау,‭ ... ... ... ... құру осы ... үлесінде.
‎«‏Бес жолдық өлең‭» ‬стратегиясы‭ –‬ақпаратты жинақтау қабілеттілігі,‭ ‬аз ған ... ... ... ... ‬үмітін білдіру.‭ ‬Бес жолдық өлең тақырыпты ашу керек,‭ ‬сондықтан ол ақпараттың талданғанын және ... аз ... көп ойды ... ... ... ‬Бұл стратегия мынадай жолдардан тұрады:
-жол‎ –‏тақырыпты білдіретін бір сөз‭ (‬зат есім‭);
-жол‎ –‏екі сөз,‭ ‬тақырып мазмұнына байланысты‭ ... ... ... ... ... бойынша іс-әрекет‭;
-жол‎ –‏тақырыптағы сөзден тұрады,‭ ‬яғни зат есімге ... ... ... ... ... бір ... ... да оқыту стратегиясын жатады.Кубизм тақырыпты түрлі қырынан қарастыруға көмегін тигізеді.‭ ‬Ондай ойлау,‭ ‬жазу,‭ ... ... ... ... ... әдіс мына жүйе ... ж.зеге асырылады:‭ ‬суреттеңіз‭ –‬салыстырыңыз‭ –‬зерттеңіз‭ –‬ойыңызды айтыңыз‭ –‬қолданыңыз‭ –‬талқылаңыз‭ –‬шешім қабылдаңыз‭ –‬жауап беріңіз.‭ «‬Кубизм‭» ‬стратегиясында кубиктің әр ... сөз ... ... ... ... суреттер қолданылады.‭ «‬Кубик‭» ‬деген бұл жағдайда фигураның атауын ... ... ... мен ... ... ... ... ашудың жол көрсеткішін,‭ ‬алгоритмін бейнелейді.‭ ‬Геометриялық фигура ретінде кубиктің алты қыры ... ‬Әр қыр ... ... бір ... ... ... ...
-қыр.‎ ‏Сипаттаңыз‭ (‬қараңыз,‭ ‬еске түсіріңіз.‭ ‬Бұл қалай көрінеді,‭ ‬оны қалай тануға болады‭)‬.
-қыр.‎ ‏Салыстырыңыз‭ (‬объектіні немесе ... ... ... ... ... ... ... ‬Салыстырылатын объектілердің ортақ сипаттары мен айырмашылықтары болуықажет‭)‬.
-қыр.‎ ‏Ассоциация құру‭ ... ... ... ... ... ... туғызатынын анықтаңыз‭)‬.
-қыр.‎ ‏Талдау жасаңыз‭ (‬құрамдас бөліктерге бөліңіз,‭ ‬құрылымдық байланысты анықтаңыз,‭ ‬оның қалай әрекет ететінін анықтаңыз‭)‬.
-қыр.‎ ... ... ... ... ... ‬Осы жөнінде ойыңыз‭?)‬.
-қыр.‎ ‏Дәлелдеңіз‭ (‬қолдау‭ –‬қолдамау туралы ойыңызды білдіріңіз.‭ ‬Бұл ... ... баға ... ... [‬28,‭ ‬26‭ ‬б.‭]‬.
‎«‏Аралас кезең‭»‬ стратегиясы‭ –‬қызығушылықты ояту кезеңінде қолданылады.‭
«5‎ ‏минуттық ... -‭ ... ... даму ... көтеру әдісі.
‎«‏Венн диаграммасы‭»‬ -‭ ‬бұл жеке өздеріне тән ерекшеліктері және артық ерекшеліктері бар екі ... ... үшін ... ... -‭ ... ... ерекшелігіне,‭ ‬психикалық жағдайына тікелей әсер ететін стратегия.‭ ‬Бұл стратегия ойды жүйелеп,‭ ‬оқушыны нақтылыққа баулиды.‭ ... ... ‬5‭ ... ... ... тапсырма бойынша ойларына келгенпікірлерін жазады,‭ ‬оны өздерінің жанында отырған оқушымен бөліседі және оқиды.‭ ‬Қалған оқушылар мұқият тыңдап отырып,‭ ... ... ... және ... стратегиясы‭ –‬баланы ойландырып сөйлету,‭ ‬нақты құбылысты көзбен көрсету,‭ ‬қолмен ұстату.
‎«‏Қарама-қарсы элементтер‭»‬ стратегиясы шығарма екі кейіпкердің қарама-қарсы қасиеттерін ... ... ... ... ... ... ‬өз ... басшылық етуге,‭ ‬өз көзқарасын білдіруге ұтымды тәсіл.‭ ‬Мұнда шартты белгілер арқылы оқытылады және ... ... ... ... өз ... ... ... ‏-‎ ‏егер оқушы мәтінде берілген мәлімет таныс ... ... ... осы белгіні қояды.‭
«+‎» ‏-‎ ‏бұл мәлімет оқушы үшін жаңалық.
‎«‏-‎» ‏-‎ ‏бұл оқушы білетін мәлімет сәйкес емес ... ... ‏-‎ ... ... ... ... үшін ... ‬сұрақ туады.
‎«‏Жолаушының қойын дәптері‭»‬ стратегиясы‭ –‬бұл әдіс оқушының сын тұрғысынан ... ... ... ‬Оқушылар көптеген құбылыстарды көріп,‭ ‬оны ой таразысына салуға үйренеді.‭ ‬Онда қолданылатын сұрақтар:
Не ... ... ... ... ... ‏стратегиясы‭ –‬оқушылардың шығармашылығын шыңдау,‭ ‬суреттеген оқиғаны немесе құбылысты ... ... беру үшін және ... ... ... ... ... ‬Мына сұрақтар негізінде сұрақтар талданады:
Идеялар қайдан келді‭?
Қаламды кім ұстады‭?
Суретті кезекпен салдыңдар ... келу ... ... ... ... ... сабақтың дәстүрлі әдіс-тәсілдермен жүретін сабақтан айырмашылығы.
Оқытудың кез келген жаңа технологияларының бір-бірінен айырмашылығы және ұқсасытқтары да болады.‭ ‬Сын тұрғысынан ойлау жобасын ... ... ... ... ... ... ‬қандай жолмен берілген сабақтың нәтижесі жақсы екендігін анықтау,‭ ‬мұғалімнен шеберлікті талап ... ... ... ‬XXI ... басындағы ұлттық ойшылдарымыздың бірі‭ –‬Жүсіпбек Аймауытов:‭ «‬Сабақ беру‭ –‬үйреншікті жәй ғана ... ... ... ... ... өнер‭»‬,‭ ‬-‭ ‬деген екен.‭ ‬Осы айтылған сөздің өзінде дәстүрлі тәсілмен жүргізілген сабақтан,‭ ‬жаңа әдістерді қолданудың нәтижелі болатындығын айтпаса да ... ... ... ... да жоққа шығаруға болмайды.‭ ‬Себебі оның да берер жемісі мен ... бары ... ‬Ең ... ... ... ынта мен‭ ‬қызығушылық болуы керек.
Ал‭ «‬сын тұрғысынан ойлау‭» ‬технологиясының жетістіктеріне тоқталып өтейік:
Оқушылардың өз беттерімен ... ... ... ... ... үйрену‭;
Ойды жүйелі айтуы‭;
Ой бөлісуі‭;
Шығармашылықпен жұмыс жасауы.
‎ ‏Осы жетістіктерге қол жеткізу үшін мыны төмендегі шаралар орындалуы шарт:
.‎ ‏Сын ... ... ... үшін ... беру ... ... ... ‏Оқушыларға ойлануға рұқсат беру.
.‎ ‏Оқушылардың әр түрлі идеялары мен пікірлерін ... ... ... ... ... ... ‏Сенімділік‭ (‬егер оқушы қолайсыз жағдайға тап‭ ‬болса,‭ ‬әжуаға айналдырмау.‭ ‬Әр ... ... ... және сын ... ... ... ... білдіру‭)‬.
6.‎ ‏Сыни тұрғыдан ойлауды бағалау.‭
.‎ ‏Іспен айналысу.
.‎ ‏Құрметтеу‭ (‬мұғалімді ... ... ... ... ‬біреудің сөзін бөлмеу‭)‬.
.‎ ‏Білім алысу.
10.‎ ‏Тыңдасын‭ (‬оқушылардың ойын,‭ ‬үнін тыңдау,‭ ‬естуге ... ... ... ... алғанда ғана оларды күнделікті сабақта қолдану арқылы ғана жоғары көрсеткішке қол жеткізуге болады.‭ ‬Жалпы,‭ ‬сын тұрғысынан ойлау технологиясынан ойлау ... ... ... жүйесінен ерекшелігі неде‭? ‬деген‭ ‬сауалға жауап іздеп көрелік.‭ ‬Жаңа ... ... ... әдіс-тәсілдермен жүретін сабақтардан айырмашылығы,‭ ‬ерекшелігі мынада:
.‎ ‏Оқу қызметінің төрт түрін де жетілдіреді‭ (‬тыңдау,‭ ‬сөйлеу,‭ ... ... ... мәдениетпен,‭ ‬пәннен терең білімділігін дамытады.
.‎ ‏Өз ойын нақты да жинақы жеткізушеберлігін ... ... ... ... ... ... белсенділігі артады.
.‎ ‏Сыни тұрғыдан ойлау дағдысы‭ (‬зерттеу дағдысы,‭ ‬ұйымдастырушылық дағдысы‭) ‬қалыптасады.
.‎ ‏Білім көздерімен ... ... ... ... ... ‬оқу әдебиеттермен,‭ ‬басылымдармен,‭ ‬сөздіктермен,‭ ‬энциклопедиямен‭) ‬жетіледі.
.‎ ‏Тақырып бойынша қозғалған мәселеге өз тұжырымын жасауға,‭ ‬өзіндік баға беруге,‭ ‬өзін-өзі тануға үйренеді.
.‎ ‏Технологияның ең ... ... ... ... қорытынды нәтижесі.‭ ‬Мақсат ең негізгі компонент,‭ ‬ол нәтижеге жетуді айқындайды.
.‎ ‏Диагностикаға негізделген болжамды мақсаттар нақты ... ... ... ... ... сұрыпталып,‭ ‬бақылау жүргізіледі.‭
.‎ ‏Жоспар емес,‭ ‬оқу үрдісінің жобасы талап етіледі.
.‎ ‏Мұғалім іс-әрекеті емес,‭ ‬оқушы ... ... ... ... ‬Сол арқылы нәтижеге жету жобаланады.
.‎ ‏Оқушымен субъект ... ... ... ... дәстүрлі оқытудың жемістігінен кемшілігі басым екеніне көз жеткізуге болады.‭ ‬Сонымен дәстүрлі оқыту дегеніміздің өзі не‭? ‬17‭ ... чех ... ... ... ... сынып сабақтық оқу жүйесі дүние жүзіне кең танымал,‭ ‬сонымен қатар осы күнге дейін әлем ... ... ... ... ... ... бұл түріне‭ «‬дәстүрлі оқыту‭» ‬анықтамасы қолданылып жүр.‭ ‬Дәстүрлі оқытудың басқа технологиялардан айырмашылықтары бар:‭
оқушылардың таным қабілеттері және жас ... ... бір ... құрайды‭;
сыныптағы оқушылар құрамының әр кез тұрақты болуы‭;
сыныптағы сабақ ортақ жылдық жоспар мен оқу бағдарламаларына,‭ ‬оқулықтарға негізделіп,‭ ‬құрастырылған кестемен ... ... ... ... ‬Сабақ бір пәнге арналады‭;
сабақ барысында жоспарланған тақырып кеңінен түсіндіріледі.‭ ‬Оқушылар сол тақырып бойынша білім,‭ ... ... ... мақсатында жұмыс істейді‭;
оқытуды ұйымдастыру тек мұғалімнің басшылығымен жүргізіледі.‭ ‬Мұғалім өз пәні бойынша ... және әр ... оқу ... ... ‬бағалайды.
‎ ‏Оқу жылының соңыында оқушыларды келесі сыныпқа көшууге шешім қабылдайды.
Дәстүрлі оқыту технологиясы негізінен төмендегідей мақсаттарды құрайды:
Білім жүйесін ... ... ... игеру‭;
Ғылыми көзқарастың негіздерін қалыптастыру‭;
Әр оқушыны жан-жақты және үйлесімді дамыту‭;
Адамзаттың жарқын болашағы үшін күрес‭;
Ой мен дене ... ... ... білімді,‭ ‬саналы адамдарды тәрбиелеу.
‎ ‏Осындай мақсаттарды алға қойған оқыту технологиясының басты міндеті ... тән ... бар жеке ... ... ... оқытудың мақсаттарының мазмұны жеке тұлғаны дамытуға емес,‭ ‬білім,‭ ‬білік,‭ ‬дағдыларын қалыптастырып,‭ ‬меңгертуге бағытталған.‭ ... ... ... ... жеке тұлғанын мәдениетінен,‭ ‬дамуынан,‭ ‬сезімінен білімін жоғары қояды.‭ ‬Оқыту тәрбиеден жоғары тұрады.‭ ‬Оқу мен тәрбие көп жағдайда өзара ... ... ... ... ... ... ... олардың пікірімен санаспай,‭ ‬тәрбиеші шешеді.‭ ‬Осы орайда дәстүрлі оқытудың кемшілігіне тоқталып өтелік:
Оқушы рөлі ... ... ол ... ... ... орта ... ... бағдарланғандықтан,‭ ‬одан жоғары және төмен қабілетті оқудың енжарлығы артты‭;
Мұғалім басқарушы рөлінде,‭ ‬ал оқушы функционал орындаушы ... ... ... ... ... танытады.‭ ‬Мұғалімнің айтқаны үнемі дұрыс би ретінде ... ... ... ... ... ... бағытталуы оқу үрдісіндегі өктемдікті көрсетеді‭;
Оқулықтар тек үй тапсырмасын орындауға бағдарланады‭;
Оқушының өзін-өзі ... жол ... ... репродуктивті‭ –‬түсіндірмелі әдіс басым болады.‭ ‬Білімді игеру әдістемесі ретінде дайын білімді хабарлау,‭ ‬үлгі бойынша ... ... ... ... ... ‬механикалық есте сақтау,‭ ‬сөз жүзінде баяндау болады.‭ ‬Оқушы рөлі ... ... ... кері байланы онша жүзеге аспайды‭;
Мұғалім мен оқушы арасында шығармашылық ... ... ... ... ... ... ... жасамайды‭;
Оқушы белсенділігінің нашарлығы‭;
Даралап оқытудың болмауы‭;
Сөйлеуге берілген уақыттың аздығы‭;
Бірлескен оқу әрекеті,‭ ‬ұжымдық оқыту ... ... ... ... жаңа ... ... барысында оқушы мен мұғалім қызметтері қандай‭? ‬Олардың арасында байланыс бар ма‭?
Дәстүрлі оқыту ды ең басты рөлді ... ... ... ‬ал ... орындаушы рөлін‭ ‬атқарады.‭ ‬Мұғалім айтады,‭ ‬түсіндіреді,‭ ... ‬Ал ... тек қана ... ... ... орындайды,‭ ‬жазады,‭ ‬қайтадан мұғалімге айтып береді.‭ ‬Оқушы ешқандай шығармашылықпен айналыспайды.‭ ‬Мұнда мұғалім мен ... ... ... қарым-қатынас белең алады.‭ ‬Яғни мұғалім оқушыға өз ... ... ... ... ... ... ... жаңа сабақты түсіндіреді,‭ ‬бекітеді,‭ ‬бекітуге тапсырмалар береді,‭ ‬яғни оқушыға берілетін білім дайын күйде беріледі.‭ ‬Оқушының дамып қалыптасуына ешқандай үлес ... ... ... ... ... шығарады.‭ ‬Себебі,‭ ‬оқушы білімді өз бетімен ізденіске түсіп,‭ ‬меңгерген жоқ.‭ ‬Сондықтан оқушы білімі жаттанды,‭ ‬яғни тез ... ... ... ... ... ... меңгерген жоқ.‭
Сабақ барысында орындалатын іс-әрекеттер шектелген,‭ ‬түрленбеген.‭ ... бір ... ... ... ... ... сабаққа деген ынтасы төмендейді.‭ ‬Себебі,‭ ‬оқушы тек мұғалімнің ... ... ... ... ... ізденіске түспейді,‭ ‬егер бір қиыншылық туып жатқан жағдайда,‭ ... ... ... бере ... ... ол өз ... ... қабылдап үйренбеген.
Дәстүрлі оқытудың негізінде беделдік педагогикасы жатыр.‭ ‬Оқыту баланың жан дүниесімен нашар байланысқан.‭ ‬Оқушылардың ... мен ... ... жеке ... ... қабілеттерін дамытуға аз көңіл бөлінеді.‭
Дәстүрлі оқытуда оқыту үрдісі өзіндік іс-әрекеттің,‭ ‬шешімнің жоқтығымен оқушының оқу еңбегіне ... ... ... ... ... ... құрамында өзіндік мақсат қою жоқ,‭ ‬мақсатты мұғалім қояды.‭ ‬Іс-әрекетті мұғалім оқушы тілегін ескермей-ақ жоспалайды.‭ ... ... ... ... ... ... немесе басқа үлкен кісі қателіктер мен кемшіліктерді көрсете отырып бағалайды.‭ ‬Осындай жағдайда жүргізілген оқу ... ... ... ... ... ‬жалқаулыққа,‭ ‬өтірік айтуға итермелейді.‭
Дәстүрлі оқытудың мектеп тәжірибесінде бағалаудың дәстүрлі жүйесінің жағымсыз жақтары да ... ... ... ... жол ... ‬Сандық бағалау көп жағдайда мұғалімнің оқушыға писхологиялық және ... ... ... ... ... ... табылады.‭ ‬Танымдық іс-әрекет қорытындысы ретінде баға жеке тұлғамен қайшылықта болады,оқушыларды‭ «‬жақсыға‭» ‬және‭ «‬жаманға‭» ‬бөледі.‭ ... ... ... ... нашар оқушы‭» ‬деген атаулар баланың оқуға деген қызығушылығын,‭ ‬ынтасын төмендетеді,‭ ‬қорлау,‭ ‬мазақ болу сезімін тудырады.‭ ‬Оқушы өзінің ... ... ... ... білімнің,‭ ‬қабілеттің,‭ ‬соңынан тұлға ретінде толыққанды еместігі жөнінде қорытындыға ... ... ... ... ... тағдырларын кері әсерін тигізіп,‭ ‬тіпті кейбіреулері оқуды тастап,‭ ‬үлкен әлеуметтік мәселені тудырады.‭ ‬Оқушы мен мұғалім,‭ ‬мұғалім мен ... ... мен ... ... психологиялық тартыстар пайда болады.‭
Дәстүрлі оқытудың тиімді жақтары:
оқытудың жүйелігі‭;
мұғалім тарапынан оқу материалының,‭ ‬жұмыс формасының белгілі бір тәртіп ... ... ... ... ... деңгейдегі ұйымдастыру‭;
жеке,‭ ‬топтық,‭ ‬фронтальды оқыту формалары‭;
мұғалімнің үнемі эмоцианалды ықпал етуі‭;
жалпылап оқытудағы ресурс шығынының ... сын ... ... ... жұмыс істеу үрдісі керісінше,‭ ‬кері байланысқа негізделген.‭ ‬Онда оқушы құқығы жоғары бағаланған.‭ ‬Мұғалім‭ –‬бағыттаушы,‭ ‬шығармашыл бақылаушы ... ... ... ... ... мұғалім тек қана сабаққа мақсат қояды және сол мақсаттың орындалуына басшылық жасайды.‭ ‬Ал сабақтың ... ... ... рөлі басымдылық танытады.‭ ‬Мұғалім тек жетекші ретінде ғана сезінеді.‭ ‬Ал оқушы өз ойын,‭ ‬пікірін,‭ ‬көзқарасын ... ... ... ... ... ... пікірі жоққа шығарылмайды.‭ ‬Әр оқушыны айтқаны,‭ ‬дәлелдегені тыңдалып,‭ ‬есепке алынады.‭ ‬Сабақта білім дайын күйінде ... ... ... арқылы беріледі.‭ ‬Оқшы өзі ізденеді,‭ ‬шешім қабылдайды,‭ ‬басқаның жауабымен салыстырады.‭ ‬Осының нәтижесінде өзі білмейтін ақпараттарға тап болады,‭ ‬оны ... күш ... ... ... салыстырады,‭ ‬шешудің түрлі жолдарын қарастырады,‭ ‬жұмыс жасау барысында бір-бірімен тіл ... ... ... үйреніп,‭ ‬әр нәрсеге өз көзқарасы қалыптасып,‭ ‬қорытынды жасауға үйренеді.‭ ‬Ең ... ... өз ... ... ... және оны жүзеге асыыруды үйренеді.‭ ‬Мұнда мұғалім негізгі сұрақтар төңірегінде оқушыны негізгі ... ... ‬Ал ... сол идея ... ... ... жұмыстарын жүргізеді.‭
2.‎ ‏АНА ТІЛІ САБАҚТАРЫНДА ОҚУШЫЛАРДЫҢ ТІЛІН ДАМЫТУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗІ
2.1.‎ ‏Сын тұрғысынан ойлау жобасын қолдану арқылы тіл ... озат ... ... ... ... ... ... үрдісін жетілдірудің жолдары мен әдістері үнемі жаңаруда.‭ ‬Заман талабына сай жан-жақты,‭ ‬білімді ұрпақ оқытып шығару‭ ... ... ... ... ... ... ... міндетті әр ұстаз жанымен,‭ ‬жүрегімен сезінуі керек.‭
Озат ұстаздардың іс-тәжірибелерін жиі пайдаланып,‭ ‬оқыту мен ... ... ... ... енгізіп отыру қажет-ақ.‭ ‬Сол себепті сын тұрғысынан ойлау жобасы ... ... ... дамытуға байланысты жүргізілген жұмыстар жайлы жарияланған үлгілі ұстаздардың озат ... ... жөн ... ... ... ... ... гимназияның бастауыш сынып мұғалімі Қ.Құмарова‭ «‬Ана тілін неге алдым‭?» ‬дегенге былай деген:‭ «‬Оған себеп біздің қала мектептеріндегі оқушылардың ана ... ... ... ... ... ... дамытамын деген ой мазалайды.‭ ‬Бала тілі сөйлей білсе,‭ ‬сөздің мағынасын,‭ ‬оның тіркесін түсінсе ғана дамиды‭»‬.‭ ‬Осы мәселені шешу жолында ... ... ... ойлау‭» ‬жобасын басшылыққа ала отыра,‭ ‬оларды шешудің жолдарын,‭ ‬тиімді ... ... ‬Ол ... зерттеу жұмысын мынадай төрт бөлімге бөлген:
.‎ ‏Ана тілін неге алдым‭?
.‎ ‏Жаңа буын оқулығы‭ ... ... ... ... ... ... қолдандым‭?
.‎ ‏Қалай беремін‭?
Мұғалім сабағында ассоциация,‭ ‬түртіп алу кестесін пайдаланған.
Ұйымдастыру кезеңі.
Танымдық қызметтің мотивациясы.‭ «‬Тау ішінде‭» ‬әнін ... ... ... ... ... ...
Бұл әнді бұрын естідіңдер ме‭?
Ұнады ма‭? ‬Несімен ұнады‭?
Балалар бүгін біз ... ... ... ... ... жасар өмір‭» ‬деген мәтінмен танысамыз.‭
Ой қозғау:‎ ‏-‎ ‏Балалар мәтіннің тақырыбы неге‭ «‬Мәңгі жасар өмір‭» ‬деп ... ... ... қалай ойлайды‭?
Мұғалім сыныпты үш топқа бөліп,‭ ‬мәтінді оқытқызады және әр топ мәтіннен ұққандарын өз сөздерімен әңгімелеп береді.
Түртіп алу әдісі.‭ ... ... ... атын ... ... ... және ... ол есімдер жайлы біліп келеді.‭
Үйге тапсырма:‭ ‬Мәтінді мазмұндау.‭ «‬Тұңғыш перзидент‭» ‬тақырыбына ... ... ... ... ... ... бастауыш сынып мұғалімі А.Мұқсиева оқушылардың тілін дамыту мақсатында‭ «‬Бала Мұхтар мен Абай‭» ‬мәтініне сабақ жүргізген.‭ ... ... ... ‬мәтінмен жұмыс жасату арқылы оқушылардың тілін дамыту,‭ ‬сөздік қорының асын кеңейту.‭
Жаңа сабақ.‭
Балалар,‭ ‬барлығымыз мына ребусты шешіп көрейікші.‭ ... ... тез ... ... (‬Шешуі:‭ ‬Бала Мұхтар және Абай‭)‬.
Ал балалар біздің бүгінгі жаңа сабағымыздың тақырыбы осылай аталады.‭ ‬Барлығымыз ... ... ... ... ... сөздер неге бас әріптен басталып тұр‭? (‬Оқушылардың жауабын ... ... өзі ... ... ‬енді Абай мен Мұхтар жайлы‭ ‬5‭ ‬минуттық эссе жазамыз.‭ ‬Ол кісілер жайлы ... ... ... ... венн ... ... ... мен Абайды салыстыру арқылы ұқсастықтары,‭ ‬айырмашылықтары,‭ ‬ортақ қасиеттерін табамыз.
c0??????
ccұf????????

№5‎ ‏орта мектептің бастауыш сынып мұғалімі Жалғасова Н.Қ.‭ «‬Ауыл ... ... ... ... ой ... ... ... ‬венн диаграммасын қолданған.‭ ‬Сол сабақтың бір үзіндісіне тоқталайық.
.‎ –‏Балалар,‭ ‬ауыл сөзін естігенде кімге қандай ой ... ... ... ... ... ... ‬ауыл таңы және қала таңы дегенді қалай түсінеміз‭? ‬Әркім бұл туралы не ойлайды,‭ ‬сол ойларын ортаға салсын.‭ ‬Кім қандай ойда ... тани білу ... ана тілі ... ... ... кестесін сызамыз.‭ ‬Сызып болсақ,‭ ‬өз бетімізбен жұмыс жасаймыз.‭ ‬Мәтінді оқи отыры осы кестені толтырып ... ... ... ... ... ... топқа бөліп,‭ ‬мәтінді рөлге бөліп оқыту.
Балалар‭ ‬сендер‭ «‬Ауыл ... ... ... ... ... ‬Енді ауыл туралы пікірлерің өзгерді ме,‭ ‬енді қалай елестейді‭?
2.2.‎ ‏Стратегияларды ана тілі сабақтарында қолдану арқылы оқушылардың тілін дамыту жолдары.
Ана тілі ... ... ... мен ... одан әрі жетілдіру де бүгінгі күннің талабы.‭ ‬Халқымыздың біртуар азаматы,‭ ‬қазақтың ұлттық ... мен ... ... ... ... ана ... ... мынадай тұжырымдама жасайды:‭ «‬Бала оқытуды тілден бастайды.‭ ‬Бастауыш мектептің ... ... ... ... ... нық ... ‬баланың тілін дамыту.‭ ‬Мектепте үнемі тілді жаттықтыру,‭ ‬дағдыландыру керек.‭ ‬Әр сабақ,‭ ‬әр пән бір жағынан өзіне хас ... ... ... ... тіл ... ‬тіл сабақтарының міндетін атқаруға тырысу керек.‭ ‬Бала ... ... ... ... қолдандыруға‭ –‬әр оқытушының,‭ ‬әр‭ ‬мектептің міндеті.‭ ‬Баланы тілге жаттықтырудың мағынасы баланы сөйлеуге,‭ ‬басқаның тілін ... ‬өз ... ... ... ... ... ... төселдіру‭»‬.‭ ‬Яғни ана тілін оқыту сабақтарының‭ ‬мәні ерекше.‭ ... осы ... ... қолдану арқылы оқушылардың ой-өрісі дамып,‭ ‬жеке мәтінмен жұмыс жасауға мүмкіндік мол.‭ ‬Оқушылар ... ... ... тіл арқылы біліп,‭ ‬сезініп,‭ ‬түйсініп және үйрену жолымен білімін молайтады.‭ ... ... ... ... ... дамытып,‭ ‬сөйлеу,‭ ‬жазу мәдениетін көтеру үшін оқытудың жаңа жобасы‭ –«‬сын тұрғысынан ойлауды‭» ‬ана тілі сабағында өз ... ... ... білім үздіксіз білім берудің алғашқы басқышы,‭ ‬қиын да жауапты жұмыс.‭ ‬Ең бастысы сол бастауыш мектеп балаға белгілі бір ... ... қана ... ... жалпы дамыту,‭ ‬яғни сөйлеу,‭ ‬оқу,‭ ‬талдау жасауға,‭ ‬ойын ... ... ... ... ... ‬сөйлеу мәдениетін жетілдіруге,‭ ‬жүйелі,‭ ‬сауатты сөйлеуге баулиды.‭ ‬Сол себепті осы ... ... ... ... мақсаты‭ –‬баланы оқыта отырып,‭ ‬оны шығармашылық бағытта жұмыс жасау,‭ ‬оқушылардың дұрыс,‭ ‬сауатты,‭ ‬еркін сөйлеулеріне жағдай жасау.
Қазіргі қоғамдағы ... ... ... ... ... және ... ... талап етеді.‭ ‬Оқу үрдісін жандандыру үшін оқушылардың білім сапалық деңгейін,‭ ‬ынтасын,‭ ‬белсенділігін арттыру үшін сабақ ... жаңа ... ... ‬ізденістер жүргізудеміз.‭ ‬Әдіс-тәсілдерді мұғалім ізденісі арқылы оқушы қабілетіне,‭ ‬қабылдау жеңгейіне қарай іріктелініп,‭ ‬қолданылады да,‭ ‬тиімді пайдаланғанын ... ... ... ... ... ашқан жаңалығы,‭ ‬өзіндік қолданбасы,‭ ‬әдістемелік ізденісі,‭ ‬қолданылатын әдіс-тәсілдері арқылы ерекшеленіп,‭ ‬шәкірт жүрегінен орын ... ... ... ... ... ... ... оқушының тіл қабілетін дамытқысы келсе,‭ ‬алдымен оның ой қабілетін дамытуы тиіс‭» ‬деген.‭ ... ... ... ойын ... ... тілін дамыту мүмкін емес.‭ ‬Сондықтан әрдайым ой дамытуды тіл дамытумен ұштастырып отыру керек.‭ ‬Оқушының ойы мен ... ... сын ... ойлау жобасының стратегияларын ана тілі сабақтарында пайдалану тиімді.‭
«Кез келген технология мұғалімнен терең ... ... ... ... шеберлік,‭ ‬баланың жан-дүниесін түсіне білетін психолог болуды талап етеді‭»‬,‭ ‬-‭ ‬деп Ж.Аймауытов айтқандай,‭ ‬ең алдымен мұғалім оқушыға берілетін білімнің ... ... ... ... ... көз ... алуы ... ‬Осыған орай мен мына сауалдарға жауап іздедім:‭ ‬жаңа технологияны қалай қолдану тиімді,‭ ‬қандай стратегияны басшылыққа алу керек,‭ ‬сабақты ... ең ... ... –‬тәсілдерді таңдау,‭ ‬ең бастысы осы стратегиялардың оқушы ... ... ... орны ... ... ... бар ... таңда ұстаз қауымы оқушы ьілін дамытудың әдіс-тәсілдерін түрлендіріп,‭ ‬шәкірттерге тіл маржанын ... ... ... үшін ең ... мұғалімнің өзі сабақтарын шығармашылықпен жүргізіп оқушыларды да біртіндеп сол бағытқа түсіру керек.‭ ... ... ... ... ... ... ... тиіс.‭ ‬Сонда ғана бұл істің жоғары нәтиже берері анық.‭
Іс-тәжірибеден өту барысында сын тұрғысынан ойлау технологияларының стратегияларын ана тілі сабақтарында ... мәні ... ... ... ... ... ... ой-өрісі,‭ ‬сөйлеу тілі дамып,‭ ‬жеке мәтінмен жұмыс жасауға үйренеді.‭ ‬Оқушылар өмірдегі қоғам шындығын тіл арқылы ... ... ... және үйрену жолымен білімін молайтады.‭ ‬Осыдан барып оқушылардың тілдік қорын байытып,‭ ‬тілдерін дамытып,‭ ‬сөйлеу,‭ ‬жазу мәдениетін көтеру үшін сын ... ... ... ... ана тілі ... енгізу қажеттіліг туындайды.‭ ‬Осы мәселеге орай қалалық‭ №‬19‭ ‬орта мектебінің ... ... ... ... ... ... неге алдым‭?» ‬дегенге былай деген:‭ «‬Оған себеп біздің қала мектептеріндегі оқушылардың ана тілінде сөйлеудегі қиындығы.‭ ‬Қайтсем ... ... ... ... ой ... ‬Бала тілі сөйлей білсе,‭ ‬сөздің мағынасын,‭ ‬оның тіркесін ... ғана ... ‬Иә бұл ... кез ... мұғалімді толғандырмай қоймайды.‭ ‬Сондықтан төменгі сыныптарда оқушыларды ана тілінде еркін,‭ ‬сауатты сөйлеуін,‭ ‬сөйлеу мәдениетін қалыптастыру мен тіл байлығын молайту‭ ... ... ... алдында қойған өзекті мәселесі болып табылады.‭ ‬Әрине бастауыш сынып мұғаліміне ... ... ... ... ... ақ ... сары уыз ... хат танытып,‭ ‬сауатын ашумен бірге оның сөйлеу тілін дамыту үшін де аз тер төкпесі анық.‭ ‬Сондықтан кез келген ... ... ... жемісі мен жетістігін анықтап‭ «‬не істеу керек‭? ‬Оқыту ... ... ... қажет‭?» ‬деген сауалдарға алдын-ала жауап ізделуі тиіс.‭ ‬Бұл жобамен оқытқан ... мына ... ... ... алуы ... мен ... үш деңгейін түсіне және сурттей алатын болуы шарт‭;
Әр түрлі оқыту стратегияларын‭ (‬сабақтың‭) ‬ұтымды жерлерінде орында ... ... ... ... әр түрлі стратегиясын таныта білу қажет.‭
Сабақта осы стратегияларды басшылыққа ала отырып,‎ ‏әс-тәжірибемде қалай қолданамын‭?
а‭) ‬оқу әрекетін ... ... ... ... қалыптастыруды дағдыға жеткізу‭;
б‭) ‬оқу мен тілдің арасындағы байланыстарға мән беру‭;
в)сөздік қор мен тілдің арасындағы байланыстарға аса көңіл ... ... ... әсер ... ... ойын ... ‬жалпы оқушының жан дүниесін дамыту.
Ана тілі сабағын жүргізбес бұрын сабақтың басында‭ «‬Сын тұрғысынан ойлау‭» ‬технологиясына байланысты мына ... еске ... ... ... ... бөлме‭;
) басқаның пікірін тыңда‎;
) біз үшін барлық пікір жұрыс‎;
) барлық тапсырмаларды мүлтіксіз орында.
Сабақ барысында бұл ережелерді оқушыларға орындату,‭ ‬сабақтың жақсы ... ... ... ... ... ... септігін тигізеді.
Түрлі стратегияларды сабақтың үш кезеңінде тиімді қолдану оқушылардың алған білімін ... ... ... ‬өз ойларын еркін жеткізе білуге,‭ ‬тақырыпты ашуда көп септігін тигізеді.‭ ‬Сабақтың әр кезеңінде стратегияларды дұрс ... ... ... ... ... әдіс ... де,‭ ‬оқушыға да өз жетістігін берері сөзсіз.‭
Ана тілі сабағында стратегияларды тиімді қолдану кестесі.
-кесте.
Мәтінді оқытуда
Өлеңді оқытуда
Ертегілерді ... ... ... ... кестесі,‭ ‬Х:‭ ‬кестесі,‭ ‬ой қозғау,‭ ‬ой жинақтау,‭ ‬,‭ ‬еркін жазу,‭ ‬ой талдау,‭ ‬топтастыру,‭ ‬түртіп алу,‭ ‬РАФТ,‭ ‬болжау,‭ ‬сұрақ ... ... ... ... ... ... ‬негізгі идеяны суреттеу,‭ ‬галереяны шарлау,‭ ‬кубизм,‭ ‬кезекпен қайталау,‭ ‬т.б.
Автордың орындығы,‭ ‬жолаушының қойын дәптері,‭ ‬венн диаграммасы,‭ ‬сауаттылықты ... ... ... ... ... ... ... қонақта,‭ ‬т.б.
Академиялық дауласу,‭ ‬үш қадамды сұхбат,‭ ‬Талқылау,‭ ‬еркін суреттеу,‭ ‬ББҰ,‭ ‬рубрика,‭ ‬т.б.
Өз іс-тәжірибемде стратегияларды ... ... ... осы ... ... ... асырдым.‭ ‬Себебі,‭ ‬әр жұмысты орындатудың белгілі бір ережелері болады.‭ ‬Сондықтан әрбір жұмысты жүзеге ... ... ең ... ... ... таңдап алу қажет.‭ ‬Таңдалынған стратегия оқушының тілінің дамуына өз әсерін тигізуі шарт.‭ ‬Оқу мен жазуды сыни ... ... ... жолы ... өткізу мәнерін өзгерту деп білемін.‭ ‬Стратегияларды әр сабақтың мақсат-міндетіне сәйкес тиімді қолдану мұғалімнің шеберлігіне,‭ ... ... ... ғана ... оқуы мен жазуына,‭ ‬тілдік әрекетке өзгеріс енгізуге болады.‭ ‬Өз ойын айтуға еркіндік берілгенін сезінгенде ғана ашылады және нәтижелі ... ... ... ана тілі ... ... ... тәсілін көрсетейін.‭ ‬Бұнда мен ең бастысы сбақта оқушы тілінің дамуы мен жазба тілді джамытуға көп ... ... ... ... жаңа ... өтерде еркін жазу,‭ ‬эссе,‭ ‬автордың орындығы стратегияларын қолдандым.‭ ‬Себебі оқушы ... ... ... ... біле бермейді және өз-өзіне сенімсіз болады.‭ ‬Осындай кейбір қиындықтар заман талабынан туындайды және оқушыны қоршаған орта да ... әсер ... ... ... ... бағыттайды,‭ ‬ой әсемдігін мәнерлі сөзбен жеткізу көзделеді.‭ ‬Жазба ... ... ... ... ... нәрсе.
Ойына шек келтірмей,‭ ‬тақыыпқа сай жауап жазуға үйрету.
Грамматикалық тапсырмалармен жұмыс.
Білімін ... ... ... ... ... ‬автордың орындығы,‭ ‬топтастыру,‭ ‬салыстыру,‭ ‬венн диаграммасы.
Өз көзқарасын дәлелдеу.
Ойын ашық жазу.
Енді осы ... ... ... ... ... ... ... автордың орындығы стратегиясын‭ ‬қолдану барысы.‭
Балалар бүгін біз үнді ертегісімен таныстық.‭ ‬Егер сендер жазушы болсаңдар,‭ ‬онда бұл ... ... ... ... ... ... ... жинақтауға уақыт беріледу.‭ ‬Әр қатардан бірнеше оқушының жауаптары тыңдалады‭)‬.
... ... келе ... ... ... кесе ... ... мен бала‭» ‬тақырыптарын өткізгенде,‭ ‬оқушылардың тілдік қорларын дамыту,‭ ‬жүйелі сауатты сөйлеу ... ... ... ... жазу стратегиясын пайдаландым.‭ ‬Мәселен,
Балалар қайырымдылық,‭ ‬инабаттылық,‭ ‬кішіпейілділік сөздерінің байланысы неде‭?
«Өсіп келе жатырмын‎» ‏өлеңі туралы өз ... ... кесе ... ... неге олай аталған‭?
Ойды жеткізу,‎ ‏тіл байлықтарын молайту молайту мақсатында эссе стратегиясының маңызы зор.‭ ‬М.Сәрсекенің‭ «‬Рәсім‭» ‬мәтінінде:‭ ‬-‭ ... ... ... ... ... ... рәсімді ұстар едіңдер‭?
Ана тілі сабағында венн диаграммасын қолданудың маңызы зор.‭ ‬Себебі оқушылар әр ... ... ... ... ортақ қасиеттерін ажыратуға мүміндік туады.‭ ‬Синоним,‭ ‬антоним сөздерді осы стратегияда жүзеге асыру барысында,‭ ‬олардың тілдік қорларының аясында сөздер легі енеді.‭ ... ... ... бұлақ‭»‬,‭ ‬Н.Ғабдуллиннің‭ «‬Дос сөзі‭» ‬мәтіндерін өткенде осы стратегияларды қолдандым‭ (‬Тіркеме-2‭ ‬қараңыз‭)‬.
Оқушы тілін дамытуда‭ «‬топтастыру,‭ ‬түртіп ... ... ... емес ... ... ... өте зор.‭ ‬Мәселен,‭ ‬Н.Ғабдуллиннің‭ «‬Дос сөзі‭»‬,‭ ‬Ж.Аймауытовтың‭ «‬Торғай‭»‬,‭ ... ... ... ... өткенде топтастыру,‭ ‬ал Ы.Алтынсариннің‭ «‬Баланың айласы‭»‬,‭ ‬Ж.Карменовтың‭ «‬Әке тәлімі‭» ‬мәтінімен танысқанда ... ... ... ... емес сөз стратегияларын пайдаландым.‭ ‬Мысалы,‭ ‬Н.Ғабдуллиннің‭ «‬Дос сөзі‭» ‬мәтінін өткенде
Балалар дос деген сөзді естісеңдер,‭ ‬не ойлайсыңдар‭? ‬Көз алдарыңа қандай жан ... ... ... ‬адал,‭ ‬жанашыр‭)
Ж.Аймауытовтың‎ «‏Торғай‭» ‬өлеңін оқығанда,
Иә,‭ ‬қане қандай құстарды білеміз‭? (‬Құстар‭ –‬қарлығаш,‭ ‬қарға,‭ ‬шіл,‭ ‬көгершін,‭ ‬торғай‭)
Яғни осы әдісті қолдану арқылы ... ... ... ... кез ... ... бір ... ‬ұқсастығына сәйкес немесе бір сөзге бірнеше синоним сөздер қолдану арқылы оқушы тілінің дамуына жағдай ... ... ... әр ... ... ... жаңа сөзі,‭ ‬ол оқушының өз меншігіне айналады.‭ ‬Ол сөздерді күнделікті естеріне түсіріп отыру керек.‭ ‬Л.Н.Толстой:‭ «‬Балаға үйренген сөзін қолдана білуіне ... ... білу ... ... ... сөйлеу тілінде,‭ ‬ауызекі сөйлей тілінде бір рет қолана ... ‬ол оның жеке ... ... ‬-‭ ... болатын.‭ ‬Мәтіндегі,‭ ‬өлеңдегі оқушыға таныс емес,‭ ‬түсініксіз сөздермен жұмыс жасауда‭ «‬түртіп алу,‭ ‬маған таныс емес ... ... ... алу ... ... ... өзі бұрын білмейтін,‭ ‬өзінің сөздік қорында жоқ жаңа ұғыммен танысады.‭ ‬Оқушы ... ... ... бес сөз ... де,‭ ... ... ... аясы кеңейе түседі.‭ ‬Ол сөздерді оқушы тек жаттап қана қоймай,‭ ‬оны күнделікті қарым-қатынас жасау барысында ... ... ... ғана ... тілі өз ... ... ... ‬береді.‭
Ана тілі сабақтарында оқушы дұрыс,‭ ‬сауатты,‭ ‬көркем,‭ ‬мәдениетті сөйлеуге дағдыланады.‭ ‬Профессор Балақаев‭ ... ... ... ... сыпайылық,‭ ‬сөйлеу өнеріне шыныққандық,‭ ‬сауаттылық‭»‬,‭ ‬-‭ ‬дейді.‭ ‬Осы орайда оқушыларды сауатты,‭ ‬көркем,‭ ‬байланыстыра ... ... ... ... ... ‬жолды өлең‭» ‬әдісі алады.‭ ‬Себебі оқушы өз бетімен шығармашылық жұмыс ... ... ... өз ... ... ... ... ‬сабаққа деген қызығушылығы артады.‭
Балалар,‭ ‬сендер ақын болғыларың келе ме‭?
Жарайды,‭ ‬қазір кімнің ақындық таланты бар екенін көреміз.‭ ‬Мен сендерге өлең ... ... ... ‬ал ... сол ... ... жұмыс жасайсыңдар.‭ ‬Мысалға‭ «‬қар‭» ‬деген сөзді алайық.
1‎ ‏жол‭ –‬зат есім‭ (‬1‭)
жол‭ –‬сын ... ... ... ... ... ... (‬зат есімді қатыстыру қажет‭)
жол‭ –‬зат есімге мағыналас сөз
жол‭ –‬қар
жол‭ –‬аппақ,‭ ‬таза
жол‭ –‬түседі,‭ ‬жапалқтап жауады
жол‭ –‬алғашқы ұлпа қар ... ... ... тыңдалып,‭ ‬топтар арасында талқыға салынады.‭ ‬Кімдікі ұнады‭? ‬Несімен ұнады‭? ‬Неге‭? ‬деген сұрақтар ... ... ... ... ‬Өз ойын ... ‬өз ... ... салу,‭ ‬өз көзқарасын дәлелдеу,‭ ‬өз бетімен шешім қабылдау деген жұмыстар оқушы тілінің дамуында басты орын алады.‭
Бастауыш сынып оқушыларының ... ... ... ... ... ... ... мәтінді бағытталған оқу,‭ ‬бірлесе оқу стратегияларымен оқыту,‭ ‬мәтінге жоспар құрғызу,‭ ‬сұрақ қойғызу,‭ ‬ат ... ... ... ... топтарға бөліп мазмұндату,‭ ‬өлеңді жаттату,‭ ‬рөлге бөліп ойнату,‭ ‬мәтінді жалғастыру,‭ ‬автордың ойына ой қосу,‭ ‬т.б.‭ ‬жұмыс түрлерін түрлендіріп беру ... ... ... ... жол сала аламыз.‭ ‬Мәселен,‭ «‬жаз‭» ‬сөзіне ассоциация ... ... ... ... ... ... ... салып көр,‭ «‬қуарған қыр жасарды‭» ‬деген жол туралы ойыңды айт деген тапсырмалар беру арқылы оқушы шығармашылығын ... ... ... ... ... ... оқушы сабаққа қатысу белсенділігі артса ғана,‭ ‬ізденіске түседі,‭ ‬көп оқиды,‭ ‬өз білмегенін‭ ‬білуге тырысады.‭ ‬Сонымен қатар‭ «‬галереяны шарлау,‭ ... ... ... ... ... ‬оқушы тек сурет салып қана қоймайды,‭ ‬сол суреттеген құбылыстарын,‭ ‬оқиғасын не үшін‭? ‬не ... ... ... ... ... ... ... оқушы өзі салған суретті еркін баяндап,‭ ‬сол‭ ‬суреттің мазмұнын ашып берсе,‭ ‬онда оқушы тілінің дамығандығын көре аламыз.‭ ... ... ... тұрғысынан ойлау жобасының кез келген стратегиясын сабақта қолданудатиімді нәтиже беретініне көзім жетті.‭ ‬Бұл стратегиялардың оқушы ... ... ... ... ... ‬байланыстыра сөйлеуін қалыптастыруда алатын орны мен атқарар рөлін эксперимент нәтижесінен көруге болады.‭
.2.‎ ‏Жүргізілген ... ... ... күннің тілек-талабы тұрғысынан білім мазмұнын жаңарту,‭ ‬өмір талабына сай ... ... ... жаңа ... қолданып заман ағымына жауап беру мұғалімге жауапты ... ... ... мәні мен ... зор өзекті мәселелердің бірі‭ –‬оқушылардың тілін дамыту.‭ ... ... жаңа ... ... ... ана-тілінің қыр-сырын,‭ ‬ауызша сөйлеу тілін меңгерсе,‭ ‬тілі дамиды.‭
Бастауыш сатыда білім алып жатқан әр жеке тұлғаның ... ... ... негізінде мектептерге оқытудың жаңа технологиялары енгізілуде.‭ ‬Сол себепті мен Балқұдық орта мектебінің‭ ‬3‭ «‬ә‭» ... сын ... ... ... ... ала отырып,‭ ‬зерттеу жұмысын жүргіздім.‭ ‬Ондағы менің алдыма қойған өзекті мәселем‭ –‬ана тілі ... ... ... ... ... ... жету ... ‬сыныптағы‭ ‬30‭ ‬оқушыны жете білу,‭ ‬олардың сұраныстары мен ... ... ... ... ... ... оқушыларға алдын ала айқындату‭;
үшіншіден,‭ ‬жазалау әдістерін қолданбау‭;
оқушының өз ... ... ... ... ... ‏Жоғары деңгейлі тапсырмаларды орындау арқылы оқушы өз қабілетін шыңдауға,‭ ‬өз дарындылығын тануға мүмкіншілік ... ... ... баға аламын деп қорықпайды‭;
.‎ ‏Оқушы оқу материалын өзі меңгереді‭;
.‎ ‏Өз ... ... ... ... жеткізуге машықтанады‭;
.‎ ‏Әр нәрсеге сыни көзқараспен қарап,‭ ‬шешім қабылдауға ... ... ... ... аясын кеңейтіп,‭ ‬тілі дамиды.
Ана тілі сабағында‭ «‬сын тұрғысынан ойлау‭» ‬технологиясын қолдану барысында оқушылардың білім мен біліктілігінің деңгейін анықтау ... ... ... мен бағалау тәсілдерінің моделін құрып алу қажеттілігі туындайды.‭ ‬Ондай модельді құру үшін оқушыларға берілуге ... ... ... ... мен ... ... ‬олардың берілген білімді‭ ‬қайталау,‭ ‬игеру,‭ ‬мүмкіндіктерін саралайтын әдіс‭ –‬амалды ажыратып алған жөн.
Сонымен,‭ ‬мен,‭ ... ... ... ... баса ... аудардым.‭ ‬Себебі,‭ «‬оқушы білімнің сапасы‭ –‬оқытушының білімділігі,‭ ‬шеберлігі мен іскерлігінің айнасы‭»‬,‭ ‬-‭ ‬деп текке айтпаған.‭ ‬Осы‭ ‬эксперимент жүргізудің нәтижесін ... ... ... ... ... ... ... бергенімді және сол білімді қаншалықты сапалы екендігін аңғардық.
Бүгінгі таңда мұғалім оқушыларды сабақта белсенділік танытып,‭ ... ... және сын ... ... ... ... бағалаудың жаңаша жолын құрастыру тиіс болып отыр.‭ ‬БІздің ... ... ... ... ... ... ... жауаптар арқылы олардың білім деңгейін бір сарында анықта оңай іс емес,‭ ‬әрине.‭ ‬Оқушы жауабын тек тыңдай бергеннен гөрі оның жасап ... ... ісін ... да ... ‬Оқушы өзінің қатарымен салыстырғанда қандай деңгейде екендігін білгісі келеді.‭ ‬Сондықтан сын тұрғысынан ойлау жобасының ... ... ... ... ... отырып,‭ ‬баға берудің жаңа түрін өз іс-тәжірибемде қалай іске ... ... ... үш ... ... орта ... ‬3‭ ... ‬сыныбында өткізілді.‭ ‬Тәжірибеге‭ ‬30‭ ‬оқушы қатысты.‭
.‎ ‏Анықтау кезеңі
.‎ ‏Оқыту кезеңі
.‎ ‏Қорытынды кезеңі
... ... ... ... ... сөздік қорын,‭ ‬сөйлеу дағдыларын анықтау көзделді.‭ (‬2-кестеден қараңыз‭)‬.‭ ... ... ... ... ... қорын,‭ ‬сөйлеу жағдыларын әр түрлі карточкалар,‭ ‬тапсырмалар беру,‭ ‬ойындар ойнату,‭ ‬әңгіме құрату,‭ ‬түрлі тақырыптарда пікір алмастыру,‭ ‬олармен әңгімелесу арқылы ... ... ‬3‭ ... ... ... қоры мен ... дағдысынан төмендегідей ортақ қылықтарды байқадым:
.‎ ‏Оқушылардың сөздік қоры шектеулі.‭ ‬Егер‭ ‬9‭ ‬жастағы баланың белсенді сөздік қорында‭ ‬9000‭ ‬сөз болуға тиіс ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесін жүргізген әр сыныптағы оқушылардың тілінің даму деңгейі бұл талаптың орындалмағанын көрсетеді.‭
.‎ ‏Кейбір оқушылар ... ... ... ... ... отырған сөздердің мағынасын дәл және толық білмейді.
.‎ ‏Кейбір оқушылардың қолданған белсенді сөзді қорындағы сөздердің басым көпшілігі‭ –‬зат есімдер.‭ ... ... ... өз ... сөз ... ... құрау,‭ ‬әңгіме жазу мүмкіншілігі шектеулі.
.‎ ‏Біршама оқушылардың ... ... ... ... ... мен ... есте ... дағдылары төмен.‭ ‬Мысалға,‭ ‬біз тәжірибе жүргізген сынып оқушыларының басым көпшілігі мәтінді бір оқып берген соң,‭ ‬оның тақырбы мен мазмұнын ... ... бере ... ... ... көпшілігінің сұраққа толық жауап беру дағдысы толық қалыптаспаған.‭ ‬Қойылған сұрақтың біразына‭ «‬иә,‭ ‬жоқ‭» ‬деп жауап ... ... ... ... ... ... ... ‏Әрбір сыныпта‭ ‬6-7‭ ‬оқушылар сөйлеген кезде өзінің дауыс қарқыны мен ырғағын сақтамайды.‭ ‬Күмілжіп сөйлеу,‭ ‬дағдырлап ... ... ... ... ... ... ... отырғанымыз‭ –‬өзіміз тәжірибе жүргізген әр сыныптағы оқушылардың сөйлеу дағдысына тән жалпылама кемшіліктер.‭ ... ... ... үнемі есте ұстап,‭ ‬оқыту тәжірибесі барысында оларды ... ... ... ... ... деңгейін айқындау барысында мынандай үш деңгейді анықтадық:‭ ‬жоғары,‭ ‬орташа,‭ ... ... ... бір ... ... ... ... сұраққа толық және дұрыс жауап беред.‭ ‬Өз көзқарасын,‭ ‬пікірін ... ... ... ... ойын ... жеткізеді.‭ ‬Оқушылардың тілінің даму деңгейі бағдарлама талаптарын ... ... ... және ... ... ... ... қоры мол және әңгімелесу барысында мақалдап,‭ ‬әдеби сөздерді қосып айтады.
Оқушылар мәтін мазмұнын бір оқығанда толығымен ... ... ... ойды ... қиналады.‭ ‬Өз ойын,‭ ‬пікірін,‭ ‬көзқарасын мұғалімнің көмегімен жеткізеді.‭ ‬Өздері оқыған мәтіндегі кейбір сөздердің мағынасын дұрыс түсінбейді.‭ ... ... ... бар ... ... ... айта алмайды.
Оқушылар бірнеше оқыса да,‭ ‬мәтіннің мазмұнын ұқпайды және қойылған сұраққа жауап бере алмайды.‭ ‬Өз ойын ... ... ... ... ... деген белсенділігі төмен.‭ ‬Оқушылардың сөздік қоры шектеулі және қолданатын белсенді сөздік қорындағы сөздердің басым көпшілігі‭ –‬зат ... ... ... ... ... ... ‬кесте.
Деңгейлер
Жоғары
Орташа
Төмен
Сынып
Оқушы саны
%
Оқушы саны
%
Оқушы саны
%
3‎ «‏б‭» ‬сыныбы‭ (‬30‭ ‬оқушы‭)
,3
,3
,3
Оқушылардың білім деңгейлерінің көрсеткіштері.‭ (‬Іс-тәжірибеге дейінгі‭)
Оқушылардың сөздік қорын,‭ ‬сөйлеу дағдысын анықтау.‭ (‬Іс-тәжірибеге дейінгі‭) ... ... ... толық және дұрыс орынағандар
Тапсырманы орындау барысында ішінара қате жібергендер
Тапсырманы жартылай және қате ... ... ... ... ... ... ... ‏Мазмұнын айтқызу
,6
,6
,6
3.‎ ‏Нақты затты суреттеу
,6
,6
,6
4.‎ ‏Кейіпкерге мінездеме беру
,3
,3
,3
5.‎ ‏Түсініксіз сөздермен ... ... ... ... ... ... кезеңінде‭ (‬оқыту‭) ‬ана тілі сабағында оқушылардың тілін дамытуға арналған жұмыстар тәжірибеден өткізілді.‭ ‬Зерттеу жұмысы‭ ... ... ... ... оқу ... ... тілі оқулығы және сын тұрғысынан ойлау жобасы негізінде ... ... тілі ... ... ... ... түсіндірмелерді барынша азайтып,‭ ‬көбінесе,‭ ‬оқушылардың өздерін сөйлетуге,‭ ‬оларды өз ... ... ... қабылдауға,‭ ‬ойларын дұрыс және еркін жеткізуге,‭ ‬өз көзқарасын дәлелдеуге,‭ ‬сонымен қатар сабақтағы жұмыстар түрін әрдайым ... ... ... ‬Бұл кезеңде оқушылардың тілін дамыту үшін өз беттерімен көркем әдебиеттерді,‭ ‬ертегілерді,‭ ‬өлеңдерді оқу,‭ ‬мәтіннің мазмұнына сай әңгімелер жазғызу,‭ ... ... ... ... ... және ... ... оқиғаны баяндап беру,‭ ‬т.б.‭ ‬жұмыстар жүргізілді.‭
Бұл кезеңде мәтінде ... ... ... ... ... түсінік беріліп,‭ ‬оларды айтуға үйретіп,‭ ‬оларды қатыстырып сөйлем құрату сияқты жұмыс түрлері ұйымдастырылып,үнемі сөздік ... ... ... ... ... ... «‬Кім көп біледі‭?»‬,‭ «‬Артық сөзді тап‭» ‬деген ойындар ойнатылып,‭ ‬оқушылардың сөйлеу дағдыларының қалыптасу барысы мұқият тексеріліп отырылды.‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬ойынын пайдаландым.‭ ‬Онда оқушыларға мәтіндегі негізгі ойды ... ‬10‭ ... жазу ... ... ... басым көпшілігі тапсырманы толық және дұрыс орындады.‭ ... ... ... ... ... «‬Ең бастысы‭» ‬ойынын ойнаттым.‭ ‬Онда оқушылар тақырыптың мазмұнын ашатын бір сөз ойлаулары керек және ол ... ... ... ... ... табу қажет.‭ ‬Осы ойын арқылы оқушылардың сөздік қорының аясы кеңейіп,‭ ‬тілі дамиды.
Оқушы тілін дамытуда‭ «‬Кім көп біледі‭?» ... ... ... ... бұл ... ... ... қолданып отырдым.‭ ‬Себебі бұл ойынды ойнату да түсініксіз сөздермен жұмыс жасалады.‭ ... ... ... ... ... әр ... ... беріледі немесе топтар өздері бір-бірлеріне айтады.‭ ‬Әр топ ... ... ... ... ... ‬ол ... мағыналас сөздерді айтып,‭ ‬мағынасын түсіндірулері қажет.
Ш.Құдайбердиевтің‭ «‬Бір кесе меруерт‭» ‬мәтінін оқытқанда‭ «‬Артық сөзді тап‭» ‬ойынын қолдандым.‭ ‬Онда оқушыларға ... ... ... сөздер және мәтінге қатысы жоқ сөздер беріледі.‭ ‬Оқушылар оларды тауып неге ол сөздерді таңдап алғандықтарын айтады.
Осындай ойындар ойнату,‭ ‬түрлі тапсырмалар ... ... ... байланыстыра сөйлеуін қалыптастыруға,‭ ‬сөздік қорының аясын кеңейтуге,‭ ‬тілін дамытуға жағдай жасалды.
Қорыта келгенде ... ... ана тілі ... ... ... кең түрде қолдану оқушылардың ой-өрісін дамытып,‭ ‬ауызша сөйлеу қабілеттерін жетілдіруге,‭ ‬байланыстырып сөйлеу ... ... ... ... мүмкіндік беретін әдістемелік әдіс-тәсілдерді іске асырудың ең тиімді құралы болып табылады.
Тәжірибенің үшінші ... ... ... ... ‬оқушы іс-әрекетінің және іс-тәжірибенің қорытындысы талқыланып,‭ ‬талдау жұмысы айқындалды.‭ ‬Бұл кезеңде оқушылардың сөздік қорының нәтижесін тексеру үшін ... ... ... ... ... ‬мазмұндамалар жазылды.‭ «‬Кім болғым келеді‭?»‬,‭ «‬Халық қамқоршысы‭»‬,‭ «‬Туған ... ... ... ... ... ... ... «‬Көгершін‭»‬,‭ «‬Наурыз‭»‬,‭ «‬Әке мен бала‭» ‬тақырыптарын мазмұндама жазғызу арқылы оқушы тілінің қаншалықты деңгейде дамығандығын ... ... ... ... қателер болғанменен,‭ ‬оқушылар түгелдей сауатты,‭ ‬көркем тілмен жазған.‭ ‬Шығарма жазі барыссында теңеулер,‭ ‬мақалдар,‭ ‬бір сөзге бірнеше мағыналас сөздер,‭ ... ... ... ...
М.Әлімбаевтің‭ «‬Әнші Әміре‭» ‬әңгімесін оқытқанда‭ «‬Академиялық дауласу‭» ... ... ... ... ... тақырыбы неге олай аталғандығы туралы өз пікірлерін дәлелдейді.‭ ‬Бұл стратегия арқылы оқушылардың еркін жеткізу,‭ ‬сауатты,‭ ... ... ‬өз ... ... ‬өз ... дәлелдей алу шеберліктерін байқадық.
Оқушының сөздік қорын тексеру нәтижесі‭ (‬Іс-тәжірибеден кейінгі‭)‬.‭ №‬4‭ ‬кесте.
Тапсырма түрлері
Тапсырманы толық және дұрыс орындағадар
Тапсырманы орындау барысында ... қате ... ... және қате ... ... саны
%
Оқушы саны
%
1.‎ ‏Мағынасы ұқсас сөздерді қолдану деңгейі
,3
23,3
,3
2.‎ ‏Мағынасы қарама-қарсы сөздерді қолдану деңгейі
19
,3
,3
,3
3.‎ ‏Сұраққа жауап беру
,3
,3
,3
4.‎ ‏Грамматикалық тапсырмалармен жұмыс
,3
,3
,3
5.‎ ‏Жоспар бойынша ... ... ... ... ‏Суреттермен түрлі жұмыстар жасау
,6
,6
,6
7.‎ ‏Мәтіннің мазмұнын ашу
,6
,6
,6
8.‎ ‏Мазмұндама жазғызу
,3
,3
,3
‎«‏б‭» ‬сынып оқушыларының ... ... ... ... нәтижесі‭ (‬Іс-тәжірибеден кейінгі‭)‬.‭ №‬5‭ ‬кесте
Тапсырма түрлері
Тапсырманы толық және ... ... ... ... ... қате ... ... және қате орындағандар
Оқушы саны
%
Оқушы саны
%
Оқушы саны
%
1.‎ ‏Мәтіндегі негізіг ойды ашу
,6
,6
,6
2.‎ ‏Мәтінді мазмұндау
,6
,6
,6
3.‎ ‏Мәтінді ... ... ашық хат ... ... ... ... ... ‏Өз ойын айтқызу
,3
,3
,3
7.‎ ‏Өз көзқарасын дәлелдету
,9
,6
,6
8.‎ ‏Бір кейіпкердің атынан сөйлеу
,3
,3
,3
Сонымен қатар оқушылардың оқу ... ... ... ... мен мәнерлеп,‭ ‬сауатты оқу дағдыларын тексеру мақсатында‭ ‬3‭ ... ... ... ... ... ... асырдым.‭ ‬Минуттап оқыту барысында төмендегідей нәтижеге қол жеткіздік.
-2011‎ ‏оқу жылындағы‭ ‬3‭ ‬сынып оқушыларының оқу дағдыларының қалыптасуына талдау ... ... ... бала ... ‏3‎ ... ‬60‭ ... түсінеді
Әріптеп
-
-
Буындап
Буындап және тұтастай
Сөзді тұтастай
Қатесіз оқу
Ұғ
Әріпті,‭ ‬буынды тастап кету,‭ ‬олардың орнын ауыстырып жіберу.
Екпінді дұрыс түсіру
Жалғауды қате оқу
Буын мен ... ... ... ... ... арасындағы үзілістерді сақтап оқу
Қорытынды:‭ ‬3‭ ‬тоқсанның қорытындысы бойынша төмендегі қателер жіберілген:
.‎ ‏Мәтінді оқу ... әр ... ‬2‭ ... ... ... ‬сөйлем арасындағы үзілісті сақтамай оқу,‭ ‬сөздерді қайталап оқу сияқты ... ... ... ... оқу ... ... оқушылармен жекелей жұмыстар жүргізу.‭ ‬Әр түрлі әдеби кітаптар оқуға бағыт-бағдар беру.‭
Іс-тәжірибенің ... ... ... ... ... ... көрсеткішке қол жеткіздім.
Оқушылардың білім деңгейі.‭ №‬7‭ ‬кесте‭ (‬Іс-тәжірибеден кейінгі‭)
Деңгейлер
Жоғары
Орташа
Төмен
Сынып
Оқушы саны
%
Оқушы саны‭
%
Оқушы саны
%
3‎ «‏б‭»
(30‎ ‏оқушы‭)
,6
,6
,6
Оқушылардың білім деңгейінің көрсетіші‭ (‬Іс-тәжірибеден кейінгі‭)
Бұл ... ‬3‭ ... ... ... ... ... ... ‬1‭ ‬кезеңінде жоғары деңгейі‭ ‬33,3‭ ‬пайыз болса,‭ ‬3‭ ‬кезеңінде‭ ‬56,6‭ ‬пайызға көтерілген,‭ ‬ал орта ... ... ... ... ... және ... деңгейі‭ ‬23,3‭ ‬пайыздан‭ ‬16,6‭ ‬пайызға төмендегені байқалды.‭ ‬Осы деректерге ... ... ... ... ... және ... ... жалпы білім сапасының деңгейі салыстырмалы түрде төмендегі ... ... ... ... ... ... ... дейінгі және тәжірибеден кейінгі‭ (‬жағдайлары жоғарыдағы деректерге сүйене отырып‭) ‬салыстырмалы түрде берілді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Курстық жұмысымның тақырыбы:‭ «‬сын тұрғысынан ... ... ... оқушылардың тілін дамыту‭» ‬болғандықтан ана тілі пәніне ерекшк көңіл бөлінді.‭ ‬Көптеген ... ... ... ағартушы‭ –‬педагогтардың,‭ ‬ірі ойшылдардың,‭ ‬психологтардың ғылыми жұмыстарымен танысып,‭ ... ... ... ... озық ... ... ... ‬кітапханалардан көптеген материалдар тауып,‭ ‬бірқатар ізденіс жұмыстары жүргізілді.
Курстық жұмысымда мынадай мәселелерге көңіл ... ... ... ... жасау‭;
ұстаздардың озат тәжірибелерін басшылыққа алу‭;
сын тұрғысынан ойлау жобасын қолданудаоқушылардың жас және дара ерекшеліктерін есепке алу‭;
эксперимент жұмысы.
Менің ... ... ... ... тұрғысынан ойлау жобасын қолдану барысында оқушы сөздік қорының аясын кеңейту және тілін ... ... ... ... ... ... ... артуына үлес қосу.
‎«‏Халықтың мәңгі ғұмыры оның тілінде.‭ ‬Әрбір тіл өзінің халқы үшін‭ –‬Ұлы‭» ‬деп ғұлама жазушы Ш.Айтматов айтқандай,‭ ‬тіл ... аса ұлы ... ... оның ... тән ажырағысыз белгісі.‭ ‬Сондықтан мен өзімнің курстық жұмысымның өзекті мәселесі ретінде‭ –‬тілді дамытудың аса қажеттілігін есепке алып,‭ ‬жаңа технологияны ... ... ... ... ... ... оқу ... өзекті мәселенің бірі‭ – ‬сын тұрғысынан ойлау жобасын басшылыққа ала отырып,‭ ‬ана тілі сабағында қолдану.‭ ‬Жаңа технология бойынша зерттеу жұмысын ... ... күні төл ... ... өз ... ... азаматтарды оқытып шығаруда аз да болса үлес қосқаныма қуаныштымын.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1.‎ ‏Құрманжанова Ә.‭ ‬Оқытудың озық технологиялары‭ ‬/‭ ‬Ә.Құрманжанова‭ ‬//‭ ... ... ... ... ... ... Р.‭ ‬Оқушылардың сөздік қорын дамыта отырып,‭ ‬жазба жұмысын жүргізу тәсілдері‭ ‬/‭ ... ‬//‭ ... ... ... ‬5-7‭ ‬бет.
.‎ ‏Асайынова Ш.‭ ‬РВСТ стратегиялары‭ ‬/‭ ‬Ш.Асайынова‭ ‬//‭ ‬Қазақстан мектебі-2002-‭№‬10.‭ ‬19-21‭ ‬бет.
.‎ ‏Бұзаубакова К.‭ ‬Жаңа технологияны ... ‬/‭ ... ‬//‭ ... мектеп-2004-‭№‬10.‭ ‬13-14‭ ‬бет.
.‎ ‏Сыздықова М.‭ ‬РВСТ жеткізген жетістіктер‭ ‬/‭ ‬Сыздықова М.‭ ‬//‭ ‬Қазақстан мектебі-2005-12-қазан.‭ ‬16‭ ... ... М.‭ ... ... ... ғылыми-әдістемелік негіздері:‭ ‬педагогика ғылым.‭ ‬Канд.‭ ‬ғылыми дәрежесін алу үшін дайын.‭ ‬дис.‭ ‬автореф.‭ ‬/‭ ‬М.Мустафина‭ ‬//‭ ‬Алматы қ.у.‭ ‬2005.‭ ‬28‭ ... ... Б.‭ ... ... ... ... ... жетілдірудің дидактикалық шарттары:‭ ‬педагогика ғылым.‭ ‬канд.‭ ‬ғылыми дәрежесін алу үшін дайын.‭ ‬дис.‭ ‬автореф.‭ ‬/‭ ‬Б.Қуанбаева‭ ‬//‭ ‬Алматы-2004.‭ ‬30‭ ... ... А.‭ ... ... ... ... ... ‬философия ғылым.‭ ‬канд.‭ ‬ғылыми дәрежесін алу үшін дайын.‭ ‬дис.‭ ‬автореф.‭ ‬/‭ ‬А.Тілембекова‭ ‬//‭ ‬Алматы-2004.‭ ‬29‭ ‬бет.
.‎ ‏Көшімбетова С.‭ ‬Оқу ... ... ... ... ... ... ... шарттары:‭ ‬педагогикалық ғылым.‭ ‬канд.‭ ‬ғылыми дәрежесін алу үшін дайын.‭ ‬дис.‭ ‬автореф.‭ ‬/‭ ‬С.‭ ‬Көшімбетова‭ ‬//‭ ... ‬29‭ ... ... К.‭ ‬Дебат технологиясы‭ ‬/К.Есмұқанова‭ ‬//‭ ‬Ұлағат-2001-‭№‬2.‭ ‬12-16‭ ‬бет.
.‎ ‏Сәлімқызы Р.‭ ... ... ... мәселелері‭ ‬/‭ ‬Р.Сәлімқызы‭ ‬//‭ ‬Ұлағат-2004-‭№‬4.‭ ‬3‭ ‬бет.
.‎ ‏Жанабилова А.‭ ‬Қазақ тілі сабақтарындағы тіл дамыту ... ... ... ... ‬/‭ ‬А.Жанабилова‭ ‬//‭ ‬Тіл әлемі-2004-‭№‬5.‭ ‬7‭ ‬бет.
.‎ ‏Жазықбаева Ұ.‭ ‬Оқу мен жазу арқылы сын ... ... ... ... ‬/‭ ... ‬//‭ ‬Білім берудегі менеджмент-2002-‭№‬4.‭ ‬24-26
.‎ ‏Нығметова Б.‭ ‬Бастауыш сыныптарда жаңа ... ... ‬/‭ ... ... ... ... ‬34-35‭ ‬бет.
.‎ ‏Әрінова Б.‭ ‬Ана тілі мен әдебиет пәндері бойынша оқытудың ... ... ... ‬/‭ ... ‬//‭ ... ‬23-25‭ ‬бет.

ТІРКЕМЕ‎ –‏А
Сабақтың тақырыбы:‭ «‬Нағыз адам‭» ‬В.Сухомлинский
Сабақтың мақсаты:
.‎ ‏Мәтінді мәнерлеп оқып,‭ ‬мазмұнын аша білуге ... ... ... ойын ... білуге дағдыландыру,‭ ‬оқушылардың тілін дамыту.
.‎ ‏Нағыз адами тұлға болуға баулу.
Көрнекіліктер:‭ ‬ББҰ кестесі,‭ ‬оқулық.
Кезеңдер
Стратегия
Мұғалімнің әрекеті
Оқушылардың әрекеті
.Қызығушылықты ... ... ... ... ... ... ... түсінесің‭?
.‎ ‏Осы турылы не білгілерің келеді‭? ‬Оны екінші графаға жазамыз.
.‎ ‏Оқушылар толтырады.
.‎ ‏Екінші графаны ... ... ... ... ... ... ... айтады,‭ ‬мәтін әрі қарай не болады екен‭?
.‎ ... ... ... ... немен аяқталатындығы жайлы болжау жасайды.
.‎ ‏Ой толғаныс
Сауаттылықты ашатын хаттар
.‎ ‏Мәтіннен бір кейіпкерге хат жазамыз.
.‎ ‏Кім оқиды‭?
.‎ ‏Оқушылар өз ... ... ... ... ‬Не ... ... ... мазмұнына сай сурет салу.
Сабақтың тақырыбы:‭ ‬Құстар айтысы‭ (‬Үнді ертегісі‭)‬.
Сабақтың мақсаты:‭
.‎ ‏Ертегі туралы түсініктерін кеңейту.
.‎ ‏Ертегіні мазмұндату ... өз ... ... ... ... ... жалғастыру арқылы сөз байлықтарын дамыту.
.‎ ‏Ынтымақтастыққа,‭ ‬татулыққа баулу,‭ ... ... ... аулақ ұстату.
Көрнекіліктер:‭ ‬Ертегі бейнеленген суреттер,‭ ‬оқулық.
Кезеңдер
Мұғалімнің әрекеті
Оқушылардың әрекеті
Стратегия
.Қызығушылықты ояту.
.‎ ‏Ертегі дегеніміз не‭?
.‎ ‏Ертегі түрлерін ата.
.‎ ‏Оқушылардың жауаптарын тыңдау.
Ой қозғау
.‎ ... ... ... ... ‏Оқи отыра кестені толтырамыз.
.‎ ‏Оқиды
.‎ ‏Кесте сызады
+
-
Талқылау кестесі
.‎ ‏Ой толғаныс
Ертегіні‭ ‬қалай аяқтар едіңдер‭?
.‎ ‏Оқушылар өз ... ... ... ‬-‭ ‬Ертегіден не ұқтық‭?
Үйге тапсырма:‭ ‬Ертегінің мазмұнын түсіну.
Сабақтың тақырыбы:Ы.Алтынсариннің‭ «‬Баланың айласы‭»
Сабақтың мақсаты:
.‎ ‏Мәтінді оқи отыра,‭ ‬өз ойын еркін,‭ ... ... ... ... ‏Мәтінмен жұмыс жасау арқылы оқушылардың тілін дамыту.
.‎ ... ... ... ... ... ... бойында тапқырлық,‭ ‬даналық сезімдерін ояту,‭ ‬шешім қабылдауға баулу.‭
Көрнекіліктер:‭ ‬автордың портреті,‭ ‬оқулық.
Кезеңдер
Стратегия
Мұғалімнің ... ... ... ... тақырыбы неге‭ «‬Баланың айласы‭» ‬деп аталған‭?
.‎ ‏Оқушылар мәтінді оқымай,‭ ‬өз ... ... ... ... ... ... ‬енді оқимыз.
.‎ ‏Сөздікпен жұмыс.
.‎ ‏Топқа бөліп,‭ ‬сахналайық.
.‎ ‏Оқушыларға оқыту.
.‎ ‏Дәптерлеріне қиын сөздерді түртіп жазады.
.‎ ‏5‎ ... ... ... ... ‏Ой ... ... ... ‏Мәтіндегі бір кейіпкерге хат жазамыз.
.‎ ‏Оқушылар кейіпкерге ат қояды.
Қорытындылау:‭ ‬Мәтіннен не ұқтық‭? ‬Қандай әсер алдық‭?
Үйге тапсырма:‭ ‬1.‭ ‬Мәтінді мазмұндау.
‎ ‏.‎ ‏Мәтінге ... өз ... ... ... ... эссе ... тақырыбы:‭ ‬Т.Айбергенов‭ «‬Өсіп келе жатырмын‭»
Сабақтың мақсаты:
.‎ ‏Өлеңді мәнерлеп ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың сөздік қорларының аясын кеңейту,‭ ‬сын тұрғысынан ойлауларын дамыту.
.‎ ‏Жаңа дамып келе жатырған ... ... ... ... ішкі ... ... бағыт беру.
Көрнекіліктер:‭ ‬Оқулық.
Кезеңдер
Стратегия
Мұғалімнің әрекеті
Оқушының әрекеті
.Қызығушылықты ояту
О.Ж.П.
.‎ ‏Неге автор өлеңді бұлай атады‭?
.‎ ‏Топ бойынша сұрау.
.‎ ... ... ... ... ‏Үш ... ‬3‭ ... бөліп алып,‭ ‬оқимыз.‭ ‬Ондағы негізгі идеяны табамыз.
.‎ ‏Жеке‭ –‬жұппен‭ –‬топпен‭ (‬Бір оқушы қорғайды‭)‬.
.‎ ‏Ой толғаныс
Еркін жазу.
.‎ ... ... өз ... ... ‏Топтан екі оқушыдан айтады.
Қорытындылау:‭ ‬-‭ ‬Ақын өлеңде нені ... ... ... ... ... жаттау.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ана тілі сабақтарында сын тұрғысынан ойлау жобасын қолдану арқылы оқушылардың тілін дамыту55 бет
Бастауыш сынып оқушыларының танымдық қызығушылығын арттыру жолдары44 бет
Бейнелеу өнері мен дүниетану пәндерін кіріктіре оқыту негізінде бастауыш сынып оқушыларына эстетикалық тәрбие беру220 бет
Қазақ мақал-мәтелдерінің бастауыш сынып оқушыларының дүниетанымын дамытудағы ролі41 бет
Түрік тілін үйретуде оқулықтың және көрнекі құралдардың алатын орны10 бет
Қазақ тілін оқытуда қолданылатын оқу-әдістмемелік кешендер34 бет
2 – сынып математика сабақтарында оқытудың тәрбиелік функциясын жүзеге асыру64 бет
2- сыныпта математика сабақтарында халық педагогикасы элементтерін қолдану53 бет
2003 - 2005 жылдары экономиканы дамытудың негізгі қорытындылары және Үкіметтің 2003 - 2006 жылдарға арналған бағдарламасы67 бет
2015 жылға дейінгі елді дамытудың индустриалды-инновациялық Стратегиясын жүзеге асыру9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь