Соғыстан кейінгі экономиканың қалыптасуы

1. КІРІСПЕ
2. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
2.1. Экономиканы соғыстан кейін байта құру. Өнеркәсіп пен транспорттың даму
2.2. КСРО.дағы қоғамдық.саяси жағдайдың көрінісі
2.3. Қазақстандағы тың және тыңайған жерлерді игерудiң экологиялық, экономикалық және әлеуметтiк.демографиялық салдары
3. ҚОРЫТЫНДЫ
4. ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Кеңес Одағы соғыстан экономикалық жағынан әбден әлсіреп шықты. 32 мың өнеркәсіп орны, сондай-ақ 100 мың ауыл шаруашылық өнеркәсіп орындары үлкен шығынға батты, олардың біраз бөлігі толығымен жойылды. Сталинград (Волгоград), Ленинград (Санкт-Петербург), Киев, Минсксияқты қалалар жер мен жексен етілді. Экономикалық қиындықтар жұмыс қолының жетіспеуіне байланысты күрделене түсті. Соғыс жылдарында еліміз 30 млн-ға жуық халқынан айырылғаны белгілі, одан да көп болуы мүмкін. Өндірістегі жетпейтін жүмыс күшінің орнын толтыру үшін КСРО үкіметі Кеңес Армиясы қатарынан ірі көлемдегі демобилизация жүргізді. Бірінші демобилизация 1945 жылы шілде-қыркүйек айларында өтті. Алдыңғы кезекте солдаттар және жасы ұлғайған кіші офицерлер, инженер, мұғалім, агроном т.с.с. мамандар демобилизацияланды. 1945-1946 жылдары армия қатарындағылардың саны 8,5 млн-ға азайды. Қазақстандағы тек қана әскери тапсырыстар орындаған көптеген зауыттар жаңа жағдайда бейбіт өнімдер шығаруға көшті. Дегенмен соғыстың зардабы Қазақстанға ауыр тиді. Мысалы: зауыттарда, фабрикаларда және ауыл шаруашылығында жүмыс күші жетіспеді. Бұл жағдай бірнеше себептерге байланысты еді. Соғыс кезінде Қазақстанға қоныс аударған мамандардың көпшілігі туған жерлеріне кайтты. Көптеген Қазақстандықтар майданда қаза тапты және соғыстан оралмады. 1930-1934 жылдардағы шаруалардың зорлап ұжымдастыру кезіндегі жаппай қоныс аударуы, сондай-ақ республиканың ауыл шаруашылық аудандарының жартысына жуығының қырылуына алып келген аштық салдарлары айқын сезілді. Зауыт және фабрика жүмысшыларының мамандану дәрежесі, жалпы алғанда, жоғары болмады. Жетіспейтін жүмыс күшінің орнын толтыру үшін республикада жер-жерлерден еңбек ресурстары мектептері мен училищелері құрыла бастады. Жұмыс күшінің орны Кеңес Армиясы катарынан демобилизацияланған әскерлер, сондай ақ фашистік тұтқыннан оралған репатрианттар есебінен толығып отырды. Қолданылған ісшаралар нәтижесінде егін алқабының деқаншылары мен еңбекшілерінің қатары толықты. 1946 жылы Қазақстан Компартиясы ОК-нің бірінші хатшысы болып Жумабай Шаяхметов тагайындалды. Кеңес Одағының басқа республикалары сияқты Қазақстан да фашистік оккупациядан зардап шеккен аудандарға қолдан келген көмекті аямады. Республикада тұтастай азық-түлік керуендері жасақталды. Қазақстандықтар Сталинградтың, Ленинградтың, Солтүстік Кавказдың соғыстан зардап шеккен шаруашылықтарын қалпына келтіруге белсене катысты. Тек 1945 жылдың өзінде Украинаға 500 трактор және басқа да ауыл шаруашылық машина, 140
1. Қазақстанның қазіргі заман тарихы: Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған окулық. 2-басылымы, өңделген. Жалпы редакциясын басқарған тарих ғылымының докторы, профессор Б. Ғ. Аяған. Алматы: Атамұра, 2009.
2. Қазақстан тарихы: Аса маңызды кезеңдері мен ғылыми мәселелері. Жалпы білім беретін мектептің қоғамдық — гуманитарлық бағытындағы 11-сыныбына арналған оқулық/М.Қойгелдиев, Ө.Төлеубаев, Ж.Қасымбаев, т.б. — Алматы: «Мектеп» баспасы, 2007.
3. С. Бекенов. Қазақ тұтқыны; бас. ред. Б. Аяған. — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2007. — 256 б.
4. тарихы: Аса маңызды кезеңдері мен ғылыми мәселелері. Жалпы білім беретін мектептің қоғамдық - гуманитарлық бағытындағы 11-сыныбына арналған оқулық/М.Қойгелдиев, Ө.Төлеубаев, Ж.Қасымбаев, т.б. — Алматы: «Мектеп» баспасы, 2007.
        
        МАЗМҰНЫ: 
1. КІРІСПЕ
2. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
2.1. Экономиканы соғыстан кейін байта құру. Өнеркәсіп пен транспорттың даму
2.2. КСРО-дағы ... ... ... Қазақстандағы тың және тыңайған жерлерді игерудiң экологиялық, экономикалық және әлеуметтiк-демографиялық салдары
3. ҚОРЫТЫНДЫ
4. ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ ... ... ... ... жағынан әбден әлсіреп шықты. 32 мың өнеркәсіп орны, сондай-ақ 100 мың ауыл шаруашылық өнеркәсіп орындары ... ... ... ... ... бөлігі толығымен жойылды. Сталинград (Волгоград), Ленинград (Санкт-Петербург), Киев, ... ... жер мен ... ... ... қиындықтар жұмыс қолының жетіспеуіне байланысты күрделене түсті. Соғыс жылдарында еліміз 30 млн-ға жуық халқынан айырылғаны белгілі, одан да көп ... ... ... ... ... ... орнын толтыру үшін КСРО үкіметі Кеңес Армиясы қатарынан ірі көлемдегі демобилизация жүргізді. Бірінші демобилизация 1945 жылы шілде-қыркүйек айларында өтті. ... ... ... және жасы ... кіші офицерлер, инженер, мұғалім, агроном т.с.с. мамандар демобилизацияланды. 1945-1946 жылдары армия қатарындағылардың саны 8,5 млн-ға азайды. Қазақстандағы тек қана ... ... ... ... ... жаңа жағдайда бейбіт өнімдер шығаруға көшті. Дегенмен соғыстың зардабы ... ауыр ... ... зауыттарда, фабрикаларда және ауыл шаруашылығында жүмыс күші жетіспеді. Бұл жағдай бірнеше себептерге байланысты еді. Соғыс кезінде ... ... ... ... ... туған жерлеріне кайтты. Көптеген Қазақстандықтар майданда қаза тапты және соғыстан оралмады. 1930-1934 жылдардағы шаруалардың зорлап ұжымдастыру ... ... ... ... ... ... ауыл ... аудандарының жартысына жуығының қырылуына алып келген аштық салдарлары айқын сезілді. Зауыт және фабрика жүмысшыларының мамандану ... ... ... жоғары болмады. Жетіспейтін жүмыс күшінің орнын толтыру үшін республикада жер-жерлерден еңбек ресурстары мектептері мен училищелері құрыла бастады. Жұмыс күшінің орны ... ... ... ... ... сондай ақ фашистік тұтқыннан оралған репатрианттар есебінен толығып отырды. Қолданылған ... ... егін ... ... мен ... ... толықты. 1946 жылы Қазақстан Компартиясы ОК-нің бірінші хатшысы болып Жумабай Шаяхметов ... ... ... басқа республикалары сияқты Қазақстан да фашистік оккупациядан зардап шеккен аудандарға қолдан келген көмекті аямады. Республикада тұтастай азық-түлік ... ... ... ... ... ... Кавказдың соғыстан зардап шеккен шаруашылықтарын қалпына келтіруге белсене катысты. Тек 1945 жылдың өзінде Украинаға 500 трактор және басқа да ауыл ... ... 140 ... ... ... ауыл ... ... жіберілді. Фашистік оккупациядан зардап шеккен аудандарға жарты миллионнан астам ірі қара мал, ... қой ... ... ... ... тегін көмек көрсетілді. Қазақстан колхоздары неміс оккупациясынан азат етілген аудандарға көмек ретінде 17,5 мың ірі қара мал, 22 ... ... және 350 мың қой ... ... өз ... ... халық шаруашылығын және мәдениетін дамытуға ерекше назар аударды. КСРО экономикасы біртіндеп бейбіт калыпқа түсе бастады. ... ... өнім ... ... ... ... күнделікті тұтыну заттарын шығаруға қайта бейімделді.
Жұмыстың тақырыбы: Соғыстан кейінгі жылдардағы Қазақстан. Жұмыстың мақсаты: ... ... ... ... ... саяси-экономикалық жағдайға тоқталу. Жұмыстың көлемі кіріспеден, 3 бөлімнен ... ... ... ... ... ... ... тұрады.
2.1. Экономиканы соғыстан кейін байта құру. Өнеркәсіп пен транспорттың даму
II дуниежүзілік соғыс КСРО шаруашылығына өте көп зиян әкелді. ... ... 679 ... сом ... зиян шекті. Басқыншылардың КСРО халық шаруашылығына жасаған жалпы зияны - 2 триллион 569 миллиард сом болды. 1710 қала, 70 ... ... ... мен ... 32 мың өнеркәсіп орындары, 65 мың км темір жол қиратылды, 4 мың темір жол станциясы толық немесе ішінара ... 2 млн. адам ... үйде ... мәжбүр болды. Киев, Ленинград, Станиград, Минск т.б. қалалардың көп бөлігі талқандалды .
Соғыстан кейін ... ... ... ... ... келтіру Кенес үкіметінің алдында тұрған басты міндет болды. Бұл бағытта ең ... ... ... ... кедергі жасады. Өндірістегі жұмыс қолының жетіспеуін толықтыру мақсатында 11 млн. 365 мың адамдық Кенес ... ... 8 млн. 500 мың адам ... 1945 ... ... ... ... кезекте халық шаруашылығына қажетті мамандар жіберілді.
1946 жылы 18 наурызда қабылданған төртінші бесжілдыққа ... жж.) ... ... ... ... ... ... қалпына келтіру, өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығының соғыстан бұрынғы ... ... одан ... асып түсу ... ... Сонымен бірге онда Қазақстан экономикасын өрге бастыруға үлкен мән берілді.
Республикада ауыр өнеркәсіпті қалпына келтіріп, тез ... ... ... тамақ және тоқыма өнеркәсібін одан әрі өркендету көзделді. Халықтың материалдық ... ... ісі ... ... ... ... саналды. Төртінші бесжілдық жоспарда Қазақстанның халық шаруашылығы мен мәдениетін дамытуға мән берілді. Ауыр өнеркәсіпке, темір жол желісін салуға, ауылшаруашылық дақылдарының ... ... ... ... ... ... ... қаржы одақ бойынша үшінші орында болды. Төртінші ... ... елде ... ... 1940 ... ... 40%-ға өсетін болып белгіленсе, Қазақстанда ол 2,2 есе артатын болды.
Бұрын соғысқа қажет ... ... ... ... бейбіт тұрмыс өнімдерін шығару үшін қайта құрылды.Төртінші ... ... 1951 ... ... ... ... қара және ... металлургия, тау-кен және көмір өнеркәсібі үшін қолдан жасалған талшық өндіру жүзеге асырылды. Осы ... ... ... үй прокат станы, 2 мартен пеші, Актөбе ферроқорытпа заводының үшінші кезегі, Өскеменде қорғасын-мырш (1947 ж.) ... ... ... көмір кесіндісінің құрылысы аяқталды. Маңғыстауда жаңа мұнай кәсіпшіліктері салынды. 1950 жылы мұнай өндіру 52 %- ға артты. 50-жылдардың басында ... ... саны - 65 ... Бесжылдық қортындысында Қазақстан өнеркәсібінің жалпы өнімі 1940 жылмен салыстырғанда 2,3 есе, оның ... ... ... 2,5 мұнай - 1,5 газ- 1,9 электр құатын өндіру 4,1 есе ... және ... ... ... ... Илеу-сығынды заводы өнім бере бастады, Қызылорда тігін фабрикасы жұмысын бастады. Жамбылда, Қызылордада, ... тері ... ... жүйесі кеңейе түсті: 1950 жылы ұзындығы 483 км. Мойынты - Шу темір жолы салынып, ... - ... ... жолы іске ... ісі ... ... ... орталықтары телефон байланысына қосылды. 1949 жылғы көктемде ... ... 56 ... ... ... ... ... Радио жүйесі, 40-жылдармен салыстырғанда 2 есе артты. Маманданған жұмысшылар қатары өсті. 1945 жылы 1,044 мың болса, 1950 жылы - 1403 мың адам ... 1950 жылы ... ... ... ... ... ... саны 1 млн. 403000-ға жетті.
Ауыл шаруашылығы. Соғыстан әлсіреп шыққан ... ауыл ... ... келтіру жолында көптеген кедергілер кездесті. Олар: ауыл шаруашылық техникасының жетіспеуі, жұмыс күшінің аздығы, әміршіл-әкімшіл жүйенің ... ... ... есептеспеу т.б.
1946 жылғы 16 қыркүйекте ауыл шаруашылығында орын алған ауыр жағдайды жою туралы ... ... Осы ... ... ... мен ... ... зардаптарын жою басталды. Ауыл шаруашылығын жаңа техникамен қамтамасыз ету үшін ... ... ... бөлді. Төртінші бесжылдықтың аяғына қарай Қазақстан ауыл шаруашылығында 50683 трактор, 16 мыңнан астам комбайн, ондаған мың автомашина, шөп ... және ... ... болды. 1950 жылы еліміздегі колхоздарда 76% МТС-тер жұмыс істейді.
Осы жылдарда ұсақ колхоздарды ірілендіру шаралары іске асырылып, ... 1952 ... ... 3670 ... ... немесе олардың жалпы саны 2 есеге жуық қысқарды.
1948 жылы республикада ауылдар мен селоларды жаппай электірле- ... ... ... ... ... бесжылдық тұсында 752 колхоз, 317 МТС, 164 совхоз және 193 селолық ... ... ... Селолық электр станцияларының қуаты 1945 жылмен салыстырғанда 2,8 есе өсті.
Республикада тортінші бесжылдықта егіс көлемі бір ... ... аса ... Ауыл шаруашылық дақылдарының шығымдылығы артты. 1950 жылы астықтың жалпы түсімі 47654 ... ... ... бұрынғы дәрежесінен 89% -ға асып түсті. Ірі қара малдың, қой мен ... жаңа ... өсіп ... ... ... саны өсті ірі қара мал 27 қой мен ешкі 70, ... 71% -ға ... шошқа 2,7 есе артты. Дегенмен, ауыл шаруашылығын өркендетуде ... ... ... 1946 жылы ... ... астық шықпай, халық азық-түлік тапшылығының зардабын шекті. Колхоз, совхоз, МТС-тардағы техника ескірген, еңбек - өнімділігі төмен еді. Ауыл шаруашалық ... ... ... етек алды. Колхозшыларға еңбек күнге өнім өте аз мөлшерде бөлінді. Олардың ... ... ... ... ... байланысты әкімшіл-әміршіл жүйе қатал саясат жүргізіп, село тұрғындарын мәжбүрлікте ұстады. Жергілікті жағдаймен есептеспей, жогарыдаң ... ... ... ... ... отырды. кезеңінің азық-түлік салғырты саясаты жалғастырылды. Колхозшылардың еркін жүріп-тұруын шектейтін соғысқа дейінгі нормалар сақталды: -Төлқұжаттары болмады. -Ауылдық кеңестердегі ... ... ... мен ... қарамастан, шаруалар елді асырап отырды.
Халықтың әлеуметтік жағдайы .
Соғыстан кейін 1946-1953 ... ... ... ... үшін аса бір ауыр кез ... ... ... елімізде қалыптасқан орасан зор қиыншылықтарға, әсіресе ауыл ... ... ... зор қиыншылықтарға қарамастан, кеңес халқының әл-ауқаты бірден-бірге жақсара берді. 1947 жылғы желтоқсанда елімізде бұрыннан ... ... ... азық-түлікпен мөлшерлі қамтамасыз ететін карточкалық жүйе жойылды. 1947 жылғы ақша реформасының ... ... ... алу ... ... жоғарылады. Нан және наннан жасалған өнімдердің, еттің, сүттің, өнеркәсіп өкімінің бағасы арзандады. Кооперативтік сауданың дамуы нәтижесінде ... ... да ... ... бесжылдықта жалпы алғанда баға үш рет арзандатылды. Сомның сатып алу құнының көтерілуімен қатар еңбекшелердың жалақысы да өсті.
Кеңес өкіметінің еңбекшілердің ... ... ... ... 1. Соғыс мүгедектеріне, соғыста қаза тапқандардың отбасына әлеуметтік көмек көрсетілді. 2. Жасы ұлғайғандарға, асыраушысы қайтыс ... және ... ... жарамай қалғандарға зейнетақы тағайындалды. 3. Көп балалы және ... ... ... ... белгіленді. 4. Шипажайлар, демалыс үйлеріне, балалар лагерьлеріне жолдамалар берілді. 5. Кезектен тыс жұмыс істеуге тыйым салынып, ақылы демалыс алу қалпына ... 6. ... үй салу ... ... ... кейінгі бірінші бесжылдық жылдарында халықтың әлеуметтік жағдайы әлі ауыр болды. Тұрғын үйлер жетіспеді, халықтың ... ... ... керек етушілігі толық қамтамасыз етілмеді. Республиканың сауда орындары жұмысты әлі нашар істеді. Медицина мекемелері санының өсуіне (39%) ... ... ... ... ... әлі елеулі кемшіліктер болды.
2.2. КСРО-дағы қоғамдық-саяси жағдайдың көрінісі
50-жылдар мен 60-жылдардың ортасы Қеңес елінің ... ... ... ... ОК-нің Бас секретары, КСРО министрлер Кеңесінің төрағасы И.В.Сталин 1953 жылы 5 наурызда қайтыс болды. Сталиннің өлімімен тұтас бір дәуір аяқталды. ... ... ... елде ... ... ... мәні ... үш бағыт айқын көрінді: бірінші бағыт өкімет басына Берияның келуімен байланысты болса, екінші бағыт Молотов ... ... ... бағыт Хрущевтің өкімет басына келумен байланысты еді. Жағдай Хрущевтің пайдасына шешілді.
1953 жылы қыркүйекте Н.С.Хрущев КОКП Орталық ... ... ... ... жж.) ... аталған 50-жылдардың екінші жартысынан бастап елде игі істер атқарылды. 1953 жылғы шілдеде КОКП ОК-нің пленумында бұрынғы КСРО-ның Ішкі ... ... ... ... ... КСРО ... Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары, қуғын-сұргінді ұйымдастырушы, саяси авантюрист Л.Берия (1899-1953 жж.) ісі қаралып, барлық лауазымды қызметтерінен босатылып, атылды. Осылай ... ... ... ғасырға созылған тоталитарлық дәуір аяқталды.
Бюрократ көсемдер биліктен кеткенімен, олардан мұраға қалған әміршіл-әкімшіл жүйе жойылмады.
1956 жылғы ақпанда болған КОКП XX съезінде КОКП ... ... ... ... ... жасады. Баяндамада жеке адамның басына табынудың жай - жапсарды туралы айтылды. Баяндамашы ... ... ... ... ... отырып, саяси қуғын - сүргінді жүргізудегі өз жауапкершілігі туралы ештеңе айтпады. Молотов, Каганович, Ворошиловты ... ... ... ... ол 1956 жылы ... жарияланды, ал Съездін басқа құжаттары, талқыланған мәселелері көп ... (33 жыл) ... ... түрде сақталды.
1953- 1955 жылдарда Н.С.Хрущевтің бастамасымен ГУЛАГ жойылды. Бүл кенес қоғамын сталинизмнен қутқарудағы адамгершілік акт, маңызды қадам еді. ... ... ... ... адамдарды босатып, белгілі партия қайраткерлері Я.Рудзудақты, А.Рыковты, В.Губарьды актағаннан кейін ... ... ... жалғастыруды тағыда аяқсыз қалдырды. Әлі де болса, өз қызметтерінің әділетті бағасын алмады. Кәрістердың, немістердің, қырым татарларының, месхіт ... ... ... ... ... дәрежедегі көптеген маселелер тек қана бірінші адамның колында болды. Одақтас республикалардың ... ... ... ... ... ... ... Республикалардың құзырында ештеңе болмады.
Саяси көзқарасы үшін қудалау орын алып, халық жауы немесе үлтшіл ... ... ... ... ... ... Мысалы, Шығыс Қазақстан облысы бір мектебінің мұғалімі М.Елікбаев Н.С.Хрущевке ашық хат жазады. ... ... ... жоқ екенін, қазақ мектептері, қазақ тіліндегі оқу кұралдары мен баспасөздің тым аз екені туралы айтылған. Осыдаң кейін М.Елікбаев МҚК тарапынан ... ... азап ... 1957 жылы ... ... қатырынан шығарылып, жындыханаға тығылды. Н.С.Хрущев басқарған кезде де бюрократиялық жүйе өзгермеді. 1959 жылы ... КОКП - ның XXI ... ... ... ... жеңгені, енді коммунизмге аяқ басқаны туралы өз баяндамасында айтты. Елде ... ... ... ... ... социализм сақталды, ал 1961 жылы өткен КОКП XXII съезде коммунизм 20 жылдық мерзімде орнайтындығы ... ... ... ... ... кейін қалпына келтірілген өнеркәсіп 50-жылдардан кейін жаңа өзгерістерді қажет етті.
Бесінші бесжылдық (1951-1955 жж.) ішінде 200-ге жуық жаңа ... ... ... даму ... өсіп, 1954-1958 жылдары 730 өнеркәсіп орындары мен цехтар іске қосылды. 1957 жылы тұңғыш тепловоздар Қарағанды темір жолының Ерейментау ... ... ... Осы ... ... ... Ақтөбе хром заводы, Шымкент гидролиззаводы, Семей цемент заводы, Жезказған кен ... ... ... - ... комбинатының алғашқы кезектері, Өскемен таукен жабдықтарын шығаратын машина жасау заводының 1-кезегі ... жылы ... өнім ... ... ... ... шықты. 1956-1958 жылдар аралығында елімізде көлік және коммуникация жүйелерін дамытуға 146,4 млн. сом ... ... ... жол ... ... көңіл бөлінді.
1960 жылы қазақ КСР теміржолынаң ұзындағы 11,42 км. ... 1958 жылы ... ... ... теміржол басқармасы құрылып, республикадағы барлық теміржол осы басқармаға бағындырылды. 1951-1955 жылдар аралығында Одақта салынған теміржолдың 30%-ы ... ... ... 1960 ... ... ... ... темір кенінің 5,4%-ы Қазақстанға тиесілі болды. Қазақстан аталған Қарағанды металлургия заводы ... мен Орта ... ... мен ... темір өнімдерімен қамтамасыз етті. Республикада электр энергиясы өндірісі де біршама жақсы дамыды. 1960 жылы ... 10,5 млн. ... ... ... Дегенмен индустрияның дамуы болмаса, сапа жағы өзгеріссіз қалды.
КСРО Жоғарғы Кеңесінің 1957 ... ... ... ... Н.С.Хрущевтің баяндамасы бойынша . Өнеркәсіп пен құрылысты басқару ісінің негізіне территориялық принцип алынды. Экономикалық әкімшілік аудандарда халық ... ... ... құрылды, өнеркәсіп пен құрылысқа тікелей осылар (совнархоздар) басшылық етті. Сөйтіп, реформа негізінде 1) экономикалық әкімшілік аудандар ұйымдастырылды, 2) бұрынғы салалық ... мен ... ... халық шаруашылығы кеңестері ұйымдастырылды. Сонымен баскарудың екі түрін көруге болады.
1. Орталықтандырылған басқару Территиориялық басқару 2. Салалық ... ... ... ... ... ... ... :
1957 жылдан бастап аумақтық принциптер негізінде экономикаға басшылық ету ісін қайта құру ... ... ... ... 1) ... ... ... тұтастай басшылық жасауға мүмкіндік болмады, 2) жекелеген ... ... ... қайта жабдықтау ісіне нұқсан келтірді, 3) өндіруші мен тұтынушы арасында бұрыннан орын ... ... ... ... 4) бұрын кәсіпорындар министрліктер тарарапынан бақылауда болса, енді ... ... ... кеңестері жүргізетін болды, 5) экономикалық тетіктер дұрыс жұмыс істемеді. Қазақстан коммунистік партиясының съездері мен пленумдарында ... ... ... ... ... ... реформалардың тиімсіздігін ашық айтып жүрді.
Сәтсіздіктер күйгеліктік туғызды, экономиканы басқаруда ғылымға негізделмеген ойластырмай жасалған субъективтік шешімдерге жол берілді. Мұндай шешімдер көп ... ... жеке ... байланысты болды. 1962 жылы Қазақстанда халық шаруашылығын ірілендіру мақсатында реформа жасалды: партия орындары өндірістік белгі ... ... ... Олар өнеркәсіптік және ауылшаруашылық партия үйымдары болып бөлінді. Сөйтіп, жасалған реформалар басқару аппаратындағы абдыраушылықты, бесжылдық жоспардың орындалуындағы іркілістерді ... ... ... ... (6-шы) ... ... ... жылдарға арналған жетіжылдық жоспармен ауыстырылды. Жан басына шаққанда өнім өндіруден дамыған капиталистік елдерді ең қысқа мерзімде қуып ... ... озу ... қойылды.
Ауыл шаруашылығы
1953 жылғы қыркүйекте болып өткен КОКП-ның ОК Пленумы ауылшаруашылығында орын ... ... ... жасап, оның даму болашағын анықтады. Мемлекет тарапынан ауыл шаруашылық саласына көп көңіл бөліне ... ... ... ... ... ... еңбеккерлерінің өнім өндіруге деген материалдық ынталылығы арттырылды, ауыл шаруашылық өнімін дайындау және сатып алу бағасы ... ... ... ... ... ... жақсарды, онда электр қуаты кеңірек қолданатын болды, колхоздар мемлекетке төлеуге тиісті қарыздарынан босатылды. ... елде ... ... ... ауыл ... ... ... жолмен жүргізе берді.
Азық-түлік тапшылығын шешу, астық өндіруді арттыру мақсатында тың және тыңайған жерлерді идеясы пайда болды.
1954 жылы ... ... ... ... ... VII ... ... Компартиясы ОК-нің бірінші хатшысы Ж.Шаяхметов (1948-1954 жж.) қызметінен босатылды. Бірінші хатшылыққа - П.Пономаренко (1954-1956 жж.), екінші ... - Л.И. ... ... жж.) ... ... ... - КОКП ... Пленумы қаулы қабылдады. Тың жерлер игерілетін аймақтар: Қазақстан, Сібір, ... ... ... Есіл ... ... ... 1 ... 200 млн. пұт астық алу белгіленді. Қазақстандағы тың жерлерді игеретін аудандар: Көкшетау, ... ... ... ... ... Павлодар облыстары.
Тың игеруге басқа республикалардан адамдар көшіріліп әкелініп, оларға көптеген жеңілдектер жасалды: дүние-мүлкімен тегін көшірілді, әр ... 500-1000 сом ... бір ... ... ... 10 ... мерзімге үй салу үшін 10 мың сом несие берілді, оның 35%-н ... ... ... ... да ... ... т.б. ... берілді. Тың игеруге келгендер ауылшаруашылық салығынан босатылды.
1954-1959 жылдары тың және тыңайған жерлерді игеруге 20 млрд. сом жұмсалды. ... ... ... 2 ... жуық тың ... ... оның ішінде механизаторлар мен партия, кеңес, ауыл шаруашылығы мамындарының саны 600 ... ... жылы ... ... 13,4 млн. ... жаңа жер, оның ... ... 6,5 млн. гектар жер игерілді. 1956 жылға қарай КСРО-да егістік ... 28-30 млн. ... ... көзделді. Тың жерлерді игеру ісі ерекше қарқыкмен, асығыс түрде жүргізілді. 1955 ж. 9,4 млн. гектар жер ... Ал ... ... 7,5 млн. ... ... игерудің пайдасы. Тың игеру Қазақстанда ерекше қарқынмен жүргізілді;
1) Тың игеру жылдары Қазақстанда 25 млн.га жер игерілді. (Одақ бойынша 41 млн.га). 2) ... ... ... ... ... 3) ... өндіру көлемі жағынан Қазақстан одақта 2-орынға шықты. Соның ... ... Орта Азия мен ... ... астықпен қамтамасыз етті. 4) Тың игеру жылдарында Қазақстан көп ұлтты республикаға айналды. 5) Экономиканың басқа салаларының дамуына әсер ... 6) ... ... ... ... ... құрылыстар, мәдени объектілер салынды. Он мыңдаған шақырым жолдар төселді. 7) ... ... ... (1954 ж. ... ... елді ... ... 8) Халықты азық-түлікпен қамтамасыз ету біршама жақсарды.
Тың игерудің салдары : Көптеген жылдар бойы тың жерлерді игеру партия ... ... ... ... ... ... Ал оның көлеңкелі жағы туралы ештеңе айтылмады және айтылуы да ... ... ... ... ... тың көтерушілер арасында арамтамақтар мен қылмыскерлер де болды. 1954-1955 жылдарда Қазақстанға келген 650 мың тың игерушінің 150 мыңы ғана механизаторлар ... ... ... ... ... ... ... тұрды.
1) Тың игеруге байланысты жайылымдар мен жем-шөп дайындайтын алқаптардың көлемі тарылды. 2) Мал ... ... ... ... Мал ... азаюына байланысты ет, сүт өнімдерінің көлемі де азайды. 3) 1956 жылы Отанға тапсырылған ... пұт ... ... ... ... қар ... ... біразы іріп-шіріп кетті. 4) Сырттан келген мамандардың тұрақтамауы жаппай етек алды. 5) Сырттан келушілер көп болып, ... ата ... ... ... ... жылдыры 2 млн. адам келді. Қазақтар республика тұрғындарының үштен бірінен де аз болды. Мысалы, 1897 жылы - 85%-н ... 1962 жылы - ... ... 6) ... ... мен халық санының өсуінен тұрғын үй салу қырқыны және мәдени-тұрмыстық қызмет көрсету ... ... 7) ... жағдай күрт нашарлады. Аса көп территория жыртылып, нәтижесінде көп жерлер тіршілікке жарамсыз болып қалды. ... ... ... ... ... ... 8) Қазақ халқының ұлттық ерекшеліктері аяққа тапталды. Тың ... ... ... ... ... ... қорлайтын теріс пікірлер тарады. 9) Тың игеру жылдары қазақ халқының салт-дәстүрлері, мәдениеті, ұлттық руханияттары ... 10) ... ... балабақшалар, қазақ тіліндегі газет-журналдар азайды. Қазақ тілінің қолдану аясы ... ... ... ... халқының бір бөлігінің өз ана тілін ұмытуына әкеп соғып, халықтың ерекшеліктері, ұлттық намысы біртіндеп жоғала ... ... тың және ... жерлерді игерудiң экологиялық, экономикалық және әлеуметтiк-демографиялық салдары
жерлерді игеру. Тыңды қып- қызыл ... ... ... жасаған қиянатын де білетіндер де баршылық. жыртылған екен. Тың игерудің салмағы қазақтарға ауыр тиді. Тыңның екпіні қатты еді. ... ... орыс тілі ... ... ... тілінің қолдануы аясы тым тарылып кетті. Осы өлкедегі қазақ мектептері жабылуға айналды. Қазақтар өз балаларын орысша оқытуға мәжбүр болды. Егер біз ... ... ... республикада 700- ге жуық қазақ мектептері жабылды ... ... ... тың ... ... осы өлкенің үлесіне тиді. Бұл аздай, сыншылдары республиканың солтүстіктеріндегі, тың ... бес ... ... ... және ... қазақ газеттері жабылып, бір ғана > газеті ғана шығарылды. Бұл жғдай да елді ... ... ... ... ... да кеми ... Себебі өрістететін тілдік орта болмаған соң талантта тұмшаланып, тоқырайды. Ұлттық салт- дәстүр, ... ... ... ... ... ... ... ежелгі дағдысынан ауытқып басқа жұрттың тұрмыс ыңғайына қарай бейімделді. Міне, тыңды игеруді айтқанда, көбіне осы жағдайлар еске түседі. ... ... ... де көп. ... ... оның бәрі ұзақ әңгіме. Осы жылдар ішінде республиканың экономикалық қуаты артты. Өнеркәсіппен ауыл шаруашылығының қай ... ... та кері ... жоқ. 25-26 ақпан күндері Ақмола қаласында өткізілген тыңның 40 жылдығына арналған саяси- қоғамдық көзінде осының дұрыстығына көз ... ... ... ... ... ... ... кездескен жерде бір-біріне > десті. Біз- той қадірін білетін халықпыз. Тының 40 ... атау ... ... ... ... ... әділ баға ... тыңды игеруге қатысты. Белгілі бір көз қарастарды қалыптастыру, соны пікірлерге жол ашу үшін ... ... де ... Тың ... 40 ... арналған салтанатты мәжілісте жасаған баяндамасында республика президенті Нұрсұлтан Назарбаев тың игеру тарихына тоқтала кетіп, бірталай шындықтың бетін ашып ... ... ... ... ... оның ... кінәлісіде комунисті режим оның идиалогиясы, әкімшілдік- әміршілдік басқару жүйесі делінді. Сол кездің үгіт насихаты да сол жүйенің талабына ... ... ... ... ... бәрі ... жәйт ... Ал сол заманда шындықты айтуға батылымыз жетпей, білсек те, сезсек те ұзақ ... ... ... ... қол соғып қолпаштаумен келді. Республика президенті Н. Назарбаев, өзінің орынбасарларымен және бір қатар министрлермен бірге республика примьер- ... ... ... ... ... ... академиясының президенті Кенжнғали Сағадиев бастаған бір топ көрнекті ғалымдар, респуликада он тоғыз облыстың және барлық аудандардың әкімдері 1500-ге жуық ... ... ... ... тың ардагерлері Ақмолаға келіп, екі күн бойына мәжіліс құрды. Осыдан артық бұл шараға қаншалаықты мән бергенін анықтауға болады. ... осы 40 жыл ... ... қаласына кімдер келіп, кімдер кетпеді. Қаланың өзі тарихи атын өзгертіп Целиноград делініп, кейін қайтадан Ақмола деп атанды.
Заманның қалып өзгергені өсы екі ... әр ... ... ақ ... Екі күн бойына 2500 мың адам қатысқан, үлкен келелі кеңестің орнына ... ... ... ... ... ғана сөз сөйлемеді. Бірінші күнгі салтанатты мәжілісте тыңдағы ерлік ... ... ... Тың ... ... елде ... ... астық молайып, мал басы көбейді. Қилы- қилы тағдырлар тың тоқайласып, бірлесіп ... етіп ... ... жайды. Сөйлеушілер қазақ халқының меймандастығын достыққа адалдығын айтты. Тың ... ... ... жұмыстар жоспарсыз ғылыми негізсіз жүргізілгені, қаншама алқаптың, жайылымдар мен шабындық бекерге жыртылғаны, соның салдарынан ... көп жер ... ... да, ... ... кеңей түскенінің айтылмай қалмады. Бұл мәселе салтанатты мәжіліс ... ... ... ... ғылыми- теориялық конференцияда кеңінен талқыланған да еді. Тыңгерлер сарайында екінші күні өткен ... ... ... ... кеңесінде бүгінгі нарық қыспағының қиындықтары анық сезілді. Республика примьер министрі Сергей Терещенконың баяндамасы да, сөйлеушілердің сөздері де республика ауыл ... ... хал ... ... Бұл ... әңгіменің тақырыбы да орын алған кемшіліктер төркіні де нарықтық экономика талаптарына тірелді.
Кеңесте көптеген мәселе қозғалды. Бәрінің ... ... ... ауыр ... ... нарық қыспағы.
Кеңес үкіметінің Қазақстанда жүргізген сырарлық саясытының бір көрінісі- тың және тыңайған жерлерді игеру. Сол ... ... ... ... ... ауыл ... ... алып шығу міндеті алға қойылды.
КОКП Орталық Комитетінің 1953 жылы қыркүйек айында ... ... ... ... үшін ... ... ... мәселесі қаралды. Осы пленумның шешіміне Солтүстік Қазақстан мен Батыс Сібірдің тың және ... ... ... ... құнарлылық жағдайын тексеру мақсатында КСРО ғылым академисының топырақтану институты бас ... ... ... ... бригадалар ұйымдастырылды. Ғылыми экспедициялардың зерттеу ... ... ... ... ірі базасын жасау мақсатында игі іске ... 20 млн. ... жер ... ... ... ғылымдар қазақ жерінің табиғат жағдайын зерттей келе, топырақтың эрозияға ... ... жаңа ... топырағын зерттеу және қажетті тыңайтқыштар ... ... ... ... ... бұл ... дұрыстығы сол кезде ескерілмеді.
1954 жылы партияның Орталық Комитетінің ... ... ... сәйкес қысқа мерзім ішінде млн-ған га ... ... оның ... ... ... күрт арттыру мақсатында қазақ халқының дәстүрлі мал ... ... және ... жерлерінің табиғи тірлігі бұзылды, қазақ даласының табиғатына шабуыл ... ауыл ... ... ... жабдықталуы ауыл шаруашылық өндірісін толық ... ете ... ... қол ... ... сақталып қалды, агротехникалық талаптар орындалады.
Тың игерудің идеологы Л.И. Брежневтың -деп ашық ... ... ... бір жола ... ... ... еді.
Көптеген астық кеңшарларының атауы келімсек жұмысшылардың келген жерінен атымен- , , , деп ... ... ... ... деп ... Л.И. ... ... Тың деген естелігінде: . деп мақтанышпен жазды. Тың ... ауыл ... ... ... ... ... болған еді.
Тың игеру саясаты ... ... шешу ... ... ... ... ауыл ... дамуы өскелең өмір талаптарын қанағаттандыра алмады.
Осы бір құдай қолдап егемен ел болғанда, ақпарат ... ... ... ... тың ... заманын жер көкке мадақтап жазған мақалалары қиналтады.Дегенмен көргені мол, азаматтардың осы бұрмалаушылыққа тойтарыс берер, қарсы пікір жазар, сол бір ... ... ... қопара ақтарар, шындықты білмей өскен кейінгі жастарымыздың көзін ашар ... ойда ... ... ... ... өткен сайын ол ойым іске аспайтындай. Тіпті еті үйреніп кеткен бе, өзімізбен аралас-құралас жүрген бір журналист - жазушымыз: ,-деп ... ... не ... тұр деп ... қалдым. Патша заманында елімізге қазақ орыстарды тоғытып, олар құнарлы жерімізді тартып алып, өзімізді бодан қылды. Кеңес өкіметі одан әрі ... ... 30-шы ... ... ... ... ... қырып алғаны, қаңғытып жібергені, көш бастар серкелеріміздің көзін жойғаны өтірік пе? Ол аз қылғандай 1944 жылдың қысында ... ... ... ұлттарды қой айдағандай қылып тыққандарын неге ұмытуымыз керек? Оның үстіне 50-жылдардың басында тың игеру деген жалаумен ... ... ... ... ... ... босатып әкеліп , оңай ақша тапқысы келетіндерді сендей соғылыстырып, аз уақыттың ішінде 1.5 млн-дай адамды ... ... ... ... ... ... ... 1959 жылы халықымыз өз қарашаңырағы туған мекенінде соры қайнап 30 пайыздан аспай, аз халықтар санасында қалып келе-келе ... ... ... есеңгіреп, мәңгүрттей бастағаны қалай тез естен шықпақ. Адам ... ... соң, ... ... тек ... тойдырғанда болмаса керек. Мал емеспіз, ұлтымыздың төбесі әр жерден бір көрініп, селдіреп, қорлық пен ... ... көре ... тың ... көзінде анық байқалды.Сол 60-шы жылдарда ғой, газетінде ) деп халқымызды қорлап, тіпті есекке де теңеп фельетон ... Оны ... ... ... әлі ... қоймаған шығар. Тың көтереміз деп келгендердің күні-түні арақтан көз ашпай мас күйінде қандастарымызды көргенде қуа жөнеліп, ... ... ... ... қорлыққа шыдай алмаған ағаларымыз жер-жерлерге қарсы шығып, бой көрсеткендерін, Мәселен Ақмола базарының ... ... ... ... ... қару қылып сілтей жапырғандығын көзіміз көрген.
Сол уақыттағы Тың өлкелік ... ... 1-ші ... ... : ... ... өзімізге айтқызу үшін қазақтың ішінен шыққан кейбір босбелбеу зиялысымақтарымызды сарнатып, оны іс жүзінде де ... ... ... естен шығаруға болады?Олардың Қостанай обылысындағы қарындасымыз Д.Жақсылықоваға шошқа бақтырып, неміс жігітіне тұрмысқа шығарып, сол үшін Еңбек Ері ... ... ... айғағы.Бұл қарындасымыздың осындай қадамға баруын барша қазақ қыздарына үлгі етіп , мына апаларыңнан ... де ... ... ... ұран ... ... болып бара жатқан қазақ комсомол жеткіншілеріне , ... ... ... ... шулатып, екілендіріп қойуы.
Ертеде халқымыз айтпаушыма еді: >,- деп. Бұл ой ... ... де бар, ... ... сөз зер ... Т.И. ... ... арам пиғылы ашыла түсіп, қазақ халқының тамырына балта сілтегенің аңғару қиынға соқпайды.
Тың өңірінде соңғы көзге дейін лауазымы жоғары қызметке шала ... ... ... ... түсуі осы бір саясатқа байланысты болғандығын ұлт зиялылары жақсы біледі. Оның үстіне орталықтың неше түрлі халықтарды, ұлыстарды елімізге ... ... ... ... ... ... басқа ұлтпен некелесіп тамырын солдырған, ұлтының мәдениетінен жұрдай, дінін, тілін білмейтін, тек төлқұжатында ғана қазақ деп жазылатындар пайда болды.
Тіпті әлгі ... И.С. ... ... ... ... ... ... бес облысымызды Ресей Федерациясының құрамына қоса жаздағандарында естідік. Сол ... ... ... ... ... ... ... ұлы Ташеновтың елі үшін, жері үшін, үлкен қызметін тәрк етіп, азаматтық сөзін айтқаннан ... бар әр ... ой ... үлгі ... ... ... ... жүректілік емес пе.
Тың өлкелік партия комитетінің бірінші хатшылығы қызметінен ... ... ... >? деп ... ол: >. ... бес облыста әлгі екі азаиматтан басқа қазақтардың бәрі қабілетсіз ... ма? ... ... ... салдарынан қазақтың ел, жер аттары жаппай жойыла бастады. Көбіне жүрегіне жылы тиетін ауыл ... ... ... ... шовинист шенеуліктердің қыспастығының өзі мың батпан жүк. Олар біздің өңірдегі қазақ азаматтарының ішінде ұлтының қамын ойлап, жоғын жоқтаған ... ... ... ... ... ... басына әңгір- таяқ ойнатып жұмыстан қуып, ұлтшыл ат тақты. Еш жерде ... ... ... ... ... жеткізді.
Еліміздің сол кездегі басшылығы интернационализмді басты идея ретінде ұсына отырып, тың игерілетін аудандарға словян ... ... ... ... көптеп қоныстандырылды соның нәтижесінде, 1959 жылғы санақ бойынша қазақтар 30c/o, ал орыстар 42c/o болды. Осылайша жергілікті ... ... өз ... ... айналып, Қазақстан ең көпшілік халыққа орыстар болып табылатын көп ұлтты республикаға айналды. Қазақтардың азаюімен қатар, тың игеруші аудандарда олардың ана ... ... аясы ... бұл ... 700 ... ... жабылып көптеген қазақ тіліндегі газет- журналдар орыс тілінде шығарыла бастады. Сөйтіп сол кезеңдегі ... ... сана мен ... шын ... ... қалдырды. Ал бұлтұтас бір халықты мәңгүрттікке, мәдениетін, ғасырлар бойы ... ... ... ... ... қауіпті бағыт еді.
В) ғылыми берік негіздің және жүйенің болмауы, әсіресе, Қазақстан да ... тыс көп ... ... сөйтіп, шөбі шүйгін өлкелердің эрозияға ұшырауына алып келді. Қазіргі таңда тың игеру науқаны нәтижесінде жыртылған 25 млн га ... ... 9 млн га жері ... ... ... ... қалды, онымен қоймай бұл қасірет одан әрі жалғасуда.
4. Тыңды игеру негізіндегі елімізде орын алған ауыл шаруашылығындағы қайта орналастыру және ... ... ... ... ... мал ... дамуына да қолайсыз әсер етті. Шошқа шаруашылығын дамытудың тасасында қалған, жайлымдардан айырылған түйе мен ... ... ... ... ... Шамадан тыс көп жерді экстентивті жолмен жырту- Қазақстанның егін ... ... ... ... ... топырақ құрамының тозуына және одан алынатын өнімнің төмендей төсуіне жол ашты.
Міне, тың ... ... ... осындай. Бұлардан дұрыс ой түю көзіндегі, орын алған олқылықтарды қайталамау- бүгінгі ұрпақтың қасиетті міндеті.
Халқымызға тың ... ... ... ... ... әлі де алда ... бермек. Қаншама млн даған гектар жеріміз әумесерлікпен ойсыз жыртылып, шаңы аспанға шығарылды. Осынау берекесіздіктің ... аз ... ... жеріміздің құнарлылығы 20-25 c/o дейін құлдырап түсіп кетті. Ол аз дегендей қаншама жеріміз ... ... бұл ... ... шөп ... Енді ел ... ... бозын, бидайығын қалпына келтіру үшін әліде 30-40 жылдай уақыт керек.
Қорыта айтсақ,тың және тыңайған жерлерді ... ... ... ... да, ... да ... деп ... болады. Негізінен тың игеру Қазақстанның Ақмлоа, Көкшетау, Павлодар, Солтүстік Қазқстан және Қостанай облысында кен ... ... Тың ... Қазақсанның солтүстік облыстарында ғана жүрді деп айтуға болмайды. Ол бүкіл Қазақстан территориясын қамтыды. Бірақ, Бұл жерлерде аз ... тың ... ... ... негізгі өзгерістер, ол Қазақстан территориясына басқа халықтардың келуі мәселен Қазақстанға шамамен 640 мың адамдар көшіп келеді. Ең ... ... ... ... ... ... қазіргі заманға дейін қалалық жерлерде немесе ауылды жерлерде өз ... ... ... ... өмір ... жатыр. Онымен қатар құрылыс жұмысы жақсы жүрді. Көптеген мектептер, клуб, асхана, ... ... және де тағы ... құрылыс түрлері көп мөлшерде жүріп салынып отырды.
Тың игеру кезеңіндегі жағдай қазірге дейін ғалымдар арасында пікір-талас болып отыр.
Тың ... ... ... тағы бір есте ... жағдай, Қазақстан тыңындағы кеңшарлардың ерекшелігі- олардың аса ірі ... ... ... ... ... ... көбінесе орталықтан келгендер болды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Соғыстан кейін 1946-1953 жылдары ... ... ... үшін аса бір ауыр кез ... ... ... ... қалыптасқан орасан зор қиыншылықтарға, әсіресе ауыл шаруашылығында болған орасан зор қиыншылықтарға қарамастан, кеңес ... ... ... ... берді. 1947 жылғы желтоқсанда елімізде бұрыннан қолданылып келген, халықты азық-түлікпен мөлшерлі қамтамасыз ететін карточкалық жүйе жойылды. 1947 жылғы ақша реформасының ... ... ... алу ... ... ... Нан және ... жасалған өнімдердің, еттің, сүттің, өнеркәсіп өкімінің бағасы арзандады. Кооперативтік сауданың дамуы нәтижесінде базар бағазы да төмендеді. Төртінші ... ... ... баға үш рет ... ... ... алу құнының көтерілуімен қатар еңбекшелердың жалақысы да өсті.
Кеңес өкіметінің еңбекшілердің әлеуметтік жағдайларын ... ... ... ... соғыста қаза тапқандардың отбасына әлеуметтік көмек көрсетілді.2. Жасы ... ... ... ... және ... ... жарамай қалғандарға зейнетақы тағайындалды.3. Көп балалы және жалғыз басты аналарға жәрдемақы белгіленді.4. Шипажайлар, демалыс үйлеріне, ... ... ... ... ... тыс ... ... тыйым салынып, ақылы демалыс алу қалпына келтірілді.6. Тұрғын үй салу ... ... ... ... ... ... жылдарында халықтың әлеуметтік жағдайы әлі ауыр болды. Тұрғын үйлер жетіспеді, халықтың ... ... ... ... етушілігі толық қамтамасыз етілмеді. Республиканың сауда орындары жұмысты әлі нашар істеді. Медицина мекемелері санының өсуіне (39%) қарамастан, ... ... ... ... әлі елеулі кемшіліктер болды.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Қазақстанның қазіргі заман тарихы: Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған окулық. ... ... ... ... ... ... ... докторы, профессор Б. Ғ. Аяған. Алматы: Атамұра, ... ... ... Аса ... ... мен ... мәселелері. Жалпы білім беретін мектептің қоғамдық -- гуманитарлық бағытындағы 11-сыныбына арналған оқулық/М.Қойгелдиев, Ө.Төлеубаев, Ж.Қасымбаев, т.б. -- ... ... ... С. ... ... тұтқыны; бас. ред. Б. Аяған. -- Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2007. -- 256 б.4. тарихы: Аса ... ... мен ... мәселелері. Жалпы білім беретін мектептің қоғамдық - гуманитарлық бағытындағы 11-сыныбына арналған оқулық/М.Қойгелдиев, Ө.Төлеубаев, Ж.Қасымбаев, т.б. -- ... ... 2007.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
2-ші дүние жүзілік соғыстан кейінгі халықаралық жағдай. Герман мәселесі19 бет
II дүниежүзілік соғыстан кейінгі халықаралық қатынастағы Таяу және Орта Шығыс9 бет
ІІ дүниежүзілік соғыстан кейінгі Халықаралық жағдай (1945-1953) жылдар16 бет
Ауған соғысысынан кейінгі жылдардағы білімнің дамуы18 бет
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Қытай2 бет
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі революциялық көтеріліс және фашизмнің басталуы32 бет
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі әлемдегі халықаралық жағдай20 бет
Екінші дүние жүзілік соғыстан кейінгі Қытайдың сыртқы саясаты66 бет
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі АҚШ экономикасының дамуы42 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь