Калькуляциялау

Калькуляциялау - өнім, жұмыс және көрсетілетін қызмет бірліктерінің өзіндік құнын есептеу, Ол кәсіпорын жұмысына оперативті басшылық жасау үшін өте маңызды, өйткені ішкі резервтерді уақтылы ашуға және өнімнің өзіндік құнын одан әрі түсіндіруге, оның басекеге қабылеттілігін артыруға мүмкіндік береді. Калькуляция өнімнің өзіндік құнын жоспарлауда және оған, нарықтағы сұранысты есепке ала отырып, жұмысқа, көрсетілетін қызметке негізді баға белгілеуде қолданылады.
Калькуляцияда өндірістегі өнімнің нактылай түрін өндіру мен өткізуге, сондай-ақ жұмыс пен көрсетілетін қызмет бірліктерін (жүк тасу, жөндеу жұмыстарына және т.б.) орыңдауға ақшалай түрде шыққан шығыңдар жинақталып қорытылады.
Қазіргі заманға экономикалық әдебиет калькуляциялауды өнімнің жеке түрлері бірліктерінің өзіндік құнын экономикалық есептеу жүйесі деп белгілейді. Калькуляция барысында өндріске кеткен шығындар мен шыққан өнім санымен салыстырылады және өнім бірлігінің өзіндік құны белгіленеді.
Калькуляциялаудың міндеті – шығындардың оны көтеруші бірліктерге, яғни өткізуге, соңдай-ақ ішкі тұгынуга арналған өнімнің (жұмыстың, көрсетілген қызметтің), бірлігіне қанша болатынын есептеу.
Калькуляциялаудың түпкілікті нәтижесі калькуляцияны ұсыну. Өнімнің, жұмыстың және көрсетілетін қызметтің өзіндік кұнын калькуляциялаудың әр түрлі түрін айқындайды. Жоспарлы калькуляция еңбек шығындарының озық (прогрессивті мөлшері) және одан әрі техникалық өрлеуді, өндіріс пен еңбекті ұйымдастыруды жақсартуды көрсететін өндіріс құралдары негізінде жоспарланатын кезеңге арналып жасалады.
Жоспарлы калькуляцияның бір түрі - сметалық калькуляция; оны бір рет шығатын (бірегей) бұйымға немесе жұмысқа, тапсырыс берушілермен есептесу, баға белгілеу және басқа мақсаттар үшін жасайды.
Шығындардың ағымдағы мөлшері кәсіпорынның осы кезеңдегі жұмысының өндірістегі мүмкіндіктеріне сәйкес келеді. Және де есепті кезең басында шығындардың ағымдағы мөлшері жоспарлы калькуляцияға
        
        Калькуляциялау - өнім, жұмыс және көрсетілетін  қызмет  бірліктерінің
өзіндік құнын есептеу, Ол кәсіпорын жұмысына оперативті басшылық ... ... ... өйткені ішкі резервтерді уақтылы ашуға және өнімнің өзіндік
құнын одан әрі түсіндіруге, оның басекеге қабылеттілігін артыруға ... ... ... өзіндік құнын жоспарлауда және оған, нарықтағы
сұранысты есепке ала отырып, жұмысқа, көрсетілетін қызметке негізді ... ... ... ... ... ... өндіру мен
өткізуге, сондай-ақ жұмыс пен ... ... ... (жүк ... ... және т.б.) ... ақшалай түрде шыққан шығыңдар
жинақталып қорытылады.
Қазіргі заманға экономикалық әдебиет калькуляциялауды өнімнің жеке
түрлері ... ... ... ... ... жүйесі деп
белгілейді. Калькуляция барысында өндріске кеткен шығындар мен шыққан өнім
санымен салыстырылады және өнім бірлігінің өзіндік құны ... ...... оны көтеруші бірліктерге,
яғни өткізуге, ... ішкі ... ... ... (жұмыстың,
көрсетілген қызметтің), бірлігіне қанша болатынын есептеу.
Калькуляциялаудың түпкілікті нәтижесі калькуляцияны ... ... және ... ... ... ... ... әр
түрлі түрін айқындайды. Жоспарлы калькуляция еңбек шығындарының озық
(прогрессивті мөлшері) және одан әрі ... ... ... ... ұйымдастыруды жақсартуды көрсететін өндіріс құралдары ... ... ... ... ... бір түрі - сметалық калькуляция; оны бір рет
шығатын (бірегей) бұйымға немесе ... ... ... ... ... және басқа мақсаттар үшін жасайды.
Шығындардың ағымдағы мөлшері кәсіпорынның осы кезеңдегі жұмысының
өндірістегі мүмкіндіктеріне сәйкес келеді. Және де ... ... ... ... ... жоспарлы калькуляцияға негізгі ... ... ... ... ал ... ... ... - төмен.
Сондықтан есепті жыл басында өнімнің нормативті өзіндік құны жоспарлыдан
жоғары, ал есепті жыл ... - ... ... ... ... (нақты) калькуляциясы жоспарлыдан
кәсіпорынға байланысты ... ... ... ... орындау мен
орындамау, шығындардың кей түрлерін үнемдеу немесе артық жұмсау) және оған
байланысты емес ... ... ... ... ... ... энергиясына, отынға, газға, суға және ... ... ... бойынша ауытқуы мүмкін нақты шығындарды
көрсетеді.
Нормаға сәйкес (нормативті) калькуляциялау ағымдағы ... бір түрі ... ... ... ... және ... ... калькуляциялаудың нормаға сәйкес ... ... ... ... ... ... жеткен деңгейін
сипаттайтын іс жүзіндегі, ағымдағы ... ... ... жыл ... - ... ... ... салынған шараларды дәйекті
жүзеге асыратынын ескере ... ... сай ... ... ... ... ішіндегі өнім өндірісіне шыққан шығындардың шынайы
деңгейін өте дәл көрсетеді.
Жобалық (проектные) калькуляция - ... ... ... олар ... ... жаңа ... және технологияның тиімділігін
анықтау үшін қолданылады.
Еңбек бірліктері үйым бөлімшесінің ... ... ... (1 ... ... 1 норма ауысым).
Орындалған жұмыс пен көрсетілген қызмет ... ... ... ... ... ... ... көрсетумен және т.б.
шұғылданатын өндірісте қолданылады (тасымалдық тонна ... ... және ... ... калькуляциялық бірлік ретінде
біртекті бұйымдардың пайдалы тұтынылатын бірлігіне шаққандағы шығындарды
салыстыру үшін (трактор өндірісінің ... ... ... ... ... ... бірлігіне есептелу) қолданылады.
Калькуляциялық бірліктердің сан түрлілігі нақты ... ... ... талап етеді. Калькуляциялық бірлік сәйкес тұтыну құнын
көрсетуге, әр түрлі кәсіпорындармен салыстыруға ... баға ... ... ... және ең аз ... ... ... өзіндік
құнын калькуляциялау үшін қолайлы ... ... ... ... жөніндегі ұсыныстар әдетте салалық нұсқауларда келтіріледі.
Калькуляциялауға ең алдымен қатысы бар ... ... ... ... ... ... ... табылады. Өндірістік
есеп жүйесінде белігілі бір үлгімен дайындалған ақпарат негізінде ғана
өндірісті басқаруда ... ... ... болып шығатын өнімнің
өзіндік құны калькуляциялануы мүмкін.
Бұрын болған калькуляциялық жүйелер бІр мақсатты - өзі ... өнім мен ... ... ... ... ... ол өндіріс
ішілік мақсат пен ішкі есептілікті жасауға, соңдай-ақ пайданы ... ... еді. Бұл ... ... қарамастан калькуляциялаудың бұрынғы
жүйелері бойынша көптеген басқару міндеттерін шешу үшін ... ... ... ... ... ... ... ара қатынасын біршама. Олардың мазмұнындағы ақпарат тек
дәстүрлі міндеттерді шешуге жол ашығі қана қоймай, ... ... ... болжауға мүмкіндік береді:
өнімді ары қарай шығарудың мақсатқа сәйкестілігін;
өнімнің ең ұғымды, қолайлы бағаларын белгілеу;
шығарылатын өнімнің ... ... ... ... ... мен ... ... жаңартудың мақсатқа
сәйкестілігін;
• басқару жеке құрамының ... ... ... заманғы калькуляциялау кәсіпорын немесе жауапкершілік
орталығы қабылдаған ... ... ... сүйенеді. Нақты
калькуляциялау мәліметтері өзіндік құн жөніндегі ... ... ... ... және ... ... кейінгі жоспарлау үшін, жаңа
техника мен заманға лайык технологиялық процестерді және т.б, ... ... ... үшін ... трансферттік баға белгілеуге негіз болып қызмет
етеді. Трансферттік (ішкі) баға бір ... ... ... ... ... бөлімшесі сыртқы сатып алушыларға өз бетінше шығуға құқық
алған кезде, трансферттік бағаларды жасау көкейкесті маңызға ие болды. Бұл
жағдайда ... ... ... ... трансферттік бағыны дұрыс
қалыптастыруға байланысты болады.
Егер ... ... ... ... кәсіпорынның ішінде
толығымен тұтынылатын болса, трансфертті бағаның ... таза ... ... ... ... жағдайына әсер етпейді,
Соңдықтан, өндірістік есеп пен калькуляциялау өнімнің өзіндік құнын
ғана емес, тұтастай кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... мен бәсекеге қабылеттілігін бақылауды
жүзеге асыру үшін ... рөл ... ... ... ... бабы ... (шығындар есебі өнім түрлері
бойынша ғана емес, есептік басқа объектілері бойынша ... ... да) ... ... ... жұмыстың жэне көрсетілген қызметтің
түрлері бойынша құрастырады.
Басқару ... ... ... бірі ... ... құнын
калькуляциялау болып табылады.
Өзіндік құнның калькуляциясы өндірістік шығындар есебі мәліметтері
бойынша шығарылған өнімнің (жұмыстың, көрсетілген қызметтің) өзіндік құнын
есептеу. Ол ... ай ... ... ... ... ... есепке
алғаннан кейін есептеледі.
Басқару есебінде ай сайын жалпы ... ... ... құны мен
өзіндік құнңың егжей-тегжейлендірген ... ... ... ... ... ... ... құны, бұйым бірлігінің ... ... ... ... ... ... өзіндік құнын
калькуляциялауда меншік түрінің барлық ... 7 ... ... ... есеп ... және оған ... ... қатар "Қорлар" ҚЕХС-ын басшылыққа алады. Өндірістік
құнды ... ... ... ... ... ... ... тәсілдері, қосымша шығыстарды бөлу әдістері
және ұйымның есеп ... ... ... ... басшылығы нарыққа көшу қазіргі заманғы, құбылмалы
жағдайында негізгі ... ... ... үшін ... ... ... ... бұруға тиіс, ол үшін көрсеткіштер қатарынан алынатын
бастапқы ақпарат қажет, олардың бірі-өзіндік құн.
Өнімнің өзіндік құны - оның ... мен ... ... ... ... ... ... өнімнің (жұмыстың, көрсетілген
қызметтің) өзіндік құны ... ... ... ... отынды, энергияны, негізгі ... ... ... байланысты шығындардан сондай-ақ оны өндіру мен
өткізуге шыққан шығындардан жиналады.
Өнімнің өзіндік ... ... ... ... өнім өндіруге шығатын еңбек, қаржы және
еңбек керек-жарақтары шығындары (өндірісті дайындау мен
игеру шығындары, өндірісті технологиясы және ұйымдастырумен, ... ... ... ... ... ... ету бойынша шығыстар; кадр
жинақтау, дайындау және қайта даярлаумен байланысты шығыстар; салықтар,
өндірісті басқару шығындары және т.б.);
1. ... ... ... ... ... тиеу мен ... ... төлеу, комиссиялық алымдар
мен сыйақылармен; жарнамаға шығатын шығындармен байланысты шығыстар; .
2. ... осы ... ... мен ... ... ... ... өнімнің өзіндік құнына кіргізу жолымен
орнын толтыру жай ұдайы өндірісті (геология-барлау жұмыстарына, жерді қайта
өңдеуге шығындар, тамыр жіберген ағашқа
суға төлеу) қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... өзіндік
құнына ақаудан, жұмыстың өндірісішілік себептерге байланысты ... ... ... ... ... кем ... ... (сот шешімі не-гізінде) алуға ... ... ... ... ... ... де ... есебі жүйесінде өзіндік құнды жасау, қалыптастыру тәртібі
тым реттелмеген. Бұл ... құн ... салу ... үшін ... ... жайлы толық түсінгі болуы үшін есептеледі. Сондықтан бұл ... ... құн ... әр ... ... ... ... міндеті
шешілуіне бвйланысты) қолданылуы мүмкін.
Кәсіпорын үшін өз шыгындарын басқару мүмкіндігі болуы, өзіндік құнға
ықпал ете алуы өте маңызды, яғни ... ... ... ... ... ... ... Дал осындай ақпарат бухгалтерлік басқару ... ... ... ... құнына кіретін шығын түрлеріне байланысты ... ... оның ... ... ... ... - ... шығындар мен жалпы өндірістік шығыстарды біріктіреді;
өнімді дайындауға шыққан ... ... - ... ... кұн мен жалпы щаруашылық
шығыстар кіретін және өнім өндіруге байланысты кәсіпорынның ... ... цұн - ... және ... ... ұлғайған
өндірістік өзіндік құн. Өндіріе пен де, өнім ... де ... ... ... ... ... және ... өнімнің толық өзіндік құнын
мынадай формуланы пайдаланып есептеуге болады:
Жұмыс күшіне тікелей шығындар + ... + ... ... ... ... кұн + ... шығындары + Әкімшілік шығыстары -
рентабельділік % толыұ өзіндік кұны – Сатылым (келісімшарттық) құны.
Жеке және ... ... құн ... Жеке ... құн ... өнім ... ... шығындарын; орташа салалық - сала
бойынша бұл бұйымды өндіруге ... ... ... ... және ... ... құн болады. Жоспарлы өзіндік құнның
есебіне ондағы кезең ... ... ... ... ең көп ... ... боларлық шығындар кіреді. Нақты өзіндік
құн ... ... іс ... ... ... ... ... шығындар есебінің объектілері мен өнімнің өзіндік
құнының калькуляциясын дұрыс белгілеу маңызды. Кәсіпорын өндіріске кеткен
шығындарга ... есеп ... ... ... ... ... ... Кәсіпорын калькуляциялайтын өнімнің, орындалған
жұмыстың, көрсететін қызметтің түрлері ... ... ... ... ... ... ... түріне, меншік
мөлшері мен пішініне (формасына) қарамастан, белгілі бір принциптерге
сәйкес ұйымдастырылады.
Шығын ... ... - ... ... ... ... ... шығыстарды топтастыратын белгі.
Квпмақсатты есеп жуйееінде есеп ... екі ... ... орталықтары мен өнім бірліктері. Бұл жағдайда шығын есебі
объектілеріне: шығын пайда болған орындар, жауапкершілік орталықтары, ... ... ... факторлары, біртекті өнім түрлері немесе топтары
жатады.
Өндірістік жағдайлар бойынша шығындарды бөлу ... ... ... ... ... ... және ресурстарды бөлудің
дұрыстығын және тиімді жұмсаудың дүрыстығын бақылауды қамтамасыз етеді.
Шығын есебі объектілері ... ... ... ... сай ... және ... өндіріс пен дайын өнім ... ... және ... шығарылғандардың да, кейбір өнімдерді де
калькуляциялау үшін де ... ... ... ... ... ... - белгілі бір құнды жұмыс пен көрсетілетін
қызмет, өнім, жартылай ... әр ... ... деңгейіндегі кейбір азық-
түлік өнімдерінің ... ... ... ... әрбір
кәсіпорын өндіріс типін, өнім ассортименті мен күрделілігін, бөлшектер мен
тетіктердің бұйымда ... ... және ... қай ... ... ... да ... есепке ала отырып, жасайды.
Көбіне калькуляциялау объектісін шығынды көтерушілер деп атайды.
Өнеркәсіптің ... ... ... ... ... ... ... энергетика, мұнай және т.б.), ... ... ... ... тура ... жекелеген данамен, шағын сериялармен, жаппай өндірістегі
бұйымның кейбір түрлерін дайындауға, бір жолғы тапсырыстарды, ... және ... ... ... ... ... сатыларға (бөлістерге) бөлінетін өндірісте
мұндай сәйкестік байқалмайды. Мысалы, тоқыма өнеркәсібінде - ... ... - жеке ... шығын есебі объектілеріне, ал дайын өнім, яғни мата-
калькуляциялау ... ... ... ... үшін ... тікелей материалдық және еңбек
шығындарына ... ... ... ... ... мен оларға қызмет етуге шыққан шығыстары, ... ... ... объектілері ретінде көрсету ортақ болып табылады.
Басқаша ... ... ... ... таңдау өндіріс
технологиясының ерекшеліктеріне, өндірісті ұйымдастыру түріне, кәсіпорынды
басқару құрылымына, шығарылатын өнімнің ... ... ... ... және т.б. ... Сипаттау әр түрлі және
сондықтан шығын есебі объектілерінің номенклатурасын әрбір кәсіпорын ... ... ... ... қара және түсті металлургия салалары
және басқалар өнімнің үлкен номенклатурасымен, бұйымның кейбір бөліктерін
бірегейлендірудің едәуір деңгейімен ... Бұл ... ... ... ... ... белгілерімен
ірілендіріледі. Технологиясы, конструкциясы бірдейлігімен, біртекті шикізат
пен материалдардан, бірдей жуық деңгейдегі материал ... ... ... ... ... ... ... жартылай
өнімдердің бар болуымен сипатталатын өнім түрлері біртектілер деп саналады.
Бұйымдарды бір ... ... ... ... ... ... қалыптастыру талаптарына жауап беретін негізгі шарт болып
табылады.
Шығын ... ... мен ... ... ... принциптері өндіріске арналған шығын есебі процесі
мен калькуляциялау процестерінің бірлігімен негізделген. Жалпы алғанда
өндірістік ... ... ... жүйесі объектілердің екі басты
топтары: бөлімшелер мен өнімдер, бойынша шығындарды бөлуі ... ... ... ... ... бірлікпен мақсатқа бағытталған байланыстары бар. Алайда ол
жай өлшем бірлігі емес, ол ... ... ... мен ... ... ... кәсіпорында калькуляциялау мынадай принциптерді ескере
отырып ұйымдастырылады; шығын есебі ... ... мен ... бірліктерін белгілеу. Көп жағдайларда шығын
объектілері мен калькуляциялау объектілері сәйкес келмейді.
Қолданылған әдебиет
Басқару есебі: Оқулық ... В. Л., ... М.С., ... ... С.Д. Алматы: Экономика, 2005-298 бет.

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қой шаруашылығындағы шығындар есебі мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялауды жетілдіру» (Алматы облысының мәліметтері негізінде)147 бет
Бағалау және калькуляциялау шаруашылық процесінің есебі22 бет
ЖШС «Камаш-Строй» құрылыстағы өндіріс шығындарын есепке алудың әдістері мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау39 бет
Калькуляциялау принципі73 бет
Калькуляциялау – өнім, жұмыс және көрсетілетін қызмет бірліктерінің өзіндік құнын есептеу5 бет
Кәсіпорынның негізгі принциптер шығыны, өндіріс және калькуляциялау шотының өндірістік есебі6 бет
Негізгі өндіріс шығындарының есебі және құрылыстағы калькуляциялау23 бет
Шығындар есебі және өнімнің өзіндік құнын калкуляциялау26 бет
Шығындар есебі және өнімнің өзіндік құнын калкуляциялау әдістері25 бет
Шығындар есебін жүргізу мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау әдістері63 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь