Макроэкономика

Кіріспе
1 Макроэкономиканың ғылым ретінде қалыптасуының теориялық негіздері
1.1 Макроэкономиканың негізгі теориялары
1.2 Макроэкономикалық үлгілер, олардың түрлері мен көрсеткіштері
1.3 Макроэкономиканың зерттеу әдісі, мақсаттары және талдау құралдары
2 Макроэкономиканың мәселесіне талдау және макро талдау тапсырмалары
2.1 Макроэкономикалық тепе.теңдiк және олардың байланысы
2.2 Қазақстан Республикасындағы макроэкономикалық деңгейді талдау
2.3 Қазіргі таңдағы макроэкономиканың мәселелері мен даму болашағы
3 Макроэкономика.экономиканың негізгі бөлігі
3.1 Қазақстан Республикасының экономикалық өсуінің даму стратегиясы мен болашағы
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Курстық жұмыстың өзектілігі: Макроэкономика ғылым ретiнде экономикалық құбылыстар мен үрдiстердi экономикалық теориялар мен үлгiлер түрiнде жүйелеп қорытуға арналған. Мұнда экономика бiртұтас жүйе ретiнде қарастырыла отырып, тауарлар өндiрiсi мен қызмет көрсетудiң жалпы көлемiн және оның өсуiн, инфляция қарқыны мен жұмыссыздық деңгейiн, валюталардың айырбас бағамдары мен төлем балансының жағдайын зерттейдi. Сондай-ақ макроэкономика өндiрiс көлемiнiң, жұмысбастылықтың, тауар мен ақша нарықтарындағы тепе-теңдiктiң ұзақ мерзiмдегi өзгерiстерiмен қатар, экономикалық айнымалылардың қысқа мерзiмдi тербелiстерiн зерттейдi.
Макроэкономика жалпы экономиканың жедел дамуы немесе оның құлдырауы тұсындағы жағдайы, өндiрiлетiн өнiмнiң өсуi мен инфляция мен жұмыссыздық кезеңiндегi төлемнiң балансы, айырбас курсы туралы түсiнiк бередi.
Сонымен бiрге макроэкономика экономикалық өзгерiстерге, оның iшiнде экономикалық қаржылық саясатқа, тұтыну және қаржы, доллар мен саудадағы байланыстарға, жалақы мен баға өзгерiстерiне, ақша қорына, мемлекеттiк бюджетке база назар аударады.
Қысқаша айтқанда, экономиканы даму барысындағы әр алуан пiкiр-таластарды, бүгiнгi таңдағы экономикалық проблемаларды да кеңiнен қарастырады. Тұрмысқа қажеттi тауарлардың көлемiн, ұлттық экономиканың әрекеттестiгi, шаруа қожалықтары мен фирмалар жұмысын, нарық бағасын анықтайды. Нарық туралы сөз болғанда, алдымен жалпы ауыл шаруашылық өнiмдер, медициналық қызмет пен бөлшек сауда еске түседi. Ал баға жайына келсек, жұмысшы еңбегiн дәрiгер еңбегiнен ЭВМ бөлшектернiң бағасын, Рембрандт суреттерiнiң бағасы арасындағы өзгешелiктердi ажырата бiлу қарастырылады.
Макроэкономика миркоэкономикамен тiкелей байланысты. Жеке өнеркәсiптiң базасын зерттеу барысында микроэкономика басқа өнеркәсiптiң бағаларын назардан тыс қалдырмайды. Микроэкономикада тұтынудан түсетiн табысты әр түрлi тауарларға бөлу көзделсе, макроэкономикада керiсiнше, сол екi аралықтағы өзгерiстер зерттелiнедi.
Макроэкономиканы зерделеудің маңыздылығы:
- ол макроэкономикалық құбылыстар мен үдерістерді жай ғана баяндамай, олардың араларындағы заңдылықтар мен тәуелділіктерді тауып, экономикадағы себеп-салдар байланыстарды зерттейді.
- макроэкономикалық тәуелділіктер мен байланыстарды білу арқылы экономикадағы жағдайды бағалап, оны жақсарту үшін не істеу керегін көрсету, ең алдымен саяси қайраткерлердің іс-қимылдары, яғни экономикалық саясатының қағидаларын әзірлеуге мүмкіндік береді.
- макроэкономиканы білу арқылы келешекте үдерістердің дамуын болжауға, яғни болашақ экономикалық мәселелерді көріп, болжам жасайды.
1. Мамыров Н. Макроэкономика. Алматы. 2010ж.
2. Крымова В. Экономикалық теория. Алматы. 2011ж.
3. Жүнiсов Б. Нарықтық экономика негiздерi. Алматы. 2010
4. Қазақстан экономикасын реттеу стратегиясы: ХХI ғасырға көзқарас. Алматы. 2012ж.
5. Дорнбуш Р. Макроэкономика. Алматы. 2011ж.
6. Мәдешев Б. Нарық экономикаға кiрiспе.- Алматы, 2010ж.
7. Ермақов В. Қазақстан қазiргi дүние әлемiнде, Алматы. 2011ж.
8. Алшанов Р. Қазақстан және даму үрiсi. Алматы.2010ж.
9. Сәбден О. ХХI ғасырға қандай экономикамен кiремiз. Алматы. 2011ж.
10. Жалпы экономикалық теория. Жауапты ред. Шеденов І. Алматы, 2012.
11. С.Р.Тоқсанбай., - Толық экономикалық орысша қазақша сөздік. «сөздік – словар», 2011.
12. Ө.Қ. Шеденов, Е.Н. Сағындықов., «Жалпы экономикалық теория», Ақтөбе 2010 жыл
13. Туманова Е.А. Макроэкономика. Элементы продвинутого подхода. Москва, 2011
14. Экономическая теория: Микро и макроэкономика. Учебное пособие. Под ред. М.И. Плотницкого. – Минск: КН. Дом, 2012
15. Макконелл К.Р., Бюр С.Л. Экономикс. Т1. – М., 2011
16. Назарбаев Н.Ә. «Әлеуметтік — экономикалық жаңғырту – Қазақстан дамуының басты бағыты. ҚР Президентінің Қазақстан халқына жолдауы – Астана, 2012 жылғы 27 қаңтар.
17. Қазақстан Республикасының 2020 жылға дейінгі даму стратегиясы.
18. Муханова Р.Г. Әлеуметтік қорғау әлеуметтік саясаттың негізгі бөлігі ретінде // Аймақтық экономиканың инновациялық дамуындағы жастардың орны мен рөлі: Ұлы Отан Соғысы Жеңісінің 65-жылдығына арналған студенттер мен магистранттардың аймақтық ғылыми-практ. конф. материалдары / БҚАТУ. — Орал. — 2010. — ІІ Бөлім. — С. 249-252.
19. www.stat.kz
20. http://www.minplan.gov.kz
21. www.google.ru
22. Қаржы-экономика сөздігі.-Алматы:ҚР Білім және ғылым министрлігінің Экономика институты, «Зияткер»ЖШС,2012.
23. Қазақ энциклопеядиясы 9 том
24. Банк термидері мен ұғымдарының қазақша-орысша сөздігі.
25. С.Әкімбеков,А.С.Баймұхаметова,У.А Жанандаров Экономикалық Теория.
        
        Кіріспе
Курстық жұмыстың өзектілігі: Макроэкономика ғылым ретiнде экономикалық құбылыстар мен үрдiстердi экономикалық теориялар мен үлгiлер түрiнде жүйелеп қорытуға ... ... ... ... жүйе ретiнде қарастырыла отырып, тауарлар өндiрiсi мен қызмет көрсетудiң жалпы ... және оның ... ... қарқыны мен жұмыссыздық деңгейiн, валюталардың айырбас бағамдары мен ... ... ... ... ... ... өндiрiс көлемiнiң, жұмысбастылықтың, тауар мен ақша нарықтарындағы тепе-теңдiктiң ұзақ мерзiмдегi өзгерiстерiмен қатар, экономикалық айнымалылардың ... ... ... ... ... ... ... дамуы немесе оның құлдырауы тұсындағы жағдайы, өндiрiлетiн өнiмнiң өсуi мен инфляция мен жұмыссыздық кезеңiндегi ... ... ... ... ... түсiнiк бередi.
Сонымен бiрге макроэкономика экономикалық өзгерiстерге, оның iшiнде экономикалық қаржылық ... ... және ... ... мен ... ... жалақы мен баға өзгерiстерiне, ақша қорына, мемлекеттiк бюджетке база ... ... ... ... ... даму барысындағы әр алуан пiкiр-таластарды, бүгiнгi таңдағы экономикалық проблемаларды да кеңiнен қарастырады. Тұрмысқа қажеттi тауарлардың көлемiн, ... ... ... шаруа қожалықтары мен фирмалар жұмысын, нарық бағасын анықтайды. Нарық туралы сөз болғанда, алдымен жалпы ауыл шаруашылық өнiмдер, ... ... пен ... ... еске ... Ал баға ... келсек, жұмысшы еңбегiн дәрiгер еңбегiнен ЭВМ бөлшектернiң бағасын, Рембрандт суреттерiнiң бағасы арасындағы өзгешелiктердi ажырата бiлу қарастырылады.
Макроэкономика ... ... ... Жеке ... ... ... барысында микроэкономика басқа өнеркәсiптiң бағаларын назардан тыс қалдырмайды. Микроэкономикада тұтынудан түсетiн табысты әр түрлi тауарларға бөлу ... ... ... сол екi аралықтағы өзгерiстер зерттелiнедi.
Макроэкономиканы зерделеудің маңыздылығы:
* ол макроэкономикалық құбылыстар мен үдерістерді жай ғана ... ... ... ... мен ... ... экономикадағы себеп-салдар байланыстарды зерттейді.
* макроэкономикалық тәуелділіктер мен байланыстарды білу арқылы экономикадағы жағдайды бағалап, оны жақсарту үшін не істеу ... ... ең ... ... ... іс-қимылдары, яғни экономикалық саясатының қағидаларын әзірлеуге мүмкіндік береді.
* макроэкономиканы білу арқылы келешекте үдерістердің дамуын болжауға, яғни болашақ экономикалық ... ... ... жасайды.
Макроэкономикалық талдаудың 2 түрін айырады: ex post талдауы және ex ante талдауы. Макроэкономикалық талдау ex post немесе ... есеп ... яғни ... ... талдауы экономикалық қызметтің нәтижелерін бағалауға, мәселелер мен жағымсыз құбылыстарды тауып шығаруға, оларды шешу мен жеңу ... ... ... ... әр ... ... әлеуетінің салыстырмалы талдауын өткізуге мүмкіндік береді. Макроэкономикалық талдау ex ante, яғни белгіленген теориялық тұжырымдамалардың негізіндегі экономикалық ... мен ... ... ... Бұл ... ... даму заңдылықтарын анықтап, экономикалық құбылыстар мен ауыспалылар арасындағы себеп салдар байланыстарын табуға мүмкіндік береді. Осы ғылым ретіндегі макроэкономика.
Макроэкономикалық ... ... - оның ең ... ... ... ойша ... болып келеді. Тұтастай экономика деңгейінде экономикалық тәуелділіктер мен заңдылықтар зерделенуі мүмкін, егер жиынтықтарды немесе агрегаттарды қарастырса. Макроэкономикалық талдау агрегаттауды ... ... ... - ол жеке ... ... ... жиынтыққа бірігуі. Агрегаттау әрқашан ойша жіктеуге негізделеді, яғни ... ... мен ... ең ... ... ... ... агреттауы 4 макроэкономикалық нарықты айыруға мүмкіндік береді:
- тауарлар мен қызметтер нарығын (шынайы нарық);
- қаржы нарығын (қаржы ... ... ... ... ... ... ... нарықты.
Макроэкономикада тепе-теңдік жағдайларды зерделеудің зор маңызы бар. Тепе-теңдіктің 3 түрін айырады: тұрақты, тұрақсыз және бейтарап. Жүйедегі тепе-теңдік ... деп ... егер ... жағдайдан шығарылып, жүйе өз бетімен оған қайта келсе, тұрақсыз - орнына қайтпаса және бейтарап - жүйе ... ... келе ме, жоқ па анық ... ... ... ... уақыт факторының маңызы зор. Талдауда осы фактор қалай есептелуіне байланысты макроэкономикалық үлгілердің 3 түрін айырады:
- статискалық;
- салыстырмалы статика;
- динамикалық.
Статискалық ... ... ... ... ... ... сипаттайды. Салыстырмалы статиска модельдері экономикалық жүйенің бір тепе-теңдік жағдайдан екінші жағдайға көшу нәтижесін көрсетеді, бірақ, бұл ... ... ... ... Бұл процестің (үдерістің) механизмі динамикалық үлгілерде зерделенеді. Динамикалық үлгілерде дисконттау қағидасы маңызды рөл атқарады, яғни болашақ табыстардың ... ... ... ... (PV). ... ... ... жобалардың қаржыландыруына қаржыларды салу нәтижелілігін анықтауында, құнды қағаздарды сатып алғанда, тұтынудың уақытаралық ... ... ... - ... мен ... ... әртүрлі көлемін байқататын модель. Сондықтан тұтынушы, кәсіпорын және үкімет кез келген баға деңгейінде сатып алуға дайын.
Жиынтық ... - кез ... баға ... ... ... ... ... байқататын модель.
Жалпы экономикалық тепе-теңдік деп ұлттық экономикалық жағдайда нарықта бір ... ... пен ... ... ... ... ... айтады.
Нақты өмірде тепе-теңдік сирек жететін,тез өтетін құбылыс болып табылады.
Курстық жұмыстың мақсаты, макроэкономикалық теориялардың пайда болуын, ... ... ... ... және ... байланысын ашып қарастыру болып табылады.
-дейді Қазақстан Республикасының президенті Н.Ә.Назарбаев.
Курстық жұмыстың ... ... ... ... мен дамуын зерттеу;
- Макроэкономиканың негізгі теорияларын қарастыру;
- Макроэкономикалық ... ... мен ... ... ... ... және олардық түрлерін қарастыру;
- Макроэкономиканың зерттеу әдісі, мақсаттары мен талдау құралдарын анықтау;
- ... ... және ... ... ... ... ... макроэкономикалық деңгейді талдау;
Қазіргі таңдағы макроэкономиканың мәселелері мен даму болашағын анықтау.
Курстық жұмыстың объектісі: макроэкономикалық тепе-теңдік және ... ... ... құрылымы. Жұмыс кіріспеден, екі тараудан, қорытындыдан және қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Бөлімдердің атауы, құрылымы және мазмұны жұмыстың тақырыбына, ... және ... ... ... ... жазу барысында Президенттің жолдаулары, статистикалық көрсеткіштер, бағдарламалар, мақалалар, отандық және шет елдік авторлардың оқулықтары пайдаланылды.
1 ... ... ... қалыптасуының теориялық негіздері
1.1 Макроэкономиканың негізгі теориялары
Микроэкономика сияқты, макроэкономика да ... ... ... Грек ... ... - үлкен, - кішкентай, ... - ... ... ... ... - ... ... немесе оның ірі жиынтықтарының (агрегаттарының) тәртібін зерделейтін ғылым.
терминін ең алғашқы болып 1933 жылы белгілі норвегиялық ... - ... ... ... ... ... ... сыйлығының лауреаты Рагнар Фриш қолданды. Бірақ қазіргі макроэкономикалық теория атақты ағылшын экономисті, Кембридж мектебінің өкілі, Джон Мейнард Кейнстің басты ... ... ... 1936 жылы оның деп ... ... ... көрді. Онда Кейнс макроэкономикалық талдаудың негізін қалады. ... ... ... өте зор, ... ... әдебиетте деген термин, кейнсиандық макроэкономикалық модель ... ... ... Оның ... - ... талдау (классикалық модель, үлгі). Микроэкономика жеке шаруашылық жүргізетін субъектілердің (тұтынушы немесе өндіруші) жеке нарықтағы экономикалық ... ... ... ал ... ... ... ретінде зерделеп, барлық экономика үшін ортақ жалпы ... ... ... ... ішкі ... ... табыс, жиынтық сұраныс, жиынтық сұраныс, жиынтық тұтыну, инвестициялар, бағалардың жалпы деңгейі, жұмыссыздық деңгейі, ... ... ... ... ... ... Макроэкономиканың негізгі мәселелері: экономикалық өсу және оның қарқындары; экономикалық цикл және оның себептері; жұмыстылық деңгейі мен жұмыссыздық мәселесі; бағалардың жалпы ... мен ... ... пайыз мөлшерінің деңгейі мен ақша айналымының мәселелері; мемлекеттік бюджеттің жағдайы; ... ... ... мәселесі мен мемлекеттік қарыз мәселесі; төлем балансының жағдайы мен ... ... ... ... саясаттың мәселелері.
Барлық осы мәселелер макроэкономикалық талдау тұрғыларынан, яғни жеке тұтынушы, жеке фирма, тіпті жеке сала ... ... ... бірқатар жалпы - немесе макроэкономикалық мәселелердің болуына байланысты экономика теориясының жеке бөлімі, жеке пәні - ... ... болу ... туды ... зерделеудің маңыздылығы:
* ол макроэкономикалық құбылыстар мен үдерістерді жай ғана ... ... ... ... мен ... ... экономикадағы себеп-салдар байланыстарды зерттейді.
* макроэкономикалық тәуелділіктер мен байланыстарды білу арқылы экономикадағы жағдайды ... оны ... үшін не ... ... ... ең алдымен саяси қайраткерлердің іс-қимылдары, яғни экономикалық ... ... ... мүмкіндік береді.
* макроэкономиканы білу арқылы келешекте үдерістердің дамуын ... яғни ... ... мәселелерді көріп, болжам жасайды.
Макроэкономикалық талдаудың 2 түрін айырады: ex post талдауы және ex ante талдауы. Макроэкономикалық талдау ex post ... ... есеп ... яғни ... ... ... ... қызметтің нәтижелерін бағалауға, мәселелер мен жағымсыз құбылыстарды тауып ... ... шешу мен жеңу ... ... ... ... әр ... экономикалық әлеуетінің салыстырмалы талдауын өткізуге мүмкіндік береді. Макроэкономикалық талдау ex ante, яғни белгіленген теориялық ... ... ... үдерістер мен құбылыстардың болжамдық модельдеуі. Бұл экономикалық үдерістердің даму заңдылықтарын анықтап, экономикалық құбылыстар мен ауыспалылар арасындағы себеп салдар байланыстарын табуға ... ... Осы ... ретіндегі макроэкономика.
Өз талдауында макроэкономика микроэкономикада пайдаланатын әдістер мен қағидаларды қолданады. Экономикалық талдаудың осындай жалпы әдістері мен қағидаларына мыналар жатады: ойша ... ... ... мен құбылыстарды зерттеп түсіндіру үшін үлгілерді пайдалану); дедукция мен индукцияны үйлестіру; нормативтік және ... ... ... ... ... ... ... мінез-құлқының (іс-әрекеттерінің) оңтайлылығы, тиімділігі жөніндегі болжам және тағы басқалары.
Макроэкономикалық талдаудың ерекшелігі - оның ең маңызды қағидасы ретінде ойша ... ... ... Тұтастай экономика деңгейінде экономикалық тәуелділіктер мен заңдылықтар зерделенуі мүмкін, егер ... ... ... қарастырса. Макроэкономикалық талдау агрегаттауды талап етеді. Агрегаттау - ол жеке элементтердің біртұтас, агрегатқа, ... ... ... ... ойша ... негізделеді, яғни экономикалық үдерістер мен құбылыстардың ең маңызды ... ... ... Агрегаттау макроэкономикалық агенттерді, макроэкономикалық нарықтарды, макроэкономикалық өзара қатынастарды, макроэкономикалық көрсеткіштерді атап айтуға мүмкіндік береді. ... ... ... ... қасиеттерін табуға негізделген агреттау 4 макроэкономикалық агентті атап көрсету мүмкіндігін қамтамасыз етеді:
- үй шаруашылықтары;
- фирмалар;
- мемлекет;
- шетел ... Үй ... - ол ... тиімді, оңтайлы жұмыс жасайтын агент, оның экономикалық қызметінің мақсаты - ең жоғары ... ... ...
а) ... ... ... жердің, капиталдың және кәсіпкерлік қабілеттіліктердің) иесі болып келеді. ... ... ... үй ... ... ... ... көбін тұтынуға (тұтыну шығындарға) ұстайды;
б) тауарлар мен қызметтердің негізгі сатушысы болып келеді. Табыстың қалған бөлігін үй шаруашылықтары сақтайды;
в) ... ... ... ... ... ... болып келеді, яғни экономикада несие қаражаттарының ұсынысын қамтамасыз ... ... - жеке ... ... ... макроэкономикалық агент, оның экономикалық қызметінің мақсаты - ... ... ...
а) өндіріс үдерісін қамтамасыз ететін экономикалық қорлардың сатып алушысы ретінде;
б) экономикада тауарлар мен қызметтердің негізгі ... ... ... Өндірілген тауарлар мен көрсетілген қызметтерді сатудан алынған түсімді фирмалар үй шаруашылықтарына факторлық табыстар ... ... ... ... ... ... ... өсіруге және капиталдың тозуының, ескіруінің орнын толтыруын қамтамасыз ету үшін инвестициялық тауарлар қажет (бірінші кезекте, жабдық);
в) ... яғни ... ... мен ... ... ... болып табылады. Әдетте фирмалар өз инвестициялық шығындарын қаржыландыру үшін ... ... ...
г) ... негізгі қарыз алушы болып келеді, өйткені несие құралдарына сұраныс ... ... - ... ... экономикалық процестер (үдерістер) барысына әсер ету саяси және заң құқығы бар ... ... мен ... жиынтығы. Мемлекет - ол дербес (жеке), ... ... ... ... оның негізгі міндеті - нарықтың сәтсіздікке ... ... және ... ... ... ...
а) қоғамдық игіліктердің өндірушісі;
б) өзінің көптеген міндеттерін атқару үшін және мемлекеттік секторының (бөлігінің) ... ... ету үшін ... мен ... ... ... ... ретінде табылады;
в) ұлттық табыстың (салықтар мен трансферттер жүйесі арқылы) қайта үйлестірушісі;
г) ... ... ... ... - ... ... ... несие беруші немесе қарыз алушы.
д) нарық экономикасы қызметінің реттеушісі мен ұйымдастырушысы болып табылады. Ол ... ... ... ... ... базасы, қауіпсіздік жүйесі, салық салу жүйесі, сақтандыру жүйесі және т.б.) құрып, қамтамасыз етеді, яғни әзірлейді; елде ... ... ... ... ... ақша эмиссиясына (ақшаның шығарылуы мен айналымына) монополиялық құқығына ие, ... ... ... ... ... бөлінеді:
- экономикалық өсуді қамтамасыз ... ...
- ... ... ... (тұрақсыздануын) басуға, ресурстардың жұмыспен толық қамтылуына, бағалардың тұрақты деңгейін және сыртқы экономикалық тепе-теңдікті қамтамасыз етуге бағытталған конъюктуралық (тұрақтандыру) ... ... ... ... ... ... ... саясат;
б) монетарлық (немесе ақша-несиелік) саясат;
в) сыртқы экономикалық саясат;
г) табыстар саясаты.
4) Шетелдік сектор (бөлік) - ... ... ... ... біріктіріп, жеке оңтайлы әрекеттегі (қызмет жасайтын) макроэкономикалық агент. Ол осы елмен келесілер арқылы өзара әрекеттестікті іске асырады:
а) халықаралық сауда ... ... мен ... ... мен ... ... ... (капиталдың экспорты мен импорты, яғни қаржы активтердің).
Талдауға шетел секторының (бөлігінің) қосылуы ашық экономиканы алуға мүмкіндік береді. Нарықтардың агрегаттауы әрқайсысының ... ... ... ... атап ... - ... әр ... сұраныс пен ұсыныстың қалыптасу ерекшеліктерін, олардың тепе-теңдік жағдайларын зерттеу, сұраныс пен ұсыныс ара ... ... ... баға мен тепе-теңдік көлемді анықтау, әр нарықтағы тепе-теңдіктің өзгеру салдарын талдау мақсатымен ... ... ... 4 ... нарықты айыруға мүмкіндік береді:
- тауарлар мен қызметтер нарығын (шынайы нарық);
- қаржы нарығын (қаржы активтер нарығы);
- экономикалық ... ... ... ... ... ... үлгілер, олардың түрлері мен көрсеткіштері
Модельдеу мен дерексіздендіру (абстракциялау), ойша ... ... ... ... әдісі болып табылады. Барлық макро-экономикалық үдерістер модельдерді (үлгілерді) салу негізінде зерделенеді. Макроэкономикалық модельдер араларындағы ... ... ... табу мақсатымен экономикалық үдерістер мен құбылыстардың графикалық немесе алгебралық баяндалуы. Модельді салу үшін әр зерттелетін ... ең ... ... ... ... ... аз құбылыстар мен факторлардан дерексіздену қажет. Сонымен, модель (үлгі) дүниенің, шындықтың қарапайым көрінісі, ол экономикалық үдерістер дамуының негізгі заңдылықтарын тауып, ... өсу, ... ... ... ... ... ... шешу нұсқаларын әзірлеуге мүмкіндік беретін жеңіл түріндегі көрініс болып келеді. Макроэкономикалық модельдердің түрлері көп: ... ... ... мен ... олар макроэкономикалық шамалар араларындағы, экономикалық құбылыстар араларындағы себеп - салдар байланыстарын түсінуге ... ... ... ... әр түрлерін айырады.
а) іс-қимылдық, олар экономикалық агенттердің мінез-құлқын, ... ... ... тұтыну функциясы):
,
мұнда,
a - табыс деңгейінен тәуелсіз жеке ... - T) - ... ...
b - іс-қимылдық коэффициент, ол тұтынуға шекті бейімділік деп ... да ... ... ... бірлікке өзгеруіндегі тұтыну шамасының өзгеруін көрсетеді.
б) технологиялық, олар өндіріс технологиясын баяндайды (мысалы, өндірістік функция):
,
мұнда,
Y- жиынтық шығарудың шамасы, ол ... қоры (К) және ... ... (L) ... яғни ... ... ... (қорлардың) санымен.
в) институционалдық, олар институционалдық факторлардың (мемлекеттік басқару параметрлерінің) макроэкономикалық шамаларға жасайтын ықпалын көрсетеді, мысалы, салықтар функциясы:
,
мұнда,
Т - ... ... ... ... ... тәуелсіз ерікті салықтар;
t - салық мөлшері;
Y- жиынтық ... ... ... ... олар кез ... макроэкономикалық шаманың анықтауын көрсетеді (мысалы, жиынтық сұраныс функциясы, анықтау бойынша, ол барлық макроэкономикалық агенттер сұранысының ... ... - үй ... ... ... шығындары);
I - фирмалар сұранысы (инвестициялық шығындар);
G - мемлекет ... ... мен ... ... ... алулары);
Xn - шетел секторының сұранысы (таза экспорт).
Барлық функцияларды ... мен ... ... ... ... ... (үлгілерге) көрсеткіштердің 2 түрі кіреді: экзогенді және эндогенді.
* Экзогенді шамалар - ол сырттан берілетін, ... тыс ... ... ... шамалар тәуелсіз болып келеді.
* Эндогенді шамалар - үлгінің ішінде қалыптасатын көрсеткіштер.
Үлгі экзогенді шамалардың (сыртқы күш, ... ... ... ... ... әсер ... көрсетуге мүмкіндік береді, мысалы егер тұтыну функциясының түрі
С=C (Yd,W) болса,
мұнда,
С-жиынтық тұтыну шығындардың шамасы;
Yd-қолдағы табыс және ... Yd және W - ... ... ал С - ... болып табылады. Бұл үлгі қолдағы табыстың немесе ... ... ... ... шамасын қалай өзгертетінін талдауға мүмкіндік береді. Сонымен, тұтыну тәуелді шама ретінде (функция), ал ... ... пен ... ... - ... ... ... негізі) ретінде саналады. Әр түрлі үлгілерде бір шаманың эндогенді де, ... де ... ... Солай, тұтыну үлгісіндегі тұтыну шығындары (С) эндогенді (тәуелді) шама ретінде, ал жиынтық сұраныс үлгісінде тұтыну шығындары (С) экзогенді ... ... яғни ... ... ... ол жиынтық шығару мен жиынтық табыстың шамасын анықтайды. Бұған мемлекеттік басқарудың ауыспалылары жатпайды, олар, әдетте, ... ... ... Мысалы: тауарлар мен қызметтердің мемлекеттік сатып алулары, аккордты салықтар, салық ... ... ... ... ... ... міндетті резервтер (қорлар) нормалары, ақша базасы. Ауыспалылардан басқа, үлгілерге параметрлер мен ... ... Олар ... ... шекті бейімділік, сақтауға шекті бейімділік, депозит ретінде енгізу нормасы, артылып қалған резервтер (қорлар) нормасы және ... ... ... ... ... салымының) пайыз мөлшерінің өзгеруіне икемділігі, табыстың өзгеруіне ақшаға деген ... ... ... ұтқырлығының дәрежесі және тағы басқалары.
Макроэкономикалық ауыспалылардың маңызды ерекшелігі - ... 2 ... ... ... көрсеткіштері мен қорлар көрсеткіштері.
Ағын - ол белгіленген мерзім ішіндегі сан. ... ... ... ретінде жыл саналады. Ағындар көрсеткіштеріне жатады: жиынтық шығару, жиынтық табыс, тұтыну, инвестициялар, мемлекеттік бюджеттің тапшылығы, жұмыссыздардың саны, экспорт, ... және ... олар жыл ... ... ... - ... ... сәтіне келетін сан, яғни белгіленген уақытқа (мысалы, 2000 ... 1 ... ... көрсеткіштеріне жатады; ұлттық байлық, жеке байлық, капитал қоры, жұмыссыздардың саны, өндірістік әлеует, мүмкіндік, мемлекеттік қарыз және тағы басқалары. ... ... ... және ... деп ... ... ... ақша (құндық) түрінде (бұған адам санымен өлшенетін жұмыссыздар санының көрсеткіштері енбейді), ал ... - ... ... ... ... ... Салыстырмалы көрсеткіштерге жұмыссыздық деңгейі, дефлятор (бағалардың жалпы деңгейі), инфляция қарқыны, экономикалық өсу қарқыны, пайыз мөлшері, салық мөлшері және тағы басқа ... ... ... ... зерделеудің зор маңызы бар. Тепе-теңдіктің 3 түрін айырады: тұрақты, тұрақсыз және бейтарап. Жүйедегі тепе-теңдік тұрақты деп ... егер ... ... ... жүйе өз ... оған ... ... тұрақсыз - орнына қайтпаса және бейтарап - жүйе алғашқы жағдайына келе ме, жоқ па анық айтуға ... ... ... ... ... маңызы зор. Талдауда осы фактор қалай есептелуіне байланысты макроэкономикалық үлгілердің 3 түрін айырады:
* статискалық;
* ... ... ...
Статискалық модельдер уақыттың белгіленген сәтіндегі экономикалық ахуалды сипаттайды. Салыстырмалы статиска модельдері экономикалық жүйенің бір тепе-теңдік жағдайдан екінші жағдайға көшу ... ... ... бұл ... ... ... зерттемейді. Бұл процестің (үдерістің) механизмі динамикалық үлгілерде зерделенеді. Динамикалық үлгілерде дисконттау қағидасы маңызды рөл атқарады, яғни болашақ табыстардың құнын қазіргі ... ... (PV). ... әдісі инвестициялық жобалардың қаржыландыруына қаржыларды салу нәтижелілігін анықтауында, құнды қағаздарды сатып алғанда, тұтынудың уақытаралық таңдауында пайдаланады. Дисконтталған құн мына ... ... ... ... х1, ... - әр ... ... экономикалық агент ұйғаратын
(болжайтын) табыстар (біріншіден n - дейін),
r - ... ... ... ... ол ... мөлшеріне тең. Пайыз мөлшерінің макроэкономикалық мәні: ақшаны басқаша пайдаланудың баламалы шығындары.
1.3 Макроэкономиканың зерттеу әдісі, мақсаттары және талдау ... ... ... ... мен ... ... жатады:
* абстракциялау (экономикалық құбылыстар мен үрдістерді зерттеу және түсіндіру үшін үлгілерді қолдану);
* индукция мен дедукция әдістерінің үйлесімділігі;
* ... және ... ... үйлесімділігі;
* принципін қолдану;
* экономикалық агенттердің ұтымды шешім қабылдаулары туралы ... және тағы ... ... ... ... ... - ол агрегаттау болып табылады. Экономикалық агенттердің мінез-құлықтарының және ... аса ... ... айқындауға негізделген макроэкономикалық агрегаттау әдісі мынадай төрт негізгі макроэкономикалық агентті ... ... ... береді, олар:
* үй шаруашылықтары немесе тұтынушылар;
* фирмалар немесе өндірушілер;
* мемлекет немесе үкімет;
* шетелдік ... ... ... ... агрегаттау мынадай негізгі төрт макроэкономикалық рынокты бөліп көрсетуге мүмкіндік береді:
* игіліктер немесе тауарлар мен қызметтер ... ... ... ... ... ... валюталық рынок.
Макроэкономикалық үлгілер макроэкономикалық шамалар арасындағы өзара тәуелділіктерді түсіндіруге және экономикалық құбылыстар арасындағы себеп-салдарлық байланыстарды танып ... ... ... ... ... формулалардан, сызбалардан және кестелерден құралады. Ал макроэкономикалық үлгілерді құру үшін экзогендік және ... ... ... ... күнi ... ... шешiмi табылмай келе жатқан үш мәселе бар. Бiрiншiсi - ... ... ... қалай түсiндiруге болады. Мысалы, 1930 жылдары жұмыссыздық бiрнеше жылға созылып, 20 ... ... ... ал ... ... ... әр түрлi жағдайларға байланысты оның мөлшерi өсе түстi. Америка Құрама Штаттарында 1982 жылғы жұмыссыздық 10,6%-ке өстi, ал 1982 ... 1984 ... ... 9% мөлшерiнде болса, 1989 жылдың басында ол 5%-ке дейiн төмендедi. Кейбiр Еуропа елдерiнiң, дәлiрек айтқанда, Ұлыбритания мен Францияны ... ... ... етек ... ... бастан кешiрдi.Макроэкономикалық зерттеулер тұрақты жұмыссыздықтың өзектi мәселе екенiне назар аударады.
Екiншi өзектi мәселе: жұмыссыздықты тежеу барысында қандай шараларды қолдану тиiмдiлiгi ... ... ... ... ... ... ... тарапынан жұмыссыз қалғандарға компенсация жүйесiн дұрыс жолға қою арқылы немесе ... ... ... ... ... Бұл ... ... экономиканы жетiк бiлетiн Роберт Лукас секiлдi мамандарға әдеттегiден өзгеше болып көрiндi.Бұдан басқа да ... ... ... ... ... өз тарапынан қаржы саясатын жүйелi түрде, яғни салықты төмендету немесе мемлекет шығынын өсiру арқылы ... ... тиiс ... ... ауқымды зерттеуге лайық мәселе - инфляцияны түсiндiру: Нелiктен АҚШ-та баға 1979-1980 жылдары 10%-ке өсiп, 1986 жылы 2%-ке ... ... ... ... ... ... неде? Баға өсуi әр жыл сайын 1,000%-тен асса, 1985 жылы ... баға ... өстi. ... ... - ... ... егер ол өсетiн болса, жұмыссыздықты көтермей оны ... ... ... ... - өнiмнiң өсу мөлшерiн не анықтайтын жөнiнде. Не себептен әр жан басына ... өнiм ... ... жыл сайын 1,7%-тен келiп, бұл әрбiр 40 жылда екi есе ... ... өнiм ... ... қарағанда Жапонияда соңғы жылдары жедел арта түсуде? АҚШ-пен салыстырғанда Жапония экономикасы, егер ... ... жан ... ... АҚШ ... ... де, өсе ... пе? Осы секiлдi жұмыссыздық мәселесi зерттелуде деген сұрақ макроэкономикада ұзақ уақыттар бойы шешiмiн ... ... Бұл ... ... әр ұрпақ өкiлi өз ойларын өткен жағдайларды, әсiресе 1930 жылдарғы депрессияны талдай отырып дамытуы тиiс.
2 Макроэкономиканың мәселесіне талдау және ... ... ... ... ... және ... байланысы
Экономикалық өсудің тұрақты динамикасы оның өсу қарқынының төмендеуіне байланысты теңселуі мүмкін. Сондықтан оның осы ... ... ... ... ... ... - ... экономиканың қалыпты қызмет жасауы экономикалық өсуді тұрақты динамикалық қамтамасыз етуі керек, яғни оның ... ... ... ... жағынан - нарықтық экономиканың қызмет жасауында тұрақсыз байқалуы мүмкін; экономикалық өсудің тербелуі және қарқынының ... Бұл өз ... ... ... ... ... қажеттілігін тудырады.
Экономистер көптеген жылдар бойы бұрындары және қазіргі кезекте де тепе - ... ... ... ... ... және айналысуда. Себебі ол бірін - бірі жоққа шығаратын екі тенденцияны қосады: экономикалық тепе - ... және ... ... Тепе - теңдік динамикасы моделі классикалық және кейнстік болып бөлінеді. Классикалық моделдің өкіліне француз экономисі Жан ... ... (1772 - 1823) ... Оның ... ... ... тек өндірушілерден тұрады (олар сондай - ақ тұтынушы болып та табылады). Сөйтіп өзі өндірменген басқа тауарларды сатып алу ... ... ... ... ... ... = шығынға тең. Сондықтан сұраным мөлшері ылғи ұсынымға тең.
Нақты өмірде Жан Батист Сэй моделінде көрсетілгендей, , яғни ... ... ... ... мөлшеріне кемиді, ал ұсыным несие мөлшеріне артады. Осыдан бастап өте маңызды ... ... ... жиынтық сұраным мен несиеленген инвестиция теңдігін талап етеді.
Жинақтау тұтынушының жиынтық табысының бір бөлігі ретінде экономикалық шеңбер ... ... ... ... олар сұранымға айналмайды және оларға кеткен шығындар өндірушіге қайтарылмайды.
Демек, жинақтау макроэкономикалық тепе - теңдікті бұзады. Экономикалық өсудің ... ... ... ... ... жинақтау инвестицияға (күрделі қаржыға) айналады.
Кейнстік модель табыс қозғалысының басқаша ... ... , ... ... ... ... құрайтынын және жинақтау мен инвестиция ылғи да бір бірімен тең екендігі Дж. Кейнс дәлелдеген. Себебі фактілік жинақтау мен ... ... пен ... ... ... ... ... ақшалай түрде емес натуральды заттай түрде қарастырсақ, онда табыс ... және ... ... ... ...
Өндірістік және капиталдық тауарлардың жалпы шығарылуы нақты сұраным немесе инвестициялық сұраным боп аталады.
Инвестициялық сұраным экономикалық жүйедегі бірден бір ең маңызды ... ... ... ... Бұл ... ... бір ... экономиканы тұрақты өсу жылына салу. Дж. Кейнс мынаны көрсетті: тепе - теңдік жағдайына жету ... ... = ... ... ... ... және өндірістің төмендеуі мен сайма сай келеді.
Жиынтық сұраным - тауар мен қызмет көрсетудің әртүрлі көлемін ... ... ... ... кәсіпорын және үкімет кез келген баға деңгейінде сатып алуға дайын.
Жиынтық ұсыным - кез ... баға ... ... өндіріс көлемі деңгейін байқататын модель.
Жалпы экономикалық тепе-теңдік деп ұлттық экономикалық жағдайда нарықта бір ... ... пен ... ... қамтамасыз етілген жағдайда айтады.
Нақты өмірде тепе-теңдік сирек жететін,тез өтетін құбылыс болып табылады. Қоғамдық ұдайы өндірісте тепе-теңдікке барлық ... ... ... ... және ... ... қайтарылған жағдайда ғана жетуге мүмкін.
Алғаш рет осындай қорытындыға келген макроэкономикалық талдаудың ... ... ... ... ... ... қоғамдық өндіріс деңгейіндегі тепе-теңдік мәселесімен айналысқан К.Маркс болды. Ол ... ... ... бөлігі құн және табиғи формада қайтарылса тепе-теңдікке жетуге болады деп есептеді.
Қазіргі батыстық ... ... ... ... ... үздіксіздігі экономикалық тұлғалары үй шаруашылығы, фирмалар, үкімет болып табылатын ... ... ... қарастырады.
Барлық тұлғалар арасындағы байланыс ақшалай нысанда,сонымен қатар, табиғи-заттай жүргізіледі.
Ұлттық табыс. Макроэкономикалық теңдікті табу үшін, міндетті түрде ... ... пен ... ұсыныстың категориясын қарастырамыз. Жинақталған сұраныс-бұл ұлттық өнірістің нақты көлемі, тұтынушылардың, ... ... кез ... баға ... ... ... АД-тауар нарығында ұсынылған соңғы тауарға және қызметке барлық сұраныс қосындысын көрсетеді:
АД=С+І+ДР+Х
Мұнда,
С-үй шаруашылығының жиынтық сұраныс, ... ... ... ... ... ... және қызметке сұраныс,
Х-таза экспорт, шетелдік, отандық тауарға сұранысы мен ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілігі ол немесе басқа тауар мен қызмет көрсету көлемі қолданып ... ... ... саны мен ... ... ... (жер,еңбек,капитал). Өндіріс факторының санының өсуі немесе сапасының көтерілуі өндіріс қуаттылығының өсуіне әкеледі.
Жинақталған ... баға ... ... ... баға ... ... және оған ... ынталандырады. Ал өте төмен баға керісінше өндірісті және тауарға ұсынысты қысқартады.
1.Жинақталған сұраныс жинақталған ұсыныстан көп делік АД>АS. ... шығу үшін екі ... ... ... Өндіріс көлемін өзгертпей бағаны көтеру.
- Шығарылған өнімді кеңейту.
Егер ... ... ... ... ... өнім ... өндіріс жиынтық шығыны өсуіне әкеледі. Сондықтан, жаңа нүктеде теңестіру өндіріс көлемінде үлкен мағынада сәйкестенеді.
Қорытынды: ұлттық табыс өседі.
2.Жинақталған сұраныс ұсыныстан төмен ... АД 0 ... онда ... ... ... ал Sg < 0 болса, онда бюджет тапшылығы болады.
ВD = -Sg ... = IM - X Sr = - NX
S = Sp + Sr = (Y + TR + N - T) - C + (T - TR - N) - G + (-NX) = Y - C - G - X; S = ... ... ... ... ... ... көрсеткіштердің жоғарылауы экономикалық өсу қарқыны, iшкi ақша ... және ... ... ... ... тарту, меншiк құқықтарын сақтау арқылы анықталады. Капиталдың шоғырлануы оны табыстылығының төмендеумен қосарлана жүредi. Басқаша айтқанда, экономика неғұрлым көп капиталға ие ... ол алға ... аз ... ... ... жиналған ақша үлесiнiң көбеюi алғашқы кезде жылдамдырақ дамуға әкеледi де, ... ... ... ... мен еңбек өнiмдiлiгi артуының ең жоғары деңгейiне жеткенде баяулай бастайды.
Экономикалық өсудi өлшеудiң әдiстерi - ... ... ... және ЖҰӨ көлемiнiң халықтың жан басына шаққандағы өсуiмен анықталады.
ҚР Статистика агенттігінің жедел деректері бойынша 2014 жылы ... ЖІӨ ... 2013 ... ... ... ... 2,9 % ... мерзімді экономикалық индикатор 2014 жылғы қаңтар-наурызда 2013 жылғы қаңтар-наурызға қарағанда 102,5 %-ды құрады.
Еңбек нарығы. 2014 жылғы ... ... саны 463,5 мың ... ... Жұмыссыздық деңгейі экономикалық белсенді халық санына 5,1 %-ды құрады. Жұмыспен қамту органдарында жұмыссыздар ретінде ... ... саны 2014 ... ... соңында 52,3 мың адамды немесе экономикалық белсенді халық санының 0,5 %-ын құрады. Жасырын жұмыссыздық ... ... ... ... ... ... санының 0,4 %-ын құрады.
Ескерту [19] дереккөзінен алынған
Сурет 1. ... ... ... ... ... ... ... 2014 жылғы қаңтар-наурыздағы өнеркәсіп өндірісінің көлемі 4502,4 млрд. теңгені құрады, бұл 2013 жылғы қаңтар-наурызбен салыстырғанда 0,3 %-ға аз. Кен ... ... және ... ... ... ... ... 99,2% құрады. Есепті кезеңде өңдеу өнеркәсібінде 0,3 %-ға өсу орын алды. ... ... газ, бу беру және ауа ... 1,6 %-ға ... сумен жабдықтау, кәріз жүйесі, қалдықтардың жиналуын және таратылуын бақылау - 0,7 %-ға ... газ ... ... өсу ... 105,5 %-ды, ... кенін өндіру - 102,8 %-ды, ... ... ... ... - 103,8 %-ды ... шикі ... өндіру 2,0 %-ға азайды.
Металлургия өнеркәсібіндегі өнім өндірісі 5,9 %-ға ... ... ... 12,7 %-ға ... түсті металлургия 16,3 %-ға төмендеді), мұнайды қайта өңдеу өнімдерін өндіру - 2,0 %-ға, ... ... - 11,3 %-ға ... Машина жасауда өсу - 13,9 %-ды құрады.
Ауыл шаруашылығы жалпы өнімінің көлемі 2014 ... ... 228,9 ... ... ... және 2013 жылғы қаңтар-наурызбен салыстырғанда 3,6 %-ға ұлғайды.
Құрылыс ... ... 2014 ... ... 246,5 ... ... құрады, бұл 2013 жылғы қаңтар-наурызға қарағанда 3,9 %-ға ... ... ... ... 2014 ... қаңтар-наурызда 754,5 млн. тоннаны құрады және 2013 жылғы қаңтар-наурызбен салыстырғанда 3,5 %-ға ... Оның ... ... көлігімен жүк тасымалы - 5,5 %-ға, ұлғайды, ал теміржол көлігімен тасымалдау - 11,7 %-ға, әуе ... - 6,6 %-ға, ... ... - 0,8 %-ға ... ... 2014 жылғы қаңтар-наурызда 104,5 млрд. ткм. құрады, бұл 2013 жылғы қаңтар-наурыздан 3,9 %-ға аз.
Жолаушылар айналымы 2014 жылғы қаңтар-наурызда 57,9 ... жкм ... 2013 ... ... ... 6,9 %-ға ... ... 2014 жылғы қаңтар-наурызда 11,2 %-ға өсті, 159,3 млрд. теңгені құрады.
Ескерту [19] ... ... 2. ... ... ... ... бюджеттің негізі параметрлері
Бөлшек сауда тауар айналымы 2014 жылғы қаңтар-наурызда 1207,6 млрд. теңгені құрады және 2013 ... ... ... 9,7 %-ға ұлғайды.
Көтерме сауда тауар айналымы есепті кезеңде 2947,9 млрд. теңгені құрады және 2013 ... ... ... 10,9 %-ға ... ... агенттігінің деректер бойынша Қазақстанның сыртқы сауда айналымы Ресей және Беларусь елдерімен өзара сауданы есепке ала ... 2014 жылы ... 31,1 ... АҚШ ... құрады және 2013 жылдың қаңтар-наурызбен салыстырғанда 3,7 %-ға ... оның ... ... - 22,6 ... АҚШ долл. (11,0 %-ға көп), импорт - 8,5 млрд. АҚШ долл. (11,7 %-ға азайды).
Сауда теңгерімінің оң сальдосы 14,1 ... АҚШ ... ... (2013 жылғы қаңтар - наурызда - 10,5 ... ... АҚШ ... ... және 1,3 есе ... ... елдерімен өзара сауда 2013 жылғы қаңтар - наурызда 4199,9 млн. АҚШ долларын ... бұл 2013 ... ... ... 22,1 %-ға аз, оның ... ... 1207,9 млн. АҚШ ... құрап 27,9 %-ға төмендеді, импорт 2992,0 млн. АҚШ ... ... 19,8 %-ға ... Ұлттық Банкінің төлем балансының жедел деректері бойынша Қазақстанның ... ... ... 2014 ... 1 ... 32,2 ... АҚШ долл. құрады және 2013 жылғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда 4,8 %-ға ұлғайды, оның ішінде экспорт - 22,7 млрд. АҚШ ... (10,8 %-ға ... ... - 9,4 ... АҚШ ... (7,4 %-ға ... ... оң сальдосы 13,3 млрд. АҚШ долларын құрады (2013 жылғы 1 тоқсанда - 10,3 ... ... АҚШ ... ... және 28,8 %-ға ... ... салынған инвестициялар көлемі 2014 жылғы қаңтар-наурызда 896,3 млрд. теңгені құрады, бұл 2013 ... ... ... 1,9 %-ға ... көздері бойынша. Негізгі капиталға салынған инвестициялар құрылымында кәсіпорындардың, ұйымдардың меншік қаражаттарының үлесі 64,0 %-ды, соның ішінде ... ... ... - 1,8 %-ды, ... ... - 10,9 %-ды және ... ... - 16,8 %-ды құрады.
Халықтың табысы. Халықтың орташа жан басына шаққандағы номиналды ақшалай табыстары бағалау бойынша 2014 ... ... 173,3 мың ... ... Өсім 2013 ... ... - наурызбен салыстырғанда номиналды мәнде 9,0 %-ды, нақты мәнде 3,4 %-ды құрады.
Қызметкерлерге есептелген орташа айлық атаулы жалақы 2014 ... ... - ... 108,8 мың теңгені құрады, өсім номиналды мәнде 7,5 %-ды, нақты мәнде 1,9 %-ды құрады.
Ескерту [19] ... ... 3. ... ... ... көрсеткіштері, 2013-2014
Инфляция. Инфляция деңгейі 2014 жылғы наурызда өткен аймен ... 101,0 %-ды (2013 жылы ... 100,2 %) ... ... ... ... ... (0,2 %) өсті, азық-түлік емес тауарларына 1,0%-ға (0,2 %), ақылы қызметтерге баға ... 0,5 % (100,0 %) ... ... ... 2013 ... наурызына 6,2 %-ды құрады, тарифтер мен ақылы қызметтерінің бағасы 7,3 %-ға өсуі есебінен (2013 жылы наурызда - 13,1 %) 2013 ... ... 0,6 ... ... ... қалыптасты, азық-түлік тауарлары бағасының өсуі 5,5 %-ды (4,7 %), ... емес ... 6,0 %-ды (3,3 %) ... Республикасы Статистика агенттігінің ресми деректері бойынша 2013 жылғы қаңтарда инфляция 0,9% (2012 жылғы қаңтарда - 0,3%) ... ... ... ... бағасы 0,5% (0,5%-ға), азық-түлікке жатпайтын тауарлар 0,2% (0,3%-ға), ақылы қызмет көрсету 2,2% (0,1%-ға) өсті.
Азық-түлік тауарлары нарығында 2013 ... ... көп ... ... мен ... 2,6%-ға, оның ішінде ақ орамжапырақ 4,9%-ға, сәбіз 4,3%-ға, ... ... ... ... және ... ... ... ұн 0,5%-ға қымбаттады. Азық-түлікке жатпайтын тауарлар тобында дәрі-дәрмек 0,4%-ға, күнделікті үй заттары 0,3%-ға, киім мен аяқ киім 0,2%-ға көтерілді. Дизель ... ... ... ... арзандады.
Ақылы қызмет көрсету тобында тұрғын үй-коммуналдық саладағы ... ... ... ... Бұл ... ... су тарифі 11,7%-ға, электр энергиясы 5,0%-ға, орталықтан жылыту 2,5%-ға, кәріз және ыстық су - әрқайсысы 2,3%-ға ... ... айда ... қызметтер 7,2%-ға, көлік қызметтері 3,2%-ға (темір жол көлігі ... ... ... ... ... ... 4. 2012 және 2013 жылдардың қаңтарындағы инфляция және оның құрамдас бөліктері
2013 жылғы қаңтарда инфляция жылдық көрсетуде 6,6%-ды (2012 ... ... - 6,0%) ... ... ... ... (5,3%-ға), азық-түлікке жатпайтын тауарлар 3,4%-ға (3,5%-ға), ақылы қызметтер 11,6%-ға (9,3%-ға) қымбаттады.
2.3 Қазіргі таңдағы макроэкономиканың мәселелері мен даму ... ... ... ... ... экономикада әлемдік тауар нарығына мұнай, газ, қара түсті, ... ... және асыл ... мен уран ... ... ел ... қарастырылады. Ауыл шаруашылығы өнімдерінен астық экспортының келешегі бар екені дәлелденді.
Қазақстанда пайдалы қазбалардың ірі ... ... оның ... экономикалық артықшылығы болып табылатындықтан, ол қазіргі уақытта классикалық экономикалық сценарий бойынша дамуда.
Өндірістің және шикізат ресурстарынын экспортқа ... ... ... экономикалық дағдарыстан шығуға ықпал жасап, соңғы жеті ... ... ... ... ... ... етуге мүмкіндік берді.
Өнеркәсіптің шикізат салаларына шетелдік инвестицияларды тарту және қаржы саласында құрылымдық-институттық өзгерістерді жүзеге асыру жөнінде ... ... ... ... ... ... дамуында ілгерлеулер байқалуда, елде өмір сүру деңгейі жоғарылауда және ұзақ мерзімді кезеңде индустриялық сервистік-технологиялық даму сатысына ... ... ... ... ... ... таңда Қазақстанды әлемдік қоғамдастық нарықтық экономикаға сай мемлекет ретінде ... ... атап өту ... ол ТМД ... ... ... ел ... инвестициялық рейтингіне ие болды.
Дүнижүзілік банк Қазақстанды әлемдегі инвестиция салуға ең ... 20 ... ... ... Тәуелсіздік жылдары Қазақстан экономикасына 50 млрд. астам АҚШ долл. тартылды.
Стратегиялық тұрғыдан алғанда қабылданған үлгіге сәйкес Қазақстан бәсекелестікке және ... ... ... өзара тиімді ынтымақтастық орнатуға негізделген тауарларды, қызметтерді, капиталды және жұмыс күшін экспорттауға бағдарланған ашық экономикалы ел ... ... ... ... бері 15 жыл ... ... әлемдегі ең серпінді дамушы елдер бестігіне енді. Нәтижесінде, 2012 жылдың қорытындысы ... ... ... жағынан біз әлемнің 50 ірі экономикасының қатарына кіреміз.
Сонымен қатар, ... отын және ... ... ірі әлеуетін шоғырландырған шағын экономика ретінде өндірістің өңдеуші салаларына инвестициялар үшін қолайлы емес. Бұл ... ... ... ... қатысты ел экономикасын осал әрі тәуелді етеді.
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, шикізат ресурстарына бай кейбір ... ... ... ... дамуға қол жеткізбей, шикізаттың әлемдік тауар нарықтарында жағдайдың өзгерістеріне тым тәуелді болып қала береді.
Экономиканың шикізат ... ... ... ие бола ... ... пен жеке ... экономиканың жаңа салаларын дамытуға ұмтылмайды. Сонымен бірге ... қоры ... ... ... елдер ілдалдап күн кешу шегінде болғандықтан, экономиканың жаңа секторларын дамытуға үнемі ... ... ... ұзақ ... келешекте шикізат қоры сарқылады. Бұл пайдалы қазбалардың кен орындары толықтай пайдаланғаннан кейін тұрақты даму тұрғысынан алғанда елеулі мәселелер туғызады.
Экономиканың ... ... ... ірі ... ... тыс ... қауіпін ескере отырып және мұнай бағасының күрт ... ... ... ... ... ... қор құрылды, онда мұнай мен түсті металдарға ... баға ... ... қалыпты шектен асып кетуінен түсетін кірістер жинақталады.
Бұл шара, сондай-ақ, ... ... ... ... ... ... жоюға және экспортты ынталандыратын және дайын өнімнің импортын тежейтін ... ... ... ... ... ... ... реформалар саласындағы жетістіктерді, қаржы секторы сенімділігінің артуын және елдің экспорттық әлеуетінің ... ... ... айта ... өнеркәсіптің өңдеуші салалары, сондай-ақ өндірістік сипаттағы қызметтер көрсететін салалар тиісінше дамымай отырғанын атап өту керек.
Өңдеуші өнеркәсіпте металлургия өнеркәсібі ғана ... ... ... түсе ... Ал, ... ... ... өнімдері осыған ұқсас шетелдік өнімдерімен ішкі нарықта бәсекелес болады, ал өңдеуші ... ... ... ... ... ... және ... субсидиялардың есебінен отыр.
Қазақстанның қазіргі таңдағы экономикасында мынадай проблемалар орын алуда:
- экономиканың шикізаттық бағыттылығы;
- әлемдік экономикаға ықпалдасудың әлсіздігі;
- ел ішіндегі салаларалық және ... ... ... босаңдығы;
- өңдеуші өнеркәсіп өнімділігінің төмендігі;
- ішкі нарықта тауарлар мен қызметтерге деген сұраныстың ... ... және ... ... ... ... ... мұнай-газ және кен металлургиялық кешенге жатпайтын экономика салаларында негізгі қорлардың тез тозуы;
- кәсіпорындардың жалпы техникалық және технологиялық тұрғыдан артта ... ... мен ... арасында ұтымды байланыстың болмауы;
- ҒЗТКЖ-қа қаржының аз бөлінуі;
- отандық ғылымның нарықтық экономика жағдайларына нашар бейімделуі, ғылыми-техникалық өнімді тауар деңгейіне дейін ... ... ... ... ... салдарынан тұтастай алғанда инновациялық ұсыныстар деңгейінің төмен болуы;
- экономиканың өңдеуші секторларына инвестициялар салуға отандық қаржы институттары үшін ынталандырудың көздерінің ... ... ... жаһандану үрдістеріне және сервистік - технологиялық экономикаға өтуге бейімдеу міндеттеріне сәйкес келмеуі.
Қазіргі кезде ықпалды ... ... және ... ... жаңа ... ... ... екені анық болып отыр.
Индустриялық саясат дегеніміз мемлекеттің бәсекеге түсуге қабілетті және тиімді ... ... ... үшін кәсіпкерлікке қолайлы жағдайлар жасауға және қолдау көрсетуге бағытталған шаралар кешенін білдіреді.
Қазақстан Республикасының 2015 жылға ... ... ... ... ... ... кешенін қалыптастырады:
- макроэкономикалық реттеуіштерді пайдалануды ұйымдастыру негіздері, шарттары мен тетіктерін анықтау;
- халық шаруашылық, салалық және аймақтық жоспарларды үйлестіру;
- отын-энергетикалық, инвестиция-құрылыстық, ... ... ... ... ... азық-түлік сияқты кешенді салаларын басқаруды үйлестіру;
- мемлекеттік кәсіпорындарды санациялау мен қайта құрудың жалпы қағидалары мен тетіктерін ... ... ... мен ... ... және ... бойынша мемлекеттік қызметті ұйымдастыру;
- республиканың сыртқы экономикалық байланыстарын күшейту және ... ... ... ... ... ... келісім шарттардың орындалуын бақылау;
- кәсіпкерлік пен бизнесті қолдау, ... ... жою ... ... ... ... жүзеге асыру;
- мемлекеттік басқару органдарының жүйесі мен құрылымын жетілдіру бойынша негізделген ұсыныстар даярлау;
- мемлекетпен бекітілген инвестициялық жобаларды ... ... ... ... өндірістік күштерді тиімді аймақтық орналастыру бойынша шараларды анықтау;
- сапаның әлемдік стандарттарына көшу;
-дүнижүзілік ғылыми-техникалық және инновациялық үдерістерге ... ... ... ... ... және ... экономикаға ықпалдасуды үдету.
Экономикалық жүйе - әлеуметтік жүйенің бөлігі ... ... ... ... ... ... әлеуметтік жүйеден байланыссыз зерттеу қоғамдағы көптүрлі нақты жағдайларды, қатынастарды шартты, ауқымы тар, және қарапайым түрде ... ... ... Адам - ... жүйенің негізгі атрибуты болып табылады. Сондықтан қоғамда әлеуметтік қатынаста, адам факторын негізгі діңгек ретінде қарастырып және жалпы әлеуметтік ... ... ... де ... ... бірінші кезекте орын алып отыратындығы анық.
Адамдық ресурс дамушы елдерде әлеуметтік-экономикалық дамудың ... мен ... ... Адами капиталы жоғары елдердің дамуы да басқа елдермен салыстырғанда бір төбе жоғары деңгейде. Мәселен, Оңтүстік ... мен ... ... ... даму ... физикалық капиталды жоғарғы сапалы еңбек күшімен толықтырып отырған, соның себебінен 60-80 жылдарды осы елдердің ... ... ... ... күші ... табылды.
Экономикалық дамудың басты көрсеткіші болып табылатын ЖІӨ-нің жан ... ... ... ... ... елдің әлеуметтік-экономикалық дамуының нақтылы көрінісін бейнелемейді. Сондықтан экономиканың әлеуметтік саламен байланысы жөнінде және тәуелділігі туралы БҰҰ-ның Адам ... даму ... ... ... көрсеткіштің туындағаны белгілі.
Қоғамдық-саяси тұрақтылық, орнықты әлеуметтік-экономикалық даму, экономикалық қауіпсіздікті нығайту негізінде халықтың әл-аухатын өсіру Үкіметтің басты ... ... ... ... ... алға қойған мақсаттарға қол жеткізу қажеттігіне негізделе отырып, сондай-ақ экономиканы дамытудың негізгі бағыттарын іске ... ... ... ... ... ... халықаралық бәсекеге қабілеттілігін және ел азаматтарының өмір сүру сапасын арттыру үшін ... ... және ... ... ... басты мақсат ретінде айқындады.
Ел Президентінің тапсырмаларына сәйкес Қазақстан Республикасының эконикасының дамуының басым бағыттары болып мыналар саналады:
1. Әлемдік экономикаға ... ... - ... ... дамуының сапалық серпілісінің негізі.
2. Қазақстан экономикасын тұрлаулы экономикалық өрлеудің іргетасы ретінде одан әрі ... мен ... ... ... және ... елдің дамуын қолдайтын осы заманғы әлеуметтік саясат.
Еліміздің әлеуметтік саладағы барлық іс-әрекеттерінің нәтижелігінің басты ... ... ... ... ... мен ... ... әлемнің анағұрлым дамыған және бәсекеге қабілетті елдерінің деңгейіне сәйкес келетіндей етіп орнықты түрде арттыру болуға тиіс.
Сондықтан ... ... одан әрі ... ... неғұрлым басым бағыттары мыналар болып табылады.
Бірінші. Тұрғын халықтың анағұрлым топтарын ... ... ... ... ... ... ... нарық жағдайларына сәйкес келтіру.
Үшінші. Әлеуметтік саладағы жаңа қызмет түрлеріне сұранысты қалыптастыру.
Төртінші. Осы заманғы білім беру және ... ... ... жүйесін дамыту.
Бесінші. Кадрларды қайта даярлау.
Атыншы. Тұрғын үй құрылысы мен жылжымайтын мүлік рыногын дамыту мәселелері
Жетінші. Денсаулық сақтау саласындағы ... ... осы ... ... мен үлгі - ... көшу.
Сегізінші. Қоршаған ортаны қорғау.
Тоғызыншы. Бизнестің әлеуметтік жауапкершілігін басқарудың халықаралық үлгі - қалыптарын енгізу.
Оныншы. ... ... және ... ... ... - коммуникациялық инфрақұрылымды дамыту.
Қазақстан 2020 жылы әлемдік дағдарыстан біршама қуатты және бәсекеге қабілетті, экономикасы әртараптандырылған және халқы ... ... жаңа ... ... ... ... елге ... жылға қарай Қазақстан ел экономикасының шикізат емес секторларына қомақты шетелдік инвестициялар тартуға мүмкіндік беретін қолайлы іскерлік ахуал қалыптасқан әлемнің ... ... ... елу ... ... болады. Экономика келесі экономикалық дағдарыстарға жақсы дайындықта ... ... ... ... және ... да ... ... саяси және экономикалық байланыстарын нығайтады.
2020 жылға қарай ел әртараптандырылған экономиканы дамыту үшін қажетті адами ... ... ... кәсіпкерлер мен экспорттаушыларға қызмет көрсету үшін қажетті инфрақұрылымға ие болады. Көлік инфрақұрылымы мен телекоммуникацияны қарқынды ... ... өзге ... ... байланыс қамтамасыз етіледі. Қазақстанның өңдеуші өнеркәсібі, ауыл шаруашылығы мен қызметтер көрсету саласы экономика құрылымында тау-кен ... ... ... орын ... ... салада және қоршаған ортаны қорғау саласында айтарлықтай нәтижелерге қол жеткізіледі.
2020 жылға қарай Қазақстан экономикасы нақты ... 2009 ... ... ... ... ... өседі. Экономиканы әртараптандыру жөніндегі жоспарларды табысты іске асыру есебінен экономиканың қайта ... ... өсу ... 2020 жылға қарай өндіруші салалардың өсу көрсеткіштерінен жоғары немесе оларға тең болады.
Ойластырылған макроэкономикалық саясат жүргізу нәтижесінде 2020 ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық қорының активтерін қоспағанда) үш айлық импорттан немесе (қандай көрсеткіштің жоғары болатынына қарай) ел экономикасының мемлекеттік және ... ... ... мерзімді (1 жылға дейінгі) сыртқы борышының көлемінен төмен болмайды.
Ұлттық қордың активтері ІЖӨ-нің кемінде 30%-ын құрайды. Осы кезеңде инфляция жылына орта ... 5-8% ... ... ... Айырбас бағамы саясаты қазақстандық экономиканың ішкі және сыртқы бәсекеге қабілеттілігінің теңгерімін қамтамасыз етеді.
Таяу онжылдықта түйінді бес бағыт мемлекет қызметіндегі ... ... ... ... ... дайындық;
* индустрияландыру мен инфрақұрылымды дамыту арқылы әртараптандыруды жеделдету есебінен экономиканың орнықты өсуін қамтамасыз ету;
* болашаққа инвестициялар - ... ... ... ... ... мен ... ... қол жеткізу үшін адами капиталдың бәсекеге қабілеттілігін арттыру;
* халықты сапалы әлеуметтік және тұрғын ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіздікті, халықаралық қатынастардың орнықтылығын қамтамасыз ету.
Экономиканы қалпына келтіруге дайындық процесінде Қазақстан оның бәсекеге қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік ... ... ... іске ... ...
Бірінші түйінді бағыт - дағдарыстан кейінгі дамуға дайындық - нәтижесін онжылдық кезеңнің ... ... ... ... ... Бұл - ... ... бизнес орта құру, қаржы секторын нығайту және құқықтық ... ... ... бағыт шеңберіндегі іс-қимылдар елді үдемелі индустрияландыру бағдарламасын іске ... және ... ... ... ... ... ... жеделдетуге ықпал ететін болады. Бұл экономикалық модельді ... және ... ... даму ... ... ... ... мүмкіндік береді. Елді инфрақұрылымдық дамыту жоспарлары экономиканы үдемелі әртараптандыруға және елге шетел инвестицияларын тартуға ықпал ететін энергетика, ... және ... ... ... ... ресурстардың саны мен сапасы кез келген елдің болашағын айқындайтын негіз құрушы факторлар болып табылады. Адами капитал - бұл ... және ... ... ... негізгі қозғаушы күші. Үшінші бағыт - болашаққа инвестициялар - Қазақстанның ... ... ... ұзақ ... ... ... үшін қажетті шараларды қамтитын болады.
Төртінші түйінді бағыт - азаматтар үшін қызметтер көрсету шеңберінде - ... ... ... және ... үй-коммуналдық қызметтерді тиімді көрсету жөніндегі шаралар күшейтілетін болады.
Бесінші түйінді бағыт - ұлтаралық келісім, ... ... ... тұрақтылығы шеңберінде - ішкі тұрақтылықты, қауіпсіздікті, бейбітшілік пен келісімді нығайту, бейбітсүйгіш ... ... ... ... ... ... ... 2020 жылға дейінгі дамуының түйінді бес бағытының негізі ұтымды макроэкономикалық ... ... ... ... қалпына келтіру және әртараптандыру, оның болдырмау үшін қолайлы жағдайлар жасау мақсатында экономиканың өсуі кезеңінде мемлекеттің ... ... және ... ... ... ... ұлғайтуды көздейтін антициклді фискалдық саясат жүргізілетін болады. Бұл ретте келесі онжылдық кезеңнің ... ... ... мұнай емес тапшылығы ІЖӨ-ге қатысты 3 %-дан аспайды. ... ... ... ... ... шаралардың тиімділігін арттыруға бағытталатын болады. Валюталық айырбас бағамының саясаты қазақстандық экономиканың ішкі және ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге бағытталады.
Қазақстанның қаржы жүйесінің одан әрі дамуы ағымдағы жаһандық дағдарыстың негізгі қорытындыларын ескеретін болды:
1) кез келген қарыз алу ... ... және ... ... ... ... беретін қатаң пруденциалды стандарттарға және ашықтық талаптарына негізделуі тиіс;
2) халықаралық капитал нарықтарына қолжетімділік банк ... және ... ... ... ... ... борышының деңгейін жауапты басқаруды талап етеді;
3) ел ішіндегі жинақтар деңгейінің жоғарылауы орнықты, ашық және ... ... тиіс ... ... ... ... ... байланысты.
Экономиканы қалпына келтіру кезеңінде қаржы секторын мемлекеттік қолдау сақталады, ... ... жеке ... орын бере ... ... ... қатысу азаятын болады.
Отандық қаржы жүйесіндегі одан әрі реттеу барынша толық және қаржы секторының макроэкономикалық байланыстарын жан-жақты ескеретін ... ... ... ... ... ... бәсеңдеу жағдайында жинақталған әлеуетті пайдалану үшін қатаңдатылатын болады.
Жалпы алғанда, қаржы секторының дамуы елдің үдемелі индустриялық-инновациялық дамуы үшін қаржы ... ... ... ... ішкі ... халықтың және отандық кәсіпорындардың бос ресурстары есебінен көбейтілетін болады. Инвестициялық жобаларды қаржыландыру көздері ретінде ресурстарды тарту үшін қажетті жағдайлар ... ... ... ... ... тетіктерінің рөлі мен маңызы артады.
Елдің қаржы секторына деген сенімін орнықтыру және оларға көрсетілетін қызметтер аясын ... ... ... жұмыс жүргізілетін болады. Қаржы қызметтерін тұтынушылар мен инвесторлардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау ... ... ... ... ішкі ... ... жүйесі мен тәуекел-менеджментті енгізуге, сондай-ақ олардың қызметінің ашықтығын арттыруға айрықша көңіл бөлінеді.
Ішкі ... өсу ... ... ... инвестициялау құралдарын қоса алғанда, қаржы құралдарының кең ауқымы бар қор нарығы одан әрі дамиды. Мемлекеттік-жекешелік әріптестік және исламдық қаржыландыру қор ... ... ... рөл ... ... Бұған құнды қағаздар айналысының барабар көлемін қамтамасыз ететін мемлекеттік құнды қағаздар нарығының одан әрі ... да ... ... ... қор ... ... және оның халықаралық капитал нарығымен ықпалдасуы шеңберінде Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығы одан әрі дамитын болады. Стратегиялық ... ... ... ... ... келетін Алматы қаласының бәсекеге қабілетті қаржы орталығын дамыту және оның Азиядағы жетекші 10 қаржы орталығының тобына ... үшін ... ... ... алғанда, елдің қаржы секторын дамыту Қазақстан Республикасының қаржы секторын дамытудың дағдарыстан кейінгі ... ... ... сәйкес жүзеге асырылатын болады.
Кесте 1. Қаржы секторын дамыту жөніндегі стратегиялық мақсаттар
2020 жылға қарай
қаржы ұйымдарының институционалдық базасы кеңейтіледі және ... ... ... ... ... ... ... үлесі оның міндеттемелерінің жиынтық көлемінде 30%-дан аспайды;
қаржы нарығы қызметтердің кең спектрін ұсынады және инвесторлар мен қаржы ... ... ... ... ... қор ... Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы мен Орталық Азия елдерінің ішінде ислам банкингінің өңірлік орталығына айналады
2015 ... ... ... ... баламалы көздерін дамыту үшін жағдай жасалды;
халықтың қаржылық сауаттылығын және инвестициялық мәдениетін көтеру жөніндегі іс-шаралар сәтті іске асырылды;
мемлекеттік-жекешелік ... ... рөлі мен ... ... жөніндегі шаралар кешенін іске асыру қамтамасыз етілді
Стратегиялық жоспар - ... іске ... ... ... ... ... ... әртараптандыру жеделдетіледі.
Экономикадағы еңбек өнімділігін кешенді арттыруға бағытталған елді ... ... ... ... ... ... болады:
1) шикізат өндірістерін кейіннен неғұрлым жоғары бөліністерге өткізе отырып, дәстүрлі салаларды: мұнай-газ ... ... ... кешенін, атом және химия өнеркәсібін дамыту;
2) жер ... ... ... ... мен ... ... негізделген секторларды: машина жасауды, құрылыс индустриясын, қорғаныс өнеркәсібін, фармацевтиканы дамыту;
3) шикізат секторына байланысты емес және ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіпті, туризмді дамыту;
4) әлемдік экономикада алдағы 15-20 жылда басым рөл ... ... ... ... және ... технологияларын, биотехнологияларды, баламалы энергетиканы дамыту.
Қазақстанды индустрияландыру қолайлы экономикалық ортаны қалыптастырумен және табысты индустрияландырудың айқын қағидаттарын сақтаумен, оның ішінде ғарыш ... ... ... ... ... арттырумен бірге жүреді.
Қолайлы экономикалық ортаға ұтымды макроэкономикалық саясатпен, тиімсіз жобаларға қарсы іс-қимыл жүйесін ... ... ... ... қалыптастырумен, оның ішінде ғылыми-зерттеулер мен тәжірибелік-конструкторлық жобалар (бұдан әрі - ... ... ... ... ... шикізат ресурстарын ірі экспорттаушы ретінде шикізатты экспорттаудан түсетін ... ... мен ... барлық салаларында өсуге ықпал ететін макроэкономикалық жағдайды жасау арасындағы теңгерімді қамтамасыз етеді.
Табиғи ресурстардан түскен пайданы тез жұмсау ... ... ... ... және ... секторы, жылжымайтын мүлікпен операциялар және қызмет көрсету саласы) дамытуға жетелейді.
Қазақстанда валюталық бағамды бақылауды жоғалту салдарынан кезінде жанданған агроөнеркәсіптік ... және ... ... іс ... ... тап ... ... ресурстарға бай басқа елдердің тәжірибесі ескеріледі.
Осыны ескере ... ... ... ... қорының жұмыс істеу тұжырымдамасы жетілдіріліп, оның сақтандырушы функциясы күшейтіледі.
Қазақстанды индустрияландыру мынадай қағидаттарға негізделеді:
1) мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... мен мемлекеттік органдар қызметінің ашықтығын барынша арттыру;
3) тауарлардың сапасын және жұмыстар мен көрсетілетін қызметтің өнімділігін өсірудің, олардың құнын ... ... ... ... ... қамтамасыз ету.
Елдің экономикалық мүдделерін қорғау мен ілгерілетудің сенімді жүйесін қалыптастыру, отандық тауарлар мен көрсетілетін қызметтер үшін сыртқы нарықтарға қолжетімділік ... және ... ... жою мақсатында тиімді сауда саясаты жүргізіледі.
Өзара сауданы дамыту, отандық өнімдердің бәсекеге қабілеттігін арттыру мен ... ... ... ... ... ... ... процестерінің белсенді қатысушысы болады.
2010 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енген Ресеймен және Беларусьпен Кеден одағының қалыптасуы мен дамуы серпінді жоба ... ... Үш ... ... келесі кезеңі Бірыңғай экономикалық кеңістікті қалыптастыру болды.
2012 жылғы 1 қаңтардан бастап Бірыңғай экономикалық кеңістіктің құқықтық базасын қалыптастыратын келісімдер ... ... ... ... ... ... кеңістікті, оның ішінде келісімдердің құқықтық ережелерін қалыптастыру бойынша жұмыс жүргізілуде.
ТМД-дағы өңірлік экономикалық бірлестіктерді қолдай отырып, республика ... ... ... ... ... даму ... сай келетіндей талаптармен кіру процестерін жеделдетеді.
Бірінші кезеңде (2010 - 2014 ... ... ... ... ... ... кезекте, жеті бағыт бойынша іске асырылады. Бұл - агроөнеркәсіптік кешен және ауыл ... ... ... ... ... ... және құрылыс материалдарының өндірісі; мұнайды өңдеу және мұнай-газ секторының инфрақұрылымы; металлургия және дайын металл өнімдерін ... ... ... және ... ... энергетика; көлік және телекоммуникация.
Осы бағыттар, сондай-ақ туризм индустриясын және машина жасауды дамыту Қазақстан Республикасын үдемелі индустриялық-инновациялық дамытудың 2010 - 2014 ... ... ... ... ... ... ... (2015 - 2019 жылдар) әртараптандырудың басым бағыттары мен түйінді көрсеткіштері Қазақстан ... ... ... дамытудың 2010 - 2014 жылдарға арналған мемлекеттік ... іске ... ... ескере отырып айқындалатын болады.
Экономиканы табысты әртараптандыру республиканың орнықты дамуымен тығыз байланысты, оның ішінде:
1) жаңартылатын ... мен ... ... негізінде қазіргі заманғы технологияларды енгізу.
3 Макроэкономика-экономиканың негізгі бөлігі
3.1 Қазақстан Республикасының экономикалық өсуінің даму ... мен ... ... халықаралық қаржы институттары өте ұстамды болды. Осылайшы, қайта құру мен ... ... ... (ЕБРР) өзінің сараптамасында 2011 жылы ТМД елдерінде экономикалық өсу 5,6% -ке ... яғни ... ... ... ... ... ... анықтаған. 2010 жылы Қазақстанның, Ресейдің, Әзірбайжанның және Украинаның экономикалық өсуін итермелеген ... ... ... ... жоғары деңгейі бұл елдерге енді өзінің өсу қарқынын көрсетуге ... ... ... ТМД ... ... әртараптандыруға аз көңіл бөлетіндігіне алаңдаушылық білдіреді. Сонымен қатар ЕБРР Ресей және ТМД ... ... ... және ... ... ... ... экономикалық өсуін көрсетсе, Қазақстан экономикасын сол баяғы бағада қалдырған.
ЕБРР-ге қарағанда Халықаралық қаржы (валюттік) фондының (МВФ) біздің өңірге көзқарасы өзгешелеу: 2011 жылы ТМД ... ... өсуі 6% ... 2012 жылы 5,2% құрауы тиіс. Және де атап өтетін жайт, біздің еліміздің атауының қасында 8 саны тұр. МВФ сарапшылары 2010 жылы ТМД ... ... ... ... ... өсуді көрсеткенін айтты. Мысалы, негізгі капиталға ... ... 2010 жылы 1,25 ... ... ... бұл 2009 ... қарағанда, 10,6%-ке көп. Шетелдік инвестициялардың ағымы 24,5 млрд. долларды құрады.
Болашақ болжамдарға келетін болсақ, МВФ осы жылы ТМД елдерінде экономикалық өсудің ... ... ... отыр. Оның себептері: тұтынушы сұраныс пен инвестициялық ағымның тұрақтануы, мұнайға бағалардың ... ... ... 2010 жылы ... ... 40% пайдалы қазбаларды табуға, тағы 40% жылжымайтын мүлікпен операцияларға, тек қана 3% өндіірсті ... ... ... ... Өзінің экономикалық өсуін тұрақтандырғысы келетін мемлекет классикалық экономикалық теорияға байланысты ... төрт : ... ... ... ... капитал, технология және кәсіпкерлік бар екендігін ескеруі тиіс. Өкінішке ... ... газ және ... ... ... ... ... Қазақстанның экономикасы бір ғана жылжып келе жатыр. Кезінде бұл әдісті Канада және ... ... ... ... ... бүгінгі күнде табиғи ресурстардың бар болуы экономика табысының міндетті шарты емес.
Бүгінгі таңда ... ... ... келе жатыр. Біз жоғары қосылған құнмен жоғары технологиялық өндірісті, кәсіпкерліктің инвестициялық белсенділігін көтереміз. ... ... осы ... ... ... ... туралы заңдар қайта қарастырылып жатыр. Экономика министрлігі амортизациялық аударымдардың есептелуін қарапайымдауды, салықтық есеп беруді қысқартуды көздеп отыр.
Дамуымыздың маңызды алғышартына ... ... ... ... ... ... ... басшылары мен конфессия жетекшілерінен лайықты бағасын алды.
Осылайша Қазақстан қуатты да табысты мемлекетке айналып, өзінің бастамалары арқылы жоғары халықаралық беделге ие ... ... ... жүзінде даңқы артқан Қазақстан әлемді өз жетістіктерімен таң қалдырды.
Сондықтан Қазақстанға Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымына төрағалық ету ... ... ... ...
... ел ... ... міндеттеріне байланысты 2014 жылға қарай барлық 3 мұнай өңдеу зауытын реконструкцияланады және бүкіл мұнай өнімдерінің түр-түрі бойынша ішкі қажеттіліктер толық ... ... ... ... бір ... сегменті агроөнеркәсіптік кешенді дамыту болып табылады. Оның дамуы негізгі үш бағыт бойынша жүруі керек.
Біріншіден, негізгі салмақ еңбек өнімділігінің ... ... ... ... шаруашылығындағы еңбек өнімділігі ең төмені және жылына бір жұмыс істеушіге 3 мың доллар шамасында ... Ал ... ... бұл көрсеткіш 50-70 мың долларды құрайды екен. ... үшін өсу ... міне ... ... - 2014 ... ... агроөнеркәсіптік кешенде өнімділікті кем дегенде екі есе арттыру керек.
Бұл күрделі міндетті аграрлық-индустриялық ... ... яғни ... ... қайта өңдеуді шұғыл арттыру, жаңа құрал-жабдықтар, жаңа технологиялар мен ауыл ... жаңа ... шеше ... ... ... тәжірибені пайдалану, оны еліміздің ауыл шаруашылығына жедел ендіру керек.
Екіншіден, елдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету. ... ... ... азық-түлік тауарлары ішкі рыногының 80%-дан астамын отандық тағам өнімдері құрауы тиіс. Бізде бұл үшін ... бар. ... ... әлеуетті іске асыру, бірінші кезекте бұл Кеден одағы, Орталық Азия, Кавказ бен Таяу ... ... ... ... ... ... және ... мемлекеттік шекара" темір жол желілерін салынып жатыр, олар іс жүзінде ... ... ... мен ... шығанағы елдерінің рыноктарына жол ашады. Біз салуға кірісетін "Батыс Қытай-Батыс ... ... - ... үшін ... ...
"Болашақтың экономикасы" секторларына жеке тоқталғым келеді. Нәтижелі де тиімді қызмет ететін ұлттық инновациялық жүйе оның негізі болуы тиіс. ... ... ... бұл ... ... бар. Жаңа Университеттің аясында Астанада үш жаңа ғылыми орталық құрылатын болады.
Өмір туралы ғылымдар орталығы ... ... ... ... және өкпе, бағаналы жасуша және ұзақ жасау медицинасы саласында әлемдік жетекші ғылыми ... ... ... ... ... ... ... қайталанба энергетика, жоғары энергиялар физикасы мен техникасы ... ... ... ... ... ... ... орталығы, зертханалық база және конструкторлық бюро болып табылады.
Бұл біздің болашақ дамуымыз үшін маңызды. ... ашық ... ... ... құрылымдардан аулақ ұстау қажет.
Банктердің тек қана банк ... ... және ... ... ... мөлдір болуын қатаң бақылауға алу керек.
Дағдарыс жағдайында Ұлттық қор біз үшін өзіндік бір "қауіпсіздік көпшігіне" айналды. Оның ... ... - ... пен өркендеудің кепілі болу.
Үстіміздегі жылдан бастап республикалық бюджетке кепілді трансферт абсолюттік мөлшерде - 8 ... ... ... ... ... трансферт ең алдымен индустрияландыруды жүзеге асыру мақсаттарына бағытталуы тиіс.
Бюджетке Ұлттық қордан ешқандай займдар, өзге де ешқандай қосымша трансферттер болмайды.
Осы көзқарастарды ... ... ... ... ... 2020 ... ... 90 миллиард долларға дейін өсуі тиіс, мұның өзі ІЖӨ-нің 30%-дан кем емес ... ... ... ... ... тоқсанында Ұлттық қорды қалыптастыру мен пайдаланудың жаңа тұжырымдамасын ... ... ... ... ... 2020 ... ... біз экономиканы жеделдете әртараптандырудың төмендегідей негізгі нәтижелеріне қол жеткізуге ... ... ... ... ... кем емес мөлшерін құрауы тиіс.
Экспорттың жалпы көлемінде шикізаттық емес экспорттың үлесі 27-ден 45%-ға дейін ұлғаюы тиіс. Еңбек ... ... ... 2 есе, ауыл ... кем дегенде 4 есе артуы керек.
ІЖӨ-нің энергия сыйымдылығы 25%-дан кем емес мөлшерде төмендеуі тиіс. Кәсіпорындардың ... ... ... 4-тен 20 %-ға дейін өсуі керек. 2015 жылдың өзінде-ақ аграрлық саланың экспорттық әлеуеті 4-тен 8%-ға дейін ұлғайып, құрылыстың ішкі қажеттіліктерінің 80%-ы ... ... ... ... ... тиіс.
Бес жылда Үкімет металлургия өнімдерінің өндірісі мен экспортының екі еселенуін, химия өнімдері ... үш ... ... етуі керек. 2015 жылға қарай бюджет кірістері, шикізатқа тәуелділікті төмендете отырып, жаңа жобалар есебінен 300-400 миллиард теңгеге өсіп ... ... ... қарай қалалық, сол секілді ауылдық жерлердегі барлық балалар мектеп жасына ... ... беру және ... ... ... ... мемлекеттік-жекеменшік әріптестігінің зор әлеуеті бар. Жеке меншік отбасылық балабақшалар мен шағын орталықтар - бұл мемлекеттік мекемелерге балама.
Үкіметке әкімдермен ... ... ... бірінші жартысында-ақ балаларды мектеп жасына дейінгі оқытумен және тәрбиемен қамтамасыз етуді ... ... ... ... ... ... іске асыруға кірісуді тапсырамын.
2020 жылға қарай орта білім беруде 12 жылдық оқыту моделінің табысты ... ... үшін ... ... ... ... ... тиіс.
Кәсіптік және техникалық білім беру кәсіби стандарттарға негізделіп, қатаң түрде экономиканың қажеттіліктерімен өзара байланыстырылуы керек.
Жоғары білім сапасы ең жоғары ... ... ... ... тиіс. Елдегі жоо-лар әлемнің жетекші университеттерінің рейтингіне енуге ұмтылулары керек.
2015 жылға қарай Ұлттық инновациялық жүйе толыққанды ... ... 2020 ... ... елде ... талдаулар, патенттер мен дайын технологиялар түрінде өз нәтижелерін беруге тиіс.
Бүгін біз ... ... ... ... ... мен ақы ... жүйесін енгізуді дайындаудамыз. Дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етудің тиімді жүйесі үшін барлық қажетті базалық жағдайларды ... 50%-ы ... ... шығарылатын болады.
Білім беру мен денсаулық сақтау салаларындағы мемлекеттік кәсіпорындардың қызмет мәселелері жөніндегі республиканың заңнамалық актілеріне түзетулер енгізуді ... ... өмір ... мен ... өз денсаулығы үшін ынтымақты жауапкершілігі қағидаты - ... ... ... ... және халықтың күнделікті тұрмысындағы мемлекеттік саясаттың ең басты мәселесі болуы тиіс.
2011 жылғы Азия ойындары үшін біз дайындап жатқан ... ... ... ... мен Алматыдан қалып қоймауға итермелей отырып, бұқаралық дене шынықтыру-спорттық қозғалысын дамыту үшін қажетті алғышарттар жасайтын болады.
Туризм және ... ... ... ... елде бұқаралық спортты дамыту үшін бірлескен іс-шараларды анықтап, оларды нақты іске айналдыруы тиіс.
30%-ға дейінгі қазақстандықтар бұқаралық ... ... ... жағдайда ғана біз дамуды көре аламыз.
Бұл бүкіл Үкіметтің міндеті де.
Денсаулық сақтау нысандарын салу және жабдықтау, ... ... ... өмір ... жөніндегі мемлекеттік шаралар кешені 2020 жылға қарай ана мен бала ... екі есе ... ... ... 30%-ға азайтып, туберкулезбен ауруды 20%-ға қысқартуы тиіс.
Бұл ретте өмір сүрудің күтілетін ұзақтығы 72 жасқа дейін ұлғаяды. Осынау ... ... ... ... ... аман алып қалынған мыңдаған өмірлері тұр. Бұл өте маңызды мақсат. Біз оған міндетті түрде қол жеткізуіміз ... ... ... ... ... ... ең ... күнкөріс деңгейі көлемінің 60%-ы деңгейіне дейін өсіріліп, мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылар ... 2010 ... ... 1,2 есе ... тиіс.
Біз өз іс-әрекетімізде дәйектілікті ұстанамыз. Өткен жылы зейнетақылар, шәкіртақылар, бюджет саласы қызметкерлерінің еңбекақылары 25%-ға ... ... ... орта есеппен 9%-ға артты.
Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық инфрақұрылымдарын жаңғырту өзіндік пайдалану шығындарын төмендетумен және ресурс сақтаушы ... ... қоса ... ... жерлерді құбырлы сумен қамтамасыз ету жұмыстарын жалғастыру қажет. Шағын қалаларда халықтың 100%-ы үшін сапалы су қолжетімді болуы тиіс.
Сонымен ... ... ... ... ... және ауыл ... және ... секторларға назар бөлуі керек. БҰҰ Қазақстанға маман-кадрлар нарықтық талаптарға сай болуы үшін, білім секторында да ... ... жөн ... ... ... ... 2011 жылы 2% ... болжануда.
"Әлемдік тауар нарығында оң баға динамикасы байқалатындығын ескере келе әлемдік мұнай бағасының ... 2011 жылы бір ... 50 ... $65-ке дейін ұлғайтылды. Аталған сыртқы факторлар мен ішкі даму алғышарттарын ескеру негізінде Қазақстан экономикасының өсімі 2010 жылы 2% ... ... ... ... ... ... Мұнай өндіру көлемі 2011 жылы 80 млн тоннаны құрайды деп ... 2011 жылы ... $49,6 ... импорт - $34,2 млрд көлемінде болжануда.
Сондай-ақ, министрдің хабарлауынша, "инфляция 2011 жылы 6 - 8% ... ... ... басшысының жолдауынан туындайтын іс-шараларға тартылатын кепілдендірілген трансферт көлемін 1,2 трлн ... ... ... ... ... ... ... 124,3 млрд теңге тартылады". "Республикалық бюджет кірісінің болжамы (трансферт түсімдерінсіз) 103 млрд теңгеге ... ... ... ... ... кіріс түсімдері мынадай болады деп болжануда: 61,3 млрд ... - ... ... ... ... ... 19,6 млрд теңгеге артық түсім - Корпоративтік кіріс салағы бойынша, 22,1 млрд теңгеге - ... ... ... ... ... Бұл ... жергілікті атқарушы билік органдарына баспана салуға берілген бюджеттік несиелерді қайта құрылымдауға байланысты ... ... ... 13,7 млрд ... ... деп ...
Қорытынды
Қорыта айтқанда, жалпы экономика ғылымы екi басты бөлiмнен тұрады: макроэкономика және микроэкономика. ... - ... үй ... ... агенттiктер сияқты шағын бiрлiктер жасайтын таңдауларды зерттейтiн экономиканың білiм. Макроэкономика - экономиканың инфляция, жұмыссыздық, ... өсу ... iрi ... ... құбылыстарын зерттейтiн бөлiгi.
Макроэкономика экономиканы бiр үлкен бүтiн құбылыс ретiнде қарастыратын ғылым. Ол экономикадағы iс-әрекеттердi бiрiктiрiп жалпылай ... ... үш ... бөлемiз:
1-кезеңде фирмалар мен үй шаруашылықтарының шешiм қабылдауын зерттеушiлер теория деңгейiнде қарастырады. Содан соң микроэкономикалық ... ... ... ... ... ... ... қарастырады;
2-кезеңде фирмалар мен үй шаруашылықтарының жиынтық шешiмдерiн қарастыра отырып, ... ... ... ... ... Бұл ... агрегатталған, iрiленген шамалар қолданылады. Мысалы, бiр ғана ... өнiмi ... ЖҰӨ; жеке ... ... мөлшерлемесi емес, нарықтық пайыз мөлшерлемесi;
3-кезеңде макроэкономикалық ақпаратты талдау және жинау ... ... ... мағынасы қарастырылады. Макроэкономика - макроэкономикалық ... мен ... ... ... ... ... тәсiлмен зерттеудi қарастыратын ерекше ғылым.
Макроэкономикалық талдаудың 2 ... ... ex post ... және ex ante ... ... талдау ex post немесе ұлттық есеп жүргізушілік, яғни статистикалық мәліметтер талдауы экономикалық қызметтің нәтижелерін бағалауға, мәселелер мен ... ... ... ... ... шешу мен жеңу бойынша экономикалық саясатты әзірлеуге, әр елдердің экономикалық әлеуетінің салыстырмалы талдауын өткізуге мүмкіндік береді. Макроэкономикалық талдау ex ante, яғни ... ... ... ... ... ... мен ... болжамдық модельдеуі. Бұл экономикалық үдерістердің даму заңдылықтарын анықтап, экономикалық құбылыстар мен ауыспалылар ... ... ... ... ... ... ... талдауында макроэкономика микроэкономикада пайдаланатын әдістер мен қағидаларды қолданады. Экономикалық талдаудың осындай жалпы әдістері мен қағидаларына мыналар жатады: ойша жіктеу (экономикалық ... мен ... ... ... үшін үлгілерді пайдалану); дедукция мен индукцияны үйлестіру; нормативтік және позитивтік талдауды ... ... ... ... ... ... (іс-әрекеттерінің) оңтайлылығы, тиімділігі жөніндегі болжам және тағы басқалары.
Модель (үлгі) дүниенің, шындықтың қарапайым көрінісі, ол экономикалық үдерістер дамуының негізгі ... ... ... өсу, ... жұмыссыздық сияқты күрделі макро-экономикалық мәселелердің шешу нұсқаларын әзірлеуге мүмкіндік ... ... ... көрініс болып келеді. Макроэкономикалық модельдердің түрлері көп: функциялар, графиктер, сызбалар мен ... олар ... ... араларындағы, экономикалық құбылыстар араларындағы себеп - салдар байланыстарын түсінуге мүмкіндік береді.
Экономикалық ... ... ... экономикалық талдау және бағалау үшiн жиi қолданылады. Жалпы ұлттық өнiм (ЖҰӨ) азаматтар табыстарының жиынтығын және өндiрiс тауарлары мен қызметтерi үшiн ... ... ... ... ... ... - алғашқы ақпараттар, ендіріледі, ал ... ... - ... ... олар үлгінің өзінде қалыптасады. Басқа сөзбен айтқанда, эгзогенді айнымалылардың мәні үлгі ... ... ... ал ... ... ... ішіндегі есептеулердің нәтижесінде қалыптасады.
Экономикалық принциптер арқылы түсіндірілетін айнымалылар эндогенді, ал түсіндірілмей, берілген түрде қабылданатын айнымалылар ... деп ... ... ... - ... ... ... қызмет жасауы экономикалық өсуді тұрақты динамикалық қамтамасыз етуі керек, яғни оның тұрақты байқалуы қажет. Екінші жағынан - ... ... ... жасауында тұрақсыз байқалуы мүмкін; экономикалық өсудің тербелуі және қарқынының төмендеуі. Бұл өз кезегінде ... ... ... анықтау қажеттілігін тудырады.
Жалпы экономикалық тепе-теңдіктің классикалық моделі классикалық концепцияның басты постулаттарына негізделеді. Классикалық мектеп принциптеріне сәйкес экономика бір-бірінен ... екі ... ... ақша және шынайы экономика секторлары. Шынайы экономикада тауарлар мен қызметтердің шынайы ағынының қозғалысы жүріп жатады. Ақша ... осы ақша ... ... ... ... тек қана осы ақша ... ... көрсетіп жатады.
Жалпы экономикалық тепе-теңдікті кейнсиандық моделі ішіндегі барлық нарықтар өзара байланысты болып табылатын, және де сол ... ... ... ... ... басқа нарықтардағы тепе-теңдік көрсеткіштерінің өзгеруіне және тұтастай алғандағы жалпы экономикалық тепе-теңдік ... ... алып ... ... жүйе ретінде сипаттайды.
Инвестиция - бұл табыс алу мақсатындағы елдің ішіндегі жеке ... және ... ұзақ ... ... және ... салымдары.
Инвестиция төмендегідей салаларға бағытталады:
- жаңа өндіріс ғимараттары құрылысын салуға;
- жаңа ... және ... ... ... ... ... пен материалдарды қосымша алуға;
- әлеуметтік нысананы және пәтер құрылысына.
Осы бағыттарға байланысты:
- негізгі капитал инвестициясы.
- тауарлы материалдық қорлар инвестициясы;
- Адам ... ... ... ... ... ... және таза инвестициялар болады.
Жалпы инвестициялар - ескі ... ... ... ... шығындар (амортизация)+өндірісті ұлғайтуға кеткен инвестиция өсуі.
Таза инвестиция - негізгі капитал мен амортизация қосындысын ... ... ... ... Егер таза ... мөлшері тұрақты болса, экономика өседі. Егер таза инвестиция нөлдік мөлшерді құраса (жалпы шығын мен амортизация тең болса), онда ... ... ... ... ... ... Егер таза ... теріс мөлшерді құраса (жалпы шығын амортизациядан төмен), онда іскерлік белсенділіктің қажеттілігін көрсетеді.
Инвестициялық сұраныс факторына жатады:
- ... ... ... ... ... ... ... жердегі тәуелділік табыс мөлшерінің күтімі жоғары болған сайын, инвестиция өседі.
Пайыздық мөлшерлеме - бұл фирманың ... ақша ... ... ... пен ... ... ... көрінеді.
Мультипликатор. Мультипликатор (латын тілінен ) - бұл инвестиция мен табыс мөлшері арасындағы ... ... ... ... өскенде, ЖҰӨ-де көп мөлшерде өседі. Бұл өсудің көбейткіш әсерлі мөлшері мультипликаторлық әсер деп аталады.
Мультипликатор ... ... ... ЖҰӨ ... көбеюін көрсететін сандық коэффициент. Айталық инвестиция артуы 10 млрд. теңгені құрайды, ал ЖҰӨ 20 млрд. теңгеге өсті.
Макроэкономикалық ... ... да ... ... ... мен қор ... ... төменгiдей көрсетуге болады.
Экономикалық жүйе - әлеуметтік жүйенің бөлігі (жүйе құрамы) ғана. ... ... ... ... ... ... зерттеу қоғамдағы көптүрлі нақты жағдайларды, қатынастарды шартты, ауқымы тар, және қарапайым түрде қарастыру болып саналады. Адам - ... ... ... ... ... ... ... қоғамда әлеуметтік қатынаста, адам факторын негізгі діңгек ретінде қарастырып және жалпы әлеуметтік құрылымның ... ... де ... ... ... ... орын алып отыратындығы анық.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
* Мамыров Н. Макроэкономика. Алматы. 2010ж.
* Крымова В. Экономикалық теория. Алматы. ... ... Б. ... ... негiздерi. Алматы. 2010
* Қазақстан экономикасын реттеу стратегиясы: ХХI ғасырға көзқарас. Алматы. 2012ж.
* Дорнбуш Р. ... ... ... ... Б. ... ... кiрiспе.- Алматы, 2010ж.
* Ермақов В. Қазақстан қазiргi дүние әлемiнде, Алматы. 2011ж.
* Алшанов Р. Қазақстан және даму үрiсi. ... ... О. ХХI ... ... ... ... ... 2011ж.
* Жалпы экономикалық теория. Жауапты ред. Шеденов І. Алматы, 2012.
* С.Р.Тоқсанбай., - Толық экономикалық орысша қазақша сөздік. , 2011.
* Ө.Қ. ... Е.Н. ... , ... 2010 ... ... Е.А. ... Элементы продвинутого подхода. Москва, 2011
* Экономическая теория: Микро и ... ... ... Под ред. М.И. ... - ... КН. Дом, ... ... К.Р., Бюр С.Л. Экономикс. Т1. - М., 2011
* Назарбаев Н.Ә.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Макроэкономикалық көрсеткіштер"4 бет
2013-2014 жылдар Қазақстан Республикасы негізгі макроэкономикаға сипаттама20 бет
2013-2015 жылдардағы ҚР-ның макроэкономикалық көрсеткішіне сипаттама14 бет
Коммерциялық банк қызметін макроэкономикалық реттеудің мазмұны5 бет
Лоренц қисығы мен Энгель қисығының макроэкономикалық деңгейі18 бет
Макроэкономика пәнінің негізгі проблемалары10 бет
Макроэкономика теориясының негізгі мәселелері7 бет
Макроэкономика туралы ақпарат17 бет
Макроэкономика үлгілердің экономикалық мәні10 бет
Макроэкономикадағы тепе-теңдік6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь