Мектептегі оқушының психикалық дамуына оқу әрекетінін тигізетін әсері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
Оқушының психикалық даму туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
Биологиялық және әлеуметтік факторлардың бала психикасының
дамуына әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
Психикалық даму және оқыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
Балалардың жетілу теориялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
Бала психологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
Дамыта оқытудың тиімділігі, психикаға әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
Психика мен сананың пайда болуы, бала психикасының дамуы ... .17
Жеткіншек психикасының дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18

Қортынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
Даму - баланың қоғамдық - тарихи тәжірибені игеру процесі. Адам мен жануарлардың психикасы үздіксіз даму күйінде болады. Алайда жануарлар дүниесі мен адамның даму процестерінін сипаты мен мазмұны сапа жағынан ерекшеленеді. Адам мен жануарлардың психикалық функциялары шығуы жағынан да, құрылымы жағынан да теңесе алмайды. Жануарлар психикасы дамуының басты механизмі - биологиялық бекіген тәжирибенің тұқымның қуалап берілуі. Соның негізінде жануардың сыртқы ортаға дара икемделуі өріс алады. Адамның психикалық функцияларының ерекшелігі сол олар баланың қоғамдық – тарихи тәжірибені игеру процесі үстінде дамып отырады. Бала адамдар дүниесінде, адам заттары дүниесінде, адамдар қарым-қатынастары дүниесінде өмірге келіп, тіршілік етеді. Оларда қоғамдық практика тәжірибесі қалыптасқан. Баланың дамуы дегеніміз осы тәжірибені игеру процесі болып саналады. Бұл процесс үлкендер жағынан үздіксіз басшылық болған жағдайда, яғни оқытуда жүзеге асырылады.
Адамның жоғарғы формалардағы психикалық іс-әрекеті жанама сипатта болады. Адамдар ежелден-ақ еңбек әрекеті, оқыту процесінде т.б. белгілі бір мәліметтерді жеткізу және сақтау құралы ретінде ерекше заттарды шартты бейнелеулерде, белгілерді пайдаланып келген. Белгілер мен сөз адамдардың іс-әрекеті мен оларды оқыту процесін дәнекерлейді. Демек, бұл құралдардың пайда болуы, дамуы, соның ішінде мәдениеттің де дамуы, алдымен, психиканың тарихи даму процесін сипаттайды. Бұл құралдарды игеру жеке дара даму процесін анықтайды. Бала адамзат тарихында қалыптасқан тәжірибені игереді. Баланың ойлауы, есі, қабылдауы тілді, іс-әрекетің белгілі бір тәсілдерін, білімді т.б. игерумен айтарлықтай сабақтас.
Адамзат тарихында іс-әрекетті жүзеге асыру құралдарды ғана дамып қоймай, осы құралдарды, қоғамдық тәжірибені кейінгі ұрпаққа жеткізудің ерекше жолы да қалыптасып, дамып, күрделене түсті. Бұл ерекше жол - оқыту, ол қоғамдық тәжірибені берудің бағытталған және ұйымдастырылған әдісі болып табылады. Оқыту, сонымен, баланың психикалық даму процесінде психика мен сананың пайда болуы, бала психикасының даму процесінде айқындаушы роль атқарады.
Баланың есеюін, оның психикалық дамуын түсіну үшін ең алдымен «даму» деген сөзге тоқталайық.
Жалпы психология. В.В. Богословский редакциясымен, Алматы, 2006ж.
К.Н. Корнилов. Психология, Алматы, 2005ж
Т.Тәжібаев. Жалпы психология Алматы, 2006ж
А. Темірбеков, С.Балаубаев Психология. Алматы, 2007ж.
Ә. Алдамұратов. Жалпы психология Алматы, 2009ж
Жұмасова К.С. Психология/Оқулық. Астана,-Фолиант, 2006ж
        
        Мектептегі оқушының психикалық дамуына оқу әрекетінін
тигізетін әсері.
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................................................3
Оқушының психикалық даму ... ... және ... факторлардың бала психикасының
дамуына әсері.........................................................................................7
Психикалық даму және оқыту..............................................................8 ... ... ... психологиясы...............................................................................12
Дамыта оқытудың тиімділігі, психикаға әсері...................................13
Психика мен сананың пайда болуы, бала психикасының дамуы .....17
Жеткіншек ... ... ... ... - баланың қоғамдық - тарихи тәжірибені игеру процесі. Адам мен жануарлардың психикасы үздіксіз даму ... ... ... ... ... мен адамның даму процестерінін сипаты мен мазмұны сапа ... ... Адам мен ... ... ... шығуы жағынан да, құрылымы жағынан да теңесе алмайды. Жануарлар психикасы дамуының басты механизмі - ... ... ... тұқымның қуалап берілуі. Соның негізінде жануардың сыртқы ортаға дара икемделуі өріс алады. Адамның психикалық функцияларының ерекшелігі сол олар баланың ... - ... ... ... ... үстінде дамып отырады. Бала адамдар дүниесінде, адам ... ... ... қарым-қатынастары дүниесінде өмірге келіп, тіршілік етеді. Оларда қоғамдық практика тәжірибесі қалыптасқан. Баланың дамуы дегеніміз осы ... ... ... ... ... Бұл ... үлкендер жағынан үздіксіз басшылық болған жағдайда, яғни оқытуда жүзеге асырылады.Адамның жоғарғы формалардағы психикалық іс-әрекеті жанама сипатта болады. Адамдар ежелден-ақ еңбек ... ... ... т.б. белгілі бір мәліметтерді жеткізу және сақтау құралы ретінде ерекше заттарды шартты бейнелеулерде, белгілерді пайдаланып келген. Белгілер мен сөз ... ... мен ... ... ... дәнекерлейді. Демек, бұл құралдардың пайда болуы, дамуы, соның ішінде мәдениеттің де дамуы, алдымен, психиканың тарихи даму процесін сипаттайды. Бұл ... ... жеке дара даму ... анықтайды. Бала адамзат тарихында қалыптасқан тәжірибені игереді. Баланың ойлауы, есі, қабылдауы тілді, ... ... бір ... ... т.б. ... ... ... тарихында іс-әрекетті жүзеге асыру құралдарды ғана дамып қоймай, осы құралдарды, қоғамдық тәжірибені кейінгі ұрпаққа жеткізудің ... жолы да ... ... ... түсті. Бұл ерекше жол - оқыту, ол қоғамдық тәжірибені берудің бағытталған және ұйымдастырылған әдісі болып табылады. Оқыту, сонымен, ... ... даму ... ... мен ... пайда болуы, бала психикасының даму процесінде айқындаушы роль атқарады.Баланың есеюін, оның психикалық дамуын түсіну үшін ең алдымен ... ... ... ... ... ... бір ... Бірақ өзгерілудің бәрі даму болып есептелінбейді.
Даму деген ұғымды көпшілік әдебиеттердеқарапайым түрден күрделі түрге көшу деп түсінеді. Даму тек алға ... өсу ... ... өсу) ғана емес. Даму кейде регресшіл (кері кету мағынада да) кездесуі ықтимал. Психика дегеніміз тіршілікті қамтамасыз етуге арналған қасиеттің бір түрі ... ... ... ... дүниесінде даму
прогрессивтік түрде өріс алады. Кейбір зерттеушілер адам психикасының прогрессивтік дамуын ... ... оның осы ... өзгерістерге ұшырауының шегі жоқ, өзгерілгенде ешқандай қалдықсыз, түгі қалмай ... ... ... дамуы үшін жаңамен қатар, көне, ескіден қалған ... ... ... ... ... ... қалған қалдықты (лат. тілінен ) деп аталады, осыған тіректелетін жаңаны деп аталады. Психиканың дамуын дәлелдеуге ... осы ... ... түсіну үшін мына мысалға жүгінейік: біз баспалдақпен жоғары шығу үшін, әуелі бір аяғымызды көтереміз де, сол ... ... ... ... ... егер біз бір ... табалдырыққа тіренбесек, екінші аяғымызды көтере алуымыз мүмкін емес. Психиканың дамуы да осы ... Егер ... ... болып тұратын өзгерістер болмаса, яғни ол өзгеріп жарымайтын психиканың инварианттық қасиетіне сүйенбесе, онда ол алға қарай ... ... ... ... тарихи дәуірлерде психика дамуының шарты болды. Инварианттық, яғни тұрақты ... ... ... ... рефлекстер, не өмір үстінде ұрпақтан-ұрпаққа әлеуметтік ортасында берілетін адамның кейбір мінез-құлықтары жатады. Осы тұрақты қасиеттер үнемі өзгерістерге ұшырап отырады. ... ... ... ... ... ... ... Баланың бір жаста ие болған психикалық қасиеттерді, екінші жас кезеңіне көшкенде, біржолата жоқ ... ... ... үстіне үйіліп, қосылып жатады.
Демек, психикалық даму психиканың әр саласына жатады. Психикалық дамудың жаңа сапалары бұрынғыдан қалған ... ... ... ... ... жаңа сапа тұтас күйінде кездеседі, - дейді. Мұны ... деп ... Бұл ... ... тек сан ... ғана ... сапа ... да дамудың түрлері кездеседі. Психика үнемі өзгерістерге ұшырайды, бірақ оның құрамының бәрі бірдей өзгермейді.
4
Биологиялық және ... ... бала ... ... әсері. Қоғамдық ортада әлеуметтік жағдай адамға тікелей әсер ете ... тек ... ... ... ықпалын тигізе алады. Бірақ кейде зерттеушілер деген сөзді ... ... ... болғанның өзінде де тұқым арқылы берілетін қасиеттер баланың пихикалық тұрғыдан қалай дамитынын толық түсіндіре алмайды.
Өйткені тұқым қуалау қасиеттері өзінен-өзі ... ... ... ... ... ... істеу үшін әлеумет ортасы түрткі болуы шарт. Биологиялық факторды баланың ... ... дене ... ... ... ... тек адам тууы биологиялық кодтар арқылы берілген. А. Н. Леонтьевтің пікірінше, әлеуметтік фактордың ... ... ... ... ... атқаратын рөлі өте үлкен.
XX ғасырдың бас кезінде ... ... Рид ... ... ойынша, бала кішкентайынан адамға тән қасиетке ие болып психикасын ... ... ... оның ... ... ... ... қажет дейді. Әйтпесе, бала адам қатарына айнала алмайды. Сонымен, биологиялық және ... ... ... ... ... өте ... Егер биологиялық фактордың ықпалы баланың жас кезінде (нәресте кезінде) үлкен рөл атқарса, енді әлеуметтік факторлар ... өріс ала ... даму және ... Бала психикасы тек оқытудың негізінде қалыптасады. Осыған орай баланың ықпалын дамыту үшін алдымен оны оқыту керек. Выготскийдің ... ... ... ... ... Егер ... ақылды етемін десеңіздер, оқыту тәсілдерін оның қолы жеткен даму дәрежесіне дәл ықшамдай, ... алға ... ... жүргізу керек. Сонда ғана баланың ой-өрісін алға қарай сүйрейтін болады, - дейді. ... ... Дж. ... ойынша, психиканың дұрыс қалып тасып, дамуы үшін оқыту өте ... және де оны ... ... маңызы өте зор. В. В. Давыдовтың ойынша, оқыту баланың ақыл-ойының дамуына өте зор әсер етеді, егер баланың сабақ үлгеріміне шақ ... ... бір ... ... ... онда психикалық даму нәтижелі болады. Бұл жерде ақыл-ой деп оқушылардың тиісті мәселелерді шешуде жалпы амал қолдана білуін айтамыз.
5 ... ... ... даму ... ...
Баланың есеюін, оның психикалық дамуын түсіну үшін ең алдымен ... ... ... тоқталайық. Даму дегеніміз өзгерілудің бір түрі. Бірақ өзгерілудің бәрі даму болып есептелінбейді. Даму деген ұғымды көпшілік әдебиеттерде қарапайым ... ... ... көшу деп ... Даму тек алға қарай өсу прогрессивтік түрде өсу ғана ... Даму ... ... кері кету ... да ... ... ... дегеніміз тіршілікті қамтамасыз етуге арналған қасиеттің бір түрі болып табылады. Әсіресе, тіршілік дүниесінде даму прогрессивтік түрде өріс алады. Кейбір зерттеушілер адам ... ... ... ... түсініп, оның осы қасиетінің өзгерістерге ұшырауының шегі жоқ, өзгерілгенде ешқандай қалдықсыз, түгі қалмай өзгереді дейді. Психика дамуы үшін жаңа мен ... ... ... қалған қалдықтар болуы шарт. Психиканың дамуында көнеден қалған қалдықты "инвариант" лат. тілінен "өзгерілмейтін" деп ... ... ... ... "өзгерілгіш" деп аталады. Психиканың дамуын дәлелдеуге енгізген осы ерекшеліктің мәнін түсіну үшін мына ... ... біз ... ... шығу үшін, әуелі бір аяғымызды көтереміз де, сол кезде екінші аяғымызбен табалдырыққа тіренеміз, егер біз бір аяғымызбен табалдырыққа ... ... ... ... ... мүмкін емес. Психиканың дамуы да осы сияқты. Егер ... ... ... ... ... ... ... яғни ол өзгеріп жарымайтын психиканың инварианттық қасиетіне сүйенбесе, онда ол алға қарай жылжи алмайды.
Инварианттық қасиеттің қалыптасуы тарихи ... ... ... ... ... Ирнварианттық, яғни тұрақты қасиеттер, соның ішінде шартсыз ... не өмір ... ... ... ... берілетін адамның кейбір мінез-құлықтары жатады. Осы тұрақты қасиеттер үнемі өзгерістерге ұшырап отырады. Сонымен психика түгелдей өзгеріске ұшырайды ... ... ... бір ... ие ... психикалық қасиеттерді, екінші жас кезеңіне көшкенде, біржолата жоқ болып кетпейді, бір-бірінің үстіне үйіліп, қосылып жатады. Демек, психикалық даму психиканың әр ... ... ... жаңа ... бұрынғыдан қалған "кескінділерді" өзіне тірек ретінде пайдаланбайды. Себебі жаңа сапа тұтас күйінде кездеседі,- дейді.
Мұны "қирау" теориясы деп атайды. Бұл ... ... тек сан ... ғана ... сапа ... ... ... түрлері кездеседі. Психика үнемі өзгерістерге ұшырайды, бірақ оның құрамының бәрі бірдей өзгермейді.
2 .Биологиялық және әлеуметтік факторлардың бала психикасының дамуына ... ... ... ... жағдай адамға тікелей әсер ете алмайды, тек психофизиологиялық процестің негізінде ықпалын тигізе алады.Бірақ ... ... ... ... ... ... ... мағынасында қолданады. Осылай болғанның өзінде де тұқым арқылы берілетін қасиеттер баланың пихикалық тұрғыдан қалай дамитынын толық түсіндіре алмайды. Өйткені ... ... ... өзінен-өзі қызмет атқармайды. Оларды қызмет еттіріп "оятып" жұмыс істеу үшін әлеумет ортасы түрткі болуы ... ... ... ... ... ... дене ... десек, керісінше, адамнан тек адам тууы биологиялық кодтар арқылы берілген. А.Н.Леонтьевтің пікірінше, әлеуметтік фактордың ықпалы көбірек болады. Әлеуметтік ... ... рөлі өте ... XX ... бас ... ... психологы Рид Сингх Амаланң ойынша, бала кішкентайынан адамға тән қасиетке ие болып психикасын ойдағыдай дамыту үшін, оның қоғамдық ортада ... ... ... ... Әйтпесе, бала адам қатарына айнала алмайды. Сонымен, биологиялық және әлеуметтік факторлардың дамуына тигізетін әсері өте ... Егер ... ... ... баланың жас кезінде нәресте кезінде үлкен рөл атқарса, енді әлейметтік факторлар күннен-күге өріс ала ...
3. ... даму және ... ... ... тек ... негізінде қалыптасады. Осыған орай баланың ықпалын дамыту үшін алдымен оны оқыту керек. Выготскийдің айтуынша, оқыту баланың есеюін тездетеді. Егер ... ... ... ... ... ... оның қолы ... даму дәрежесіне дәл ықшамдай, шамалы алға қарай оздырып жүргізу керек. Сонда ғана баланың ... алға ... ... ... ... ... психологы Дж. Брунердің ойынша, психканың дұрыс қалыптасып, дамуы үшін оқыту өте қажет, және де оны ... ... ... өте зор. В.В.Давыдовтың ойынша, оқыту баланың ақыл-ойының ... өте зор әсер ... егер ... ... ... шақ ... ... бір қалыпты меңгерілетін болса, онда психикалық даму нәтижелі болады. Бұл жерде ақыл-ой деп оқушылардың тиісті мәселелерді шешуде жалпы амал ... ... ... ... ... күнге дейін баланың психикалық жетілуі ... ... ... көрініс бере алатын бірегей теория жоқ. Балалардың жетілуінің, мінез-құлқының және тәрбиесінің артық немесе кем толық суретін көрсететін ... ... ... Оның заты - адам ... мен ... ... ... Психоаналитикалық теория өкілдерінің екі кезеңденуі кеңінен мәлім: Зигмунд Фрейдтіңжәне Эрик ... ... ... ... дамуын биологиялық факторлардың және ерте отбасылы қараласу тәжірибесінің ықпалымен түсіндірді. Ол, балалар психикалық, турасында ... ... 5 ... өтед ідеп ... ... әрбір сатыда ләззат алу негізі болып қызмет ететін дененің ... ... ... шоғырланған:
1. оральдықсаты (0-2 жас);
2. анальдықсаты (2-3 жас);
3. ... (4-5 ... ... (6-12 ... ... (12-18 жас).
Э.Эриксон (1902-1979) тұлғаның психосоциалдық дамуының 8 ... ... ... Оның ... адам ... сананың, психиканың қарама-қарсы жағдайларының арасындағы кикілжіңнің (конфликт) болып ... ... ... ... ... ... ... әлемге сенімсенімсіздік (0-1 жас);
2. тәуелсіздік сезімі - ұят пен күмәндісезіну (1-3 жас);
3. ынталық - күнәсезімі (4-5 ... ... ... - ... ... ... (6-11 жас);
5. белгілі бір жынысқа сәйкестігін түсіну - бұлжынысқасәйкес келетін мінез-құлық түрлерін түсінбеу (12-18 ... ... ... ұмтылу - айналадағылардан оқшаулану (ертеесею);
7. ... ... -- ... ... жасшама проблемалары (қалыптыесею);
8. өмірді толық қанды сезіну (кешесею).
Когнитивтік теория
Ең бастысы ойлаудың, білімд ісіңіру процесінің қалыптасуы мен даму ... ... бар. ... ... ең толық процесін Швецариялық ғалым Жан Пиаже (1896-1980) құрастырған. Пиаже бойынша адам ... ... ... 4 ... ... өтеді:
1) сезімдік-қимылдық (сенсомоторлық) - туғанынан 2 ... ... (2-7 ... ... (7-11 жас);
формальдық-логикалық, абстракттық ойлау кезеңі (11-12 - 18 жас және одан әрі).
Мінез-құлық теориясы
Балалар мен ... ... ... қашан және қалайша, бірақ басқаша емес ұстауға үйренетінін түсіндіруге тырысады. Бұл теорияны сондай-ақбихевиористік (ағыл.Behavior - ... деп те ... ... ... қалаушы Джон Уотсон (1878-1958) болып табылады. Теорияны ... ... ... Б. ... ... зор үлес ... Бихевиористер ортаның бала мінез-құлқы мен жетілуі не әсерін ерекше атап көрсетеді және ... ... 3 ... бөліп қарастырады: классикалық және операнттық себептілік пен еліктеу.
Биологиялық теория
Адамдар мен ... ... ... ... салыстырады және олардың мінез-құлқындағы жалпылық пен спецификалықты анықтауға жете көңіл бөледі. Бұл проблемалар мен шұғылданатын ғылыми ... ... деп ... Конрад Лоуренц (1903-1988), белгілі этолог психологияға импритинг (қапердеұстау) ұғымын енгізді.
10
Этологтардың пайымдауынша, адам белгілі бір бекітілген әрекет үлгілерімен, ... ... де ... ... ... мен инстинктер мен жарық дүниеге келеді.
Гуманистикалық теория
Адамды өзін жүзеге ... ... ... жоқ ... бір ... ... ретінде қарастырады. Гуманистикалық теорияның дауына Абрам Маслау (1908-1970) ең үлкен үлес ... ... ... ... ... бес ... ... қанағаттандыруға көмектесетін мотивациялық (дәлелдемелік) топтама бар:
1. ғұмыр кешу, немесе ... ... ... және ... ... ... және ... социалдық топ қажату (социалдық статус);
4. өзіндік баға;
5. өзін таныту.
Оларды қанағаттандырып, адам творчестволық және тәуелсіз тірі жанға айнала алады.
Л.С.Выготскийдің ... ... ... ... Выготский бойынша барлық ішкі процесстер интериоризацияның өнімі болып табылады: олар баланың ересектер тікелей ... ... ... ол ... оның ... ... енеді>> (вращивание?).
Бұл теориялардың барлығы өзара толықтырушы, өйткені олардың авторлары адамның психикалық дамуын зерттеу кезінде әртүрлі қолданады және ... ... ... ... мен тұстарына жете назар аударады. Бұл оқу құралында негіз ретінде Л.С. Выготскийдің концепциясы (тұжырымы) қолданылады.
11
Бала психологиясы -- жас ... ... ... ... Ол адам ... ... бір ... болып табылатын балалық шақтың психикалық даму заңдылықтарын зерттейді. Жас ерекшелігі психологиясының іргетасы болған Бала психологиясы 19 ғасырдың аяғында ... пән ... ... ... Бала психологиясының негізін қалаған -- неміс ғалымы В. Прейер. Ол Бала психологиясын зерттеуде ... рет ... ... ... ... ... ... асырды. В. Прейердің "Бала жаны" атты кітабы (1882) -- Бала психологиясын ... ... ... ... ... ... Бала психологиясының пәні -- балалық шақтағы психикалық дамудың жалпы заңдылықтарын онтогенезде ашу, осы дамудың жас кезеңдері мен оған өту ... ... Бала ... үшін ... мәселе -- баланың психикалық дамуының факторларын, ... даму ... ... ... ... ... психикалық дамуын түсіндіретін теориялар шартты түрде 2 үлкен бағытқа бөлінеді:1) ... ... ... ... бала ... ... ... факторды (биологиялық не әлеуметтік) алуымен ерекшеленеді. Бала психологиясы баланың дүниеге келгеннен мектеп бітіргенге дейінгі уақыт аралығын ... ... ... бастауыш сынып оқушылары психологиясы, жасөспірімдер психологиясы, балаң жас психологиясы). Бала психологиясындағы "балалық шақ" ... ... ... ... ... Әлеуметтік-мәдени құбылыс болып табылатын "балалық шақ" ұғымы нақты тарихи сипатқа ие. Оның мазмұны қоғамдағы тәрбиелеу жүйесіне, этномәдени ... ... Бала ... ... психологияның негізгі әдістері жас ерекшеліктеріне орай өзгертіліп қолданылады. Мысалы: бақылау мен эксперимент (лабораториялық, табиғи, қалыптастырушы) және тестер, ... ... ... ... т.б. Бала ... ... мен дамуына зор ықпалы тигізген ағым -- педалогия. Баланы біртұтас зерттеуді мақсат тұтқан педалогия қазіргі Бала ... ... ... ... ... мағлұматтар мен күні бүгінге дейін маңызын жоймаған психология концепцияларды өмірге әкелді. Бала психологиясының мәселелерін зерттеумен айналысқан орыс ... ... ... осы педалогия саласында қызмет етті (П.П. Блонский, Л.С. Выготский, Б.М. Бехтерев, А.П. Негаев, Г.И. Россолимо, т.б.). 20 ... ... ... "жалған ғылым" ретінде қудалануы Бала психологиясының дамуына үлкен зиянын тигізді. Бала психологиясы саласында дүние жүзіне ... Дж. ... В. ... К. ... Ст. ... К. ... А. ... З. Фрейд, Ж. Пиаже, Э. Эриксон, Д.М. Узнадзе, А.Р. Лурия, А.Н. ... т.б. ... ... ... ... Бала ... ... еңбектер жазған психологтар: С. Балаубаев, Е. Суфиев, Ш. ... А. ... ... ... ... ... - адамның психикалық дамуының формасы, элементі. Кез келген оқыту белгілі бір мөлшерде адамды дамытады. ұғымы сөздікте -деп ... (11.141) ... ... ... ... жаңаның өмірге келіп, ескінің жоғалуы деген мағынаны береді. Барлық табиғат құбылыстары сияқты бала психикасы да үнемі диалектикалық жолмен дамып, өзгеріп, бір ... ... ... өтіп ... ... мен ... арасында тығыз байланыс бар екенін психология ғылыми жеткілікті дәрежеде дәләлдеп ... деп ... ... Бұл мәселені түбегейлі зерттеп, бала дамуындағы оқытудың рөлін, алар ... ... ... ... Л.С. ... (12. 128)Ол ... ... тең, керісінше оқу мен даму екі бөлек процесс деген көзқарастарды қатты сынға алды. Ең алғаш рет бала ... ... екі ... ... ... ... ұсынды. 1.Бала дамуының жақын аймағы - ... тек ... ... ... ... алатын істері. 2.Бала дамуының қол жеткен аймағы - баланың үлкендердің көмегінсіз істей алатын істері. Баланың дамуы бірінші аймақты ... ... ... ... ... қол ... аймағы жақын аймақпен өзара қызметтесе отырып, оны игерген кезде дамуға өріс ашылады. И.Я.Лернер деген ұғымды педагогикалық заңдылықтарға негіздей ... ... ... ... мәселелерді шеше білуге дайындығы деп түсіндіреді. Мұндай анықтама интеллектуалдық ... ... ... ... ... ... күрделі болса, оны шешуге жұмсалатын ақыл-ой қызметі де соншалықты кең, аумақты, демек даму деңгейі де жоғары болады. (13.56.) Л.В.Занков ақыл-ой ... ... ... ... іске асырады деп есептейді. Олар байқампаздық, өз ойын еркін жеткізе білу, ... ... ... ... (14.67.) ... ... ... көрсеткіші ретінде жинақтай, қорытындылай алу дағдысын есептейді. (15.46) ... ... ... авторлардың даму туралы ойлары оқыту барысында баланың психикасының жаңа сапалық деңгейге көтерілуі дегенге келіп саяды және оның басты шарты ... ... ... ... ... қызығушылығын дамытудың негізгі факторы олардың білімі мен дағдыларының дәрежесі ғана емес, сонымен бірге, баланың маңызды психикалық қызметтерін, ... ... ... ... ... беретін оқу процесін жолға қою керектігі саналады. Оқушының шығармашылық қабілеті де оның ойлау мен практикалық әрекеттері арқылы ғана ... ... ... сабақтарды дамыта оқыту сабақтары деп білеміз. Дамыта оқытуды ұйымдастыру, балаға ақыл-ой әрекетін меңгеруге жағдай жасау деп қарастыру керек. Дамыта оқыту ... ... ... ... мен ... арасындағы ерекше қарым-қатынас. Мұғалім бұл жағдайда дайын білімді түсіндіріп қоюшы, бағалаушы емес, танымдық іс-әрекетті ұйымдастыратын ұжымдық істердің ... Тек ... ... ғана ... ... ... ... шығармашылығын дамытады. деген термин психология ғылымының қойнауында туып, баланың дамуын қарастырған (Ж.Пиаже), ойлаудың ... ... ... ( Л.В.Выготский, А.Н.Леонтьев, С.Л.Рубинштейн) және басқа да психиканың функциясын зерттеген (Б.Г.Ананьев, Г.С.Костюк, А.А.Люблинская, ... және ... ... ... ... ... П.Я.Гальперин) еңбектерінде жан-жақты талданды. Нәтижеде дамыта оқыту проблемасына арналған екі іргелі эксперимент ... оның ... ... В.В.Давыдов, ал екіншісін Л.В.Занков басқарады. Кейінгі жылдары дамыта оқыту психология мен педагогика ғылымдарының келелі мәселесіне ... ... ... > ... ... арқылы баланың психикасында жаңа құрылымдар пайда болуы, яғни жаңа сапалық өзгерістер болуы тиіс деп есептейді. Жүйенің басты мақсаттарының бірі - ... ... ... ... ... оның еркіндігін қалыптастыру, өз бетінше ізденуге, шешім қабылдауға дағдыландыру, жекелік қасиеттерін ескеру, ... алу, әрі ... ... тұлғалыққа бағыттау. Дамыта оқыту - дәстүрлі оқытуға соңғы уақыттарға ... ... жүйе деп ... Оның ... әр ... ... ... субъект дәрежесіне көтерілуі көзделіп, соған оқыту барысында лайықты жағдайлар жасау үлкен нәтиже берді. ... және ... ... ... ... ... ... сипаттамасыПедагогикалық процесінің компоненттері Мазмұнындағы басымдылықДәстүрлі иллюстрациялық түсіндірме әдісі Дамыту оқытуМақсат Оқушыларда білім, білік, дағды қалыптастыру Байқампаздығын, ойлауын, практикалық әрекетін дамытуБастапқы ... ... ... ... дәлелдер Заңдылықтарды, теорияларды, ұғымдарды, ережелерді қорытуОқытудың формалары Жеке, топтық, фронтальді Бірлескен ұжымдық іс-әрекетОқыту әдістері Ауызша түсіндіру, ... ... ... баяндау, ізденушілік, зерттеушілік, ойлауБақылау, бағалау Оқытудың нәтижесін мұғалімнің бақылауы, бағалауы Өзін-өзі бақылау, өзін-өзі бағалау, рефлекцияДәстүрлі оқыту әдістемесі негізінде ... ... ... ... ал ... оқыту технологиясының негізінде диалектикалық (интенсивті, сапалық, мәнділік) әдіснамасы жатыр деп айтуға болады. Дәстүрлі оқыту балада білім, білік, дағды алуға қажетті ... сана бар деп ... сол ... ... білімді құю керек деген көзқарасқа, ал дамыта оқыту бала бойындағы ... ... ... жаңа ... көтеруді мақсат тұтатын принциптерге негізделген. Дәстүрлі оқыту жаттауға, есте сақтауға, ал дамыта оқыту ... ... ... ... ... ... білуге үйретеді. Дамыта оқытуда баланың ізденушілік - ойлау әрекетін ұйымдастыру ... ... ... Ол үшін бала ... ... ... білетін амалдарының, тәсілдерінің жаңа мәселені шешуге жеткіліксіз екенін сезетіндей жағдайға түсуі керек. Содан барып оның білім алуға ... ... ... ... ... ... ... мұндай жағдайда төмендегідей 3 құрамдас бөліктерден тұратын болады. 1. Оқу мақсаттарының қойылуы. 2. Оны ... ... ... ... 3. ... ... дәлелдеу. Бұл - үшеуі дамыта оқытудың Д.Б.Элконин - ... ... ... ... компоненттері. (17.21.) ... ... оқу ... ... ... дайын үлгі берілмейді. Мақсатты шешу іштей талқылау, сосын жинақтау арқылы жүзеге асады. Мұғалім сабақ процесін ұйымдастырушы, бағыттаушы адам ролінде шешім ... ... ... оның ... ... дәлелдей білуге үйретіледі. Әр оқушыға өз ойын, ... ... ... беріледі, жауаптар тыңдалады. Әрине, жауаптар барлық жағдайда дұрыс бола бермес. Дегенмен әр бала жасаған еңбегінің нәтижесімен бөлісіп, ... ... ... жеке ... ... ... ... ұлы Абай да уағыздап кеткендігіне тоқталған жөн. Қоршаған ортаның ... ... ... Абай ақыл мен сана ... ... ... айтады. Ол адамның ішкі сезімді қуаттарын біртұтас етіп алады. Оның он жетінші сөзіндегі қайрат, ақыл, жүректің сөз ... тек ... ... ... ғана күш алатын үш түрлі жан құбылысын әдеби-публицистикалық тұрғыдан көрсеткенін байқаймыз.(18.38.) Бұдан бұл ... ... ... бен ... да ... ... келе ... көруге болады. Дамыта оқыту жүйесінде оқушылардың ойларын жетілдірудің маңызы зор. ... - ... ... ... даяр күйінде берілмейді, оған оқушы өз оқу әрекеті арқылы қол жеткізеді. Сабақтың алғашқы ізденіс ... жаңа ... ... не ... ... ... мәселені өз беттерінше шешуге талпынады. Сөйтіп олар осы мәселе туралы өз ... ... таяз ... сезіну арқылы сабаққа деген қызығушылықтары оянады, ішкі түрткілері пайда болады. Екіншіден - дамыта оқытуда оқушы жоғары қиындықтағы ... шеше ... ... ... ... ... Әр оқушының өзінің деңгейіне дейін дамуға қол жеткізе ... ... ... ... ... ... ... балаларды танымдық әрекеттерге ұмтылдырады, құштарлығын арттырады. Үшіншіден - ... жеке ... ... ... ... - ол өзінің әрекеті. Сол себепті дамыта оқытудағы оқыту әдістері оқушыны белсенді жұмыс жағдайына қоя ... ... ... шешу ... ... ... - ... оқыту жүйесінің нәтижелі болуы оқушы мен мұғалімнің арасындағы ... ... ... ғана ... мен ... пайда болуы, бала психикасының дамуы
Психикалық даму шарттары. Даму - ... ... - ... тәжірибені игеру процесі. Адам мен жануарлардық психикасы үздіксіз даму күйінде болады. ... ... ... мен адамның даму процестерінін сипаты мен мазмұны сапа жағынан ерекшеленеді. Адам мен жануарлардың психикалық функциялары шығуы жағынан да, ... ... да ... ... Жануарлар психикасы дамуының басты механизмі - биологиялық ... ... ... ... ... Соның негізінде жануардың сыртқы ортаға дара икемделуі өріс алады. ... ... ... ... сол олар ... ... - ... тәжірибені игеру процесі үстінде дамып отырады. Бала адамдар дүниесінде, адам заттары дүниесінде, адам заттары дүниесінде, адамдар ... ... ... ... ... етеді. Оларда қоғамдық практика тәжірибесі қалыптасқан. Баланың ... ... осы ... ... ... болып саналады. Бұл процесс үлкендер жағынан үздіксіз басшылық болған жағдайда, яғни ... ... ... ... ... ... ... жанама сипатта болады. Адамдар ежелден-ақ еңбек әрекеті, оқыту процесінде т.б. белгілі бір мәліметтерді жеткізу және сақтау құралы ... ... ... ... ... ... ... келген. Белгілер мен сөз адамдардың іс-әрекеті мен оларды ... ... ... Демек, бұл құралдардың пайда болуы, дамуы, соның ішінде мәдениеттің де дамуы, алдымен, психиканың тарихи даму ... ... Бұл ... ... жеке дара даму процесін анықтайды. Бала адамзат тарихында қалыптасқан тәжірибені игереді. Баланың ойлауы, есі, қабылдауы тілді, іс-әрекетің белгілі бір ... ... т.б. ... ... ... тарихында іс-әрекетті жүзеге асыру құралдарды ғана дамып ... осы ... ... ... кейінгі ұрпаққа жеткізудің ерекше жолы да қалыптасып, дамып, ... ... Бұл ... жол - ... ол ... ... ... бағытталған және ұйымдастырылған әдісі болып табылады. Оқыту, сонымен, баланың психикалық дамуы.
17
Жеткіншек психикасының дамуы
Жас өспірім жасындағыларды тиісті әдебиеттерде , , деп ... ... ... ... ... ... ересек жасына ауысады. Жасөспірім өзге жастарға қарағанда педагогтар пен тиісті әдебиеттерге көп әңгіме болып, жиі ... ... бұл ... оның ... даму ерекшелігі жас баламен ересектерге қарағанда әлде қайда өзгеше болады. Бұл кезеңге тән тағы бір ... ... ... ... өз ... орындап, үлкен адамдардың қамқорлығымен ақыл кеңесінен ... ... ... ... ... тек ... ... қатынасының өзгеше келетініндей емес, сонымен қатар биологиялық дамуы (жыныс т.б жетілуі) жағынан кеңінен өріс ... Ал ... ... ... тың ... сипатта келеді. Мысалы, жеткіншек төменгі кластардаоқып жүргенде үйге берілген тапсырманы тек жаттап алатын болса, жеткіншек жасында үй тапсырмасын өз сөзімен ... етіп ... ... ... ... ... осы кезеңде бұрынғы қалыпынан үлкен адамдармен қарым-қатынаста болғанда ... ... ... енді ... түрде, яғни тәртіп бұзуға икем келеді. Осы мәселені анықтаудан зерттеушілер арасында ... бар. ... ... бұл ... ... әлеумет өмірінің өзінің ерекшелігінен болар. Жасөспірім бәрін өзім істей алам, деп ... ... оның ... әлі де көп нәрселер келе бермейді. Ересектерге ұқсап іске ұмтылғанымен, сол істі орындаудағы мүмкіншілігі кіші мектеп жасындағылардай басқаша ... бір ... істі ... ... бала да, ал ... қою ... ересек.
Жасөспірім осы сияқты қасиеті қазірде және өткен дәуірлердің жасөспірімдерінде де бірдей тән. Мұнымен қатар бүгінгі заман жасөспірімдері ... ... ... көне ... ... біріншіден қазіргі кезде оқушылардың көпшілігінің соның ішінде жасөспірім жасындағылардың ... ... ... ... тапсырмасы жоқ.Біз ілгеріде өткен дәуірлерде бала кіші жасынан материалдық игіліктерді өндіруге (мал бағуға, от не пішен ... ... ... ... де бұл ... ... көпшілігі үй - ішінде кездесіп жарымайды. Керісінше ата-аналар ... оқу ... ... ... деп, үй ... ... Ал жасөспірім бала кезінен ересек кезеңіне ауысуы психологиялық тұрғыдан жаңа сапа, бірақ осыдан ... ... сол ... келген психикалық дамудың салдарыан: егер үлкендер жасөспірімді бала деп еесптесе, керісінше олар өзін есейдік деп санайды. Бұл екі ... дәл ... ... де ... ... әсер ете ... ... өз беттілік қасиетке ұмтылып, үлкендердің қамқорлығына босануға тырысуы баланың бәрінде кездесетін болғаны мен бір қатары күні-түні ... ... ... ... ... еліктейді. ... тыс ... ... ... ... ... ... білім алады. Мұнымен қатар бұл жастағылар бойынан әлі де ... ... ... ... ... ... шашын тартып мазалауыт.б) бірақ сол жеткіншек таныс емес үлкен адамдардың ... өзін ... ... ... ... жеткіншектерді тәрбиеге көнбейтін қиын жас деп сипаттайды. Солай деп бағалайтыны ... ... ... ... ... ... соның негізінде жаңа қасиеттер пайда болатыныннан. Кейде мұндай өзгеріс аз уақыттың ішінде болуы мүмкін. (бірақ өзгеріске ұшырау ... бір ... ... ... ... психиканың жаңа саласының пайда болуынан бала қиналысқа ұшырайды уайым шегеді, оның тәрбиеге көнуіне бөгет жасайды. Мұндай ... ... ... ... Осы ... бас кезінде психолог З. Фрит жасөспірім үлкендердің қамқорлығына көнбейтінін деп түсіндірді.
Бұл пікірге көптеген психологтар қарсы. Жасөспірімдердің ... ... ... ... ... ... кездесетін уақыттың бірі. Қоғамдық ортаның жеткіншекті тәрбиелеуге ықпалы зор. Қоғам дамуының ерекшелігіне ... ... ... ... ... ... отырады. Осы талапқа сай жеткіншек бала жасынан ... ... ... ... ... оған түрліше әсер етіп, баланы әр-түрлі фантастикалық іске ұмтылтырады. Мұндай уақытша келіспеушілікпен ... ... және үй ... ... ... негізінде болады. Егер тәрбие не оқу жұмысы жеткіншектермен жақсы жүргізілсе ұнамсыз әдеттерден аулақ болады.Жаратылыстан жүрек жылуы мен мейірім шуағы мол ... бірі ... Бала ... деген немқұрайлық оның табиғатына мүлдем жат. өйткені қазақтың ел ... ... ... ... ... тек жеке ... ... немесе дәулеті мен ғана емес, бауырынан өрген ұрпақтарының салауаттылығы жарақтылығымен өлшенген. Ата-бабаларымыздың сондай ектілік деген ұғымды ежелден қастерлеп, оның атадан ... ... ... ... терең сыр жатыр.
Шығыстың ғұламасы Әл-Фараби: деген. Қазіргі кезеңде қазақ ... ... ... ... болмаған оқуға, еңбекке, қоғамдық өмірге ықыласы жоқ балалар саны күннен күнге ... ... ... ... ... ... әдеттерге еліктеуге бейім келеді. Баланың мінезін жалпы деңгейін ынтасын жақсы білу үшін, оның дамуына ... ... ... не ... ... ... ... әке, әрбір ана білуге міндетті.
Баланың жас ерекшелігі, әр жасқа тән болатын дағдарыстардың себептері туралы түсіндіріп, олардан баланы қиындықсыз алып шығуға ... ... ... ... ... - ... ... жасындағы баланың көбіне көп негізгі әрекеті - оқу. Оқу барысында ол білімге, ... ... ... ... ... ... жеке бас үлгісі, сөзі мен ісінің сәйкестілігі, талапшылдығы отбасында баға жетпес құралына айналады. Бала тәрбиесі ... ... ... мен ... қауымының абыройлы ісі. Тәрбиенің нәтижелігі терең тамырлы тәрбиені бойына дарытқан ортада болмақ. Ол ата-аналар өз міндетін жеке түсінгенде, мұғалімдермен ... ... ... алға басады.
Жасөспірімдерді өзін-өзі тану пәні арқылы жасөспірімдік кезеңдегі кедергілерден өту жолдары
Баланың өзін-өзі тану дұрыс ... ... ... ... ... көмектесу, балаларды дұрыс қарым-қатынас мәдениетіне тәрбиелеу, балаларды жан-жақтылыққа, кісілік парасаттылыққа, салауаттылыққа, имандылыққа тәрбиелеу мақсатында пәнінің рөлі зор. ... ... ... бойынша баланың бойына туралы дұрыс түсінік қалыптастыру. Жасөспірімдердің адамгершілік мінез-құлықтарына мүмкіндіктерімен таныстыру. ... ... ... ... Жас ұрпақтың рухани адамгершілік категорияларына көңіл аудару. Жеке тұлғаның (өзімшілдігін емес ояту). Осы міндеттерді бала ... ... ... ... әдіс-тәсілдері қолданысқа енгізіледі.
1. Интерактивтік әдіс
2. Топтық жұмыс
3. Ой - ... ... ... ... ... ... ... қабылдау әдісі
7. Қосымша жұмысты орындау
Осы әдістерді ... ... ... өз ... айта ... өзін толғандыратын сұрақтың шешімін табуға ұмтылатындай дәрежеге көтеріледі.
Жасөспірімдер іс-әрекеттері мен оқиғаларға, жағдаяттарға кейіпкерлердің мінез-құлқы мен қарым-қатынастарына баға беруге ... ... оқу, ... істерінің оқушы санасына қалайша әсер ететіндігін зерттейді. Оқу материалының мазмұны мен ... ... ... жас ... лайықты оқулықтар мен бағдарламалар құрастыру кейбір оқушылардың екінші жылға ... ... ... кету ... тәрбиеленуі қиын балалармен жұмыс істеудің жоспары, жыныс тәрбиесі, бағдарламалап оқыту (алдын-ала жасалынған үлгіге қарап оқыту әдісін ұтымды етіп ... ... ... ... ... ... бір тобы.
Бала психологиясы баланың дүниеге келгеннен мектеп бітіргенге дейінгі уақыт аралығын қамтиды (балалар психологиясы, бастауыш сынып ... ... ... ... ... жас психологиясы). Бала психологиясындағы "балалық шақ" ұғымы ғасырлар барысында өзгеріп отырды. Әлеуметтік-мәдени құбылыс болып табылатын "балалық шақ" ... ... ... сипатқа ие. Оның мазмұны қоғамдағы тәрбиелеу жүйесіне, этномәдени ерекшелікке байланысты. Бала ... ... ... негізгі әдістері жас ерекшеліктеріне орай өзгертіліп қолданылады.
Оқу - адамның психикалық дамуының формасы, элементі. Кез келген оқыту белгілі бір ... ... ... ... мен ... арасында тығыз байланыс бар екенін психология ғылыми жеткілікті дәрежеде дәләлдеп берді деп айтуға болады. Бұл ... ... ... бала дамуындағы оқытудың рөлін, олар орнын анықтаған көрнекті психолог Л.С. Выготский. Ол ... ... тең, ... оқу мен даму екі бөлек процесс деген көзқарастарды қатты ... ... Ең ... рет бала ... ... екі ... болатындығы жайлы теория ұсынды.
1.Бала дамуының жақын аймағы - ... тек ... ... ... ... ... ... 2.Бала дамуының қол жеткен аймағы - баланың ... ... ... ... ... ... ... бірінші аймақты меңгеру арқылы жүзеге асады. Дамудың қол жеткен ... ... ... ... ... отырып, оны игерген кезде дамуға өріс ашылады.
21
И.Я.Лернер деген ... ... ... ... ... ... ... қиындықтардағы мәселелерді шеше білуге дайындығы деп түсіндіред. ... ... ... іс-әрекетті жоғары орынға шығарады. Мәселе қаншалықты күрделі болса, оны шешуге жұмсалатын ақыл-ой қызметі де соншалықты кең, ... ... даму ... де ... ... ... әдебиеттер тізімі
Жалпы психология. В.В. Богословский редакциясымен, Алматы, 2006ж.
К.Н. Корнилов. Психология, Алматы, 2005ж
Т.Тәжібаев. Жалпы психология Алматы, 2006ж
А. ... ... ... ... 2007ж.
Ә. Алдамұратов. Жалпы психология Алматы, 2009ж
Жұмасова К.С. Психология/Оқулық. Астана,-Фолиант, 2006ж
23
Балаларға ... ... ... ... -
1
Демалыс күндері ата-анаңмен бірге қыдырасың ба?
2
Үй жұмыстарына ата-анаңа көмектесу Сізге ұнай ... ... ... үшін ... ... жиі ... ма?
4
Жанұяң сені жиі мадақтай ма?
5
Жеке бастық мәселені ата-анама ... аса ... жоқ деп ... ... ... ... сеніп айтудың аса қажеті жоқ деп ойлайсың ба?
7
Ата-анаң сені мұғалімнің алдында жиі ... ... ... ... балам жетеді деп ата-анаң ойлай ма?
9
Ата-ана өз-өзін дұрыс ұстамаса баласына ескерту айтуға мүмкіндік ... ... ... ... емес деп ... ... ... шешімін орындаудан бас тарта аласың ба?
11
Әрбір жағдайды ата-анаң немесе өзің шешесің бе?
12
Ата-анаңмен жақын әрі жиі сырласасың ба?
13
Ата-анаңның бала ... сөзі мен ісі ... сай келе ... ... ... ... ... жиі есіңе түсіре ме?
15
Ата-анам мені жақсы түсінеді деп ... ба, ал сен ... ... ... ... 30012 =25c/o иә
x 3
100 12
=50c/o ... 30012= 25c/o ... 3
25
26 ... ... тексеруге арналған сауалнама.
Оқу мативациясы деңгейін скринингті бағалау үшін Н.Г.Лусканов арнайы сауалнама ұсынды. 10 ... ... 0-ден 3 ... ... ... ... ... - 0 балл, бейтарап - 1 балл, оң жауап - 3 ... 30-25 балл ... ... ... ... ... ... 20-24 балл ортаңғы норманы, 15-19 балл ішкі мотивацияны, 10-14 балл және одан ... балл - ... ... ... қарым-қатынасын, яғни мектеп дезадаптациясын көрсетеді.
Сауалнама сұрақтары.
* Саған мектеп ұнайды ма немесе ұнамайды ма?
* ... сен ... ... ... ... барасың ба, әлде үйде қалғың келеді ме?
* Егер мұғалім мектепке ... ... ... шарт ... ... ... оқушылар ғана келсін десе, сен сабаққа келесің бе, әлде үйде қаласың ба?
* Кейбір сабақтың болмай ... ... ... ... ... үй тапсырмасын бермегенін қалайсың ба?
* Сен сабақта үзілістің көп ... ... ... Сен ... ... ... жиі ... ба?
* Саған мұғалімнің қатал болғаны ұнайды ма?
* Сенің класта достарың көп пе?
* ... ... ... ... ... динамикасын бағалау үшін сауалнамада сұрақтары қайталанып келеді. Оқу мотивация деңгейінің төмендеуі баланың мектеп дезадаптациясының көрсеткішін, ал оның жоғарылауы - ... және ... оң ... ... ... ... ... бейімделуінің үш деңгейін бөліп көрсетеді:
Жоғары деңгей - оқушының мектепке қатынасы оң; оқу материалдарын оңай ... ... ... ... ... ... ... тыңдайды; тапсырмаларды сыртқы бақылаусыз-ақ орындайды; өзіндік жұмысқа, барлық пәндерге қызығушылықпен қарайды; тапсырмаларды мұқият орындайды; класта жоғары ... ... ... - ... ... ... оң; оқу материалдарын түсінеді; бағдарламаның негізгілерін меңгереді; тапсырмаларды өзбетінше орындайды, тапсырмаларды орындауда мұқият, ... та ... ... ... ... ... дайындалады; кластағы көп оқушылармен достық қарым-қатынас жасайды.
27
Төменгі деңгей - оқушының мектепке қатынасы теріс; денсаулығының нашарлығына реніш білдіреді; көңіл-күйінің ... ... ... ... оқу ... ... ... өзіндік тапсырмаларға қызығушылық көрсетпейді; сабақтарға немқұрайлы дайындалады; бақылау мен көмекті үзілісті қажет етеді; пассивті; класта ... ... ...

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Білім беру жүйесінде қолданылатын психодиагностика11 бет
Бастауыш сынып оқушылардың таным процестерін дамыту жолдары13 бет
Информатикадан оқушылардың іс-әрекетін бақылау мен бағалау негіздері58 бет
Адамның табиғатпен байланысы9 бет
Атомдық энергетика9 бет
Ағза және орта. Экологиялық факторлар және олардың тірі ағзаларға әсері1 бет
Бидай сорттарының физиологиялық және биохимиялық өзгерістеріне құрғақшылықтың тигізетін әсері23 бет
Табиғатты ұтымды пайдалану мен қоршаған ортаны қорғау5 бет
Туризмнің дамуына әсер етуші факторлар19 бет
Энергетикалық ресурстар және энергетика өндірістерінің қоршаған ортаға тигізетін әсері9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь