Катон - Қарағай мемлекеттік ұлттык табиғи бағы


Катон-Қарағай мемлекеттік ұлттык табиғи бағы 2001 жылдың 17 шілдесінде Қазакстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен бекітілген. Бұл Қазақстандағы үлкен ерекше қорғалатын табиғи территория, оның көлемі 643477 га.
Оның құрамына Алтайдың биік шыңы - Белуха тауы (теңіз денгейшен 4506 м биік одан кететін Листвяга жотасы тізбегі мен Бұхтарма мен Берел өзенаралық биік тауы кіреді. Бұхтарма аңғарынан кейін оңтүстік-Алтай таулары тізбегі: оңтүстік Алтай (ең биік нүктесі Жағыртау тауы - 3871 м), Тарбағатай (Хрустальная тауы - 3094 м) және Сарымсақты (Бурютауыл тауы - 3373 м) көтеріп тұр. Барлық тау жоталары субендж бағытта созылып жатыр және анық асимметриялы беткейлер болып табылады, солтүстік беткейлері өзен ангарларына жар болып туседі, ал оңтүстік беткейлері eдәуір жайпақ жене созылмалы.
Кебі – шағын су айдыны көлемі бір шаршы квадрат шақырым. Ең үлкен көл – Бұхтарма ол орманды алқаптың жоғарғы шекарасында теңіз деңгеиінен 2056 м биіктікте. Бұхтарма өзені қайнар көзіне жақын орналасқан. Оның ұзындығы 5,6 шақырым, ені 1,1 шақырым. Ең терең жері 22 м. Дәл түбінде Үлкен Рахман көлі орналасқан.Оның көлемі екі есе кіші, бірақ тереңдігі 30 метрге жетеді.Мұнда көп жылдан бері ыстық, радонды бұлақ кезінде Рахман бұлақтары санаториі жұмыс істеді.Тірек - қозғалыс мүшелері ауыратын адамдар үшін баға жетпес табиғи емдік орын болып табылады. Тағы үш ірі көл – Язевое, Черновое және Марал. Листвяга жотасында орналасқан. Бұл көлдерде балық өте көп.Әсіресе ақ қайран мен хайрус көп.
Катон – Қарағай ұлттық бағы жері Нивальды ( теңіз деңгейінен 2000 – 2800 м биік ), Тундра – Шалғынды ( 2000 - 2800 ), Таулы орманды ( 1200 – 2300 ) және орманды – шалғынды - далалы 900-1200 м болып, төрт табиғи биік аймақта өлшенді.
Жер көлемінің үш бөлігін; қылқан жапырақты орманы басым орманды ландшафт алып жатыр. Алтайдағы айға ормандарында балқарағай, самырсын, ciбip шыршасы қауіпті жағдайда тіршілік етіп өседі. Мұндай жағдайды әртүрлі әсерлер: Катон, континентальды ауа райы, Орта жене Орталық Азияның құрғақ ауасының жақындығы, ұзак уақыт бойы адамның кepi әсерлерді туғызады. Дәл осында, ciбip тайгасыньң оңтүстік шекарасында қоршаған орта өзгepici жалпы көлемде және екі дәрежеде қатты байқалады. Сондықтан ақтың қорғалатын территориясы нэтижесінде шаруашылык, әcepi мен басқа кepi жағдайлардың нәтижесінде өлшеген.
Ормандардың табиғи қайта қалпына келуін бақылауға әбден мүмкіншіліктер бар.
Бактың фауна мен флорасы кұрамында әр түрлі табиғи аймақтар мен ipi географиялық аймақтар белгілері: Тундра мен Сiбip тайгасы, орта Азиялык, далалар мен шелейттер, Орта Азия мен Тянь-Шань таулары бар. Осы белгілердің көбi бұрынғы геологиялық әдеyip қалдықтары, Алтай эндемиктері болып табылады немесе өз таралу аймағының шетінде кездеседі. Мұндағы мәліметтер бойынша жоғарғы өлшемдері 1000-га тарта түpi. Олардың 30-дан астамы Қазақстан Қызыл кітабына ipi гулдер: қалампыр, сепкіл шолпанкебектер, Верещагин
Әдебиеттер тізімі:
1. Р.Н. Крыкбаева, А.Н. Челышев - Өскемен: ЖШС «ПРОФИТ»
2. Ақаров Әлібек: Астана: Елорда, 2004.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Катон-Қарағай мемлекеттік ұлттык табиғи бағы 2001 жылдың 17 шілдесінде
Қазакстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен бекітілген. Бұл
Қазақстандағы үлкен ерекше қорғалатын табиғи территория, оның көлемі
643477 га.
Оның құрамына Алтайдың биік шыңы - Белуха тауы (теңіз денгейшен
4506 м биік одан кететін Листвяга жотасы тізбегі мен Бұхтарма мен
Берел өзенаралық биік тауы кіреді. Бұхтарма аңғарынан кейін оңтүстік-
Алтай таулары тізбегі: оңтүстік Алтай (ең биік нүктесі Жағыртау тауы -
3871 м), Тарбағатай (Хрустальная тауы - 3094 м) және Сарымсақты
(Бурютауыл тауы - 3373 м) көтеріп тұр. Барлық тау жоталары субендж
бағытта созылып жатыр және анық асимметриялы беткейлер болып табылады,
солтүстік беткейлері өзен ангарларына жар болып туседі, ал оңтүстік
беткейлері eдәуір жайпақ жене созылмалы.
Кебі – шағын су айдыны көлемі бір шаршы квадрат шақырым. Ең үлкен
көл – Бұхтарма ол орманды алқаптың жоғарғы шекарасында теңіз
деңгеиінен 2056 м биіктікте. Бұхтарма өзені қайнар көзіне жақын
орналасқан. Оның ұзындығы 5,6 шақырым, ені 1,1 шақырым. Ең терең жері
22 м. Дәл түбінде Үлкен Рахман көлі орналасқан.Оның көлемі екі есе
кіші, бірақ тереңдігі 30 метрге жетеді.Мұнда көп жылдан бері ыстық,
радонды бұлақ кезінде Рахман бұлақтары санаториі жұмыс істеді.Тірек -
қозғалыс мүшелері ауыратын адамдар үшін баға жетпес табиғи емдік орын
болып табылады. Тағы үш ірі көл – Язевое, Черновое және Марал.
Листвяга жотасында орналасқан. Бұл көлдерде балық өте көп.Әсіресе ақ
қайран мен хайрус көп.
Катон – Қарағай ұлттық бағы жері Нивальды ( теңіз деңгейінен 2000 –
2800 м биік ), Тундра – Шалғынды ( 2000 - 2800 ), Таулы орманды ( 1200
– 2300 ) және орманды – шалғынды - далалы 900-1200 м болып, төрт табиғи
биік аймақта өлшенді.
Жер көлемінің үш бөлігін; қылқан жапырақты орманы басым орманды
ландшафт алып жатыр. Алтайдағы айға ормандарында балқарағай, самырсын,
ciбip шыршасы қауіпті жағдайда тіршілік етіп өседі. Мұндай жағдайды
әртүрлі әсерлер: Катон, континентальды ауа райы, Орта жене Орталық
Азияның құрғақ ауасының жақындығы, ұзак уақыт бойы адамның кepi
әсерлерді туғызады. Дәл осында, ciбip тайгасыньң оңтүстік шекарасында
қоршаған орта өзгepici жалпы көлемде және екі дәрежеде қатты байқалады.
Сондықтан ақтың қорғалатын территориясы нэтижесінде шаруашылык, әcepi
мен басқа кepi жағдайлардың нәтижесінде өлшеген.
Ормандардың табиғи қайта қалпына келуін бақылауға әбден мүмкіншіліктер
бар.
Бактың фауна мен флорасы кұрамында әр түрлі табиғи аймақтар мен ipi
географиялық аймақтар белгілері: Тундра мен Сiбip тайгасы, орта
Азиялык, далалар мен шелейттер, Орта Азия мен Тянь-Шань таулары бар.
Осы белгілердің көбi бұрынғы геологиялық әдеyip қалдықтары, Алтай
эндемиктері болып табылады немесе өз таралу аймағының шетінде
кездеседі. Мұндағы мәліметтер бойынша жоғарғы өлшемдері 1000-га тарта
түpi. Олардың 30-дан астамы Қазақстан Қызыл кітабына ipi гулдер:
қалампыр, сепкіл шолпанкебектер, Верещагин саздақ шөбі, Алтай қасқыр
жидегі, қарғакез, Людвиг қуртқашашы, Сiбip қандығы, бұйра лалагул,
Ледебур бадамы, жапырақсыз орашық, дала таушымылдығы, мақсыр
маралтамыры, Алтай рауғашы, қызғылт ceмізот, теңге жапырақ, Алтай
таутобылғысы, аюқулақ, ала күлте қызғалдақ жене басқалар енгізілген.
Көптеген пайдалы қасиеттері бар. Дәрілік өciмдіктep - етжапырақ,
бадан, шай теңгетағы, шайқурай, мыңжапырак, акониттер жене тағы
басқалары кең таралған. Кей жылдары саңырауқұлақтар, самырсын
жаңгақтары және әр түрлі жидектер - Алтай булдіргені, қызыл жене қара
қарақаттар, ит бүлдірген, мойыл, сонымен қатар Қазақстанда сирек
кездесетін, Қазақстан Қызыл кітабына eнгiзiлгeн ұсақжеміс
мүкжидекшектен тыс кеп болады.
Омыртқалы жануарлар фаунасына 400 түр жатады. Олар: дөңгелек
ауыздылар (1 түр), балықтар (15 түр) қосмекенділер (3), бауырымен
жорғалаушылар (6), құстар (шамамен 280), сүтқоректілер (60 түр). Қызыл
кітап тізімінe 15 түр енгізілген: балықтардан - таймен, ұялайтын
құстардан - қара дегелек, тұрпан, балықшы тұйғын, қаракух, бүркіт,
лашын, алтай ұлары, ақбас тырна, үкі, сүтқоректілерден - барыс, тас
сусары мен алтай тау қойы (арқар).
Тек Алтайда ғана кездесетін және Қазақстанның басқа жерлерінде
кездеспейтін жануарлар турлерін, яғни хайрус, қур, тундра, бұлғын және
басқаларды қорғауда ұлттық бақ маңызы зор.
Бұрынғы Бұхтарма болыстығы, яғни дәл осы өлкеде марал өcipy
шаруашылығы өркендеді, оларды кебейтіп өcipy және пантокрин өндірісінде
паидаланылатын бағалы фармакологиялық шикізат (бұгы) алу үшін арнайы
қоршалған жерде ақмаралдар өсірді.
Ұлттық бақта алғашқы күннен бастап, фауна мен флораны тізімдеу,
омыртқалы жануарлардың биологиясы мен санын зерттеу, кешенді
биотехниқалық шаралар жүргізу жұмыстары icкe асып жатыр. Территорияны
қорғау Tәpтібі бұзылғанын ғана анықтап қоймай, оларды болдырмау
шаралары жайлы үнемі жұмыстар жүргізуде, сондықтан тұрғылықты хальқ,
әcipece оқушылар арасында экологиялық насихат-ағарту жұмыстарын
жургізудің маңызы зор. Жергілікті халық саяхатын, дамуына белсенді ат
салысады. Саяхат кешендерін кеңейту және дамыту құрылысы жайлы жобалар
жасалып, табысты жұмыс icтeп жатыр. Ғылыми зерттеу жұмыстары Қазақстан
және басқа да мемлекеттер, оның ішінде Ресей мамандарының тікелей
қатысуымен жургізілуде...

Алтай табиғаты ғажап қой. Маңдайымен көк тіреген тәкәппар шыңдар,
арқырай аққан ақжал өзендер, түйе жасырардай құрақ, қарағай, қайың,
тал, терек, ен табиғатта кездесер сандаған көріктіи өсімдіктермен
көмкерілген көкжиек тым-тым алыстан мұнартып, магниттей өзіне тартады-
ай! Жұмағи өлке, жұмбақ өлке!
Төбеңізден дүр етіп көтеріліп, дүр етіп қонатын сан алуан қанаттылар,
тайганың шынайы қожайындары – тұз тағыларының молдығы сізді тағы да
... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қатон-Қарағай ұлттық саябағы
Қатон-Қарағай
Қатон - Қарағай ауданыны орман жүйелерінің сипаттамасы
Катон-қарағай ауданы туралы жалпы малімет
Қазақстанның ұлттық табиғи бақтары
Сайрам - Өгем мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің дендрофлорасы
Қарағай
Мемлекеттік табиғи қорықтары
Баянауыл мемлекеттік ұлттық табиғи саябақтың туристік-рекреациялық даму мүмкіншіліктері
Мемлекеттік табиғи қорық қоры
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь