Трансұлттық корпорациялар туралы

1. Трансұлттық корпорациялар және олардың пайда болу себептері

2. Трансұлттық корпорациялар қызметінің ерекшеліктері

3. Трансұлттық корпорациялардың халықаралық экономикалық
қатынастардағы рөлі

4. Қазақстан және халықаралық компаниялар.
Бiрiккен Ұлттар Ұйымы эқспертгерiнiң пiқipi бойынша трансұлттық қорпорациялар дуниежүзiлiк экономиканың бiрегей қозғаушы қүші болып есептеледi. 90-жылдардың ортасында дүние жузiнде 40 мыңнан астам қорпорациялар қызмет атқарған. Олардың бақылауындағы шетелдiк еншiлес қасiпорындардың (дочерине предприятия) саны 250 мыңдай болды. Бұл санның соңғы еқi онжылдықта өсу қарқыны 5 есеге жеттi.
Ең ipi 100 халықаралық қомпаниялардың жалпы мүлiгi құнының 40% шетелдерде орналасқан.
Трансұлттық, қорпорациялардың негiзгi 6өлiгi АҚШ-та, Еуропалық Одақ елдерiнде және Жапонияда тiрқелген. Трансұлттық қорпораңиялар дуниежузiлiк өнеркәсiп өнiмдерiн өндiрудiң 40 процентiн, халықаралық сауданың 50 процентiн өз бақылауында ұстайды.
Трансұлттық қорпораңиялардың жыл сайынғы өндipic қөлемi 10 трлн. доллардан асады. Бұл қорпораңияларда 73 млн. адам жұмыс iстейдi. Мүның өзi дуниежүзiлiк шаруа¬шылықта қамтылған жумысшы қүшiнiң (ауыл шаруашы¬лығын қоспағанда) әpбip оныншысы деген сез.
Бiрiккен Ұлтгар Ұйымының анықтамасы бойынша жыл¬дық айналымы 100 млн. доллардан асатын жане кем деген¬де 6 елде филиалы бар фирмалар қорпорация деп аталады. Қейiнгі жылдары бұл түсiнiк бiраз пысықталып, ендiгi уақытта фирманың халықаралық дәрежесiнiң қөрсеткшi ретiнде оның өнiмдерiнiң басқа елдерде сатылған қөлемiнiң процентi алынатын болып жүр. Мысалы, осы қөрсеткiш бойынша Швейцарияның „НЭСТЛЕ" фирмасы (98%) алдыңғы орындардың бipiн алады.
Бiрiккен Ұлттар Ұйымының методологиясы ха¬лықаралық қорпорацияны оның активтерiнiң құрылымы арқылы да анықтауға мүмкіндік бередi, Дуние жузiнде ше¬телдiқ ақтивтерi ең мол трансұлттық қорпорацияларға ағылшын-голланд қонцернi „РОЯЛ-ДАТЧ ШЕЛЛ" жане АҚШ-тың „ФОРД", „ДЖЕНЕРАЛ МОТОРС", „ЭКСОН", „ИБМ" фирмалары жатады. Халықаралық монополиялар туралы анықтамаларда: қөпұлттық қорпорациялар, интер-националдық қорпорациялар, трансұлттық қомпаниялар, әлемдiк қомпанялар т. с. с. атауларды қездестiруге бола¬ды. Алайда, олардың
1. Халықаралық экономика қатынастары – Майдан- Әли Байсігіров Алматы-1998ж


2. Халқаралық экономика қатынастары – Мамыров, Мадиярова
Алматы – 1998ж
        
        Жоспары:
1. Трансұлттық корпорациялар және олардың пайда болу себептері
2. Трансұлттық корпорациялар ... ... ... ... ... экономикалық
қатынастардағы рөлі
4. Қазақстан және халықаралық компаниялар.
Бiрiккен Ұлттар Ұйымы эқспертгерiнiң пiқipi ... ... ... ... бiрегей қозғаушы қүші ... ... ... ... ... 40 мыңнан астам
қорпорациялар ... ... ... ... ... ... ... предприятия) саны 250 мыңдай болды. Бұл санның
соңғы еқi ... өсу ... 5 ... ... ipi 100 халықаралық қомпаниялардың жалпы мүлiгi құнының 40%
шетелдерде ... ... ... ... АҚШ-та, Еуропалық Одақ
елдерiнде және Жапонияда ... ... ... дуниежузiлiк
өнеркәсiп өнiмдерiн өндiрудiң 40 процентiн, халықаралық сауданың ... өз ... ... ... жыл ... өндipic қөлемi 10 трлн.
доллардан асады. Бұл қорпораңияларда 73 млн. адам ... ... ... өзi
дуниежүзiлiк шаруашылықта қамтылған жумысшы қүшiнiң (ауыл шаруашылығын
қоспағанда) әpбip оныншысы деген ... ... ... ... ... жылдық айналымы 100 млн.
доллардан асатын жане кем дегенде 6 елде филиалы бар фирмалар ... ... ... жылдары бұл түсiнiк бiраз пысықталып, ендiгi уақытта
фирманың халықаралық дәрежесiнiң қөрсеткшi ретiнде оның ... ... ... қөлемiнiң процентi алынатын болып жүр. ... ... ... Швейцарияның „НЭСТЛЕ" фирмасы (98%) алдыңғы орындардың
бipiн алады.
Бiрiккен Ұлттар Ұйымының методологиясы халықаралық қорпорацияны оның
активтерiнiң құрылымы арқылы да ... ... ... Дуние жузiнде
шетелдiқ ақтивтерi ең мол трансұлттық қорпорацияларға ағылшын-голланд
қонцернi „РОЯЛ-ДАТЧ ШЕЛЛ" жане ... ... ... ... ... ... ... Халықаралық монополиялар туралы анықтамаларда:
қөпұлттық қорпорациялар, интернационалдық ... ... ... ... т. с. с. атауларды ... ... ... ... қарайлас.
Сонымен, трансұлттық қорпорациялар дегенiміз - шетелде ... ... ) бар ... ... Олардың өндiрiстiк және ... ... ... ... тыс ... уйымдастырылады.
Трансұлттық қорпорациялардың шаруашылық жургiзу құқықтары шетелдерде
филиалдар, еншiлес ... ... жане ... ... ... жузеге асады. Еншiлес қомпаниялар (дочерние ... және ... ... ... ... ... ... қөрсету мәселелерiнде дербес шешiмдер қабылдайды.
Тұтас ... олар ... ipi ... ... ... ... капиталға меншік құқығы құрылтайшы елдің ... ... ... ... ... мен ... ... жергілікті
капиталдың басым қатысуымен аралас кәсіпорындар құруы да мүмкін.
Көп ұлтты корпорациялар ... - ... және ... ... ... ... ... компанияларын біріктіруші
халықаралық корпорациялар. Мұндай компаниялардың қатарына, мысалы, ағылшын-
голланд концерні «РОЯЛ-ДАТЧ ШЕЛЛ», ... ... мен ... ... ... ... ... т.с.с. жатады.
Еуропадағы көп ұлттық қатарына ағылшын-голланд ... ... ... ... ... ... ... айрықша
белгілеріне: 1) көпұлттық акционерлік капиталдың бар болуы; ... ... ... ... 3) ... ... ... мамндардың тартылуы жатады.
Трансұлттық және көпұлттық корпорацияларға әлемдік корпорацияларды
да қосуға болады.
Әлемдік корпорациялар ... ... ... ... ... ... Олар 80- ... пайда болып, үнемі өсу жолында. Әлемдік
деңгейге барынша серпінді ұмтылатын салаларға ... ... ... ... ... ... банк және и.б. ... корпорациялардың пайда болуының басты себебі, ең маңызды
және жалпыға ортақ ... ... ... дамуы негізінде ... ... ... ... ... пен капиталдың интернационалдануы.
Өндіріс пен капиталдың интернационалдануы шетелдерде бөлімшелері бар
аса ірі компаниялардың ... , ... ... ... ... ... шаруашлық байланыстарының нығаюы негізінде
жүзеге асады.
Дуниежүзiлiк шаруашылықта жүрiп ... ... ... ... ... ... трансұлттық қорпорациялардың өзiне
тән бiрқатар ерекшеліктер бар.
Трансұлттық корпорациялар ... ... ... ... ... оның ... қолайлы жағдайлар туғызады.
Трансұлттық корпорациялар капиталдардың қозғалысы, әдетте, сол
корпорациялар ... ... ... ... ... дербес, тәуелсіз.
Трансұлттық корпорациялар халықааралық өндірістер жүйесін қалыптастырады.
Олар дүние жүзінің ... ... ... ... ... ... ... корпорациялар көптеген инвестициялар мен жоғары дәрежелі
маман кадрларды қажет ететін ... ... және ... ... ... ... кіріп, оларды өзіне бағындыра бастады. Осы қезде
трансұлттық корпорациялардың жекелеген ... ... ... ... орта ... капиталистiк елдердiң өнеркасiп өнiмiнiң
төрттен үшi 2 мындай қуатгы корпорациялардың күшiмен ... ... ... ... корпорациялар өнiмнің ең маңызды турлерiнiң 50%-тен
80 процентке дейiнгi үлесiн ... ... ... ... ... және ... ... да көтередi.
Дүние жузiндеri қуатты 500 трансұлттық корпорациялардың
85-i шетелдiк инвестициялардың 70% өз қарауында ұстайды. Осы ... ... ... мен ... ... өнiмдерiнiң 80%, фармацевтиканың
95% , машина жасау енiмiнiң 76% өндіріп, өткiзедi.
Батыс ... ... ... 2000 жылға дейiн
дүниежузiлiк шаруашылықта 600-ге жуық ... ... ... ... 6ipre 300 ... дуниежүзiлiк жиьнтық
өнiмнiң 35 процентiне иелiк етiп, өз eндipici мен қызмет көрсету түрлерiн
едәуiр ... ... ... ... - ... жаңа ... ... тарату. Мысалы, Швециялық „Вольво" автомобиль
концернi казiрдiң өзiнде тек кана автомобиль ... ... жок. ... ... ... ... 30-дан астам әр турлi пiшiндегi
еншiлес компаниялары жұмыс iстейдi. Ал шетелдерде бұл ... үшiн ... ... т. б. ... ... ... бар.
Өз кезегiнде АҚШ-тағы 500 ең ipi трансұлттық корпорациялардың
әрқаисысының орта ... 11 ... өз ... бар, ал ... ... 50-ге ... ... сыбағалас касiпорындары жұмыс
iстейдi. Ұлыбританияның 100 жетекшi өнеркәсiп фирмаларының 96-сы көп салалы
фирмалар. ... ... саны ... - 78, Франңияда - 84, Италияда
- 90. Трансұлттық корпорациялардың кұрамына кiретiн кәсiпорындардың саны
мен мәнi алға ... ... ... ... ... өндiрiстiк базасы бар трансұлттық корпорациялардың сауда-
өндiрiстiк саясаты тиiмдiлiгi ... ... пен ... ... бағытталған.
Трансұлттық корпорациялар халыкаралық аренада күрделi каржы мен
ғылыми-зерттеу жұмыстарына байланысты ... ... ... жузеге
асырады. Халыкаралық корпорациялардың пайда болуын және дамуын көрсететiн
мысал ретiнде өз ... ... ... мен өнеркәсiптiк
жа6дықтардың дүниежүзiлiк рыногынің 25 ... ... ... ... ... ... жьлы екi швед ... 6ipiryiнeн пайда болған
„Электролюкс" 20-жылдардың аяғында-ақ өзiнiгң өндіpiciн Австралия мен Жаңа
Зеландияда ... ... ... онжылдықта „Электролюкс" AҚШ-тың -
"Уайт ... ... ең ipi ... ... ... жане Алманиядағы негiзгi электр тауарларын ...... ... үш ... ... ... соң ... ез саласында
дүние жүзiндегi жетекшi трансұлттық корпорацияға айналды.Қaзipri кезде оның
75 елде тұрмыстық ... ... ... және ... ... ... ... жұмыс iстеп тұр. 90-жылдардың ортасында
аталған трансұлтгық корпорацияның касiпорындарында 110 ... ... ... етiп, ... ... 10 ... ... жетті.
Трансұлттық корпорациялардың дуниежүзiлiк рыноктағы әрекетiнiң
бiрнеше нысаны бар. Бұл ... ... ... ... ... 1) ... 2) франчайзинг; 3) ... ... 4) ... және ... ... көрсету; 5) кәсiпорындар
толық iске қосып беру; 6) ... ... кұру жане ... ... ... ... Практика жүзiнде ... ... ... ара жiгiн ашып ... киын,
ceбeбi олар 6ip-бiрiмен тығыз байланысты. Бұл нысандардың ерекшелiгi - олар
трансұлтrык корпорациялардың өзара ... да жиi ... ... ұмтылар тенденцияларының күшеюiн көрсетедi.
Лицензня дегенiмiз - белгiлi уақытқа лицензия ... ... ... келiсiлген ақысын төлеп пайдаланылатын кұқық, заңды ... ... беру ... ... құрамындағы фирмалар арасында
да, технологияны сыртқы арналар арқылы беруде де қолданылады.
Лицензиялық келiсiмнiң ерекше түрiне франчайзинг жатады.
Франчайзинг дегенiмiз - ұзақ ... ... ... ... ... ... ала келiсiлген құқық бередi. Ондай құқықтарға
фирманың ... ... ... ... ... ... ... күшiнің мамандығын көтеру т. б. жатады
Соңғы жылдары трансұлттық, корпорациялардың әрекетiнде ... ... ... ... түрi ... ... ... Баскару жөнiндегi
келiсiм кәсiп-орындарды тiкелей басқару кұқын басқа кәсiпорынға ақысын
төлеу ... ... ... Келiсiм бойынша басқарушылардың атқаратын
кызметтерiне өндiрiстi басқару, соның iшiнде кәсiпорынның техникалық және
инженерлiк деңгейi үшін жауапкершiлiк, ... ... атап ... ... ... мен ... ... жергiлiктi жұмысшы
күшін оқыту, техинка мен шикiзатты сатып алу т. б. қызметтер жатады.
Техникалық көмек ... ... ... ... ... ... жекелеген саласы үшін техинкалық, жәрдем
көрсетедi. Мұндай келiсiмдер көбiнесе машиналар мен ... ... ... ... ... кеңес, апаттардың
алдын алу сияқты қызметтердi камтиды.
Зауыттарды толық, iске косу ... де кең ... ... Бұл
жағдайда трансұлттык, корпорациялар қызметінің барлық, түрiн ... өз ... ... ... ... ... ... алуының ең
жаңа нысандарының 6ipi шетелдерде арнайы инвестициялық, компаниялар кұру
нысаны. Бұл ... ... ... еңшiлес және серiктес
кәсiпорындарды инвестициялау аркылы трансұлттык корпорациялардың өнiмдерiн
аймактық, ... ... ... ... Бұл ... мысалы
алкогольсiз сусындарды сататын ... және ... ... ... ... колданады.
Өнеркасiбi дамыған елдердiгң сырткы экономикалық байланыстарының мән-
магынасын солардың трансұлттық, корпорацияларының шетелдердегi шаруашылық
қызметтеpi ... Егер ... ... ... ... сол ... ... көлемiмен салыстыратын болсақ, онда 80-
жылдары олардың арасалмағы AҚШ-та 4,1 : 1; Жапонияда 2,1 : 1 ... ... ... өзiнде ұлттық
компаниялардың шетелдегi филиалдарына ... ... мен ... ... өте мол. ... ... екiншi жартысында АҚШ-та
iшкi фирмалық саудаға экспорттың 20% ... ... бұл ... ... 28 %-ке ... корпорациялардың шетелдегi жиынтық инвестициялары
қазiрдiң өзiнде сыртқы сауда айналымын басып озды және ... ... ... ... жеделдеп келедi. Трансұлттық корпорациялар дүние
жүзiлiк жеке ... ... ... ... ... бiрiн ... ... инвестициялардың 90% өз бақылауында ұстап тұр.
Трансұлтгық, корпорациялардың салалық құрылымы да ... ... 60% ... ... 37% ... ... 3% ... байлық
шығару мен ауыл шаруашылығында жұмыс iстейдi. Қызмет көрсету мен ... ... де ... ... ... анық байқала
бастады. Керiсiнше, қазбалы байлық шығару мен ауыл шаруашылығына тартылатын
инвестициялардың үлесi ... ... ... ... ... ... басты салаларына электроника, мүнай өңдеу, химия жане
автомобиль жасау кешендерi жатады.
Трансұлттық ... ... ... ... онда ... ... басым 6өлiгiнiң өңдеушi және ... ... ... көремiз.
Трансұлттық корпорациялардың экономикасы артта қалған елдерге
байланысты инвестициялык саясаты өзiнше ... ... ... бұл ... қазбалы 6айлық шығарушы салаларына карай
бейiмделген, ал шын мәнiнде ... ... ... ... ... ... тауар экспортын еселеп көбейтуге ұмтылады. Бұл
жағдайда өз тауарларын дамушы елдер ... ... үшін ... өзара қатаң бәсекелiк күреске түседi.
Трансұлттық корпорациялар халыкаралық экономикалық байланыстарда
қандай бip елдiң болмасын экономикалық тағдырына
әсер ете ... ... ... ... ... Олардың белсендi өндiрiстiк,
инвестициялық және сауда саясатының өндiрiс пен бөлудi реттейтiн ... ... ... ешкiмнiң күмәнi болмаса керек. Бiрiккен
Ұлттар Ұйымы ... ... ... ... корпорациялар
дуниежүзiлiк экономикалық интеграция қозғалысына өзiнiң игi әсерiн
тигiзедi. Олар ... ... ... да сұқтанып, оған кipiгy
мүмкiндiктерiн қарастырады. ... ... ... ұмтылыстары
дуниежүзiлiк экономиканың толық және тугел интеграциялануын қадағалауға
қызығушылық емес, осы процестiң шеңберi мен ... ... мол ... ... ... Медальдың екi жағы бар дегендей, трансұлттык,
корпорациялардың дуниежузiлiк ... ... ... игi ... ... экономикалық қатынастарға терiс ықпалы да баршылық.
Мамандардың көрсетуi бойынша трансұлттық корпорациялардың ұлттық
экономикаға терiс әсерлерiне мыналар жатады:
1) өз ... ... ... ... елдiң дербес экономикалық
саясатына қарсы әрекеттер жасауы;
2) мемлекеттiк зандарды бұзуы. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... корпорациялардың әр түрлi елдерде
қызмет ететiн сыбағалас компаниялары салық төлеуден қашқақтау мақсатында
ұлттық заңдардан ... өтiп, өз ... бip ... ... елге
ауыстырумен шұғылданады.
3) монопольдi бағалар белгiлеу, дамушы елдердiң мүдделерiне ... ... ... ... дүние жүзiлiк шаруашылык,
жүйесiнде тұрақты да курделi ... келе ... ... мол ... ... ic тәжiрибесiн әрдайым қадағалап, талдап ... ... ... ... бақылаудан да шығармаған абзал.
Батыс Еуропа елдерiнiң, Жапонияның және „Жаңа индустриялды
елдердiң" ... ... ... ... экономикалық тарихын алып
қарастырсақ, онда мынадай тұжырым жасауға болар едi. Егер ұлттық ... ... ... ... ... ... құрылған болса, олар трансұлттық
корпорациялармен бәсекелiк күреске төтеп ... ... ... белсендi сыртқы экономикалық саясат
жүргiзу мүмкiндiгi бар екендiгiн ТМД елдерiнде ... ... ... ... ... ... ... „Көз микрохирургиясы", „ЛУКойл", ,АВТОВАЗ",
„Газпром" сиякты алғашқы трансұлттық корпорацияларының ... ... ... ... өз ... филиалдары бар. Қазакстандағы
жекешелендiру процесi жеткiлiктi қуаты бар жаңа типтi ... ... ... ... ... келедi. Оларға мемлекеттiк, аралас
және жеке меншiк ... мен ... ... Шетелдiк
компаниялардың 1995-1996 жылдардағы Қазақстандағы iс-тәжiрибесi олардың ел
экономикасы үшiн бiр қатар нәтижелi ... ... ... ... ... қатарына американдық „Шеврон", италияндық
„Аджип", Жапонияның „Джапан ... ... ... ... бiрiккен
„ИспатКармет" т. с. с. дуние жузiне 6eлriлi фирмалар жатады.
Қазакстандық ... ... ... 6ip бағытына ТМД елдерi шеңберiнде халықаралық Каржы-
өнеркасiп топтарын кұруды жатқызуға болады. ... ... ... каржы-өнеркәсiп топтарын қалыптастыру ici екi кезеңнен тұрады.
Бipiншi кезеңде Казақстандық қаржы-өнеркәсiп тобы ... да, ... оның ... ... елдерiнiң кәсiпорындары мен қаржы несие
ниституттарын кiргiзу арқылы кеңейедi.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Халықаралық экономика қатынастары – Майдан- Әли ... ... ... ... ... – Мамыров, Мадиярова
Алматы – 1998ж

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Трансұлттық корпорациялар9 бет
Трансұлттық корпорациялар және олардың түрлері11 бет
Акция нарығының ағымдық жағдайы8 бет
Елдің технологиялық және инновациялық алмасуы13 бет
Трансұлттық корпорация27 бет
Халықаралық маркетинг субьектілері («Проктер энд Гэмбл» трансұлттық корпорация мысалында талдау)24 бет
Қазақстан Республикасының экономикалық жағдайы20 бет
Қазақстан халықаралық экономикалық қатынастар жүйесінде52 бет
Қазақстанның сыртқы саудасы15 бет
Қаржылық менеджмент туралы21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь