Қаржылық менеджменттің мәні, мақсаты, бағыттары және құрылымы

1. Қаржылық менеджменттің мәні, мақсаты, бағыттары және құрылымы 1
2. Қаржылық менеджменттің функциялары 2
3. Қаржылық менеджменттің ақпарат базасы 3
4. Қаржылық ресурстар: маңызы және құрылымы 4
5. Акшаның уақытша құнының тұжырымдамасы. 4
6. Тәуекелдік менеджмент . қаржылық менеджменттің элементі 6
7. Капиталдың экономикалық маңызы. Капитал құрылымы 8
8. Басқарушылық шешімдерді қабылдау үшін шығындарды топтастыру 9
9. Қаржылық левередж 9
10. Операциялық (өндірістік) левередж 10
11. Заласыздық (өзін . өзі өтеушілік) нүктені анықтау. CVP талдау 11
12. Фирманы қаржылық сауықтыру әдістері 13
13. Кәсіпорынның дивидендтік саясаты 13
14. Тауарлы . материалдық қорларды басқару саясаты 15
15. Дебиторлық борыштарды басқару саясаты 17
16. Ақша қаражаттарын басқару саясаты. 18
17. Баумоль және Миллер . Орр модельдері (үлгілері) бойынша ақша қаражаттарының оптималды деңгейін анықтау 19
18. Қаржылық жоспарлау және болжау 20
19. Капитал құны тұжырымдамасы 23
20. Коммерциялық банктегі қаржылық менеджмент 25
1. Қаржылық менеджменттің мәні, мақсаты, бағыттары және құрылымы
Қаржылық менеджмент – кәсіпорын және ұжымдардың ақша қаражаты айналымын ұйымдастыру, қаржы ресурстарының құрылуы, бөлінуі және пайдаланумен байланысты басқару мәселелерін жүзеге асыру және оған әзірлік әдісі мен принциптерінің жүйесі болып табылады. Қаржылық менеджмент – қаржы ресурстарының айналымын басқаруға, сонымен қатар осы ресурстардың қозғалыс үрдісі барысында нарық субъектілерінің арасында пайда болатын қатынастарды басқаруға бағытталған. Қаржылық менеджмент фирманың қаржысымен жұмыс атқарады, яғни фирманың өндірістін әрекетіне жұмсалған фирманың өз капиталы және қарыз капиталымен жұмыс атқарады (үлестірілмеген пайда, амортизациялық қорлар, банк несиелері, құнды қағаздар эмиссиясы). Сонымен қатар қаржылық менеджмент басқа да экономикалық пәндермен тығыз байланысты теориялық пән болып табылады.Қаржылық менеджмент міндеті – фирма кірісінің қалыпты деңгейін сақтай отырып, қарапайым акциялар бойынша мүмкін болатын дивидендтің барынша көбейтілуін қадағалау, яғни фирманың оңтайлы қызмет ету тәртібін анықтау.Қаржылық менеджменттің басты мақсаты – қазіргі кезде және болашақта кәсіпорын иелерінің әл – ауқатын барынша көбейту. Бұл мақсат кәсіпорынның нарықтың құнын барынша көбейтуді қамтамасыз ету барысында көрінеді, бұл өз кезегінде кәсіпорын иелерінің қаржы мүдделерін жүзеге асырады. Кәсіпорынның нарықтық құнын барынша көбейту үрдісі оның пайдасын барынша көбейту арқылы жүзеге асырылады. Қаржылық менеджмент өзінің басты мақсатын жүзеге асыру үрдісінде келесі негізгі тапсырмаларды шешуге бағытталады: 1) Алдағы уақытта кәсіпорынның даму тапсырмаларына сәйкес қаржы ресурстарының жеткілікті көлемін құрауды қамтамасыз ету. Бұл тапсырма кәсіпорынның алдағы уақытта қажетті жалпы қаржы ресурстарынанықтау, ішкі көздер есебінен өзінің қаржы ресурстары көлемін барынша көбейту, сыртқы көздер есебінен өзінің қаржы ресурстарын құраудың мақсатқа лайықтылығын анықтау, қарыз қаржы – қаражаттарды жұмылдыруды басқару, ресурстың қаржы потенциалын құру, және көздерінің құрылымын оқтайландыру арқылы жүзеге асырылады.2) Кәсіпорынның негізгі бағыт разрезінде қаржы ресурстарының құрылған көлемін тиімді пайдалануды қамтамасыз ету. Қаржы ресурстарының құрылған көлемін бөлуді оқтайландыру оларды кәсіпорынның өндірістік және әлеуметтік даму мақсаттарына қажетті пропорцияны анықтауды, кәсіпорын иелеріне инвестицияланған капиталға кірістің қажетті дәрежесін төлеуді және т.б. көздейді. Кәсіпорынның негізгі жұмыс бағыты разрезінде құрылған қаржы ресурстарын өндірісте тұтыну үрдісінде дамудың стратегиялық мақсаттары және жұмсалған қаражаттың қайтарылуы мүмкін дәрежесі есепке алыну керек.3) Қаржы айналымын оқтайландыру. Бұл тапсырма кәсіпорынның ақша айналымы үрдісінде ақша ағымын тиімді басқару, жеке кезеңдер бойынша ақша қаражатының түсуін және шығындалуын синхронизациялауды қамтамасыз ету, айналым активтердің қажетті өтімділігін қолдау жолымен шешіледі. Осындай оқтайландыру нәтижесінде бос ақша активтерінің орташа қалдығы азаяды, бұл өз кезегінде тиімсіз қолданудан және инфляциядан болатын шығынды азайтуды қамтамасыз етеді.4) Көзделген қаржы тәуекелі дәрежесінде кәсіпорынның пайдасын көбетуді қамтамасыз ету. Пайданы көбейту кәсіпорын активтерін тиімді басқару, қарыз қаржы – қаражатын шаруашылық айналымға енгізу, операциялық және қаржы әрекетінің тиімді бағыттарын таңдау арқылы жүзеге асырылады. Экономикалық даму мақсаттарына жету үшін кәсіпорын баланстың пайданы емес, таза, өз иелігінде қалатын пайданы барынша көбейтуге тырысуға тиіс, ол үшін салықтық амортизациялық және дивидендтік саясатты тиімді жүзеге асыру қажет. 5) Көзделген пайда дәрежесінде қаржы тәуекелі дәрежесін азайту. Егер кәсіпорынның пайда дәрежесі алдын – ала жоспарланған немесе тапсырылғн болса, ең басты тапсырма қаржы тәуекелін азайту болып табылады, бұл осы пайданы алуды қамтамасыз етеді. Қаржы тәуекелін азайту операциялық және қаржы әрекеттері түрлерін диверсификциялау арқылы, сонымен қатар қаржы инвестициялық
        
        СОДЕРЖАНИЕ
1. Қаржылық менеджменттің мәні, мақсаты, бағыттары және құрылымы 1
2. Қаржылық менеджменттің функциялары 2
3. ... ... ... ... 3
4. ... ... маңызы және құрылымы 4
5. Акшаның уақытша құнының тұжырымдамасы. 4
6. ... ...... ... ... 6
7. ... экономикалық маңызы. Капитал құрылымы 8
8. Басқарушылық шешімдерді қабылдау үшін шығындарды ... 9
9. ... ... 9
10. Операциялық (өндірістік) левередж 10
11. Заласыздық ... - өзі ... ... ... CVP талдау 11
12. Фирманы қаржылық сауықтыру әдістері ... ... ... ... ... ... – материалдық қорларды басқару саясаты ... ... ... ... ... 17
16. Ақша қаражаттарын басқару саясаты. ... ... және ... – Орр ... ... бойынша ақша
қаражаттарының оптималды деңгейін ... ... ... ... және болжау 20
19. Капитал құны тұжырымдамасы ... ... ... ... ... ... Қаржылық менеджменттің мәні, мақсаты, бағыттары және құрылымы
Қаржылық менеджмент – ... және ... ақша ... ... қаржы ресурстарының құрылуы, ... және ... ... ... жүзеге асыру және оған әзірлік әдісі мен
принциптерінің ... ... ... ... менеджмент – қаржы
ресурстарының айналымын басқаруға, сонымен қатар осы ... ... ... ... ... ... ... болатын қатынастарды
басқаруға бағытталған. Қаржылық менеджмент фирманың қаржысымен жұмыс
атқарады, яғни ... ... ... ... ... өз ... ... капиталымен жұмыс атқарады (үлестірілмеген пайда, амортизациялық
қорлар, банк несиелері, құнды қағаздар эмиссиясы). Сонымен қатар қаржылық
менеджмент басқа да ... ... ... ... ... ... табылады.Қаржылық менеджмент міндеті – ... ... ... ... ... ... ... бойынша мүмкін болатын
дивидендтің барынша көбейтілуін қадағалау, яғни ... ... ... ... анықтау.Қаржылық менеджменттің басты мақсаты – қазіргі кезде және
болашақта кәсіпорын иелерінің әл – ... ... ... Бұл ... ... ... барынша көбейтуді қамтамасыз ету барысында
көрінеді, бұл өз ... ... ... ... ... ... ... нарықтық құнын барынша көбейту үрдісі оның ... ... ... ... асырылады. Қаржылық менеджмент өзінің ... ... ... ... ... негізгі тапсырмаларды шешуге
бағытталады: 1) ... ... ... даму тапсырмаларына сәйкес
қаржы ресурстарының жеткілікті көлемін құрауды қамтамасыз ету. Бұл тапсырма
кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ішкі
көздер есебінен өзінің қаржы ресурстары көлемін ... ... ... ... ... қаржы ресурстарын құраудың мақсатқа лайықтылығын
анықтау, қарыз қаржы – қаражаттарды жұмылдыруды ... ... ... ... және ... ... оқтайландыру арқылы жүзеге
асырылады.2) Кәсіпорынның негізгі бағыт разрезінде қаржы ресурстарының
құрылған көлемін ... ... ... ету. Қаржы ресурстарының
құрылған көлемін бөлуді оқтайландыру оларды кәсіпорынның өндірістік және
әлеуметтік даму ... ... ... ... ... ... ... кірістің қажетті дәрежесін төлеуді және
т.б. көздейді. Кәсіпорынның негізгі ... ... ... ... ... өндірісте тұтыну үрдісінде дамудың стратегиялық мақсаттары және
жұмсалған қаражаттың қайтарылуы мүмкін дәрежесі есепке алыну керек.3) ... ... Бұл ... ... ақша ... ... ағымын тиімді басқару, жеке кезеңдер бойынша ақша қаражатының түсуін
және ... ... ... ету, ... активтердің
қажетті өтімділігін қолдау жолымен шешіледі. Осындай ... бос ақша ... ... ... ... бұл өз кезегінде
тиімсіз қолданудан және инфляциядан болатын шығынды азайтуды қамтамасыз
етеді.4) ... ... ... ... ... ... ... ету. Пайданы көбейту кәсіпорын активтерін тиімді
басқару, қарыз қаржы – қаражатын шаруашылық ... ... ... ... ... тиімді бағыттарын таңдау арқылы жүзеге асырылады.
Экономикалық даму мақсаттарына жету үшін кәсіпорын баланстың пайданы ... өз ... ... ... ... көбейтуге тырысуға тиіс, ол үшін
салықтық амортизациялық және ... ... ... жүзеге асыру
қажет. 5) Көзделген пайда дәрежесінде қаржы тәуекелі дәрежесін азайту. Егер
кәсіпорынның пайда ... ... – ала ... немесе тапсырылғн
болса, ең басты тапсырма қаржы тәуекелін азайту болып ... бұл ... ... ... ... ... тәуекелін азайту операциялық және
қаржы әрекеттері ... ... ... ... ... ... ... диверсификациялау арқылы, қаржы тәуекелінін алдын
алу арқылы, ішкі және сақтандырудың ... ... ... ... Кәсіпорынның даму барысында, оның қаржы теңдігін үнемі
қамтамасыз ету. Бұл тепе – ... ... ... жоғары дәрежесімен
және кәсіпорынның барлық даму ... ... ... және ... мен ... ... ... құруды қамтамасыз
етеді, әртүрлі көздер есебінен қаржы ресурстарын құру ... ... ... ... өзін - өзі ... дәрежесімен сипатталады.Қаржылық менеджмент келесі бөлімдерден
тұрады:Қаржылық талдау және шешім қабылдау жүйесі.1Қысқа ... ... ... жоспарлау: (коммерциялық несие) қамсыздандырылмаған
қысқа мерзімді ... ... ... қысқамерзімді
қаржыландыру; қысқа мерзімдік жалды қаржыландыру.2Ұзақ ... ... ... ... ... ... ... ұзақ
мерзімді несие; қарапайым және артықшылығы бар акциялар ... ... ... және ... ... ... алдағы
кезеңдегі кірістерді ескере отырып, ақшаның ... ... ... ... ... ... ... нұсқамасы
және орындалуы.5Шешімнің орындалуын бақылау.6Шешімнің жүзеге асырылуы
барысын талдау және оның ... ... есеп ... ... ең ... екі ... – пайда және тәуекел, және олардың ара ... ... ... бір ... ... қаржы менеджерінің нақты
шешімін анықтайды. Осыған байланысты қаржылық менеджмент құрамына ... екі түрі ... ...... ... екіншіден –
компанияның нақты өтімділік деңгейін қамтамасыз ету.
2. Қаржылық менеджменттің функциялары
Қаржылық менеджменттің 2 негізгі ... бар: ... ... және ... субъектілердің функциялары. Басқару объектісінің
функцияларына мыналар жатады: ақша ... ... ... ... ... ... ... қаржылық жүмыстарды ұйымдастыру
жэне т.б. ... ... ... ... ... ... ... адамдардың қарым-қатынасына әрекет жасауға бағытталған
жалпы қызмет түрі. Бүл ... яғни ... ... қызмет түрі
жинақтардан, табыстардан, ... ... ... ... ... функциялар қаржылық менеджментке тән: жоспарлау, болжау,
ұйымдастыру, реттеу, үйлестіру, ... ... ... ... орын алады. Басқару функциясы - қаржылық жоспарлау -
мемлекеттің қаржысымен ... ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Қаржылық жоспарлау - ақша ресурстарын құру, бөлу, қайта бөлу және
пайдалану процестерін жоспарлы түрде басқару.Болжау ... ... ... бір ... объекті, процестің нақты болашақ дамуында болжамды
әзірлеу болып табылады.Қаржылык менеджментте ұйымдастыру ... әр ... ... ... бағдарламаны бірге ... ... ... ... ... ... тұрақтылық
жағдайына жету құралы арқылы басқару ... әсер ... ... ... - ... құрайды.Үйлестіру қаржылық менеджментте - мамандар және
басқару ... ... ... ... ... ... - ... еңбегінің қорытындысына қызығушылығы
қаржылық қызметтегі жұмысшыларды ынталандыру ... ... ... сапасы мен санына ... ... ... ... ... ... менеджменттегі бақылау — бұл жиынтық
қозғалыстық өнімнің құндық бөлінуі, ақшалай қаражатпен және оның ... ... сай ... ... ... ... ... бар болуының объективтілігі — ол қаржыларға
экономикалық ... ... ... ... Бүл ... ... ... жататын бөлу қатынастары, қорлар ара ... ... ... ... ... Бүл ... қоғам жағынан ықпал
жасау мүмкіншілігі бар, ең алдымен мемлекеттен өндірістік процестерге
айырбастауға, игіліктерді бөлу және ... ... ... ... ... ... ... құралы ретінде қолдануы
объективті шарттарды тудырады, ал саналық қолдану ... ... ... етуімен жүргізіледі.Қаржылық менеджментте ең негізгісі –
бұл басқару объектісіне қатысты қаржылық қозғалыстарға жауап беретін ... ... ... ... ... ... қаржылық менеджменттің тиімділігі қолданылып отырған
ақпараттың базаға тәуелді және ... ... ... бір ... ... ... ақпарат көрсеткіші жүйесін құру оның салалық
ерекшеліктеріне, ...... ... ... ... көлемі мен деңгейіне және басқа да жағдайларға
байланысты. Сондықтан қаржылық менеджменттің ақпараттық ... ... ... ... көздерінің түрлері бойынша топтастырылуы
мүмкін.Бірінші топқа елдің жалпы ... ... ... ... Бұл ... ... көрсеткіштерінің жүйесі қаржы
қызметі саласында стратегиялық шешімдерді қабылдау ... ... ... ... орта ... ... болжайды. Аталған топқа
төмендегі көрсеткіштер жатады:мемлекеттік ... ... ... ... ... ... дефициті размерінің
көлемі;тұрғындардың ақшалай табысы;тұрғындардың банктегі салымы;инфляция
индексі;Қазақстан ... ... ... ... мөлшерлемесі.Бұл
топқа көрсеткіштерін құру басылымдағы мемлекеттік статистика мәліметтеріне
негізделеді.Екінші топқа кәсіпорынның салалық керек – ... ... ... Осы ... ... жүйесі оперативті қаржы
қызметінің сұрақтары бойынша басқарушылық шешім қабылдау үшін қолданылады.
Бұл топқа ... ... ... бағасының индексі;негізгі
қызмет бойынша пайдаға салық салу мөлшерлемесі;қолданылған капиталдың жалпы
сомасы, соның ішіндегі меншік капитал;өндірілген ... өнім ... т.б. Бұл ... ... құру көзі ... қызмет нарығында
ұсынылатын ақылы бизнес – анықтамалар, есеп беру ... ... ... ... ... ... ... жағдаятын сипаттайтын көрсеткіштер жатады.Бұл топтың ақпатар
көрсеткіштерінің жүйесі ұзақ мерзімді қаржы ... ... ... қысқа мерзімді қаржы салымдарын, сонымен қатар өзге де ... ... ... ... ... ... үшін қызмет
атқарады.Бұл топқа төмендегі көрсеткіштер жатады:биржалық және ... қор ... ... ... ... белгіленген қор
аспаптарының түрі (ақция, облекациялар);қор аспаптарының негізгі түрлеріне
сұраныс пен ұсыныстық белгіленген бағасы;қор аспаптарының ... ... ... ... мен көлемі;қор нарығындағы баға серпілінің
жиынтық индексі;коммерциялық банктердің ... және ... ... ... ... банктер және
банкаралық валюталық биржадағы жеке валюталардың сату және сатып алу курсы
және ... ... ... жүйесін құру көзі – байланыстың ұялы
каналдар технологиясы бойынша ұсынылған ... ... ... ... ... ... Төртінші топқа кәсіпорынның басқаршылық
және қаржылық есеп беру ... ... ішкі ... ... ... ... Бұл топтың көрсеткіштер жүйесі – қаржы
менеджмент ақпараттың база ... Бұл ... ... ... ... қызметінің барлық бағыттары бойынша шұғыл басқарушылық
шешімдерді талдау, болжау, жобалау және қабылдау жүргізіледі. Бұл ... ... ... ... және ... ... ... көрсеткіштерімен және ... ... есеп ... ... ... ... ... және құрылымы
Қаржы ресурстары ұдайы өндірістің ж/емемлекеттің шығындарын жабу ... ... ... жалпы ішкі өнім құнының бір бөлігін, атап
айтқанда,ақша ... таза ... бөлу ж/е ... ... ... ... ... субъектілердің ж/е халықтың
қарамағындағы ақша қаражаттары, олар ұлғаймалы ... ... пен ... ... ... ... етуге пайдаланылады. Қаржы
ресурстарында негізгі орынды таза ... ... ... ж/е ... аударымдар алады. Қаржы ресурстары жалпы
қоғамдық өнімнің жартысын құра ... ... ... ... ... ... ... өнім мен ұлттық табысты өндіру, бөлу ж/е қайта
бөлу ... ... ... олар ... ... яғни ... ... ұдайы өндірісті қамтамасыз етуге ж/е
жалпы мемлекеттік қажеттерді ... ... ... ... бір ... ақша ... ... табылады. Қоғамдық өндіріс
процесінде қаржы ресурстары неғұрлым көп жасалса, ... ол ... С.б. ... ... ... ... арттыру проблемасын шешу
ж/е экономикалық өсудің қарқынын тездету ... ... ... ... ... ... Қаржы ресурстарының қозғалысы
жиынтық қаржы баланысында қамтып көрсетіледі. Қаржы ресурстарының құрамында
олардың аса ... 2 ... ... ... ... 1 ... Олар республикалық ж/е жергілікті бюджеттерде шоғырланады.
Мемлекеттің кірістерін ... ... ... салықтар, қарыздар мен
лотереялар, сыртқы көздерден түсетін түсім. 2Бюджеттен тыс ... ... ... ... болады. Олардың пайда болуы
мемлекеттің мақсатты шығыстарымен байланысты. ... тыс ... ... ... ... ... сметалары, қазнашылық шоттар
түрінде болып келеді. ... ... ... ... ж/е
микродеңгейде (шаруашылық жүргізуші субъект) іс-әрекет ететін ... ... ... ... ... ... жалпы ішкі өнім,
ұлттық байлық, тартылған ресурстары. Микродеңгейдегі қаржы ресурстарының
көздері: меншікті ... ... ... ... өткізуден түскен
табыс.
5. Акшаның уақытша құнының тұжырымдамасы.
Ақшаның уақытша құндылығы – бұл ақша қаражатының объективті ... мәні ...... бар ақша және ... ... ақша ... ... тұрады. Бұл бір құндылық еместік үш негізгі себептермен
анықталады: 1) Инфляция. Инфляция ... ... ... ... ... ... салым жасауға шақырады, яғни инвестициялық үрдісті
инвестицияларды; ал басқа жағынан – ... бар ... және ... ... айырмашылығын түсіндіреді.2) Болашақта алынатын ақшаның
алуаның тәуекелділіге. Әр шарт ... ... ақша ... ... ... орындалуы мүмкін.3) Ақша айналымы – ақша
қаражаттары, басқа әр ... ... ... ... ... ... Бұл мәнде, аз уақыттан кейін алынатын сома шешім қабылданып
жатқан ... ... асу ... мен ... ... келесіде:ақшаны
пайда табу үшін жұмсайды;жұмсалған ақшаны шығару үшін, ... ... ... ... тиіс ... ... қамтамасыз етуге тиіс. Салымды
ақтау үшін, пайда мен кіріс көлемі жоғару болу ... ... деп ... ... егер ... ... пайда немесе кіріс
инвестордың осы кірісті алғанға дейінгі шығындарын жауып, ... ... ... ... ... ... барысында, қаржы
салымдарының мерзімі әртүрлі екенін ескере отырып, одан түсетін пайданың
көлемін ... ... Ақша ... ... ... – бұл ақша құнының
уақыт бойында өзгеріп отыратынын есепке ала отырып, бағалау ... ... қою ... ... қолма – қол ... алу ... ... деп ... ал ... ... – қол ... көлемі - дисконтты
баға деп аталады. Пайыздар деп капиталды әртүрлі ... ... ... ... немесе өндірістік және қаржылық сипаттағы инвестициядан
түскен табыс. Пайыздарды ... үшін екі әдіс ... ... ... ... ... ... аяғында есептелінеді. Олардың мөлшері
алғашқы капиталдың көлемінен есептелінеді. ... ... ... пайыз (r) деп ... ... ... ... әдіс - пайыздар әрбір есептеу интервалдың басында
есептелінеді. Олардың мөлшері болашақ ... ... ... ... ... ... пайыз (d) деп атайды.
Барлық есептеу кезеңінде алғашқы ақша жиынтығына қолданылатын пайыздар жай
пайыздар деп ... және ... ... есептелінеді:I = PV*n*r, (1)I –
табыс көлемі немесе ... ...... ...... ... (жыл);r – ондық бөлшек түріндегі пайыз мөлшері (мысалы
10% = 0,10).Егер қаржы операциясының ... бір ... ... онда n = t
/ T, ... t – ... ... қаржы операциясының ұзақтығы, Т – ... күн ... ... ...... ... үрдіс,
себебі қазіргі кезде қолда бар ақшаның ... құны ... ... ... = PV*((1 + rс)n – ... ... құны (FV) –
бұл қазіргі кезде инвестицияланған ақша ... ... ... ... құны (PV) – ... ақша ... ... құны.
Декурсивті әдіс: жай пайыздар схемасы: FV=PV*(1+n*r)
Әр түрлі қаржы операциялары бойынша ... ... ... көп
жағдайда эквиваленттік пайыздық ставкаларды анықтау қажеттілігі туындайды.
Балама пайыздық мөлшерлемені қаржы операцияларын таңдау ... ... және әр ... пайыздық мөлшерлемелерді дұрыс салыстыру үшін аспап
қажет болған ... білу өте ... ... ... ... үшін ... теңдігі қолданылады, осы теңдікті құру принципі келесі:
әр түрлі пайыздық мөлшерлемелерді қолдана отырып, есептеуге ... ... бір ... ... ... ... (әдетте FV), осы шамаға сәйкес ... ... ала ... ... ... ... ... арасындағы өзара
тәуелділікті көрсететін қатынас пайда болады.
Қаржылық және ... ... ... ... бірі болып
аннуитет табылады. Аннуитетті төлемдердің схемасының логикасы қарыздық
бағалы ... ... ... жобаларды талдауда және аренданы
талдауда қолданылады.
Аннуитет – бұл дүркін-дүркін төленетін ақшалай сома ... ... ... ... ... ол рентаны немесе зейнетақыны сақтандыру жөніндегі
төлемдердің шамасын (мөлшерін) көрсететді.
1) Мерзімді аннуитетті ... ... ақша ... ... ... табылады. Оны анықтаудың 2 жолы белгілі. Біріншісі бойынша аннуитет
элементтері бірдей уақыт ... ... орын ... бір бағыттығы ақша
ағымы болып табылады. Екіншісі қосымша шектеуді енгізеді: ақша ағымының
элементтері ... ... ... ... Егер ... ... ... шектеулі болса, аннуитет мерзімді деп аталады.
Аннуитеттің 2 типі бөлініп көрсетіледі: ... және ... ... ... ... ... кезекті кезең аяғында
ретті аренда төлемдері келісіммен көзделген жағдайда ... ... ... қолданғаны үшін ретті түсіп отыратын ... ... ... ... ... ... ... ірі зат сатып алу үшін
жеткілікті соманы жинақтау мақсатымен банк шотына кезеңді ақша салымдарының
схемасы жатады.
Бастапқы ... ... жыл ... ақша ... ... ... 1
жылға тең), бұл «аннуитет» атауына негіз болды (латынша «жыл» - «anno»).
Кейіннен кезең ... ... ... ... ... ... ал
бұрынғы атау қала берді. Аннуитетті қаржылық рента немесе жай ... деп ... ... ақша түсімі рента мүшесі деп аталады. Ал тізбекті ақша
түсімдерінің аралығындағы тұрақты ... ... ... ... деп ... ... аннуитет. Егер ақша түсімдері ұзақ уақыт бойы жалғастырылса
аннуитет мерзімсіз деп ... ... ... ... кейбір
мемлекеттердің шығаратын үкіметтік облигациялары, олар бойынша ретті
купонды төлемдер жүргізіледі, алайда ... ... ... ... практикасында мерзімсіз аннуитетке 50 жылдан жоғары ... ... ... Мерзімсіз аннуитет өмірлік рента деп те
аталады.
6. Тәуекелдік менеджмент – қаржылық менеджменттің элементі
Тәуекелдік дегеніміз ... ... ... ... ... ... – бұл ... мүмкіндігі. Тәуекелдік – бұл экономикалық дәреже,
ол болатын немесе болмайтын оқиғаны көрсетеді. Тәуекелдік – ... ... ... Сондықтан, тәуекелдіктің көлемі мен дәрежесіне қаржылық механизм
арқылы әсер ... ... ... әсер ету арқылы қаржылық менеджменттің
тәсілдерімен ерекше стратегияның көмегімен орындалады. ... ... ... ... ... механизмін ұйымдастырады, яғни
тәуекелдік – ... ...... – бұл ... ... бөлімі.
Тәуекелдік – менеджменттің функциялары: болжау, ... ... ... ... ... ... ... қатынастар мен тәуекелдікті
басқару жүйесі. Тәуекелдік менеджменттің құрамына ... ... ... енеді.
Стратегия – бұл дұрыс және ... ... ... басқару және
жоспарлау өнері. Тәуекелдік менедждменті стратегиясының ережелері келесі:
- ұтысты барынша көбейту;
- ... ... ... нәтиженің оңтайлы ауытқуы;
- ұтыс пен ... ... ... ... ... ... ережесінің мәні: капитал салымдарының мүмкін болатын
тәуекел вариаттарының ішінен ең тиімді нәтиде беретін вариант таңдалады,
яғни ... үшін ең аз ... ... ... ... ... болатын оңтайлы нәтиже ережесінің мәні: ықтимал нәтиже инвестор үшін
тиімді және қаржы менеджерін қанағаттандыратын вариантты ... ... ... ... ... оңтайлы ауытқуы
үйлесіп қолданылады. Көрсеткіштердің ауытқуы оның ... ... ... және ... ... көрінеді.
Капитал салымының мүмкіндік табыстылығы келесі формуламен есептелінеді:
(1)
мұнда ki – i ... ... ... – i ... ... алу ... келесі формуламен анықталады:
(2)
Орта квадраттық ауытқуы келесі формуламен анықталады:
(3)
Вариация коэффициенті келесі формуламен есептелінеді:
(4)
Ұтыс пен ... ... ... ... ... ... ұтыс пен
тәуекелдің мүмкін болатын көрсеткіштерін бағалайды да, ... ... ... аз ... ... ... қабылдайды.
Тәуекел капитал салым жасауға шешім қабылдау ережесі шешім варианттарын
таңдау әдістерімен толықтырылады.
Тәуекелдік дәрежесін төмендету үшін ... ... ... ... ең көп таралғаны:
- диверсификация
- таңдау және нәтижелер туралы қосымша ақпарат алу
- ... өзін - өзі ... ... ...... ... ... ақша
қорының құрылуымен байланысты, ... және ... емес ... ... және ... ... ... сақтандыру жағдайы
туындаған кезде сақтандыру ақысын және зиянды өтеу үшін ... ... ... ... ерекшелігі - ықтимал болатын жағдайлар мен
үрдістердің ... ... ... ... ... ... есептеулерді жүргізу үшін қажет инструмент болып табылады. Барлық
мүмкін ... ... ... ... ... ... ықтималдықты орналастыру деп аталады.
7. Капиталдың экономикалық маңызы. Капитал құрылымы
Капитал – ... ... ... ең жиі ... ... ... ... мынадай сипаттамалар беріледі:
1) Кәсіпорынның капиталы өндірістің негізгі факторы болып табылады.
Экономикалық ... ... ... қызметін қамтамасыз ететін
өндірістің негізгі үш факторын белгілейді: ... жер және ... ... ... ... ... бұл ... жүйесінде капиталды
басты рольге жатқызады, себебі ол барлық факторларды бір ... ... ... табыс әкелетін кәсіпорынның қаржылық ресурстарын сипаттайды.
Мұнда капитал өндірістік емес ... ... ... ... ... құрылуын қамтамасыз ететін ссудалық капитал
формасында ... ... ... меншік иелерінің қаржылық жағдайын құрудың ... ... ... Ол ... ... ... қаржы жағдайының қажетті
деңгейін қамтамасыз етеді.
4) Кәсіпорынның капиталы, оның нарықтық ... ... Бұл ... оның таза ... ... анықтайтын кәсіпорынның меншікті
капиталы болып табылады.
5) Кәсіпорындағы капиталдың динамикасы оның ... ... ... ... барометрі болып табылады.
Кәсіпорынының барлық капиталы айналымнан тыс және айналыстағы активтер
болып екіге бөлінеді. ... ... ... ... қарай негізгі
активтер және айналымдағы ... деп ... ... ... активтер
негізгі құралдардан, материалдық емес активтерден, ... ... ... тыс ... ... ... ... базасын жасауға және дамытуға арналады. Ал айналымдағы активтер
кәсіпорынның ... ... ... пайда табуға негізделген. Соған
сәйкес, ... ... ақша ... ... мерзімдік қаржылық
салымдар, ТМҚ, дебиторлық берешек жатады.
Капитал құрылымы өзінің ... ... ... ... ... және қарыздық қаржылық қорлардың қатынасын
сипаттайды. Кәсіпорында қолданылатын ... ... оның ... инвестициялық қызметіндегі көптеген аспектілерді анықтайды,
оның қызметінің ... ... ... әсер ... Капитал құрылымы
меншікті капитал мен активтің рентабельдік коэффициентіне әсер етеді, төлем
қабілеттік пен ... ... ... жүйесін анықтайды және
соңында кәсіпорынның дамуы кезіндегі ... мен ... ... ... ... ... ... негізгі қызметті шешуге
бағытталған:
1) ... ... ... ... ... ... ... жеткілікті көлемін құру.
2) Қаржылық тәуекелдің көрсетілген деңгейі бойынша ... ең ... ... ... ... ету.
3) Табыстылықтың көрсетілген ... ... ... ... ... ... төмендеуін қамтамасыз ету.
4) Кәсіпорынның жеткілікті қаржылық икемділігін ... ету. ... ... ... ... басқару кәсіпорынның шаруашылық қызметінің әр түрінде оны тиімді
қолдануды қамтамасыз етумен және әр түрлі көздерден ... ... ... ... ... және құру ... мен ... көрсетеді.
8. Басқарушылық шешімдерді қабылдау үшін шығындарды топтастыру
Кез келген өнімді (жұмыс, қызмет) ... ... бір ... – бұл ... келуі немесе пайда болған өндіріс шығындарымен
байланысты міндеттердің артуы. Шығындар ... ... ... ... және осы ... алу үшін шығындалған активтердің арасындағы байланыс
леверидж көрсеткішімінің көмегімен сипатталады.
Леверидждің бір түрі – бұл қаржылық леверидж – ұзақ ... ... мен ... ... ... ... ... әсер ету
мүмкіндігі. Қаржылық левериджінің көлемі кәсіпорынның қаржылық тәуекелдігі
дәрежесіне тура пропорционал және ... ... ... ... Қаржылық леверидж жоғарлаған сайын кәсіпорынның қаржылық тәуекелдігі
арта түседі.
Қаржылық леверидж (қаржылық тәуекелдің ... ... ... компания капиталы құрылымында ... бар ... ... ... бағалаудың бір тәсілі: пайызды және салықты
төлегенге дейінгі пайданың акция пайдасына әсерін анықтау. Егер пайызды
және ... ... ... ... ... ... қаражат есебінен
қаржыландырылатын компаниялар акция пайдасын ... ... бұл ... ... және ... төлегенге дейінгі пайда
өзгерісіне қарағанда көп болады.
Қаржылық леверидж ... ... ... ... = GI / (GI - ... In – қарыздар және ссуда бойынша пайыз ... ... ... ... ... ... артықшылығы бар акциялар бойынша дивиденттер.
GI – операциялық пайда немесе пайызды және ... ... ... ... бар ... бойынша дивидендтер салынатын салықты ... ... ... яғни ... бар ... ... дивиденд (1 -
t) бөлінуі тиіс.
Операциялық пайда келесі формуламен табылады:
GI = P*Q - V*Q – FС,
мұнда
Р – өнімді өткізудің орта ... – өнім ... ... – өнім ... ... ... шығындар;
FС – жалпы тұрақты шығындар.
10. Операциялық (өндірістік) левередж
Пайда және осы ... алу үшін ... ... ... байланыс
леверидж көрсеткішімінің көмегімен сипатталады.
Леверидждің бір түрі – бұл ... ... ... - ... ... және ... көлемін өзгерту арқылы жалпы көлем табысына әсер
ету мүмкіндігі. Ол бірқалыпты және өзгеріп отыратын ... ... ... ... ... ... компанияның тұрақты
шығындарын басқара алу қабілетімен анықталады. Егер тұрақты шығындар көп
болса, ... ... ... ... өте ... болады.
Өндірістік леверидж жоғары болған сайын, ұжымның өндірістік ... ... ... сату ... ... ... және салықты
төлегенге дейінгі пайдаға әсерінен көрінеді.
Өндірістік леверидж дәрежесі келесі формуламен есептелінеді:
Уөнд = (С * Q) / ...... ... (С = Р – V);
GI – операциялық ... ... ... және ... ... дейінгі пайда.
Операциялық пайда келесі формуламен табылады:
GI = P*Q - V*Q – FС,
мұнда
Р – өнімді өткізудің орта бағасы;
Q – өнім бірлігінің ... – өнім ... ... ауыспалы шығындар;
FС – жалпы тұрақты шығындар.
11. Заласыздық ... - өзі ... ... ... CVP ... басқару пайда алуға бағыттылған шараларды жүргізуден, ... ... ... ... жаңа ... ... тауардың жаңа
түрін шығару, жаңа нарыққа шығу, құрал-жабдықтарды жаңарту, несие алу
немесе беру ... ... ... Кез - ... жоба ... ... да,
залалсыз болу керек. Заласыздық залалсыздық нүктесінің ... ... ... ...... немесе өндіріс көлемінің
белгілі бір мөлшерінің ... ... ... қалай әсер ететінін
орнату, яғни
- жиынтық шығындар ( Costs )
- өндіріс ... ( Volume )
- ... ( Profit ... ... ... болып табылады.
Талдау мүмкіндіктері:
- залалсыздық нүктесін анықтау;
- кауіпсіздік шектерін анықтау.
CVP-талдау негізделеді:
- ... ... ... ... ... деп қарастырылады;
- тұрақты шығындар өндіріс көлемі өзгерген кезде өзгеріссіз қалады;
- ... ... ... ... ... өзгереді, бірақ өнімнің бір
бірлігіне есептелген айнымалы ... ... ... өнім ... өткізу бағасы тұрақты болып табылады;
- ... ... ... мен ... ... әсер ... жалғыз
фактор болып табылады;
- өткізу көлемі өндіріс көлеміне ... өнім ... ... ... ... ... шекті шығындар бойынша калькуляция жүйесімен тығыз
байланысты;
- егер ... ... 0-ге тең ... онда ... осы ... ... сомасына тең залал шегеді;
- жиынтық шығындар (жалпы тұрақты және ... ... ... ... ... бір ... ... әрбір жоғарылауы немесе
төмендуінде айнымалы шығындар мөлшеріне сәйкесінше көбейеді немесе азаяды;
- мәжбүрлі ... ... ... ... ... ... ... жабылғаннан кейін, өндірілген өнім көлемінің бір бірлікке
жоғарылауы кәсіпорын пайдасының маржиналды табыс сомасына өсуіне ... ... – баға мен ... ... ... ... айырма.
Мәжбүрлі төлеу маржасы табыстан өндірістік айнымалы ... ... ... ... ... ... ... шығындарға тең болған кездегі
өнімді өткізу деңгейін көрсетеді. Залалсыздық нүктесі ... ... ... минималды деңгейін анықтайды.
Шығындар (издержки) – өнімді өндіруге жұмсалған шығындар (затраты). Олар
тұрақты және ... ... ... ... ... (FС) - ... көлеміне байланыссыз шығындар.
Жалпы ауыспалы шығындар (VС) - өндіріс көлеміне тәуелді шығындар.
Тұрақты және айнымалы шығындар толық шығындарды құрайды (ТС): ТС = FС + ... ... өнім ... төмендегі формула бойынша есептеледі:
QBE = F / ( P – V ), мұнда, P - өнім ... ... ... ... ... операциялық леверджбен тығыз байланысты, оның
құрамына пайда шығынға тең болатын залалсыз ... сату – көшу ... Бұл ... ... ... ... есеп беруде көрінбесе де,
менеджерлер оны өте пайдалы бағалау притерийі деп ... ... ... – бұл ... шығындар түзуі мен табыс немесе
өткізу түзуінің қиылысу нүктесі. Кәсіпорын тұрақтылығы:
- ... ... ... кезде төмендейді
- Тұрақты шығындар азайған кезде жоғарылайды
Қауіпсіздік шекарасы ... ... мен ... ... ... ... ... болып табылады және ол өткізу көлемінің ... ... ... ... көлеміне процент түрінде белгіленуі мүмкін.
Өнім бірлігіне залалсыздық графигі тұрақты шығындардың шығарылатын ... ... ... / өндіріс көлемі (Pr / Q) графигі – ... ... ... ... ол кез-келген өткізу көлемі белгіленген
кезде күтілетін ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Шығындар
Өндіріс көлемі
Тепе – теңдік нүктесі - өндірістің шығыны мен үстем шығындарды жабатын,
пайда немесе залал ... ... ... өнім көлемі. Егер тепе ... ... ... онда ... ... ... Тепе – ... нүктесі
сатудан түскен кіріс деңгейін анықтайды, мұнда кіріс ауыспалы және тұрақты
шығынның жалпы қосындысына тең болады. Әдетте, егер тепе – ... ... ... ... ... кіріс көбірек, ал операциялық тәуекел төмен
ьолады. Тепе – ... ... сату ... ... және ... ... арқылы жабуға болады.
Осылайша, залалсыздықты талдау заласыздық нүктесіне жеткен кезде кәсіпорын
өзінің барлық шығындарын жауып, ... 0-ге тең ... ... Бұл
мәлімет кәсіпорынға бәсекелестік кезінде баға белгілеудегі мүмкіндіктерін
бағалауға, оның қызметінің қауіпсіздік шегін анықтауға ... ... ... ... мәліметтері қолда бар кезде кәсіпорын
бәсекелестік жағдайлары, ... ... ... ... ... ... алады.
12. Фирманы қаржылық сауықтыру әдістері
Кәсіпорынды кризистік қаржылық жағдайдан шығаруға бағытталған ... ... оны ... ... роль ... – бұл кәсіпорынның қаржы жағдайын жақсарту бойынша ... ол ... ... деп ... немесе оны жоюдан құтқаруға
бағытталған шараларды ... ... жеке ... ... ... ... үш ... жүргізіледі:
1) кредиторлар тарапынан банкрот жариялауды бастаудан бұрын ... ... ... ... шығу үшін сыртқы көмек іздесе;
2) егер кәсіпорын ... ... өз ... жарияламас бұрын
сауықтыру жағдайын ұсынса;
3) сауықтыру өткізу туралы ... ... сот ... ... ... ... ... алдындағы қарызын өтеуге дайын
адамдардың ұсынысы болса№
Фирманың ... ... ... ... оңшау және жалпы болып бөлінеді.
Оңшау шаралар жеке жақсартуларға, ал жалпы ... ... ... ... шаралар өте тез мерзімді, қысқа мерзімді, ұзақ мерзімді болып
бөлінеді. Ұзақ мерзімді шаралар мерзімсіз, яғни ... ... ... тез ... ... қабылеттілігін тұрақтандырады. Бір жағынан ағымдағы
қаржы міндеттемелері қайшылып, екінші жағынан ақша ... тез ... ... ... ... бір жыл ... ... асырылатын шаралар жатады.
Олар кәсіпорынның қаржылық тепе-теңдігін қамтамасыз етеді, операциялық,
инвестициялық және ... ... ... ... ... түсімімен
теңгеріледі. Сонымен қатар кәсіпорынның қаржылық – экономикалық жағдайына
талдау жасалады, ... ... ... ... өткізуден
түскен түсімді, кәсіпорын балансын бағалау жасалады. Балансты бағалау жалпы
өтімділік коэффициентін қарастыру, өзіндік айналым қаржысымен ... ... ... ... дивидендтік саясаты
Дивидендтік саясаты капитал құрылымын басқару сияқты кәсіпорын акцияларының
бағасына біршама әсер етеді. Дивиденд акционерлердің ... ... ... белгілі бір дәрежеде акционерлерге ... ... ... жүріп
жатқандығы туралы белгі береді.
Қаржы теориясында оңтайлы дивидендтік саясат ... үш жолы ... ... ... ... ... иррелеванттілік
теориясын Ф.Модильяни мен М. Миллер дайындаған. Олар өз ... ... ... ... ... бойынша есептеуді ұсынады. Осы идеяны
негізге ала отырып, олар тағы да ... ... ... оның ... ... ... анықтайтынына келеді.
Дивидендтік саясаттың оңтайлылығы – тиімді ... ... ... талданған соң және осы көз ... ... ... ... ... соң ғана дивидендті есептеу деп
түсіндіріледі. Егер барлық пайданы ... ... ... ... ... ... ... ал, керісінше, компанияның тиімді
инвестициялық жобалары ... ... ... ... ... жұмсалады.
2) Дивидендтік саясаттың негізделік теориясы. Екінші бір ... ...... ... ... дивидендтік
саясат негізді, ол акционерлердің жиынтық байлығына әсер етеді деп санайды.
Дивидендтік саясатын таңдау мәселесін шешу ... ... ... ... мен Дж. ... Сонымен, олар талдауының негізгі қорытындысы
мынадай деді: жалпы кіріс ... ... ... ... басым;
дивиденд төлеуге бағытталған пайда бөлігін ұлғайтып, фирманың нарықтық
құнының ... ... ... ... қатар оның акционерлерінің ... ... ... теориясы. 1970 – 1980 жж. ... ... мен ... ... нәтижесі жарияланды, кейіннен
олар салықтық ... ... ... осы ... сәйкес
акционерлер тұрғысынан дивидендтік кіріс емес, капиталдалған кірістің
маңызы басым. Осы теорияға сәйкес екі ... ... бөлу ... ... онда ... ... ... дивиденді бар фирманың
акционерлері ... ... ... ... ... тиіс, себебі олар
салықтың өсуімен байланысты шығындарды жабуға тиіс. Компания үшін жоғары
дивидендтерді ... ... ал оның ... құны пайда ішіндегі дивиденд
салыстырмалы түрде аз болған жағдайда барынша көбейеді.
Дивидендтік саясаттың түрлері
Әлем тәжірбиесінде дивидендті төлеудің ... ... ... ... ... тұрақты кіріс саясаты. Бұл ... ... ... ... бұл саясатты инвесторлар қолдайды. Дивиденд тұрақтылығы
компанияның тәуекел ... ... ... ... Дивиденд түрінде төленетін тұрақты пайда бөлшегі (акция дивиденді /
акция ... Осы ... ... ... ... ... (пайыздық) дивиденд түрінде төлейді. Таза пайданың ... ... ... ... де ... ... ... саясаты. Компания үшін тұрақты долларлық және ... ... ... ымыра бір акцияға тұрақты, өте жоғары емес долларлық
соманы, оған қосымша ... ... ... өсім ... ... табылады.
Мұндай саясат компания жұмысындағы икемділік пен ... ... ... ... не ... ... ... Қалдықты дивидент саясаты. Компанияның инвестициялық мүмкіндігі тұрақсыз
болған жайдайда, оның қаржы менеджерлер ... ... ... саясатын
жүргізуі мүмкін. Мұндай саясат жайдайында сақталған кіріс ... ... ... ... ... байланысты. Компания өз
инвестициялық қажеттілігін қанағаттандырғаннан соң, қалған қалдық кірісінен
дивиденд алынады.
Дивидендтік ... әсер ... ... ... әсер ... сипатты факторларға мыналар жатады:
1) Компанияның өсу темпі (жылдамдығы).
2) ... ... ... ... бөлу компанияның табыстылығымен тығыз
байланысты.
4) Табыс тұрақтылығы.
5) ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру деңгейі.
7) Сыртқы көздерден қаржыландыру мүмкіндігі.
8) Белгісіздік.
9) Салықтық айыптар.
Дивидендті ... ... ... ... ... ... ... Акция түріндегі дивиденд –
акционерлерге шығарылған қосымша акциялар пакеті. Мұндай дивиденд компания
дивиденді ... ... ... ... ... компания өз акцияларының
нарықтық құнын төмендете отырып іске қосқысы келген жағдайда жарияланады.
2) Акцияларды бөлшектеу әдісі. Бұл әдіс ... ... ... ... ... те ... және ... төлеу формасына тікелей қатысты болмаса да
оның мөлшеріне әсер етуі ... ... бұл ... ... құны ... келе ... компаниялар қолданады. Көптеген компаниялар ... ... өте ... жол ... ... ол ... әсер етеді.
3) Акция сатып алу әдісі. Өз акцияларын сатып алуға барлық елде жол ... Оның ... ...... ... жалпы көлемін
арттырмау, өйткені олар үнемі құнын сақтамайды. Сатып алуға ... ... ... компания өз акцияларын сатып алуының өзге де себептері
болады. Акциялар компания өз ... ... ету үшін ... ... ... азайту үшін, курстық бағаны көтеру үшін қажет ... ... ...... таза ... ... бөліп беретін бір
бөлшегі, ол кәдімгі немесе артықшылығы бар акция түрінде болады. ... ... ... акционерлер арасында, олардың акцияларының
сонымен түріне пропорционал бөлінеді.
Кәсіпорын тоқсан сайын, жарты жылда, жылына бір рет ... ... ... ... ... ... тиіс. Кәсіпорын акция түрлеріне қарай
жарияланған дивидендті төлеуге ... ... ... ... ... ... өзге де ... түрінде төленеді.
Дивиденд кәсіпорынның бір жылдың таза кірісінен төленеді. Артықшылығ бар
акциялар бойынша дивиденд кәсіпорынның ... қор ... ... ... ... ... мен ... түрі туралы шешімді
кәсіпорынның басшылар кеңесі қабылдайды. Ал ... ... оның ... ... ... ... жиналыста басшылар кеңесінің ұсынысымен
анықталып, ... ... ... ... ... ... кеңесі
(бақылаушы кеңес) ұсынғаннан жоғары, аралық дивиденд төмен ... ... ... ... акцияның кейбір түрлері бойынша дивиденд
төлемеу, ... бар ... ... ... ... шешім қабылдай
алады, бұл жарғыда ... ... ... ... ... ... немесе акционерлердің жылдық дивиденд төлеу ... ... ... анықталады. Аралық дивиденд төлеу күні басшылар
кеңесінің ... ... және ... қабылданғаннан кейін 30 күн
өткен соң төленеді.
Дивидендтік саясаттың кәсіпорынның шаруашылық қызметінің ... ... ... ... ... үрдісі барысында әр түрлі жағдайлар мен
нұсқаулар ... ... және ... ... мүмкіндігі
бағаланады. Кәсіпорынның активтерін барынша тиімді қолдану мақсатында бөлу
сияқты ... ... ... жоғары тәсілдері болашақта
кәсіпорынның тұрақты қоржы ... ... ... ... саясат өзінің құрылу және ... ... ... ... және ... ... ... байланыс әр түрлі
факторлардың корпорация капиталына әсері ... ... ... ... оңтайлысын анықтайды, оны төлейдің түрлері мен
тәсілдерін анықтайды.
Дивидендтік саясат ... ... ... ... ... ... ... бойынша кепілдікті анықтайды. Сонымен қатар дивидендтік
саясат жүзегеасыру барысында ... ... ... ... қосымша пайда табуды қамтамасыз етеді. Шаруашылықты жүргізуге
оңтайлы нұсқаны таңдау тәуекелді ... ... ... ... ... ... дивидендтік саясат кәсәпорынды басқарудағы
маңызды құрал болып ... ал оны ... ... – табысты кәсіпкер
болуға, меншік иесінің мүддесін сақтауға, акционерлер мен ... ... ... ... ... ... ... – материалдық қорларды басқару саясаты
Қорларды басқару саясаты айналымдағы активтерді басқарудың жалпы саясатының
бір бөлігі болып табылады, тауарлы-материалдық қор ... мен ... және ... ... ету бойынша шығынды азайтуға, олардың
қозғалысын бақылауды қамтамасыз етуге бағытталған. ... ... ... ... Алдағы уақыттағы тауарлы-материалдық құндылықтар қорын талдау
нәтижесінде тауарлы-материалдық ... ... ... ету және
оларды өткізу деңгейі анықталады, олардың ... ... ... құру ... ... ... ... әр түрлі мақсатта
құрылады - ағымдағы өткізілім қызметін ... ... ... ... мөлшерін оңтайландыру
Кез-келген кәсіпорындағы қорлар келесідей топтастырылады:
- шикізат пен материалдар;
- ... ... ... ... ... ... қызметтің қажетті бөлшегі болып табылады. ... ... ... ... ... сияқты, көбінесе өткізу
(сату) көлеміне байланысты болады.
Қорларды басқару ... ... ... ... үшін ... ... ... шығынның барынша аз болатын қор мөлшерін табу.
Басқару үрдісінің бірінші кезеңі: ... ... және ... ... шығынды сәйкестендіру. Қорларға байланысты негізгі шығындар үш ... ... ... байланысты;
- тапсырысты рәсімдеумен ... ... пен ... ... жіберу, машинамен қамтамасыз ету және
қабылдауға байланысты, сонымен қатар ... ... ... ... екі ... ... келесі:
1) тапсырыстың тіркелген мөлшерінің жүйесі;
2) тіркелген тапсырыс ... ... ... және жеткізудің идеалды жағдайлары сақталса, яғни қор тез ... ... онда екі жүйе де ... ... Егер ... ... ... пен тапсырысты орындау мерзімінде белгісіздік
болса, онда резервтік (сақтау) қор құру қажет.
Резервтік (сақтау) қор – сұраныс ... тыс ... ... және ... ... жиі ... ... қамтамасыз ету үшін қажет қор.
Резервтік қордың көлемі төмендегі факторларға ... ... ... ... байланысты белгісіздік
дәрежесі;
- тапсырысты орындау мерзіміне байланысты белгісіздік дәрежесі;
- ... ... ... ... қосымша қорды ұстауға кететін шығын.
Қордың қажетті көлемі қордың жетпей қалу ... мен осы ... үшін ... ... қор шығыны мүмкіндікті арасындағы тепе-
теңдікпен ... қор ... және ... ... ... болған жағдайда
қорды басқару жүйелерінде айтарлықтай айырмашылықтар болады.
Өндірістік қорларды үнемдеу барысында алынған қор ... ... көп ... ... ... ... ... кезеңде сатып алынатын
материалдық ресурстар партиясының ... ... ... үшін ... ... моделі (Уилсон үлгісі) қолданылады EOQ: қорды сатып ... ... ... ... шығын есептеледі. Оның құрамына қорды сақтауға
кететін шығын және тапсырысты орындау бағасы енеді, яғни ... ... ... ... Бұл ... ... ... құрайды.
EOQ үлгісінің негізгі шарттары: қор көлемі өскен сайын шығынның бір ... ал ... ... ... ... ... ... азайтатын
тапсырыс көлемі оңтайлы болып табылады (қордың орта ... ... орта ... тапсырысты орналастыру жиілігіне және оның әрқайсының
көлеміне (мөлшеріне) байланысты: егер қорлар күн ... ... ... ... орта ... жылына бір рет жаңаланатып қордың орта көлемімен
төмен болады. ... ... ... ... ... ... шығындар
ұлғаяды (өседі). Тапсырыс көлемінің артуы орта тапсырыстың ... ... ... ... ... ... салынған капиталдан пайда түспеу
және сақтандыру шығыны ... ... ... ... ... ... партияның мөлшері артқан сайын тапсырысты орналастыру
мен орындау шығыны төмендейді: тапсырыс жиілігі ... ... ... ... ... ... орналастыру, жеткізушілердің жөндеу және
тапсырысты өңдеу жұмыстары шығындары азаяды.
Оңтайлы тапсырыс партиясы (EOQ) ... ... ... F – бір ... ... және ... бойынша үнемі шығындар;
S – қордың жылдық қажеттілігі;
C – орта қор бағасынан пайызбен өрнектелген сақтауға ... ... ... – қор ... ... алу ... ... формуласын өзгеше де жазуға болады:
мұнда С* - ақша бірлігімен өрнектелген қор бірлігін сақтау бойынша ... ... ... ... алғы ... ... қордың жылдық қажеттілігін ... ... ... ... ... өткізу көлемі жыл бойына қалыпты ... ... ... ... болмайды.
15. Дебиторлық борыштарды басқару саясаты
Тауарды несиеге сату барысында дебиторлық берешек пайда болады. Дебиторлық
берешектің құрамына: ... ... ... ... ақша ... ... ... тәуелді қоғамдар берешегі, берілген
аванстар, өзге де ... ... ... ... ... ... ... ішінде төлеуге тиіс және қалыпты операциялық цикл кезінде пайда болатын
берешек..
Ағымдағы дебиторлық борышты ... ... ... ... сатып
алушылардың тауарға, жұмысқа және ... ... ... ... және мөлшерді оптимизациялаумен байланысты. Өнімді сатып
алушыға қатынасы ретіндегі кәсіпорынның несиелік сасатын ... ... ... басқарудың алгоритімін құру ... ... ... ... ... дебиторлық қарызды талдау. Бұл талдаудың негізгі
мақсаты ... ... ... құрамын және деңгейін бағалау
және оларға қаржылық ресурстарды инвестициалудың тиімділігін ... ... ... сатып алушыға қатысты бойынша несиелік саясаттын
типін таңдау. Қазіргі коммерциялық және қаржылық тәжірибеде өнімді несиеге
өткізу ... ... ... ... ... кең таралған. Несиелік
саясаттың принциптерін құру осы ... ... ... және
кәсіпорынның операциялық пенқаржылық іс-әрекетінің ... ... ... ... ... екі түрі бар:
- тауарлық несие;
- тұтыну несие.
3) Тауарлық және ... ... ... ... ... ... ... мүмкін сомасын анықтау. Бұл соманы есептеу кезінде
несиеге беретін өнімнің жоспарланған көлемін; несиенің ... ... ... ... ... ... ... беретін өнімнің құнын
және өзіндік ... ... ... ... керек.
4) Несиелік шарттың жүйесін ... Бұл ... ... келесі элементтер
кіреді:
− несиенің беру мерзімі (несиелік мерзім);
... беру ... ... ... ... беру құны;
− сатып алушылардың өз міндеттемелерін орындалмағаны үшін ... ... ... ... бағалау стандарттарын құру және ... ... ... ... ... ... ... процедурасын құру. Бұл
процедураның құрамында сатып алушыларға ... ... ... ... ала
мен кезекті ескерту мерзімі және формасы, берілген несие бойынша борыштың
уақытын ұзайту мүмкіндігі мен ... ... ... дебиторлық қарызды қайта қаржыландырудың жаңа
формаларын қамтамасыз ету, нарықтық ... және ... ... менеджмент тәжірибесінде дебиторлық қарызды басқарудың ... ... ... ... ... кезде қолданылатын дебиторлық қарызды қайта қаржыландырудың негізгі
формалары ... ... ... факторинг;
- өнімді сатып алған сатушылар берген вексель есебі;
- ... ... ... және ... ... ... ... кірмес үшін
көбінесе, пайда болған мерзіміне байланысты ... ... ... ... ... ... (DSO) және бір ... айналымын (ADS) анықтауды пайдаланады. Бірақ бұлардың ... ... ... сапасының өзгеруін бақылауға, нақты анықтауға мүмкіндік
бермейді.
Дебиторлық ... ... ... тұрғысынан талдап, бақылау - ең дұрыс
тәсілдердің бірі. Бұл тәсілдің негізгі құралы - ... ... ... саясаты төрт элеметтен тұрады: несиенің берілу мерзімі,
шегерім мөлшері, тауардың құнын берілген мерзімненерте ... ... ... ... клиенттерге қатысты саясат және несие өтеу
қабілеттілігі стандарты. Алғашқы екеуі несие беру ... ... ... негізгі мақсаты – тауарды ... ... сату ... ... ... ... ... қосымша кіріс әкеледі, соның
нәтижесінде фирманың өз капиталы артады.
Егер фирма несие саясатын жеңілдетсе, әдетте сату ... ... ... ... ... ... төлеу мерзімін ұзарту, несиені ... ... ... ... ... ... саясатын
жұмсарту, шегерімдер ұсыру арқылы жүзеге асырылады. Осы ... ... ... ... ... Фирма өз клиенттеріне несие
бере жағдайын келесі шартпен ғана ... ... ... ... ... ... жағдайда.
16. Ақша қаражаттарын басқару саясаты.
“Кәсіпорынның ақша ағымы” түсінігі біріктіріліп, жалпыланған; оның құрамына
шаруашылық ... ... ... ... ақша ағымдары енеді.
Кәсіпорынның ақша ағымын ... ... ... ... ұстанымдарға
негізделген:
1) Ақпараттық нақтылық ұстанымы. Ақша ... ... үшін ... ... ... ету ... Теңгерілімділікті қамтамасыз ету ұстанымы. ... ... мен ... ... кәсіпорынның ақша
ағымдарының ... ... ... ... және де ... да
сипаттамаларына қарай теңгерілімділігін қамтамасыз ету.
3) ... ... ету ... Бұл ... ... ... ... қаржылық инвестицияларын жұмсау арқылы оларды тиімді ... ... ... ету ... Бұл ұстаным қарастырылып отырған
мерзімнің әрбір уақытша интервалы арасындағы жағымды және ... ... ... ... ... ету ... ... асырылады.
Ақша ағымын басқарудың негізгі мақсаты – кәсіпорынның дамуы ... ... ... мен ... ... және ... уақыт аралығында
синхронизациялануын жүзеге асыра отырып қаржылық тепе-теңдікті сақтау.
Ақша ағымын ... ... ... ... ережелер жоғары роль атқарады:
- ақша ... ... ... ... ... ... ... етеді;
- ақша ағымын тиімді басқару кәсіпорынның стратегиялық ... ... ... ... ... ақша ... оңтайлы құру: төлемдерді жүзеге асырудағы кез-келген
қателік еңбек өнімділігі мен дайын өнімді өткізу деңгейінде кәсіпорын ... ... ... ... ақша ағымын басқару кәсіпорынның капитал айналымын ... ... ... болып табылады;
- ақша ағымын тиімді басқару кәсіпорынның төлем ... ... ... ... ... ... атқарылады:
- ақша қаражатының айналым уақытын есептеу;
- ақша ... ... және ... ақша ... ... ... анықтау;
- қаржылық бюджетті құру.
Ақша қаражаты айналымнан шығарылған кезең – қаржылық кезең деп аталады.
Ақша ... ... ... есеп беру кезенінің мәліметтері бойынша
келесі бағыттар бойынша жүзеге асырылады: ағымдағы іс-әрекет, инвестициялық
қызмет, қаржылық ... ақша ... ... өзге де ... ... ... талдау екі тәсілдің біреуімен жүзеге асырылады:
тура әдіс, жанама әдіс.
Ақша ағынын болжау дегеніміз – ақша ... ... ... ... ... болжап отырған кезеңде ғана, ақша қаражатының мүмкін болатын
түсімі мен жылыстауын есептеу. ... ... ... және
деректік мәліметтерді талдау негізінде жүргізіледі.
17. Баумоль және Миллер – Орр ... ... ... ... ... ... анықтау
Ақша қаражатының оңтайлы дәрежесін анықтау ақша қаражатының өтімділігіне
байланысты.
Ақша қаражаттарының мақсаттық ... ... ушін ... ... ... ... Ол ... ақша қаражатының қажеттілігін, ақша
түсімдерін, ақша қаражатының түсімі мен шығуы ... ... ... ... ... қаражаттың оңтайлы мөлшері ... ... ... ... - ... құнды қағаздарды сатудан және қарыз алу нәтижесінде алынуы
мүмкін ақша қаражатының оңтайлы сомасы;
F – ... ... ... алу – сату ... ссудан қызметі бойынша
брокерлік үнемі шығындар;
T – мерзім бойына ағымдағы ... ... ... қосымша ақша
қаражаттарының жалпы сомасы;
k – балама шығындардың салыстырмалы көлемі; ... ... ... ... ... несиеге ұсынудан түскен пайыз ... ... ... ... ... ... ... келесі формуламен есептелінеді:
Шоттағы қаржы қалдығын ұстау үшін қажетті жалпы шығын төмендегі формуламен
есептеледі ... және ... ... шығындар сомасы):
Баумоль үлгісі ақша қаражатын инвестициялау мүмкіндігі барысындағы балама
шығындар мен шоттағы қаржының көбейуіне ... ... ... ... ... отырады. Бұл үлгінің жағымсыз жағы: ақша
ағымының тұрақтылығы және алдын-ала айқындығы туралы ұстанымы, және де ... ... ... Миллер-Орр үлгісі. Ол ақша төлемдері мен фирма түсімінің ... ... ... қаржы қалдығының жоғары және ... ... ... жеткен кезде шотқа қаржы салу немесе одан ... ... ... ақша ... ... орташа деп есептейді. Ал кез-
келген күндегі нақты сальдо алдын ала болжанған мөлшерден кем ... ... ... ... сальдоның күнделікті өзгерісі кездейсоқ деп қаралады,
оның өзгеру ... ... ... ... ... анықталады:
мұнда
L – қаржының төменгі шегі;
σ2 – күнделікті ақша ағымының сальдо дисперсиясы;
H – қаржының жоғары шегі;
k – ... ... ... ... ... ... шек ... формуламен есептелінеді:
H = 3*Z – 2*L
Шоттағы орташа қалдық қаражаты: = 4*Z – ... ... ... ... және ... ... орташасы болмайды,
өйткені оның мөлшері жоғарыдан гөрі төменгіге жақын болады.
18. Қаржылық жоспарлау және болжау
Бақылаумен қатар басқару қызметінің ... бір ... ... жатады.
Ол алдағы уақытта орындалуы тиіс әрекеттерді анықтау процесі ... ...... қаржысымен байланысты қатынастарын
реттейтін құқық саласы. ... ... ... және ... ... ... болып, қаржылық механизмнің қосалқы жүйесі
болып табылады. Қаржылық ... ... ақша ... ... ... жоспарлаудың негізгі объектісі болып: қор мен түсімдерді
құру және ... ... ... ... және ... ақша
құралдарының қорларын құру және пайдалану.
Қаржылық жоспарлау – ақша ... ... ... қайта бөлу және
пайдалану процестерін жоспарлы түрде басқару. Ол кез – ... ... ... ... ... ... тікелей басқару, бақылау
қызметтерін мен қатар) басқару қызметі. Жоспарлау барысында алға қойылған
мақсаттың орындалу ... ... мен ... ... ... элементі болғандықтан, қаржылық саясаттың ең жақсы құралы
болып табылады. Қаржылық жоспарлау кәсіпорының дамуын қамтамасыз ететін
ақша ... ... ... мен шығыстардың бағытын жоспарлайды.
Қаржылық жоспарлау қаржылық жоспардың құрылымы мен ... ... ... жоспарлау объектісі болып, мемлекет пен шаруашылық субъектілердің
қаржылық қызметі болып, ал жалпы нәтижесі – қаржылық жоспарды құру ... ... ... және ... ... байланысты, белгілі уақыт
мерзіміне шығыстар мен түсімдер анықталады (әлеуметтік ... ... ... ... банк ... төлеу және т.б.).
Сонымен қаржылық ... ... ... ... жүйедегі төлем негізінде өнім өткізуден (жұмысты орындаудан,
қызмет көрсетуден) түскен ақша ... – қол, ...... бартер, валюта;
- пайда, оны құру, бөлу және пайдалану;
- арнайы мақсаттағы ... ... ... ... ... ... бөлу және пайдалану;
- бюджетке төленетін төлемдер көлемі және бюджет емес ... ... ... ... ... ... ... – саясаттық және экономикалық ... ... ... ... ... техниканы пайдалану;
3) Тиімділікпен қаржылық басқарудың қойылған мақсаттарына жету.
Жоспарлауды ұйымдастыру – кәсіпорын көлеміне тәуелді. ... ... ... бөлу керек емес, оны жетекші өзі жалғыз жүргізе ... ... ... жоспарды құру жұмыстарын орталықсыздандыру
негізінде болуы тиіс. Бөлімдерге бөлу негізінде әрбір бөлім өз ... ... ... оны ... ... жетік біледі. Жоспар (бюджет)
бөлімдері бір – бірінен ... ... ... ... ... жоспарлы өткізім бағаларының көлемін білуі қажет.
Қаржылық жоспарлаудың негізгі мақсаттары:
1) өз ... мен ... ... ... ... ... дамуын қамтамасыз ету:
2) мемлекеттік реттеу жүйесінің оңтайландыру мен өндіріс ... ... ... ... яғни ... ... ... және салық салуды
оңайландыру;
3) кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету, өзінің міндеттемелері
алдында уақытылылық төлеу ... ... ... ... ... инфляция бар болса, онда мәліметтер инфляция
коэффициентіне көбейтіледі);
б) ... ... ... ... ... алдағы
жылдар санына көбейту);
в) нөлдік қойма (барлык позициялар жаңадан (нөлден) саналады. Бұл ... ... ... ... ... ... максаттары:
Әртурлі кэсіпорындарда жоспарлардың әртурлі мақсаттары болуы мумкін.
Жоспарлардың ... ... түрі мен ... ... ... ... болжау – қаржылық жоспарлаудың басты элементі – кәсіпорынның
жоспарлы бюджетін есептеудің негізін құрайды, ол ... ... ... ... ... ... өндіру жоспары, запастар бюджеті, тікелей
материалды шығындар жоспары, еңбекақы жоспары, өндірістік, өнімділік және
әкімшілік ... ... ... туралы жоспарлы есеп беру, ақша
құралдары (ағымдар) қозғалысының ... ... ... ... ... ... Қаржылық болжаудың жіберілім нүктесі болып сату болжамы
және ... ... ... ... ... ... және мақсаты – сырттан
қаржыландыруды қажет ететін есеп.
Қаржыландыру қажет (талап) ететін болжаудың басты бағыттары:
1. Сату ... ... және ... да ... құрастыру
2. Ауыспалы шығындар болжауын құру
3. Сатылымның қажетті көлеміне қол жеткізу үшін ... ... ... ... инвестицияларына болжау жасау
4. Құралдар ... ... ... ... ... есепке
ала отырып сырттай қаржыландырудағы қажеттілікті есептеу және ... ... ... екі негізгі әдісі бар:
1. Бюджеттік – ақша ағымдары концепциясы негізінде ... және ... ... ... ... а) “сатудан түскен пайыз әдісі” (бірінші мадификация)
б) “формула әдісі” (екінші мадификация)
Барлық есептеулер үш ... ... ... ... ... ... ... және ағымдағы міндеттемелер
сатылу көлемін ... ... ... өсіргенде (ұлғайтқанда) орташа
сонша пайызға ұлғаяды
2. Негізгі құралдар құнының ... ... ... технологиялық
шарттарына сәйкес айналымда ұлғайтудың ... ... ... ... ... басына есептелінген жиелік болжаған негізгі құрамдар
бойынша, өндірістің қолма қол құралдарының ... және ... ... есептеледі
3. Ұзақ мерзімді ... мен ... ... болжамға
өзгеріссіз алынады. Бөлінбеген пайда таза тадыстың дивидендтерге және
өткізілген өніиінің таза ... ... ... болжанады:
базарлық кезеңнің бөлінбеген табысына болжанған таза ... ... ... ... ... таза ... таза ... дивидентерге
бөліну номасы көбейтілген).
Осының барлығын есептеп, қажетті ... ... өтеу үшін ... жетіспейтіндігін анықтайды – бұл сырттан қаржыландырудың қажетті
толықтаушы сомасы болып табылады. Бұл соманы сонымен қатар ... ... ... ... көрініп тұрғандай, сырттан қаржыландырудағы қажеттілік активтер
көп болса сонша көп болады, түсімдер өсімінің барысы және таза ... бөлу ... ... ... ... көп ... және
өткізілген өнімінің таза рентабельдігі неғұрлым көп болса, соғұрлым аз
болады.
Осыған байланысты, ... ... ... ... ... (болашақтағы) есепке алуға болады, сонымен қатар таза
табысты дивидентерге бөлудің ... ... ... алуға болады.
Қаржылық жоспарлаудың құрамдас бөлігіне ... ... ... ... іс - ... ... ... қолдану және қалыптастыру. Қаржы
жоспарлары табыстар мен шығыстардың өзара байланысын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... бюджеттеу процессі бюджеттік көрсеткіштердің орындалуын бакылау
және басқару, жалпы қаржылық және ... ... ... ... ... ... – бұл жоспардың сандық орындалуы, белгілі мерзімдегі табыс
пен шығысты сипаттайтын және капиталды жоспарда берілген мақсаттарға ... ... ... ... болашақ қаржылық операцияларды
жоспарлайды, яғни ұйғарылған әрекеттерді орындау ұшін кұрылады. Осы бойынша
кәсіпорын қызметінің ... ... және ... ... ... рөлі ... ... - кұрылымдық бөлімшелер немесе ұйымның қызмет ... жеке ... ... ... ... ... ... Бюджет - әдетте жоспарланған кірістер мен шығыстарды
көрсетуші белгілі бір кезең уақытына дейін ... ... ... ... ... ... жауапты орталықтардың жоспарын орындауын
бағалаудың негізі болып табылады.
Бюджеттегі ақпаратқа деген негізгі талаптар ... ... ... және ... Әр ... бюджетті құрастыру
формаларын өзі таңдайды.
Бюджетті құрастыру жұмысы ... ... ... ... және сату бюджетін дайындау;
- күтілген өндіріс көлемін анықтау;
- ... ... және ... байланысты шығындарды есептеу;
- ақша ағымын есептеу және талдау;
- жоспарлы қаржылық ... ... ... ... ... деп ... ... бойынша
қысқа мерзімді (бір жылға дейін) және келешекті (жылдан көп) ... ... ... ең көп ... ... ... ... белгілеумен
бір жылға жасалады.
Бюджеттік жоспарлаудың сатыларына ... ... ... ... ... ... ... пайдаланатьш көрсеткіштерді
анықтау; жаңа ахуалға байланысты жоспардағы ықтимал өзгерістерді талқыға
салу; ұсынылған түзетпелерді ескеру ... ... ... ... ... жатады: көзделген мақсатқа жетуді қамтамасыз
ететін операцияларды жоспарлайды; әр ... ... жэне ... ... өз ... ұмтылатын жауапты орталықтардьщ
басшыларын ынталандырады; жауапты орталықтардың ... ... ... негізі болады.
Бас бюджет (мастер - бюджет) - барлық бөлімшелерге немесе тұтас ұйымның
жұмыс жоспарының ... ... (1 ... Ол екі ... тұрады:
- оперативті (агымдагы) - мұнда сегментке немесе ұйымның жеке қызметтеріне
(кірістер мен ... ... ... есеп беру)
жоспарланған операциялар аударылады;
- қаржылық - мұнда ... ... ... және оларды жоспарлы кезеңде
пайдаланылатын бағыттар (күрделі ... ... ... ... ... ... балансы жэне ақшаның ... ... ... ... табады.
19. Капитал құны тұжырымдамасы
Капитал құны – бұл қаржыландырудың әртүрлі ... ... ... ... ... құнының мағынасы бойынша, өндірістің факторы ретінде капитал өзінің
кез-келген формасында белгілі бір құнға ие болады.
Кәсіпорында капитал құнын бағалау үш ... ... ... ... ... капиталының жеке элементтерінің құнын бағалау;
- кәсіпорынмен тартатын меншікті капиталдың жеке ... ... ... ... ... өлшенген құнын бағалау.
1) Қызмет көрсетуші меншікті капиталдың құны. Мұндай баға кезінде:
а) ... құн ... ... ... ... ... ... сомасы есептеледі;
б) ағымдағы нарықтық бағада кәсіпорында қолданылатын меншікті капиталдың
орташа сомасы ... ... таза ... арқылы капиталдың меншік иесіне төлеу сомасы
есептеледі. Бұл сома ... ... ... ... ... ... бағаны көрсетеді.
2) Қосымша тартатын акционерлі капиталдың құны жай ... және ... ... ... дифреренциаланған баға кезінде есептеледі.
3) Қарыз капиталы мынындай ... ... ... ... ... құны ... және мүліктік);
б) облигация шығару арқылы тартатын капитал құны;
в) тауарлы несиенің құны;
г) есеп бойынша ағымдағы міндеттеменің құны.
Әр компанияның әрекет жасауы мүмкіндігі, оның ... ... ... Олар экономикалық табиғатымен, пайда болу әдістерімен, шұғылдану
әдістері және ... ... ... басқару дәрежесімен
айырылады. Бірақта, ең негізгі ... ... ... – бұл капитал
құны. Капитал құны концепциясының мәні – қаржы көздерінің қызмет ... ... ... ... ... Әр ... көзі өзінің
бағасына ие болады. Мысалы, банк несиесіне пайыз төлеу керек.
Капитал құны шығында болмайтындай, аталған ... ... ... ... ең ... ... ... Инвестициялық жобаларды
талдауда және компанияның қызметін қаржыландыру нұсқауларды таңдауда
капитал ... ... ... орын алады.
Капиталдың жалпы құны әр түрлі қаржыландыру компоненттерден ... ... құны – бұл ... өз ... ... ... ақша
түрінде төленген орташа өлшемді құны (WACC). Бұл ... ... ... ... ... ... және ... капиталдың қатынасын
анықтайды. Орташа өлшемді құн келесі формуламен есептелінеді:
WACC = ∑ ki * di, ...... ... – көрсеткіштің пассивтегі үлесі.
Мысалы, фирмада 10 % - бен ... 40 % ... ... және 50 % ... ... ... бар. Капиталдың орташа өлшемді құны 34 % ... ... * 10 % + 60 % * 50 %). ... 34 % - дан ... ... проектілер
тиімді және одан басқалары тиімсіз.
Капиталдың құнын анықтағанда Франко Модильяни мен Мертон ... ... ... Өздерінің жұмыстарында қаржылық мәселелер бойынша, қатаң
ғылым түрінде капиталдың құрылымы туралы сұрақты қарастырады және зерттеуге
өздерінің ойларын ұсынады.
1958 жылы ... ... мен ... ... әр түрлі шектеулер жағдайында
капитал құрылымы фирманың құнына қатысты емес ... және де ... ... ... ... емес ... дәлелдеді.
Кейін олар бұл үлгіге корпорация салығын еңгізіп, капитал ... ... ... әсер етеді және фирманың құнын барынша арттыру үшін 100 %
қарыз қаржыландыруды пайдалану керек деп ... ......... ... есепке ала отырып, қарыз қаржыландырудың
пайдасы салық салынатын ... ... ... ... ... ... кейін Миллер бұл теорияны толықтырды – жеке табысқа салық салды. Бұл
салықты еңгізу қарыз ... ... ... ... бірақ азайтады.
Сөйтіп Миллер моделі 100 % қарыз қаржыландыруды ұсынады.
Франко Модильяни мен Мертон ... ... ... кез – ... ... оның таза ... ... күнделікті ставкамен капиталдандырумен
анықталады:
VL = Vu = EBIT / WACC = EBIT / kS ... L – ... ... қолданатын фирма;
U – қарыз капиталына жүгіретін фирма;
kS U – бір акционерлі капиталы бар фирмаларға қасиетті табыстық;
EBIТ – таза ... ... ... ... ... ... мен ... модельдері бойынша:
- ... ... ... ... ... үшін капиталдың
құрылымына тәуелді;
- WACC ... ... үшін ... ... ... тең болады.
Қарыз капиталының үлесін өсіру мөлшері бойынша, акционерлі ... да ... L = kS U + (kS U - kd) * d / ... d – ... қарыз капиталының нарақтық бағасы;
s – акционерлі капиталдың нарықтық бағасы;
kd – қарыз капиталының ... ... мен ... ... ... ... ... капиталдарынан
түскен пайда тәуекел деңгейінің өсуімен ... ... ... ... өсуі фирманың құнын өсірмейді. Осыған байланысты
Модильяни-Миллердің теориясы былай ... ... құны ... ... оның ... ... ... көздердің құрылуынан
тәуелді емес.
20. Коммерциялық банктегі қаржылық менеджмент
Комерциялық банк нарықтың экономиканың активті элементтерінің бірі ... ... ... міндеті ақшалай қаражаттарды аккумилировать етіп
оларды немиеге ... ... ... банк іскер кәсіпорын болып
табылады және ол өз клиенттеріне қызмет ... ... ... ... ... ... ... негізгі функциясы болып
салымшылармен қарыз алушылар арасында делдалдық қызмет ... ... ... емес ... ... бір ... экономикасының
айналымындағы ақшалай қаражатының негізгі бөлігін қамтамасыз етеді.
Банктік менеджмент коммерциялық банктердің ... ... ... ... үшін ... ... ... жалпы көрінісі стратегиялық
және тактикалық ... ... ... ... ... ... басқарумен, маркетингтің қызметті басқарумен және
банктік операцияларды жүзеге асыратын банктің қызметкерлерімен басқарумен
байланысты ... ... ... ... айтқанда банктік
менеджмент – бұл ақшалай ... ... және ... ... ... ... ... менеджмент және коммерциялық банк
қызметкерлерін басқару ... ... ... және ... ... ... әсерлері бағытталады. Сондықтанда ... ... ... ... ... мен ... ... орындауды іске асырушы қызмет ретінде қарастыруға болады (1
сызба).
1 сызба – Банктік ... ... ... ... ... ... – бұл коммерциялық банктің өз қызметтерін
іске асыруды ... ... ... практикалық қызмет. Осы орайда
банктің менеджмент ... және ... ... ... ... – экономикалық нормативтік көрсеткіштерді орындау,
ішкі банктік аудит және ... ... ... ... ... ... ... ретінде қолданылады
Банктік менеджментінің басты қызметі осы заманғы коммерциялық ... ... ... ... ... элементтерінің тиімді өзара
ұйымдастырыушылығымен байланысты және оны тиімді қызметтендіруді ... ... Бұл ... ... ... ... ... ретінде
қаржылық – экономикалық, құрылымдық – функционалдық және ... ... ... ... ... ұсынады. Басқа сөзбен
айтқанда банктік менеджмент өзара байланысты, өзара бағынышты параметрлер
жүйесіне әрекетті ұсынады (2 ... ...... ... ...... ... экономикадағы коммерциялық банктегі қаржылық менеджменттің басты
ерекшелігі болып ақша қызметтерінің барлық түрін жүйелі басқаратын бірден –
бір ... ... ... ... банктегі қаржылық менеджменттің қызмет объектісі болып банк
клиенттерінің ақшалай қаражаттарын және банктің ... ... ... болып табылады. Коммерциялық ... ... ... пәні ... қаржылық операцияларды іске ... ... ... ... ... және ... ... қаржылық менеджменттің мақсаты ... ... ... ... тиімді ұйымдастырушылық
құрылымды құрудың методикалық негізімен рационалды талаптарын ... ... ... ... ... басқа басқару жүйелері секілді
екі жүйеліктен тұрады:
- ... ... ... ... объектісінен.
- Басқармалы жүйеліліктен немесе ... ... ... қаржылық менеджменттің негізгі басқару объектісі
қаржылық операциялардың көмегімен комерциялық ... істі ... ... ... ... ... Басқару объектісі – банкте ... ... ...... ... іске асырады. Мұндай
жағдайда коммерциялық банк заңды тұлға ретінде. Бұл ... ... ... ... мұқтаждықтарын банктің қаржылық операцияларының
негізінде жасалады. Қаржылық ... ... ... пәні ... ... банк клиенттерінің ... ... және ... ... мен банк ... көбейтуді
қамтамасыз етуге көмектесетін қосылатын құндарды құрады. Коммерциялық
банктегі ... ... ... ... ... жағдайы банк тұрақтылығында айқындалатын банктің қаржылық
операцияларын басқару арқылы өтеді.
Комерциялық банктегі ... ... ... ... ... басқару апараты, банк қызметкерлері ) объектінің мақсаты бағытта
қызмет атқаруы.
Қаржылық менеджменттің мақсатын іске ... үшін ... ... ... ... ... ... керек. Мұндай
қызметтерге (3 сурет)
3 сурет – ... ... ... жүйеліктерінің өз ара
әсерінің сызбасы.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Басқарушылық қызметтегі (Менеджменттегі) келіспеушіліктер4 бет
Менеджменттің ғылыми салушылардың негізгі бағыттары22 бет
Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған стратегиясы74 бет
Қаржы менеджменттінің ұйымдастырылу негіздері103 бет
«Альмурат - К» Жауапкершілігі шектеулі серіктестік14 бет
Білім беру мекемелері менеджментінің ғылыми қағидасы5 бет
Білім беру мекемелері менеджментінің ғылыми қағидасы жайлы6 бет
Банк менеджменті29 бет
Банк менеджментін ұйымдастырудың мақсаты, міндеттері және принциптері15 бет
Банктердегі басқару процессіне сипаттама31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь