Елдегі адам дамуының деңгейін көтерудегі денсаулық сақтау жүйесінің ролі

1. Жалпы түсінік.

2. Елдегі адам дамуының деңгейін көтерудегі денсаулық сақтау жүйесінің ролі.

3. Өмірдің болжалды ұзақтығы.

4. Елдегі аймақтар, қала жəне ауыл халқы, жыныс жəне т.б. бойынша коэффициенттерді салыстыру.

5. Бағдарламалар тиімді болулары үшінгі шарттар.
Бүгінгі таңда ауру-сырқаусыз адамдардың денсаулығы туралы әңгіме қозғау – өзекті мәселе, оның елеулі аспекті ретінде өсімпаздық денсаулық бой көтереді. Денсаулықтың отбасы үшін маңызды мәні бар, оның қосылғыштарының кейбіреулері – отбасын жоспарлау, ана мен баланың денсаулықтарын қорғау. Осы мәселелер хақында аталмыш тараудың жеке параграфында айтылады.
Денсаулықтың қоғам дамуындағы маңызды фактор екендігі баршаға аян. Кез-келген қоғамның аман-саулығы отбасының ырысынан басталады. Сондықтан дені сау отбасының кездейсоқтық емес екендігі расталады, ол денсаулық қорғау саясатын әзірлеуге жауапты адамдардың күш-жігерлерінің арқасында құрылады. Осыған байланысты әр елдегі адам дамуының деңгейін көтеруде денсаулық сақтау жүйесінің ролін ашып көрсету керек. Адам дамуының тұжырымдамасы ұзақ жасауды ұзақ жəне салауатты өмір сүру қабілеті тұрғысында түсіндіреді. Адам дамуы туралы бірінші Баяндамада осы ұғым нақ осылай беріледі. Адам əлеуетінің (потенциалының) жан-жақты дамуы үшін бір физикалық ұзақ жасаудың жеткіліксіз екендігі айқын. Оның үстіне, адам санасында ауру күйде ұзақ өмір сүру, дұрысы, бақытсыздық ретінде қаралады.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының Жарғысы денсаулыққа “толық рухани, физикалық жəне əлеуметтік аман-саулық жай-күйі” ретінде анықтама береді. Осындай ауқымды жəне адамгершілік түсіндірмемен келіспеу мүмкін емес, бірақ сонымен қатар оның конструктивті емес (сындарсыз) екендігі айқын, өйткені ол сан жағынан бағалауға көнбейтін “аман-саулық” ұғымын мазмұндайды жəне соған қарай оны практикалық медициналық-демографиялық зерттеулерге пайдалану мүмкін емес. Алайда бұл арада мынаған сүйену керек, рухани, физикалық жəне əлеуметтік аман-саулық денсаулықтың өзара тығыз байланысты ұғымдары.
Денсаулығы мықты адамның денсаулығы нашар адаммен салыстырғанда əлеуметтік сəттілік пен рухани өсу биіктеріне қол жеткізу мүмкіндіктері мол.
1. БҰҰДБ. 1990 жылғы адам дамуы туралы Банядама. – Нью-Йорк: Оксфорд Юниверсити Пресс, 1990.
2. Адам дамуы: əлеуметтік-экономикалық прогрестің жаңа өлшемі: Оқу құралы / проф. В.П. Колесов (МГУ экономика факультеті) пен Т. Маккинлидің (БҰҰДБ, Нью-Йорк) жалпы редакциясымен шыққан. – М.: Адам құқықтары (Права человека), 2000.
3. Адам дамуының индексі: аймақтық аспект / Мақалалар жинағы / А.А. Саградовтың жалпы редакциясымен. – М: МАКС ПРЕСС, 2001. – 88 б.
4. Борисов В.А. Демография: Жоғары оқу орындарына арналған оқулық. – М.:
Нота Бене Медиа Трейд Компания, 2003. – 123-268-бб.
5. Медков В.М. Демография: Оқу құралы. – Дондағы Ростов: Феникс, 2002. – 192- 297-бб.
6. Əлеуметтік статистика: Оқулық / РҒА корреспондент-мүшесі И.И. Елисееваның ред. – М.: Қаржы жəне статистика, 1997. – 270-289-бб.
7. Қазіргі заманғы демография / А.Я. Кваша, В.А. Ионцев редакциясымен. – М.: Мəскеу университетінің баспасы, 1995.
8. Қазақстан Республикасындағы стратегиялық жоспарлау / Бағдарламалық құжаттар мен нормативтік құқықтық актілер жинағы / К.Н. Келімбетовтың жалпы редакциясымен. – Алматы, 2002.
9. Бір өмір – екі əлем (өзгерістер кезеңіндегі еркектер мен əйелдер). Əлем халқы. – UNFPA. 2000.
        
        ЖОСПАР:
1. Жалпы түсінік.
2. Елдегі адам дамуының деңгейін көтерудегі денсаулық сақтау жүйесінің
ролі.
3. Өмірдің болжалды ұзақтығы.
4. Елдегі аймақтар, қала жəне ауыл халқы, ... жəне т.б. ... ... ... тиімді болулары үшінгі шарттар.
Бүгінгі таңда ауру-сырқаусыз адамдардың денсаулығы туралы әңгіме қозғау
– өзекті мәселе, оның елеулі ... ... ... ... бой
көтереді. Денсаулықтың отбасы үшін маңызды мәні бар, оның қосылғыштарының
кейбіреулері – отбасын жоспарлау, ана мен ... ... ... мәселелер хақында аталмыш тараудың жеке параграфында айтылады.
Денсаулықтың қоғам ... ... ... ... ... аян. ... ... аман-саулығы отбасының ырысынан басталады. Сондықтан дені
сау отбасының кездейсоқтық емес екендігі расталады, ол ... ... ... ... ... ... арқасында құрылады.
Осыған байланысты әр елдегі адам ... ... ... денсаулық
сақтау жүйесінің ролін ашып көрсету керек. Адам дамуының тұжырымдамасы ... ұзақ жəне ... өмір сүру ... ... ... Адам
дамуы туралы бірінші Баяндамада осы ұғым нақ ... ... ... ... жан-жақты дамуы үшін бір физикалық ұзақ жасаудың
жеткіліксіз екендігі айқын. Оның үстіне, адам санасында ауру күйде ... ... ... бақытсыздық ретінде қаралады.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының ... ... ... физикалық жəне əлеуметтік аман-саулық жай-күйі” ретінде анықтама
береді. Осындай ауқымды жəне ... ... ... мүмкін
емес, бірақ сонымен қатар оның конструктивті емес ... ... ... ол сан ... ... ... “аман-саулық” ұғымын
мазмұндайды жəне соған қарай оны практикалық медициналық-демографиялық
зерттеулерге пайдалану мүмкін емес. Алайда бұл ... ... ... ... ... жəне ... ... денсаулықтың өзара тығыз
байланысты ұғымдары.
Денсаулығы мықты адамның ... ... ... ... ... пен рухани өсу биіктеріне қол жеткізу мүмкіндіктері мол.
Денсаулық пен ұзақ жасау – тек ... тек ... ғана ... ... адам ... аса маңызды алғышарттары. Мəселен, ... ... ... ... ... ластануы сияқты (ауаның,
судың, топырақтың, орманның ластануы) ... ... ... ол ... ... ... теріс ықпалын тигізіп, адам денсаулығы үшін
қауіп төндіреді. ... ... адам ... ... ... жасай алмайды,
бұл, өз кезегінде, экономикалық өсуді тежейді. Екі жақты байланыстың болуын
былайша тұжырымдауға болады: өмір сүру ұзақтығының ... мен ... оң ... ... ... ... (экзогендік сипаттағы) əсеріне
байланысты себептерді біріктіреді, сол арқылы олар одан арғы ... үшін ... ... Адам ... ... ... ... өлім-жітімін зерттеу адамның денсаулығы мен өмір сүру ұзақтығына
ықпал ... ... ғана ... ... Жаңа ... қарым-
қатынастардағы кері байланыстарға дейін таралынады. Осы ... ... оң жақ ... ... ... ... өнімділігін жəне оның тиімділігін арттыру, бір жағынан, халықтың
əл-ауқаты мен тұрақты əлеуметтік даму тұрғысында елдегі ... ... ... үшін ... ... жағынан, адам – экономиканың бас қозғаушысы.
Ел дамуының перспективалары денсаулық, білімділік деңгейіне, халықтың əл-
ауқатына ... ... ... Барлық дамыған елдердегі əлеуметтік
саясаттың негізгі векторы болашаққа, адамға жасалатын ... ... ... емес.
Адамның денсаулығы білім алу мен оны одан əрі ... ... ... белгілі. Организм үшін қажет микроэлементтердің ауыз су ... ... ... қолайсыз экологиялық орта адам организміне зиян
келтіреді; аштық, шала тамақтану мен көптеген өзге факторлар оқу ... жəне ... ... ... ... ... ... мəдени, моральдық-адамгершілік құндылықтарды аға буыннан ... ... ... ... ... ... тəжірибені табыстау үшін
оны жинақтауға қажет ... ... ... ... ... ... азайту осындай трансляция үшін мүмкіндік
туғызады.
Денсаулықтың тиімді еңбек ету ... жеке жəне ... ... байланысы біршама айқын. Денсаулықтың төмен деңгейі экономиканың
дамуына кедергі жасайды ... ... ... ... демеуге
жұмсалатын жоғары шығындар, мүгедектерді ... ... ... үлесінің өсуі). Жоғары өлім-жітім – пайдаланылмаған еңбек əлеуеті
(потенциалы), таңдау құқынан ... ... ... ... ... қол ... үшін қажет уақыт резервін қалдырмайды. Кез келген ел
үшін адам дамуы деңгейіндегі ең ... ... бірі ... ... ... айырма болып табылады. Еркектер əдетте барлық əлеуметтік-
экономикалық көрсеткіштер бойынша басып озады. елдегі адам ... ... ... ... ... ... ... өзгеше,
өйткені статистика бойынша əйелдер еркектерге қарағанда ұзағырақ жасайды.
Алайда əлемнің ... ... ... ... табыстар
табудағы, білім алудағы, денсаулықтағы, тамақтанудағы ... ... ... ... демеу болмайды, дұрысы, оны тежеп отырады. Ана
денсаулығының ... ... ... ... ... (потенциалын)
төмендетеді. Өкінішке орай, алкоголь ішудің төмен мəдениеті, жаппай темекі
тарту, соның ішінде əйелдер мен ... ... ... ... арқылы таралатын аурулар (ЖҚТА – БППП), өз денсаулығын сақтау
мəдениетінің жоқтығы халықтың денсаулығын бүлдіруін одан əрі ... өмір сүру ... ... ... ... жасайды.
Халық денсаулығының жай-күйін өлшеуге арналған ... ... ... статистика көрсеткіштері қолданылады, олар:
• нəрестелер өлімі
• жалпы өлім-жітім;
... ... ... ... ... дегеніміз – өмірінің алғаш қыжылындағы өлім (техникалық
ескертулерді қараңыз). Мұны тіркеудің мына жағдайларға байланысты ... бар, бір ... ... ... өлімі құрылымында шарананың
шетінеуі үлкен мəнге ие. “Перинаталды өлім” (“перинатальная ... ... ... 40-шы ... соңында енгізілді, ол “босану
айналасындағы өлім” ұғымын білдіреді, ал 1974 жылы есеп ... өлім ... ... ... ... ... өлімінің
деңгейін есептеу кезінде 14 жасқа дейін ... ... ... ... ... ... ... тұсында осы жас 5 жылға дейін
төмендейді. Мəселен, балалар ... ... ... ... 5 жасқа
дейін өмір сүрмеген балалардың саны осы жас ... ... ... ... бағасы мен сипаттамасының негізгі критерийлерінің
бірі өлім-жітім индикаторлары болып табылады, олар өлім ... ... ... ... қала жəне ауыл ... ... жас ... анықтаушы факторлардың ықпалы мен оны кешенді талдау үшін ... ... үшін ... мен ... ... ... үшін
пайдаланылады.
Өлім динамикасының қарқындылығына баламалы баға беру жəне ... үшін осы ... ... ... дəрежесін сипаттайтын
салыстырмалы көрсеткіштер пайдаланылады. Солардың ішінде өлім-жітімнің
жалпы коэффициенті кеңінен ... ол бір ... ... ... халықтың
жылдық орташа санына қатынасы ретінде 1000 адамға есептегенде анықталады
(техникалық ескертулерді қараңыз).
Есептеу əдіснамасының қарапайымдылығы мен ... ... ... ... жəне əр түрлі уақыт мезгіліндегі динамикаға салыстыру
жүргізуге. Нəрестелер ... ... ... үшін өте ... ... ... сақтау мен нығайту саясатындағы жалпы жағдайды
көрсетеді.
Халық денсаулығының бағасы мен сипаттамасының ... ... ... ... ... табылады, олар өлім көрсеткіштерін,
соның ішінде жыныс бойынша, қала жəне ауыл халқы ... жас ... ... факторлардың ықпалы мен оны кешенді талдау үшін қажет
себептерді зерттеу үшін ... мен ... ... салыстыру үшін
пайдаланылады.
Өлім ... ... ... баға беру жəне ... үшін осы ... халыққа таралу дəрежесін сипаттайтын
салыстырмалы көрсеткіштер пайдаланылады. ... ... ... ... ... ... ол бір ... өлгендер санының халықтың
жылдық орташа санына қатынасы ретінде 1000 адамға есептегенде анықталады
(техникалық ескертулерді ... ... ... ... ... ... елдердегі өлім деңгейіне жəне əр түрлі уақыт
мезгіліндегі ... ... ... ... туғызады. Өлім-
жітімнің жалпы коэффициентінің кемшілігі, халықтың жас құрылымының ықпалына
бейімділігі болып табылады. Өлім-жітімді саралап зерттеу үшін ... ... ... ... же ке се-
бептерін, аурушаңдық бой ынша өлім-жітімнің жеке коэф ... бола ды ... ... ... аналар өлімінің коэффициенті де маңызды көрсеткіш болып табылады.
Өлім-жітім – əр түрлі жаста болатын көптеген жекелеген өлімнен құралатын
ұрпақтың ... ... ... өн бойында өлім-жітім деңгейін азайту
үшін күрес жүрді. Бір ... ... ... тұрмыстың санитарлық-гигиеналық жағдайларының жақсаруына,
адамдардың білім, мəдениет деңгейлерінің өсуіне ... адам ... ... ... азая ... ... ... ұрпақтың жоғалу үдерісі
алуан түрлі тұрақты сыртқы факторлардың əсеріне байланысты ... ... ... ... етуі, өз кезегінде, осы ықпал ... ... ... ... ... байланысты болады.
Өлім-жітім себептерінің ірі екі тобы бар: эндогендік (ең алдымен адам
организмінің ... ... ішкі ... ... ... ... ... түрде бөліп қаралатын тобы) жəне экзогендік
(сыртқы ... ... ... өлім ... ... ... тобы).
Əр түрлі вариацияларда ұштаса отырып, осы екі ... ... ... ... ... ... экзогендік сипаттағы себептердің басым
болуы тіршілікке əбден ... ... ... ... ... ол халықтың өмір сүру ұзақтығына келеңсіз əсер етеді.
Өтпелі кезең жылдарында экзогендік жəне эндогендік – ... ... ... ... өлім ... ... ... Тұрмыс деңгейінің төмендеуі мен табиғи жəне əлеуметтік ортаның
келеңсіз факторларының баламалы өтемінің ... əр ... ... ... санын көбейтуге; ал денсаулықтың нашарлауы – өмір сүру
ұзақтығының бірқалыпты емес кемуіне апаруы ... ... ... ... ... Таяу ... бері іштен
кемтар боп туғандар мен кеселдердің өсуі байқалады, сондықтан мемлекеттің
əлеуметтік ... ... ... ... ... демеу жəне
ересектер ауруларына профилактика жасау болып табылады.
Түрлі елдер, аймақтар, қала жəне ауыл халқы, жыныс жəне т.б. ... ... ... салыстыру кезінде жалпы коэффициенттер
халықтың құрамына, əсіресе жас құрамына байланысты болатынын ... ... ... ... ... ... ал
алдын ала түзетуден немесе стандарттаудан кейін салыстырған дұрыс. ... ... өзге ... ... жою үшін ... стандарттауды қолданады (техникалық ескертулерді қараңыз),
соның нəтижесінде халықтың бірдей құрылымына ... ... ... ... соңғы онжылдық ішіндегі жалпы өлім-жітім
коэффициенті ұдайы өсіп отырып, 1991 жылдағы 8-ден 2001 жылғы 10-ға ... ... ... ер ... ... ... ... еркектердің өлімі əйелдер өлімімен
салыстырғанда жарақат алулар, уланулар, жазатайым ... ...... ... ... ... ... – 3,9 есе жəне қан айналу жүйесі
бойынша – 1,4 есе көп. Ол адам ... ... ... ... ... ел халқының ұзақ жəне салауатты өмір сүру мүмкіндігін ... ... ... ... ... Ол түпкі нəтижеде денсаулық
сақтау жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... сипатымен аяқталатын адам дамуын ... ... ... ... ... ... сондай-ақ əйелдер арасында да осы
көрсеткіштің төмендеуі жүріп жатқаны көрсетіледі жəне екі ... ... ... өмір сүру ... ... орта есеппен 11 жасты құрайды.
Дүниежүзілік Денсаулық сақтау Ұйымының (ДДҰ – ВОЗ) ... ... ... ... ... ... сүру ... Біріккен
Корольдікте – 77,6 жасты (еркектерде – 75,1 жас жəне ... – 80 ... – 78,9 ... (еркектерде – 75 жас жəне əйелдерде – 82,7 жас),
Швецияда – 79,6 жасты (еркектерде – 77 жас жəне ... – 82,2 ... – 78,1 ... ... – 74,9 жас жəне əйелдерде – 81 ... ... ғана ... ... қатар халықтың денсаулық жағдайының
толық ауқымын көрсететін денсаулық деңгейінің жиынтық ... ... өмір ... болжалды ұзақтығы (СӨБҰ - ОПЗЖ) сияқты көрсеткішті
пайдаланады.
Отбасын жоспарлау саласындағы бағдарламалар тиімді (нəтижелі) болулары
үшін мыналар қажет:
• мемлекет пен ... ... ... ... мəдени ерекшеліктерді ескеретін, клиенттердің қажеттіліктерін білетін
жəне оларға түсіністікпен қарайтын медицина мекемелерінің ... ... ... ... ... ... қарсы құралдарды таңдау
мүмкіндігінің мол ... ... ... түрде келісуді қамтамасыз ететін ... ... ... сақтау;
• шұғыл қызметтер көрсету.
Өсімпаз денсаулықты қорғау саласында көрсетілетін ... тек ... ... сонымен қатар еркектер де мұқтаж. Олар да жыныс қатынасы арқылы
жұғатын аурулардың ықпалына ұшырайды немесе өсімпаз ... ... ... (əтектік жəне бедеулік) кездеседі.
ƏДЕБИЕТТЕР
1. БҰҰДБ. 1990 жылғы адам дамуы туралы ...... ... ... 1990.
2. Адам дамуы: əлеуметтік-экономикалық прогрестің жаңа өлшемі: Оқу құралы ... В.П. ... (МГУ ... ... пен Т. Маккинлидің (БҰҰДБ,
Нью-Йорк) жалпы редакциясымен шыққан. – М.: Адам ... ... ... Адам ... индексі: аймақтық аспект / ... ... / ... ... ... – М: МАКС ... 2001. – 88 б.
4. Борисов В.А. Демография: Жоғары оқу орындарына арналған оқулық. – М.:
Нота Бене ... ... ... 2003. – 123-268-бб.
5. Медков В.М. Демография: Оқу құралы. – Дондағы ... ... 2002. ... ... ... ... Оқулық / РҒА ... ... ред. – М.: ... жəне ... 1997. – ... ... заманғы демография / А.Я. Кваша, В.А. Ионцев редакциясымен. ... ... ... ... 1995.
8. Қазақстан Республикасындағы стратегиялық жоспарлау / Бағдарламалық
құжаттар мен нормативтік құқықтық актілер жинағы / К.Н. ... ...... ... Бір өмір – екі əлем ... ... еркектер мен əйелдер). Əлем
халқы. – UNFPA. 2000.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттің инвестициялық саясаты19 бет
ҚР банк қызметін даму ерекшеліктері мен экономикадағы рөлі61 бет
«Испания журналистикасы» атты ғылыми-зерттеу жұмысына тезис11 бет
Америка Құрама Штатының шаруашылығы9 бет
АҚШ-тың экономикалық-географиялық жағдайы. Мемлекет тарихы25 бет
Германия Федерациялы республикасы (ГФР)25 бет
Еуроппалықтардың Жапония жағалауларына келуі16 бет
Жапон қоғамының күрделі капитализмге өту жолдары16 бет
Капитал экспорттаушы және импорттаушы елдер үшін капитал ауысуының салдары4 бет
Туристік сұраныс географиясы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь