Сәбит Дөнентаев. Өмірі мен шығармашылығы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1.ТАРАУ ӨМІРІ МЕН ШЫҒАРМАШЫЛЫҒЫ
1.1 Сәбит Дөнентаевтың балалар әдебиетіне қосқан үлесі ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
2.ТАРАУ СӘБИТ ДӨНЕНТАЕВ ШЫҒАРМАЛАРЫНДАҒЫ ӨМІР ШЫНДЫҒЫ
2.1 Уақ.түйек өлеңдер жинағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
2.2 С. Дөнентаев публицистикалық мақалалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
Сәбит Дөнентаев - ХІХ ғасырдың басында қазақ әдебиетінің тарихында іргелі орны бар ағартушы - демократ ақындарының бірі. Ол - өзінің шығармаларында еңбекші халықтың өмірін және совет дәуірінің шындығын социалистік реализм әдісімен жырлаған талантты ақын.
Сәбит Дөнентаевтың сан қырлы өмірбаянын бір ғана мақаламен жазып шығу жеңіл-желпі дүние емес. Өйткені, ол өзінің журналистік ғұмырында ел ішінде болып жатқан елеулі оқиғалардың қайнаған ортасында жүріп, қоғамдық және редакторлық қызметтері барысында атқарған істерін жүйелеп-жіктеп жазып шығу үшін зерделеп, зерттеу қажет. Кедей отбасында дүниеге келіп, оқу-білім іздеп талпынуы, ақындық өнерінің ашылуы, өз бетінше білім қууы, тұрмыс қажеттілігі салдарынан ұстаздық жолға түсуі, сол кездегі үлкен мерзімді баспасөзге өлең, мақала жолдап тұруы, баспасөз қызметкерлерімен тығыз байланыс жасап тұруы, патша өкіметінің зұлым саясатының салқыны тиіп, қуғынға ұшырауы, жұмысшы, пошташы болып істеуі, майданның қара жұмысына жегілуі, кейіннен Қаныш Сәтбаевпен халық соты қызметін атқаруы Сәбит Дөнентаевтың редакторлық қызметке келуге дейінгі көрген қиындықтарының сыртқы көріністері ғана. С. Дөнентаев сыншылық көзқарасында жазушы не ақын творчествосын оның өзі өмір сүрген дәуірдің көкейкесті проблемаларымен, өнер адамына тән ерекшеліктерімен есептесе отырып талдау принципі бірінші орында тұрады. Ол Мағжан Жұмабаев шығармаларына осы тұрғыдан баға береді. Онда Мағжан тауып-өскен ортаның қайшылықты шындығының ақын өлеңдеріндегі көрінісі, революциялық дүмпулер кезіндегі ақындық ізденістің әр қилы бет алсын нанымды талданады. Сөйтіп, сыншы Мағжан ақынның табыстары мен қайшылығын дәл тауып көрсетеді.
Қазақтың демократтық-ағартушылық әдебиеті, орыстың және дүние жүзі әдебиетінің озық үлгілерінен сусындаған С. Дөнентаев бүкіл творчестволық өмірінде публицистикасы арқылы адамдық, адамгершілік және таптық екі жақты қанауында езіліп келген туған халқын оқу, өнер, білім жолына үгіттеді. Совет өкіметі жылдары азаттық алған елдің қоғамдық санасы мен рухани өмірінің жетілуін аңсады, қалың қазақ қауымының жаңа өмірді қабылдауы мен өсуінің тарихи жолын, жаңа адамдардың туып, жетілуін көркемдікпен бейнеледі.
Курстық жұмыстың мақсаты мен міндеттері.Әр қаламгерді оның әдеби ортасынан жеке-дара алып қарау, тану біржақты болмақ. Ақын, немесе жазушы өз ортасында өсіп, содан сусындап, шыңдалып қана қоймай, біте қайнасып, сол
1. Ысқақов Б. Сәбит Дөнентаевтың ақындық жолы. Алматы: Қазақтың мемлекеттік көркем әдебиет баспасы, 1966. - 378 б.
2. Назарбаев Н. Тәуелсіздігіміздің бес жылы. Алматы: Атамұра, 1996. - 312 б.
3. Мұқанов С., Бекхожин Қ. Қазақ әдебиеті тарихының очерктері.
Алматы: Жазушы, 1958. - 393 б.
4. Еленов Ж. Сәбит Дөнентаев. Алматы: Рауан, 1985. - 610 б.
5. Молдашева Р. Сарыарқадан Семей таңына дейін. Алматы: Дәуір, 2005. - 185б.
6. Б.Жақып. Публицистикалық шығармашылық негіздері. Алматы: ҚазҰУ, 2007. - 324 б.
7. 28 Қирабаев С. Сәбит Дөнентаев. Алматы: Рауан, 1991. - 574 б.
8. «Айқап» энциклопедиясы Ү.Сұбханбердина, Қ.Сақ, С.Дәуітов. Алматы,
9. Дөнентаев С. Шығармалар. Алматы: Рауан, 1990. - 426 б
10. С.Дөнентаевтың шығармашылығы.-Қазақ тілі мен
11. әдебиеті,19992.Ахметов.Ш.Балалар әдебиеті,-Алматы,1997.
        
        МАЗМҰНЫ:
КІРІСПЕ ......................................................................................................................31-ТАРАУ ӨМІРІ МЕН ШЫҒАРМАШЫЛЫҒЫ
1.1 Сәбит Дөнентаевтың ... ... ... ... СӘБИТ ДӨНЕНТАЕВ ШЫҒАРМАЛАРЫНДАҒЫ ӨМІР ШЫНДЫҒЫ2.1 Уақ-түйек ... ... С. ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ........................................................26
КІРІСПЕ
Сәбит Дөнентаев - ХІХ ғасырдың басында қазақ әдебиетінің тарихында іргелі орны бар ағартушы - демократ ... ... Ол - ... ... ... халықтың өмірін және совет дәуірінің шындығын социалистік реализм әдісімен жырлаған ... ... ... сан ... өмірбаянын бір ғана мақаламен жазып шығу жеңіл-желпі дүние емес. Өйткені, ол өзінің журналистік ғұмырында ел ... ... ... ... ... ... ортасында жүріп, қоғамдық және редакторлық қызметтері барысында атқарған істерін жүйелеп-жіктеп жазып шығу үшін ... ... ... ... отбасында дүниеге келіп, оқу-білім іздеп талпынуы, ақындық өнерінің ашылуы, өз бетінше ... ... ... ... ... ... ... түсуі, сол кездегі үлкен мерзімді баспасөзге өлең, мақала жолдап тұруы, баспасөз қызметкерлерімен ... ... ... ... ... өкіметінің зұлым саясатының салқыны тиіп, қуғынға ұшырауы, жұмысшы, пошташы болып істеуі, майданның қара жұмысына жегілуі, кейіннен Қаныш ... ... соты ... атқаруы Сәбит Дөнентаевтың редакторлық қызметке келуге дейінгі ... ... ... ... ғана. С. Дөнентаев сыншылық көзқарасында жазушы не ақын ... оның өзі өмір ... ... ... ... өнер адамына тән ерекшеліктерімен есептесе отырып талдау принципі бірінші орында ... Ол ... ... ... осы тұрғыдан баға береді. Онда Мағжан тауып-өскен ортаның қайшылықты шындығының ақын өлеңдеріндегі көрінісі, революциялық дүмпулер ... ... ... әр қилы бет ... нанымды талданады. Сөйтіп, сыншы Мағжан ақынның табыстары мен ... дәл ... ... ... ... орыстың және дүние жүзі әдебиетінің озық үлгілерінен сусындаған С. Дөнентаев бүкіл творчестволық өмірінде публицистикасы ... ... ... және ... екі ... ... ... келген туған халқын оқу, өнер, білім жолына үгіттеді. Совет өкіметі жылдары азаттық алған елдің қоғамдық ... мен ... ... ... ... ... ... қауымының жаңа өмірді қабылдауы мен өсуінің тарихи жолын, жаңа адамдардың туып, жетілуін көркемдікпен бейнеледі.
Курстық жұмыстың мақсаты мен міндеттері. Әр ... оның ... ... ... алып ... тану ... ... Ақын, немесе жазушы өз ортасында өсіп, содан сусындап, шыңдалып қана қоймай, біте ... сол ... ... ... ... ... Рухани дүниесі толысқан шақтан бастап айналасына ықпалды болған тұлғалар өз ... ... ... ... белгілі бір әдебиет өкілінің шығармашылық өсуіне ықпал ететін үрдістер және сол тұлғаның кемеліне келгеннен кейін өз ... ... ... ... деген мәселелер әдеби орта ұғымын тудырады. Жұмыстың негізгі мақсаты - ақын айналасының орнын белгілеу. Аға буын әдебиет өкілдерінің ... ... және ... шәкірттерді тәрбиелеудегі ақынның рөлі, дәстүрін дамытудағы ақын шәкірттер шығармаларының қазақ әдебиетіндегі ... ... ... ... ... ... асыру үшін курстық жұмыста төмендегідей міндеттер алға қойылды:
- Сәбит Дөнентаевтың әдеби ортасы тақырыбының зерттелу жолын ғылыми ... ... ... отаршылдыққа, үстемдікке қарсы күресті жырлаған идеялық бірлікті дәлелдеу
Курстық жұмыстың теориялық және әдіснамалық негіздері. Курстық ... ... ... ... ... мен ... ... осы тақырыпқа қатысты тікелей еңбек жазған зерттеушілермен қоса отандық ғалымдардың еңбектері зерттеу жұмысына әдістемелік бағыт-бағдар ... ... ... ... ... жұмысының мазмұнын ашу үшін көптеген әдеби мұралар пайдаланылды.
Курстық жұмыстың әдіс-тәсілдері. Зерттеуде жүйелі-кешенді, тарихи-салыстырмалы, тарихи-функционалдық әдіс ... ... ... құрылымы: Жұмыс кіріспеден, іштей тарауларға жіктелген екі бөлімнен, қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
1- ТАРАУ. С.ДӨНЕНТАЕВТЫҢ ӨМІРІ МЕН ... ... ... ... қосқан үлесі.
XX ғасырдың бас кезіндегі қазақ әдебиетінің көрнекті қайраткерлерінің бірі -- ... ақын ... ... 1894 жылы ... ... Павлодар уезі, Аксу болысында (казіргі Павлодар облысының Ермек ауданында) кедей шаруаның семьясында туған. Дөнентай қолы қысқа кедей шаруа болса да ... кісі еді. ... ... ашып, хат танытуға, Сәбитті оқыған азаматтар қатарына қосуға көп күш жұмсайды. Әкесінің осындай қамқорлығын сезінген ... ... ... ... ... Оның ... деген құштарлығы арта берді. Алғаш Қасым қажы дегеннің медресесінде татарша оқиды. Діни окулармен қатар; бұл медреседе ... ... есеп ... де ... ... өз бетінше окып, орысша хат таниды, газет-журналдар оқи бастайды. Ғабдолла Тоқай мен Абайдың өлеңдерімен танысады, соларға еліктеп, медреседе жүргенде алғашқы ... жаза ... ... соң ... ... ... ... болады. Осы кездерден бастап балалардың ұғымына жеңіл, түсінуіне оңай әрі қызық, әрі ... ... ... ... ... ... мысал өлеңдер жазады. Оның өлеңдерінің туңғыш жинағы 1915 жылы Уфа ... ... ... ... ... Өз ... көбін бала оқыту, бала тәр-биелеу жұмысына арнаған Сәбиттің ауыр тұрмыс салдарынан денсаулығы нашарлап, ауруы асқына береді. Ол сонда да ... өзі ... ... тастаган жоқ. Өмірінін ақырына дейін қызмет үстінде болады. Халық ағарту жұмыстарының алдыңғы қатарында жүрген Сәбит Дөнентаев асқынған ауруының салдарынан 1933 жылы 23 ... ... ... ... болды.Сәбит Дөнентаев өзінің алғашқы жұмысын жұмысын әрі педагог, әрі балалар жазушысы ретінде бастады. Сәбиттің ... ... ... ... ... әрі мазмұнды, түсінуге женіл болып келеді. Ақын ... ... ... да, ... оқиғаларға құрылғандықтан, өзіне лайық кейіпкерлері, типтік образдары бар. Өтірік, өсек, жағымпаздық, мен-мендік және тақаппарлықты әшкере ету -- ... ... ... ... өлең-дердің ең басты тақырыптары болды. Оның: , , , ... ... ... ... ... өрескел қылықтардан, өсек-аяң, өтіріктен, жағымпаздық немесе бірді-бірге соғыстыратын айлакер сұм ... ... ... үйретеді. Ондай жағымсыз әрекеттердің адам баласына жат жақтарын әжуа, мазақ етіп, мейлінше әшкерелейді. Мұның балалар үшін қызықтығы сол -- ... ... ағат ... ... немесе озбырлықты, қулықты хайуанаттардың іс-әрекетімен көрсетуінде. деген мысал өлеңде:
Түлкіні балағаттап деді қасқыр,
, --
дейді, Арыстан мұны естіп қатты ... ... ... ... өзін басынғандай көреді. Қасқырдың шағыстырғанын естіп, басына қиын зобалаң туайын деп жатқанын біліп, түлкі де ... ... ... сіз ... ... ... ... қалдым соған дәру, --
деп, келісімен кешіккен себептерін арыстанға баян етеді. Мұны есіткен арыстан ... ... ... ... ... өлеңдерінде қызықты күлкінің астарында зілді мысқыл жатады. Балалардың жаттап айтуына ықшамды , өлеңдері осы сияқты қызықты, ... ... ... ... пен ашық ... та кісі ... болатын үлкен кемшілік. Адам өзіне-өзі пысық, жинақты, ширақ, әсіресе барлық іске икемі бар бір сырлы, сегіз қырлы ... ... ... ойлы да, парасатты, сабырлы болғаны жақсы, сияқты болып жүрмеңдер дегенді аңғартады.
Бір күні айдалада ақымақ Қожа терлеп-тепшіп жер ... ... ... Оған бір адам кез ... -- ... бар ... сарп етіп бұл ... не үшін қазып жатырсыз? -- десе, Қожекең оған ... ... ... ... едім ... ... ... алмай сол алтынды дал боп тұрмын.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
С. Дөнентаевтың өмірі мен шығармашылығы33 бет
«Айқап» журналындағы оқу-тәрбие туралы ойларды зерделеу7 бет
С. Дөнентаевтың шығармашылық кезеңі10 бет
Сәбит Дөнентаев7 бет
Сәбит Дөнентаев жайлы6 бет
Сәбит Дөнентаевтың шығармашылығы35 бет
Сәбит Дөнентаев поэзиясы36 бет
Сұлу сөздің сардары – Сәбит Мұқанов35 бет
Сәбит Мұқанов 10 бет
Сәбит Мұқанов және эпистолярлық жанр100 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь