Қаржы рыногы және қор биржасы

1. Қаржы рыногы туралы ұғым.
2. Бағалы қағаздар рыногы. Бағалы қағаздардың сыныптамасы.
3. Бағалы қағаздардың шығарылымы және айналысы.
Бағалы қағаздар рыногының қатысушылары.
4. Қор биржасы.
1. Қаржы рыногы туралы ұғым.

Қазақстан Республикасының қатаң түрде орталықтандырылған жоспарлы экономикадан қағидалы жаңа, мемлекет тарапынан реттелініп отыратын рыноктық экономикаға көшуі елімізде оған қызмет көрсететін барлық институттармен бірге қаржы рыногының құрылуын талап етті. Қазақстанда қаржы рыногы бұрын-соңды болған емес.
Қаржы рыногы – бұл, ең алдымен дербес экономикалық категория ретінде бағалы қағаздарды сату мен қайта сату жөніндегі операцияларды жүзеге асыру жолымен кәсіпорындардың, фирмалардың, банктердің, жинақтаушы зейнетақы қорларының, сақтық институттарының, мемлекеттің және халықтың уақытша бос ақшасын жұмылдыруды, бөлуді және қайта бөлуді қамтамасыз ететін рыноктық қатынастардың жиынтығы. Ол рыноктық қатынастар жүйесінің құрамды бөлігі болып табылады, тауар және басқа рыноктармен: табиғи ресурстар, жұмыс күші, тұрғын үй және басқа қозғалмайтын, жер, алтын сақтық рыноктарымен етене байланысты.
Шаруашылық жүргізудің қазіргі жағдайында қаржы рыногы қаржы ресурстарын үздіксіз қалыптастырып отырудың, оларды неғұрлым тиімді пайдаланудың, ұлттық шаруашылықта ақша қозғалысын ұтымды ұйымдастырудың айрықша нысаны болып табылады және бағалы қағаздар рыногы, сондай - ақ кредит рыногы түрінде де іс - әрекет етеді. Қаржы рыногы экономиканың түрлі шаруашылық жүргізуші субъектілері арасында ақшаны қайта бөлуді барлық әр түрлі нысанда реттейтін рыноктық қатынастардың бүкіл жиынтығын біріктіретін неғұрлым жалпы (ортақ) ұғым болып табылады.
Содан болар, экономикалық әдебиеттерде және шаруашылық практикада қаржы рыногы ұғымы ақша, валюта, кредит, капитал рыноктарын қоса отырып кеңінен түсіндіріледі. Бұл қаржыны жалпы ақша мен құн категорияларына бара-бар категория ретінде қарастыратын практикамен, негізінен дүниежүзілік практикамен байланысты, өйткені
        
        Қаржы рыногы және қор биржасы
1. Қаржы рыногы туралы ұғым.
2. Бағалы қағаздар рыногы. Бағалы ... ... ... ... шығарылымы және айналысы.
Бағалы қағаздар рыногының қатысушылары.
4. Қор биржасы.
1. Қаржы рыногы туралы ұғым.
Қазақстан Республикасының ... ... ... жоспарлы
экономикадан қағидалы жаңа, мемлекет тарапынан реттелініп отыратын рыноктық
экономикаға ... ... оған ... ... ... ... ... рыногының құрылуын талап етті. Қазақстанда қаржы рыногы бұрын-
соңды болған емес.
Қаржы рыногы – бұл, ең алдымен дербес экономикалық категория ... ... сату мен ... сату ... операцияларды жүзеге асыру
жолымен кәсіпорындардың, фирмалардың, ... ... ... ... институттарының, мемлекеттің және халықтың уақытша ... ... ... және ... ... қамтамасыз ететін рыноктық
қатынастардың жиынтығы. Ол рыноктық қатынастар жүйесінің құрамды бөлігі
болып табылады, ... және ... ... ... ресурстар, жұмыс
күші, тұрғын үй және басқа қозғалмайтын, жер, алтын ... ... ... жүргізудің қазіргі жағдайында қаржы рыногы қаржы
ресурстарын үздіксіз қалыптастырып отырудың, ... ... ... ... ... ақша ... ұтымды ұйымдастырудың
айрықша нысаны болып табылады және бағалы қағаздар рыногы, сондай - ... ... ... де іс - ... ... ... рыногы экономиканың түрлі
шаруашылық жүргізуші субъектілері арасында ақшаны қайта бөлуді барлық әр
түрлі ... ... ... ... бүкіл жиынтығын біріктіретін
неғұрлым жалпы (ортақ) ұғым болып табылады.
Содан болар, ... ... және ... ... ... ... ақша, валюта, кредит, капитал ... қоса ... ... Бұл ... ... ақша мен құн ... ... категория ретінде қарастыратын практикамен, негізінен дүниежүзілік
практикамен ... ... ... ресурстардың кез келген түрі
меншіктің титулдары ... ... ... ... ... ... ... құжаттармен ортақтастырылуы мүмкін.
Ақша рыногы дегеніміз қолма - қол ақша ғана емес, қолма - қолсыз
төлем қаражаттарын да қосатын төлем ... ... ... ... бойынша банктердің кредит операцияларымен
байланысты: бұған коммерциялық кредит те жатады.
Ақша мен ... ... ... ... ... ... ... рыногында қоғамдық өндіріс қатысушыларының орта және ұзақ
мерзімді қорланымдарының қозғалысы жүзеге асырылады.
20.1 сызба. Қаржы рыногы мен бағалы
қағаздарының ... ... ... ... алу-сатудың объектілері айрықшалықты
тауарлар – ақша және бағалы (ақшалай) қағаздар болып табылады.
Қаржы рыногында бағалы қағаздардың қозғалысымен ... ... ... табылатын бағалы қағаздар рыногы маңызды орын
алады. Ол қор құндылықтарының: корпоративтік бағалы ... ... ... айналысымен байланысты болатын қор ... ... ... ... ... кіріктіреді. “Қор рыногы” термині
бастапқыда бағалы ... ... ... және ... – қор ... ... байланысты. Функционалдық тұрғыдан қаржы
рыногы- бұл шаруашылық жүргізуші субъектілердің, банктердің, мемлекеттің
уақытша бос ақша қаражаттарын шоғырландыруды және ... ... ... ... ... ... рыноктың жұмыс істеуі көптеген
экономикалық, әсіресе инвестициялық үдерістерді тәртіпке (ретке) ... ... ... ... береді. Бұған осы рыноктың қаржы
құралдарының, ең алдымен бағалы қағаздардың сан алуандығымен қол жетеді.
Рыноктың барлық ... ... ... қаржы рыногының жұмыс
істеу шарттарын айшықтайды. Оған мыналар жатады:
1) реттелінген тауар рыногының болуы, яғни кез ... ... ... ... мен ... көрсету бойынша сұраным мен
ұсынымның теңгерімділігі;
2) Ұлттық банк ... ақша ... ... ... ... ... - қол және ... - қолсыз айналым бойынша эмиссияға бақылау жатады;
3) кредит рыногының ... оның ... ... яғни
кредит ресурстарын еркін рынокқа ... ... ... ... ... ... есептік мөлшерлемесін, коммерциялық
банктердің міндетті резервтерінің нормасын, ашық ақша рыногында операциялар
жүргізуді белгілеу арқылы ... ... ... ... ресурстарына қажеттілігі және оны
қанағаттандырудың нақты көздерімен тура ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Қаржы рыногының жұмыс істеуінің негізгі алғышарттарына мыналар
жатады:
1) бәсекені дамыту мен ... ... ... ... ... бастапқы шаруашылық буындарының – ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
сектордың да кең дербестігі;
2) қаржы ресурстарын қайта бөлудегі мемлекет рөлінің ... ... ... қаражаттарды кәсіпорындар
арасында ішківедомстволық ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілер мен халықтың бағалы қағаздарға
және басқа активтерге инвестицияланатын ақшалай ... ... ... ... ... үшін ... қорын пайдалануды
тоқтату республикалық, сондай - ақ жергілікті бюджеттердің тапшылықтары
облигациялар мен басқа ... ... ... ... ... тиіс.
Қаржы рыногының маңызы бос ақша қаражаттарын жұмылдыру және ... бөлу ... ... өндіріс үдерісіне ықпал етумен ғана ... Оның ... ... ... - ... ... тән "сатылас"
әдістің орнына "деңгейлес" ... ... ... ... ... береді. Деңгейлес ... ... ... ... ... ... ... өтеусіз қайта бөлу түрінде төте
байланыстар іс- ... ... Бұл ... ... ... ... ... аудару есебінен шаруашылық жүргізуші субъектілердің,
салалардың және жалпы экономиканың қаржылық жағдайын тұрақтандырады. ... ... ... ... категориясы ретінде қайта бөлгіштік қосалқы
функция орындайды, ал сонымен бірге ... ... ... және
ұдайы өндірісті ұлғайту мақсаттарында олар қаржы ресурстарымен қамтамасыз
етілмейтіндігіне қарағанда қаржы рыногы ... ... ... рыногы бағалы қағаздардың бағасын белгілеу жолымен бизнестің
нақтылы құнын бағалауға мүмкіндік береді: тиімді жұмыс істейтін ... ... ... ... жоғары бағасы белгіленеді.
Қаржы рыногының болуы инфляцияны тежейді, өйткені бюджет тапшылығын
жабу үшін үкімет ақша ... ... ... ... ... ... шығаруы және олардың бағасы сұраныммен және ... ... ... ... ... ... ... жұмыс
істеуі экономиканың ... ... және оның ... ... және ... кезігеді. Бұл рынок
әзірше экономикалық табысты ... ... ... ... ... ... компаниялар ресми мойындалған акциялар шығарған
акционерлер болып табылады. Бірақ олар ... ... ... ... ... оларды ұстаушылардың қолында болады,
ұстаушылар ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру ішкі ----/-/-/-/-
бөлінбеген табыс, амортизациялық аударымдар, ... ... ... қор ... ... ... бірі тартымды қаржы
құралдарының (тетіктерін) көлемді тізбесін қалыптастыру болып табылады. Бұл
бағыттың ... ... жаңа ... ... ... ... жағдай жасайды, мұның өзі инвесторларда жұмсалымдарды
әртараптандыру ... ... ... ... бөлу ... ал
эмитентердің кәсіпорындарында банк кредитінің арзан баламасы болып ... жаңа ... ... ... мүмкіндік туғызады.
Инфляция бағалы қағаздарға айтарлықтай шектеу жасайды – олар ... ... құны ... ... ... болуы тиіс. Бағаның үнемі
өсіп отырған жағдайында инвесторлар қаражаттарды өтімі аз бағалы қағаздарға
ұзақ мерзімге салуға ... ... ... ұзақ ... ... ... дүние- мүлікке, тауарларға, еркін ... ... ... ... тартымды болып табылады.
Қаржы рыногының дамуы халықтың көпшілік бөлігінің тұрмыс деңгейінің
төмендігінен тежеліп отыр, мұның өзі жеке ... ... ... қаржы рыногын дамытудың міндеті ... ... ... ... ... емес ... ... ақшаларын
тартудың механизмдерін жетілдіру болып табылады.
Қаржы рыногының жұмыс істеуінің маңызды факторы сонымен қатар саяси
тұрақтылық болып табылады, ал бағалы қағаздардың ... ... ... ... ... ... ТМД ... саяси болмыстары не
ол, не бұл ... ... ... ұзақ мерзімді
болжамның мүмкіндігін жоққа ... және ... ... соң ... ... алу ... шектейді.
Қаржы рыногының жандануы корпоративтік бағалы қағаздарды
–экономиканың ... ... ... ... мен ... және ... ... жандандыру кезінде мүмкін. Қазақстанда
соңғы уақытқа дейін қаржы рыногының бұл сегменті ... ... ... экономикалық әлуетті тежейді.
Инвестициялық институттар, қор ... ... тыс ... ... ... ... ... кіріктіретін ұлттық
қор жүйесін қалыптастыру бір мезгілде басқа нарықтық ... ... әр ... ... ... ... ... бұл
жүйенің қызметін мемлекеттің экономикадағы оң құрылым жасаушы рөлі
кезіндегі ... ... ... ету жағдайында жүргізілуі тиіс.
2. Бағалы қағаздар рыногы. ... ... ... ...... ... ... олардың иелерінің осындай
құжаттар шығарған ұйымдарға қарыздық қатысын куәландыратын ақшалай ... ... ... мүліктік құқық бағалы қағаздарды кеңінен түсінуді
қажет етеді.
1) Олардың иелерінің белгілі бір ... ... ... қатысын және бұл қатысудан табыстың бір бөлігін алуын растайтын
құжаттар ретінде;
2) Оларда тұлғаланған ... ... іске ... ... ... ... үшін ... құжаттар
ретінде; Бұлай баяндауда «бағалы қағаздар» ұғымы бірқатар есеп – қисап –
шаруашылық ... ... ... ... ... ... қатынастары мемлекеттік, сондай-ақ корпоративтік бағалы
қағаздар ... де ... ... ... ... ... ...
шаруашылық жүргізуші субъектілер мен мемлекет шығарған ... ... ... сан ... түрлері сатылатын және сатып
алынатын қаржы рыногының бөлігі. Бұл рыноктың ... ... ... әсіресе инвестициялық үдерістерді ... ... ... ... ... Бұған осы рыноктың қор
құрылымдарының – ... ... және өзге де ... ... қол ... ... ерекше тауар ретінде өмір сүреді, оңын өзінің
оған тән онда жұмысты ұйымдастыру мен ережелері бар ... ... ... ... ... рыногында сатылатын тауарлар өзгеше тауар болып
табылады, өйткені бағалы ... – бұл тек ... ... табысқа құқық
беретін құжаттар, бірақ нақты емес капитал. ... ... ... тап ... осы ... айқындалады және рынок бағалы
қағаздарды бір иеленушінің басқа ... көп ... ... және ... ... ... ... экономиканың барлық субъектілерінің
өздеріне қажетті ақша ресурстарын алуына кең ... ... ... жолын жеңілдетеді. Ол рыноктық экономикадағы көптеген стихиялы түрде
өтіп жатқан ... ... ... ... Бұл ... ... инвестициялау үдерісіне қатысты.
Бағалы қағаздардың айналымға түсу уақыты мен әдісіне қарай олардың
рыногы бастапқы және қайталама ... ... ... ... бағалы
қағаздардың бастапқы иеленушілерінің жаңа шығарылған ... ... ... ... ... ... айналысы, яғни олардың
иелерінің ауысуы болады. Бағалы қағаздардың номиналдық ... құн ... ... ... ... ... оның ... ақшалай тұлғалануы),
эмиссиялық және рыноктық бағасы (бағамы) болады. ... ... ... ... ұйымдастырылған бағалы қағаздар рыногы – мәмілелер сауда -
саттықты ... ішкі ... ... ... ... ... ... мен өзге де қаржы құралдарының айналыс сферасы
және ұйымдастырылмаған бағалы қағаздар ...... ... ... қағаздармен жасалатын мәмілелер қаржы құралдарымен сауда - саттықты
ұйымдастырушының ішкі құжаттарында мәміле ... және ... ... ... сақталмай жүзеге асырылатын сферасы.
Биржадан тыс айналым рыногының ұйымдастырылған рыноктан айырмашылығы ... ... ... бірыңғай орталық жоқ, мәмілелерді олардың
офистарында дилерлер мен ... ... ... ... ... регламенттелінген, ал ұйымдастырылмаған ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Бұдан басқа қаржы рыноктарын басқа критерийлер ... ... ... ... ... ... облигациялар, және т.б.
рыногы; эмитенттер ... ... ... қағаздар рыногы,
мемлекеттік бағалы қағаздар рыногы; аумақтық ... ... ... ... мезгілдері бойынша: қысқа мерзімді, орта мерзімді
және ұзақ мерзімді бағалы қағаздардың рыногы; мәмілелердің түрлері ... ... т.б.; ... критерийі бойынша.
Бағалы қағаздар рыногының жұмыс істеуі елдің экономикасында жалған
емес нағыз дербестігі бар меншік иелерінің болуымен ... ... ... ... Тек ... ... ... иелері ғана бағалы қағаздар
рыногында қаржы ресурстарына деген сұранымды ... ... әрі ... ... шығындарға тиімді етіп жұмсауға бағыштай отырып, ... ... ... қор рыногының қалыптасуы бұрынғы КСРО-ның заңнамасы
негізінде акционерлік қоғамдар, брокерлік және қор ... ... 1991 ... ... Бұл ... ... ... және акционерлендірілуі шешуші рөл атқарды. Қысқа мерзім
ішінде күллі ұлттық шаруашылық кешені ... ... ... ... ... ... олардың көпшілігі нақты иесі бар акционерлік
капитал ретінде көрінді. ... ... ... ... 200
акционерлік қоғамның, соның ішінде 30-ға жуық ... ... ... ... Бұл ... эмиссияның жалпы сомасы 110
миллиард сом ... ... ... ... ... 80 %-ды ... акционерлік қоғамдардың, брокерлік және қор биржаларының әрі
қарай дамуын рыноктық қатынастардың және құқықтық базаның, ... ... ... ... ... ... қанағаттанғысыз дәрежесі тежеді.
Рыноктық қатынастардың серпінді даму ... ... ... ... ... ... ... құрылған 1995
жыдан басталады. 1995 жыдың 19 сәуірінен ... ... ... қор ...... Азия қор ... ... жұмыс істей бастады.
1995 жылдың 21 сәуірінде "Бағалы қағаздар және қор ... ... ... заңы бекітілді. Қазақстанда бағалы ... ... ... ... ету үшін ... Республикасында
Мемлекеттік бағалы қағаздарды қалыптастырудың және дамытудың бағдарламасы
әзірленді. "Қазақстан ... ... ... ... ... шығару, айналысы және өтеу шарттары туралы ... ... 1997 ... ... Қазақстан Республикасының
Парламенті бағалы қағаздарды реттейтін үш заң ... ... ... ... ... ... ... жасалған мәмілелерді тіркеу
туралы", "Қазақстан Республикасындағы инвестицияық ... ... ... ... ... ... ... қағаздардың орталық депозитарийі"
Жабық акционерлік қоғамы құрылды, оның ... ... ... ... ... ... ... тізілімін жүргізу болды. Қазақстанның
қаржы рыногын мемлекеттік реттеу жүйесінің тиімділігін арттыру және онда
қалыптасқан қатынастарды ... ... 2001 ... маусымында
Президенттің жарлығымен Қазақстан Республикасының Бағалы қағаздар жөніндегі
ұлттық комиссиясы таратылып, оның ... мен ... ... ... ... ... ... және экономиканың нақты секторларындағы
өндірістің құлдырауынан туындаған сыртқы және ішкі факторлардың еліміздің
бағалы ... ... ... ... ... ... ол даму
үстінде. Республиканың бағалы қағаздар ... ... ... ... кездері айтарлықтай белсенді бола түсті.
"Бағалы қағаздар рыногы туралы" Қазақстан Республикасы ... қор ... ... ... одан әрі ... ... Бұл ... қызмет аясы "Акционерлік ... ... ... заңы (2003 ... мамырдың 13-і) қабылданғаннан
кейін қаржы рыногының қызмет ететін сферасы ... ... ... ... ... ... ... кең жол ашылып отыр.
Бағалы қағаздар рыногының қалыптасуы алты жылдай уақытты алды ... ... оның ... ... ... ... рынок
Мемлекеттік емес бағалы қағаздар (МЕБҚ) рыногы:
бастапқы орналастыру секторы;
сатып алу-сату секторы.
Корпорациялық облигациялар рыногы
Акциялар рыногы:
МЕБҚ-мен жасалатын репо-операциялар секторы
Мемлекеттік бағалы қағаздар (МБҚ) секторы:
МБҚ-ны ... ... ... ... ... ... рынок
Қор биржасы
Биржадан тыс бағалы қағаздар рыногының баға белгілеу ұйымы
Басқадай сауда-саттықты ұйымдастырушы.
Бағалы қағаздар – иеленушілеріне мүліктік құқықтар және белгілі ... ... ... ... ... ... ... тауарлай құжаттар.
Бағалы қағаздардың бір ерекшелігі ретінде ... ... ... ... Яғни ... қағаздар міндетті түрде оның ұстаушының қалайда
бір мүлікке құқылы екендігін куәландыратын белгілі бір жазбалар мен ... ... ... Бұл ... бір тауар немесе нақты акция
сомасын алуға мүмкіндік береді. ... - ақ ... ... белгілі бір
қоғамның, фирманың, кәсіпорынның, ұйымның ... ... және ... береді.
"Бағалы қағаздар рыногы туралы" заңға ... ... ... ... қолданылады, олар мемлекеттік және мемлекеттік
емес болып бөлінеді.
Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... үдерісіндегі ыңғайлы әрі тиімді құрал рөлін атқарады.
Халыққа белгілі бір ... ... ... ... бере
отырып, бағалы қағаздар іскерлік белсенділікті арттыра түседі және ... ... ... қағаздардың айналысқа шығарылуы әдетте ... ... ... ... бойынша олардың иелеріне дивидендтер немесе пайыздар
түрінде табыстар төлеу, сондай - ақ бұл ... ... ... өзге ... ... ... беру мүмкіндігі қарастырылады.
Бағалы қағаздар құжатсыз бағалы қағаздар және қағазсыз бағалы
қағаздар болып бөлінеді. ... ... ... өмір сүруінің классикалық
нысаны – қағаз нысаны, бұл нысанда бағалы қағаз құжат түрінде өмір сүреді.
Бағалы қағаздар рыногының дамуы ... ... ... түрлерінің, ең
алдымен эмиссиялық бағалы қағаздардың қызметтің ... ... ... ... ... ... сан алуан: ақшалай бағалы қағаздарға
акциялар, ... ... ақша ... ... ... құқықтарды, меншік құқықтарын бекітіп беретін тауарлай ... ... ... ... ... ... ... банк
кредитін алғандығын растайтын құжаттар, борышқорлық қолхаттар, өсиетхат
(өсиетнама), лотерея билеттері, сақтық ... ... ... ... ...... ... болып табылатын бағалы ... ... ... ... ... және ... емес бағалы қағаздар – бұл тауар немесе басқа
рыноктарда ақшалай есеп - ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық және кредиттік
тәуекелдердің дәрежесін, инвесторлардың мүддесін қорғау кепілдіктерін ... ... ... отырып қор бағалы қағаздары үш топқа бөлінеді:
мемлекеттік, муниципалдық және мемлекеттік емес.
Мемлекеттік бағалы ... – бұл ... ішкі ... ... ... ... ... борышқорлық бағалы қағаздар. Мемлекеттік
бағалы қағаздардың арасында көп тарағаны қазынашылық ... ... ... және ... ... ... ... қағаздарға биліктің жергілікті органдарының
борышқорлық міндеттемелері жатады.
Мемлекеттік емес ... ... ... және жекеше қаржы
институттарының қағаздары болып келеді. Корпоративтік бағалы қағаздар болып
кәсіпорындардың, ұйымдардың, банктердің ... ... ... қызмет етеді.
1930 жылғы Женева конвенциясына сәйкес вексель ... ... ... ол – ... ... ... ... басқа жағынан,
ақша сатып алу - сату процестеріне тартылғандықтан ... ... ... ... жатқызуға болады. Вексель – қарызалушы кредиторға беретін
және кредиторға қарызалушыдан белгіленген мерзімде векселде ... ... ... даусыз құқық беретін, заңмен қатаң түрде белгіленген
нысандағы жазбаша борышқорлық міндеттеме. Вексель есеп ... ... ... ... - ақ бұл ... ... ... өнім немесе
қызметтер үшін векселмен есептесе отырып, кәсіпкер вексель ... ... ... есеп ... шотындағы өзінің ақшаларын шығын қылмайды. Ал
бұл мәміле жөніндегі әріптес векселде көрсетілген сомада және ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар кейін салынған ақшалай сомаларды қайтара отырып
шектеулі ... ... онда олар ... ... ... ... банк ... векселдер және басқалары. ... ... ... ... ... ... береді. Бұлар акциялар,
варранттар, коносаменттер және басқалары.
Қазіргі дүниежүзілік практикада өмір сүретін бағалы қағаздар негізігі
және ... ... ... ... ... ... заңда туынды бағалы қағаздар ... ... ... ... бойынша құқықтарды куәландыратын бағалы
қағаздар делінген. Туынды ... ... ... опциондар,
форвардтар, варранттар, своптар, споттар, депозитарийлік куәліктер, жазылыс
құқықтыры және басқалары ... ... ... қағаздарға акциялар мен
облигациялар жатады.
Туынды бағалы қағаздар рынокта айналыста жүрген корпорациялық бағалы
қағаздардың тізбесін ... ... ... ... белгілі бір қажеттіліктерге: қаржы
және баға тәуекелдіктерін сақтандыруға (хеджерлеуге), өтімділіктің артуына,
қарыз алу құнының ... ... ... шығу ... ... бағалы қағаздар – бұл шаруашылық қызметте пайдалануға
арналған құжаттардың үлкен ... ... ... олар өздеріне тән
ортақ белгімен оларды тұлғаланған мүліктік ... ... үшін ... ... қағаздар ұсынбалы, ордерлік және атаулы болуы мүмкін. Атаулы
бағалы қағазбен ... ... онда ... ... тиесілі болады.
Ұсынбалы бағалы қағазбен куәландырылған құқықтар бағалы қағазды ұсынушыға
тиесілі болады. ... ... ... ... ... ... адамға тиесілі болады.
Қазіргі кезде Қазақстан Республикасында айналыста ... және ... ... ... ... ... т.б.) ... қағаздар жүр.
Бағалы қағаздардың арасында ақшаға да, мүлікке де ... ... ... орын ...... ... шығаратын және бағалы қағаздың түрі мен
санатына байланысты дивиденд алуға, қоғамды ... ... және ... жағдайда оның қалған мүлкінің бір бөлігін акционерлердің алу
құқығын куәландыратын бағалы қағаз.
Қазақстанның практикасында еңбек ... ... ... және ... кезде акционерлік қоғамдардың акциялары қолданылады.
Алғашқы екі түр сөздің тура ... ... ... ... ... ... ... және кәсіпорындардың бос ақшаларының өз
кәсіпорнының немесе басқа кәсіпорындардың мүлкіне қатысудың өзгеше ... ... ... тек өз кәсіпорнының жұмыскерлері арасында
таратылды және оның дамуы үшін ақша салуы ... ... ... табылды.
Мемлекет иелігінен алу және ... ... іске ... ... акционерлік кәсіпорындардың мүлкіндегі үлесін
анықтайтын еңбек ұжымдары мүшелерінің акциялары шығарылды. ... ... ... ... ... жұмыскердің оларды сатуға, беруге
немесе қандай болсада сатуға құқығы болмады. Қызметкердің жұмыстан ... оған ... ... ... белгіленген мерзім ішінде
сатып ала алмайды.
Кәсіпорындардың ... ... мен ... шығарды. Бұл
акциялар 1988 жылдан ... ... ... мен ұйымдардың, ерікті
қоғамдардың, банктердің, кооперативтердің арасында таратыла бастады. Бұл
тәрізді акциялар іс ... ... ... табылады және меншіктің
акционерлік нысанының дамуына қарай акционерлік ... ... ... ... алу және ... ... барысында шығарылған акциялардың ... ... бір ... ... тұлғаларды қоса (қаржы- шаруашылық қызмет
жөніндегі шектесушілер мен басқа әріптестерге) қызығушы заңи ... ... ... құны ... ... ... бойынша сатылды. Акциялардың
бұл бөлігі ... дәл ... ... қоғамдардың акцияларына
жақындайды.
Меншіктің акционерлік нысаны акционерлік қоғамдардың акцияларын
шығару арқылы ... ... ... ... ... жай
акциялар, не жай және артықшылықты акциялар шығаруға құқылы. ... ... ... ... ... ... ... бөлінбейді. Егер акция ортақ меншік құқығымен бірнеше тұлғаға
тиеселі болса, олардың бәрі бір акционер деп ... және ... ... ... ... ... құқықтарды пайдаланады.
Жай акция дауыс беруге енгізілетін барлық ... ... ... ... беру құқығымен акционерлердің жалпы ... ... ... таза ... ... ... дивидендтер, сондай-ақ қоғам
таратылған жағдайда ... ... ... ... оның ... бір ... алу құқығын береді.
Артықшылықты акциялардың меншік ...... ... ... ... ... ... қоғамның жарғысында
белгіленіп , алдын ала айқындалып кепілдік берілген мөлшерде ... және ... ... кезде белгіленген тәртіппен мүліктің бір
бөлігіне басым ... бар. ... ... ... саны оның
жарияланған акцияларының жалпы санының 25 пайызынан аспауға тиіс.
Акциялар атаулы, сондай - ақ ... ... де ... мүмкін.
Атаулы акциялар алыс - ... ... ... акцияларын тіркеу
кітабында тіркелетін акциялар. Ұсынушыға ... ... – оны ... оның иесінің компания акционері ретіндегі заңды құқықтарын
қуаттайтын акция түрі. ... ... ... ... ... ... жаңа ... тіркеуді қажет етпей - ақ ... ... ... ... алу - сатуға мүмкіндік береді.
Облигация – ұстаушысына (иесіне) оның белгіленген құнының тіркелген
пайызы ... ... ... ... ... ... немесе кәсіпорын ішкі
қарыз шығару кезінде белгілі бір шарттар ... ... ... ... ... ... ... Облигация өзінің ұстаушысына
облигацияның нақтылы құнының онда көрсетілген сыйақыны (мүддені) не өзге
мүліктік құқықты алуына құқық ... ... ... құны – облигация
құнының ол шығарылған кезде белгіленген, купондық облигация ... ... ... ... ... ... ... - ақ
облигацияны өтеген кезде оны ұстаушыға төленуге тиісті сома. Облигациялар,
сөйтіп, олардың иелері (кредиторлар) мен бұл құжаттарды ... ... ... арасындағы қарыз қатынастарын растайды.
Облигациялар атаулы, сондай – ақ ұсынбалы, пайыздық және ... ... ... ... ... шектеулі болып шығарылуы
мүмкін. Кәсіпорындар облигациялардың ... ... ... ал ... жеке ... ... ... алады.
Облигациялардың мынандай түрлері болады:
агенттік облигация;
ипотекалық облигация;
қамтамасыз етілген облигация;
ішкімемлекеттік және жергілікті қарыздардың облигациялары;
мемлекеттік емес облигациялар;
кәсіпорындардың облигациялары.
Агенттік ...... ... ... ... ...... мүліктермен қамсыздандыру шартымен
шығарылатын, ипотекалық қарыз шарттары бойынша талап ету ... ... ... ... қоса алғанда), сондай - ақ тізбесі
уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісімен ... өзге ... ... активтермен қамтамасыз етілген облгация және тұрақты пайыз
әкелетін ұзақ мерзімді бағалы қағаз.
Қамтамасыз етілген облигация – ... ... ... ... ... кепілдік берумен және Қазақстан Республикасының
азаматтық заңнамаларына сәйкес өзге де ... ... ... және жергілікті қарыздарды ... ... ... ... ... Бұл қарыздардың облигацияларын
банк мекемелері таратады. Пайыздық ішкі және жергілікті ... ... ... ... ... сыйақы (мүдде)
есептеу жолымен немесе купондарды төлеу жолымен ... ... ... ... ... және ... сәйкес шығарылады және таратылады.
Бағалы қағаздар құрамында мемлекет тарапынан, халықтан және заңи
тұлғалардан алынған ... ... ... ... ... (МБҚ) ... ... келеді. Олар әр түрлі нысандарда шығарылады:
қазынашылық міндеттемелер, қазынашылық боналар, қазынашылық ... және ... ... ... ... іс - ... ... табыстарды төлеу мен өтеу шарттарына, айналымдылықтың сипатына,
ұстаушыларына байланыстығында. Қазақстан ... ... ... ... ... (МКМ) ... түрленген,
олардың мәні "Мемлекеттік кредит және мемлекеттік борыш" тарауында ... ... ... ерікті негізде халық арасында таратылатын
мемлекеттік бағалы қағаздың түрі, ол ... ... ... аударғанын
куәландырады және осы бағалы қағаздарды бүкіл иелену кезеңінде ... ... ... береді.
Боналар – мемлекеттік қазынашылық, муниципалдық органдар, мекемелер,
фирмалар шығаратын және ... ... алу және ... ... ... ... міндеттемелер.
Бүгінде айналыста мына бағалы қағаздар жүр: Ұлттық ... ... ... ... ... ... қағаздары (МЕККАМ, МОИКАМ,
МУИКАМ, МЕОКАМ, МЕУКАМ, МАОКО және басқалары), ... ... ... ... ... ... 7 ... 1 жылға дейін айналыс
мерзіміндегі мемлекеттік бағалы қағаздар болып табылады. Олар ақша - кредит
саясатының мақсаттарын іске ... және ... ақша ... ... үшін ... ... 1995 ... бері шығарылып келеді.
Мемлекеттік бағалы қағаздармен жасалатын операциялардың инвесторлар
үшін тартымды түрі мемлекеттік қысқа мерзімді ... ... ... ... ... болып табылады, ол МЕККАМ-ды сатып алу-
сату ... ... ... ... – 3, 6, 9, 12 ... ... атынан Қаржы министрлігі шығарады, ... ... ... ... ... ... ... еркін
айналыста болады.
Мемлекеттік орта мерзімді қазынашылық валюталық міндетемелер ... ... ... ... бағалы қағаздары болып
табылады, республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... ... ... шығарады және бағалы қағаздар
рыногында еркін айналыста болады. Олардың айналыс мерзімі – 1 ... 5 ... ... қоса ... ... ... ұстаушыларға өтеу кезінде олардың
атаулы құнын алуға және төленетін атаулы құнға пайызбен сыйақы (мүдде)
алуға ... ... ... ... ... үшін ... ... түрлендіру мақсатында Қазақстан Республикасының аумағында
айналым мерзімі бір жыл және бір ... ... ... ... міндеттемелер де шығарылды, оларды ... ... ... қаржыландыру мақсатында Үкіметтің ... ... ... ... ... және ... ... жүрген заңдарына сәйкес Қазақстанның бағалы қағаздар рыногында
еркін айналыста ... жылы ... ... ... қағаздардың көлемі 458,2
миллиард теңгені құрап, 29,5 %-ға ... ... банк ... көлемі
58,7 %-ға 161,0 миллиард ... ... ... ... ... ... 297,2 миллиард теңгеге дейін өсті.
Ұлттық банк ноталарының тиімді табыстылығы бір ... ... ... 2,24 %-ға ... ...... ... ең
көп тараған облигацияларының тиімді табыстылығы жылдық 6,65%-дан 5,58%-ға
дейін төмендеді. Ұлттық банк ақша ... ... ... құралдары
ретіндегі меншікті депозиттерінің ролін арттыруға тырыса отырып ноталардың
шығарылымын ... ... ... өз ... ... ... бөджеттің ағымдағы профицитінің салдарынан облигациялар шығаруға
мүмкіншілігі де, тіпті қажеттігі де болмады.
Ұлттық ... ... ... ... ... ... соңына)
| |2004 ж |2005ж |
| МБҚ, ... млн. ... |650171 |458222 ... ... ҚР ... | Көлемі |389605 |161000 ... ... ... | | | ... | | | |
| ... |3,9 |2,24 |
| ... | | ... | Барлығы, млн. теңге |251810 |297222 ... | | | ... | | | ... | | | ... | | | |
| ... | ... |21185 |34000 |
| | ... |4,88 |2,94 |
| | ... | | |
| ... | Көлемі |1939 |720 |
| | ... |4,73 |4,14 |
| | ... | | |
| ... | ... |215 |215 |
| | ... |4,16 |4,16 |
| | ... | | |
| ... | ... |143210 |163987 |
| | ... |6,65 |5,58 |
| | ... | | |
| ... | ... |62110 |62110 |
| | ... |6,08 |6,08 |
| | ... | | |
| ... | ... |22190 |36190 |
| | ... |0 |0 |
| | ... | | |
| | ... | ... |961 | ... БҚ, ... |8755 |... ... ... | | |
| ... ... мерзімді ноталары айналыс мерзімі |
|7 ... 1 ... ... |
| ...... қысқа мерзімді қазынашылық міндеттемелер, |
|айналыс мерзімі 3,6,9,12 ай ...... орта ... ... ... ... ... айналыс мерзімі 1 жылдан жоғары 5 жылға дейін қоса ... ...... ұзақ ... ... ... ... айналыс мерзімі 5 жылдан жоғары ...... орта ... ... міндеттемелер,айна- |
|лыс мерзімі 1 жылдан жоғары 5 жылға дейін қоса санағанда ...... ұзақ ... ... ... ... |
|лыс мерзімі 5 жылдан жоғары ...... ұзақ ... ... ... ... ... мерзімі 5 жылдан жоғары ...... ... ... қазынашылық міндеттемелер, |
|айналыс мерзімі 1, 2, 3 жыл ... каз: ... ... банкі
Айналыс мерзімі 7 жыл және өтеу күні 2007 жылғы 11 мамыр,
бастапқы құны 1000 АҚШ ... ... ... рыноктарында
орналастырылған Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы қағаздары –
Еурооблигациялар шығарылды.
Депозит және банк ...... ... тарту үшін тек қана
банктер шығаратын бағалы ... Бұл ... ... қағаздар болып
табылады, яғни олар бойынша талап құқығы басқа тұлғаларға қайтуы (шегінуі)
мүмкін. Депозит және ... ақша ... ... практикада
қабылданған негізгі айырмашылығы депозит сертификаттарының иелері заңи
тұлғалар, ал ... ақша ... ... жеке ... бола
алатындығында.
Бағалы қағаздардың өзінен басқа дамыған экономикалық жүйелердің қаржы
рыногында нақтылы бағалы қағаздарды, валютаны, ... ... ... және ... олардың иелерінің құқығын куәландыратын туынды ... ... деп ... фьючерстік және опциондық өзара
шарттар, валюталық және пайыздық своптар, жазылыс құқықтары, депозитарийлік
куәліктер, биржа индекстері ... ... мен ... және ... ... ... ... – биржалардағы мерзімдік
мәмілелер, олардың мәнісі қаржы және кредит құралдарын шикізат тауарларын,
алтынды, валютаны мәміле жасау сәтінде ... ... ... алуда және
сатуда, бұл орайда операциялар ... бір ... ... (2-3 ... ... Своптар кезінде шұғыл жеткізілім шартымен ("спот"
мәмілелесі) қайсыбір активті–қор құндылықтарын, валютаны, ... ... ... алу ... ... мәмілелер жасалады, бұл орайда сонымен
бірге белгілі бір мерзімге кері мәміле жасалады. "Своп" операцияларының
алуан ... бар, ... ... ... ... алтынмен байланысты
және басқа операциялар. Опциондарда мерзімдік биржа мәмілелеріне енгізілген
шарт бойынша ... ... ... ... ... ... ... бірін таңдау немесе оның бастапқы ... ... ... ... ... – болған акционерлерге компания
акциясының жаңа шығарылымын бастапқы ... олар ... ... ... ... бойынша сатып алуға құқық беретін бағалы
қағаз. Депозитарийлік куәлік – бұл ... ... ... ... иелену туралы куәлік ... ... ... бағалы қағаз.
Варранттар – туынды ... ... олар ... бір баға бойынша белгілі
бір кезеңнің ішінде эмитенттің акцияларды сатып алуға жеңілдікті ... ... ... ... 5-20 ... ... ... шығарылымы және айналысы.
Бағалы қағаздар рыногының қатысушылары.
Бағалы қағаздардың эмиссиясы – бұл жарғылық ... ... ... қаражатын тарту мақсатымен бағалы қағаздар шығару ... ... ... ... ... және ... жекешелердің (акционерлік қоғамның акциялары мен
облигацияларын ... және ... ... ... ... ... мүмкін.
Бағалы қағаздарды айналысқа шығару – эмиссия –бұл бағалы қағаздарды
олардың ... ...... яғни заңи тұлғаларға және
азаматтарға сату.
Бағалы қағаздардың эмиссиясы:
1) акционерлік ... ... ... және акцияларды оның
құрылтайшылары арасында орналастырған кезде;
2) ... ... ... ... ... бастапқы
жарғылық капиталының мөлшерін көбейткен кезде;
3) облигациялар және басқа борыштық ... ... ... , заңи ... жергілікті билік
органдары қарыз қаражаттарын тартқан ... ... ... қағаздар – бұл бір ... ... ... мен ... ... осы ... үшін ... жағдайлар
негізінде орналастырылатын және айналысқа түсетін бағалы қағаздар. Олар
мемлекеттік және ... емес ... ... қағаздар болып
бөлінеді. Мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаз қарыз алушы ... ... ... ... ... ... ... банк
болатын қарыз алуға қатысы жөнінен ұстаушының құқықтарын куәландыратын
эмиссиялық бағалы қағаз болып табылады. Мемлекеттік емес ... ...... ... ... ... ... деп танылған,
мемлекеттік емес ұйымдар шығаратын акциялар, облигациялар және өзге де
бағалы ... ... ... шығару – эмитенттің эмиссиялық бағалы
қағаздардың азаматтық объектісі ретінде пайда ... ... іс ... ... орналастырылуы, айналыста болуы және өтелуі осы эмиссиялық
бағалы қағаздарды шығару ... ... ... ... ... бір
бағалы қағаздардың жиынтығы.
Эмиссиялық бағалы қағаздарды (акцияларды, облигацияларды) шығаруды
жарияланған жарғылық капиталды құру мен ... ... ... ... ... ... ... эмитент жүргізеді.
Бұрын айтылғандай, бағалы қағаздардың эмиссиясы бағалы қағаздардың
бастапқы рыногында жүзеге асырылады. Онда ... ... ... ... ... ... бір жағынан, эмитенттердің немесе
олардың тапсыруы ... ... ... ... ... қатысушысының
және, екінші жағынан, инвесторлар арасындағы қатынастар қалыптасады.
Бағалы қағаздардың бастапқы рыногы көбінесе ... ... (МБҚ) ... ... Ішкі ... ... мемлекеттік бюджетті инфляциясыз қаржыландыруды қамтамасыз ету
мақсатында Қаржы министрлігі Мемлекеттік қазынашылық ... ... ... ақша облигацияларын шығарады. 1994 жылдың бірінші жартысында
Қаржы министрлігінің бағалы қағаздарының шығарылымы ... ... ... ... үш ... қазынашылық
міндеттемелер – МЕККАМ болды. Алғашқы алты айда олар ... ... ... ... ... ... 1 рет ... жыл соңына қарай
олар апта сайын жүргізіле бастады. Қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... ... 2-3 рет өткізіледі.
1998 жылы қайта қаржыландыру мөлшерлемесі бойынша ... ... ... ... банк ... кредиттер доғарылған болатын және
Ұлттық банк алдындағы ... ... ... ... он ... – МЕАКАМ- ға қайта ресімделді.
1999 жылы сәуірде теңгенің еркін өзгермелі айырбас бағамының режіміне
көшуі инвесторлардың ... ... ... төмендетті. 1999 жылы МЕККАМ-ның
эмиссиясы 38,5 ... ... ... бұл 1998 жылға қарағанда 1,8 есе
төмен болды. МБҚ рыногын қолдау үшін ... ... ... мерзімді
валюталық бағалы қағаздарды шығара бастады, сондай-ақ арнаулы ...... ... ... ... ... ... сандық өсуімен ғана емес, сонымен бірге терең
сапалы ... де ... ... ... қағаздар спектрінің
кеңеюі қағаздардың жаңа түрлерімен де, сонымен бірге ... ... ... ... де қосарланып отырды. 1994 – 1995 жылдары
тек қысқа мерзімді дисконтталған 3, 6, 12 айлық бағалы ... ... ... ... орта мерзімді, купондық және инфляция ... ... ... ... ... ... ... шығарылды.
Мемлекеттік бағалы қағаздардан ... ... ... емес ... және ... ... қағаздар айналысқа
шығарылады.
Корпорациялық бағалы қағаздар нағыз пайдалы, бірақ сонымен бірге
қауіпті болып ... ... ... мен ... ... ... бағалы қағаздар рыногының қалыптасуы белгілі ... 1996 жылы ... ... ... ... ... ... істеуі ұзақ мерзімді қазынашылық
міндеттемелерімен және ... ... ... ... ноталарымен жасалынған
мәмілелер көлемінің өсуімен сипатталады. Қайталама рыноктың ... ... ... ... офистерінде бастапқы дилердің жұмыс
мүмкіндігін қамтамасыз ететін биржадан тыс жұмыс істейтін бағдарламаны іске
енгізумен байланысты ... атап ... ... ... ... ... шығарудың, оларды тіркеудің,
орналастырудың, айналысқа жіберудің және ... ... мен ... ... ... ... ... реттелініп, белгіленеді. Мемлекеттік
бағалы қағаздарға ұлттық бірдейлендіру ... беру ... ... ... құқықтар актісімен белгіленеді.
Мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қағадар эмиссиясы бағалы қағаздар
шығару туралы эмитенттің шешім ... ... ... ... ... ... ... үшін эмиссия проспектісінде
болатын ақпараттарды ашуды; бағалы ... ... және ... қағаздарды орналастыру қорытындылары туралы ... ... ... ... жүзеге асыратын акционерлік қоғамдардың акциялары
эмиссияланатын мемлекеттік тіркеудің, сондай - ақ ... ... ... ... туралы есеп беру рәсімі мен ... ... ... қоғамдардың – банктердің және банк ... ... ... ... ... ... ... рыногының
әуесқой қатысушыларының, бағалы қағаздар саудасын ұйымдастырушылардың,
инвестициялық қорлардың, ... ... ... ... басқару жөніндегі компаниялардың және Орталық депозитарийдің
акцияларының барлық эмиссиялары ... ... ... жатады.
Эмиссиялық бағалы қағаздар құжаттандырылған (документарлық) және
құжатсыздандырылған нысандарда шығарылуы ... ... ... ... ...... қағаздарда мүліктік құқықтар бағалы
қағаздар ұстаушылардың тізімінде тіркелетін шығару нысаны. ... ... ... ... ... ... табыс етілген
құжаттарға тиісті өзгерістер енгізе отырып, эмитенттің ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Құжаттандырылған нысанда шығарылған бағалы қағаздар ... осы ... ... ... ... ... ... шығарылған бағалы қағаздар ... ... ... ... нақты ұстаушылар растайды. Иелерінің талап
етуі бойынша бағалы ... ... ... ... ... оларға
бағалы қағаздарға өздерінің құқықтарын растайтын құжаттар беруге міндетті.
Бағалы қағаздармен мәмілелер ұйымдастырылған және ұйымдастырылмаған
бағалы қағаздар рыногында – ... ... ... ... ... ... шарты тараптардың бірінің талап етуі бойынша нотариалдық
куәландыруға тиіс.
Кәсіби қатысушылар ұйымдастырылған ... ... ... өз ... ... ... ... өз есебінен немесе клиенттің
есебінен бағалы қағаздарды сатып алу немесе сату арқылы жасайды. Бағалы
қағаздардың ... ... ... мәмілелерді
инвесторлардың өздері де, бағалы қағаздар рыногының кәсіби қатысушыларының
қызметін пайдалана отырып та жүзеге асыруы мүмкін.
Кәсіби ... ... ... ... ... ... оның
клиентпен жасасқан мәмілерді жасау және орындау үшін ... ... ... ... ... ... ... уәкілетті орган тіркеген,
резиденттерінің - ұйымдарының шығаруы шет ... ... ... немесе уәкілетті органның ... ... ... ... ... ... ... айналысқа
жіберілген мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қағаздары, халықаралық қаржы
ұйымдарының ... ... ... ... немесе уәкілетті органның
нормативтік-құқықтық актісінде белгіленген тәртіппен ұйымдастырылған бағалы
қағаздар рыногында айналысқа ... ... ... ... туынды
бағалы қағаздар және өзге де қаржы құралдары Қазақстанда бағалы ... ... ... ... ... рыногының субъектілері (қатысушылары) жеке және
институттық ... ... ... ... ... кәсіби
қатысушылары, сауда-саттықты ұйымдастырушылар және өзін - өзі ... ... ... – өз ... бағалы қағаздарға ... ... ... ... жеке немесе заңи тұлғалар; инвесторлар
құрамында бағалы қағаздар портфелін ... үшін ... ... пайдаланушы субъектілер болып табылатын институционалдық
инвесторларға – ... ... ... ... емес ... ... сақтандыру компанияларына және
қызметінің сипатына қарай айтарлықтай ақша ... ... ... ... қорларына маңызды орын беріледі.
Мемлекет Ұлттық банк немесе Қаржы министрлігі арқылы ... ... ... ... іс - ... ...... жүрген заңдарға сәйкес эмиссиялық бағалы
қағаздар шығаруды жүзеге асыратын заңи тұлғалар.
Бағалы ... ... ... қатысушылары – өз қызметін
акционерлік қоғамның ұйымдық - ... ... ... ... ... қағаздар рыногында лицензиясы бар заңи тұлғалар.
Бағалы қағаздар рыногының кәсіби өкілдеріне брокерлер, дилерлер,
кастодиан, депозитарийлер, андеррайтерлер және ... ...... ... ... ... ... бойынша,
соның есебінен және мүдделерін көздеп, эмиссиялық бағалы қағаздармен және
өзгеде қаржы құралдарымен мәмілелер ... ... ... Ол ... бағалы қағаздарымен жасалатын операциялар есебін арнаулы
шоттарда жүргізеді. ... ... ... қағаздарының нақты ұстаушысы
ретінде болуы мүмкін.
Дилер – бағалы қағаздар рыногының ұйымдастырылған бағалы қағаздар
рыногында баға ... ... және ... ... ... ... жариялау арқылы өз ... ... және өз ... ... қағаздармен және өзге де қаржы ... ... ... ... – бағалы қағаздар рыногының қаржы құралдарының және
клиенттер ақшасының есебін алуды және олар ... ... ... ... ... ... сақталуы жөнінде ... ... ... ... ... ... асыратын кәсіби
қатысушы болып табылады. Бағалы қағаздар ... ... ... және ... ... ... қызмет пен сейфтік операцияларға
лицензиялары бар банктер жүзеге асырады. Кастодианға ... ... ... шартқа сәйкес клиент берген ақша мен қаржы құралдары бұл
қызметтің объектілері ... ... ...... ... ... қаржы құралдарымен
мәмілелерді тіркеуді, депоненттердің (олардың клиенттерінің) ... ... ... ... алу мен ... құжатты нысанда
шығарылған қаржы құралдарын материалсыздандару мен сақтауды, оның ... ... ... ... ... ... ... - ақ тиісті лицензиясы болған кезде бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... ... ... Ол
комерциялық емес ұйым болып табылады және ... ... ... ... ... акциялары бағалы қағаздар рыногының
кәсіби қатысушылары, сауда-саттықты ұйымдастырушылар және халықаралық қаржы
ұйымдары арасында ... ... ... рыногының бағалы
қағаздарды нақтылы ұстаушылар болып табылатын кәсіби қатысушылары, сондай -
ақ ... ... мен ... ... депозитарийдің
депоненттері болып табылады. Орталық ... ... ... депозитарлық қызметті жүзеге асыратын бірден - бір ұйым ...... ... ... ... - ... ... асыруға лицензиясы бар және эмитентке эмиссиялық бағалы
қағаздарды шығару жөнінде қызмет көрсететің ... ... ... ... андеррайтерлер жаңа шығарылымды тіркеуге әзірлік
жүргізеді және ... ... ... оларды жүзеге асыру кезінде
эмитенттің мүдделерін білдіреді.
Сауда-саттықты ұйымдастырушы – қор биржасы және биржадан тыс ... ... баға ... ұйымы. Бұл ұйымының акциялары бағалы
қағаздар рыногының кәсіби қатысушыларының, бағалы ... ... ... ... ... ... заңнамаға сәйкес бағалы қағаздардан
басқа, өзге қаржы құралдарымен мәмілелерді жүзеге асыруға ... бар ... ... орналастырылады. Қор биржасының әрбір акционерінің өзіне
тиесілі акциялардың санына қарамастан оның ... ... бір ғана ... болады.
Бағалы қағаздар рыногының өзін - өзі реттейтін ұйымы – бағалы
қағаздар рыногында өз ... ... ... мен ... ... ... (одақ) нысанында бағалы қағаздар рыногының
кәсіби қатысушылары құрған заңи тұлға. Оның негізгі міндеті өзін - ... ұйым ... және ... ... ... ... қорғау, сондай - ақ Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар
рыногында кәсіби қызметті жүзеге асырудың ... ... ... ету ... ... қағаздар рыногының бірсыпыра қатысушыларын инвестициялық
институттар, яғни бұл ... ... ... ... ... ... ішінде инвестициялық қорлар, инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... сипатына қарай бағалы қағаздар рыногының үш
үлгісі ... ... ... ... және ... Қазақстанда аралас үлгі
пайдаланылады: бағалы қағаздар рыногында банктік емес ... ... де ... бола ... ... ... ... қорлар өзгеше жағдайда
болады. Олар инвесторлардың ақшасын жұмылдыру және оларды қор ... ... ... банк ... және ... жұмсау мақсатымен
акциялар шығарады; сонымен ... ... ... ... ... ... ... мен зияндар осы қор иелерінің
(акционерлердің) ... ... және олар қор ... ... ... есебінен іске асырылады. Инвестициялық қор тек ... ... ... ... Инвестициялық қорлар қор түріне қарай
жарғылық қорларды қалыптастырады.
Инвестициялық қор ... ... ... ... болып табылады. Ол инвестициялаудың мақсаттарын, стратегиясын,
бағыттарын, инвестициялық қор қызметінің бағалы ... ... ... ... жаңа ... жүйесін ендіріп, оның дамуымен байланысты
қаржы рыногының жаңа институттық қатысушылары да – ... ... ... және ... ... мен ... ... жүзеге асыратын ұйым қалыптасты. Олар зейнетақы жарналары ... ақша ... ... және ... ... басқа қаржы-кредит мекемелерінің бағалы
қағаздарын сатып алу жолымен оларды ... ... ... ... қаржыландыруда олардың рөлі корпорациялық бағалы ... ... ... ... артатын болады.
Эмитенттердің арасында қаржы рыногының жұмыс істеуінде анықтаушы
рөлді ... ... ... ... жүзеге асыру үшін қаражат тарту мақсатымен ... заңи ... ... ... деп ... Қоғамның өз
акционерлерінің мүлкінен оқшауланған мүлкі болады және өз ... өз ... ... ... ... ... ... мүлкінің ақшалай
баламасы қорлар түрінде тіркеледі, сондықтанда бұл процесс қорландыру (қор
жасау)деп, ал оның ақшалай баламасын тең ... ... ... ... деп аталады. Осы операциялар арқылы жылжымайтын ... ... ... және бөлінгіш мүлікке айналады, бұл оған жаңа
қасиет береді : мүлік иесізденген ... ... және ... ... санына сатылуы мүмкін. Кәсіпорын-құрылтайшылардан басқа, тікелей
бұл өндіріске қатысты және ... жоқ заңи ... ... бола ... Акциялардың барлық саны бірден құрылтайшылар мен
шақырылған акционерлер арасында бірден бөлінуі заңнамамен ... ... ... ... заңи тұлға ретіндегі құқықтық
мәртебесін айқындайтын құжат болып табылады. Қоғамның жарғылық капиталының
ең төменгі мөлшері тиісті қаржы жылына арналған ... ... ... Республикасының заңында белгіленген айлық есептік көрсеткіштің
50 мың еселенген ... ... ... ... өмір сүруінің
нормасы мүлкін жарғылық ... ... ... ... ... ... ол ... бойынша барлық міндеттемелерді атқарады, салықтар
төлейді және есептеме жүргізеді.
Акционерлік қоғамды басқарудың жоғары органы ... ... ... ...... ... атқарушы орган – алқалы
орган немесе атауы ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын тұлға болып табылады.
Бағалы қағаздарды бастапқы иеленушілеріне ... ... ... ... ... ... ... проспектісін
шығарады. Бұл құжатта эмитент пен оның ... ... ... ... (жарғылық капиталдағы үлестерінің) он және
одан да көп пайызын иеленуші акционерлер ... ... ... ... ... ... қағаздардың саны, олардың түрі
(санаты), төлеу тәсілдері, бағалы қағаздар бойынша кіріс алу, ... ... ... ... ... айналыс мерзімі және өтелу тәртібі,
бағалы қағаздарды айырбастау тәртібі және с.с. мәліметтер болуға ... және ... ... ... ... ... тәртіппен тіркеу нөмірін алған бағалы қағаздар жіберіледі.
Эмиссиялық бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... ... бірінші талап етуі бойынша
оған танысу үшін эмиссиялық бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... ... ... қағаздардың қайталама бағалы қағаздар рыногындағы
айналысы бағалы қағаздар рыногында осы бағалы ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Эмиссиялық бағалы
қағаздармен мәмілелер жасаудың және оларды бағалы қағаздарды ұстаушылардың
тізілімдері жүйесінде ... ... ... ... ... ... алу
жүйесінде тіркеудің талаптары мен тәртібі "Бағалы қағаздар туралы" ... ... ... нормативтік -құқықтық актілеріне сәйкес
белгіленеді.
Бағалы қағаздардың ... ... ... ... ... ... ала ... шектеулі саны арасында немесе
инвесторлардың ... саны ... ашық сату ... ... ... ... айналысы, яғни инвесторлардың арасында , соның
ішінде инвестициялық институттардың делдалдығы кезінде оларды сатып алу ... ... ... бойынша жүзеге асырылады.Бағалы қағаздардың бағамы
қор биржасында анықталады, ол ... ... ... ... үшін ... ... үшін ... тура және несие
пайызының бар деңгейіне кері ... ... ... ... ... табыс шамасына тікелей байланысты болады. Атап айтқанда, ... ... ... орай артады және дивидендтің төмендеуіне орай
құлдырайды.
Рыноктық бағам бағалы қағаздар ... мен ... ... ... ... ол көптеген факторларға және ең алдымен
экономикалық факторларға байланысты. Дивидендтер көбейетін және тиісінше
бағалы қағаздарға ... ... ... ... ... ... ... экономикалық дағдарыс кезінде ол ... ... ... несие пайызының нормасы өседі.
Акциялардың бағалары (бағамы) бір акцияға ұлттық валюта бірлігінде,
ал ... мен ... ... ... олардың атаулы
құнына (номиналға) пайызбен анықталады. Бағалы қағаздармен жасалынған
мәмілелер оларды белгіленген ... ... ... ғана ... ... ... ... инвестициялық институт бағалы қағаздарды
сатарда инвесторларға мәміле предметі болып ... ... ... бұл ... қағаздарға салынған жұмсалымдармен байланысты
тәуекелдіктер туралы, ... ... ... алу тәртібі және
мезгілдері, бұл ... ... ... ... толық және объективті
ақпарат беруі міндетті.
Бағалы қағаздармен операциялар жүргізген кезде арнаулы алым алынуы
мүмкін, оны ... ... мен ... ... ... ... қағаздар рыногындағы қызметті оның инфрақұрылымы ... ... ... ... Республикасы қаржы рыногының дамыған
инфракұрылымы бар, ол өзіне төлем ... ... қор ... ... есеп ... ... орталығын (МЕҚО), Бағалы
қағаздардың орталық депозитарийін, ... ... ... ... ... операциялар және құндылықтарды сақтау ... ... ... ... ... ... – бағалы қағаздар
рыногын реттеу мен ... ... ... ... ... ... мынадай қызмет түрлері:
1) брокерлік-дилерлік;
2) бағалы қағаздардың ұсынушылардың ... ... ... ... ... ... активтерін инвестициялық басқару;
5) кастодиандық;
6) трансфер-агенттік;
7) депозитарийлік;
8) бағалы қағаздармен және өзге де қаржы ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар рыногындағы кәсіби
қызметтер болып табылады. Рыноктағы кәсіби қызметтің белгілі бір ... ... қоса ... ... ... ... ұйымдар өзінің
қызметін үйлестіру мақсатында өзін - өзі реттейтін бір ғана ұйым ... ... ... орныға бастаған қатынастарды реттеудің
және қадағалау тиімділігін ... ... ... ... ... ... ... Президентінің "Қазақстан
Республикасының Қаржы рыногын мемлекеттік ... ... ... мәселелері" туралы Жарлығы (2002 жылғы 17 мамыр № ... Осы ... ... ... және халықты әлеуметтік қорғау
министрлігінің Жинақтау ... ... ... ... ... ... мен өкілетттіктері Ұлттық банкке берілді.
Еліміздің есептік төлем балансын неғұрлым тиімді ... ... ... ... мен ... ... үшін ... банктің
жаңа бөлімшелері – Төлем балансы мен валюталық реттеу ... ... банк ... ... қамтамасыз ету жөніндегі басқарма
құрылған. Қаржы рыногының орнықтылығын және оның қызметін реттеп ... ... ... ... мен ... ... және қадағалау
жөніндегі агенттік құрылған.
Қазақстан Республикасындағы қаржы ... ... ... ... ... ... кезең - кезеңмен көшу қамтамасыз етілуі
тиіс.
Қаржы секторы – бұл қызмет саласы, сондықтанда қаржы ... ... оның ... ... үшін ... өз қызмет көрушілерінің
сұранымдарын қанағаттандыру үшін жұмыс істейді.
Қор рыногының осы заманғы талаптарға сай ... үшін ... ... ... ... ... жетілдіру және компаниялар қызметінің
мөлдірлігін артыру жөніндегі ... ... ... ... ... жеке ... ... және олардың
акциялар пакетін арнайы құрылған мемлекеттік холдинг компаниясына басқаруға
беру қажет.
Осы холдингке кіретін ... ... ... акциялар
пакетінің бір бөлігі қор рыногында сатылатын болса, дұрыс болар еді. Бұл
бағалы қағаздарды зейнетақы, инвестициялық ... мен ... ... ала алар еді. ... ... та, ... жеке де инвесторлар
акционерлер бола алар еді.
Соның нәтижесінде рынокта бірінші ... ... ... ... ... ... ұлттық компаниялар Директорлар кеңесінің
құрамында тәуелсіз директорлар институты пайда ... ... ... ... сапасын әлдеқайда жақсартады.
Бағалы қағаздардың қайталама рыногын дамытудың бір шарты мемлекеттік
бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... тапшылығын ішкі резервтер есебінен жабуға тиіс.
Инвестициялық қорлар туралы заң қабылданды. Қазірдің өзінде ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуі үшін Үкімет
құқықтық қамтамасыз етудің бір қатар мәселелерін шешуі керек. Рынокты жаңа
құралдармен толықтыру керек. ... ... ... жобалық облигациялар
туралы болып отыр. Оларды шығару үшін ел ... ... ... жобаларды іріктеп алған жөн. ... ... ... ... ... ... мен теңіз порттарын салу ... ... ... болар еді. Жобалық және коммерциялық бағалы
қағаздар шығару және айналымға түсіруге қажетті заңнамалық базаны әзірлеу
керек.
Инвестициялық және ... ... ... 49 %-ын ... алатыны белгілі. Қалған бөлігін оның ... ... ... ... етуі ... да қор биржасына мемлекеттік даму институттарымен бірлесіп
жаңа инвестициялық жобаларды шығару жаңадан құрылып ... ... ... ... мүмкіндік туғызып, Индустриялық-
инновациялық даму стратегиясын іске асыруға серпін ... ... ... дамыту қажет. Екінші деңгейдегі
банктер қазірдің өзінде өз клиенттеріне ... ... ... Алайда
әзірге оның мөлшері жетімсіз. ... ... ... ... жаңа ... ... ... жаңа берешектік құралдарды
шығару үшін ... ... ... заң» ... ... бәрі ... қағаздар рыногын дамыту бағдарламасында
міндетті түрде көрініс табуы тиіс. Бұл – ... ... аса ... ... Қор ... ... сауда-саттықты қор биржасы, заңдарға сәйкес өзге
де ұйымдар ұйымдастырады.
Қор ...... ... ... нысанында
құрылған, осы сауда- саттықты ұйымдастырушының сауда жүйесін ... ... ... ... ... сауда- саттықты ұйымдық ... ... ... етуді жүзеге асыратын заңи тұлға және
акционерлік қоғам нысанындағы өзін - өзі ... ... емес ... биржасының қызметі өзін - өзі өтеу қағидатына негізделеді және оның
қызметінен түскен ... ... ... ... ... ... жүйелерін пайдалану және қолдау;
2)қор биржасының тізіміне бағалы қағаздарды енгізуге жорамалданып
отырған немесе енгізілген эмитенттерге, сондай-ақ қор биржасында ... ... ... ... мен өзгеде қаржы құралдарына талап
қою;
3)қор биржасында айналысқа жіберілген бағалы қағаздармен және өзге
де қаржы құралдарымен мәміле ... ... ... ... ... ... мүмкіндік беру, осы қаржы құралдары бойынша тұрақты сауда-
саттық ... және ... ... құралдарымен мәмілелер бойынша есеп
айырысуды ұйымдастыру және жүзеге асыру, не осындай есеп ... ... үшін ... ... ... ... ұйымдық, консультациялық, ақпараттық және өзге де
қызметтер көрсету;
5)бағалы қағаздар рыногы және өзге де қаржы ... ... ... ... ... заңнамасында белгіленген тәртіппен банк ... ... ... ... және қор биржасының ішкі құжаттарында
көзделген өзге де ... ... ... ... ... ... қайталама рыногының ұйымдастырушысы
болып табылады. Биржадан тыс ... ... тек ... ... шығарылымдарын қамтиды. Онда көбінесе облигациялар орналастырылады.
Биржада, керісінше, бағалы қағаздардың ескі ... ... ... ... ... ... ... қор
биржаларының ең төмен жарғылық капиталы ... Қор ... ... ... ... ... ... меншікті
акциялар шығара алады және сата алады, бұл оның ... ... ... ... ... сәйкес тіркелінеді және бағалы қағаздармен
биржалық қызмет жүргізуге Бағалы қағаздар жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... және заңдарға сәйкес
бағалы қағаздардан басқа өзге қаржы құралдарымен өзге мәмілелерді ... ... бар өзге де заңи ... қор биржаларының мүшелері болып
табылады. Қор биржасында бағалы ... ... ... ... он ... ... тиіс. Қор биржасының мүшелері мәмілелерді жасау осы
мүшелер үшін қор ... ... жол ... ... ... ... сауда- саттыққа қатысуға құқылы.
Сауда-саттықты ұйымдастырушының кірісі оның ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырушы мынадай
жағдайларда:
1) сауда-сатықты ұйымдастыушының ... ... ... ... ұйымдастырушының мүлкін пайдаланғаны үшін;
3) бағалы қағаздар листингі үшін және олардың сауда-саттықты
ұйымдастырушысының ... ... ... ... ... және ... ... ақпараттық қызмет көрсеткені үшін және өзге де ... ... мен ... ... кірістері өзінің функцияларын жүзеге асырумен, оның
қызметін ұлғайтумен және ... ... ... ... ... ... ... мен қаржы ұйымдарын реттеу және ... ... ... ... ... ... қағаздарға –
листингке рұқсат ету ережелерін, срндай-ақ ...... ... ... ... ... тыс бағалы қағаздар рыногының баға белгілеу ұйымы –
акционерлік ... ... ... құрылған, осы сауда
-саттықты ұйымдастырушы ... ... баға ... ... ... ... мен қолдау арқылы сауда – саттықты ұйымдық
және техникалық қамтамасыз етуді жүзеге асыратын заңи ... Бұл ... ... оның ... ... ... ... баға
белгілеудің алмасу жүйесін ұйымдастыру болып табылады. Бағалы ... ... ... ғана баға ... ... ... бола
алады.
Қаржы рыногының жұмыс істеуі мемлекеттік реттеуді талап етеді. ... ... ... ... ... ... ... нормативтік- құқықтық актілер шығару, эмиссиялық бағалы
қағаздар шығаруды тіркеу мен ... ... ... мен міндеттерді
элементтердің сақтауын бақылауды жүзеге асыру, бағалы қағаздар рыногының
кәсіби қатысушылары мен ... өзін - өзі ... ... ... және ... қызметіне бақылау жасау және с.с. жолымен жүзеге
асырылады. Қазақстанда мұндай функцияларды жүзеге асырушы ... ... ... ... Бағалы қағаздар жөніндегі департамент болып
табылады. Ол эмитенттер қызметіне талаптар мен стандарттарды ... ... және ... ... ... ... шешімдерін
тіркейді, эмиссиялар бойынша барлық шарттар мен ... ... ... ... асырады, бағалы қағаздар рыногының
кәсіби қатысушыларының қызметін лицензиялайды, бұл рыноктағы әлемдік қаржы
дағдарысының және ... ... ... өндірістің
құлдырауынан туындаған сыртқы және ішкі ... ... ... ... ... ... ... қарамастан, ол ... ... ... ... жасалып жатқан қадамдар
соңғы кездері айтарлықтай белсенді бола түсті. Стратегиялық ... ... ... қазір жұмыс істеп тұрған өндіріс орындарын
жаңдандыру жөнінде жаңаларын құру үшін қажетті алғышарттар жасау, халықтын
әлеуметтік жағдайын жақсарту ... ... ... ғана Үкіметтің
қаржы рыногының өтімділігінің төмендігі проблемасын толық шешуіне мүмкіндік
береді.
Биржаның негіз қалаушы қағидаты ... ... ... ... ету ... табылады. Қор биржасы бағалы ... ... ... залалдардың орнын толтырады және оған өз
жарғысын, биржалық ... ... ... немесе коммерциялық құпияны
жария еткен жағдайда заңнамаға сәйкес жауап ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 42 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қаржы рыногы және қор биржасы туралы35 бет
Бағалы қағаздар азаматтық құқықтың объектісі ретінде.56 бет
Бағалы қағаздар және олардың айналыс мәселелері. Бағалы қағаздар нарығы17 бет
Бағалы қағаздар рыногы, онын мәні және негізгі белгілері15 бет
Бағалы қағаздар қаржы рыногы29 бет
Еңбек нарығы және еңбек биржасы33 бет
Мемлекеттік бағалы қағаздар нарығы26 бет
Сақтандыру және рыноктық экономикадағы қаржының өзекті проблемалары102 бет
Қаржы нарығының мәні мен механизмі31 бет
1929-1933 жж. Дүниежүзілік экономикалық дағдарыс9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь