Қорларды жіктеу және бағалау туралы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1 Қорларды жіктеу және бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.1 Қорлар жайлы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.2 Қорлардың жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
1.3 ЖШС «Арай» компаниясының экономикалық сипаттамасы ... ... ... ... ... ... .14
2 ЖШС «Арай» компаниясы бойынша қорлардың қолданыстағы есебі ... ... ... 19
2.1 Сатылған тауарлардың өзіндік құнын анықтау әдістері ... ... ... ... ... ... ...19
2.2 Қорларды бағалау әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
2.3 Қабылданған тауарды ресми құжаттау және синтетикалық есебі ... ... ...25
2.4 Материалдық қорлардың қоймадағы есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
2.5 Материалдардың бухгалтериядағы есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
2.6 Материалдық қорларды түгендеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..36
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38
Зерттеу арқылы алынған білімдерді тәжірибеде қолдану болып табылады. Стандарт қорлардың өзіндік құнын анықтауда әр түрлі әдістерді қолдану, оларды, қолдану нәтижелерін өзіндік құнның мәнін жуықтап көрсету. Өнеркәсіп кәсіпорындарының қорлар қозғалысы үрдістерінің басқару стратегиясын ғылыми – теориялық негіздерін жан-жақты зерттеу негізінде құру.
Курстық жұмыс тақырыбының өзектілігі – өндірістік қорлар бұл бір өндірістік цикл процесінде толықтай тұтынылатын, өзінің құнын бірден өнімнің, жұмыстың, қызметтің өзіндік құнына көшіріп, оның материалдық негізін құрайтын еңбек заттары. Сондықтан да өнеркәсіп кәсіпорындарында өндірістік қорлардың халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес есбін жүргізіп, оларды түгендеуді қазіргі заманға сай орындай білу. Экономика тұрғысында зерттеу кәзіргі уақытта өзінің даму қадамының бастапқы сатысында тұр және көбінесе өзекті проблемаларды анықтауға бағытталған, сонымен қатар и оларды шешудің нұсқалары, әдістері және жолдары ғылыми жұмыстарда әзірге көп орын ала қойған жоқ. Қазақстанның одан әрі даму перспективалары және экономикалық дамуының тұрақтылығы мемлекеттің даму жолына түсуімен анықталады. Бұл курстық жұмыста арастырылатын тақырыптың өзектілігі барлық өндірістік кәсіпорындардағы қаржылық есептіліктің дұрыс рәсімделуі, оның ішінде қорлардың бағалау және бірнеше әдіс бойынша дұрыс есебін жүргізу болып табылады. Кәсіпорындағы үрдістердің басқару стратегиясына белсенділікті, факторларды және кәсіпорындар жағынан қозғалыс күштерін зерттеу негізінде құру және нәтижелеу арқылы жетуге болады.
Курстық жұмыстың теориялық және әдістемелік негізіне өнеркәсіп кәсіпорындарында өндірістік қорлардың халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес есбін жүргізіп, оларды түгендеуді қазіргі заманға сай орындай білуболғандықтан үрдістерді басқару стратегиясын қалыптастыру, болжау және экономиканы мемлекеттік реттеу, өнеркәсіп кәсіпорындарының жұмысын белсендіру саласындағы қазіргі заманғы отандық және шетел ғалым – экономистерінің еңбектері алынды. Зерттеудің стратегиялық мақсатын нәтижелеу үшін бірін – бірі толықтыратын әр – түрлі методологиялық әдістер қолданылды. Жұмыста логикалық, статистикалық талдау, экономико – математикалық моделдеу, кестелік және графикалық интерпретациялау әдістері қолданылды.
Зерттеудің ақпараттық базасы ретінде халықаралық қаржылық есеп стандарттарына сәйкес бухгалтерлік есеп, отандық және шетел ғалым ғалымдарының зерттеулерінің материалдары, Қазақстан Республикасының мемлекеттік заңнамалары мен бағдарламалық материалдары және экономикалық зерттеулерді жүргізудің жалпы экономикалық ұстанымдары, ғылыми – практикалық конференциялар материалдары, интернет – қор және
1 Толпаков Ж. С. Документальное оформление товарных операций. КЭУК, 2001
2 Типтік бухгалтерлік есеп шоттар жоспары ҚР Қаржы Министрінің бұйрығы 23. 05. 2007 № 185
3 Халықаралық қаржылық есептілік стандарттары –ХҚЕС; Ұлттық қаржылық есептілік стандарты- ҰҚЕС ҚР Қаржы Министрінің бұйрығы 21. 06. 2007
4 Толпаков Ж. С.Бухгалтерский учет. УчебникКараганда, 2004
5 Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы. ҚР Заңы 28 ақпан 2007 жыл № 234 (өзгерістермен толықтырулар енгізілген№ 562 20.12.2012жыл КР ҚМ Бұйрығы, 2013жылдың 1-ші қаңтардан бастап күшіне енген)
6 Абдыманапов А. Принципы бухгалтерского учета и финансовой отчетности: УчебникА. : Тау. Гуль.принт, 2005
7 Дюсембаев К.Ш., Төлегенов Ә.Т., Жұмағалиев Ж.Г. Кәсіпорынның
қаржылық жағдайын талдау, А., Экономика. 2007ж-378 бет
8 Кеулімжаев Қ.К., Әжібаев З.Н., Құдайбергенов Н.А. Жантаева
Қаржылық есеп, А., Экономика. 2007ж-400 бет.
9 Назарова В.Л, Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі
бухгалтерлік есеп. Оқулық. Алматы. Экономика 2008ж.
10 Төлегенов Ә.Т, Бухгалтерлік ақпарат жүйелері, А., Экономика.
2007ж-200б.
11 Тасмағамбетов Т.А, Омаров А.Ш, Әлібеков Б.А, Рабатов О. Ж,
Байболтаев Н.Ә, Родостовец В. К, Қаржы есебі, А., Дәуір 2005ж-390 б.
12 Құдайбергенов, А. Ә. Жантева.- Алматы: Экономика,2007ж- 330 б.
13 Әбдіманапов Ә.Ә. Есеп көрсеткіштерін өзара салыстру мен талдау принциптері. // Бухгалтерлік есеп және аудит. – 2006 жыл.
14 Әбдіманапов Ә.Ә. Бухгалтерлік есеп счеттарының жаңа типтік жоспарымен қалай жұмыс істеу керек. // Бухгалтерлік есеп және аудит. – 2007 жыл.
15 Әбдіманапов Ә.Ә. Қаржылық қорытынды есеп терминдері мен элементтерін тану. // Бухгалтерлік есеп және аудит. – 2007 жыл.
16 Әбдіманапов Ә.Ә. Есеп саясатының концептуалды негіздері мен қалыптасуы. // Бухгалтерліқ есеп және аудит. – 2006 жыл.
17 Әбдіманапов Ә.Ә. Есеп саясатының концептуалды негіздері мен қалыптасуы. // Бухгалтерліқ есеп және аудит. – 2007 жыл
18 №2 Халықаралық қаржылық есеп стандарты. www.google.kz
19 "Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы" заң 02.09.2009 жыл
20 Мейірбеков А.Қ, «Кәсіпорын экономикасы» – 2007ж
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе..................................................................
..................................................5
1 ... ... ... ... ... ... ЖШС ... ... ... ЖШС ... ... бойынша қорлардың қолданыстағы есебі
............19
2.1 ... ... ... құнын анықтау
әдістері...........................19
2.2 ... ... ... тауарды ресми ... және ... ... ... ... ... ... ... ... арқылы алынған білімдерді тәжірибеде қолдану болып табылады.
Стандарт қорлардың өзіндік құнын ... әр ... ... ... қолдану  нәтижелерін өзіндік құнның ... ... ... ... ... ...  үрдістерінің басқару
стратегиясын  ғылыми – теориялық ... ... ... ... жұмыс тақырыбының өзектілігі – өндірістік  қорлар  бұл бір
өндірістік цикл процесінде толықтай ... ... ... ... жұмыстың, қызметтің өзіндік құнына ... оның ... ... ... заттары. Сондықтан да өнеркәсіп  кәсіпорындарында
өндірістік қорлардың халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес
есбін ... ... ... ... заманға сай орындай білу.
Экономика тұрғысында зерттеу кәзіргі ... ... даму ... ... тұр және ... ... ... анықтауға бағытталған,
сонымен қатар и оларды шешудің нұсқалары, ... және ... ... әзірге көп орын ала қойған жоқ.  ... одан әрі ... және ... ... ... ... даму
жолына түсуімен анықталады. Бұл курстық жұмыста арастырылатын ... ... ... кәсіпорындардағы қаржылық есептіліктің дұрыс
рәсімделуі, оның ішінде қорлардың бағалау және бірнеше әдіс ... ... ... ... ... ... ... басқару
стратегиясына белсенділікті, факторларды және кәсіпорындар жағынан қозғалыс
күштерін зерттеу негізінде құру және ... ... ... ... жұмыстың теориялық және әдістемелік негізіне ... ... ... ... ... ... ... есбін жүргізіп, оларды түгендеуді қазіргі заманға сай
орындай білуболғандықтан  үрдістерді басқару ... ... және ... ... ... ... ... белсендіру саласындағы қазіргі заманғы отандық және шетел ғалым –
экономистерінің еңбектері алынды. ... ... ... үшін бірін – бірі толықтыратын әр – түрлі методологиялық әдістер
қолданылды. Жұмыста логикалық, ... ... ... ... ... ... және графикалық интерпретациялау әдістері
қолданылды.
Зерттеудің ақпараттық базасы ретінде  халықаралық ... ... ... ... ... отандық және шетел ғалым
ғалымдарының ... ... ... Республикасының
мемлекеттік заңнамалары мен бағдарламалық материалдары және ... ... ... ... ... ... ... конференциялар материалдары,  интернет – қор және Халықаралық
қаржылық есеп стандарты (ХҚЕС) 2 Қорлар, ... ... есеп ... ... есепті  жүргізу ережелері, қосымша анықтамалық оқу
құралдары, зерттеу  материалдары пайдаланылды.
Нарықтық экономиканың қай ... да ... ... кәсіпорынның
айналым активтерінің құрамды бөлігі болып табылады. Олардың өндіріс
шығындарындағы үлес салмағы ... түсу ... ... ... Агроөнеркәсіп кешенін ұйымдастыруда өндірістік шығындардың
маңызды элементі болып материалды шығындар ... ... ... активтерінің құрамды бөлігі ретінде ... ... ... және ... ... ... ... толығымен алып барады.
ЖШС “МТС Құрылыс” мәліметтері негізінде «Қорлар есебі және ... ... ... ... ... келе ... тұжырымға
келуге болады. Осы жұмысты орындау барысында ең алдымен тауарлы-материалды
құнды бұйымдарының ... ... ... ... ... Тексеру жұмысы
үшін методикалық база ретінде тауарлы-материалды ... ... ... мен ... ... ... және ... ғалымдардың
еңбектері алынды.
Көріп отырғанымыздай ЖШС “МТС Құрылыс” ... ... ... өзгеріске түскенімен жыл соңында табыспен аяқтап отыр. Тауарлы өнім
көлемі есепті жылы ... ... ... екі ... салыстырғанда
біршама өскендігін байқаймыз. Кәсіпорынның соңғы кезде қаржылық ... және ... ... ... шаруашылығы үлкен үлес алып отыр, тек
өндіріс ... ... ғана ... ... ... ... өсімдік
шаруашылығына мамандандырылғанын көреміз.
Қаржы және есеп жұмысының көлеміне қызметкерлерінің міндеттерін тиісті
адамдарға бөліп, тиімді ұйымдастырылған. Жалпы есеп ... ... ... ... ... ... бұйымдардың есебін бекітілген
нұсқаулықтар, ұсыныстар бойынша жүзеге ... ... ... ... ... ... қозғалысы сәйкес
құжаттармен жабдықталады.
Осы ЖШС “МТС ... ... ... және ... ... ... келе мен үшінші бөлімнің аналитикалық есебіне
тоқталдым. Шаруашылықта есептің ұйымдастырылуы жаман ... ... ... және ... ... ... ... көбісі қорлардың тұрақты және сатып алынған түрлерін
ұстайды. Қор ... әр ... ... ... Ол өндірістің түрі мен сипатына
байланысты болады. Нақты бір тұтынушыға жұмыс ... ... ... деңгейін сақтайды, олар тұтынушыларға өнімді дайын болған
кезде жеткізіп қамтамасыз ... Егер ... тез ... ... ... өз қорларын азайтуға тырысады. Үлкен өндірістік циклы бар
кәсіпорындар аяқталмаған ... ... ... ... инвестициялай
алады. Кәсіпорын қандай болмасын қор деңгейін сақтаса да, бұл қымбат болуы
мүмкін. ... ол ... ... ... сақтандыру, кәсіпорынның
құлдырауы немесе ұрлануы, сонымен қатар ... ... ... ... шығындарды қосады.
Өндірістік қорлар – бұл бір ... цикл ... ... ... ... ... ... жұмыстың, қызметтің өзіндік
құнына көшіріп, оның ... ... ... ... заттары.
Қорлар – бұл:
1) шикізат қорлары, материалдар, сатып алынған жартылай фабрикаттар мен
кешендік бұйымдар, отын, ыдыс, ыдыстық материалдар, қосалқы бөлшектер ... ... ... ... ... кезінде пайдалануға
арналған өзге материалдар.
2) аяқталмаған ... ... ... барысында сатуға арналған ... ... ... ... ... дұрыс және тиімді ұйымдастыруды қамтамасыз ету үшін
қажеттісі:
- ... ... ... ... ... ... айналымының айқын жүйесі және қорларды ... және ... ... ... ... сақтау
- бастапқы құжаттардың есептік нысандарын біркелкі қалыпқа келтіру
- қорларға тұрақты түрде түгендеу жүргізу
- бухгалтериядағы ... ... ... компъютерлендіру
Өндірістік қорлар функционалдық бағыты бойынша былайша бөлінеді:
Шикізаттар мен материалдар – бұл өнім әзірленетін еңбек заттары.Олар
өнімнің ... ... ... Ауыл ... мен өндіруші
өнеркәсіптің өнімдері.
Негізгі материалдар – бұл ұсатушы өнеркәсіптің өнімдері.
Көмекші материалдар – бұл ... өнім ... ... ... ... ... ерекшелігі – өнімнің заттық негізін қаламайды.
Сатып алынған жартылай фабрикаттар мен жинақтаушы бұйымдар – бұл белгілі
бір өңдеу сатыларынан өткен, бірақ әлі ... өнім ... ... ... материалдар.
Отын – бұл мұнай өнімдері, қуатты отын және газ. Олар:
-технологиялық;
-қозғалтқыш;
-шаруашылық болып бөлінеді.
Ыдыс және ыдыс материалдары – бұл ... ... ... ... ... ... Өзге ... – бұл өндіріс
қалдықтары, түзілмейтін ақаудан қайтарылатын қалдықтар, негізгі ... ... ... ... ... түрлерінің есебі 1300 – «Қорлар» бөлімшесіні негізгі,
активтік, инвентарлық шоттарында жүргізіледі.
1310 – «Шикізаттар мен материалдар»
1320 – ... ......... ... түсуі мен шығыны тұрақты негізде ... ... ... қозғалысын бақылап отыру үшін әр күн сайын орындалады. ... ... жеке шот ... ... алу осы шоттардың дебетінде
көрсетіледі. Қорлардың кез келген түрі өндіріске берілетін болса, ... қор шоты ... ... ... ... Дәл осы ... өнімнің өзіндік құны шотында дебеттеледі.
Салыстыру мақсатында қолданылмаған қорларды есептеу ... ... ... Егер ... мен ... ... арасында ауытқулар пайда болса, онда кезең соңында үздіксіз
есеп жүйесінде ... ... ... ... ... Осылайша, үздіксіз есеп жүйесі арқылы қолданылатын және ... ... ... санын қадағалап отыруға болады. Үздіксіз есеп
жүйесі бухгалтерлік есептің ішкі бақылауының жоғарғы ... ... ... ... ол ... ... ... мен тауарлардың фактілік
саны арасындағы айырмашылықты тұтынушыға анықтап көрсетіп отырады. Барлық
есептік кезең бойынша қорлардың өткізу ... құны және ... ... қоймада болуы мәлімденеді.
Қорлардың кезеңдік есебі. Қорлар есебі біркелкі ... ... ... санау (дана, лтр, тонна, т.б.) әдісі бойынша кезең соңында
есептеледі. Қорларды сатып алу «Сатып ... ... ... дебеті
бойынша көрсетіледі, ол біруақыттық шоттарға (ауыстырылған) кредиттеледі.
Келесі формула арқылы есептеледі:
Қорлардың есептік кезең басына қалдығы + ... ... ... = ... ... ... құны – қорлардың есептік кезең соңына қалдығы  =
өткізілген ... ... ... ... ... ... мәні оның канцелярлық жұмыс
көлемін азайтуында. Кезеңдік жүйені шағын кәсіпкерлікте ... ... ... ... есеп ... ... ... үшін арнайы қосымша
синтетикалқ шоттарды енгізуге тура келеді.
Есептік кезең соңында үздіксіз есеп жүйесін қолдану барысында ... ... ... қою жолымен өнімді өткізуден түскен табыс балансы
жасалады.  Өнімді  өткізуден ... ... ... ... ... Есебіне аударылады, аралық қорытынды  негізінде өткізуден түскен
жалпы табыс есептеліп шығарылады.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың қызметі барысында өздерінің ... ... сату үшін ... ... ... сатып алған бірақ әзір ұйымға
келіп түспеген тауарлары (жолдағы ... ... ... ... қызметтері, сондай-ақ жұмыстарды ... ... ... барысында пайдалануға арналған қосалқы бөлшектері,
отындары, ыдыс және ыдыстық материалдары, ... ... және ... ... сол ... қоры түріндегі ағымдағы активі болып табылады.
Олардың өндіріс құралдарынан өзгешелігі, өндіріс ... ... ұзақ ... ... ... ... пішінін сақтай отырып
өндірілетін өнімге өз ... бір ... ... ... болса, еңбек
заттары өндірісте пайдаланылған кезде өздерінің бастапқы құнын ... ... ... ... ... ... ... құнның көп бөлігі еңбек заттарының құнынан тұрады. Сонымен ... ... ... қор болып табылады.
Қорларды есептеудің негізгі міндеттері:
1. Дайындалған, келіп түскен және ... ... ... босатылған
материалдарды уақытында есептеп, кіріске алу немесе есептен ... ... ... және ... ... ... ... Материалдық қорлар қалдығының белгіленген мөлшерден артып немесе
төмендеп кетпеуін бақылау.
4. Материалдарды өндірісте ... ... ... ... ... мөлшерін және тұтыну мөлшерінің қорын анықтау.
5. Материалдардың өндірісте ұтымды пайдаланылуын бақылау.
6. Дайындалған материалдардың өзіндік құнын анықтап және олардың ... ... ... ... пайдаланылған материалдар құнын
әр объектінің шығынына қосу.
Жақсы және дұрыс ұйымдастырылған есеп материалдардың ... ... ... ... ... ... түгел және дұрыс
сақталуы, сондай-ақ ұтымды пайдаланылуы, жұмсалуы үшін алдын ала мыналарды
жасау қажет:
- тиісті ... ... ... сақтайтын қойма
немесе бөлме болуы қажет және бөлмелердің әрқайсысы материалдардың
белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... әр бөлігінде өздерінің түрлері, ... ... ... ... тез ... және ... ... қалдығын тексеруді қамтамасыз ететіндей етіп орналастырылуы
керек.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың әкімшілігі материалдарды сақтайтын ... ... ... және ... ... және ... ... дұрыстығын қадағалап отыруы керек. Ұйымның басшысы материалдарды
қабылдайтын және босататын адамдардың ... ... ... ... ... шарт жасайды. Сондай-ақ кәсіпорын
басшысы материалдарға жауапты адамдарды жұмысқа алу, ... ... ... бас бухгалтерімен алдын ала келісіп отыруы ... ... алу және ... ... ... қол қою құқығына ие
болған қызмет иелерінің тізімін белгілеу ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Қорлардың есебін дұрыс және ұтымды ұйымдастыру үшін мыналар керек:
- материалдардың біріңғай наменклатурасы мен ... есеп ... ... ... ... дәл ... ... және материалдарды есепке алу
мен есептен шығару операциялардың тәртібін сақтау;
- біріңғайланған алғашқы есеп құжаттары нысандарының түрлерін ... ... ... ... бөлімін қамтамасыз ету.
Сонымен қатар қорларды алдағы уақыттарда пайдалану үшін өндіріске ... ... ... ... ... ... оларды жетілдіріп отыру
керек. Белгіленген тәртіп бойынша материалдардың қалдығын жаппай ... ... ... және ... ... дер кезінде есепке алып
отыру қажет.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың ... ... ... өндірген дайын
бұйымдары, сату үшін сатып алған тауарлары, сатып алған бірақ әзір ... ... ... ... тауарлар), аяқталмаған өндіріс,
басқаларға көрсеткен қызметтері, ... ... ... ... ... барысында пайдалануға арналған қосалқы бөлшектері,
отындары, ыдыс және ... ... ... ... және басқа
да материалдары сол ұйымның қоры түріндегі ағымдағы активі болып табылады.
Олардың ... ... ... ... ... ... ұзақ ... қатысып, өздерінің табиғи пішінін сақтай отырып
өндірілетін өнімге өз құнының бір ... ... ... ... еңбек
заттары өндірісте пайдаланылған кезде өздерінің бастапқы құнын түгелдей
өндірілетін өнімге ауыстырады. ... ... ... ... ... көп ... еңбек заттарының құнынан тұрады.
Сонымен қатар еңбек заттары өндірістік қор болып ... ... ... міндеттері:
1. Дайындалған, келіп түскен және ... ... ... ... ... ... кіріске алу немесе есептен шығару.
2. Материалдардың қоймада және тасымалдау кезінде түгел сақталуын бақылау.
3. Материалдық қорлар қалдығының ... ... ... ... ... ... Материалдарды өндірісте пайдаланған кезде олардың техникалық жолмен
анықталған ... және ... ... ... ... Материалдардың өндірісте ұтымды пайдаланылуын бақылау.
6. Дайындалған ... ... ... ... ... ... құндарын әр объектілердің шығынына қосу.
2. Қорлардың жіктелуі
Еңбек заттары бір тектес емес. Олардың бір-бірінен өндірісте ... ... ... ... және ... ... қарай
өзара айырмашылықтары бар. Сондықтан да материалдар есебін ... ең ... ... - ... ... ... дәлелденген
жіктеу жасау болып табылады. Өздерінің өзгешеліктері мен өнім дайындауда
атқаратын міндеттеріне қарай ... ... ... ... ... материалдар;
- жартылай фабрикат және тағы да басқалар болып табылады.
Негізгі материалдар мен шикізаттар өндірілетін өнімнің құрамына ... ... ... ... деп ... ... ... сіңірілген заттарды атайды.
Бұлардың құрамына кен өндіруші өнеркәсіп пен ауыл ... ... ... - ... кен, ... жүн, ... ағаш және тағы да басқа
материалдар жатады.
Негізгі материалдардың қатарына өнімнің өзіндік құнын құрайтын өңдеуші
өнеркәсіп өнімдері – ұн, ... ... және т.б. ... ... бір ... ... өтіп әрі қарай өңдеуді қажет
ететін материалдар ... ... деп ... ... ... әрі ... ... арқылы дайын бұйымдар алынады. Олардың аяқталмаған
өнімнен ... оны сол ... ... ... ... ... ... сатып алған ұйымдар оны әрі қарай өңдейді. Сондықтан да
әрі қарай өңдеуге арналған ұйымның өзінің өндірген немесе ... ... ... ... ... ... ... Жартылай фабрикаттар
қатрына құрылыс ұйымдарында – бетон және ағаш бұйымдарын, металлургияда –
шойын мен болатты жатқызуға ... ... - әр ... ... мен майлайтын, сүртетін және
жөндеуге керекті басқа да ... ... ... ... ... ... олар өнімнің материалдық (заттық)
негізін құрамайды. Олар өндіріс ... ... ... ... ... ... да бір ... әсерін тигізіп, негізгі
материалдардың ... тағы да ... ... ... ... ... ... әктерді жатқызуға болады.
Қорлардың ішінде бөлек топ болып отындар, ыдыс және ыдыстық материалдар,
қосалқы бөлшектер, құрылыс материалдары, т.б. ... ... ... ... энергия өндіруге, үй-жайларды жылытуға пайдаланатын
материалдардың барлық түрі жатады.
Қорлардың ... ... ... алу үшін 1300 ... бөлімінің
негізгі, активті мүліктік шоттары пайдаланылады. Бұл бөлімше құрамына
төмендегі ... ... ... 1310 «Шикізаттар мен материалдар»,
1311 «Сатып алынған жартылай фабрикаттар және ... ... ... 1313 ... және ... ... 1314 «Қосалқы бөлшектер», 1315
«Өзге материалдар», 1316 «Өңдеуге берілген ... 1317 ... 1320 ... ... 1330 ... 1340 ... 1350 ... босалқылар», 1360 «Босалқыларды есептен шығару
резерві».
1310 «Шикізаттар мен материалдар» шотында шығарылған өнімнің ... ... ... ... ... оның компоненті болып табылатын қажет
шикізаттар мен материалдарын есепке алады. Бұл ... ... ... қатысатын немесе шаруашылық, технологиялық және өндіріс ... ... ... материалдар да есепке алынады.
1311 «Сатып алынған жартылай фабрикаттар және құрастырушы ... ... ... жартылай фабрикаттар және өндірілген өнімді құрастыру
үшін алынған дайын құрастырушы бұйымдар және жинауға немесе ... ... ... ... ... ... ... қатты және басқа да отын ... ... ... және ... ... ... барлық түрі (цистернаны,
бочкілерді, флягтарды ... және ... ... арналған материалдар
есепке алынады.
1314 «Қосалқы бөлшектер» жөндеуге және ... ... ... ... ... ... ... т.б.)
аранлған қосалқы бөлшектер есепке алынады.
1315 «Өзге материалдар» өндіріс қалдықтары, жөнделмейтін ақау бөлшектер,
негізгі құралды жою ... ... ... және т.б. ... «Өңдеуге берілген материалдар» шотында сыртқа өңдеуге берілген
материалдардың және өңдеуден алынған бұйымның өзіндік ... ... ... ... ... құрылыс бөлшектерін, монтаждау жұмысын және
құрылыс процесінде тікелей пайдаланатын құрылыс материалдарын есепке алады.
Әрбір шаруашылық жүргізуші субъектілер қажеттігінше ... ... ... және ... есебі бойынша аналитикалық шоттар аша алады.
Қорлардың жіктелуі
Еңбек заттары біртекті емес. Олардың бір-бірінен өндірісте атқаратын
міндеттеріне ... ... ... және химиялық қасиеттеріне қарай
өзара айырмашылықтары бар. ... да ... ... ... ең ... ... - оларға экономикалық жағынан дәлелденген
жіктеу жасау болып табылады. Өздерінің өзгешеліктері мен өнім дайындауда
атқаратын міндеттеріне ... ... ... негізгі материал;
- көмекші материал;
- жартылай фабрикат және тағы да ... ... ... ... мен шикізаттар өндірілетін өнім-нің құрамына кіріп
оның материалдық негізін жасайды.Шикізаттар деп ... ... ... ... атайды. Бұлардың құрамына кен өндіруші өнеркәсіп пен
ауыл шаруашылығы мекемелерінің өндірген өнімдері — ... кен, ... ... ағаш және тағы да басқа материалдар ... ... ... ... ... құрайтын өндеуші өнеркәсіп өнімдері — ұн,
мата, кірпіш және тағы да ... ... ... бір сатысынан толық өтіп әрі қарай өңдеуді ... ... ... ... деп ... ... бұл
түрін әрі қарай өндеу арқылы дайын бұйымдар ... ... ... ... оны сол ... ... болады. Бұндай жағдайда
жартылай фабрикатты сатып алған ұйымдар оны әрі қарай өңдейді. Сондықтан да
әрі қарай ... ... ... өзінің өндірген немесе басқалардан сатып
алған заттары еңбек ... ... ... Жартылай фабрикаттар
қатарына құ-рылыс ұйымдарында бетон жәнс ағаш бұйымдарын, металлургияда ... мен ... ... болады.
Көмекші материалдарға — әр түрлі химикаттар мен майлайтын сүртетін және
жөндеуге керекті басқа да материалдар ... ... ... ... ... олар ... материалдық (заттық)
негізін құрамайды. Олар өндіріс ... ... ... ... өзінің қандайда бір тиісті әсерін тигізіп, негізгі
материалдардың ... тағы да ... ... ... Материаддардың бұл
түріне бояуларды, әктерді (известь) жатқызуға болады.
Қорлардың ішінде бөлек топ болып отындар, ыдыс және ыдыстыц материалдар,
қосалқы бөлшектер, ... ... тағы да ... ... ... ... ... энергия өндіруге, үй-жайларды жылытуға
пайдаланатын материалдардың барлық түрі жатады.
3. ЖШС «Арай» компаниясының экономикалық сипаттамасы
ЖШС «Арай» Қаржылық ... ... ... ... ... ... ... жоспарлап отыр. Кәсіпорында жүргізіліп келе
жатқан бухгалтерлік есеп жүйесі автоматтандырылған түрде 1С:Бухгалтерия 7.7-
ші ... ... ... Ал осы жылы ... ... көшу ... Жаңа бағдарламамен бірге жаңа стандарттарға өту
қолайлы болып келетіні ... ... ... ... ... көшу ... үшін тиімді болатынына күмәнім жоқ.
Инвестор, бірінші кезекте, белгілі бір кәсіпорынға салған салымдарының
мүмкін болатын ... ... ... ... ... ... ... алуға
қызығушылық танытады. Көптеген кәсіпорындардың басқарушыларының ... ... ... ... ... көшу инвесторлардың-
сенімділігін арттырады.
Капиталдың шетелдік нарығына шығуға бел буған қазақстандық кәсіпорындар
тартылатын қарыздар ... ... ... мөлшерлемеге ұшырауда. Бұл
түсінікті, өйткені ... ... ... ... ... ... сенімді еместігімен байланысты туындайтын қосымша
тәуекелдерден аулақ болуды қалайды. Ал Қаржылық ... ... ... құрылған есептеме кәсіпорынның жағдайы туралы
сенімдірек және объективтірек ақпарат ... ... бұл ... мен ... ... күшейтуге алып келетін тартылатын
капиталдың құнын ... ... ... ... есептеменің халықаралық стандарттарына сәйкес құру
керек деп шешкен кәсіпорындарға біркатар ең тартымды факторлар әсер етті:
- ... ... ... ... талпыныс (24%);
- нарықтың жаңа талаптарына сәйкес келу қажеттігі (18%);
- капиталдың халыкаралық нарығына шығудың мүмкіндігі (18%).
Қаржылық ... ... ... ... ... аудитін жүргізудің қызметінің құны орташа есеппен алғанда
қазақстандық стандарттар ... ... ... ... ... ... есептеменің халықаралық стандарттары бойынша аудиторлық-
консультациялық қызмет көрсетіп жүрген ... саны ... ... жаңа стандарттарға сәйкес құра алатын
қызметкерлердің саны да ... ... көшу ... ... ... ... жүргізіліп
келе жатқан жүйесін түгелдей қайта құрудың қажеттігі туындайды. Халықаралық
есептеме ақпараттың ... ... ... әрі оны ашудың нақтылығын
айғақтайды. Өзінің қаржылық есептемесін ... ... ... ... ... ... ... бюджетіне
трансформациялық шығындарды (қаржылық және ... ... ... ... ... Қаржылық есептеменің халықаралық стандарттарына көшу
барысында ең басты мәселеге ... ... ... ... ... Сондықтан бухгалтер тек бухгалтерлік есеп
ережелерін ғана емес, сонымен ... ... ... ... ... ... көшу нормативтік-құқықтық қүжаттардың,
әдістемелік материалдардың жоғарғы кәсібилік деңгейімен қамтамасыз етілуі
керек. Осыған ... ... ... ... ... ... ... комитет құрды. Комитеттің негізгі мақсаты
кәсіпорындарға халықаралық стандарттарға жауап беретін қаржылық есептемені
дайындауға ... ... ... ... ... ... бойынша құрылған
жұмысшы шоттар жоспарын айғақтауға бет бұрайын:
- ... ... ... ... есептің топтамалық шоттары
өтімділіктің төмендеуіне қарай орналасқан;
- жұмысшы шоттар жоспарындағы ... ... төрт ... ... сан ... ... білдірсе, екінші сан өтімділіктің
төмендеуіне байланысты ... ... ... ... сан ... ... ... қатысын білдіреді. Ал төртінші
санды топтамалық шоттардың өтімділік ... ... ... ... ... өзі ... шектеулі серіктестік - кәсіпорын ... ... ... 1995 ... бері ... ... келе жатқан ірі дистрибьюторлық кәсіпорын болып табылады. Негізгі
қызметі дәрі-дәрмектердің көтерме және бөлшек саудасын жүзеге асыру. ... ... 114 ... және 100 ... ... ... ... қарым-қатынас орнатып үлгерді.
ЖШС «Арай» занды тұлға ретінде ... ... ... ... берген №28465-1910-ЖШС занды тұлғаның мемлекеттік тіркеуден
өткенін көздейтін ... ... ... ... міндетті лицензиялаудан өткен. Сол себептен ЖШС 2002 жылы
Денсаулықты ... ... ... ... ... ... қызметпен айналысуға берген мерзімі белгіленбеген
лицензияға ие ... ... ЖШС ... ... ... Астана қалаларын және
Қазақстанның облыстық орталықтары мен ... ... ... ... ... Петропавл, Семей, Павлодар, Қарағанды, Шымкент,
Өскемен қалаларында орналасқан 9 филиалдары бар. ... ... ... ... тығыз байланыс қысқа мерзім ... ... ... ... жеткізуге мүмкіндік береді.
ЖШС «Арай» занды тұлға болып табылатындықтан өзінің қызметін Қазақстан
Республикасының Азаматтық Кодексінің, «Шаруашылық серіктестіктер ... күші бар ... ... Президентінің Жарлығының, басқа
да заңнамалық және нормативтік актілердің, Жарғының және ... ... ... іске ... ЖШС «Арай» өзінің жеке меншігін, балансын,
«Тұран Әлем», «Центр, ... ... есеп ... ... ... ... кәсіпорынның атауы жазылған мөрі мен басқа да
деректемелерді иемденуге ... ... ... ... ... ... пайда табу табылады. Негізгі
қызметі — дәрі-дәрмектер мен медициналық құралдарды ... және ... ішкі ... ... ... шектеулі серіктестіктің
қызметінің нәтижелілігін жоғарлатудың ... ... ... ... жоғары қызметкерлер табылады. Яғни, кәсіпорынның жеңісі оның
қызметкерлерінің ... ... ... ... ... ... ... құжат болып Шетелден дәрі-дәрмектерді сатып ... ... ... ... 10% ... ... күшінің ресурстарының құрылымы мен ұйымдастырылуын жете ... 1 ... ... ... ... ... «Арайдың» еңбек ресурстарының құрылымың талдау (адам).
|Еңбек ресурстары |2006 ж. |2007 ж. ... ... |
| | | ... ... үлес |
| | | ... (%) |
| | | |2006 ж. |2007 ж. |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |1 |1 | | ... Бас ... | | | | ... ... |1 |1 | | ... ... |1 |4 | | ... ... |1 |1 | | ... |3 |3 | | ... |7 |12 | | ... ... бастығы |1 |2 | | ... |1 |1 | | ... 1 ... |
| |
| |
| |
| |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |6 |6 | | ... |11 |15 | | ... |2 |5 | | ... |34 |51 |50,0 |36,7 ... |1 |1 | | ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... |3 |6 | | ... |1 |4 | | ... ... |1 |17 | | ... |6 |4 | | ... |2 |6 | | ... ... | | | | ... |14 |38 |20,6 |27,3 ... ... ... |2 |15 | | ... қызметкерлер:| | | | ... | | | | ... ... | | | | ... жуатын жұмыскер |2 |4 | | ... ... ... |5 |8 | | ... ... жұмыскер |6 |14 | | ... ... |5 |9 | | ... |20 |50 |29,4 |36,0 ... |68 |139 |100 |100 ... барлығы: | | | | ... ... ... ... аймақтарында кәсіпорынның
өкілдіктерінің саны көбейді. Жұмысшы күшінің ресурстарынын, осы бөлігінің
2007жылы 36,7%-ға ... сату ... ... және ... және шаруа жағынан қызмет көрсету қызметкерлерінің қосымша
санының қажет болғандығынан орын алды.
ЖШС «Арай» негізгі күш болып ... ... ... осы ... мөлшерінің кәсіпорынның барлық қызметкерлерінің
жалпы санындағы өзгерісін міндеті түрде зерттеу қажет. Үлес ... ... ... 2007 ... ... ... яғни 6,7%-ға) қызмет
аясының кеңеюінің және айналымдардың өсуінің белгісі болып табылады.
Шаруа жағынан қызмет көрсету ... үлес ... да ... ... ... ... ... яғни 6,6%-ға). Бұл жаңа
сауда орындарының ашылуына және сату ... ... ... ... ... ... үрдісі тауарлы-материалдық қорларсыз
мүмкін емес. ЖШС-тің материалдық қорлары да ... ... ... ЖШС ... ... ... қорлардың қолданыстағы есебі
2.1 Сатылған тауарлардың өзіндік құнын анықтау әдістері
Егер тауарларды сатып алу - ... ... ... мен негізі
болса, онда тауарды сату – оның ... ... ... ... ... ... ... тауардың мөлшері (қосымша құн
салығын есепке алмағанда) бұл сатып алынған тауардың өзіндік құны, ... ... ... ... жабылатын және таза кіріс, яғни сауда
әрекетінің кірісі қалыптасатын сауда әрекетінің кірісі.
Есеп беру ... ... ... ... дұрыс анықтау үшін
тауарды сатудың кезеңін анықтау маңызды болып табылады. 1997 ... ... ... ... ... барлық субъектілері
бухгалтерлік есепке алу және қаржылық есеп беру ... ... ... ... және ... ... сатылуынан түскен табыс тауарға
деген жекеменшік құқығы сатып алушыға, төлем уақытысына байланыстырылмай,
ауысу ... ... ... ... ... құны тауарды сатудан түскен табыстың аса
маңызды кірісі болып табылады. Сатылған тауарлардың өзіндік құнын ... ... ... ... ... қолданатын жүйеге байланысты болады.
Тауарлық қорларды есепке алу кезеңдік ... алу ... ... ... алу
тәртібінде жүргізілуі мүмкін. Кезеңдік есепке алу жүйесінде тауарлық
қорларды жете ... алу есеп беру ... ... жүргізілмейді, есеп
беру кезеңінің соңында қолдағы қорлардың нақты саны мен құнын ... ... ... ... ... Бұл ... ... саны мен құнын
анықтау әдісі кезеңдік түгендеу әдісі деп аталады. Бұл жағдайда, есеп беру
кезеңінде сатылған тауарлардың ... құны мына ... ... ... ... өзіндік құны;
Он – есеп беру кезеңінің басындағы тауардың қалдығы;
П- есеп беру кезеңінде түскен тауарлар;
Ок- есеп беру ... ... ... ... беру ... ... ... қалдығы түгендеу нәтижесінде
анықталады. Түгендеу үш кезеңмен іске асырылу тиіс:
1) нақты әр тауарды есептеу, тарту, өлшеу;
2) әр ... ... ... тауар санын бағасына көбейту жолымен қолдағы тауардың құнын анықтау
(таксировка).
Тауарлық қорлардың құнын анықтауда тек ... ... ... ... ... қалдығы ғана емес, тауардың дұрыс бағасын анықтау
да маңызды. Есеп беру кезеңінің ағымында басым тауарлардың ... ... Бір ... ... ... ... мүмкін. Және бір тауарды сатуда
тауарлардың қандай ... және ... ... ... ... ... Осыған байланысты тауар құнының болжамданған қозғалысын 2 ХҚЕС
«Қорлар» бекітілген жалпықабылданған қағидаларына сәйкес, ... ... ... ... ... ... ... :
1. арнайы теңестіру әдісі;
2. орташа өлшенген құн әдісі;
3. қорларды ... ... ... ... ... ... бағалау әдісі;
4. қорларды алғаш сатып алынған тауар бағасы бойынша бағалау әдісі;
Кезеңдік ... ... ... тауарларды аналитикалық (табиғи-
құндылық) есепке алу ұйымының қымбаттылығы және көп еңбектігі үшін ... ... іске ... ... ... Кезеңдік түгендеу жүйесінің
негізгі кемшілігі – нақты мәліметтің жоқтығы, яғни қолда ағымдағы кезеңде
қандай тауар бар ... жоқ ... ... ... ... ... сұраныстарын жылдам орындауға, тауарлық қорларды тиімді
басқаруға, және тауарлық қорларға ... ... ... бақылауға
мүмкіндік береді. Мұндай мәліметті қамсыздандыратын жүйе, қорларды ... алу ... деп ... жүйеде тауарды сату және сатып алу туралы жете жазуларды жүргізу
жолымен қорларды үздіксіз есепке алу жүргізіледі. ... ... ... ... нақтылығы және сатылған тауарлардың өзіндік құны
анықталады. Бұл ... ... ... және ... ... өзіндік
құнын анықтау әдісі ағымдағы түгендеу әдісі болып аталады.
Қорларды үздіксіз есепке ... яғни ... ... ... жүргізу өте қиын, дегенмен компьютер және электрондық
таңбаларды енгізуге байланысты, тауарлық қорларды есепке алу ... ... ... ... ... шығындарын маңызды қысқартуға
мүмкіндігі ... ... ... ... ... әр ... ... қолданып, кассалық аппараттарын компьютермен қосып,
тауар қорларының ... ... ... ... ... ... алу жүйесін және сатылған тауардың ... ... ... ... тауарды бағалауда ағаттықтар ... ... ... ... ... ... ... төленетін
табыс салығының таза кірісін анықтауда қате жіберілуі мүмкін.
Әрбір мемлекетте әр өнім ... ... ... ... ... ... төмендетуге талпынуы қажет. Өткізетін өнімнің бағасы
мен басқа да ... ... ... өнім ... ... ... табыс көлемін ұлғайтады.
Әр мемлекетте өндірістік шығындарды азайтудың әр ... ... ... ... төмендегідей етіп біріктіруге болады:
1. Өндірістік-техникалық деңгейін жоғарылату шаралары:
- өндірістік үрдістерді механизациялау мен ... ... ... мен жаңа ... ... техника мен технологиялардың эксплуатациясы;
- өнім сапасын жоғарылату, өнімдердің техникалық сипаты мен ... ... ... ... яғни ... ... ... шикізат пен материалдарды ұтымды пайдалану;
- өндірістің техникалық деңгейін жоғарылатушы басқа да факторлар;
- амортизациялық аударымдарды көбейту арқылы өнімділікті жоғарылатушы
құралдарды қолдану.
2. ... ... ... ... бухгалтерлік есепте мына әдістер ... ... ... ... ... ... ... құнын есептеу әдісі
3. ФИФО әдісі
Арнайы сәкестендірілген есептеу әдісі
Арнайы сәйкестендірілген есептеу әдісі әдетте бірімен бірін алмастыруға
болмайтын немесе ... ... ... пайдаланылатын (асыл
металдардың, асыл тастардың т.б.) нақтылы бір материалдық қорлардың ... ... Бұл әдіс ... материалдар мен істелген
жұмыстардың нақты өзіндік құнын есептеп ... ... ... ... ... ... алынғанына немесе кәсіпорынның өзінде ... ... ... арналған материалдардың өзіндік құнын
есептеуге арналған.
Орташа өзіндік құнын есептеу әдісі
Орташа өзіндік құнын есептеу әдісі ... ... ... ... ... ... бағасы оның кіріске алынғандағы шоты бойынша
бағасын анықтау мүмкін болмаған жағдайда жүргізіледі. Материалдық ... ... ... құны ұйымдағы материалдардың есепті айдың басындағы
қалған ... ... ай бойы ... ... ... құнының
жиынығын материалдардың ай басындағы сандарының қалдығымен ай бойы кіріске
алынған тиісті материалдарының ... ... бөлу ... ... ... шығарылған материалдық қорларды олардың алғашқы кезекте
кіріске алынғандарының өзіндік құны бойынша бағалау әдісі болып ... әдіс ... ... ... ... ... кезекте кіріске
алынғаны, алғашқы болып, яғни бірінші шығыс ... деп ... ... ... ... ... кіріске алынған материалдар бірінен
соң бірі кіріске алынғандағы ... ... ... етіледі деп есептелінеді.
Бұл жағдайда ай соңында кәсіпорынның қоймасында қалған материалдардың
бағасымен ... ... ... ... төменде келтірілген (кесте 2)
Кесте 2
Шілде айындағы қорлар туралы мәліметтер
|Мерзімі ... ... ... |
| | ... /дана/ |Бағасы /теңге|Құны /теңге/ |
|1 шілде ... |50 |500 |25000 |
|6 ... ... ... |50 |550 |27500 ... ... ... алынған |150 |600 |90000 ... ... ... ... |100 |650 |65000 ... ... |Сатып алынған |150 |700 |105000 ... | |500 | |312500 ... | | | | ... ... ... |220 | | ... | |280 | | ... ... ... қорлар туралы мәліметтер бойынша ... ... ... саны ... ... ... құны ... Барлық
тауарлардың саны-500ге тең, оның ішінде қалдық-220, сатылған ... ... ... теңестіру әдісі бойынша, кезең соңына қор бірліктері жекеленуі
мүмкін екендігін білдіреді
(нақты тауардың әр атауы бойынша бекітіледі).
Мысалы 30 шілдедегі ... ... 1 ... қалған тауардың 50 бірлігі;
6. 13 шілдеде сатып алынған тауардың 100 бірлігі,
7. 25 шілдеде сатып алынған тауардың 70 ... яғни 134000 ... ... 220 бірлігі, ол келесі әдіспен анықталады:
50 бірлік 500 теңгеден – 25000 теңге;
100 ... 600 ... 60000 ... ... 700 ... – 49000 ... 134000 теңге.
Сатылған тауарлардың өзіндік құны 3125000-134000=178500 теңгені құрайды.
Орташа құн ... ... ... сатылатын тауарлардың жалпы құны сатылатын
бірліктердің (тауардың) ... ... ... Бұл ... ... ... ... тауар бірлігінің орташа салмақтанған
құнын анықтайды. Мысалы:
1. Тауар ... ... ... ... =625 ... ... ... есеп беру кезеңінің соңындағы өзіндік құны:
220 бірлік х 625 теңге =137500 теңге.
3. Сатылған тауарлардың есеп беру ... ... ... ... =175000 ... соңғы сатып алынған тауар бағасы бойынша бағалау әдісі (ФИФО)
бойынша, қолдағы тауардың есептік ... ... құны ... ... тауарлардан тұрады, ал сатылған тауардың құны – бұрын сатып ... ... Бүл ... ... 30 ... 220 ... ... тауар қорлары:
а) 25 шілдеде 105000 теңге сомасына алынған 150 бірлік 700 теңгеден;
ә) 20 шілдеде 455000 теңге сомасына алынған 70 бірлік 650 ... 150500 ... ... ... ... құны:
(312500-105500) = 162000 теңге.
Алынған нәтижелерді салыстыру үшін келесі кесте көрсетілген (кесте 3)
Кесте 3
Тауар ... ... ... ... ... ... ... және ықпалы, сатудан түскен жиынтық кіріс.
|Көрсеткіштер ... ... |FIFO ... |
| ... ... | |
| | ... | ... ... қорлар |25000 |25000 |25000 ... ... ... |287500 |287500 |287500 ... ... | | | ... ... |312500 |312500 |312500 ... құны | | | ... 3 ... ... ... |134000 |137500 |150500 ... ... | | | ... ... | | | ... ... |178500 |175000 |162000 ... құны ... | | | |
| ... барысында сату |250000 |250000 |250000 |
| ... ... | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... ... ... |71500 |75000 |88000 |
| ... | | | ... ... ... кестеден көріп отырғандай, ... ... ... ... ... таза табысын да, тұтас
табысында , қаржылық жағдайына да мәнді әсер етуі мүмкін. ... ... ... қағиданы ұстаған жөн. Бір әдістен екінші бір әдіске
көшер алдында, яғни ... ... ... ... ... да сақтау керек:
- шаруашылық жүргізуші субьектінің есептік саясатына ... бір ... ... ... ... жылдың басынан бастап енгізу;
- дер кезінде қорлар қалдықтарына да және өткен ... ... да ... енгізу.
Сатудың таза құны бойынша қорларды бағалау мынадай жағдайларда жүзеге
асырылады:
1. Қорлардың нарықтық құнының кемуі.
2. Қорларға залал ... ... ... ... ескіру. Құнның төмендеу мөлшері жекелей:
а) нақты заттар үшін;
б) жалғыз заттар тобы үшін;
в) қорлардың бірнеше тобы ... ... ... қандай да бір түріне қатысты заттар үшін
есептеледі.
Материалдар баланста нақты өзіндік құны ... ... ... ... ... ... (синтетикалық) есебінде нақты
өзіндік құнымен көрсетіледі де, ал талдамалық ... ... ... ... ... бағасы бойынша көрсетіледі. Егер кәсіпорын
материалдардың ... ... ... ... ... ... онда олардың нақты құны материалдық қордың сатып ... құны ... ... ... ... ... ... ресми құжаттау және синтетикалық есебі
Барлық тауар операцияларын үш түрге бөлуге болады:
1) тауардың түсуі;
2) ... ... ... ...... ... ... шығару, тауарды
асырып бағалау, түгендеу қорытындыларын қамту, ... ұйым ... ... ... ... оны іске асыру барысында тиісті құжатпен
рәсімделеді. Құжаттардағы ... ... ... ... ... құрастырған және қол қойған тұлғаларға жүктеледі. Субъектілердің
тауар операциялары әрекеттегі заңдылықтармен ұсынылатын құқықтық ... ... ... ... ... ... түрлі жеткізушілерден, олармен жасалынған
сату-сатып алу келісім-шарттарына, комиссия келісімдеріне, ... т.б. ... ... және олар ... ... сауда, делдалдық іс-әрекеті т.б. анықтайды.
Жеткізушіден тұтынушыға дейін тауардың қозғалысы тауарлық-ілеспелі
құжаттармен ... ... ... ... ... ... қолданатын көлікке байланысты
кейбір айырмашылықтарға ие, дәл айтқанда:
-теміржол жүк құжаты – тауарды теміржолмен тасымалдауды;
-тауарды көліктік жүк құжаты тауарды көлікпен ... ... ... ... екі ... ... тауар және көлік;
-коносамент – тауарды су жолы ... ... ... ... жүк ... арқылы– тауарды әуе жолдары ... ... ... ... ... болып жүкті жіберуші, яғни жеткізуші толтыратын
жүк құжат табылады. ... құн ... ... қамту үшін шот-фактура
толтырылады. Ілеспелі құжатқа тауар сапасын растайтын ...... және ... ... мен өмірінің қауіпсіздігін
растайтын құжат ұсынылады. Халықтық тұтыну ... ... ... ... және ... ... ... асырылады. Сертификаттауға тиіс өнімнің (жұмыс, қызметтердің)
тізілімін Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... тамақтану өнімдері, және адам денесінің
қорғалмайтын ... ... ... ... ... ... косметикалық және жуу құралдары т.б. жатқызылады.
Өнімді сертификаттауды сертификаттауға құқығы бар органдар іске асырады.
Сәйкестілік сертификатын беру кезінде ... ... ... ... ... ... ... бұйымды және ыдысты тиістілік
белгісімен таңбалайды.
Сертификатталмаған тауарларды сатуға тиым салынады және жеткізуші де,
сатушы да ... ... ... ... ... ... қоймаларынан алу үшін, сауда ұйымы өз
өкіліне сенімхаттарды тіркеу кітабіне қолын қойдырып, ... ... ... ... ... және ... қатаң түрде есепке алу жүргізіледі.
Сауда кәсіпорнында ... ... ... ... құжаттарының
негізінде, тауарларды саны мен сапасын мұқият тексеруден кейін ... Егер де ... ... нақты түскен тауарлардың көрсетілген
ілеспелі хаттан саны мен сапасына қатысты келіспеушіліктер ... ... ... ... акт, егер ... теміржол станциясынан тауар
қабылданғанда болғаны анықталса (кемежай);
-саны мен сапасында анықталған келіспеушілікке ... ... ... ... ... ... қабылданғанда болғаны анықталса;
Ілеспелі құжатсыз қабылданған тауарлар комиссиямен қабылданып, қабылдау
актісімен рәсімделеді. Әкімшіліктің шешімі ... бұл ... ... ... ... ... ... кейіннен жеткізушіге қайтару
мақсатымен жауапты сақтауға ... ... және бос ыдыс ... 1330 шотының 1300 «Қорлар» тармақшасында
нақты өзіндік құны бойынша есепке алынады. Осы шоттқа ... есеп ... ... ... ... ... ашуы мүмкін:
-1331 «Көтерме сауда орындарындағы тауарлар»;
- 1332 «Бөлшек сауда орындарындағы тауарлар»;
-1333 «Тауар толтырылған ыдыс және бос ыдыстар»;
- 1334 «Тауарларды ... алу ... ... ... ... ... ... қабылдау ілеспелі тауар
құжаттарының негізінде іске ... ... ... ... ... ... және құны ... ыдысты есепке алу сонымен қатар «Тауарлар» шотында жүргізіледі,
мұнда қажеттілік туындаған жағдайда, «Тауар толтырылған ыдыс және бос ыдыс»
субшотын ... ... ... және бос ыдысты есепке алу ... ЖШС ... ... бухгалтерлік жазулары 4 кестеде келтірілген:
4 Кесте
Қабылданған тауар және ыдысты есепке алу
|Мерзімі ... ... ... |
| | ... ... ... /теңге|Құны /теңге/ |
|1 маусым |қалдық |50 |500 |25000 ... 4 ... |
|6 ... ... ... |50 |550 |27500 ... ... |Сатып алынған |150 |600 |90000 ... ... ... ... |100 |650 |65000 ... ... |Сатып алынған |150 |700 |105000 ... | |500 | |312500 ... | | | | ... маусым |қалдық |220 | | ... | |280 | | ... ... ... ... ... ... соңына қор бірліктері
жекеленуі мүмкін екендігін білдіреді
(нақты тауардың әр атауы бойынша бекітіледі).
Мысалы 30 маусымдағы тауар қорлары:
8. 1 маусымнан қалған ... 50 ... 13 ... ... алынған тауардың 100 бірлігі,
10. 25 маусымда сатып алынған тауардың 70 бірлігі, яғни 134000 теңге
сомасындағы ... 220 ... ол ... әдіспен анықталады:
50 бірлік 500 теңгеден – 25000 теңге;
100 бірлік 600 теңгеден- 60000 ... ... 700 ... – 49000 ... 134000 ... ... өзіндік құны 3125000-134000=178500 теңгені құрайды.
2.4 Материалдық қорлардың ... ... ... ... ... жері ... яғни кәсіпорын
қоймасында және ... ... ... ... қоймадағы есебінің дұрысұйымдастырылуы олардың ... ... ... ... ... және ... жұмыстың
қалай қойылғандығына байланысты. ... ... ... ... ... ... бөлек сақталуы тиіс. Материалдардың маркасы,
сорты, көлемі, наменклатуралыцқ номері, өлшем бірлігі, ... ... ... т.б. ... ... немесе фанерге жазылып,
материалдарға байланып немесе жапсырылып қойылады. Қоймадағы және цехтегі
материалдардың ... ... ... түрі бойынша олардың ішінде
сорттары мен маркалары бойынша жүргізіледі. ... ... ... қана ... есебі жүргізіледі. Бұл карточкада материалдық қорлардың
аты, мөлшері, көлемі, сорты, өлшем ... ... ... ... ... көрсетіледі. Бұл карточканы жаңадан кіріске ... ... ... ... одан ... кіріс ету
ордерімен тізілім бірге қоймаға беріледі. Қойма қызметкері немесе қойма
меңгерушісі алынған карточкаға ... ... қай ... сақталып
тұрғаны жайлы деректер толтырады. Материалдардың кіріс-шығысының сорттық-
сандық ... сол ... ... адам жүргізеді. Кейбір жағдайда
материалдарға жауапты адамның келісімі бойынша қойманың карточкалық ... ... ... ... ... яғни ... немесе операторға жүктелуі
мүмкін. Материалдардың түрі номенклатуралық номері аз ... ... бұл ... ... материалдар есебін тиісті түрде
жүргізуге дайындалып жасалған ... есеп ... ... ... ... ... есеп кітабында қойма есебінің карточкасындағы
деректер болуы қажет. Қомашы белгіленген ... ... ... алғашқы
құжаттардың негізінде материалдардың кіріске алынуын және есептен шығару
операцияларын, олардың іске асырылған ... ... есеп ... онда ... құндылықтардың сол күннің соңындағы қалдығын
шығарып ... ... Бұл ... ... ... әрбір
операциядан кейін шығарылып отырылады.
Айта кететін ... ай ... ... ... ... алынғанына немесе алынып болмағанына қарамастан шектік-
заборлық карточкасының барлығы тапсрылуы керек. ... ... ... үшін ... айға жаңа ... ... ... беріледі.
Қоймашы материалдардың қоймалық-сорттық есеп карточкасының деректері
негізінде жабдықтау бөліміне материалдардың әр ... ... оның ... қор ... ... ... бері пайдаланылмай
жатқан материалдар жайлы деректер беріп ... ... ... ... ... ... ... Бухгалтерия
қызметкері жиі-жиі (апта сайын, он ... ... ... жүргізуге негіз болған алғашқы құжаттардың дұрыс жазылуын,
қоймалық-сорттық карточканың дұрыс ... және ... ... дұрыс шығарылуын тексеріп отыруы қажет. Карточкадағы
жазылған операциялардың дұрыстығын және оны тексергені ... ... есеп ... ... жеріне қол қояды. Қоймалық-сорттық
карточкадағы жазуды тексеру, қойма ... ... ... алуы ... ... ... негізінде
жүргізіледі. Қойма меңгерушісінің бухгалтиреяға тапсыратын ... ... ... қабылдау-өткізу құжатына» тіркеледі. Материалдарға жауапты
адамның келісімі бойынша бухгалтерия қызметкері әр операцияның дұрыстығын
тексергені жайында және құжатты қабылдағаны ... ... қол ... ... құжаттарды қабылдау-өткізу тіркелімін жасаудың керегі
болмайды. Егер орталық қойма немесе цех ... ... ... ... ... ... ... операциялардың дұрыс құжатталынуы,
материалдарға жауап беретін адамның есеп карточкасын дұрыс ... ... ... Мұндай жағдайда кіріс және шығыс ету ... ... ... бірге бухгалтерияға табыс етілуі керек.
Кәсіпорынның орталығынан қашық жерде ... ... ... күні ... екі дана етіп ... ай соңындағы
қалдық тізімдемесін тапсыруы керек. Тізімдеме құрамында өзгеріс (кірісі мен
шығысы) бар материалдар бойынша жасалынып, онда тек қана ... ... ... ... цех, ... ... бастығы және ол
құжатты тотырушы қол қояды. Дұрыстығын ... ... ... бір ... ... ... ... ескертумен қоймаға
қайтарылады. Материалдардың есебін жедел ... ... ... ... ... ... есеп ... қатар
үлгілі түрі қоймадағы материалдар қалдығын есептеу тізімдемесі жүргізіледі.
Қойма меңгерушісі карточкалардағы ай ... ... ... бойынша
материалдардың келесі айдың бірінші жұлдызына қалған қалдықтарын ... ... ... ... ... ... ... номенклатуралары бойынша аралық шоттарға және синтетикалық
шоттарға топталғаны күйінде ... ... ... ... жоспарланған есептеу бағасына көбейтіліп, ай аяғына қалған
материалдардың жалпы соммасы анықталады. Егер пайдаланылатын ... аз ... ... ... алған адамдардың қолын
тек қоймалық есеп ... қою ... ... ... ... тек бір айға ғана ... оған материалдардың ай басындағы
қалдығы жазылады. Құрылыс ұйымдарының құрылыс ... ... ... орнына ай сайын материалдардың кірісі,
босатылуы және ... ... ... түрі санды карточкасын толтырып есеп
бріледі. Бұл есепте ... ... ... ... ... ... ... есепте материалдардың кіріске
алынуы, шығыс етілуі және қалдығы алғашқы құжаттар негізінде ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан да олардың бухгалтерияға берген есеп мәліметтеріне
құрылысқа пайдаланылған материалдардың алғашқы құжаты тіркелмейді.
2.5 ... ... ... ... ... ... ... және ақшалай
өлшемде жүргізіледі. Мұндай есепті ұйымдастырудың көп қиындығына байланысты
бухгалтерияда талдамалы есепті ... ... ... ... Есеп жұмысына есеп тіркелімдерінің өте ... жаңа ... есеп ... ... ... есеп ... ... беру жұмысы қысқартылып, жеңілдетудің басқа да түрлері қолдануда.
Соңғы кезгі уақыттарға дейін ... ... ... ... ... ... есебін карточкаларда жүргізіп ... ... ... әр ... ... ... ашылады. Материалдардың кіріс етілуіне, босатылуна жасалған әр
құжат деректері тиісті карточкаға жазылуы керек. Ай ... ... ... соңында әр карточка бойынша материалдардың кіріске алынуы мен ... ... ... олар ... ... ... Сөйтіп, бухгатериядағы карточкаларда қоймадағы ... ... ... ... ... ... есеп қана ... карточкада сандық есеппен қатар ... ... ... ... материалдардың сорттық, сандық, бағалық есебін
жүргізу көптеген адам күшін және уақытты керек ... ... ... ... мен ... ... ... кейде кешігіп
отырады. Осыған байланысты сандық ... ... ... кезде
сандық, сорттық, сомалық айналым тізімдемесін пайдаланатын ... ... ... ... ... бастап кәсіпорындардың бухгалтерияларында
сорттық, сандық, бағалық карточкасын пайдаланбайтын болды. Шығыс ... ... ... ... ... ... ... қалдығы
шығарылады. Ай біткеннен кейін 10-15 күн ішінде материалдардың айналымы мен
қалдығы сорттық, сандық, сомалық айналым тізімдемесіне ... Бұл ... ... ... сәл ... кемшіліктер де
кездесіп отырады. Ол кемшілікке ұйымдағы ... ... ... мен ... қатар жүргізілуін жатқызуға болады. Материалдардың
бұл екі ... ... ... еш ... ... ... одан әрі жетілдіру негізінде оперативтік-бухгалтерлік
әдісі пайда болады. Бұл әдіс бойынша ... ... тек ... ... есеп ... жүргізіледі. Оперативтік-бухгалтерлік
есептеу әдісін қолдану үшін ... ... ... ... бірі ... жоспарлы есептеу бағасын енгізу қажеттілігі болып табылады.
Материалдардың ... яғни ... ... осы ... ... ... шотта нақтылы өзіндік құнымен есептелінеді.
Материалдардың есебін оперативтік-бухгалтерлік тәсілмен жүргізуге жоғарыда
аталған ... ... ... ... үшін жүргізілетін үлгілі
тізідемесі пайдаланылады. Бұл тізімдемеде әр қойма бойынша бөлек және бір
жылға ... Ай ... ... ... осы тізімдемеге қоймадағы
карточкалардан материалдардың ... ... ... ... ... ... ... жазады. Кей жағдайларда кәсіпорынның қоймасы цех
немесе бөлімшеден алыс жерде ... ... ... ... көшіріп жазу бухгалтерия қызметкерлеріне ... ... ... ... ... жағдайда материалдарға жауапкер адам
олардың қалдықтарының тізімдемеге дұрыс көшірілуін ... ... ... Егер ... ай бойы кәсіпорында материалдар кіріске алынбаған және
шығыс етілмеген болмаса онда олардың бұрынғы қалдық саны мен ... ... ... жазылады. Материалдар қалдығының қоймалық карточкаларынан
үлгілі түрлі тізімдемеге дұрыс толтырылуын ... ... ... ... қол ... Ай сайын үлгілі тізімдемесінде көрсетілген
материалдар қалдығы олардың жоспарлы ... ... ... топтары және синтетикалық шоттары бойынша сомалары есептеліп
жазылады. Жоғарыда айтылғандай бухгалтерияда материалдардың ... ... ... бойынша олардың ішінде әрбір қоймадағы материалдардың
топтары бойынша бөлек жүргізіледі. Сонымен қатар кәсіпорында материалдардың
кіріске ... мен ... ... ... тапқаннан кейін оларды
материалдардың әрбір есептеу топтары ббойынша біріктіріп және ол сомалардың
жиынтығын материалдардың ... ... ... ... ... ... Бұл ... екі бөлімнен тұрады.
Бірінші бөлімде кіріске алынған материалдардың ... ... ... ... ... ... ... бұл бөлімде кіріске алынған
материалдардың нақтылы өзіндік құны мен есептеу бағасымен есептелген ... ... ... ... ... ... қойма мен материалдарға жауапты тұлғалар юойынша
материалдардың қозғалысы (айдың басындағы және айдың аяғындағы ... мен ... ... ... бойынша көрсетіледі.
2.6 Материалдық қорларды түгендеу
Қазақстан Республикамызда осы күнгі ... ... ... ... ... кем дегенде бір рет өздерінің менщігіндегі материалдық
қорларына түгендеу жұмысын жүргізуі керек. Түгендеу жұмысы ... ... ... жүргізіледі:
- жылдық есеп беру алдында маусыммен жұмыс істейтін қайта ... ... ... және басқа да ұйымдар материалдар мен
шикізатқа олардың қалдығының ... ... ... ... алады;
- материалдық қорларды міндетті түрде түгендеу материалдарға ... ... ... ... және ... жасағанда, сондай-ақ
материалдық қорлар бұзылғанда, ... ... өрт ... ұйым
таратылғанда (қайта құрылғанда) т.б. жағдайларда жүргізіледі.
Түгендеу жүргізу үшін кәсіпорын басшысының бұйрығымен орталық түгендеу
комиссиясы құрылады. Бұл ... ... ... ... ... басқарады. Сонымен қатар әрбір цех, бөлімше бойынша жергілікті
түгендеу комиссиясы ... Оның ... ... ... ... ... отырады.
Кәсіпорын басшысының бұйрығымен түгендеу жүргізу оның ... ... ... ... адам ... ... жұмысы
материалдарға жауапты адамның жауапкершілігінде материалдардың түрлері және
олардың сақтаулы тұрған жерлері бойынша жүргізіледі. Кәсіпорында ... ... оның өз ... жатпайтын , яғни басқа ұйымдардың немесе
жеке адамның ... ... ... – бұл ... материалдардың әрқайсысын біртіндеп санап шығып,
одан кейін материалдардың ... ... ... баланстағы
қалдығымен салыстыру. Түгендеу жұмысы материалдардың түгел сақталуын
қамтамасыз етудің ... ... ... табылады. Жергілікті түгендеу
комиссиясы материалдардың қалдығын өлшеу және ... ... ... ... ... жіне ... жауапты адамдар бойынша түгендеу тізімін
жазып (үлгілі түрі инв-3), ... ... ... ... ... ... ... мүшелері қол қоюлары тиіс. ... ... жеке ... ... ... ... тізім
жасалады. Ұйым бойынша түгендеу нәтижесін анықтау үшін ... ... ... ... түгендеу кезінде анықталған
нақтылы қалдығы, оның бухгалтерлік есептегі қалдығына ... ... ... ... ... ... артық немесе кем шыққан
материалдық ... ... ... көрсетілген бағасымен
есептеледі. Түгендеу комиссиясы барлық артық немесе кем ... ... ... ... ... ... ... түсінік алуы тиіс. Ол
жазбаша түсінік негізінде тұрақты жұмыс атқаратын түгендеу ... ... ... бұзылған материалдардың қандай себептен болғанын
анықтайды және де келешекте ... үшін шара ... ... түгендеу кезінде материалдадың артық шығу себебін де анықтайды.
Белгіленген кемі мөлшері тек қана кем ... ... ... Егер ... бойынша кему мөлшері бекітілмеген
болса, онда ол материалдардың кем ... ... тыс ... ... қорлардың белгіленген мөлшерден артық-кем шыққаны, сондай-ақ
олардың бұзылуынан пайда болған шығын кінәлі ... ... ... ... ... кему ... артық-кем шығуы және
олардың бүлінуіне байланысты шығын, егер оған кінәлі адам ... ... ... ... ... ... Қай ... артық шығуының себебі материалдық ... ... ... қате ... ... ... мүмкін. Ондай жағдайда
материалдық қорлардың құны өндіріс шығындарынан алып ... ... ... ... ... ... сорттары, өлшемдеріалмасып
кеткен материалдардың өзара бірімен-бірін жапқаннан шыққан ... да ... ... ... ... ... ... немесе кем шыққан материалдардың сандарын өзара жабуы тек ... ... ... ... ... ... және тек бір ... жауапкершілігіндегі аттас материалдар бойынша тепе-тең санға ғана
рұқсат етіледі. Материалдарға жауапты адам ... ... ... ... ... кем ... жайлы толық түсінік беруге тиіс. Егер кем
шыққан материалдарды ... ... ... жапқан кезде, кем шыққан
материалдар құны артық шыққан материалдардың құнынан көп ... ... ... ... ... адам төлеуі керек.
Кәсіпорындағы материалдық қорларды түгендеу нәтижесі бухгалтерлік есепте
түгендеудің біткен ... ... ... Кем ... және ... құны ... адамнан қағида бойынша бөлек сауда ... ... ... ... табылатындар:
-негізгі құралдардың,  қорлардың, ақша қаражаттары мен бағалы
қағаздардың нақты ... ... ... қатар аяқталмаған өндіріс көлемін
айқындау;
-қолда бар бухгалтерлік есептің деректерімен салыстыру арқылы қорлар 
ақша қаражаттарының сақталуына ... ... ... жауап бермейтін, яғни өзінің бастапқы сапасын ішінара
жоя бастаған қорларды анықтау, т.с.с.
-қорлар ақша қаражаттарын ... ... ... ... ... ... ... ұстау мен пайдаланудың ережелерін орындауды
тексеру;
-баланста ескерілген қорлардың ... ... ... есеп айырысу
шотындағы, валюталық ... ... ... ақша ... ... және ... ... қаржы органдарына
салықтар бойынша дебиторлық және кредиторлық берешектерді және баланстың 
басқа баптарын ... ... ... ... міндетті түрде
жүргізіледі: кәсіпорынның мүлігі жалға берілген кезде; мемлекеттік немесе
муниципалдық кәсіпорын сатып ... ... ... ... ... ... ... қаржы есептемесін жасар алдында;
материалды жауапты ... ... ... ... ... зиянкестік фактілері,
құндылықтардың бүлінуі белгілі болған кезде; ұрлық – қарлық ... ... ... ... кейін.
Мүлікті тексеруді қамту толықтығына қарай түгендеу толық ... ... ... ... ... ... барлық түрлері тексеріледі. Ол жылдық
есептемені жасамас бұрын жыл ... ... ... ... ... ... ... бір сақтау орындарындағы мүліктердің
бір немесе бірнеше түрі тексеріске түседі.
Өткізу негізіне  қарай ... ... және ... тыс ... ... ... ... есеп пен есеп беру  туралы  
ережеге және ... ... ... ақша ... мен ... ... жөніндегі негізгі Ережелерге сәйкес жүргізіледі.
Жоспардан тыс түгендеулер аяқасты, ... ... ... ... ... жасайтын түгендеу комиссиясы жүргізеді.
Комиссияның құрамына түгенделетін мүлікті, бағаның ... ... ... ... ... ... қызметкерлер енуге тиіс. Жұмысты
түгендеу комиссиясының отырысы ... ... онда ... ... ... тексеру нәтижесі және ... ... ету ... көрсетіледі.
Түгендеу процесінде: қорлардың сақталуын, ... ... ... және ... ... – саймандарының жағдайының дұрыстығы,
қорлардың қозғалысы есебін жүргізудің тәртібі тексеріледі.
Түгендеу  - бұл меншіктің сақталуын, ... ... ... олардың
қоймалық және бухгалтерлік есебін жүргізуді қамтамасыз ... ... ... Оны меншік нысанына, қамтамасыз ету түріне және ... ... ... ... ... жүргізеді. Құралдардың
жағдайын жылдық есеп беруде объективті түрде көрсету үшін жылына ... бір рет ... ... қатар, бұны материалды жауапты ... ... істі ... ... ... ... ... фактілері
белгілі болғанда, өрт және табиғи апаттардан кейін жүргізіледі.
Түгендеудің негізгі мақсаты – қорлардың нақты қолда барын натуралды және
құндық өлшемдермен ... ... ... ... ... ... босатылуының, салмақ және өлшем құрал – саймандарының
жағдайының дұрыстығы, қорлардың ... ... ... ... ... ... ... жалпылама және талдамалы, уақытына
қарай – уақытылы және ... ... ... ... ... ... немесе бас бухгалтері түгендеуді ұйымдастырады және оның
жүргізілуіне басшылық жасайды. Басшының ... ... ... ... комиссия түгендеу жүргізу жөніндегі жұмысты жүзеге
асырады. Қорлардың нақты ... ... ... ... ... түгендеу
комиссиясы:
1) қорлар сақталатын үй – жайларды, ... және жеке ... ... жері бар ... да ... пломбалауға;
2) барлық салмақ өлшеу құралдарының дұрыстығын және оларды ... ... ... ... ... кіріс және шығыс ... ... ... ... ... ... ... соңғыларын
алуға;
4) түгендеу басталған кезде барлық кіріс пен шығыс ... ... ... ... ... ... кіріске
алынғандығын, ал шығындары шығысқа есептен шығарылғандығын растайтын
қолхатты материалдық жауапты ... ... ... ... ... ... «Қоймалар, учаскелер  бойынша
қорлардың инвентарлық тізілімі» жасалады.  Түгендеуді комиссияның тек ... ...... адамның қатысуымен жүргізеді. Материалдың
бар – жоғы міндетті ... ... ... және ... ... ... ... тұрған құндылықтардың саны құжаттар бойынша міндетті
түрде тексерумен аяқталады.
Төгілгіш және жамылғыш ... ... және ... ... ... және есептеу актілері тізілімге қоса беріледі. Өлшеудің
материалдық бірлігінің атауы есепте қабылданған тұрғыоармен бірге ... ... қол ... Субъектілерге тиесілі емес ... жеке ... ... Жауапты сақтауға қабылданған қорлар
бойынша №15 нысаны, ал ... ... ... ... бойынша «Түгендеу нәтижесі ... ... ... ... мен ... ... бағалаумен бірге есептік
тіркелімдерде келтіріледі. Қорларды сақтау ... ... ... ... ... – ақ ысыраптар бойынша материалды жауапты
адамның жазбаша ... ... Бұл ... түгендеу
нәтижелері бойынша шешім қабылдаған кезде мұқият тексеріледі.
Жұмысты түгендеу комиссиясының отырысы хаттамамен рәсімделеді, ... ... ... ... ... ... және ... қамтамасыз ету жағдайы көрсетіледі.
Қорлардың бүліну себептері, ... ... ... келтіріледі, сонымен қатар қорытынды ... ... жою ... ... жасалады.
Түгендеу – бухгалтерлік есеп әдісінің маңызды ... ... ... ... ... ... босатылуының, салмақ
және өлшем құрал – саймандарының жағдайының дұрыстығы, қорлардың қозғалысы
есебін жүргізудің ... ... ... негізгі міндеттері мен
мақсаттарының, негізгі ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп стандарттары және халықаралық
қаржылық есеп ... ... ... ... қарастыра
отырып  біз қорытындылай келе қәсіпорындағы қорларды ... ... есеп үшін ... маңыздылығына көз жеткізіуімізге болады.
Қорытынды
Сонымен, кәсіпорындар мен ұйымдардың қызметі барысында өздерінің
өндірген ... ... сату үшін ... ... ... сатып алған
бірақ әзір ұйымға келіп түспеген тауарлары (жолдағы ... ... ... көрсеткен қызметтері, сондай-ақ жұмыстарды орындау және
қызметтерді көрсету барысында ... ... ... бөлшектері,
отындары, ыдыс және ыдыстық материалдары, жартылай фабрикаттар және басқа
да ... сол ... қоры ... ... ... ... ... және дұрыс ұйымдастырылған есеп материалдардың түгел ... ... ... ... ... түгел және дұрыс
сақталуы, сондай-ақ ұтымды пайдаланылуы, жұмсалуы үшін алдын ала ... ... ... сақтайтын қойма немесе бөлме болуы
қажет және бөлмелердің ... ... ... бір ... ... ... ... материалдар қойманың әр бөлігінде өздерінің түрлері,
сорттары, өлшемдері ... ... ... тез алуға және босатқаннан
кейінгі кезде қалдығын тексеруді қамтамасыз ететіндей етіп орналастырылуы
керек.
Еңбек ... бір ... ... ... бір-бірінен өндірісте атқаратын
міндеттеріне қарай, сондай-ақ физикалық және химимялық қасиеттеріне ... ... бар. ... да ... ... ... ең басты мәселесі - оларға экономикалық жағынан дәлелденген
жіктеу жасау болып табылады.
Материалдар есебін дұрыс ұйымдастыру үшін ... ... мен баға ... ... ... ... деп ... пайдаланылатын
материалдардың белгілі бір түрлеріне олардың аты, сапасы, мөлшері және т.б.
көрсеткіштері бойынша жасалған ... ... ... ... ... ... жері ... яғни кәсіпорын
қоймасында және кәсіпорын бухгалтериясында ... ... ... ... дұрысұйымдастырылуы олардың дұрыс
сақталынуына, қоймадағы ... ... ... және ... жұмыстың
қалай қойылғандығына байланысты.
Материалдардың бухгалтерияда аналитикалық есебі сандық және ... ... ... ... ... көп ... байланысты
бухгалтерияда талдамалы есепті ұйымдастыру жұмысы үздіксіз жетілдіріліп
келеді.
Курстық жұмыста қарастырылған ... ... ... ... есебін жүргізу  тақырыбының өзектілігі – өндірістік  қорлар  бұл ... цикл ... ... ... өзінің құнын бірден
өнімнің, ... ... ... ... ... оның материалдық
негізін құрайтын еңбек заттары. Сондықтан да ... ... ... ... ... есептілік стандарттарына сәйкес
есбін ... ... ... ... ... сай ... білу.
Экономика  тұрғысында зерттеу кәзіргі уақытта өзінің даму ... ... тұр және ... ... ... анықтауға
бағытталған, сонымен қатар и оларды шешудің нұсқалары, әдістері ... ... ... ... көп орын ала ... жоқ.  Қазақстанның
одан әрі даму перспективалары және экономикалық дамуының тұрақтылығы
мемлекеттің даму ... ... ... Бұл ... ... ... өзектілігі барлық өндірістік кәсіпорындардағы
қаржылық есептіліктің дұрыс рәсімделуі, оның ішінде қорлардың бағалау және
бірнеше әдіс ... ... ... ... ... бағалау және бірнеше
әдіс бойынша  дұрыс ... ... ... ... Кәсіпорындағы
 үрдістердің басқару стратегиясына  белсенділікті, факторларды және
кәсіпорындар ... ... ... ... ... құру ... арқылы, менің ойымша қорлардың қозғалысы, есебі  және бағалануына
қатысты маңыздылығы ... ... ... ... ... ... қарастырылып шықты.
Өндірістік қорларды кіріске алу және шығысқа шығарудың бастапқы
құжаттары материалдар ... ... ... ... ... негіз болатын есептік көрсеткішті жинақтауда ... ... ... бастапқы құжаттары аралық материалдар ресурстарының
қозғалысына, сақталуына, тиімді пайдалануына ... ала, ... ... ... ... асырады.
Шаруашылық жүргізуші шаруашылықтың қаржы-шаруашылық қызметінің
бухгалтерлік есеп бас ... ... ... синтетикалық
шоттарында шикізаттардың, сатып алынған жартылай фабрикаттардың, құрастыру
бұйымдарының, конструкциялардың, отындардың, ыдыстардың және ... ... ... ... материалдардың сақталуын,
пайдалануын және есебінің ұйымдастырырлуын аудиторлық тексеруді ... ... ... ... ... келе, қорлар шын мәнінде өндірістік кәсіпорындарда үлкен
маңызды орын ... ... ... қаржылық есеп стандарттарына
сәйкес және бухгалтерлік есеп ... ... ... бағалануы,
есебі, қозғалысы мен түгенделуі, құжаттамалардың рәсімделу  әдістерінің
қаншалықты дұрыс ... мен ... ... ... ... ... қарастырылып студенттер үшін  практика жүзінде кәсіпорын мысалында
келтірілген  мәліметтер маңызды және пайдалы деген ... ... ... Толпаков Ж. С. Документальное оформление товарных операций. КЭУК,
2001
2 Типтік бухгалтерлік есеп ... ... ҚР ... ... ... 05. 2007 № ... Халықаралық қаржылық есептілік стандарттары –ХҚЕС; Ұлттық ... ... ҰҚЕС ҚР ... ... ... 21. 06. ... ... Ж. С.Бухгалтерский учет. УчебникКараганда, 2004
5 Бухгалтерлік есеп пен қаржылық ... ... ҚР Заңы 28 ... ... № 234 ... ... енгізілген№ 562 20.12.2012жыл КР ҚМ
Бұйрығы, 2013жылдың 1-ші ... ... ... ... ... А. ... бухгалтерского учета и финансовой отчетности:
УчебникА. : Тау. Гуль.принт, 2005
7 Дюсембаев К.Ш., Төлегенов Ә.Т., ... Ж.Г. ... ... ... А., Экономика. 2007ж-378 бет
8 Кеулімжаев Қ.К., ... З.Н., ... Н.А. ... есеп, А., Экономика. 2007ж-400 бет.
9 Назарова В.Л, ... ... ... ... ... Алматы. Экономика 2008ж.
10 Төлегенов Ә.Т, Бухгалтерлік ақпарат жүйелері, А., Экономика.
2007ж-200б.
11 Тасмағамбетов Т.А, ... А.Ш, ... Б.А, ... О. Ж,
Байболтаев Н.Ә, Родостовец В. К, Қаржы есебі, А., ... ... ... ... А. Ә. ... ... Экономика,2007ж- 330 б.
13 Әбдіманапов Ә.Ә. Есеп ... ... ... мен ... // ... есеп және ... – 2006 жыл.
14 Әбдіманапов Ә.Ә. Бухгалтерлік есеп ... жаңа ... ... ... ... ... // ... есеп және аудит. – 2007
жыл.
15 Әбдіманапов Ә.Ә. Қаржылық қорытынды есеп ... мен ... // ... есеп және ... – 2007 ... Әбдіманапов Ә.Ә. Есеп саясатының концептуалды ... ... // ... есеп және аудит. – 2006 жыл.
17 Әбдіманапов Ә.Ә. Есеп саясатының ... ... ... // ... есеп және аудит. – 2007 жыл
18 №2 Халықаралық қаржылық есеп стандарты. www.google.kz
19 "Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы" заң ... ... ... А.Қ, «Кәсіпорын экономикасы» – 2007ж

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қорларды жіктеу және бағалау34 бет
«Казахцемент» ЖШС-дегі ақша қаражатының есебі мен есеп айырысу есебі79 бет
Аудит түрлері16 бет
Кәсіпорынның өндірістік қорлары жайлы ақпарат44 бет
Материалдар қозғалысының есебі және бағалау әдістері31 бет
Материалдық қорлар есебі24 бет
Өндіріске деген шығынның жалпы қосындысы мен қорлардың мазмұнын саралауда өнімге деген сұранысты толық және өз уақытында қанағаттандыру шарты бойынша азайтатын бағдарламаны тиімді қолдануды жетілдіруге ұсыныстар енгізу62 бет
Материалдық қорлар, оларды есепке алудың міндеттері мен жіктемесі7 бет
"Шоттар жүйесі және екіжақты жазу."8 бет
Иран-Ғайыптың «Хайуандық комедия» атты туындысының тақырыптық-идеялық ерекшеліктері4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь