Тайыр Жомартбайұлының өмірі мен шығармашылығы

КІРІСПЕ
1.ТАРАУ ТАЙЫР ЖОМАРТБАЙҰЛЫНЫҢ ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ЖОЛЫ
1.1 Тайыр Жомартбайұлының өмірі және шығармашылық жолы
2.ТАРАУ «ҚЫЗ КӨРЕЛІК» РОМАНЫ
2.1 «Қыз көрелік» романына талдау
2.2 «Қыз көрелік» романындағы. әйел бостандығы
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Тайыр Жомартбаевтың «Қыз көрелік» романы – құрылымдық ерекшеліктері мен көркемдік бейнелеу құралдары, тақырыптық-идеялық мазмұны бағытындағы ерекше шығарма. Әсіресе, автордың романға тосын пішін таңдау жолындағы ізденістері ойлануға тұрады. Менің ойымша, романның табысы да, қазақ әдебиет тарихындағы маңызы да осы төңіректен табылады.
Дәстүрлі тақырыптан жаңа проблематика қозғаған «Қыз көрелік» романы – қазақ қыздарының бас бостандығы туралы күрделі жанрда жазылған көлемді шығармалардың бірі. Семейдегі «Жәрдем» баспасынан 1912 жылы жарық көрген.
Автор 20 ғасырдың басында көп қозғала бастаған тақырыптың өзіне дейін әңгіме болмаған жаңа қырынан келген. Әдетте, бұл тақырып қыздардың қалың малға, ескі әдет-ғұрыпқа қарсылығы, күресімен қабаттаса баяндалады. «Қыз көрелік» романында осы тақырып проблематикасы мүлде басқа: енді қыз таңдап жүрген мырзаларды қыздың өзі таңдауы керек.
Жаңа идеяның өзі, әрине, жаңа пішінді талап етеді. Автор осы идеяны шартты реалистік мазмұнға көшіріп, көркем бейнелеуге тырысқан.
«Қыз көрелік» туралы пікір айтушыларды біраз ойға қалдыратын мәселе ағартушы-демократтық идеясы айқын шығармада ертегі фабуласының пайдаланылуы. Көлемді шығармада шағын ертегіні мақсатты қолдану арқылы шығарма идеясын, авторлық ойды, көркемдікті күшейтуге қол жеткізген.
Қазақ қыздарының өздеріне жар таңдауы, сүйгеніне қосылуы тарихта болмаған іс емес, алайда Т. Жомартбаев романында мүлде шартты шешімге барады.
Зерттеудің мақсаты мен міндеті. Курстық жұмыстың негізгі мақсаты – қазақ қыздарының бас бостандығы туралы күрделі жанрда жазылған көлемді шығарманы талдау болып табылады.
Осыған орай курстық жұмыстың негізгі міндеті ретінде – романда көрсетілген қазақ қыздарының бостандығы проблемасын ашып жазу.
Зерттеудің дерек көздері. Тайыр Жомартбайұлының «Қыз көрелік» романын таңдадық.
Зерттеудің әдістері. Курстық жұмыста тарихи-салыстырмалы, салғастырмалы әдіс, сипаттама әдісі, жинақтау, қорыту әдісі қолданылды.
Курстық жұмыстың теориялық және әдіснамалық негіздері:Жасалған тұжырымдар теориялық жағынан негізделіп, нақты мысалдармен дәйектелді. Зерттеудің ғылыми жаңалығы. Тайыр Жомартбайұлының романындағы ащы проблеманы арнайы зерттеу нысаны етіп қарастыру, оның қазақ әдеби тілінің қоғамдық өмірдің саяси-құрылымдық және әлеуметтік-экономикалық жағынан күрт өзгерістер бар екендігін көрсету.
Зерттеу жұмысының құрылымы. Зерттеу жұмысы кіріспеден, екі тараудан, қорытынды мен пайдаланылған әдебиет тізімінен тұрады.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1-ТАРАУ ТАЙЫР ЖОМАРТБАЙҰЛЫНЫҢ ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ЖОЛЫ
1.1 Тайыр ... ... және ... жолы
2-ТАРАУ РОМАНЫ
2.1 романына талдау
2.2 романындағы- әйел бостандығы
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... романы - құрылымдық ерекшеліктері мен көркемдік бейнелеу құралдары, тақырыптық-идеялық мазмұны бағытындағы ерекше шығарма. Әсіресе, автордың романға ... ... ... жолындағы ізденістері ойлануға тұрады. Менің ойымша, романның табысы да, қазақ әдебиет тарихындағы маңызы да осы төңіректен табылады.
Дәстүрлі тақырыптан жаңа ... ... ... - ... ... бас ... ... күрделі жанрда жазылған көлемді шығармалардың бірі. Семейдегі баспасынан 1912 жылы жарық көрген.
Автор 20 ... ... көп ... ... ... ... дейін әңгіме болмаған жаңа қырынан келген. Әдетте, бұл тақырып қыздардың қалың малға, ескі әдет-ғұрыпқа қарсылығы, күресімен қабаттаса баяндалады. ... осы ... ... ... ... енді қыз ... ... мырзаларды қыздың өзі таңдауы керек. Жаңа идеяның өзі, әрине, жаңа ... ... ... ... осы ... шартты реалистік мазмұнға көшіріп, көркем бейнелеуге тырысқан. туралы пікір айтушыларды біраз ойға қалдыратын мәселе ағартушы-демократтық ... ... ... ... ... ... ... шығармада шағын ертегіні мақсатты қолдану арқылы шығарма идеясын, авторлық ойды, көркемдікті күшейтуге қол жеткізген. ... ... ... жар таңдауы, сүйгеніне қосылуы тарихта болмаған іс емес, алайда Т. ... ... ... ... шешімге барады.
Зерттеудің мақсаты мен міндеті. Курстық ... ... ... - ... ... бас бостандығы туралы күрделі жанрда жазылған көлемді шығарманы талдау болып табылады.
Осыған орай курстық жұмыстың ... ... ... - романда көрсетілген қазақ қыздарының ... ... ашып ... ... ... ... Жомартбайұлының романын таңдадық.
Зерттеудің әдістері. Курстық жұмыста тарихи-салыстырмалы, салғастырмалы әдіс, сипаттама әдісі, жинақтау, қорыту әдісі қолданылды.
Курстық ... ... және ... ... ... тұжырымдар теориялық жағынан негізделіп, нақты мысалдармен дәйектелді. Зерттеудің ғылыми жаңалығы. Тайыр Жомартбайұлының романындағы ащы проблеманы арнайы зерттеу нысаны етіп ... оның ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік-экономикалық жағынан күрт өзгерістер бар екендігін көрсету.
Зерттеу жұмысының құрылымы. Зерттеу жұмысы кіріспеден, екі тараудан, қорытынды мен ... ... ... ... ... ТАЙЫР ЖОМАРТБАЙҰЛЫНЫҢ ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ЖОЛЫ
+ Тайыр Жомартбайұлының өмірі және шығармашылық жолы
Тайыр Жомартбаев 1884 жылы Семей облысының Шыңғыстау (қазіргі Абай ... ... ... ... ... ... ішінде - Көкше руынан. Мұқыр ауылы бір кездерде , қазір деп ... ... ... хат таныған. Бірден оқуға қаражат болмаған соң, ... ... ... ... ... ... ... тура келеді. Пысық Тайыр өзіне міндетті жұмысты да ... бай ... ... ... ... ... ... аша түседі. Ақыры сауат таныған ол 20 жасында ауылына қайтып келіп, ескі қоныс деген ... ... ... 1911 жылы медресені бітіріп, өзімен бірге оқыған татар қызы Адғия Фахрлислашқызы Ормановаға үйленіп, ашылған мұсылман мектебінде сабақ берді. ... ... ... ... ... ... 12 ... имам-хазіреттеріне ұнай қоймайды, ақыры түрткіге түсіп, соққыға жығылып, жұмысын тастауына тура келеді.
Тайыр Жомартбаев Ғ. Тоқай, С. Көбеев, С. ... ... ... ... ... қарсы тұрды. Оның , атты еңбектері соның айғағы. ... 1912 жылы ... () ... ... ... ... жастарды білімге ынталандыру болғанын Тайыр деген өлеңінде ашып айтқан. Тайыр Абайды сүйіп, оның шығармаларын ... деп ... ... ... ... ... Жомартбаевтың ұйымдастыруымен 1914 жылы Абайдың қайтыс болуының 10 ... атап ... ... ... ... белсенді мүшелерінің бірі болғаны жергілікті басшылыққа ұнамайды да, оны 1915 жылы ... ... ... ... жер ... ... көп жыл мектеп директоры болып қызмет атқарады. Мамандығы математик болғанымен, өлең шығаратын ол, шәкірттері есепке тез қалыптасу үшін өлеңмен ... ... ... Ұстаздық жолда Ы. Алтынсаринді үлгі тұтқан. Балаларға білім берудің барлық әдістерін қолданып, көп ізденеді, мектепті білім алудың ... ... ... білген. Ол 1927 жылы қайтадан Семейге көшіп келіп, ағартушылық жұмысын одан әрі ... ... 1937 ... қыркүйек айында деген атпен ұсталып қамауға ... 1937 ... 2 ... ... ... ... 1957 жылы ... жолы
1912 жылы Семейдегі баспасынан оның , атты кітаптары жарияланды. Алғашқы еңбегі ағартушылық ... ... ... - ... ... жинағы болса, соңғысы қазақ прозасының тұңғыш көлемді ізденістерінің бірі болуымен ұлттық ... ... ... орын ... - әйел теңдігі, ағартушылық тақырыбын заманында ешкімге ұқсатпай, өзіне тән көркемдік ... ... ... Бұл ... М. ... ... С. Торайғыровтың қазақ халқы тіршілігінде әлеуметтік теңсіздік, жастардың ... ... кесе ... ... ескі ... ... ... пен қиянат жайы негізгі мотив етіп алынбайды.
Туындының негізгі ой ... - ... ... өз ... ... ... ... қол жеткізген әдепті қыз Ғайникамал тәрізді қазақ қызын дәріптеу.
Роман өлең үлгісімен жазылған. Әйел теңдігін сол кездегі туындыларда кеңінен айтылғаны мәлім. Осы ... ... өмір ... ... ақын ... логикалық қисын табады. деген дәлелді сауал тастайды. Ғалым Б. Кенжебаев белгілі ... 20 ... ... ... ... әйел теңдігі тақырыбын жазуда екі концепцияның болғандығын айтады. Бірі - ... ... әлі де ... ... махаббат еркіндігіне жетуіне мүмкіндік жоқ деп келетін трагедиялық шығармалар жүйесі ... ... ... ... ... өз ... үшін бел ... күресе білген жастар мақсаттарына жетуіне болады деп ... ... ... туындылар еді.
романы сол кездегі қазақ романдарының алғашқы қарлығаштары деп аталуы заңды құбылыс. Ол туралы ғалым-аудармашы С. Талжанов былай ... ... ...
2.1 ... талдау
Тайыр Жомартбаевтың романы бұдан екі жыл кейін, 1912 жылы жарық көрді. Романның тұңғыш ... ... - 44 бет. ... ... жері - Семей қаласы, серіктестігінің ... ... ... ... тақырыптың дәл астына деп жазылған. Тайыр (шын аты ... ... 1884 жылы ... Абай ... ... ... ... бойында дүниеге келген. Өз әкесі Боқай, үлкен атасы Жомартбай да кезінде дөңгеленген шаруашылығы бар, мал бағып, көп бала ... ... ... ... ... ... рет ауылдағы молдадан оқып, сауатын ашады.
12 жасында Семейдегі бір саудагер дүкенінде қолбала бола жүріп, бос уақытында мектептен ... алып ... 20 ... келгенде ауылына оралып, бірер жыл бала оқытқан.
Тайыр одан әрі оқуын Уфа қаласындағы медресесінде ... Бұл оқу орны ... ... ... ... ... төмендегідей деректер бар:
- Еділ бойында, Орта Азия мен Қазақстанда жоғары білімді оқытушылар даярлаған прогрестік ... оқу ... ... ... ... ... философия, тарих, география, математикамен қатар орыс тілі, орыс әдебиеті де оқытылған. 19 ғасырдың аяғы, 20 ғасырдың ... ... ... ... жастары оқыды. Солардың ішінен белгілі жазушы Бейімбет Майлин, педагог-ақын Тайыр Жомартбаев сияқты барлығы 1913 жылға дейін 50 бала ... ... ... ... ... осы оқу ... 1911 жылы ойдағыдай бітіріп, сонда бірге оқыған Адығия ... ... ... ... сол ... ... ... деп аталатын Семей қаласының бір жерінде ашылған мұсылман мектебінде мұғалімдік қызметін ... ... ... ер ... ... қыз балаларға сабақ береді. Шынында кең жазиралы Арқа жерінің өнерсүйгіш сауықшыл Шыңғыс елі Тайырдың бойына ақындық, жазушылық ... ерте ... ... ұлы ... ақын ... ... ұстаз тұтты. Абайдан нәр алып, тебіндеп өскен егіннің бір көкжелегі - ... ... ... ... бірі ... ... ... ішінде аракідік ұлы ақын есімі құрметпен еске алынып, кейбір өлеңдерінен үзінді де пайдаланылған. Романның қысқаша мазмұны төмендегідей: Керей руы ... ... ... қазақ болып кеткен тәшкендік сарт Ғайса деген саудагер байдың ... ... ... келе ... мал ... ... кедей Жұбаныш дегеннің қызы Жәкішті алады. Бұдан Ғайникамал ... қыз ... ... ... ... ... ... соң өз бауырына салады да, Жәкішті күң есебінде ұстайды.
Бір жасқа толмай-ақ Ғайникамалды атастыруға ... ... ... ... ... ... ешкімге уәде бермейді. деп, сөз салғандарды маңына жуытпайды. Әкесі Ғайникамалға жеті жасынан бастап өз ... ... ... ... Соның арқасында бірталай ауыл балалары да сауатын ашып, хат таниды. Он үш жасқа келгенде Ғайникамал әкесіне: деп қолқалайды. ... ... ... айтуына көніп, оны Уфа қаласындағы медресесіне оқуға аттандырады. Жалғыз жібермейді, қасына бәйбішесі Бәкіжанды қосып жібереді. Қызы ... ... ... соң ... елге бір ... ... оралады. Үйіне хатты қыз өлеңмен жазады. Ұл мен қыздың теңдігін. деп жырлап, жерлестерін надандықтан
ұтылуға, білімге шақырған ... ... ... медресені мақтау қағазымен бітіріп, ауылына қайтады. Бойжеткен қыз үйіне келген кезде арғыннан - ... ... - ... керейден - Сейітхан деген өздері бай, әрі мырза үш ... қыз ... жүр ... ... де Ғайникамалға сөз салып, оның есін шығарады. Қыз олардың үшеуін де ұнатпайды. Бірақ, үшеуінің де көңілін қалдырғысы ... ... ... ... хат ... ... ... Хат былайша басталған: .
Шақыртумен келген үш жігітке қыз: дейді. Үш жігіт үш жаққа: Әділхан-ағылшын ... ... - ... ... - ... патшалығына тартады. Әділхан Лондон базарынан фонарь сатып ... Бұл ... ... ұшсаңыз, бір сағатта қалаған жеріңе барады екенсіз. Мұқаш Берлин базарынан дүрбі тәрізді түрікпен сатып алады. Оның ... ... ... ... ... ... көреді. Сейітхан Париж базарынан бір ұзын, іші қуыс сыбызғы алады, аузымен үрлесе өлген адам ... ... ... ... ... ... ... бастарын Омбыда қосып, Мұқаш алған түрікпеннен қараса, Ғайникамал өліп, оң жақта жатыр екен. Үшеуі Әділхан ... ... ... ... ... ... Сейітхан қолындағы сыбызғы-резинкамен Ғайникамалды тірілтіп алады. Енді үшеуі қыз үшін таласқа түседі. Ғайникамал тағы да үшеуінің басын ... , - деп ... ... ... ... ... үш ... бірігіп, оған қастандық жасауға әзірленеді. Дәл осы кезде Семей шаһарында тұратын ... ... ... ... ... ... ... келіп, Ғайникамалмен сөз байласады. Бұл да сол медресесін бітіріп қайтқан жігіт екен. Олар бір түнде Ғайникамал ауылынан ... салт ... ... кетеді. деп аяқталады роман.
Романдағы оқиға желісі шағын ғана. романының алды-артында жарық көрген М.Дулатовтың және ... ... ... ... гөрі ... Екі ... да ұлы ... тән оқиғаның басталуы, өрістеуі, шиеленісуі және шынайы ... бар. ... ... екі жақ, ... ... ... бар. ... С.Көбеевтің романындағы Ғайшаның әкесі Итбайдың қызын ақшаға сатып базарға баруы, деп күпінуі ... ... ... ... өмір ... кейіпкерлерді қимыл-әрекетімен, озбырлығымен таныстыру басым болса, ертегі стилінде баяндау тәсілі қолданылған. Әділін айту керек, өзінің құрылымы ... ... ... түрі емес, қайта болам деген талпыныс түрі. Оның солай болуы заңды да. Өйткені көш жүре түзеледі емес пе? ... ... ... ... ... ... ... та, талғам да өзгеріп, ерекшеленіп, іріктелініп отырады. Көзқарас демекші, 1829 жылы орыс ... ... ... атты романы жарық көріпті. Осы романның басты ... Иван ... ... тұл ... ... иттің үйшігін паналап, өсе келе жасауы мол бір қалыңдыққа үйленіп, , ақыры ... ... ... мазмұны осы ғана. Бірақ, бұл орыс әдебиетіндегі тұңғыш роман саналады. Бұл романды кезінде В.Белинский іске ... етіп ... ... ... ... , - ... ұлы ...
Әділінде, әрбір шығарма өз кезеңінің таразысымен өлшеніп танылмақ. ... ... оны ... ... ... бер. ... романы орыстың тұңғыш романы екені айтылды. Прогресшіл идеясы жағынан да романынан анағұрлым жоғары тұрған қазақтың ... ... бірі ... неге ... ... адамгершілікті уағыздайды, қадір тұтады, теңдік мәселесін, өнер-білімді насихаттайды. Сол ... ... ... қыз ... ... үшін ... мектеп ашуы, оны ауыл балаларымен бірге оқытуы, оған қоса ... ... шет ... ... ... ... ... өзіне таңдатып, қалыңмалсыз ұзатуы - мұның бәрі өз кезінде қазақ өмірінде көз ... ... ... ... ... ... ... адам айтқысыз ерлік болатын.
романының авторы ... Абай ... ... оны ... ұстаз тұтып, өнерін өнеге тұтқаны келісті көрініп тұр. Абай егіні қылтанақсыз қалмаған. Абайдан нәр алып, тебіндеп көктеген ... ... дәні - . ... ... ... да жақсы меңгергенге ұқсайды. Пароход, число, воздушный шар - канон сияқты сөздерді орынды пайдаланады. ... деуі де нақа ... кісі ... ... ... да ... ... да хабары мол екені шығармада анық көрінеді. ... ... көбі ... ... атауды деседі. Татарда, башқұртта, өзбекте, әзірбайжанда, тіпті түрікте де солай. Ал, біздің қазақ оны деп ... ... ... ... ... ... шығармаларында мүлде жоқ. 20 ғасырдың басында өткен Абай мен ... да ... Ал, ... ... осы ... ... рет көркем әдебиетке кіргізген Тайыр Жомартбаев екен. Атап айтсақ, атты романының ... ... ... деп бастаған. Әрине, бұл контексте атауы қоныс, мекен деген сөздердің баламасы. Ал, кеңестік дәуірде атты оттан ыстық ... төл ... ... рет ... ... өзінің 1925 жылы жазылған өлеңінде қолданған. (Бұл екі ... ... ... ХХ ... ... ... тырбанған қазақ өнершең ойы әр қияға құлаш сермей бастаған-ды тіпті, қазақ романының толғағы Қазан ... ... ... ... нәресте прозалар - , және еді. Әрине, бұлар әлі торсықшеке романның өзі емес. Локомотивтен алғашқы ағылшын ... ... ... болса, дәл бүгінгі романнан бұл алғашқы романдардың айырмашылығы да сондай. Бірақ екеуі де , ... де деп ... ... ... де осы ... ... деп атауға негіз баршылық. Романға арқау болған оқиға өмірден алынған ба? Автор ең әуелі ауыл өмірін ... ... ... баяндай отырып, артынан ертегілік оқиғаны өрбітеді. Жар таңдаған қыздың сынаған ... ... ... ... ... оның ... ... ертегілерінде де бар сюжет. Айтпақшы, мүмкін автор, мәдениетті мұғалім В.Шекспирдің атты пьесасын оқыған, шығар. Сонда кездесетін Порцияның үш ... ... ... тұр ма? ... бұл да ... шаруа.
Ал қыз бейнесі қайдан алынған? ... ... айта ... жөн. ... ... пен оның ... туралы абайлық қарт ақын Шәкір Әбеновтің (1994 жылы 93 ... ... ... айтқан мына бір әңгімесі назар аударарлықтай: , - дейді Тайырдың өзін де ... ... ... де ... алып ... Шәкең. Амал не, арада өткен 70 жыл бәрін естен шығарды. Сол кездегі зиялы ауыл ... ... ... романындағы кейіпкерлер Тайырдың өз замандастары болса керек. Кейде Тайырмен бірге Уфадағы медреседе Семей губерниясынан 12 ... ... ... ... ... кейіннен оқуларын бітіріп, әр аймақта мұғалімдік қызмет атқарған. Ғайникамал сол 12 ... ... ... қаласындағы бір татардың қызы дегенді сол кезде естіген едім. ... ... ... қыз ... ... ... алынуы әбден ықтимал. Ал, романдағы мұғалім Мұхаметқалидің прототипі Тайыр Жомартбаевтың өзі деуге болады. Бұл пәтуалы пікірді атты ... ( ... ... 2005) ... мол дәйекті деректерімен белгілі ғалым Қайым Мұхаметқанов анық атап өткен. Жомартбаевтың екінші кітабы да сол 1912 жылы Семейдегі ... ... ... ... ... көрген. Мұнда ол Абай шәкірті екендігі, одан үлгі-өнеге алғанын барынша дәлелдейді. Кітап басынан аяғына ... ... жас ... ... ... ... ... тұрады. Бұл кітапта, сондай-ақ, Л.Толстойдың , К.Ушинскийдің әңгімелерін жасөспірімдерге өлең түрінде аударып ұсынады. атты ... ... ... ... жас ... оқулық ретінде шығарған. Жинаққа кірген он тоғыз өлеңнің бәрі дерлік жас буынның сана-сезімін оятып, ... ... ... ... болуға, еңбекке баулып, тәрбие жемісін беруге арналған. Жинақтың бірінші бетінде ...
- ... бір ауыз ... өзі жас ... ... селт еткізіп, көңілін кітапқа аудартатындай. Жинақта берілген , атты ... ... ... ғана емес, тұтас мазмұнымен ұлы ақын Абай ықпалын, Абай өлеңдерінің әсерін сездіреді. - деп бала ... мән ... ... атты өлеңінде ақын жалпы халықтың, қоғамның жайын аңдата отырып, тұрмыстағы мәні зор ... алға ...
, - ... - ХХ ... бас ... ... ... білімге батыл бет бұруын аңғартса, деуі - таза қазақ тілінде оқытатын мектебі ... алға ... Одан әрі: деп ... ... түсінікті қажет етпейтіндігін ескертеді. Ақын осы өлеңдегі түйінді ойын жастарға арнайды:
.
Өлең бейнелі сөз ... ... бай. ... , , , , , ... тіке ... ... ауыспалы мағынаға ие болып, оқу-ғылымды, надандық пен қараңғылықты бейнелеп тұрғаны күмәнсіз.
Тайырдың атты ... ... ... ... ... ... ... сарынында жазылған. Жомартбаев жинақтың ең соңында:
, деп қай жолдың дұрыстығын ... ... өз ... қалдырады.
Тайыр Жомартбаев кезінде бірнеше пьеса да жазған. ... ... ... ... ... ... қойылған екен. Кезінде , журналдарында Тайыр өлеңдері мен фельетондары жиі ... ... ... бай-жуандар Семей губерниясының патша чиновниктеріне жамандап, деген ащы мысқылға толы пьеса жазғаны үшін Тайырды Зайсан ... жер ... Ол ... ... ... ... жылдай мұғалімдік жұмысын атқарған. 1928-1937 жылдары Тайыр ... ... №14 ... ... ... ... техникумында, ауылшаруашылығы техникумында қазақ тілі мен әдебиетінен, ... ... ... Осындай ақжарқын халқына адал қызмет істеген Жомартбаев, амал не, 1937 жылдың құрбаны болып ... ... Иә, ... ойлы ... көркем пьесаларымен қанықты болған халық мұғалімі Тайыр Жомартбаевтың артына қалдырған әдеби мұрасы аз емес. Соңғы ширек ғасыр ... ... ... ... ... шолу ... ... атүсті еске алынып жүр. Арнайы зерттеу, мақала, еңбек жоқ. Рас, баспасы атты сериямен қазақтың ХХ ғасыр ... үш ... - , , бір ... етіп 1982 жылы ... ... ... бұл ... шаруа. романының өз оқырмандарымен 70 жылдан кейін қайта қауышуы болса керек.
Ендігі жерде:
, - деп ақын ... оның бар ... ... бір кітап етіп шығарса, оның шығармашылық өмірбаянын жазуды қолға алса ... ... бар.
2.2 ... әйел ... адамның бас бостандығы үшін күрес идеясының ғасыр басындағы баспалардың негізгі бір проблемасына айналуы заңды процесс болатын. Бүкіл қоғамның тең ... ... ... ... ... бар ауырытпалығын тартып отырғанда қандай да бір болмасын басқа бір бостандық туралы әңгіме өрбіту мүмкін емес еді. Өмір ... ... осы ... ... ... өзіне өнеге етіп алды да, тиісті қорытынды шығарды. Соның нәтижесінде қазақ әйелі ХХ ғасырдың басындағы әдебиеттің, оның ішінде жаңа жанр - ... ... ... ... болды. Соған орай бостандық идеясын ту етіп көтерген әдебиетке тән еркіндік, азаттық, адамгершілік ... әйел ... ... мен арман-мұңы арқылы өрбітілді.
XX ғасыр басындағы жиырма жылға толар-толмас тарихи қысқа кезеңде ... ... ... ... ... әйел теңдігі тақырыбына соқпай өтпеуі осы айтылған ойымызды қуаттап, растай түседі.
Дүниедегі барша іс-қимылдар ең ... ... ақ адал ... ... ... ... Қазақ жұртында әйел затын ерекше ардақ тұтатын салт-дәстүр бар. Қыз баланы аз күндiк қонақ ретiнде сыйлап, алтынның сынығы, ... ... деп ... үкi ... үлпiлдетiп өсiрген. Нәзiктiк пен сұлулықтың бастауы болған әйел затына ерекше құрметпен қараған қазақ халқының өткендегi тарихына үңiлсек, ел ... аңыз боп ... ... ... ел билеп, топқа түсiп, сөз сөйлеген әйелдерi де аз емес.
демек автор ХХ ғасырдың басында көп қозғала бастаған ... ... ... болмаған жаңа қырынан келген. Әдетте, бұл тақырып қыздардың қалың малға, ескі әдет-ғұрыпқа қарсылығы, күресімен қабаттаса ... ... осы ... ... ... ... бағытта көтереді. Енді қыз таңдап жүрген мырзаларды қыздың өзі таңдауы керек.
Жаңа идеяның өзі ... ... ... Автор осы идеяны шартты реалистік мазмүнға көшіріп, көркем бейнелеуге тырысқан.
Автор мақсаты - ... ... ... сай, ... ... шығарма. Роман құрылымы, пішін осы мақсаттан туындайды. Автор мақсатынан, идеясын ауытқымауға тырысады. Т.Жомартбаевтың қазақ ... ... ... ... ... ... етеді. Романның басқа романдардан жаңашылдығы Ғайникамал сыртқы сұлулығымен ғана емес, ішкі, ақыл-ой, ... ... ... Ол ... қара ... ... ойлаудан аулақ. Алданып ойынменен қалсақ надан, Өткен соң бармақ тістеп ... ... - деп өз ... ... ұмтылуға білім іздеуге үндейді. Демек, ағартушылық реализмнің прозамыздағы алғашқы көрінісі. Өз жаңашылдығы, өз ерекшелігі де міне ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тайыр Жомартбаевтың «Қыз көрелік» романы18 бет
Қазақ хандығының жылнамасы5 бет
Қазақстан, Ресей және Беларустың Кеден одағы іштегі өндірушілерді сырттағы бәсекелестерден қорғауды көздейді12 бет
Абайдың ақын шәкірттері М.О.Әуезов зерттеулерінде10 бет
Қасым-Жомарт Тоқаев- дипломат және публицист74 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь