Ұлы жібек жолының географиясы мен туристік мүмкіндіктері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

1 Ұлы Жібек жолының географиясы мен туристік мүмкіндіктері
1.1 Ұлы Жібек жолының географиясы, даму тарихы ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2 Туризмнің дүние жүзіндегі даму үрдісі және Ұлы Жібек жолының туристік мүмкіндіктері, оның игерілуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

2 Жамбыл облысы территориясындағы Ұлы Жібек жолы туризмінің табиғи.тарихи алғы шарттары
2.1 Жамбыл облысы арқылы өтетін Ұлы Жібек жолының табиғат жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.2 Облыстағы Ұлы Жібек жолы тармағының туристік ресурстары, оның туризмді дамытудағы мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...


Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Жұмыстың көкейкестілігі: Қазіргі заманда Қазақстан экономикасы дағдарыс кезеңінен өтіп, экономикасы үрдіс алып дамып келеді. Экономиканың материалдық өнім өндіретін салаларымен бірге, халыққа қызмет көрсету шаруашылық салалары қалыптасуда. Осының ішінде туризм географиясының алатын орны ерекше. Себебі, туризм-бүгінде мемлекетіміздің дамуының маңызды экономикалық - әлеуметтік факторына айналып отыр.
Біздің көз алдымызда туризм-шаруашылық саласы жаңадан қалыптасып отыр. Ол еліміздегі белгілі бір табиғат қорларына және әлеуметтік алғы шарттарына сүйенеді. Осы саланың өзіндік маман кадрлары дайындалып, елімізге белгілі бір әлеуметтік-экономикалық табыс табуға ықпал етеді.
Туризмнің қауырт дамуы еліміздің ғаламдану процесіне емін-еркін еніп келе жатқанына байланысты. Қазақстан – халықаралық туризмнің белгілі бір сегментіне айналып келеді. Осыған байланысты Республикамызда туризмнің ғылыми зерттеулері практикалық сұранысты қанағат тандыруға ұмтылады.
Туризмнің дамуы комплекстілі құбылыс, бірнеше құрамдас бөліктерден тұратын күрделі жүйе:
- демалушылар;
- табиғат ландшафтысы;
- техникалық инфрақұрылым;
- өндірістік сфера;
- еңбек ресурстары;
- халық қоныстануының ерекшелігі;
Осы жоғарыдағы туристік жүйенің дамуы кез келген территорияның рекреациялық, яғни туристік мүмкіндіктеріне сүйенеді. Туристік потенциал – белгілі бір табиғат ресурстарынан құралады. Осы ресурстардан басқа рекреациялық, әлеуметтік-экономикалық ресурстарда болады. Сондықтан, елімізде туризмді дамыту оның әрбір жеке аймағындағы немесе облыстарындағы туристік мүмкіндіктерді анықтауға сүйенеді.
1.К.Байпақов,А.Нұржанов «Ұлы Жібек жолы және Орта ғасырлық Қазақстан», - Алматы: «Қазақстан»;1992 – 5 бет.
2. К.Байпақов,А.Нұржанов «Ұлы Жібек жолы және Орта ғасырлық Қазақстан», - Алматы: «Қазақстан»;1992 – 5 бет.
3.К.Байпақов,А.Нұржанов «Ұлы Жібек жолы және Орта ғасырлық Қазақстан», - Алматы: «Қазақстан»;1992 – 6 бет.
4.К.Байпақов,А.Нұржанов «Ұлы Жібек жолы және Орта ғасырлық Қазақстан», - Алматы: «Қазақстан»; 1992 – 6 бет.
5.К.Байпақов,А.Нұржанов «Ұлы Жібек жолы және Орта ғасырлық Қазақстан», - Алматы: «Қазақстан»;1992 – 7 бет.
6.К.М.Байпаков «Средневековые города Казахстана на Великом Шелковом пути», - Алматы: «Ғылым»; 1998 – С.8
7. К.М.Байпаков «Средневековые города Казахстана на Великом Шелковом пути», - Алматы: «Ғылым»; 1998 – С.8
8. К.М.Байпаков «Средневековые города Казахстана на Великом Шелковом пути», - Алматы: «Ғылым»;1998 – С.8
9.В.А.Радкевич «Великий Шелковый путь», - Москва:«Агропромиздат»; 1990 – С.70-73
10.К.М. Байпақов,К.Байбосынов «Ұлы Жібек жолы және Тараз» - Тараз:2002 – 3-14 беттер
11.К.М.Байпаков «Средневековые города Казахстана на Великом Шелковом пути», - Алматы: «Ғылым»;1998 – С.10-38
12.В.С.Сенин «Организация международного туризма»,Москва:2000 С.27-38
13.С.Р.Ердавлетов «География туризма»,Алматы: «Наука»;2000–С.73-75
14.Бақтияр Тайжан «Туризмнің дәурені енді басталады» – «Жібек жолы» №5:маусым, 2000ж.
15.Ж.Жантөлен «Туризмді дамытудың тетіктері мен өзімізден басталуы тиіс», «Тараз – хабар»:26 қыркүйек,2003 – 3 бет
16. Н.Жұмаханұлы «Қазақстандағы туризм қараусыз өскен жеміс ағашы сияқты жабайыланып барады» – «Жас Алаш»:21 шілде, 2003 – 3- бет
17.А.Есали «Туризм табыс көзі бола ала ма?» – «Егемен Қазақстан»:20 қазан,2001 – 2 бет
18. К.М.Байпаков «Средневековые города Казахстана на Великом Шелковом пути», - Алматы: «Ғылым»;1998 – С.5-7
19. К.Байпақов, А.Нұржанов «Ұлы Жібек жолы және Орта ғасырлық Қазақстан», - Алматы: «Қазақстан»;1992 – 3 бет.
20. К.Байпақов, А.Нұржанов «Ұлы Жібек жолы және Орта ғасырлық Қазақстан», - Алматы: «Қазақстан»; 1992 – 3-8 беттер.
21. К.М.Байпаков «Средневековые города Казахстана на Великом Шелковом пути», - Алматы: «Ғылым»; 1998 – С.5-6
22.А.Кулибаев «Шелковый путь - Казахстан»:возрождение истории, развитие туризма» - «Казахстанская правда»:17 сентябрь, 2003
23.Т.Достанбаев «По Великому Шелковому пути» – «Жамбыл – Тараз» - 27 июль,2000
24.Ә.Әбдірәсілов «Тараздағы мәдени құрылыстар» – «Қазақ тарихы»: 2000 №4 – 5-бет
25. «Город на Великом Шелковом пути» – «Казахстанская правда» : 24 апрель, 2002
26.Ерік Рахым «Ұлы Жібек жолы бойымен …» – «Жас Алаш»: №147:9 желтоқсан, 2003.
27.М.Төлепберген «Ұлы Жібек жолы ғаламдасуға ұштаса ма?»–«Егемен Қазақстан»:3 мамыр , 2000.
28.М.Төлепберген «Еуразия көкжиегі Ұлы Жібек жолымен ашыла түседі», - «Егемен Қазақстан»: 27 сәуір, 2000.
29.А.Кулибаев,Е.Адасбаев,Б.Данышпанов,Т.Дуйсенгалиев «Туризм на Шелковом пути как фактор устойчивого развития»(на примере
Алматинской области) – «Транзитная экономика»: №4-5, 2000; С.48.
30.С.Курманаев,И.Титенок «Путь,даже Шелковый,длиною в десять тысяч ли*, начинается с первого шага» – «Деловая неделя»:3 (431), 2 февраль,2 001.
31. «Қазақстан Республикасындағы Туристік қызмет туралы Заң»,
13 маусым,2001:№211-ІІ
32.В.Лебедев, И.Сон «Жемчужина на Шелковом пути» - Тараз:2002 – 11 июль,С.3.
33.А.Есали «Туристерге не тәбәрік біздерден?» -«Егемен Қазақстан»:
20 қаңтар,1999.
34.Х.Бектурганов «Состояние диких животных в Жамбылской области» –
«Экология и устойчивое развитие»:июнь, №6, 2003 – С.45.
35. Х.Бектурганов «Состояние диких животных в Жамбылской области» - «Экология и устойчивое развитие»:июнь, №6, 2003 – С.45.
36. Х.Бектурганов «Состояние диких животных в Жамбылской области» – «Экология и устойчивое развитие»:июнь, №6, 2003 – С.45.
37. Х.Бектурганов «Состояние диких животных в Жамбылской области»
– «Экология и устойчивое развитие»:июнь, №6, 2003 – С.46.
38. Х.Бектурганов «Состояние диких животных в Жамбылской области» – «Экология и устойчивое развитие»:июнь, №6, 2003 – С.46.
39. Х.Бектурганов «Состояние диких животных в Жамбылской области» «Экология и устойчивое развитие»:июнь, №6, 2003 – С.46.
40.С.Махмутов «Туризм және табиғат» – «Атамекен» :11 сәуір, 2001.
41.Жамбыл облысында туристік саланы дамытудың 2004-2005 жылдарға арналған бағдарламасы (Жамбыл облысы Әкімінің спорт және туризм басқармасы)
        
        |Мазмұны                                                            |      |
| | ... | ... ... | |
|1 Ұлы ... ... географиясы мен туристік мүмкіндіктері | ... Ұлы ... ... ... даму | ... | ... Туризмнің дүние жүзіндегі даму үрдісі және Ұлы Жібек жолының | |
|туристік мүмкіндіктері, оның | ... | |
| | |
|2 ... ... ... Ұлы ... жолы ... | ... алғы ... | ... ... ... арқылы өтетін Ұлы Жібек жолының табиғат | ... ... | ... ... Ұлы ... жолы ... туристік ресурстары, оның | ... ... | ... | |
| | ... | ... ... | |
| | ... әдебиеттер | ... ... | ... көкейкестілігі: Қазіргі заманда Қазақстан ... ... ... экономикасы үрдіс алып дамып келеді. Экономиканың
материалдық өнім өндіретін салаларымен ... ... ... ... салалары қалыптасуда. Осының ішінде туризм географиясының алатын
орны ... ... ... ... ... ... - әлеуметтік факторына айналып отыр.
Біздің көз алдымызда туризм-шаруашылық ... ... ... Ол ... ... бір ... қорларына және әлеуметтік алғы
шарттарына ... Осы ... ... ... ... дайындалып,
елімізге белгілі бір әлеуметтік-экономикалық табыс табуға ықпал етеді.
Туризмнің қауырт дамуы еліміздің ғаламдану процесіне емін-еркін еніп
келе жатқанына ... ...... туризмнің белгілі бір
сегментіне айналып ... ... ... ... ... ... практикалық сұранысты қанағат тандыруға ұмтылады.
Туризмнің дамуы комплекстілі құбылыс, бірнеше құрамдас бөліктерден
тұратын күрделі жүйе:
- ... ... ... техникалық инфрақұрылым;
- өндірістік сфера;
- еңбек ресурстары;
- халық қоныстануының ерекшелігі;
Осы жоғарыдағы туристік ... ... кез ... ... яғни ... мүмкіндіктеріне сүйенеді. Туристік потенциал –
белгілі бір табиғат ресурстарынан құралады. Осы ... ... ... ... ... ... ... дамыту оның әрбір жеке аймағындағы немесе облыстарындағы
туристік ... ... ... ... ... оның ... ... байланысты
екендігін дәлелдеді. Сол себепті дипломдық жұмыстың тақырыбы – ... ... ... мүмкіндіктерді анықтауға негізделді.
Рекреациялық география мен туризмнің ғылыми зерттеулері орыс
ғалымдары В.С.Преображенский, ... ... ... А.Г.Александров есімдерімен тығыз байланысты.
Қазақстандағы туризм ғылымының дамуы Қазақтың Ұлттық Мемлекеттік Әл-
Фараби ... ... ... ... ... Абай ... Қазақтың Ұлттық Педагогикалық Университетінің
профессоры, педагогика ғылымдарының докторы А.А.Сайыповтың есімдерімен
тығыз байланысты.
Диплом ... ... ... Ұлы ... ... ... ... Оңтүстік облыстардағы туристік мүмкіндіктердің
жете зерттелмеуімен ... Осы ... көне ... Ұлы ... ... ... ... саналған аумағында бұрын – соңды көптеген мемлекеттер
пайда болып, геосаяси тұрғыда маңызды роль ... ... ... ...... ... зерттеудің айрықша маңызы зор.
Оңтүстік Қазақстан,оның ... ... ... ... мен ... ... ... соңғы жылдары
аймақтың табиғи қорларды игеруді артуына байланысты және Ұлы ... ... ... артуына қатысты арта түседі.
Жұмыстың мақсаты мен міндеттері:
Оңтүстік Қазақстан, оның ... ... ... ... ... мен объектілердің жүйесін жан-жақты
талдау жасай отырып анықтау.
Осы ... ... үшін ... ... шешу ... ... жолының ғаламдық және аймақтық маңыздылығы мен туристік
мүмкіндіктерін анықтау.
2.Жамбыл облысы арқылы өтетін Ұлы ... жолы ... ... ... ... Жамбыл облысы аумағындағы туристік территориялар мен
объектілерді анықтау.
Дипломдық ... ... ... ... ... территориясындағы
Ұлы Жібек жолы бойындағы туристік территориялар мен объектілер.
Зерттеу жұмысының әдістемесі:
Дипломдық жұмыста зерттеліп отырған ... ... ... ... әлеуметтік-қоғамдық алғышарттарын анықтау барысында салыстырмалы -
географиялық, картографиялық, тарихи ... ... ... ... ... және ... жүргізген зерттеулерінің
нәтижелері талданды.
Рекреациялық географияның ғылыми-теориялық қағидалары негізге ... ... ... Жамбыл облысы территориясындағы археологиялық, тарихи- архитектуралық
ескерткіштерді есепке алып, туристік маңызын ... ... ... ... ... және ... маңызы тұрғысынан
сипаттама беру.
3. Ұлы Жібек жолына қатысы бар ... ... ... ... ... Облыс жеріндегі облыстық және аудандық маңызы бар деген территориялар
мен объектілердің тізімін ... ... ... ... объектілерді орта мектептің оқушыларына
географиялық,патриоттық білім мен ... ... ... ... ... ... автордың жеке ізденісі нәтижесінде жинақталған
материалдары мен ғылыми әдебиеттер, картографиялық және ... ... ... ... ... болды. Олар:
1. «Орта ғасырлық Оңтүстік Қазақстан мен Жетісу қалалары және Ұлы ... ... ... А:1992)
2. «Жамбыл облысының Мемлекеттік реестрге кірген тарихи – архитектуралық
ескерткіштер картасы» (Қазақстан Республикасының тарихи және ... ... ... А:2002)
3. «Ұлы Жібек жолы картасы (Жамбыл облысы тармағы)» (К.М. ... ...... “Along the Great Silk Road” ... ... ... облысында туристік саланы дамытудың 2004-2005 жылдарға
арналған бағдарламасы” (Жамбыл ... ... ... және спорт
басқармасы)
6. “Карта Великого Шелкого пути” (В.А.Радкевич, М:1990)
7. “Жібек жолының тарихи орталықтарын ... ... ... ... ... ... мұраларын тиімді дамыту және
сақтау,туризм инфрақұрылымын құру ” атты Қазақстан ... ... ... ... облысы әкімінің туризм
және спорт басқармасы)
8. Жамбыл облысының ... ... ... (Қазақстан
Республикасының тарихи және мәдени ескерткіштер жиынтығы. Жамбыл
облысы, А:2002)
9. Тараз ... ... ...... ... ... ... және спорт басқармасы)
Теориялық маңызы:
Жамбыл облысы мысалында Ұлы Жібек жолының ... ... ... территориялар мен объектілердің аймақтық жүйесі құрастырылды.
Осы жүйені облыстағы туризмді дамытуда, оның ... ... ... ... - практикалық маңыз болады. Жоғарғы мектепте және орта
мектепте «Рекреациялық география», «Туризм» ... ... ... ... ... ... сабағын өткенде осы дипломдық жұмыс
материалдарын пайдалануға болады.
Дипломдық ... ... мен ... ... екі ... ... ... тізімінен
және қосымшалардан тұрады. Дипломдық жұмыстың мазмұны 20 ... 3 ... ... және 13 ... жабдықталған.
Жұмыстың бірінші тарауында Ұлы Жібек жолының географиясы,оның даму
тарихы жөнінде баяндалған. Сонымен ... ... ... ... ... және Ұлы Жібек жолының туристік мүмкіндіктері, оның игерілуі жайында
мәліметтер қарастырылған.
Жұмыстың екінші тарауында ... ... ... өтетін Ұлы Жібек
жолының табиғи алғышарттарына талдау жасалып, ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктері
қарастырылған. Сондай – ақ, Жамбыл облысының туризмінің қазіргі кездегі
даму үрдісі туралы мәліметтер ... ... ... ... ... бар ...... және табиғи – рекреациялық,
археологиялық ескерткіштер тізімі құрастырылған.
Жұмыстың мазмұны 74 ... ... Ұлы ... жолының географиясы мен туристік мүмкіндіктері
1.1 Ұлы Жібек жолының географиясы, даму тарихы
“Жібек жолы” дегеніміз не, ол ... ... ... ... ... қай ... ... өтті - әркімді – ақ ... ... ... ... ... ... – ауд.) қажы ... – Цзан 629 жылы
«Будданың қасиетті ... ... көру және дін ... ... ... Қытайдан Үндіге сапар шекті. Ол Қытайды ... ... жеке ... ... діни мұраттар мен мәдени жетістіктерге
мұрындық болып тұрған осы халықаралық жолмен ... ...... ... ... қоспақ – түйелі ... Гоби ... ... Дунхан арқылы «Ұлы айдаһар құмы» аталатын сортаң
шөлейтті, Хами мен Турфан ... ... ... ... мен
мұздақ тауларын, шамасы, Музур –Ола жоталарын ... ... ...... ... ... «Көкмөлдір көлге» жетті. Оның «Ыстық көл» деп те
аталуына қарай кәдімгі Есік ... еске ... қиын ... Қажы осы ... ... ... шекарасы сонау Қара теңізге дейін созылып жатқан
байтақ мемлекеттің әміршісі – ... ... ... Суяб ... ... – Цзян ... ... мен оның жанпеліндегілер ... ... ... ... ... ... екен. Қаған үстіне жасыл жебек
шекпен киген, жалаң басына ұзындығы бір чжан ... ... ... ... ... орап ... Оған оқалы-зерлі жібек шапан киіп, шаштарын
айдар – тұлымдап өрген екі жүзден астам тархан ... еріп ... ... тері ... киім, бастарына жұмсақ бас киім ... ... ... ту ... ... ... мінгендердің көптігі
сонша,көзбен шамалаудың өзі мүмкін емес.»
Қағанның өзін қалай қабылдағанын сипаттай отырып, Сюань ... ... ... ... ... молдығын бірнеше қайтара ауызға
алады, сонымен бірге өзіне көрсетілген сый – сияпат ішінде : «Қызғылт түсті
жылтыр шыттан ... неше ... ... ... және елу ... ... жөнінде хабарлайды.
Бұл әңгіме барысында ежелгі дәуір мен ортағасырда ... күре ... ... ұлы жолға өз атауын берген және Шығыс пен
Батыстың негізгі сауда затына айналған жібек бірнеше рет ... Ал ... қай ... ... істей бастады» деген сұраққа күні бүгінге дейін әр
қилы жауап беріліп келеді.
Егер «Жібек жолының» жекелеген бөліктерінің сыңарлары ... ... ... қатынастар мен зат алмасу байланыстары ... ... III-II мың ... ... ... ... Бадахшан
тауынан лазурит (көк лағыл) кені,ал Хотон аймағындағы Яркент (Жаркент) –
Дарияның жоғарғы ағысынан ... (көк ... ... орай ... Бадақшаннан шығарылған лазурит Иранға, Месопатамияға (Қосөзен),
Анатолийге, Египет пен Сирияға тасылып жатты. Бадахшан ... I ... ... ... да ... ... ... Азия мен Орта Шығысты Жерорта теңізімен және Үндімен жалғастырып
жатқан «Лазурит жолымен»қатар дүниеге ... ... ... ... ... ... дәуірімізге дейінгі I мың жылдықтың орта кезінен «Дала жолы»
деген жол ... ... Егер ... ... Геродоттың жазбаларына
жүгінсек, бұл жолдың сорабы мынадай бағытта болғанын байқаймыз: (4) Қара
теңіз жағалауынан Дон ... ... әрі ... мекендеген Орал
тауы етегінен Ертіске, Алтайға, сонан Жоғарғы Ертіс пен ... ... ... ... ... ... жолмен былғарылар мен терілер, иран кілемдері, құнды металдардан
жасалған ... кең ... ... ... ... және ... сауда жасау кезеңі күні кешеге дейін
біздің дәуірімізге дейінгі I мың ... ... ... ... ... ... ... таяу маңда қазба жұмысын жүргізген қытай
археологтары неолит дәуіріне жататын жібек ... ... мен ... ... Бұл ... жасы ... дәуірімізге дейінгі 2750-100 ж.
Оларды талдап анықтау жұмысы сол кездің өзінде – ақ, яғни бұдан бес мың ... ... ... ... ... ... ... әдістер кезеңін бастан
кешіп үлгергенін көрсетіп берді. Біздің дәуірімізге дейінгі VI-V ... ... ... ... оның ішінде ... да ... ... «патша» қорғандарының бірінен ... ... V ... ... ... ... ... жібек жамылғы (ат жабуы) табылды.Сондай – ақ, Оңтүстік және ... ... ... ... дейінгі VI-V ғасырларға жататын
қабірлерден жүннен жасалған бұйымдарға тігілген жібек маталар мен ... ... ... ... ... ... ісіне сақтапр мен скифтердің көшпелі
әулеттері де ат салысты. Солардың ... ... ... сол ... ... ... тауар Орталық Азия мен Жерорта теңізіне дейін
тарады. Дегенмен зерттеушілер,оның ішінде Ма Юн мен ... ... ... ... жолы ... оны VI-IV ... жатқызып, осы
бір асыл тауар шамамен 40 параллель бойында жатқан далалық аймақпен, яғни
Хуанхэ өзенінің үлкен иілісінен ... ... ... және солтүстік
сілемдерін, Қазақстан даласы мен Қара ... ... ... ... ... ... ... деп жобалауға болады дей қоярма екен.
Соңғылары тіпті ... ... ... ... де ... ... еді
(6).
Бұл кезде жібек Үндіге де жеткен-ді. Оған ... ... ... ... ... ... куә, ал бұл сөздер біздің дәуірімізге дейінгі
IV ғасырда жазылған «Артхашастра» ... ... ... ... жолы» тек біздің дәуірімізге дейінгі II ғасырдың орта ... қана ... ... мен ... күре ... айналды. Ал
осының бәрі император У – ... ... ... ... ... ... Чжон-
Цзянь бастаған елші керуенінің Хань астанасынан шыққан кезінен, яғни 138
жылы басталды. Чжон – ... 13 ... ... қайтып оралды. Ол осы күнгі
Ауғанстанның шет аймақтарына жете алды және ... ішкі ... ... ... тура ... ... рет жүріп өтті. Содан соң жібек
тиелген ... ... ... ... ... Қытайға Жерорта теңізінен,
Таяу және Орта ... ... ... алып қайтты. Көп ұзамай
халықаралық сауда тізгіні Орта Азияның Зеравшан және Қашқадария алқаптарын
мекекнгдеген Соғда ... ... ... ... Шығыс Түркістанның
«Тохар» қалаларында және ... ... ... ... ... ... сауда отарлары болды. Мәселен, Дуньхуанда мыңға
тарта соғдылықтар тұрды. Соғдылар Жібек жолы таусылған жерден ... ... ... ... ... ... ... Сондағы храмдардың
бірінен соғды тілінде жазылған ... ... ... жолы ... Шығыстан бастасақ,Чаньниден басталып,Ланчжоу ауданындағы
Хуанхэ өткеліне беттейді, одан әрі Нан – ... ... ... Ұлы ... қорғанының батыс беткейіне және ... ... ... Ол ... ... жол ... шөлін солтүстігі мен
оңтүстігінен орап өтіп,үшке айырылады. Солтүстік тармағы Хами, Турфан,
Бесбалық, Шихо ... ... Іле ... ... ... ортаңғы жол
тармағы Чаочаннан Қарашэрге, Ақсуға және Ыстық ... ... ... ... ... ... ... арқылы Бактрияға, Үнді
мен Жерорта теңізіне жетіп ... ... ... ... ... ... ал одан әрі Самарқан, Бұхара, Мерв арқылы Хамадан
Сирияға жетеді (7).
Қытайдан Батысқа ... ... өтіп ... ... ... ... жолға қарағанда Жетісу мен Оңтүстік Қазақстан арқылы ... ... VI-VII ... ... ... түсті. Жолдардың бұлайша алмасуының
себептерін былайша түсіндіруге ... ... ... Орта ... ... ... ... қадағалап отыратын түрік қағандары отырды.
Екіншіден, Ферғанадан өтетін жол VII ғасырдағы өзара қырқысулар салдарынан
қауіпті ... ... (8). ... ... ... қағандары мен
олардың жанпеліндегілер теңіздің арғы бетінен әкелінетін тауарларға құштар
ірі тұтынушыларға айналды.
Сөйтіп, бұл жол бас ... ... да VII – XIV ... ... сауда керуендері негізінен осы жолмен ғана өтіп жүрді. Алайда Жібек
жолының бұл бағыты да ... ... қала ... ... ... оның не ... не ... бөлігіне жекелеген тармақтары жанданып,
жоғарырақ мәнге ие ... Ал ... ... ... ... жоғалып
кетті де олардың бойындағы қалалар мен сауда бекеттері құлдырай бастады.
Сөйтіп, VII-VIII ғасырларда негізгі жол ... ... – Иран – Орта Азия ... ...... ... Шу алқабы – Ыстық көл ... ... ... арқылы тартылды. Бұл жолдың тармақталған бір бұтағы,
дәлірек айтқанда тағы бір жол ... ... ... ... ...... ... жағалауын – Оңтүстік Қазақстанды кесіп өтіп,
жоғарыда аталған негізгі жолға келіп ... ... ... ... ...... одақ ... жасасқан кезде бұл жол
олардың қарсыласы Сасанидтік ... ... ... ... ... Орта ... Орта және Таяу ... Кіші Азия арқылы Сирияға,
Египет пен Византияға баратын жолға қарағанда бұл жол ... ... ол жол XIII-XIV ... ... жанданды. Бұл
құрлықтағы саяси жағдайларды дипломаттар ... мен ірі ... және ... ... ... талғамдары реттеп отырды.
Жібек жолы шеңберіне ену қарсаңында Қавзақстанның ... ... ... ... еді ... ... бұл жер көшпелі түрік тайпалары
мен отырықшы халықтар ... ... төл ... ... Оның ... ... жағынан алғанда көшпенділер де, отырықшы
тұрғындар да туыстас немесе біркелкі этникалық – ... ... ... еді. ... (жатақтар) мен көшпенділердің өз мәдениеттерінің
бір – ... ... әсер етуі мен ... ... ... ... өркениеттің
қызыл арқау – күре тамыры болды.Қазақстан мен Орта азия халықтарының бір –
біріне осылайша кірігуі, ...... ... ... халықтардың
дәстүр – салтының үйлесімділігі ... көп ... ... ... ... ... дейінгі VI –III ғасырларда бұл жерлерді
көшпелі және жартылай ... ... ... қорғандардағы
қабірлерден, оның ішінде Бесшатыр, Есік, Түгіскен, Үйгәрәк қабірлерінен
табылған ... ... ... мәдениеті жоғары болғаны баршаға мәлім.
Сол кездің өзінде –ақ сақтардың Қытаймен, Үндімен, Таяу және Орта ... ... ... сақ шонжарларының қабірлерінен табылған қытай
айналары, Орта Азия мен Ираннан әкелінген асак ... ... ... да куә бола ... Қам ... ... кірпіштен)
салынған Түгіскендегі сәулетті де берік үй – там ... оған ... ... ... ... деген ойға келтіреді. Біздің дәуірімізге
дейінгі II – I мың ... орта ... ... мен қаңлылар
мемлекеттері өмір сүріп, Жібек жолы жұмыс істеп тұрған кезде ... ... мен ... ... ... мен ... ... европалық
қарсы ілгектер (фибуда) мен ... ... әр ... мөр – ... ... Осы ... Шу, ... және Сырдария алқаптарында
мұнаралы қорғандармен қоршалған қала орталықтары, ... ... ... елді ... ... ... ... көпшілігі
дерлік қазір Тянь – Шань тауы етегінен, Арыс өзені мен Сырдарияның орта
және төменгі ... ... ... отыр. Әсіресе мұндай қалалар
Арал ... ... ... ... ... ... сақталған.
Олардың күн күйдірген сарғыш қабырғалары мен жазық алқапқа қарата салған
ойық терезелі, жебе тәрізді ... әлі ... ... ... тұр, ... ... ірі – ірі ежелгі мазарлар жасырынып жатыр.
VI ғасырдың екінші жартысында Жетісу мен Оңтүстік Қазақстан
Кореядан Қара ... ... ұлан – ... ... алып жатқан ірі
көшпелілер мемлекеті – Түрік қағанаты құрамына кірді. Қағанат VI ... ... және ... Түрік қағанаты болып екіге ... ... ... ал астанасы Суяб қаласы болды.
Жібек жолы осы кезде жанданып, Жетісу мен Оңтүстік ... ... ... өркендеуінде маңызды роль атқарды.
Жетісуда ол ... ... ... ... ... ... оңтүстігінде тікелей осы жолдың ұзына бойында тұрған
немесе онымен сауда сораптарымен байланысып жатқан ... тез өсіп ... ... ... Бұл ... ... қалалардың қаулап өсуінің
өзі Карл Маркстың ... жолы ... ... ... ... роль
атқарды деген ойын одан әрі айқындай түседі.
Егер І мың жылдықтың алғашқы жартысында үйсін билеушілерінің орталығы
болған екі ... ғана - Чигу мен ... ... ... VIІ ғасырдың
бас кезінде Сюань – Цзянь осындай ондаған ... бар ... ... ... ішіндегі ең ірілері Суяб пен Тараз және ... ... ... ... ... ... VII-VIIIғасырлардағы
сапарнамаларында және VIII-XIIғасырлардағы жиһанкездерінің жазбаларында
Жібек жолы бойында жатқан ондаған қалалардың ... ... ... мен ... ... ... ... жолдарының игерілуі
бұл жердегі қалалық мәдениетті ... ... ... ... XIVғасырға дейін Орта Азия, Оңтүстік ... мен ... ... ... ... ... арылған жоқ (9). Батыстан Шығысқа ... ... ... қазақстандық бөлігінің сыр-сипаты, міне, мынадай
еді. Жол Шаштан (Ташкенттен) Турбат асуы арқылы ... ... ... айтқанымыздай, қытай сапарнамасында Испиджаб «Ақ ... ... ал XI ... ... ... ... бойынша «Испиджаб
деп аталған Ақ қаланың (АЛ-мединат ал-Байда) шын ...... ... деп те ... Ежелгі қаланың осы атауы күні бүгінге дейін ... ... ... орта ғасырлық ірі қаланың қалдықтары ... та ( ... ... ... орнында бұрын Жібек жолындағы ірі
орталықтардың бірі болған. Түрлі елдердің саудагерлері осы жерге ... бұл ... ... ... ... ... құрылыстары
(базарлар) мен керуен-сарайлары болды, ал Испиджаб көпестері ... ... мен ... ... ... ... Харб ибн ... ал Балх
рабадында өздерінің сауда-саттық орындарын ұстады.Испиджабтан ... ... ақ ... ... мыс пен ... сатылатын.
Керуендер Испиджабтан Шығыстағы Таразға Шараб, Будухет, Керуен-
Сарай, Тамтадж, Абардадаж қалалары арқылы жүріп өтетін. ... ... ... қала ... ... ... болатын, Таразға сол арқылы
жететін.Бұл сонау V ... ... ... ең ежелгі қала еді.
Түрік қағаны 568 жылы дәл осы ... ... ... ... одақ ... ... ... саудасы мәселелерін шешеу мақсатымен Византиядан әскери ... ... ... ... Юстиниан ІІ-нің елшілігін қабылдаған
болатын.Тарихи деректерде Тараз “көпестер қаласы” деп аталады. Сонымен
бірге ол ... ... мен ... де ... ... болды.
Тараз іргесінде дерлік негізін бұхаралықтар қалаған Джамукат қаласы
тұрды. VI ғасырдан белгілі бұл қаланың атауы ... ... ... ... ... ... Джамук дейтіннің есімі бойынша ... ... ... ... ... алқабында,Тараз қаласына
жақын, Талас өзенінің оң жағалауында, Сарыкемер (Михайловка) селосына қарсы
бетте сақталған. Қала жұртының жатқан орны Қостөбе деп ... ... ірі ... кендері орналасқан таулы бөлігінде бұлардан
басқа Шелжі, Сус, Кел және Текәбкет тәрізді аты әйгілі қалалар болған.
Алқаптың жазық ... 751 жылы араб пен ... ... ... ... шығып шайқасқан Атдах қаласы тұрды. Таразға таяу Таласты
бойлай ... ... ... ... ... ... ... және Дех
Нуджикес атты қалалар болды. Ал ... ... ... ... Янчи-
Балық және Кенджак деген қалалар атаулары кездеседі.
Талас алқабындағы Таразға керуендер, ... ... ... ... ... Алатаудағы Қарабура асулары арқылы өтетін жолмен
де ... ... бір ... ... жолының “Ферғана” және “Жетісу”
бағыттарын жалғастыратын.
Тараздан ... ... ... жол ... ... қуаң ... Тараз бен Құлан арасындағы дала қарлұқтарға қарады. Құланға бара
жолда Касрибасты, Кульщуб пен ... ... ... тура ... ... Қырғыз жотасын бойлай өтетін ежелгі жол сорабында
жатыр. ... ... ... бұл ... ... деген атаумен белгілі,
мұның өзі салыну мәнеріне қарағанда бір кезде тас қамал болған тәрізді.
Қазбалардың ... ... ... ескі ... ... бұл өзі мешіті, жасақтар жататын жатақханалары мен айнала
кәсіпкерлік ... бар ... ... ... ... орыны.
Қытайлар Цзюйлань атаған Құлан қаласы “Түрік елінің Мавореннахр
жағындағы шекарада ... ... ... ... ... ... ... қарай 17 фарсах жерде тұрған ол қазіргі Құлан
(Луговое) селосының ... ... ескі ... қалған (Луговой) Құлан
қаласына ... ... ... ... ... ара ... 4
фарсахтай жерде Мерке және Аспара деген қалалар ... жол ... одан ... қағаны мекені” мен Кирмирауға
келетін. Кирмираудан ... жол ... ... ... ... ... қағанының ордасы және соғдылар қаласы
ретінде белгілі. Қазір речка және Новоивановка ... ... ... ... ... речка қаласына келеді. Навакаттан ... ... ... ... Жетісудың аса ірі қаласы Суябқа тіреледі. Ол
батыс түріктің, одан соң түргештер мен ... ... ... ... мен араб саяхатшылары X ғасырға дейін жазып келді де одан әрі
бұл қала атауы шежіренама ... ... ... ... ... ... ... немесе Семекна аталған Баласағұн қаласына
ауысады.Баласағұн қараханидтердің астанасы ... ... Оны ... бас кезінде солардың өзі қиратқан. Қала қайта ... ... ... өзінде ондағы қайнаған өмір белгісі ретінде тек жартылай қираған
сарайлар, мешіттер мен минареттер, ... ... ғана ... қалалардың жұрты жатқан жерлерді археологтар таба білді:олар осы
күнгі Тоқмақ қаласына таяу маңда жатқан болыпшықты және олардың бір-бірінен
5 км ... ... ескі ... ... ... ... ... жолы Суябтан Ыстықкөлдің не солтүстік, не оңтүстік жағалауымен
өтеді. Жолдың оңтүстік ... ... ірі ... ... ... басып
өтетін, ал солтүстік тармағында атаулары бізге ... ... ... қалдықтары кездеседі. Одан әрі бұл жолдар Бедел асуында немесе
сол арқылы ... ... ... жолы ... мен Ақсуға апаратын.
Ыстықкөл қазаншұңқырынан шыққан жол Санташ асуы және ... ... ... одан әрі ... оң жақ ... Өсек пен ... алқаптары
арқылы Алмалыққа апарады,одан соң Такла-Макан шөлінің солтүстік етегімен
Хами мен Турфан көгалдары арқылы Дунхуан мен Қытайға ... XІІ ... ... ... бір ... Іле ... ...
батыстан солтүстік-шығысқа қарай көктей кесіп өтті.Бұл тармақ ... ... ... одан әрі ... асуы ... Іле ... ... жететін. Баласағұннан шыққан тағы бір жол да осы асуға
келетін. Бұл жерде Шу мен Іле ... ... ... су айрығы
құраған Уруан-Ардж киелі таулары жақсы жөн көрсеткіш белгі болды. Бұл
таулар ... ... ... ... ... ... ... дей
отырып, сонау VII-VIIIғасырларда –ақ мәлімет ... ...... деректерде, - атадан оныншы буынға жататын қаған жер иеленушілері мен
рубасыларын бекіту рәсімін өткізеді». Ұрын-Аржы (Ұзын-Арша) ... ... ... атауында осы күнге дейін сақталып қалған. Жібек жолы
сорабы Қастек, Қаскелең, Алматы ... ... ... ... ... ... ... іргесіндегі Тальхиз қаласына жететін (10). Осы
тау етегіндегі Талғар ... оң ... орта ... ... ... ... ... (Тальхир) өтпелі сауда жолы үстіндегі ірі
қала болатын. Керуендер Іле алқабына Құлан мен Аспарадан,әлде Нузакенттен
Шу ... орта және ... ... ... басып өтетін жолмен де
жететін. Тасөткел кешуінен (кешіп өтетін ... ... жол ... ... ... жетіп, Балқаштың солтүстік жағалауымен төмен
түседі. Шуды бойлай төмен тартқан жол Қаратаудың солтүстік ... жолы ... ... ... ... ... Түрген,
Шелек арқылы Борохудзира тұсындағы Іле өткеліне,одан әрі ... ... ... арқылы Алмалыққа жетіп,Ыстықкөл алқабынан келе жатқан
негізгі жолға ... ... ... осы бөлігінде Есік, Түрген, Лавар
қалашықтары мен ірі Шелек қаласының қалдықтарын ... ... ... созылған жол осы күнгі Көктал елді мекені мен Панфилов қаласын
басып ... ... ... ... ... қала болған. Жолдың
солтүстіктегі тармағы Тальхизден Талғар өзенін бойлай ... ... Іле ... дейін барады. Содан соң жол ... ... асуы ... Көксу алқабына түседі де қазіргі Жалпақтөбе
(Дунгаовка) селосы орынында ... ... ... ... ... ... осы ... Іле алқабындағы тағы бір аса ірі ... ... ... Осы қалада 1253 жылы болған ... ... ... яғни иран ... ... ... тұрған. Рубрук бұл
қаланы Эквиус деп атайды.
Жібек жолы Икиогузден қарлұқ жабғаларының астанасы – ... ... Қала ... ... ... ... онда ... қатар өздерінің шіркеулері бар христиан дініндегілер де тұрады. ... осы ... ... ханы ... ... Людвик ІX – ның елшісі, сол
баяғы жиһанкез сопы (монах)–вильгельм Рубрук хабарлайды. Қаялық ІX- XІІІ
ғасырларда Іле ... ...... ... ... қарлұқтардың
орда тіккен мекені болды. Ол ... ... ... ... ... болған. Рубруктың жазуынша, Қаялыққа жақын жерде Жібек
жолы кесіп өтетін ... ... бар. Жол одан әрі ... ... ... ... айналып өтіп, Жоңғар қақпасы арқылы Шихо алқабына
апарады, содан соң жерден Бешбалық арқылы Дунхунға және ішкі ... ... ... бір қала ... оны XІІІ ... “облыс астанасы” деп атады. Ал бұл Көктұма селосының орнында
болып, қираған қалаға ... ... ... бұл ... ... ... кеткен.
Енді Европаға Земархтың жолымен жүріп өту үшін ... ... ... ... бір ... ...... қаласына
қайтып оралалық.
Керуен жолы Испиджабтан Арыс жағалауындағы Арсубаникетке, Отырар ... және одан әрі ... ... ... ... ... Арал теңізі
алқабына кетеді. Сырдарияны жағалай созылған ... ... аса ... атауы Арыстың Сырдарияға құяр сағасындағы қираған ... ... осы ... ... сақталып келеді. “Фараб” сөзін Тәржімалағанда ... ... ... ұғымды береді, ал мұның өзі Сырдария өзенінің арғы
бетінде тұрған қала атауына ... ... ... ... X ... ... ... болған басты қаланың бірі – Кедер. Ол әр елден
ағылған көпестер мекені” ретінде белгілі.
Отырар ... ... ... ... ... еді. Бір жол осы жерден
Шавгарға кетсе, екінші жол Сырдария өткелі арқылы ... ... ... ... көрнекті ғұламасы Әбу насыр әл-Фарабидің алтын бесігі
болды. Бұл қала XІІІ- XІV ... ... ... жолы ... жоғары бойлап, оғыз қаласы – Сүткент арқылы Шашқа,ал төмен қарай
Жентке барады. Осы жерден жол ... ... ... мен ... ... жағалауы мен Кавказға кетеді. Жібек жолының бұл бөлігі XІІІ ... ... ... ... ... алтынордалық Сарай қаласы салынған
кезде қатты жанданды. Бұл жол ... ... ... Сарай – Бату
және Каффа қалалары ... ... ... деректерден белгілі Шавгар қаласы осы күнгі ... ... ескі ... ... ... сәйкес келеді. Шавгар
атауы “Қаратау қаласы”деген мағына ... ал бұл ... ... ... ... ... X-XІІ ғасырларда қазіргі Түркістанмен
қарайлас Шавгарға ... ... Яссы ... ірге ... Бұл ... аты шулы
Темірдің бұйрығымен моласының басына күмбез ... ... ... ақын Қожа Ахмет Яссауи туып, өз уағызын жүргізген қала еді.
Жібек жолы Шавгардан оғыздардың астанасы болған Янгикентке (Жаңакент)
баратын.Жол бұл ... де ... ... ... ... Бұл ... 10
күндік жол еді.
XІІ ғасырда ... ... ... орналасқан Сығанақ
тәрізді,қыпшақ мемлекетінің орталығы болды. Шавгардан, кейінірек ... асуы ... ... жол Қаратаудың солтүстік бөктеріне жететін, ... осы ... ... бойлай созылған екінші жолмен иықтаса жарысып
жататын.ол жол ... ... ... қатты жанданды. Аралдың
солтүстік жағалауынан Монғолияға бет алған армян патшасы ... мен ... дәл осы ... ... Бұл ... ... ... Уростан, Құмкент,
Сугулкент қалалары жатты. Ол Таластың төменгі ағысына жетіп, өзенді ... ... ... Билікөлдің батыс жағалауын бойлап, Бүркіт-Паркет,
Хутухчин арқылы Таразға апаратын.
Оңтүстік Қазақстан мен ... ... ... Жібек жолының негізгі
сорабынан солтүстікке де, шығысқа да жол бұтақтары тармақталып жатты. Олар
Орталық және Шығыс Қазақстанды ... ... ... ... ... баршаға
мәлім болған Дешті-Қыпшақ жеріне, Ертіс жағалауына, Алтай мен Монғолияға
жетелеп келетін. Бұл жерде атты ... ... ... дала жолы ... Алайда, бұған қарап Қазақстанның далалық аймақтарын тек қана
көшпенділер мекендеген екен деп ... ... ... ... ...... Кеңгір, Жезді өзендері жағалауларында, Ұлытау
етегінде, Ретіс ... орта ... ... және ... ... суармалы көгал алқаптар көбейе түсті. Оның үстіне мыс, қалайы,
қорғасын, күміске бай кен ... ... қола ... ... ... ... осы ... кеншілер, метал балқытушылар, мысшылар мен күміс
бұйым ... ... бой ... Мал, жүн, былғары, металл
тәрізді шикізат қорына бай ... ... ... ... оның ... ... ... тартылды және көптеген керуен
жолдарымен қоса Жібек жолы жүйесіне енгізілді.
Отырардан Арсубаникет, Арыстанды, Шаян ... ... ... асып, Турлан асуы арқылы шавгар мен Яссыдан,сауран мен
Сығанақтан, Янгикенттен ... ... ... ... ... ... мен Кеңгір, Торғай мен Есіл өзендері жағалауларына жетіп
жатты. Бұл ... ... ... ... ... ... тәрізді қабыр ғалары шөгіп кеткен, төрт бұрышты елді
мекен табылып, аршылды.олардың айналасынан Жошы-хан, ... ... ... ... ... сақталған ауқымды зираттар кешендері
ашылды. Әл-Идриси ... ... ... орта ... деректерінде кездесетін Жубын, Қоңғылыкент қалаларын, Ортау
мен Кейтау (Кейтаг) жайлауларын, Гарбин кен ... да осы ... ... ... ... шыққан жол солтүстік – ... ... ... ... да одан әрі Қоңырат пен Қарсақпайға жеткізеді.Орталық
Қазақстанға бастайтын Сарысу жолы деген сораб – ... ... ... асуы ... ... ... ... өзенді жоғары өрлейтін
Ұлытауға (Кендірлік тау) жеткізеді, ал одан Есіл мен Ертісті бойлап кетеді.
Ең қысқа жол ... Шу ... ... ағысына барып,одан Бетпақдала
арқылы Жезқазғанға жеткізеді.Тағы бір сораб – ... ... ... ... бұл жол ... шығып, Таласың ағысы бойымен төмен жүріп,
Мойынқұм мен Бетпақдала арқылы Атасу жағасына апарады.
Ибн-Бахра мен әл-Идрисидің мәліметтеріне ... ... ... ... АдахкесДех-Нуджикес қалалары арқылы Ертістегі қимақтарға-
қимақ қағаны ордасына, одан әрі Енисейдегі қырғыз еліне ... ... ... ... ... ... үш жыл ... қатынап тұрған. Іле
алқабы Шу-Іле ... ... ... Шу ... сағасына қарай төмендеп
барып, Сарысу өзені жағасына жететін жол арқылы ... ... ... Тағы бір ... жол ... ... - Іле жолынан Шеңгелді
маңында бөлініп, Балхаш атырабындағы Көктал мен ... ...... одан соң Іле ... ... ... Ағашаяқ қалаларының қалдықтары
жатқан Ортасу тармағын бойлай жүреді де Балхаш жағасына жетеді, одан ені ... сәл ғана ... ... ... ... ... және солтүстік
жағалауларын қосып жібере жаздап тұрған Ұзынарал түбегімен кетеді. Міне,
осы маңдағы мүйістен көп ... су ... ... ... қала ... ... ... бұғаздың кешу-өткелінен өтіп, Тоқырау өзенінің
құйылысынан шыққан соң осы ... ... ... ... ... деп болжауға болады.
Жоңғар қақпасына қарай беттейтін солтүстік – Іле жолынан Алакөлді
батыс жағынан ... ... ... арқылы қимақтар мемлекетінің
жеріндегі Ертіске ... бір жол ... ... ... мен ... ... ... Ханаум, Астур, Сисан атты қимақ қалалары және
берік қорған қабырғалармен ... ... ... бар ... қала ... астанасы» қоныс тепкен.
Қимақ қалалары Енисейдегі қырғыздармен Монғолиядағы ұйғырлармен ... ... ... ... ... ... арқылы байланысып
тұрды.
Жібек жолының Оңтүстік Қазақстан мен Жетісу жерін басып өтетін
бөлігі мен оның ... ... ... ... еді ... қорыта айтатын болсақ:ежелгі және орта ғасырлардағы
Қазақстанның мәдениетінің ... мен ... Ұлы ... ... ... Ұлы ... жолы адамзат цивилизациясының ... ... ... көп ... бойы ... жолы ... елдер мен
халықтардың экономикасы мен мәдениеттерінің дамуында ... ... ... ... трансконтинентальды трасса б.э.д.ІІ ғасырдан бастап өзінің мәні
бойынша Европа мен Азия көпіріне ... ... пен ... ... ... ... ... дамуы мен белсенді қызмет атқаруына
қатысуына байланысты VI ғасырдан бастап негізгі 2 бағыт ерекшеленген:
- Сырдариялық және ... ... ... ... ... ... ... (Қашғар) арқылы
Жетісу,сосын Сырдария жағалауымен Арал алқабын, Хорезм арқылы Маңғышлақ,
Оралдың төменгі жағын,содан Еділ және Дон ... ... ... Қара ... Таяу Шығысқа және Византияға жетті. Бұл ... ... пен ... негізгі звено Сырдария болды, ал негізгі сауда ... мен ... ... ... ... ... Суяб, Навакет,
Құлан, Тараз, Испиджаб, Арсубаникет, Отырар, Шавгар, Янгикент болды.
Екінші ...... ... ... шығып (Қашғар
немесе Алмалық) Жетісу арқылы (Шу ... Іле ... ... Іле, ... ... ... беттерін, сосын Самарқанд, Бұхара, Мерв арқылы Таяу
және Орта Шығысқа,Орта Азияға және Византияға ... Бұл ... ... ... ... ... ... ерекшеленеді.
3. Тарихи кезеңдерде осы екі бағыт кезектесіп қарқынды дамып отырды. Ерте
орта ғасырлық кезеңде, әсіресе Батыс- Түрік ... ... ... белгілі болды. VI ғасырдың екінші жартысында батыс түріктері мен
Византия арасында сауда және ... ... ... ... ... ... соғды басқарған түрік елшілігі аттанған
және 568 жылы осы жерге Византия патшасы Юстиниан ІІ миссиясымен Земарх
Киликийский Дизабул қағанға ... ... ... ... Жібек жолы белсенділік танытты. Жібек
жолының Қазақстандық бөлігі Газгирдтен басталып, Испиджабқа, Таразға, одан
кейін Құлан, Мерке, Аспараға, одан әрі ... ... ... мен Ақсу асулары арқылы Шығыс Түркістанға созылды. Тараздан Беш-Таш
пен Қуғарт асулары арқылы ... ... ал ... пен ... ... ... түсіп отырды. Бұл жерден сауда жолдары әрбір үш
жылда жібек артқан керуен келетін Енисейдегі ... ... ... жолдарындағы өзен аралығында керуен – сарайлар салынды. Дамыған орта
ғасыр кезеңінде, Жетісу мен ... ... Араб ... ... ... және сауда байланыстарының орбитасына тартылып,кейіннен
Қараханид империясының құрамына кіргенде бас болу ... ... Дәл осы ... ... ... ... мәдени бірлік орнығады,
жалпы салада қалалық мәдениет дамып, қолөнер, ғылым, ... пен ... ... ... ... ... көптеген мәліметтері, ең бастысы,
парсы-араб тілді деректер Ұлы Жібек жолының Тянь-Шаньдық ... ... ... ... туралы хабарлайды,оларға мінездеме береді,
тауарлар, базарлар мен бағалары туралы жазады.
Монғол шабуылдарынан кейінгі кезеңде Плано Карпини, Гетум, Вильгельм
Рубрук ... ... ... ... Сырдариялық бағыт
қайтадан үлкен мәнге ие болды.
Айтылған жолдар белгілі ... тек қана ... ... ... ... оның ... ... жолының бағытын
анықтаумен, ондағы қалаларды жайылтпай және нақтылы қалашықтарды ... ... ... ... жолы ең ... ... ... жібегі
Батыс елдеріне экспорттауға қызмет етті. Өз кезегінде ... ... ... Араб Халифатынан, кешірек Европа мен Ресейге осы
елдерден шығатын тауарлар жүрді.Ондағы тауарлардың тізімі ... ... ... мен ... ... суы мен амбра, кардамон мен жұпар жаңғағы,
женьшень мен питон кейісі, кілемдер мен ... ... мен ... ... пен ... ... мен ... піл сүйегі мен «балық
азуы», күміс пен алтын кесектері,аң терілері мен монеталар, ... ... мен ... және тағы ... ... жолымен Ферғана
аттарын, араб пен ... ... ... ... мен ... мен ... сілеусіндер мен қарақұйрықтарды,
қаршығалар мен сұңқарларды, тауыстарды, тотықұстар мен ... ... ... ... ... ... ... өзара айырбас жасасты.
Шығыс пен Батыс елдерінде Жібек жолының тауарларымен қатар құрылыс
пен сәулетте, би ... ... ... орта ... ... кіретін музыка өнерінің эталондары өріс алды. Жібек жолымен
әртүрлі ... ... арғы ... ... өз сенімдерін
енгізді». Үндістаннан Орталық Азия мен Шығыс Түркістан арқылы ... ... Араб ... ... ... кейін ислам діні келді.
Сонымен,Ұлы Жібек жолы әр түрлі сауда, мәдениет, ... және ... ... ... ... ... мен ... халықтардың даму
жолы болды.
Жібек жолы - өркениет жолы болды.
1.2 Туризмнің дүние жүзіндегі даму ... және Ұлы ... ... ... оның ... ... - ... тілінен – саяхат, серуендеу деген сөзінен
алынған) дегеніміз – адамдардың бос уақытында, өзінің ... ... ... ... ... байланысты туындаған қарым-қатынастар
мен құбылыстардың жиынтығы. (Мироненко, Твердохлебов, 1981; Ердавлетов,
2000)
Біздің қазақ әлемдік өркениет ... ... ... бар ... елдердің бір ғана туризм саласын дамыту арқылы ... ... ... ғана біле ... ... те, осы ... халық саны
біздікінен бірнеше есе асып түсетін біраз елдердің экономикасын ... ... ... көзі ... ... ... ... төмендегідей
мәліметтер келтірілген: (12)
Кесте 1. Дүние жүзінде туризмі дамыған мемлекеттер ... ... ... саны,|% үлесі|Мемлекеттер |Туристер саны,|% |
| ... | | ... ... ... |61,5 |10,3 |6.Англия |25,8 |4,8 ... |44,7 |7,3 ... |21,7 |3,6 ... |41,4 |7 ... |20,6 |3,5 ... |35,5 |6 ... |19,4 |3,2 |
|5.Қытай |26 |4,4 ... |17,3 |2,9 |
| | | | | | |
| | | ... |592,2 |100,0 ... 2. ... табысы мол елдер (2006жыл) (13)
|Елдер |Табысы, |Дүние жүзі ... ... ... жүзі |
| ... ... % | ... % |
| | ... | | ... ... |64,3 |15,2 ... |15,0 |3,5 ... |28,4 |6,7 ... |13,1 |2,6 ... |28,2 |6,6 ... |11,2 |2,4 ... |24,3 |6,4 ... |10,5 |2,3 ... |20,4 |4,8 ... |2,2 |
| | | |я | | ... кесте мәліметтеріне сүйенсек, туризм индустриясы дамыған
аймақтар Батыс Европа және Солтүстік ... ... ... ... ... ... ... қабылдай алатын елдердің саны – 50, ал 5 млн. ... 23 ел бар. ... ... ... және ... ... ... жүзілік туристік ұйым (БТҰ) атқарады. Оның ... ... 100 ... мүше, ал 150 мемлекет өкілі бақылаушы ... ... ... органы бар, оны Бас Ассамблея деп атайды. Ол екі жылда
бір рет конференциясын ... ... ... ... ... ... атқарушы органы – секретариат. Ол халықаралық туризмді ... ... ... ... ... ... ... жүзіндегі туризм индрустриясы дамыған елдер туралы аудио –
визуальді материалдар дайындау;
3. ... ... ... ... ... дүние жүзілік туристік ұйымды (БТҰ) Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ)
қаржыландырады.
Сонымен, туризм дегеніміз тура және жанамалай ... 32 ... ... ... 35% ... ... 30 % ... үйге, 25 %
транспортқа, ал 10% мәдени қызметтерге жұмсалады екен (14).
Ал шын мәніне келсек, ... ... ... ... ... Қазақстанның табиғат жағдайы да, ауа-райы да, орман-тау, ... ... да, ... жерлері мен аң-құстары да толық мәнді демалыс
пен туристік ... ... ... бере ... Ол үшін ... мен туристік агенттіктер, маркетингтік зерттеу, туризмдегі
бұқаралық ... ... ... банк ... ... ... үй, әуе ... спорт және іскерлік туризм салаларын
үйлестіріп жұмыс істесе, біраз қаржының басын қайыруға болады. ... ... ... ... ... ... ақырындап болса да бет ... игі ... да жоқ ... ... ... елімізде туристерге
арналған 159 қонақ үй, 34 ... ... 29 ... ... 26 демалыс үйі,
17 туристік кешен, 13 ... ... 10 ... үйі бар екен (15).
Солардың ішінде үздіксіз пайда түсіріп тұрған қонақ үйлер мен ... ... ... пайда тауып тұрғаны шамалы. Оған себеп -
бұқаралық ақпарат құралдарында дұрыс ... ... ... ... ... ... кетіп тұрғаны. Егер жолымыз тақтайдай,
байланыс көңілдегідей болса, қыдырымпаз ... ... ... аяқ ... ... ... әуе ... пайдаланады. Ал, темір
жолмен елімізге тек Ресей, ... ... ... ғана ... ... ... ... жол туристер тасуға ыңғайлы емес. Ойдым – ойдымы
шыққан халықаралық маңызы бар тас жолдар жөнделіп ... ... 2005 ... ... ... тап ... ... да,
келешекте туризмге біраз шарапатын тигізері сөзсіз. Ойлантатыны сол,Орталық
Азиядағы елдермен салыстырғанда туристердің Қазақстан жеріне заңды ... ... ... ... ... ... келетін турист 1 күнде
30 АҚШ долларын төлеп, құжаттарын заңдастырады. Ал, бұл іске Өзбекстанда 3
күнде 60 АҚШ ... ... ... 200 АҚШ ... шығындалып, 7
күнге созылады екен. Осылайша,демалу үшін келе ... ... ... жинатып,сергелдеңге салып қояды. Шетелден демалуға келетін ... орта ... ... 700 АҚШ ... ... ақша ... кетеді
екен. Іс оңға басса, табыс көлемін ұлғайтуға болады. Ол енді Мемлекеттік
агенттіктің жұмысына ... ... есеп ... жылы ... 32,2 млн. АҚШ ... жылы 37,1 млн. АҚШ ... жылы 42 млн. АҚШ ... көлемінде пайда түсуі керек. (16)
Туризм интеллектуальды бизнес ретінде біздің елде дамуды ... ... Оған ... аймақтары да сұранып та тұр. Бұл жағдайда қазақ
халқының сан мыңдаған ғасырлық тарихы бар ... оның ... ... қазынасы кіретін көптеген тарихи-мәдени құндылықтар бар
екендігін, біздің жер ... ... ... ... пен Шығысты
байланыстыратын көне жол – Ұлы Жібек жолы ... ... ... Ұлы Жібек жолының даму тарихы, географиясы жөніндегі мәліметтер
бірінші бөлімде толық ... Олай ... ... елімізде туризмді осы
бағытта дамыту қолға алынып отыр. Осыған ... ... ... ... саласы ретінде қарастырып, Біріккен ... ... ... ... ғасыры деп атады. Сонымен қатар Бүкіл дүние жүзілік
туристік ұйым (БТҰ) мен Біріккен ... ... ... ... ... ... ... бойынша халықаралық мәжілістер мен
түрлі іс – шаралар өтуде.(17)
ЮНЕСКО ұйымының Бас ... 24-ші ... 1987 ... ... ... «Ұлы Жібек жолын» кешенді түрде ... ... ... ... ... ... қолға алына бастады. Мұндай
зерттеу жүргізу жөніндегі шешім Греция,Египет, Индонезия, Италия, ҚХР, МХР,
Оман, ... ... және ... КСРО ... ... ... жоба ... «Адамды қоршаған орта, жер мен теңіз қоры» және
«Мәдениет пен келешек» атты екі ірі ... ... ... ... ... ... Ұлттар Ұйымының шешімімен
қазіргі кезде өткізіп жатқан мәдениетті өркендетудің Дүние жүзілік ... ... ... ... ... ... - ... теңізінен Қытайға дейін Евразияны көктей
өтіп жатқан керуен жолдарының тоғысқан тоқсан ... ал ... ... орта ... осы ... сауда және мәдени байланыстардың
тұсауын кескен аса маңызды қатынас жолы. ... жоба ... ... ... пен ... ... арасында қалыптасқан тұңғыш бейбіт
қарым – қатынас сырын жан- жақты зерттеп білуді ... ... осы ... ... ... ... ... және мәдени топтарын өзара пікір
алысуына, мемлекеттер арасында ... келу ... ... ... ... баға бере ... ЮНЕСКО – ның бас директоры Фредрико
Майор (19) былай деп атап ... ... жолы ... ... ... мен қуаң ... арқылы өтетін өзара байланыстар мен пікір
алысуларды қалыптастыруға ғаламат мүмкіндіктер бере ... ... ... ... ... ... ... жолын кешенді зерттеу
жобасының түпкі мақсаты – бүгінгі күні осы жол бойында ... ... ... ... ... ... екендігін ұғынуына, өзара
түсінісудің, қатынасудың және өркениетті бірлесе ... ... ... бар ... ... септігін тигізу» (20).
Он жылға есептелген бұл жоба өзі ... ... екі ... : бір жағынан,өзара тәртіптік ғылыми зерттеулер мен халықаралық
және ұлттық дәрежеде ... ... ... екінші жағынан, дүние жүзі
жұртшылығының көпшілігі назарын зерттеліп отырған мәселеге аудару үшін
бұған ... ... ... мен ... ... ... бірлестіктерін қатыстыру арқылы өрістетіледі.
Бұл жоба құрамында ... мен ... ... ... ... ... экспедицияның қайта жүріп өттін ... ... ... ... ... он ... жуық ... жергілікті жерлерде ғылыми қауымдармен кездесулер
өткізу ... ... Жоба ... барлық жүргізілген зерттеулерді
жинақтап, қорыту және өнер туындыларының аса озық үлгілері көрсетілетін ... ... ... аяқталады. Жобаны ұйымдастырушылар, өздері қамтып
отырған бұқаралық ақпарат ... сол ... ... жатқан идеяны
белсенді түрде насихаттай алса, ол дүние жүзілік көпшілік ... пен кең ... ... деп ... ... ... ынтымақтастықты жолға қоюдың тиімді құралы
болуы ықтимал осы жобаның жүзеге асуын ... ету үшін ... ... ... және мүмкіндігіне қарай өздерінің жеке ... ... ... да ... бекіткен бағдарламаларына сәйкес Ұлы
Жібек жолында ... ... ... оның ... ... көптеген іс-шаралар атқарылып, өркениет жолын – Ұлы Жібек
жолын кешенді түрде ... ... Ұлы ... жолы ... орналасқан
ежелгі қалалар мен керуен-сарайларда археологиялық қазба жұмыстары
жүргізілді. Бұл ... ... ... ... сол кездің
тарихы туралы құнды мәліметтер бере отырып, бұл аймақтарда ... ... ... ... ... ... бағыттаған іс-шаралар
өткізу біздің елде де ... ... ... ... ... (ВТО) басты ... ... 2003 ... ... айында Алматыда үшінші Қазақстан
халықаралық туристік жәрмеңкесін ашу ... ... ... ... ... өте ... көреді, және олардың көбісінің бұл мақсатты
орындауға толық мүмкіндіктері бар (22).
Біздің республикамыз туризмді дамытуға толық ... ... ... бай. ... ... Азия регионындағы геосаяси
жағдайы өте тиімді, өйткені бұл аймақтан (жерден) Ұлы ... жолы ... Ұлы ... жолы – ... ... сауда – дипломатиялық жолы, ол
алғашында Қытайды Орта Азия, Каспий маңы, Жерорта теңізі және ... ... ... Бұл ... ... ... ... «дала жолы»
аталған бөлігі қазіргі Қазақстан, Қашғкария және Қытай ... ... ... ... ... ... ... XIV
ғасырға дейін халықаралық байланыстың басты артериясы ретінде қызмет етті.
Жібек жолының халықаралық және ...... ... отырып,ЮНЕСКО Дүние жүзілік туристік ұйыммен (ВТО) бірлесіп, «Ұлы
Жібек жолын ... және ... ... ... ...... атты арнайы жоба жасады (23).
ЮНЕСКО мен ДТҰ-ның аталған жобасының ... ... ... қабылдаған Ташкен декларациясын жүзеге асыру ... ... ... 1998 жылғы 27 ақпандағы өзінің жарғысымен ҚР-ның
Мемлекеттік бағдарламасын қабылдауда. Бұл бағдарлама «Жібек ... ... ... жандандыру, түркі тілдес мемлекеттердің мәдени мұраларын
(наследие) ... ... және ... ... ... ... деп
аталған. Бұл бағдарламаны жүзеге асыру үшін «Жібек жолы – ... ... ... ... Бұл ... ... ... болды:
- Жібек жолы ескерткіштерін (мұраларын) сақтаудың кешенді іс-
шараларын жүзеге асыру;
- Ұйымдар мен жеке ... ... ... ... ... ... туризмінің инфрақұрылымын дамыту үшін және тарихи қалаларды
қайта жандандыру үшін қажетті ғылыми және өндірістік ... ... ... ... ... Жібек жолы бойында орналасқан тоғыз
регионын және 115 ( бір жүз он бес) тарихи объектілерді қамтиды.
Мемлекеттік бағдарламаны ... ... ... ... ... ... және Астана, Алматы қалаларының
әкімшіліктеріне (әкімдеріне) жүктелді.
Бес жылдық ішінде 115 объектінің ... ... ... және
әлі де жүргізілуде. Бұл ... ... 6 ... млн.теңге қаржы
жұмсалды. Сонымен қатар, архитектуралық (сәулет өнерінің) ескерткіштер мен
тарихи орталықтарды қайта қалпына келтіру және ... ... ... ...... 983 млн. ... қайта жөндеу
және жаңадан салу жұмыстарына – 4млрд. ... ... ... ... ... 3. ... жолында туризмді дамыту үшін атқарылған іс-шаралар
|Жібек жолында туризмді дамыту үшін |Жұмсалған қаржы ( млрд. теңге) ... ... | ... ... | ... ... ... ... ... ... ... мен| ... келтіру жұмыстары; |1 983 ... ... ... | |
| | ... қайта жөндеу және |4 524 ... салу ... | |
| ... |6 507 ... қаласының дамуының негізгі сатыларына (этап) зерттеулер
жүргізіліп, нәтижесінде оның территориясында ежелгі ... мен ... ( ... ... ... архитектура және ландшафт
ескерткіштерінің атрибутикасы беріліп, олардың тізімдері ... ... ... және ... функцияларына (қызмет) қарап зонаға
бөлу сызбалары жасалды, сонымен қатар, Алматы ... ...... ... қайта қалпына келтіру және сақтау (қорғау)
жұмыстарына рекомендациялар (кепілдемелер) жасалды. Әкіммен бірлесе отырып,
Алматы ... ...... туризмді дамытудың жобасы дайындалды.
Алматы облысы ежелгі және орта ... ... мен елді ... өркениеттің тарихи және ... ... ... ... ... ... діни және культтық орталықтарын ... ... ... ... ... сауда және миссионерлік бағыттардың
сызбалары жасалды.
Жібек жолының тарихи ... мен ... ... классификациясы Алматы, ... ... ... ... ... ... Тағы Арал маңы ... ескерткіштері де есепке алынды.
Ұлттық компания мен Жамбыл ... ... ... ... ... ... шартқа сәйкес қосымша жоспар құрылған. Ол жоспарда
мынадай мәселелер (іс-шаралар) қарастырылған:
- Тараз ... ... ... қалпына келтіру жәнне ондағы
тарихи құрылыстарды зерттеу,сақтау,өркендету;
- ... ... ... ... өткізуге байланысты ғылыми,
мәдени, архитектуралық және туристік бағдарламалар жасау;
Сонымен қатар, Таразда – орта ... ... ... ... ... – түркі халықтарының көшпелі ... ... құру ... ... енгізілген.
Ал Түркістан қаласындағы тарихи құрылыстарды қайта қалпына келтіру
туралы арнайы жобалық ... ... ... онда ... ... ... кешендер құру көзделген болатын. Объектілердің
қорғауға алынуы және онда жүргізілетін ... ... ... ... жолы бойында орналасқан және мемлекеттік бағдарламаға
енген ... ... ... ... және ... ... ... жұмыстар атқарылды. Осылайша, Алматы ... ... ... ... мешіті қайта қалпына келтірілді, сондай-ақ,
Тамғалы ... ... ... құрастырылды. Бұлардан
басқа XIV ғасырдағы Талас ... ... ... ... қайта
жөнделді, ал Нәметбай мешітінде құрылыс жұмыстары ... ... ... ... ... мен ... ... шіркеуі қайта
жөнделіп, қалпына келтірілді. Сондай-ақ, Сырдария ауданында орналасқан
Қалжан Ақын ... ... ... ... ... ... құру және ... келтіру жұмыстары жүргізілуде.
Оңтүстік Қазақстан облысында Қожа Ахмет Яссауи ... ... ... ... ... ауданыныдағы Бәйдібек – ата мен Домалақ-
ана кесенелерінде, «Сыңғыл би» қажылық орталығында, ... ... ... ... ... ... ... ата» және «Қарашаш
–ана», Отыра ауданындағы Арыстан-баб кесенесінде жөндеу және қайта қалпына
келтіру жұмыстары ... ... ... Айша – ... Бабаджа-хатун, Қарахан кесенелерінде
және Қали Жүніс моншасында жөндеу жұмыстары жүргізіліп, ... ... ... және ... жұмыстарына баса назар
аударылды. Мына бағыттағы автомобиль жолдарында жөндеу жұмыстары жасалды:
(25)
1. Үшарал – ......... ...... – Қазалы – Атырау;
3. Жезқазған – Жарық;
4. Алматы – Тараз – Шымкент;
Қазақстан Президентінің ... ... ... ... Ұлттық
компания өзінің құрылған күнінен бастап көптеген жұмыстар атқарды. Бұл іс-
шараларды насихаттау мақсатында ... ... ... ... ... ... және «Егемен Қазақстан» газеттері
беттерінде республикада Жібек жолын игеруге байланысты мәселелер қаралып,
20 ... ... ... 2 ... ... ... «Таң» телеарнасында Жібек жолы мәселелері бойынша;
2. «Қазақстан – 1» эфирінде Орта ғасырдағы Түркістан қаласының орталығын
тиімді дамыту және ... ... ... ... ... ... дамыту және жарнамалау үшін
Қазақстан елшілігі 14 шетелдік ... 210 ... және ... берілген жарнамалық буклеттер, 75 плакаттар мен ... ... Онда ... 4 жыл ... ... өткен «Жібек жолы
– 2000» халықаралық фестивалі туралы ... ... ... ... жолында орналасқан тарихи объектілер туралы материалдар жинақталып,
видеофильм (бейнефильм) түсіріліп, ... ... ... Дүние жүзілік банк және ЮНЕСКО ұйымдастырған 1999 жылы наурызда
өткен ... және ... ... ... ... объектілермен
танысу миссиясына қатысу қабылданды. Аталған объектілердің ... ... ... ... жылы ... айында Ұлттық компания ... ... ... ұйымның қамқорлығымен Тбилиси (Грузия) қаласында өткен ... ... бас ... ІІІ ... ... ... Бұл бас қосуда жалпы
туризмге деген қызығушылықты ... ... оны ... ... ... және ... жөнінде қаралды.
ЮНЕСКО-ның «Жібек жолы – диалогтар жолын кешенді зерттеу» жобасын
жүзеге асыру мақсатында Ұлттық компания 1999 ... 28 ... – 2 ... ... ... жолы тур ... үшін ... ұйымдастырылған
Дүние жүзілік туристік ұйымның І-ші халықаралық семинарын өткізді (27). Бұл
жұмысқа әлемнің жетекші туристік ұйымдарының 50-ден аса ... ... ... турфирмалар және республика қауымдастығының өкілдері
қатысты. ... ... ... ... ... ... рәсімі
өтті.
2000 жылдың 19-25 шілде аралығында Алматыда алғаш рет «Бейбітшілік.
Достық. ... ... ... ... жолы – 2000» халқыаралық фестивалі
өтті. Бұл фестивальге 2,5 мыңнан астам шетелдік қонақтар ... ...... ... және ... ... – даму ... Корея) болды. Фестивальді өткізу идеясын Мемлекет ... ... және ... ... ... қолдады.
Фестивальді ұйымдастырушы комитет аса ірі масштабты іс-шараны ... ... ... ... ... және бұған Алматының бүкіл қызмет
түрлері қатыстырылды. Фестивальге ... ... ... ... ұшып ... ... ету, төлқұжат және
кедендік бақылау процедурасын жеңілдету, медициналық ... ... ... ... және тағы ... мәселелер шешілді.
Фестивальдің салтанатты ашылу рәсімі Республика сарайында өтті. 3,5
мың ... ... ... алдында сәлемдеме сөздермен ... қала және ... ... сонымен қатар Қазақстандағы
Корея елшісі ... сөз ... ... ... ... концерт қойылды.
Алматының Орталық стадионының үлкен алаңында Христиан фестивалі
өтті,оған оңтүстік астананың 40 ... аса ... мен ... Бұл фестиваль шеңберінде жетекші ғалымдар, мамандар мен үлкен
қызмет ортасы өкілдері қатысқан мәдени – ... және ... ... ... ... ... ... мекемелер оның
ұйымдастырылу сатысында ешқандай қызмыт атқарған жоқ («Қазақтелефильм»
киностудиясы, ... ... ... ... ... үйі), ал ... 1998 жылы өз ... 622 мың теңге шығынымен ... ... 2,2 млн. ... ... ... жұмыс істеген бірінші жылы жалпы табыс мөлшері 31
млн. теңге, ал шығын көлемі 2,2 млн. ... ... 2002 ... ... ... 244,3 млн. теңге, бұл 1998 жылдан 7,9 есе, ал 2001 жылдан ... есе ... ... 4. ... ... ... ... |2004ж. |2005ж. |2006ж. |2007ж. ... |7 есе кем ... кем ... т. |31 ... ... |- |- |- |2,2 ... ... жоғары даму қарқыны – туристік қызмет көрсету саласында
байқалды. Оның көлемі 1 жылдың ... 3,9 есе ... 67,9 млн. ... Ал, ... орында – емдеу – сауықтыру кешені қызмет көрсету саласы
тұрды, оның көлемі 33,1 млн. ... (2,4 есе ... 5. ... ... ... даму көрсеткіші
|Салалары |Табысы ... ... ... ... |67,9 млн.т. |3,9 есе ... ... | | ... ... ... |2,4 есе ... |
|кешені | | ... ... ... құрған мекеме бола отырып, заң шығару
қызметіне де ... ... ... және ... ... Қазақстан
Республикасының агенттігінің жұмысшы топтарының құрамындағы арнайы мамандар
төмендегідей заң жобаларын дайындауға қатысты: «Қазақстан Республикасындағы
туристік ... ... ... ... ... дамыту
концепциялары», сонымен қатар, Қазақстанда 2000-2003 жылдарда туристік
имидж қалыптастыру ... ... ... ... жылдарға
арналған туризмді дамытудың Мемлекеттік ... ... ... ... мен ... ... де айналысты; «Ұлттық
компаниялар туралы», «Акционерлік қоғамдар туралы», « Автомобиль көлігі
туралы», ... және ... ... бар ... пайдалану тәртібі
туралы» концепциясы, «Туристік өнімді сертификаттау» және ... ... ... ... бойынша ғылыми - жобалау құжаттарын
мемлекеттік стандарттау» концепциялары.
Үкімет атақты кутюрье Пьер Карден ұсынған ірі масштабты жобаны ... ... ... табыстады. Бұл Жібек жолы ... ... ... ... «Атты саяхат» түрінде осы регионның бес
мемлекеті территориясы арқылы өткізу және ... ... ... ... Париждің Елисей жерлеріне дейін жалғасып,онда үлкен мерекелік дефиле
өткізумен аяқталмақ. Бұл ... ... ... Ал осы ... Алматыда аса керемет концерт ұйымдастырылады, онда осы регион
елдерінің және Франция әртістері өнер ... ... ... ... ... қолданбалы өнерінің аса үлкен көрмесі ұйымдастырылмақшы
(29).
Кесте 6. Жібек жолында ... ... ... аттары ... ... «Ұлы ... ... ... |1 млн. 200 мың ... |
|тармағында туризм объектілерінің | ... және оны ... ... | ... | ... ... ... Верный (XIXғ) |840 мың доллар ... ... ... және | ... ... | ... ... қаласының тарихи |4 млн. доллар ... ... ... | ... ... | ... «Қордай – Успеновка ақылы |25 –30 доллар ... жол ... ... | ... ... ... ... ... ... объектілерінің
таралуын және оны зерттеудің кешенді жобасы» атты жасалған концепция
негізінде ... ... ... ... ... ... ... жоба жасалды. Аталған жобаның құны – 1 млн. 200мың ... ... ... осы ... ... асыру үшін техникалық көмек
көрсету ұсынысымен ЮНЕСКО, ПРООН үкіметтеріне, ... ... ... ... ... хабарласты.
Ұлттық компания «Алматы қаласындағы Верный (XIXғ) бекінісін қалпына
келтіру және ... ... ... Оның ... ... мұражайын құру, бірден-бір мәдени-туристік орталық – ашық
аспандағы мұражай ... ... ... құны – 840 мың ... қаласының тарихи құрылыстарының фрагменттерін қалпына
келтіру» ... ... орта ... ... ... ... қалпына келтіру жұмыстарын жүргізу,сонымен қатар онда
туристік-этнографиялық кешен құру мәселелері ... Бұл ... – 4 млн ... ... ... ... ... айналып өтетін Қордай –
Успеновка ақылы автомобиль жол ... ... ... жатыр. Бұл жоба
25 – 30 млн. долларға бағаланып отыр (30).
Сонымен қорыта ... ...... ... және қосымша қаржы табудың басты
көзі.Сондықтан да ... ... ... үлгі ала ... ... де ... осы ... дамыту керек.
2. Туризм саласын дамытып, өркендету үшін Қазақстанның табиғат жағдайы да,
ауа райы да, ... ... ... да, ... жерлері
мен аң-құстары да,тамыры тереңге кеткен тамаша тарихыда толық мәнді
демалыс пен ... ... ... ... бере ... ... жер ... сонау замандарда Батыс пен Шығысты байланыстыратын
көне жол – Ұлы Жібек жолы ... ... Ұлы ... ... ... анықтап, оларды дамыту мақсатында елімізде «Жібек жол ... ... ... ... Бұл ... ... ... Жібек жолы бойында туризмді дамыту ... ... ... ... ... туризм саласын дамытудың маңызы зор екендігін жұмыстың осы
бөлімінде келтірілген кестедегі және тағы ... ... ... ... Олай ... ... көшінен қалмай, еліміздің
керемет туризм ошағына айналдыруымыз керек. Себебі, ... ... ... деректері бойынша ол әлемдегі жалпы ұлттық өнімнің 1/10 ... ... ... ... ... ... өндірістің әрбір
9-шы жұмыс орнын қамтамасыз етеді (31).
2 Жамбыл облысы территориясындағы Ұлы ... жолы ... ... алғы шарттары
2.1 Жамбыл облысы арқылы өтетін Ұлы ... ... ... ... облысы - Оңтүстік Қазақстандағы ірі облыстардың бірі.
Жамбыл облысы Бетпақ даланың шөл даласынан ақ басты Алатауға, Шу мен ... ... ... ... 145,2 шаршы шақырымға ... кең ... ... ... солтүстіктен оңтүстікке қарай 400 км-ге,ал
батыстан шығысқа қарай 500 км-ге ... ... ... Қазақ ССР-нің жеке облысы ретінде 1932 жылы 14 қазанда
құрылды. Облыс оңтүстік-батысында ... ... ... - ... шығысында- Алматы облыстарымен, оңтүстігі мен
оңтүстік- шығысында Қырғызстан Республикасымен шектесе-ді.
Жамбыл облысы әкімшілік - ... ... ... 10 ... және ... тұрады.Облыс орталығы – Тараз қаласы. Халық саны :988,8 мың адам.
Бүгінде Жамбыл ...... ... ауыл шаруашылық және ғылыми орталық
болып табылады (32).
Кесте 7. Жамбыл облысы әкімшілік - аумақтық бөлінісі
|Аудан ... |Жер ... ... |Жер |
| | ... | ... | |, | | |, |
| | ... | |мың |
| | |ш. | | |ш.ш. ... |Аса ... |4,3 ... ... |35,6 ... ... |2,3 |7.Байзақ ... |3,5 ... ... |9,6 ... |Қаратау |9,9 ... ... |10,2 |9.Шу |Шу |8,4 ... ... |3,9 ... ... |59,2 ... территориясы негізінен жазықты, Шу өзені бойымен екі бөлікке
бөлінеді. Солтүстік бөлігі балшықты Бетпақ-Дала шөл даласымен, ... ... шөл ... ... жатыр. Оңтүстік шекарасы Тянь-Шань
бекіністерінен, Қырғыз Алатауы ... ... Оның ... 4000 ... Облыстың батысы мен оңтүстік-батысында биіктігі 1660 метр Қаратау
таулары бар. ... ... мен ... (1500м) таулары жанасады. Кіндіктас
тауының (1520м) оңтүстік – шығыс шетінде Іле ... ... көз ... ... қаласының өркендеуіне себепші болған –
Ұлы Жібек жолы. Ол ... Орта және ... Азия ... ... теңізінің
Шығыс жағалаулары мен Батыс елдеріне шыққан. Ұлы Жібек жолының бойында
керуен – ... және ... ... ... ... ... ... орны
бар Тараз қаласы.
X-XII ғасырларда Тараз қаласында және оның маңайында сәулет өнерінің
інжу –маржаны болып саналатын және бүгінгі ... ... ... ... ... ... хатун, Қарахан және Дәуітбек кесенелері мен басқа да тарихи
ескерткіштердің негізі қаланды. Бұл ескерткіштер ... 2.2 ... ... ... ... ... мен өсімдіктер дүниесі, жанға жайлы ... ... ... ... ... ... ... нысанға
айналдыруда.
Кесте 8. Сыртқа шығу туризмі (43 )
| |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... ... елге ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... ... |651 |2206 |3112 |3070 |2584 |3533 |15156 ... көрсе | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... саны | | | | | | | ... 9. Келу ... |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... ... ... | | | | | | | ... емес | | | | | | | ... |- |192 |32 |162 |86 |472 ... ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... тұлғала | | | | | | | ... саны | | | | | | | ... 10. Ішкі ... |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... ... туризм |205 |- |271 |455 |644 |2009 |3584 ... ... ... келу және ішкі ... ... өзгерістерін жоғарыдағы кестелерден көруге болады.
Жалпы 2008 жылғы кіріс мөлшері - 902,2мың теңгені, ал салық мөлшері –
327,1 мың ... ... ... ... ... ... өсуін қамтамасыз ету былайша
болжанады: ішкі туризм ... 2006 ... ... ... ... ... бойынша 25%-ке дейін көбейту (45).
Туристік саланың қазіргі жай-күйі
Жамбыл облысының туристік қызмет көрсету рыногында жұмыс ... ... бар 10 ... ... 14 ... үй және 4 ... объектілері облыс қонақтары мен ... өз ... ...... ... «Тараз», «Бауырлар», «Жамбыл»
сияқты қонақ үйлер көрсетілетін қызметтер жиынтығы мен қызмет ... ... ... ... ... «Әулие –Ата» әуежайы жұмыс істейді. 2003-2008 ... шет ... ... мен облыс резиденттері қатарынан туристердің
шекара арқылы орнын ауыстыруы жөніндегі ... ... ... ... ... ... көп ... туризмнінің үлесі – 8 ... ... – 12%, келу ... – 3%-ды ... ... жылы ... ... фирмалары қызмет көрсеткен туристердің
жалпы саны – 3426 ... ... ... көлемі – 40814, 6мың
теңгені,ал салық пен басқа да бюджеттік ... - 406,3 ... ... ... ... ... бөлігі ішкі және келу туризмін дамыту
қажеттілігіне қарама-қарсы сыртқа шығу туризмін дамыту, сондай-ақ ... ... ... ... ... және өзге ... ... ... ... ... ... орын алу ... келесі факторлармен түсіндіріледі:
- туристік индустрияның өзіндегі де, онымен сабақтас саладағы да әлсіз
менеджмент, сондай –ақ туристік ... ... бар ... ... ... ... есебінен, сондай – ақ ... ... ... ... ... болмауы.
Әлемдік туризмнің даму тәжірибесі көрсеткендей,барлық мемлекеттер бірінші
кезекте келу және ішкі туризмді ... ... ... ... ... қазынасына валюталық түсімді-табысты қамтамасыз етсе,ал
екіншісі ... ... ... ... және ... ... ... етеді.Әлемдік практикада бір шетелдік турист
өзінің республикада болған уақытында орта есеппен бюджетке 700 АҚШ долларын
әкеледі (50).
Кесте 11. Жамбыл ... ... ... мен курорттық-сауықтыру
объектілері (51)
|№ |Турфирма аттары ... ... ... |ЖШС «Жамбыл – сервис» |Тараз қ.Жамбыл |8(7262) 34-42-69 |
| | ... 123 | ... ... ... ... ... 119 |8(7262) 43-08-92 |
|3. |ЖШС «Тараз – турист» ... би ... ... |
| | |53/17 | ... |ЖШС ...... |Төле би көшесі ... |
| | |53/17 | ... |ЖШС ... – тур» ... ... ... ... |ЖШС «Илиас» |«Жайлау» ... |7-18-61 |
| | ... 21/37 | ... |ЖШС ... ... би 91/16 ... |
|8. |ЖШС «Әлемгер» ... би 11/3 ... ... |ЖШС ... ... мөлтек |7-13-70 |
| | ... 20/47 | ... |ЖШС ... ... – тур» ... ... |
| | |51/17 | ... |ЖШС ... авиа тур» ... би 161 |45-90-14;45-91-14 |
|12 |«Мерке» шипажайы ... ... |8(2322) 2-18-83 |
| | ... ... | ... |«Строитель» шипажайы |Ә.Жангелдин көшесі|46-42-25 |
| | |26 | ... ... ... ... ... 575 ... |
Жамбыл облысында сыртқа шығу және келу ... ... ... ... №1 ... ... ... күнге дейін» (тарихи тур)
Бағыт №2 ... ... ... ... тур)
Бағыт №3 «Ақсу – Жабағылы қорық – мұражайы»
(табиғи- рекреациялық тур)
Бағыт №4 «Таулардан тек қана таулар жақсы» (экологиялық тур)
Бағыт №5 ... ... ... ... №6 ... шатқалы» (экологиялық тур)
Бағыт №1 «Ежелгі Тараздан бүгінгі күнге дейін» (тарихи тур)
«Тараз –турист» ЖШС:Тараз қаласы,Төле би көшесі 53/17, ... : ... ... @ ... және ... Тараз қаласына түнеп шығатын бір күндік бағыт.Жалпы
бағыт қашықтығы – 100 км , ... ... – жыл ... ...... ... ... орталығы. Жиырма және одан
да көп ... ... ... ... ... кең ... арқылы Шу,
Талас және Аса өзендері аңғарларын кесіп Ұлы ... жолы ... Ұлы ... ... керуен-сарайлар,қалалар мен бекіністі елді мекендер салынған.
Солардың ішінде өзінің үлкен орны бар ... ... 2002 жылы ... ... мерейтойын атап өтті.
Туристер саяхат барысында ... ... ... болып
табылатын - Қарахан және Дәуітбек (X-XIIIғ.ғ) кесенелерімен танысады, олар
қараханидтер әулетінің билеушілері, X-XIIIғасырларда Таразда ... ... ... Тектұрмас кесенесімен (XIVғ.),Қали Жүніс моншасымен
(XXғ.басы) таныс болады. Одан ... ... ... ... ... көрме залын аралап,онда халық қолөнері ... соң олар ... ... театрына барады, “Дельфин” жүзү
бассейнінде жүзеді, сонымен қатар “Евразия” ойын-сауық кешенінің мәдени
бағдарламасымен ... Бір ... ... ... қаласының керемет
сұлулығын тамашалайды.
Бағыт №2 «Жамбыл облысының інжу-маржандары» (тарихи ...... ... қаласы,Жмбыл даңғылы 123, телефон:( 83262) 34-
42-69, факс:34-61-36.
Автобуспен және жаяу, Тараз қаласына түнейтін 1-2 ... ... ... – 200км. Өту мерзімі – жыл бойы.
Бағыт шығыс жақ базарды ... ... ... ... ... дейін жалғасады. Құрылысы аяқталмаған Ақыртас кешені (VIII-
XІғ.ғ.) ... 5 км ... ... Ақыртас – Оңтүстік Қазақстан
ескерткіштерінің ішіндегі ... ... ... отыр. Содан кейін
туристерге Қазақстанның ою-өрнекті қазынасы – Айша бибі ... ... ... Бұл ... орта ғасырлық ғалым және ақын Хакім -
Атаның қызы ару ... ... Айша ... ... ... ... жылан шағып өлтірген деген халық арасында аңыз сақталған.
Бабаджа ... ... (Х -ХІ ғ.ғ.) – орта ... сәулет өнерінің ғаламат
туындысы болып табылады. Бағыт ... ... ... – шипалы Қызылкөлін
аралаумен аяқталады. Мұнда туристер тұзды көл ... ... ... №3 ... – Жабағылы қорық – ... ... ...... ЖШС: ... ... Абай көшесі 132, телефон: (83262)
43-08-92, факс:43-08-92.
Автобуспен және жаяу - атты 2 ... ... ... ... ... ... Өту мерзімі – сәуір-қыркүйек айлары.
Бағыт Тараз қаласын аралаудан басталады. Одан әрі ... асуы ... ... ... ... «Көксай» шатқалына түседі. Қорық
мұражайымен танысқаннан ... ... ... ... ... тауға шығады.
Қорық территориясында ... ... ... ... 16 ... ... 238 түрі – ... қара дегелек, көк құс,
райская мухоловка, оның 9 түрі ... ... ... ... қатар
сүтқоректілердің 42 түрі – арқар, қоңыр аю, орта ... ... ... ... Қорықтан қайтқан туристер Б.Момышұлы атындағы мұражайды
аралап, одан кейін көшпелі қазақ ... ... ... ... шеберханасының танысады. Туристер Теріс-Ащыбұлақ су қоймасының
жағасында киіз үйлерде түнеп шығады. Мұнда туристерді Отты ... ... ... және ... ... ... түседі.
Бағыт №4 «Таулардан тек қана таулар жақсы» (экологиялық тур)
«Әлемгер» ЖШС: Тараз қаласы, Әйтеке би ... 11/3, ... ... alemger @ ... және жаяу 2 күндік бағыт. Жалпы бағыт қашықтығы-200 км Өту
мерзімі – жыл бойы.
Бағыт ... ... ... – батыста 80 км қашықтықта орналасқан
Берікқара шатқалынан ... ... ... ... тез ... ... ... туристерді ғаламат таулардың қайталанбас әсемдігі
қызықтыра түседі. Шатқал ... ... ... Бұл жер ... ең ... өсімдіктерге бай аудандарының бірі. Мұнда Берікқара
терегі, рафитофитон, регель, жалпақ жапырақты ... ... ... ... кейін туристер Билікөл көлінің жағалауында тігілген киіз
үйлерге түнеп шығады және ... олар ... ... №5 ... бархандары» (экологиялық тур)
«Әлемгер» ЖШС: Тараз қаласы, Әйтеке би көшесі 11/3, телефон-факс:
(83262) 45-32-33; alemger @ ... 2-5 ... ... ... ... ... ... – 1000
км. Өту мерзімі – жыл бойы. Туристер ежелгі Тараздан ертемен ... ... ... ... аяқ басады. Мойынқұмның жұмбақ сырлы
бархандары және шөл ... ... ... одан сайын
арттыра түседі. Мойынқұм құмдарында тіршілік қақаған қыстың суығы мен
жайдарлы ... да ... ... ... ... ... қоян мен түлкі
аулайды,сондай – ақ сайғақ табындары ... ... ... ... мен ... ... және әсем Балқаш көлінің жағалауында балық
аулайды. Содан кейін салқын киіз үй ... ... ... ... ... ...... және шұбатпен шөлдерін қандырады.
Шөл арқылы туристер ат және түйемен ... ... №6 ... ... ... ... ЖШС: ... қаласы, 3-ші мөлтек ... 20-үй, ... ( 872622) 7-13-70, ... және ... жүретін 6 күндік бағыт.Жалпы ...... Өту ...... айлары.
Алмалы шатқал облыс туристерінің арасында өте бай фаунасы мен флорасы
арқылы кеңінен танымал. Шатқалдың ... ағып ... ... ... ... ... тік ... оқу-жаттығу жиындарын
және жартасқа өрмелеудің спорттық жарыстарын өткізуге, ал қыс ... ... мен ... ... ... ... ... Қара
Арша, Шошқалы, Сөгеті шатқалдары теңіз деңгейінен 500-800 метр биіктікте
орналасқан. Туристер бұл ... ... ... ... ... ... ... Қалың ағаштардың көлеңкесі, мөлдір бұлақ ... ... ... таза ауа, таудың әдемі-әсем көрінісі, жануарлар
дүниесінің алуан түрлілігі ... көбі ... ... енген:елік, жабайы
қабан, үнді дикобразы,тас сусары) – ... ... ... ... ... туристер «Ақ мешіт» және «Ботамойнақ»
жұмбақ үңгірлерін аралап көреді. Ал ежелгі Ақыртас жерінде біздің ежелгі
өлкенің ... ... ... ... Бұл ... жерде көптеген
магтардың пікірлері бойынша Бермуд үшбұрышының 3-ші нүктесі бар көрінеді.
Туристік саланы дамыту ... ... ... ... ... ... Ұлы ... жолының Жамбыл облысы тармағындағы басты
объектілерді ... ... ... ... ... ... ... жұмыстар 1998 жылғы 27-ші ақпанда қабылданған ... ... ... қайта жандандыру, түркі тілдес мемлекеттердің (елдердің)
мәдени мұраларын ... ... және ... ... ... құру»
атты Қазақстан Республикасының Мемлекеттік бағдарламасына негізделеді.
Төменде Ұлы Жібек жолының Қазақстандық ... ... ... ... ... ... объектілердің тізімі көрсетілген:
Кесте 12. Ұлы ... ... ... ... ... ... басты объектілері (53)
|№ |Объектілер ... ... ... ... ... ... орталығы: |Сауда – этнографиялық |
| |Шахристан,цитадель,әскери құры лыс ... |
| ... және ... | |
| ... І-ХVІ ғ.ғ. ... | ... |ХІХ ... – Көше ... |Тұрғын және қонақ |
| ... ... ... |
|3. |ХІХ ғ. Әулие-Ата кезеңінің құрылыс тары|Туристік және сауда |
| | ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... мешіт,қажылар үшін |
| |Нәметбай мешіт-медреселері ... үй ... |ХІХ ғ. ... ... ... ... |
|6. |Тараз қаласының орталық ... ғы ... ... ... |
| ... ... қалдықтары, |тері» қорық- мұражайы ның |
| ... ... ... ... ... Х-ХІІІ ғ.ғ. некро |Қажылық және туризм |
| ... ... және ... ... |
| ... | ... |Жалпақтөбе қалашығы:түргеш және қарлұқ |Этнографиялық жәрмеңке |
| ... ... ... | ... ... ... әскери құрылыста ры |«Ежелгі Тараз» қорық- |
| ... ... ... ... |VІІІ ...... кешені ... ... тісі ... ... ... зороастризмдік |Қажылық және ... |
| ... ... ... |
| ... | ... ... ... ... |Туризм ... тісі ... ... ... аңғарына баратын Жүз – |Тарихи- этнографиялық |
| ... ... және ... ... ... ... |
| ... мүсіндері және “Екі – Аша” | |
| ... | ... ... ... ... басы (Шу ... және ... |
| |ауданы,Баласағұн ауылы) ... ... ... ... ХІVғ ... орны |
| ... ...... ... және ... |
|16 |мешіттері,Қуандық кесенесі, Үшарал ... |
| ... Ақ – ... | |
| ... | ... ... ... ... ... ... тісі ... |25 – орындық Мерке қонақ үйі |Қонақ үй ... ... ... ... Хғ. ... орны ... ...... Бабаджа –Хатун кесене |Қажылық және туризм |
| ... ... ... ... ... (б.э.д. V-ІІІғ.ғ.) |Қажылық және туризм |
| | ... ... ... ... ... ... бай тарихы,жануарлар мен өсімдіктер дүниесі, климаты,
табиғаты – бұл ... ... ... ... айналдыруда.
2. Облыс аумағында орналасқан табиғи қорықшаларда – Андасай, Қарақоңыз,
Берікқара қорықшаларында – жануарлар мен ... ... ... ... ... Қызыл кітапқа енген.
3. Жамбыл облысында туризмді дамыту мақсатында 2004-2005 жылдарға арналған
бағдарлама ... Бұл ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар туризм инфрақұрылымын ... ... ... ... сыртқа шығу және келу туризмдерінің ... ... ... Тараздан бүгінгі күнге дейін» (тарихи тур)
№2«Жамбыл облысының інжу-маржандары» (архитектуралық тур)
№3 «Ақсу – ... ...... ... ... ... тек қана ... жақсы» (экологиялық тур)
№5 «Мойынқұм бархандары» (экологиялық тур)
№6 «Алмалы шатқалы» ... ... ... ... ... туристік фирмалары мен курорттық –
сауықтыру орталықтары жүзеге асырады.
Жамбыл облысында Ұлы ... жолы ... ... ... ... ... жүргізілуде. Оған негізінен
А.Кулибаев басқаратын «Жібек жолы – ... ... ... ... ... қатар Облыс Әкімінің спорт және туризм ... ... ... Мемлекеттік қорық-мұражайы, Облыстық өлкетану мұражайы
белсенді түрде ат салысуда.
Туризм экономиканың басты ... ... ... облыста осы саланы
дамытып,туризм ошағына айналдыру – бүгінгі күннің талабы болып отыр.
2.2 Облыстағы Ұлы Жібек жолы тармағының туристік ... ... ... ... ... ... қалыптасу тарихы мен дамуын
анықтауда,зерттеуде маңызды роль атқаратын республика региондарының бірі –
Жамбыл ... ... ... ... мен ... ... астам объектілерді анықтап, тізімге алды. Олар: ежелгі тас ... ... ... ... ... ... бейнелер, ежелгі тұрақтар, тас мүсіндер, орта ғасырлық қалалар,
архитектуралық кешендер және ... ... да бір айта ... жайт – ... заман ескерткіштері әлі
толығымен анықталып біткен жоқ. Алайда осы қолда бар асыл мұралар тамырын
сонау тереңнен ... ... ... ... мәдениеті туралы көп
мағлұмат бере алады. ... ... ... ... ... іргетасы болып табылатындықтан, адамзат баласы мыңдаған
ғасырлар барысында жасаған құндылықтарды толығымен сақтап қалу – ... ... 90-шы ... ... ... ... ... артуы, өлкетанушылар мен археологтар санының ... ... ... ... құрылып, олар археологиялық
ескерткіштерді есепке алу,зерттеу жұмыстарын жүзеге ... ... және ... ... ... ... зерттеу
жұмыстарын Түркістан үйірмесі жүргізді. Түркістан үйірмесін ұйымдастыруда
оның болашақ ... ... ... және жинақтау жұмыстары, сонымен
қатар белгілі шығыстанушы В.В Бартольдтың (1893-1904ж.ж.) Орта Азия мен
Қазақстанға ... ... ... Олар ... ... территориясынан
Тараз қаласына дейін және Шу, Талас ... ... ... ... ... ... В.В.Бартольдтың еңбектерінде
Тараз-Қазақстанның ірі орта ғасырлық қалаларының бірі ретінде бірқатар
мағлүматтар ... (54). ... ... ширек ғасыр бойы
зерттеген ғалым В.А.Каллаур болды.Ол археологиялық комиссияның ... тек ... ... қана ... ... ... үшін
де белсене күрес жүргізді. Қызметінің алғашқы жылдарынан бастап-ақ ол ... ... ... жаңа және ... ... ... В.А. ... тұрақтар, қалалар және бекініс қалдықтары туралы ... ... ... Тараздан Шығыс Түркістанға бағытталған ескі жолды ... ... ... ... ... ... бері мекен етеді?
Соңғы уақытқа дейін ғылымда бұл туралы ... ... ... Тек ... ... айынан бастап Қазақ ССР ҒА-ның арнайы отряды Кіші және
Үлкен ... ... ... ежелгі тас дәуірі ескерткіштерін
зерттеумен айналысты. Бұл отрядты тарих ғылымдарының ... ... ... ... және Сарысу өңірлерінде жүргізген іздеу, барлау жұмыстарының
нәтижесінде ғалымдар ... және жаңа тас ... ... ... мен шеберханаларын тапты. Алғашқы нәтижелерді қорытындылай ... ... деп ... (55) «Зерттеліп отырған аймақтан табылған
материалдар бұл ... ... өте ... ... төменгі палеолит
дәуірінде мекендегендігін көрсетеді. Сонда ... ... ... қоныстану процестері үздіксіз ... ... бойы ... деп ... ... ... ... 2008 жылы Мемлекеттік есепке 1072 ескерткіш, олардың
ішінде 849 – археология, 111 - тарихи, 107 – ... және қала ...... өнер ... ... ... ... 3 археология ескерткіштері :ХVII ғ.Тараз ... 1 ... ... ғ.ғ. ... ... 23 ... ... қызметтегі (Талас платинасы); 4-революциялық және халықтық
қозғалыстар ескерткіштері,15-соғыс тарихының, 2-ғылым мен ... ... ... мен ... ... ... 18 сәулет және қала құрылысының ескерткіштері. Сондай-ақ
құрылыс кешеніне тұрғын және ... ... 22 ... ... ... 7 ... ... – ХХ ғ. басындағы 4 тұрғын сәулеттің,
қоғамдық ғимараттар сәулетінің – 1, діни ... ... ... 2, ... өнер ... ескерткіштері бар 11 ... ... ... Облыс бойынша:
Жамбыл ауданында – 68 тарихи және ... ... бар. ... 63 – археология, 2-тарихи, ... ... ... бар. ... ескерткіштері негізінен ежелгі ... ... ... ... ... ірі ... ерте
темір ғасыры мен орта ғасырдағы ... ... ... Кіші ... бекіністер, ғаламат Ақыртас кешеніндегі, ... ... ... мен ... ... жерлерге орнатылған. Тарихи
ескерткіштер – Д.А.Фурмановтың мүсіні мен жерлес – жауынгерлерге ... Орта ... діни ... ... ескерткіштері – Тараз
қаласының маңындағы жерлерде орналасқан Айша бибі мен Бабаджа ... ... өнер ... – Аса ... Ж. Жабаевтың
мүсіні.
Байзақ ауданыныда 88 тарихи және мәдени ескерткіштер бар, ... ... ... ... ... орта ... ... белгілі бір
қалашықтары: Оххум, ... Қара ... ... Шөлтөбе
бекінісі, Құрманбайтөбе елді мекені, ... ... ... ... да ... ескерткіштер бар,6 тарихи ескерткіштердің ішінде 4-
еуі ... ... ... ... Қосы ... Кеңес Одағының батыры
Ә.Сухамбаевтың есімдерімен байланысты; 3 ... ... ... ... ... мектеп, Абай ауылында Ақыртөбе мазары, Байзақ
ауылында Ақмола мазары бар.
Жуалы ауданында 61 ... бар. ... 55-і ... 4-еуі
тарихи, 2-уі сәулет ескерткіштері. Археология ескерткіштерінің көпшілігі
Қаратау ... бойы мен ... ... ... шоғырланған.
Қалашықтар, мекендер, күзет мұнаралары ... орта ... ... Қалашықтар мен елді мекендердің ішіндегі ірілері – Безымянное,
Бурнооктябрьское, Кременевское, Мүрделітөбе. ... мен ... ... ... ... Саясу және б.э.д. ІІ ғ. орта ғасырға дейінгі
жартастағы кескіндер – б.э.д. ІІ мың ... ... ... ... ... ... – Рысбек батырға арналған мүсінді ескерткіш
пен жерлес-жауынгерлерге арналған ... ... ... ... Қайрат ауылында, 1-ші, 2-ші, 3-ші ... ... ... Т.Б.Тасандиевтің бейіті Октябрькое ауылында орналасқан.
Сәулет ескерткіштері – Б.Момышұлы ауылында тұрғын үй мен ... ... өнер ... ауылындағы Б.Момышұлының бюсті.
Қордай ауданында – 141 археология ескерткіштері, 11-тарихи ... өнер ... ... ... ... Шу ... ... мен Кіндіктас тауының террассасы ... ... ... Олардың көпшілігі қола дәуірі мен
ерте темір ғасырындағы қорғанды қорымдар; VII-XIVғ.ғ. әр ... ... ... ... ... ... ... Георгиевское, Қақпатас,
Майбұлақ, Ыстөбе, Шөртөбе. Жартастағы суреттер қола дәуірі мен ерте тас
ғасыры ... тас ... ... ... және монументальды ... ... ... ... – 1930 ж.ж. ... ... ... Д.А.Фурмановтың, Өтеген батырдың мүсіндері бар
революциялық және халықтық қозғалыстардың 6 ескерткіші. ... ... мен ... да ескерткіштер, 2 соғыс тарихының, 2 ғылым мен мәдениет
ескерткіштері.
Сәулет ескерткіштері – ХІХ ғ. ... әр ... ... ... олар Шу ... ... солтүстігіндегі далалы аймақтарда
орналасқан. Бұл негізінен дәстүрлі халық ... шикі ... Ол 8 ... – Қырбас, Оңғарбай, Өтелбай және ... ... 2 ... ... ... – 74 тарихи және мәдени,оның ішінде 65-археологиялық,
5-тарихи, 4-сәулет ... бар. ... ... ... ... ... ескі ... маңында, Талас алқабы мен
Билікөл көлінің жанында ... ... ... ... көпшілігі Шу алқабында орналасқан: Атбайлар,
Тамды, Тектұрмас, ... ... ... ... ... мен ... ... жердегі қола дәурі мен ерте темір ғасырындағы ... ... мен ... ... ескерткіштер – 1-әскери тарих,
жоңғар шапқыншылығына ... ... ... ... есімдерімен
байланысты.4 ескерткіш – Бөлтірік шешен мен ... ... ... ... ескерткіші, Көшек батыр мазары. ХХғ. Басындағы діни сәулет
ескерткіштері: Ноғай ишан мен Илібай ... ... мен ... ... – 43 ескерткіштен,оның ішінде 36 археологиялық,4 тарихи
және 2 сәулет ... ... ... ... ... солтүстік баурайы мен Шу ... ... ... б.э. ... ... мен қорымдардың саны – 27; ... ... бар, ... ... ең ...... VI- VIIғ.ғ. Ақтөбе
мекені; ХІ-XIV ғ.ғ. Көк – ... ... орта ... ... ... ... XIVғ.ғ. және т.б. Тарихи ескерткіштерге – 2 әскери тарих
ескерткіштері, халық ақыны ... ... ... 2 ескерткіш
кіреді. Сәулет ескерткіштері – Шоқай Датқа мен ХІХ ғ. ... ... ... – 75 ... және ... ... ... 66 археологиялық, 4 тарихи және монументальды өнер, 5 ... ... ... ... ... Қырғыз
жоталарының солтүстік баурайларының маңы мен Жібек жолы ескі ... ... ... ... І мың жылдықтың кеш орта ғасырдағы
кезеңді қамтиды:қола дәуірінің жартастағы кескіндерінен; ерте ... ... ... ... 36 ... ... мен ... V-ХІІғ.ғ.
Құлан, Бектөбе, Еңбекші, Өрнек, Қарағаты сияқты 6 қалашықтан; 5 елді
мекендерден,3 ... ... діни ... мен ... ... ғ.ғ. ... және тағы басқалардан тұрады. Тарихи және
монументальды өнер ... ... ... ... жеке ... ... - ... мен
«Сұңқайты» ескерткіштері жатады.ХХ ...... ... ауылындағы 1 тұрғын үй,қоғамдық ғимарат – ... ... ... ... ... ... мектептер.
Шу ауданы 64 ескерткіштен, оның ішінде 50-археологиялық, 12-тарихи
және монументальды өнер, 2 сәулет ... ... ... ішінде 3 ескерткіш мыс өндірумен байланысты ... қола ... ... ... ... – 23 – ... пен ... тау баурайларындағы шоғырланған ерте
темір ... ... мен ... ... Орта ... ... 11
қалашығы Шу алқабының бойына орналасқан, олардың ішіндегі ірілері Ақтөбе
Степнинское, Ақсутөбе, Октябрь, ... және ... да ... ескерткіштер:1 өндірістік қызметтегі – Тасөткел плотинасы, 6 әскер
тарихының, 2 мәдениет қайраткерлерінің есімдерімен байланысты 2 ... ... өнер – Төле ... мүсінді ескерткіші, 1 сәулет ескерткіші –
Айдына мазары.
Мойынқұм ауданында барлығы 65 ... бар, оның 44 ... ... архитектуралық ескерткіштер. Археологиялық ескерткіштер – Омантөбе
қонысы, Төрткөл бекінісі, Төрткүл қалашығы, ... ... ... ... ... ... Төкен Айғорайұлы, Төлеубек ... ... ... ... ... ... ауданында барлығы - 111 ескерткіш бар: оның 92 археологиялық, ал
19 архитектуралық ескерткіштер бар. ... ... ... ... 6 ... Мерке 2-3 обалары, Ойтал обалары, Жамбыл
төбелері, Қарасай төбелері, ... ... ... ... жерлестерге ескерткіш, Сыпатай батыр мавзолейі
жатады.
Кесте 13. ... ... ... ... бойынша
ескерткіштердің жиілік коэффициенті (01.01.2004ж.) (57)
|№ |Әкімшілік аудандар |Ауданы,мың ... |
| | |ш.ш. |ң саны ... |
| | | | ... |
|1. |Байзақ ауданы |3,5 |88 |25,1 ... ... ... |4,3 |68 |15,8 ... ... ... |2,3 |61 |26,5 ... |Қордай ауданы |9,6 |141 |14,6 ... ... ... |10,2 |75 |7,3 ... ... ауданы |3,9 |111 |28,5 ... ... ... |35,6 |43 |1,2 ... |Шу ауданы |8,4 |64 |7,6 ... ... ... |9,9 |74 |7,4 ... |Мойынқұм ауданы |59,2 |65 |1,1 ... 1. ... ... ... ... бойынша ескерткіштердің
жиілік коэффициенті
13-кесте мәліметтеріне сүйенсек, Жамбыл облысының әкімшілік ... ... ... ... ең жоғарғы аудан – Меркі ауданы
(28,5), ал ең төменгі аудан – Мойынқұм ауданы (1,1). Демек, Меркі, ... ... ... ... Ұлы ... жолында орналасқандықтан, бұл
аймақта табиғи, тарихи–археологиялық және ... ... ... ... туризмді дамытудың перспективасы жоғары. Ал Шу, Талас, Т.Рысқұлов,
Сарысу, Мойынқұм аудандары Ұлы Жібек жолы ... ... ... ... ... ... ... төмен болып отыр.
Жамбыл облысындағы туристік ресурстарды жалпы 3 ... ... ... ... ... ... ... қорықшалары)
2. Тарихи – архитектуралық ескерткіштер;
3. Археологиялық ескерткіштер.
Жамбыл облысындағы тарихи – архитектуралық және ... ... ... ... ... ... деңгейдегі маңызы бар ескерткіштер;
2.Облыстық деңгейдегі маңызы бар ескерткіштер;
3.Аудандық деңгейдегі маңызы бар ескерткіштер;
Осындай мақсаттағы жіктеуді негізге ала отырып,туристік ... ... ... ... ... ... 14. Жамбыл облысындағы республикалық маңызы бар тарихи –
архитектуралық ескерткіштер (59)
|№ |Аттары ... ... ... ... (ХІ-ХІІғ.ғ) |Тараздан батысқа қарай 20 шақырым |
| |(Жамбыл ауданы) ... ... – бибі ... орналасқан|
|2. |Бабаджа–хатун кесенесі (ХІІғ) |Айша – бибі кесенесінің жанында |
| | ... ... ... ... ... ... би және Байзақ батыр көшелері |
| |қаласы) ... ... ... ... ... ... |Қарахан кесенесінен шығыста |
| | ... ... ...... ... ... |Байзақ батыр көшесі,38 (Қазыбек би |
| | ... ... ... ... |Әбдіқадыр мешіті (ХХғ. басы) |Абай көшесі,5 ... ... ... ... (ХХғ. ... ... көшесі,24 |
|8. ... ... ... ... ... оң ... |
| ... ... ... ... ... |Байзақ батыр мавзолейі (2000 |Дихан және Сарыкемер ауыл |
| |ж.) ... ... ... ... ында |
| | |4-5 км ... ... ... ... ... кесенесі (1999ж) |Қордай ауданы,Өтеген ауылы ... ... ... ... ... ауданы,Сыпатай ауылы |
| ... | ... ... Датқа мавзолейі |Сарысу ауданы,Саудакент қаласы |
| ... | ... ... ... ... ... ... көшпенді дала |
| | ... ... ... ... ... – ишан ... (1920ж. |Талас ауданы,Ойық ауылы |
| ... | ... ... ... ... ... ... |
| |(ХІХғ.басы) | ... 15. ... ... облыстық және аудандық маңызы бар
тарихи – архитектуралық ескерткіштер (60)
|№ |Облыстық маңызы бар |№ ... ... бар |
| ... | ... ... ... Жабаевқа ескерткіш |1. |Ауған жауынгерлерінің |
| |(1961) | ... ... ... |Тас көпір (ХІІІғ.) |2. |1941-45 ж.ж. Ұлы Отан ... | | ... ... ... |
| | | ... ескерткіш (Байзақ) |
|3. |Нәметбай мешіті (ХІХғ. Аяғы |3. ... ... ... |
| ... | | ... ... ескерткіші |4. ...... ... |
|5. |Жамбылдық жауынгерлерге |5. |Д.А.Фурманов ... |
| ... | | ... |Жауынгер-интернационалис терге |6. |Жауынгер-жерлестерге ескерткіш |
| |ескерткіш | ... ... ... және ... ... |7. |Б.Момышұлының ескерткіші |
| |достығының ескерткіші | | ... ... ... |8. |Бауырластар зираты (Қордай) |
|9. |Саяси қуғын-сүргін мен |9. ...... ... ... ... | | |
| ... | | ... |Қойгелді батырға ескерткіш |10 |Ж.Жабаев ескерткіші (Мерке) ... ... ... |11 ... ескерткіш |
|12 |Қызыл гвардияшыларға ескерткіш |12 |Жауынгер-жерлестерге ескерткіш |
| | | ... ... ... ... |13 ... ... ... |Адамзат және Ұлы Отан соғысы |14 |Жерлес – ... ... ... қаза ... | ... |
| ... | | ... ... ... ... |15 ... Қойгелді ескерткіші |
|16 |Т.Рысқұловқа ескерткіш |16 |Саңырақ ... ... ... ... батыр ескерткіші |17 ...... ... ... | ... ... ... мавзолейі (Байзақ) |18 ... ... ... ... ... ... (Жуалы)|19 |Оңғарбай мазары ... ... ... |20 ... – 1» ... |
| | | ... ... ... ... ... |21 ... некрополі |
|22 ... ... ... |22 ... мазары |
|23 ... ... ... |23 ... Айғорайұлы мазары |
|24 |Көшек батыр кесенесі (Талас) |24 ... ... ... ... қожа ... |25 ... ... |
|26 |Бөлтірік шешен мемориалы |26 ... ... ... |
| | | ... ... ... ... |27 |Жауынгер-жерлестер ескерткіші |
| | | |(Шу) ... ... ... |28 |«Сұңқайты» ұмытылмас орны |
| ... | ... ... |Биназар батыр мазары |29 |Тасөткел плотинасы (Шу) ... ... ... ... |30 ... ... ... |Исақ мазары |31 ... ... ... |«Әбілхайыр» ұмытылмас орны |32 |Е.Е.Юрченконың зираты |
| ... | | ... ... би ... (Шу) |33 ... ... ... 16. ... ... облыстық және аудандық маңызы бар
археологиялық ескерткіштер (61)
|№ |Облыстық |№ ... ... ... Тараз қалашығы |1. |Оба (Байзақ) ... ... ... ... |2. ... ... ... ... |3. ... қонысы ... ... ... моласы |4. |Қонысабай төрткүлі ... ... ... |5. ... ... ... ... |
|6. |Қостөбе қалашығы (Байзақ) |6. |Наурызбас ... ... ... |Оххум қалашығы |7. ... ... І-ІІ ... ... ... |Әулиебастау қалашығы (Жамбыл) |8. |Қорғандар (Шахан ауылы) ... ... ... |9. ... мұнарасы (жасөркен ауылы)|
|10 |Жалпақтөбе (Жикиль) қаласы |10 ... ... ... ... ... |11 ... ... ... ... сарай кешені |12 |Қызылқайнар қорымдары ... ... төбе ... ... ... |13 ... қорымы ... ... тас ... ... |14 ... ... ... |
|15 |Жартас суреттері |15 ... ... ... ... ... |16 |Қорымдар (Қордай) ... ... ... |17 ... ... (Мерке) |
|18 |Қарасай төбелері |18 ... ... ... |Жәнібексай обасы |19 ... ... оба ... ... ... (Сарысу) |20 |Төбелі обалар ... ... |Тас ... обалар |21 |Көк ... ... ... ... ... ... |22 ... қалашығы ... ... ... |23 ... ... ... ... |Саудакент қаласы |24 ... І-ІІ ... ... ... ... (Талас) |25 |Төрткөл І бкекінісі ... ... |26 ... ... тас ... |
| ... | | ... |Тектұрмас қалашығы |27 ... ... ... |Ақмола бекінісі |28 ... ... ... ... ... ... ғы |29 ... қалашығы (Мойынқұм) |
|30 |Ошантөбе қонысы (Мойын құм) |30 ... ... ... |Ақыртөбе қонысы (Т.Рысқұ лов) |31 |Байтымбет қонысы (Т.Рысқұлов) |
|32 |Қорағаты І-ІІ қалашықтары |32 ... ... ... ... ... |33 ... төрткүлі ... ... ... |34 ...... ... |
|35 |Ысты бекінісі |35 ... ... ... ... ... ... (Шу) |36 |Қорғаншы қалашығы (Шу) |
|37 |Шатыркөл мыс ... ... |37 ... жар ... ... |
| ... | | ... |Жаңа жол қалашығы |38 |Діни комплекс ... ... ... төбесі |39 |Төменгі теректі жартастарын |
| | | ... ... 1-2-3 ... облысы - Қазақстан халықтарының мәдениетінің қалыптасу ... ... ... зерттеуде маңызды роль атқаратын республика
региондарының бірі екендігі белгілі.
Облыс территориясында ...... мен ... ... астам объектілерді анықтап,тізімге алды. Олар:ежелгі тас ... ерте ... ...... ... ... қорғандары,
тастағы бейнелер, ежелгі тұрақтар, тас мүсіндер, орта ғасырлық қалалар,
архитектуралық кешендер және ...... ... да бір айта кететін жайт – ежелгі заман ескерткіштері ... ... ... жоқ. ... осы ... бар асыл ... ... тереңнен алатын жергілікті халықтардың ежелгі мәдениеті туралы көп
мағлұмат бере ... ... ... ...... біздің
мәдениетіміздің іргетасы болып табылатындықтан, адамзат баласы ... ... ... ... ... сақтап қалу – біздің
міндетіміз.
Жамбыл облысында 2000 жылы Мемлекеттік есепке 1072 ескерткіш, ... 849 – ... - ... 107 – ... және қала ... ... ... өнер ескерткіштері алынды.
Сонымен,бұл бөлімде Жамбыл облысының әкімшілік аудандары ... ... ... ... ... мәліметтер келтірілді.Оны мына
кестеден көруге болады.
Кесте 17. Жамбыл облысында әкімшілік ... ... ...... ... ... |Тарихи-архи |Археоло |
| | ... саны ... ... |
| | ... |ескерткіштер |ескерткіш |
| | | | |тер ... ... ... |88 |9 |79 ... ... ... |68 |5 |63 ... ... ауданы |61 |6 |55 ... ... ... |141 |11 |130 ... ... ... |75 |9 |66 ... |Меркі ауданы |111 |19 |92 ... ... ... |43 |7 |36 ... |Шу ... |64 |14 |50 ... ... ... |74 |9 |65 ... ... ауданы |65 |21 |14 ... ... ... ... ... ... ... аймақтар анықталды. Сондай-ақ, Жамбыл облысындағы Ұлы
Жібек жолы тармағында ... ... ... жіктелінді:
1.Жамбыл облысындағы республикалық маңызы бар тарихи-
архитектуралық ескерткіштер;
2.Жамбыл облысындағы облыстық және аудандық ... ... ... ... ... және ... ... бар
археологиялық ескерткіштер;
Сонымен, Жамбыл облысында ... ... ... ... ... Ұлы ... ... орналасқандықтан, бұл аймақта
табиғи,тарихи–археологиялық және ... ... ... бай. ... ... ... жоғары. Ал Шу, Талас, Т.Рысқұлов, Сарысу,
Мойынқұм аудандары Ұлы ... жолы ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері төмен болып отыр.
Қорытынды
1. Жеңіл де шапшаң жүріп – тұруға, кең ауқымды байланыстар жасауға
дағдыланған ХХ ... ... ... дәуірлердегі қарым-қатынастарды
толық түсіне бермейді, я болмаса болымсыз ғана нәрсе деп қабылдайды. ... ... ... ... ... ... адамға тән байланыстар
да қиындай түсетін сияқты көрінеді. Сондықтан да француз ғалымы ... ... ... ...... ... кезінде жазып қалдырған
жазбалары бір қарағанға фантастика сияқты болып елестейді. Оның ... ... ... ... ... ... мен ... оқиғалары жиі
кездеседі. Ертедегі адамдар Үнді мұхитының бір тұсында хош иісті ... ... ... ... арал бар деп ... Онда ... өмір
сыйлайтын жемісі бар тіршілік бәйтерегі өсіп тұрады. Тағы ... ... ... ... адам,денесі жылқы мақұлық – кентаврлар,
итбасты адамдар, үсті-басын түк басқан жалғыз көзді дәулер, «алтын ... ... ... өз ... ... ... саяхатшы Марко
Поло,Суматрадағы құйрықты адамдар туралы адам ... ... ... ... ... ... айналдырады: «
Олардың жүні енекенің жүніндей,аяқтары пілдікіндей, ... ... ... жуан ... ... ... ... ұзын тікенектері бар, міне, сондықтан олар тілдерімен тістейді».
(Книга Марко Поло, М:1955, с.177-178)
Дегенмен, ... ... ... ... ... ... дипломатиялық
сапарлар, адамдардың алыс қиырларға қоныс аударуы сонау көне дәуірлерде жиі
болып тұрғаны ... ... ... түсуде. Ертедегі дәуірде, ... ... ... ... ... күшті болған, адамдар мәдени
байланыстар мен алыс-беріс жасауға ... ... бір ... – «Ұлы
Жібек жолы» болып табылады. Бұл жұмыста оның ... ... ... тау асуларын басып өтетін бір саласы туралы сөз болды. Онда ең негізгі
сауда желілерінің және ең шалғайда жатқан ... аса ірі ... ... ... ... орасан мол тармақтарының бағыттары
жайында әңгімеленеді.
Тірлік істеп бар жапанды шарлайды,
Ақыл-есін бір құдайға арнайды.
Туардан – батар беттеп кезеді
Тауып сенің тілегіңді ... ... ... ... ... ей, Ер, биік еңсесі – деп ... ... ... ... ... ... керуендер ағылып
жатты (Баласағұн Ж. Құтты білік. Алматы,1986,414 бет).
Сан тарау жолдар Сырдария мен ... пен ... ... кіре ... мен ... ... мен далаларда
қоныс тепкен үлкенді-кішілі қалаларға барып тіреліп жатты. Бұл қалалардың
кейбіреулерінің аттары барлық өлкелерге әйгілі ... олар ... ... ... ... сыр ақтарады. Олар – Отырар мен Тараз, Түркістан ... ... пен ... ... түгелдей халықаралық сауда ісіне
тәуелді аралық сауда бекеттері ретінде белгілі болды. ... ... ... ... сауда-саттық байланыстары арқылы байып,
гүлденген Сауран немесе Дех Нуджикес сияқты қалалар болды. Кейбір қалалар
тұтас дәуірлер мен ... де ұзақ өмір ... ... ... қайта
жанданды, енді біреулері соғыстар мен жойқын шабуылдар ... ... ... ... ізін табу да ... «Ең қиын ... - ... қала болса да әйтеуір бір қала туралы әңгіме қозғау. Әрдайым өзің
қалаған нәрселеріңнің жүзде бірін көре ... ... ... ... ... ... ... - әрі сонау көне дәуірлер,
әрі бүгінгі өмір, әрі ертеңгі болашақ» ... Ч. Мой чудо – ... ... ... ... ... кеткен көне қалалар туралы жазу
қиын. Бір кезде оларда қайнап тұрған ... ... ... ... ... ... археологиялық қазба жұмыстарымен
зерттеулердің материалдары арқылы қалпына келтіруге тура ... ... ... ... мен ... ... ... Ұлы
Жібек жолындағы ертедегі қазақстандық қалалар жайында сөз ... ... ... ... ... тағдырларындағы, қасиет-белгілеріндегі сырдың
бәрі ашылып болған жоқ, бәлкім, арада ашылып та ... ... ... ... ... ... ... жоқ.
Қазіргі кезеңде анықталғандай Ежелгі Жібек жолының тарихы өте ертеден
басталады. Оның қалыптасып дамуына Евразиядағы ... ... және дала мен ... ... мал ... дамуы себеп
болды. Жылдам өркендеуіне «революциялық» бет бұрысты ... ... ... ... түйе ... ... ... және жылқыға
салт міну жатады.
Бұл жетістіктер Евразия аймағындағы мәдени және сауда қатынастарының
дамуын жеделдетті. Бұл ... ... ІІ мың ... ... мен І мың
жылдықтың басын қамтыды. Орталық таулы аймақтар мен Азияның батыс пен шығыс
аймақтарынан малшылар ... ІІІ және ІІ мың ... ... Орта ... батыс өңірі мен
Синьцзиянның шығысындағы таулы асулардағы жолдар игерілді. Осы ... ... ... ... ... ... келе ... Бұл ең
алғашқы Жібек жолы тармағы еді,ол ғылымда әлі толық зерттелмеген.
Қытай жібегін басқа елдерге шығару б.з.д. V ... ... мың ... ... далалық және таулы өңірін ... ... ... өркениет құрылды. Ол скифтер, сақтар,
таулы Алтайдағы пазриқ қоғамын және жоғарғы Енисейдегі тағар ... мың ... ... және мәдени байланыстар тұрақты ... ... ... ... ,өнерінің,экономикасының және
әлеуметтік дамуы, жібек жолының дамуымен байланысты болды. Алматы ... ... ... ... ... зерттей отырып, мынадай
қорытынды ... ... ... ІV – ІІІ ... сақ ... пайда
болған. Оны патша – абыздар басқарған. Оларға бүкіл сақ қоғамы: әскери –
ақсүйектер, діни абыздар, ... ... ... Олар тайпалардың
ішкі және сыртқы саясаттарын басқарған. Сақтардың бүкіл таным-түсінігі мен
мәдениеті, өнері сақ ... ... ... ... ... ... барыс, арқар мүсіндері философиялық
мағынада бейнеленген. Бұлар сақ мәдениетінің ... ... ... ... ... ... Чжан ... еңбегі зор болды. Б.з.д. 138
жылы ... жаңа ... ... Ол ... ... ... мен ... ашты. Үйсін, Қангүй және Давань елдерін зерттеп
жазды. Батыс пен ... ... ... ... ... Тянь –Шань
таулы асуы болды.
Ұлы Жібек жолы бұл ... ... ... ... ... Рим ... ... Бұл жол Құшан, Соғда және ... ... ... Жүктерді тасымалдап жеткізуді Евразияның таулы
және далалық аймақтарын мекендеген малшылар іске асырған.
VII ғасырдан кейін Жібек жолының ... және ... ... ... ... бақылау жасады. Негізгі жол тармақтары
Оңтүстік пен Жетісу өңірін ... ... Бұл ... ... ... өз
ордаларын, қалаларын, керуен сарайларын салып, саудаға бақылау жүргізді.
Бұл кезеңде отырықшы өркениеті көшпенділердің ... ... ... ... ... ... ... Бір қызығы Ұлы Жібек
жолының Ұлы ... ... ... өмір ... ... соң мұхиттық
сауда жолының маңызы арта берген. Ұлы Жібек жолы 2 мың жыл бойы ... Бұл әлем ... дара ... ... ... Тынық мұхит пен
Атлант мұхитының арасындағы көптеген халықтарды біріктірді.Жібек жолы ... ... ... ... ... сауда жасау Б.з.д. ІІ және б.з.д. І мың
жылдықта ғана болды.
Ұлы Жібек жолы әр ... ... ... ... және жаңа ... ... ... көшпенділер мен отырықшы халықтардың даму ... жолы - ... жолы ... ... - ... ... және қосымша қаржы табудың басты
көзі. Сондықтан да дамыған елдер тәжірибелерінен үлгі ала ... де ... осы ... ... ... Туризм саласын дамытып,
өркендету үшін ... ... ... да, ауа райы да, ... - ... - көл, ... ... да, құмдауыт жерлері мен аң-құстары да,тамыры
тереңге кеткен тамаша тарихыда толық мәнді демалыс пен туристік ... ... бере ... ... жер ... сонау замандарда Батыс пен
Шығысты ... көне жол – Ұлы ... жолы ... ... Ұлы ... туристік мүмкіндіктерін анықтап, оларды дамыту мақсатында елімізде
«Жібек жол – ... ... ... құрылған. Бұл Ұлттық Компания
мемлекетімізде Ұлы Жібек жолы ... ... ... ... ... жүзеге асыруда.
Болашақта туризм саласын дамытудың маңызы зор екендігін бұл ... ... және тағы ... ... ... ... ... болса, әлемдік өркениет көшінен қалмай, ... ... ... ... ... ... ... жүзілік Туристік Ұйымның
деректері бойынша ол ... ... ... ... 1/10 ... бір)
бөлігін, халықаралық инвестицияның 11%-дан ... ... ... 9-шы ... ... ... ... Жамбыл облысының бай тарихы, ... мен ... ... табиғаты – бұл аймақты тартымды ... ... ... орналасқан табиғи қорықшаларда – Андасай, Қарақоңыз,
Берікқара ...... мен ... алуан түрлері
сақталған, олардың кейбіреулері Қызыл кітапқа енген.
Жамбыл облысында туризмді дамыту ... ... ... ... ... Бұл ... ... саланы дамытуға
қажетті мәселелер қарастырылған. Сонымен қатар туризм ... ... ... ... ... шығу және келу ... арнайы бағыттары
жасалған. Бұл бағыттарды Облыстың туристік фирмалары мен курорттық ... ... ... ... ... облысында Ұлы Жібек жолы орталықтарын, археологиялық
ескерткіштерін қалпына келтіру жұмыстары жүргізілуде. Оған ... ... ... жолы – ... ... ... басшылық
етуде. Сонымен қатар Облыс Әкімінің спорт және туризм басқармасы, «Көне
Тараз ескерткіштері» ... ... ... ... ... ... ат ... экономиканың басты саласы болып отырғандықтан, облыста осы
саланы ... ... ... ... – бүгінгі күннің басты талабы
болып отыр.
Өткен ... ...... ... ... ... табылатындықтан, адамзат баласы мыңдаған ғасырлар барысында жасаған
құндылықтарды толығымен сақтап қалу – біздің міндетіміз.
Жамбыл ... 2000 жылы ... ... 1072 ... ... 849 – археология, 111 - тарихи, 107 – сәулет және қала ...... өнер ... ... бұл ... Жамбыл облысының әкімшілік аудандары бойынша
туристік ресурстардың таралуы жөнінде сандық мәліметтер келтірілді. Оларды
жұмыста көрсетілген ... ... ... ... ... «Ұлы Жібек жолы және Орта ғасырлық Қазақстан», -
Алматы: «Қазақстан»;1992 – 5 бет.
2. К.Байпақов,А.Нұржанов «Ұлы Жібек жолы және Орта ... ... ... ... – 5 ... «Ұлы ... жолы және Орта ғасырлық Қазақстан», -
Алматы: «Қазақстан»;1992 – 6 бет.
4.К.Байпақов,А.Нұржанов «Ұлы Жібек жолы және Орта ... ... ... «Қазақстан»; 1992 – 6 бет.
5.К.Байпақов,А.Нұржанов «Ұлы Жібек жолы және Орта ғасырлық Қазақстан», -
Алматы: «Қазақстан»;1992 – 7 ... ... ... ... на ... Шелковом
пути», - Алматы: «Ғылым»; 1998 – ... ... ... города Казахстана на ... ... - ... ... 1998 – ... ... «Средневековые города Казахстана на ... ... - ... ...... ... Шелковый путь», - Москва:«Агропромиздат»; 1990 –
С.70-73
10.К.М. Байпақов,К.Байбосынов «Ұлы Жібек жолы және Тараз» - Тараз:2002 – ... ... ... города Казахстана на Великом ... - ... ...... ... ... туризма»,Москва:2000 С.27-38
13.С.Р.Ердавлетов «География туризма»,Алматы: «Наука»;2000–С.73-75
14.Бақтияр Тайжан ... ... енді ...... ... 2000ж.
15.Ж.Жантөлен «Туризмді дамытудың тетіктері мен өзімізден басталуы тиіс»,
«Тараз – хабар»:26 қыркүйек,2003 – 3 ... ... ... туризм қараусыз өскен жеміс ағашы сияқты
жабайыланып барады» – «Жас Алаш»:21 шілде, 2003 – 3- ... ... ... көзі бола ала ма?» – «Егемен Қазақстан»:20
қазан,2001 – 2 бет
18. ... ... ... Казахстана на Великом Шелковом
пути», - Алматы: «Ғылым»;1998 – С.5-7
19. К.Байпақов, ... «Ұлы ... жолы және Орта ... - ... «Қазақстан»;1992 – 3 бет.
20. К.Байпақов, А.Нұржанов «Ұлы ... жолы және Орта ... - ... ... 1992 – 3-8 ... К.М.Байпаков «Средневековые города Казахстана на Великом ... - ... ... 1998 – ... ... путь - ... ... развитие
туризма» - «Казахстанская правда»:17 сентябрь, 2003
23.Т.Достанбаев «По Великому Шелковому пути» – «Жамбыл – ... - ... ... ... ... – «Қазақ тарихы»: 2000 №4 –
5-бет
25. «Город на Великом Шелковом пути» – ... ... : 24 ... ... «Ұлы Жібек жолы бойымен …» – «Жас Алаш»: №147:9 желтоқсан,
2003.
27.М.Төлепберген «Ұлы ... жолы ... ... ... ... , 2000.
28.М.Төлепберген «Еуразия көкжиегі Ұлы Жібек жолымен ашыла түседі», -
«Егемен Қазақстан»: 27 ... ... ... на ... как ... устойчивого развития»(на примере
Алматинской области) – «Транзитная экономика»: №4-5, 2000; С.48.
30.С.Курманаев,И.Титенок ... ... в ... ... ... с ... шага» – «Деловая неделя»:3 (431), 2 февраль,2 001.
31. «Қазақстан Республикасындағы Туристік қызмет туралы Заң»,
13 маусым,2001:№211-ІІ
32.В.Лебедев, И.Сон «Жемчужина на ... ... - ...... ... не ... біздерден?» -«Егемен Қазақстан»:
20 қаңтар,1999.
34.Х.Бектурганов «Состояние диких животных в ... ... ... и ... развитие»:июнь, №6, 2003 – С.45.
35. Х.Бектурганов «Состояние ... ... в ... ... ... и ... ... №6, 2003 – С.45.
36. Х.Бектурганов «Состояние ... ... в ... ...
«Экология и устойчивое развитие»:июнь, №6, 2003 – С.45.
37. Х.Бектурганов «Состояние ... ... в ... ... ... и ... ... №6, 2003 – С.46.
38. Х.Бектурганов «Состояние диких животных в ... ... ... и ... ... №6, 2003 – С.46.
39. Х.Бектурганов «Состояние диких животных в ... ... ... устойчивое развитие»:июнь, №6, 2003 – С.46.
40.С.Махмутов «Туризм және табиғат» – «Атамекен» :11 сәуір, 2001.
41.Жамбыл облысында туристік саланы дамытудың ... ... ... ... ... ... спорт және туризм басқармасы)
42. Жамбыл облысында туристік ... ... ... ... арналған
бағдарламасы (Жамбыл облысы Әкімінің спорт және туризм басқармасы)
43. Жамбыл облысында туристік саланы дамытудың 2004-2005
жылдарға арналған бағдарламасы ... ... ... ... және ... : І – қосымша.
44. Жамбыл облысы Әкімінің спорт және ... ... ... ... ... ... ... дамытудың 2004-2005 жылдарға арналған
бағдарламасы (Жамбыл облысы Әкімінің спорт және ... ... : ІІ ... ... облысында туристік саланы дамытудың 2004-2005 жылдарға арналған
бағдарламасы (Жамбыл облысы Әкімінің спорт және ... ... ... іске ... ... ... жоспары.
47. Жамбыл облысында туристік саланы дамытудың 2004-2005 жылдарға арналған
бағдарламасы ... ... ... ... және ... ... :
Кіріспе.
48.Жамбыл облысында туристік саланы дамытудың 2004-2005 жылдарға арналған
бағдарламасы (Жамбыл облысы Әкімінің ... және ... ... : ... ... ... Шелковый путь и Тараз» – «Тараз – Хабар –2000»:
№5, 2001.
50.Ф.Байназарова «Туризм және Саяхат» - ... 29 ... – 1 ... «Туризм – табыстың ... ...... ... ...... демократияның тиімді құралы» - «Егемен
Қазақстан», 28 шілде ,2001.
53. «Жібек жолының ... ... ... жандандыру,түркі тілдес
мемлекеттердің мәдени мұраларын тиімді дамыту және ... ... атты ... ... ... : 27 ... ... совет общества охраны памятников истории и культуры
Казахской ССР «Свод памятников истории и ... ... ... :1982 – С.5-15.
55.И.Дулатова «Ұлы Жібек ... ... ... ... – «Ұлт тағылымы»:2001,№1,44-бет.
56. Қазақстан Республикасы «Материалдық мәдениет ескерткіштерін ғылыми -
зерттеу және жобалау институты» ... ... ... ... ... ... және ... институты:
«Қазақстан Республикасының тарихи және мәдени ескерткіштер жиынтығы»
Жамбыл облысы – ... ... ... ... ... ... (диссертация)
– Республика Казахстан «Алматы»,2003.
58.Л.Шабыкина,О.Таланова «По Великому Шелковому пути» - ... ... ... ... ... ... ғылыми -
зерттеу және жобалау институты» кәсіпорны,Ә.Х.Марғұлан атындағы ... ... ... ... және ... ... ... тарихи және мәдени ескерткіштер жиынтығы»
Жамбыл облысы – Алматы :2002.
60. Қазақстан Республикасы «Материалдық ... ... ... -
зерттеу және жобалау институты» кәсіпорны,Ә.Х.Марғұлан атындағы Археология
институты, ... ... ... және ... ... Республикасының тарихи және мәдени ескерткіштер жиынтығы»
Жамбыл облысы – Алматы ... ... ... ... ... ескерткіштерін ғылыми -
зерттеу және жобалау институты» кәсіпорны,Ә.Х.Марғұлан атындағы ... ... ... ... және этнология» институты:
«Қазақстан Республикасының ... және ... ... ... ...... ... «Город кузнецов на Шелковом пути: К 2000 – Летию Тараза» -
«Казахстанская правда»: 13 ... ... под ... ... ... – «Знамя труда» :4 декабрь,2003 - С.3
64.С.Ю.Зорина «Книга на Великом Шелковом пути» – ... ... ... ... ...... ... справочник туриста (автор – сост. Ю.А.Штюрмер – 2 издание с
изменениями и ...... ... «На ... тропе» – Москва: «Физкультура и Спорт»,1986.
68. «По Казахстану и Киргизии» Туристические маршруты. – ... ... и ... при Сов.Мин.СССР,1973.
69. Ю.А.Штюрмер «Опасности в туризме,мнимые и ...... : ... и ... «Туризм» – Москва: «Просвещение»,1988.
71.Туристический план – схема ... ...... ... және ... жөнделген ғимараттар.
73. «Көне Тараз ескерткіштері» Мемлекеттік қорық – мұражайы «Ежелгі Тараз
ескерткіштері» – ... ... ИсГ ... - ... түлегі Р.Аманбаеваның :
«Ұлы Жібек
жолы және оның ... ... ... ... жазылған
диплом жұмысының ғылыми жетекшісі,
г.ғ.к.,
доцент Ф.М.Темерееваның
П І К І Р І
Осыдан 500 жыл ... ... ... Ұлы ... ... ... жанданып,Евразияның шығысы мен ... ... ... жолына айналып отыр.Бұл жолдың ... ғана ... ... саяси және мәдени-рухани байланыста
атқаратын ролі зор.Сондықтан Аманбаева Рыстының дипломдық жұмысын ... деп ... ... Жібек жолының Қазақстан,оның ішінде Жамбыл облысы аумағындағы
бөлігінде ... ... ...... алғы ... ... дипломдық жұмыс ... ... ... ... ... тарихи,археологиялық, географиялық ғылыми
әдебиеттерді,фондылы материалдарды салыстыру және картографиялық тұрғыдан
анализ бере ... ... өте бай ... ... жұмысын «өте жақсы» деп бағалаймын.
Ғылыми жетекшісі,
г.ғ.к.,доцент:
Ф.М.Темереева
«Тарих-география мамандығының ИсГ – 00 - 01
тобының
түлегі А.Беркімбаеваның: ... ... және ... проблемалары (Ертіс,Шу
мысалында)» тақырыбында жазылған диплом жұмысы
ның ... ... ... І К І Р І
Беркімбаева Айжанның дипломдық жұмысы Қазақстанның ең бір өзекті
мәселесі су ... ... ... мен ... арна лады.
2003 жылы Киев қаласында өткен «Қоршаған орта,су және ... ... ... ... ... конференцияда Қазақстан су қоры тапшы –
Түркменстан,Кипр,Тәжікстан,Мальта сияқты елдердің ... ... ... ... небәрі 37 мл.
Республика өзендерінің ішіндегі мол сулы – ... пен ... ... Шу еліміздегі маңызды деген сегіз өзен бассейніне
жатады. ... ... ... ... ... ... осы екі өзеннің экологиялық ... ... ... А.Беркімбаева диплом жұмысын актуаль ды,ғылыми–практикалық маңызы
бар тақырыпқа арнаған. Жұмыстың мазмұнын алдына қойған мақсат-міндеттеріне
сәйкес аша біледі. Гидро
логиялық,экологиялық ... ...... әдіс ... салыстыра отырып,өзендердің экологиялық жағдайын сипаттайды. Жұмыс
көлемді,сауатты жатық тілмен баяндалған,бір тарау дан ... ... ... ... ... ... өтеді.Мол
материал ішінен,негізгі керек дегендерді іріктеп таңдай алады. Дипломдық
жұмысты «өте жақсы» деп ... ... ... Ұлы ... ... ... ... аумағындағы туристік
– рекреациялық мүмкіндіктері қаралады.Ұлы Жібек жолы өте ... ... ... бойы ... өркениет дамуында ... ... ... ...... ... мен ... сараптама жасалады.
В дипломной работе рассматриваются туристическо-рекреационные
возможности Великого Шелкового пути на ... ... ... ... путь ... в ... древности и в течении многих веков играл
важную роль в развитии ... ... Так же ... ... - ... ... ... и
памятники Жамбылской области.
In the diploma work examined tourist – ... ... ... Silk road on pieces Zhambul region. Great Silk road are the arised ... antiquityes and in the flow many centuries played very ... in the ... of world ... of analyzed the ... history – architectural tourist ... and ... in ... region.
-----------------------

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 67 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тау туризмі77 бет
Туристік қатынастардың қалыптасу77 бет
Биогеография туралы түсінік8 бет
Биогеография ғылымының қалыптасу тарихы3 бет
Физикалық географияның бастауыш курсын оқытудың білімділік, тәрбиелік, дамытудың мақсаттары10 бет
Қазақстан, ресей және дүни жүзі елдерінің географиясында халықтардың зерттелуі8 бет
"Ұлы Жібек Жолы."16 бет
Delphi дің мультимедиялық мүмкіндіктері12 бет
Delphi ортасындағы графиканың мүмкіндіктері12 бет
Delphi ортасының мүмкіндіктері24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь