Нарықтық экономика жағдайындағы өндірістегі тікелей және жанама шығындардың есебі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .1
1. Өндіріс шығындары есебін ұйымдастырудың теориялық аспектілері...2
1.1. Ұйымдарда өндіріс шығындары есебін ұйымдастырудың теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2. Өндіріс шығындарының экономикалық мазмұны мен жіктемесі ... 16
1.3. Шығындар есебінің әдісі және оларды қолдану саласы ... ... ... ...

2. Өндіріс шығындарының есебін ұйымдастыру ерекшеліктері ... ... ... 16
2.1. Ұйымдағы тікелей шығындар есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
2.2. Көмекші өндіріс есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.3. Үстеме шығындарды есептеу және оларды бөлуді жетілдіру ... ... 21
2.4. Ақаудың есебі

3. Өндіріс шығындарының аудиті және оларды талдау ... ... ... ... ... ..24
3.1. Өндіріс шығындарына аудит жүргізудің әдістемесі ... ... ... ... ...24
3.2. Өндірістегі тікелей және үстеме шығындарды талдау ... ... ... ...
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
Кез-келген кәсіпорын (фирма) өнім өндірісін бастамас бұрын, ол қандай пайда ала-алатынын анықтап алады. Кәсіпорынның өндірістік шешімдері, жұмыстары нарық жағдайлары мен өндірістік шығындар арқылы анықталады. Жалпы түрде өндіріс шығындары және өткізу (өнімнің, жұмыстың, қызметтің өзіндік құны) өнім өндірісі процесінде қолданылатын (жұмыс, қызмет) табиғи ресурстар, шикізат, материал, жанармай, энергия, негізгі қор, еңбек ресурстары және басқа да өнім өндірісіне және өткізуге шығындарды бағалық талдау болып табылады.
Материалдық құндылықтар өндірісі, тауар саудасы, сонымен қатар қызмет көрсету адамдық, мтериалдық, ақшалай ресурс шығындарын қажет етеді. Бұл қолданылған ресурстар соңында әртүрлі нысанда және көлемде өзіндік құнға негізделеді.
Аталған шығындар, өнім және қызмет көрсетуге аударылған, өзіндік құнға қосылғандар оларды өткізу бағасында өткеріледі. Осылайша, өзіндік құн-кәсіпорында өткізу мақсатында өндірілген өнім мен қызмет көрсетулерге кеткен шығындардың ақшалай түрдегі сомасын көрсетеді.
Өзіндік құн-өнім өндіруге жұмсалған барлық шығын. Өндірілген өнімнің өзіндік құнына барлық жұмсалған шығындар: шикізат, материал,
электр энергиясы, амортизациялық жарна, еңбекақы т.б. кіреді. Өзіндік құн сол кәсіпорын шығынының жиынтық көрсеткіші, ол әрбір өнімге жұмсалған жалпы шығын сомасын өнім көлеміне бөлу арқылы анықталады.
Курстық жұмыс барсында қарастырылатын тақырыптар: өндіріс шығындары және өнімнің өзіндік құныны түсініктіеріне жалпы сипаттама; өзіндік құнынын талдау; өнімнің өзіндік құнын калькуляция баптары бойынша топтау; өнімнің өзіндік құныны негізінде өнімге баға белгілеу; өнімнің өзіндік құнын азайту жолдары.
1. Абдильдина Л.И. , Абдильдин С.С. Экономика предприятия. Алматы: Каз Нау ГРУ, 2004, 452стр.
2. Грибов В.Д., Грузинов В.П. . Экономика предприятии:Учебн. Практикум. -3-е изд.-М.: Финансы и статистика,2004.
3. Жалпы экономикалық теория Ө.Қ. Шеденов, Б.А. Жүнісов, Ү.С. Байжомартов, Комягин./ Жалпы ред басқарған Ө.Қ. Шеденов- Ақтөбе 2004
4. Калдыбаев О., Темирбаев А. Экономика предприятия (фирмы).-Учебн. Пособие.-Алматы, «Санат», 1997.-208стр.
5. Кендирбаев А., Омаров Г., Хагай В., Тасибеков, Ауганбаев А. Бизнес: составляющие успеха/ В помощъ предпренемателю. –Алматы ПРООН/ЮНИДО ,2000
6. Сабырбаев Б. Экономикалық орысша-қазақша түсіндірме сөздігі.-Алматы: Қазақстан, 1995
7. Экономика предприятия: Учеб. Для вузов/ И.Э Берзинь С.А., Н. Н. Савченко, С.Г Фалько-М.: Дрофа,2003.
8. Экономика предприятия: Учебник/ Под ред А.Е.Карменко М.Л. Шухгальтера. –М.: ИНФРА-М, 2004.
9. Экономика предприятия: Пер с нем-М: ИНФРА -М, 1999.
10. Экономика предприятия: Учебник/ Под ред. Проф О.И. Волкова. 2-е изд., перераб и доп.М.: ИНФРА-М 1999
11. Экономика предприятия: Учеб. Для вузов / Под ред. Проф В.Я Горфикеля, проф В.А. Швандара. -3-е изд,перераб и доп.-М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2000
        
        Нарықтық экономика жағдайындағы өндірістегі тікелей және жанама шығындардың есебі
Кіріспе-----------------------------------------------------------------------------------------1
* Өндіріс шығындары есебін ұйымдастырудың теориялық аспектілері---2
+ Ұйымдарда өндіріс шығындары есебін ұйымдастырудың теориялық ... ... ... ... мазмұны мен жіктемесі----16
+ Шығындар есебінің әдісі және оларды қолдану саласы---------------
* Өндіріс шығындарының есебін ұйымдастыру ерекшеліктері------------16
+ Ұйымдағы ... ... ... ... ... ... ... ---------------------------------------------------
+ Үстеме шығындарды есептеу және оларды бөлуді жетілдіру--------21
+ Ақаудың есебі
* Өндіріс шығындарының аудиті және ... ... ... ... ... жүргізудің әдістемесі-------------------24
+ Өндірістегі тікелей және үстеме шығындарды талдау----------------
Қорытынды---------------------------------------------------------------------------------26
Кіріспе
Кез-келген кәсіпорын (фирма) өнім өндірісін ... ... ол ... пайда ала-алатынын анықтап алады. Кәсіпорынның өндірістік шешімдері, ... ... ... мен ... ... ... анықталады. Жалпы түрде өндіріс шығындары және өткізу (өнімнің, жұмыстың, қызметтің өзіндік құны) өнім ... ... ... (жұмыс, қызмет) табиғи ресурстар, шикізат, материал, жанармай, энергия, негізгі қор, еңбек ресурстары және басқа да өнім ... және ... ... ... ... ... ...
Материалдық құндылықтар өндірісі, тауар саудасы, сонымен қатар қызмет көрсету адамдық, ... ... ... ... ... ... Бұл ... ресурстар соңында әртүрлі нысанда және көлемде өзіндік құнға негізделеді.
Аталған шығындар, өнім және ... ... ... ... ... қосылғандар оларды өткізу бағасында өткеріледі. Осылайша, өзіндік құн-кәсіпорында өткізу мақсатында ... өнім мен ... ... ... ... ... түрдегі сомасын көрсетеді.
Өзіндік құн-өнім өндіруге жұмсалған барлық шығын. Өндірілген ... ... ... ... ... ... шикізат, материал,
электр энергиясы, амортизациялық жарна, еңбекақы т.б. кіреді. Өзіндік құн сол ... ... ... ... ол ... өнімге жұмсалған жалпы шығын сомасын өнім көлеміне бөлу ... ... ... ... қарастырылатын тақырыптар: өндіріс шығындары және өнімнің ... ... ... ... ... ... құнынын талдау; өнімнің өзіндік құнын калькуляция баптары бойынша топтау; өнімнің өзіндік құныны негізінде ... баға ... ... ... ... ... ... Өндіріс шығындары есебін ұйымдастырудың теориялық аспектілері
1.1.Кәсіпорынның өндірістік шешімдері нарық ... мен ... ... ... Өнім ... өзгеруі фирмалардың ұсынатын тауарлардың мөлшері және оның ... ... ... ... бухгалтерлік және экономикалық шығындар болып бөлінеді. Бухгалтерлік шығындар бұл өнімнің ... ... ... кіретін нақты шығындар. Бұлар шикізат, ... ... ... ... және т.б. Экономикалық шығындарға барлық шығындар жатады. Соның ішінде кәсіпорынның ... өз ... ... алынбайтын өндіріс факторларын пайдаланбағандағы айқынсыз шығындар. Сонымен экономикалық шығындар - ... және ... ... тұрады.
Бухгалтерлік шығындар = нақты шығындар.
Экономикалық шығындар = бухгалтерлік шығындар + балама ... ... ... ... ... тұрақты және айнымалы шығындары анықталады.
Жалпы шығындар (ТС) - бұл ... ... ... шығындар және тұрақты, айнымалы шығындардан ... = ҒС + ... ... (ҒС) - өнім ... ... ... байланысты өзгермейтін шығындар. Бұларға салықтар, жалға беру, төлемдер, сақтандыру, амортизация және ... ... (VС) - ... өнім көлемі өзгерсе бірге өзгеретін шығындар. Олар ... ... ... ... ... ... ... шығындарды талдағанда жалпы шығындармен қатар орташа және ... ... ... ... орташа жалпы шығындары (АТС) өнімнің бір данасын шығаруға ... ... ... ... Бұл ... өнеркәіпте басқаруға көмектеседі. Бұл шығын арқылы бір өнім ... ... ... ... ... ... жалпы шығындарды (АТС) 2 түрге бөлуге болады (АҒС).
а) орташа ... ... ... ... ... ... ... АVС=VС/ Q
Өндірістің шекті шығыны (МС) жалпы шығындардың өзгеруіне өнім көлемінің ... ... тең ... және ... ... данасын шығарғандағы кететін қосымша шығындарды көрсетеді.
МС= ТС/ Q
Өнім шығару ... ... ... тұрақты шығындар (ҒС) өзгермейді. Сондықтан ... ... (ТС) өсуі ... ... (VС) ... тең ... VС/ Q
Фирманың шаруашылық қызмет процесінде ... ... ... ... ... және старттық шығындар туады.
Қалдық шығындар-өнімді өткізу мен ... ... ... ... ... бөлігі. Неғұрлымшаруашылық қызметінің тоқтау уақыт ұзақ болған болған сайын, соғұрлым ... ... ... аз. Бұл жағдайда фирмада жұмысшы ... ... мен ... ... беру ... түрлі шарттар мен келісімдерден ... ... ... болады.
Старттық шығындар-өндірісті қайта қосумен және өнімді өткізумен байланысты туатын тұрақты ... ... ... ... (фима) өнім өндірісін бастамас бұрын, ол қандай пайда ала-алатынын анықтап ... ... ... 2 ... көрсеткішке тәуелді болады: өнім бағасы және оның ... ... ... өнім ... ... мен ... ... байланысының нәтижесі болып табылады. Нарықтық баға қалыптастыру заңдарының ... ... ... жағ-
дайында өндіруші немесе тұтынушы ... ... ... ... ... ... ол автоматтты түрде орнатылады. Өнім өндірісіне шығындар-өндіріс шығындары ... ... ... Олар ... еңбектік немесе материалдық ресурстар көлеміне, техника деңгейіне, өндірістің ұйымдастырылуына және басқа факторларға ... өсуі ... ... ... ... ... шығындарды азайтудың көптеген көздерін қарастырады, ол оны ... ... ... қабілетімен жүзеге асыра алады.
Жалпы түрде өндіріс шығындары және өткізу ... ... ... өзіндік құны) өнім өндірісі процесінде ... ... ... табиғи ресурстар, шикізат, материал, жанармай, энергия, негізгі қор, еңбек ... және ... да өнім ... және ... ... ... тадау болып табылады.
Өндіріс шығындарына және өнім ... ... ... шығындар қосылады:
* ұдайы өнім өндірісі, белгіленген технология деңгейінде өндірістің ... ... ... ... ... ... және үйрену;
* өндірісті ұйымдастыру мен технологияны жетілдіру, сонымен қатар өнім сапасын жақсарту, оның ... ... ұзақ ... және ... да ... ... арттыру (капиталды емес сипаттағы шығындар);
* рационалдау және құрастыру, тәжірибиелік жұмыстарын жүргізу, моделдер мен ... ... және ... ... ... ... және т.б;
* өндірістік процеске ... ету; ... ... ... ... энергия, құрал-саймандар және басқада еңбек ... және ... ... ету, ... ... ... жұмысқа қабілетті ... ... ... ... талаптарға сәйкес жұмыс жасау;
* қалыпты еңбек жағдайын және ... ... ... ету;
* өндірісті басқару: кәсіпорынның басқару аппараты қызметкерлерінің, ... және оның ... ... іс-сапарларын қаржыландыру, техникалық басқару құралдарын ұстау және аудиторлық қызметтерге төлемдер, кәсіпорынның, фирманың ... ... ... өкілеттілік шығындар және т.б.
* кадрларды дайындау және қайта дайындау;
* мемлекеттік және ... емес ... ... ... ... ... кәсіпорын қызметінің нәтижесі (табыс және ... өнім ... ... және ... ... ... ... негізгі құралдары және басқа да мүліктерін өткізуге байланысты емес ... ... осы ... ... ... ... ... қаржылық нәтижесінен құралады.
+ Өндіріс шығындарының экономикалық ... мен ... ... шығындарды жоспарлау, есеп ... ... ... ... ... ...
* өндіріс түрі бойынша-негізгі және көмекші;
* өнім түрі бойынша-жеке ... ... ... ... өзгертулер, жұмыстар және ... ... ... ... ... ... (өнімнің өзіндік
құнын калькуляциялау үшін және талдау есебін ... ... ... ... ... ... жобасын
құрастыру және шығындарының есебі);
* шығындардың шығу орны ... цех, ... ... ... ... ... шығындардың қалыптасуын ... ... ... түрде шығындар элементтері және калькуляция баптары бойынша шығындар ... ... алып ... ... қарастыру керек.
Калькуляция баптарының тізімін және олардың құрамын, бөлу ... өнім ... ... және қызмет көрсету бойынша салалық әдістемелік нұсқамасының есептік жоспарлау сұрақтары және ... ... ... ... ... ... мен ... сипатына байланысты анықталады.
Мысал ретінде машина жасау зауытындағы кеңінен қолданылатын шығындар ... ... ... және ... алынатын бұйымдар, жартылай фабрикаттар және кооперативтік ... ... ... ... ... ... ... еңбекақысы.
5.Негізгі және қосымша өндіріс жұмысшыларының еңбекақысынан әлеуметтік сақтандыруға аударымдар.
6.Өндірісті дайындауға және ... ... ... және ... ... шығындар.
9.Жалпы өндірістік шығындар.
10.Ақаулардан жоғалтулар.
11.Өндірістік емес шығындар.
Алғашқы ... ... ... ... ... ... құрайды. Цехтық өзіндік құн қосу жалпы ... ... және ... жоғалтулар өндірістік өзіндік құнды құрайды. ... ... 11 ... ... толық өнімнің өзіндік құнын құрайды.
Өнеркәсіптік кәсіпорындарда келесідей өнімнің өзіндік құнын ... ... ... ... ... есептік;
* Нормативтік;
* Есептік-талдау;
* Параметрлік.
Ең ... және ең дәл - ... есеп ... ... ... Сонымен қатар бұл әдісте ... ... ... құнын анықтауда жалпы шығын сомасын дайын өнім көлеміне ... Бұл ... ... біртекті өнімді өндіретін кәсіпорындарда ғана мүмкін болады, ... ... бұл әдіс ... ... ... Сонымен бірге ол калькуляцияның жеке баптарында шығындар ... ... ... ...
Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялауның нормативтік әдісі кәсіпорындарда қолданылады, белгілі бір өнім ... ... ... ... ... ... ... нақты дәл көрсетілген. Ол материалдық, еңбектік, қаржылық ресурстарды нормалық және нормативтік ... ... ... ... осы ... және ... ... прогресивті және ғылыми негізделуі керек. Олардың көлемін жүйелі түрде қарастырылуы ... ... ... ... ... ең дәл және ... ... есептік-талдау тәсілі. Сонымен бірге әдісте өндіріс ... ... ... және онда мүмкін болатын өзгерістерді талдау және өнімнің ... ... әсер ... ... ... Норма және нормативтер негізінде жобаланатын ... ... және ... шарт ... ... типті, бірақ сапасы жағынан әртүрлі бұйымдарды калькуляциялау кезінде параметрлік әдісі ... Ол ... ... ... ... өндіріс шығындарының өзгеру заңдылығын бекітуге негізделген. Осылайша, бұйымның өзіндік құнын ... мен ... бір ... бір ... құны ... ... ... өнімге тән басқада көрсеткіштер қолданылуы мүмкін. Осы әдіс ... ... ... ... ... ... ... болады.
Қазіргі нарықтық экономикаға өту ... ... ... және орта ... ... ... ... номенклатурасын қолданады, олар өзіне мыналарды қосады:
* материалды ... ... ... жанармай және
технологиялық ... ... ... ... ... ... шығындар );
* басқада тікелей шығындар;
* өндірісті ... және ... ету ... ... ... шығындары туралы дәл нақты және тез ақпарат ... ... Көп ... ... ... ... ұсыным базасында шығындар калькуляциясын ... ... ... ... ... ... калькуляциясының міндеті-бұл берілген нормалар мен жоспарлардан ... ... ... ... ... ... ақпараттарда алу, осы ... ... ... және осы ... ауытқуларды азайту немесе ысыру шараларын қабылдау.
Калькуляциямен ... ... ... ... ... ... өзіндік құнын құрайтын шығындар (жұмыс, қызмет көрсету) олардың экономикалық мазмұнына ... ... ... бірыңғай элементтер топтастырылады:
* материалдық шығындар (қайтарымды қалдықтар құны есебімен);
* еңбекақыға шығындар;
* әлеуметтік ... ... ... қорларға амортизация;
* басқада ... ... ... өнім ... қажетті шикізат пен материалдың, жабдықтаушы бұйымдар және жартылай фабрикаттар, технологиялық және ... ... ... мен энергияның барлық түрі ... ... ... ету, ... жұмыстар және т.б.). Материалдық ресурс ... ... ... ... ... ... оларға өнім өндірісі процсінде қалыптасқан ... ... ... жылу ... ... ... толықтай немесе біртіндеп ... ... өнім және ... ... ... ... қолданылатын немесе тіптен тікелей мақсатта қолданылмайтын шығындар ... ... ... ... негізгі өндіріс персоналының еңбекақысына кеткен шығындар, өндіріс ... ... мен ... ... ... және компенсациялайтын төлемдер, сонымен ... ... ... ... тіркелмеген, негізгі қызмете жұмысбасты жұмысшылардың ... ... ... ... ... ... толықтай қалпына келтіруге жұмсалатын ... ... ... ... баланстық құныны бойынша есептеу және нормаларды орнату, және ... ... ... ... ... қоспағанда аударымдар кіреді.
Жоғарыда кетірілген шығын ... ... ... ... ... шығындар, элементтерінде көрініс табады. Олар ... ... ... ... ... ... ... бойынша несиелік төлемдер, іс-сапарларға кеткен ... ... ... ... және т.б.
Осылайша, шығындарды калькуляция ... ... ... ... шығу орнын көрсетеді және барлық тауарлы өнім, өім ... ... және ... ... ... және ... жоспарлауға қолданылады. Ол көп жағдайларда ... ... ... ... ... ... шығындарды топтау экономикалық элементтерді олардың шығу орны және ... ... ... ... ... Заң ... ... тікелей шығындар. Нарық жағдайында отандық шаруашылықта шығындардың экономикалық жіктелуі ... ... ... ... Шығындар есебінің әдісі және оларды қолдану саласы
1. Стандарт-кост жүйеcі бойынша өндірістік шығындардың есебін жүргізу
Батыстық экономикалық әдебиеттерде жүйесіне әр ... ... ... ... сондықтан осы түсінікке әр түрлі мазмұндар кіреді. Бірақ та, барлық жағдайларда бұл жүйе тікелей ... ... ... ... ... ... ретінде түсіндіріледі.
жүйесінің артықшылығына мыналарды жатқызады: бұйымды сату және ... ... ... яғни ... шығындар жөніндегі ақпараттармен қамтамасыз ету, алдын ала есептелетін өнім бірлігінің ... құны ... ... ... ... ... және ... пайда болу себептерін көрсете отырып табыстар мен шығыстар туралы есеп ... ... ... ... да ... жүрген шығындар жүйесі сияқты, оның да артықшылықтары мен ерекшеліктері бар: біріншіден, қаражаттарды ... ... ... ауытқуларды анықтаудың негізі болып оларды құжаттау емес, арнайы шоттардағы бухгалтерлік жазулардан көруге болады; екіншіден, стандарттардан ... ... ... ... және осы ауытқуларды есептеу үшін арнайы бөлек синтетикалық шоттарын ашады, сосын - калькуляциялау баптары бойынша олардың факторларын ... ... мәні ... ... тек ... ғана ... емес, сондай - ақ болатынды да, нағыз емес лайықты мәселелерін ... және ... ... немесе орын алған ауытқуларды көрсетуді көздейді. Осы жүйенің алдына ... ... ... - ... табыстарындағы ауытқулар мен шығындардың есебі. Оның негізінде қандайда бір өнім немесе ... ... ... ... ... ... жұмыс уақыты, еңбек, жалақы және т.б. шығыстарының нормасын анықтау мәселелері кіреді. Бұл белгіленген нормаларды асыра ... ... ... ... 80%-ке ... орындалса, онда ол стандарт - кості жүйесінің мақсаты орындалған болып саналады.
Стандарттық жүйеде, өзіндікқұнды есептеудің алгоритмі бар. Мәселен, ... ... ... ... ... нөмерленеді. Осы өнімге тиесілі кесімді және мерзімді жұмыстарының тізбесі анықталады. Мерзімді төленетін жұмыстарға кететін шығыстар операцияны орындау үшін ... ... ... ... стандартты сағатық мөлшерлемесіне көбейту арқылы анықталады. Материалдардың стандарттық құны стандарттық бағаның стандарттық шығысқа көбейтумен есептелінеді. ... ... ... ... жағдайында қалыптасқан бағалар қолданады. Олар франко - станция белгілеген шартымен ...
... ... ... тек өндірістік өзіндік құн үшін ғанғ емес, сондай - ақ табыстылыққа әсер ететін басқа да факторлар үшін есептелінеді. ... сату ... ... ... және әкімшілік шығыстср үшін және т.б.
2. Директ-костинг жүйесі бойынша өндірістік шығындардың есебін жүргізу
Ендігі кезекте жүйесіне тоқталсақ. ... ... ... ... ... ... ... тек тікелей шығындары енгізілді, ал қалған барлық жанама ... есеп беру ... ... ... қаржылық нәтижесіне) жатқызылып, есептен шығарылады, яғни аталған шығын табыстан шегіріледі. Осыдан (тікелей ... есеп ... ... аталуы келіп шықты. Осы аталған әдістің құндылығы мынада, онда оның табыстың (1) пен шығындардың (2) және сатылған өнім ... ... (3) ... ... ... ... ... баяндап береді.
Қазіргі кезде әдісінің бірнеше нұсқалар бойынша қолданылады: классикалық ; айнымалы шығын жүйесі; өндірістік күшті жұмсауға байланысты ... ... ... ... Ортақтығы оның, калькуляция тек жартылай өзіндік құнға ... емес ... ... өнім ... ... ... тұрақты және айнымалы шығындар болып бөлінуі, осымен қоса тұрақты шығындар өнім ... ... ... ... ... ... қазір бұл системаны қолдану мен тұрақты теориялық негізделгеніне қайнар көз болған ғалымдардың қайсысы екенін айту қиынырақ түседі.
құрылуының ... ... ... ... ... болып табылады, осыдан келіп бухгалтерлік есепке де қажеттіліктердің өзгеруіне әкеледі, көрсетілетін ақпараттардың иілгіштігі мен аналитикалығы. Есеп ... ... ... тапсырмалардың өзгеруі, өндірістік есептің тапсырмаларының өзгеруіне әкеледі, оның артынан әдісі бойынша ... ... да, ... ... ...
... ... айрықша ерекшеліктері де бар: бірінші - өндірістік шығындарды тұрақты және ... ... ... шектелген шығындар бойынша өнімнің өзіндік құнын ... ... - ... ... ... ... ... пайдалану белгілі қиыңдықтар туғызады: үстеме шығыстарды ауыспалы жене тұрақты шығысқа дәлме-дәл етіп бөлу қиын; өзіндік баға ... және баға ... үшін ... ... ... ... ешбір жүйесіз белгілеуге тура келеді. Сөйте тұра, шығындардың ... және ... ... бөлінуі есеп жүргізудің бақылау және талдау мүмкіншіліктерін күшейтеді, өнімнің ... ... ... ... (маржиналдық) кірісті жылдам анықтап, осы орайда оңтайлы шешім қабылдауға мүмкіндік туғызады.
* ... ... ... ... ... ... тікелей шығындар есебі
Үш өндірістік ... ... ... ... ... ... өндірісі және өзінді құнды ... ... ... ... ... осы ... экономикалық элементтер арасындағы шығындар арқылы енгізуге ... ... ... ... ... енгізу қиын, себебі шығын мен ... ... ... ... экономикалық элементтер арқылы емес, ол элементтер кешенді түрде көрсетілетін шығындар абында ... ... ... ... ... ... ... құнды анықтау.
Өзіндік құнды есептеуге қажетті ақпарат кәсіпорынның бухгалтер-
лік құжаттарынан, жабдықтаушылар ... ... ... ... ... ... шығындық ведомостволардар және т.б. алуға болады.
Өнім бірлігіне ... ... ... ... ... белгілі уақыт кезеңіндегі өнім өндірісіне жалпы ... білу ... ... ... және ... ... ... шығындарға өнімге қосылған материалдар құны, жұмысшылар ... және ... ... Бұл ... шығарылған өнім немесе өнім топтарына тікелей қатысты қылуға ... ... ... фирманың қызмет етуіне қажетті шығындар: құрал-жабдықты ұстау бойынша шығындар, ... ... ... ... ... ... шығындар, өнім өндірісі процесінде жұмысбасты емес персоналдың еңбекақысы, несиелер ... ... және т.б. ... ... бөлу ... ... тәуелсіз әр типті кәсіпорында қолданылады. Қызмет түріне тек өзіндік құн ... ... және ... ... ... пропорция ғана тәуелді болады.
Өнім бірлігінің өзіндік құнын есептеуге мысал ... ТОО ... бір ... ... ... ... ... қарастырылады:
Тікелей шығындар
1.Шикізат және материалдар
Нанның бірлігін өндіруге ... ... пен ... ... кезінде онымен байланысты шығындардың ... ... ... мүмкін болатын жоғалтулар мен бүлінулер, сонымен қатар сәйкес көліктік дайындау шығындары.
Атауы
Саны
Бағасы
Сомасы
Ұн
0,400 ... ... ... ... ... ... кг
20 тенге/кг
0,2 тенге
Витаминдер
0,005 кг
300 тенге/кг
1,50 тенге
Барлық шығын
14,00 тенге
2.Тікелей еңбек
Тікелей ... ... үшін ... ... есепті қарастыру керек:
а) Фирмада 6 жұмысшы бар ... олар ... ... ... қатысады және тариф бойынша жалақы алады, ... й ... 5000 ... сомасындағы аударымды қосқанда:
6 жұмысшы х 5 000 тенге/жұм.орны = 30 000 тенге/айына
б) Еңбекақыға ... ... ... ... 000 ... х 12 ай = 360 000 ... Жұмыс уақытының жылдық қоры ... апта х 41 ... х 6 ... = 11 562 ... ... ... бір ... бағасы есептілінеді:
360 000 тенге/ 11 562 ... = 31,14 ... ... бір ... ... қажетті уақыт 0,1 сағат болса, өнім ... ... ... ... бағасын аламыз:
0,1 сағат х 31,14 тенге/сағат = 1,868 тенге = 3,1 тенге
Енді өнім ... ... ... есептеуге болады:
Материалдық шығындар 14,0 ... ... 3,1 ... ... ... / өнім ... 17,1 ... Көмекші өндіріс есебі
Өндірістік шығындар есебін ұйымдастыру бухгалтерлік шоттар мен шығындарды топтастырудан тұрады. Оған мынадай факторлар ықпал етеді: кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... қа - былдауы (цехтық, цехсыз); кәсіпорынның құқықтық түрі; шығарылатын өнім көлемі.
Өндірістік есепті ұйымдастыру ... ... ... ... не ... байланысты кәсіпорынның белгілі бір топтасуын қарастырады. Мұндайда: шығындарды түрі, пайда болған жерлері, жауапкершілік орталықтары мен шығынды ... ... ... ... ... Түрлер бойынша шығын есебі. Бұл шығынды қорытынды бақылау үшін қажетті шарт, ол кәсіпорынға өндірістік өнімнің ... кұн ... - ... құнның кейбір элементтерінің өндіріс шығындарының жалпы құнына проценттік ара қатынасын есептеуге, өзіндік құнды төмендету бойынша қолда бар ... ... ... ... Өнімнің өзіндік құнына кірген шығындардың түрлері 7 атты Бухгалтерлік есеп стандарттары және оған атты ... ... ... ... - ... ... ... өтеуге шыққан шығыстар, әлеуметтік салық аударымдары, қосымша ... ... ... ... жерлері бойынша есептеу. Шы - ғындардың пайда болатын жері - кәсіпорынның құрылымдық бөлімшесі, жұмыс орындары, ... ... ... кәсіпорын бөлімдері мен т.б. Мұндай әрбір учаскеге ... - ның ... ... ... орын ... ... өз тіркеу номері беріледі. Бұл есеп кәсіпорын ... ... ... ... ... ... Тұтастай кәсіпорынның да, оның құры - лымдық бөлімшелерінің де ... ... ... және жан-жақты бақылау өнімнің өзіндік құнын калькуляцияда қа - жетті; өнімнің жекелеген түрлері арасындағы қосымша шығын - дарды ... ... ... ... ... ... - әрбір жауапкершілік орталықтары бойынша шығындар мен табыс туралы мәліметтерді сметадан ауытқуды жауапты адамға арту үшін жинақтау. ... ... ... ... мәліметтерді қысқа уақыт аралығында жасалатын смета орындау жоніндегі есепте бухгалтер-талдаушы көрсетеді. Олар - дан жауапкершілік орталықтарының басшылары шығыстың әр ... ... ... ... ауытқушылықтар туралы ақ - парат алады. Әкімшілік шығындарды қандай аспектіде жіктеу, ... ... ... ... ... ... және ... жауапкершілік орталықтарымен ұштастыру керектігін өзі шешеді. Көмекші өндірістік шығындар төрт элементтен тұрады: ... ... ... еңбекті өтеуге шығатын шығындар;
-- аударымдар (әлеуметтік салық);
-- ... ... ... ... ... ... материалдар, бітпеген өндіріс, дайын өнім (тауар) қорларында көрсетіледі. Олар ... ... ... ... ... және алдағы есепті кезеңдерде пайда әкелуге тиісті. Материалдық шығындарға дайын ... ... бо - ... ... материалдар мен шикізат шығындары кіреді және олардың құнын белгілі бір бұйымға тікелей және үнемді, аса мол ... ... ... ... шама - сын ... ... ... өндіруге, материал бірлігі бағасына қолданылуға тиісті, материалдар сынына көбейтіп, санауға болмайды. Еңбекті өтеуге шығатын қосымша ... ... ... ... және ... ... ... бұйымның белгілі-бір түріне жатқызуға болатын, жұмыс күшін төлейтін барлық шығыстар: бұйым дайындаумен шұғылданатын жұмысшылардың еңбекақысы кіреді. ... ... ... ... мен ... ... күрелі қызметкерлері де өндіріспен байланысты. Олардың еңбекақсысы ... ... құра - мына ... ... бұл ... ... ... белгілі бір түріне тікелей және үнемді түрде жатқызуға болмайды, олар - ды қосымша (жанама) еңбек ... деп ... ... ... материалдық шығындар сияқты мұндай шығыстар жалпы өндірістік шығындардың бөлігі ретінде қарастырылады.
Материалдық ... мен ... өтеу ... - дары ... ... ... ... шамасы өндіріс көле - міне тура сайма-сай өзгереді.
Жалпы өндірістік (қосымша) шығыстарға ... ... ... ... Бұл ... ... ... бірақ тура, тікелей және үнемді дайын бұйымның нақты ... ... ... ... ... қатар жанама өндірістік шығыстарды сайма-сай таңдалған база өнімдерінің ... ... ... ... ... ... төменде келтірілген.
Кейбір жалпы өндірістік шығыстар, электр энергиясына, ... ... ... деген шығындар сияқ - ты өндіріс көлеміне тура ... ... ... және өзгермелі өндірістік шығындар болып табылады. Кейбір жалпы өндірістік шығыстар тұрақты, ... ... жар - ... жал ... жабдыққа амортизациялық аударымдар, немесе жартылай өзгермелілер, мәселен, телефон үшін төлем, коммуналдық қызмет.
Басқа ... ... ... ... ... және ... жатқызуға болмайды. Бұлар тікелей емес немесе жанама шығыс - тар. ... ... ... сай ... ... ... Бөлу ... төменде қарастырылған.
Өндіріс бойынша шығындар өндірістік қосымша шығыстар ретінде жіктеледі, оларға шығынның үш түрі ... ... - ... ... ... ... жұмсалатын жанама шығын - дар, басқа өндірістік шығындар. Ғылыми-зерттеу жұмыстарына арналған шығындар жаңа өнімдер мен көрсетілетін қызметті ... ... ... ... ... ... жаңа бұйымдарды сынау, ғылыми зертхананы ұстау шығындарын біріктіреді.
Баламалы шығындар - пайдаланылмаған мүмкіндіктердің шығыны. Олар бір ... ... ... ... ... бол - ... кезде қолдан шыққан пайданы білдіреді. Баламалы шығындар бизнесте шешім қабылдаған көп жағдайларда туын - дайды. Мысалы, спорттық сөмкелер өндіруші ... ... ... ... ... Егер ... бұл тапсырысты қабылдаса, спорт тауарларын сататын дүкендердің тұтас ... үшін ... ... ... ... ... ... (машиналық және жұмыс уақыты) болмайды. Бұл тапсырысты қабылдаудың баламалы шығындары - бұл ... ... ... ... сөмкелер өндірісінің пайдалана алмаған пайдасы. Пайдаланыла алмаған пайда спорттық сөмкелерді са - ... ... ... ... ... ... оны ... бойынша шығындар болып есептелінуі мүмкін.
Қайтарымсыз шығындар - бұлар бұрын болған шығындар. Олар болашақ шығындарға ықпал ете ... және ... осы ... ... ... іс-қимылдар оны өзгерте алмайды, мәселен, сатып алынған ... ... құны ... мен ... ... жасау шығындары. Сон - дықтан бұл шығындар болашақта шешім қабылдау кезінде есепке алынбайды. Ғылыми-зерттеу зертханасы жабдық алды делік. Жыл ... ... ... ... мерзімі өтті, ол сыр бере бастады. Жабдықтың бұзылу себебін талдау бұл ... ... ... мен ... ... ... әсер ... көрсетті. Зертхана жылытылуы нашар және конди - ционерлері жоқ ескі үйде ... ... ... ... жұмыс жасайды, оны жөндеу үшін шоттар ұлғаюда, қызметкерлер ашулы. ... ... ... алып ... ... ... ... зертхана басшысы бұлай етуден бас тартты, өйткені ол үшін 6 млн теңге төленген болатын.
Бұл - қайтарымсыз ... ... ... ... ... ... жөніндегі ешқандай болашақ шешімдер бұл құнды қайтара алмайды. Болашақ шешімдер жөндеу үшін немесе бөлмені кондиционерлерімен және жылу жүйесімен жабдықтау үшін ... ... ... ... ... болады. Диффенциальды шығындар - екі баламалы шешімдерді қа - раған ... ... ... ... ... жаңа ... салу үшін екі баламалы орын қаралды делік. Егер А ауданы таңдалса, ... ... ... жыл ... ... ... 65000 ... болады. Егер В ауданы таң - далса, жыл сайынғы шығыстар 60 000 теңге сомасында күтіледі.
Бассейнді ұстау бойынша дифференциальды шығындар ... ... 000 - 60 000 = 5000 ... ... да ... немесе өсетін шығындар деп аталды. Қалалық бассейн мысалында оны ұстау үшін жыл ... ... ... 5000 ... құрайды, егер қалалық басейн В ауданынан А ауданына көшсе. Дифферен - циальды (немесе өсетін) шығындар көптеген экономикалық ... ... ... жаңа бөлімшені қала шетіне орналастыруға орай шығарған қосымша шығында - ры - жаңа ... ... ... ... Ту - ... ... ... шет жаққа орналыстырып немесе орналыстырмай шегетін жалпы шығындардағы айырмашылық - егер жаңа бөлімше ұйымдастырылса, шешімнің ... ... ... жаңа ... заводтарда қосымша ауысым немесе ауруханада медбике штатын ... ... ... де дифференциальды шығындарға кіреді.
Маржиналдық шығындар - өнімнің барлық ... ... ... ... ... шығындар.
Өндірістің маржиналдық шығындары - өнімнің тағы бір бірлігі жасалғанда шығатын қосымша шығындар. Бірлікке ... ... ... - ... ... ... бөлінген өнімнің кез келген санын өндіру бойынша жалпы шығындар.
Аталған шығын ... ... ... ... да бар. Олар ... ... ... жасаған жағдайда пайда болады. Егер шешім қабылдау нәтижесінде тұрақты шығындар өзгерсе, онда ... ... ... ... ... ... - ментті шығындар деп қарастырады. Егер өнімнің қосымша пар - тиясын шығару туралы шешім қабылау тұрақты шығындарды ұлғайтуға әкеліп ... ... ... нөлге тең болады.
Көмекші өндіріс шығындарының есебі 8300 "Өндірістік есеп ... 8310 ... ... ... ... шотта - ры қолданылады.
Кесте -- 2
Көмекші ... ... ... ... операция - ларының мазмұны
Дебет
Кредит
Сома
1
2
3
4
5
Негізгі өндіріс шығындарының есебі
1.
Көмекші өндіріске материал - дар ... - ... ... ... ... ... есептелінді
8310
4230
200 000
3.
Көмекші өндіріс жұмысшылардың еңбегін өтеу қорынан ақша аударылды
8310
3150
17 189
4.
Негізгі өндіріс шығындары - на ... ... кір - ... ... ... ... ... қорытылады
8310
8031, 8032,
8033, 8034,
8035
524 000
200 000
17 189
310 439
6.
Ай басындағы бітпеген өн - дірістің шығындары көмекші өндірістің ... - ... ... 000
7.
Ай соңыңдағы бітпеген өн - дірістің шығындары көмекші өндіріс шығындарынан шығарылады
1343
8310
21 ... өнім ... шы - ғып, ... ... (өндірістік өзіндік кұнмен)
1320
8310
1 048 5
Технологиялық мақсаттардағы көмекші өндіріс цехтарына қолданылатын ... ... газ, су, мұз және бу ... ... ... ... алынған қызметтер
8310
8310
50265
2.
Басқа ұйымдардан алынған қызметтер, жұмыстар
8310
3310-3330,
3390
603205
3.
Көмекші өндіріс цехтарының жұмыскерлерінің кезекті демалысына есептелген резервтер
8310
3430
5023608
4.
Көмекші өндіріс жататын ... ... ... ... ... ... жөнделмейтін ақаулардың өзіндік құнын есептен шығару
8040
8310
286598
6.
Бекітілген нормадан жоғары болған жөнделмейтін ақаулардың өзіндік құнын есептен шығару
7470
8030
32564
7.
Жұмыс және әнім малдарының жас төлдерін ... ... ... ... өнімдерін негізгі өндірісте материалдар негізінде қабылдау
1350,
1310
8310
256489
10
Цехтардың транспорттық кызметтері
7110
8310
265897
Көмекші өндірістің негізгі құралдарды жөндеу шығындарын есептен ... осы ... ... ... ... ... ... ... және көмекші өндіріс цехтары
7210
7110
8040
8310
8310
8310
125463
2.
Осы мақсатқа резерв құрылса
3440
8310
258965
Транспорттық шығындардың есептен шығарылуы
1.
- ... ... ... және ... ... ... қызметтері
-- қоймаға материалдарды тасымалдауға байланысты
7210
8040
1310.
1350
8310
8310
8310
25620
23562
25621
2.
Көмекші өндірістің жарықтандыру, жылу беру, ыстық және суық сумен қамтамасыз ету бойынша шығындарды есептен шығару:
-- ... ... ... жабдықтау бөлімі
-- әкімшілік
8040
7110
7210
8310
8310
8310
25645
3215
2654
3.
Қосымша ... ... ... ... ... ... Құрылысқа шаруашылық әдіспен жүргізілген қызметтер
-- Негізгі құралдарды жоюға байланысты шығындар
-- ... ... ... жою ... ... да ... қызметтері
2930
7410
7470
7010
8310
8310
8310
8310
6546
2564
26589
2564
4.
Мүмкін бағалары бойынша қалдықтарды кірістеу
1350
8310
45625
5.
Көмекші өндіріске аяқталмаған өндірістің есепті кезең соңындағы қалдықтарын есептеу
1340
8310
26655
+ Үстеме шығындарды есептеу және оларды бөлуді ... ... - өнім ... ... ... үшін жасалатын шығындар. Бұл шығындар екі топқа ... ... ... ... жасалатын шығындар (тозу, жөндеу,жабдыққа бір реттік қызмет көрсету, көмекші өндірістің т.б.) және жалпы цехтық ... (цех ... ... ... іс ... шығындары, жалпы өндірістегі негізгі құралдардың тозуы, коммуналдық, жөндеу, жал шығындары). Үстеме шығындар өнімнің өзіндік құнына біріңғай (пропорционалды) ... ... - ... істелінген уақытына қарай (еңбек-сағаты, машина- сағаты);
- негізгі ... ... ... ... ... жоспарланған өзіндік құн т.б.
Жалпы өндірістік шығыстарды бөліп тарату белгілі бөлу базасы негізінде жүзеге асырылады, мынадай бөлу ... ...
1. ... жұмысшыларының негізгі еңбекақысы;
2. Өндіріс жұмысшыларының негізгі еңбекақысы мен өндірістік құрал
жабдықтарды ... ... және ... ... ... - ... өндіріс жұмысшыларының еңбек ақысы.
Жалпы өндірістік шығыстардың сомасы - 400 000 ... ... үшін ... еңбек ақы: 1 өнім бойынша - 800 000 ... өнім ... - 500 000 ... ... жұмысшылардың еңбек ақысы
Еңбек ақының
үлес салмағы, %
Жалпы өндірістік шығыстар сомасы
1
800 000
40,0
160 000
2
1 200 000
60,0
240 000
Барлығы
2 000 000
100,0
400 000
Ірі өнеркәсіптік кәсіпорындарда ... ... ... тұру және пайдалану шығыстарының ерекше түрдегі есебі қажет.
Отандық ... ... ... бөлу үшін ... бөлу базалары қолданылады: жұмыс - ... - ...
1. ... ... пайдалану шығыстарының жалпы сомасы -
200 000 тг.,
2. Өнім өндіруде орындалған машина-сағат саны: 1өнім - 25 000 ... өнім - 15 000 ... - 40 000 ... ... шығындар ставкасы = 200 000 : 40 000 = 5 тг/м-с.
Өнімнің өзіндік құнына енгізілетін шығындар:
1өнім =5x25 000=125 000 ... ... 000= 75 000 ... - 200 000 тг. ... 8114.1 -125 000 ... 8410 - 200 000 ... 8114.2 - 75 000 ... шығындарды тарату үшін ұйым өз таңдауымен бірыңғаймен (тура) цехтық, нақтымен нормативті (жоспарлы) ... ... ... ... ... ... өндірістің) ставканы анықталады өнім өндіру үшін жасалған барлық үстеме шығындар сомасы бөлінеді жалпы үстеме шығындар негізіне ... ол ... ... - өндірістік жұмысшылардың жұмыс істеген (атқарған) уақыты;
- жабдықтың жұмыс істеген (атқарған) уақыты;
- еңбек шығындары;
- шығарылған өнімнің ... ... ... ... өндірістің үстеме шығындары 1 000 000тг. құрады осы мерзімде 50 000сағат жұмыс жасалды, сонда үстеме шығындарды тарату ставкасы болады 1 000 ... 50 ... = 20тг./ ... ... ... ... уақыт кеткен болса бұйымға үстеме шығын сомасы 360тг. құрайды (18сағ. х 20тг./ еңбек\сағ.). Егер ... ... ... ... онда ... ставкалар қолданған тиімді. Мысалы:
А бөлімшесі
Б бөлімшесі
С бөлімшесі
Үстеме шығындар
10 000
60 000
30 000
Еңбек- сағаты
25 000
15 000
10 ... ... ӨҮШ ... ... ... үшін А бөлімшесінде 10сағат уақыт жұмсалса, Б бөлімшесінде ... ... ... ... С ... онда ... үстеме шығындар 33тг.көлемінде апарылады (10сағ. х0,4тг./еңбек\сағ.+ 5сағ. х 4тг./еңбек\сағ. + ... ... ... нақтымен жоспарлы тәсілі.
Үстеме шығындарды таратудың нақты ставкасын қолдану тәсілі ... ... ... ол үшін ... ... күту ... өнім ... дайын болғанша және үстеме шығындар сомасы мерзімсайын өзгеріп отыратындықтан ставкалары өзгеріп отырады. Ал, ... ... ... ... ... үстеме шығындардың болжамды сомаларын анықтау;
- үстеме шығындардың негізін (базасын) анықтау;
- үстеме шығындардың болжамды сомасын болжамды санына бөлу;
- үстеме шығындардың ... ... ... ... ... жоспарланған сомалар нақтымен сәйкестеленбейді сондықтан айырмашылықтар анықталып отырады, үнемі қайта қарастырылып есептемелер жасалынады.
Қаржылық есеп ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп шоттрадың 8 - ші бөлімде қарастырылады, ол үшін 8410 - 8418 ... ... ... ... Үстеме шығыстар
8411 Материалдар
8412 Жалпыөндірістік қызметкерлердің еңбекақысы
8413 Еңбекақыдан бөлінетін аударымдар
8414 Негізгі құралдардың жөндеуі
8415 Негізгі құралдардың тозуы және материалды емес активтердің ... ... ... Жалдық төлем
8418 Басқадай үстеме шығындар
+ Ақаудың есебі
Өндірістегі ақау дегеніміз-ол, шығарылған өнім белгіленген техникалық жағдайлармен стандарттарға сапасы сай емес болғаны, ... өз ... ... келмейді. Бұндай шығарылған өнімге (түзету жасалынбаса) комиссиямен акт ... ... цех №, ... ... ... ... түлға, мерзімі көрсетіледі. Егер ақау осы цехпен түзетілсе актіге деген белгі соғылады да осы жұмысшыларына ... үшін ... ... ал ақау ... ... ... оғылып цех жұмысшыларына еңбекақы есептеледі (бухгалтерияға наряд тапсыру арқылы).Ақаулар анықталған жеріне байланысты ішкі және ... ... ... есебі бухгалтерлік есеп шоттар жоспарында 8418 шотта жүргізіледі.
Шаруашылық операция мазмұны
Д
К
Сыртқы түзетілетін ақаулар операциялар есебі
1
Сатыпалушымен қайтарылған ақаулы өнімге сторно
7010
1310,
1320
2
Қайтарылған ... ... қоса ... ... құн түзетуге (ақауға)
* дебиторлық сомаға түзету
* ҚҚС сомаға
* ... ... ... өзіндік құны есептен шығарылады
8418
8110
4
Егер сатыпалушы өз көлігімен қайтарған болса
8418
3310,3390
Ішкі түзетілмейтін ақаулар операциялар есебі
5
Ішкі ... ... ... ... құны ... шығарылады
8418
8110
Ішкі және сыртқы түзетілетін ақаулар операциялар есебі
6
Ақауды түзетуге шығындалған материалдар сомасы
8418
1310
7
Ақауды түзету бойынша есептелген еңбекақы
8418
3350
8
Ақауды түзету бойынша есептелген еңбекақыға салықтармен ... ... ... бойынша сатыпалушылардың шығындары
8418
3310,3390
10
Ақауды түзету бойынша көмекші цехтың қатысы
8418
8310
11
Ақауды түзету бойынша материалдармен құнды қоқыстар ... ... ... ... ... ... түзету бойынша кінәлі тұлғадан ұсталынды
1010,3350,
1250
8418
14
Ақау пайдаболғанға кінә жеткізушіге (шикізат пен материалдар сапасыздықтан) қойылды
1280
8418
Өндірістің тұрып қалуна болуы ... ... ... ... ... пен ... ... электроқуат, газ, сумен қамтамасыз етілмеуі.
Өндірістің тұрып қалуы актіме немесе өндірістің тұрып қалу ... ... ... ... ... тұрып қалу мерзімі, уақыты, кінәлі тұлғалар, себебі көрсетіледі. Өндірістің тұрып қалуна жұмысшылардың кінәсіз болса төлемақы заңға сай төленеді. Өндірістің ... қалу ... ... есеп ... ... ... 8410 ... жүргізіледі (ішкі себебтер бойынша), сыртқы себебтер бойынша 7210 шотта жүргізіледі, ал табиғи апатты жағдайлардан болса 7470шотта.
* Өндіріс ... ... және ... ... Өндіріс шығындарына аудит жүргізудің әдістемесі
Жоғарыда аталғандай еркін бәсекелестік жағдайында кәсіпорын (фирма) ... ... баға ... түрде орнатылады. Оған нарықтық баға ... ... әсер ... ... қатар әрбір кәсіпкер максимальді мүмкін ... ... ... Осы ... Өнім өндірісі көлемін өсіретін, оның толықтырылмаған нарықтағы қозғалысына әсер ететін ... ... осы ... ... және оның ... ... ... өндіріс шығындарын төмендету мәселесі туындайды.
Дәстүр бойынша шығындарды азайтудың маңызды ... бірі ... ... ... ... ... ... түрлерін тиімді немесе эконоиды пайдалану: еңбектік және материялдық.
Өзіндік құнды ... ... ... ... ... ... өнімділігі-еңбек шығынының тиімділігін арттыру. Бұл өндіріс ... ... ... тиімділігі, нәтижелілігі, жемістілігі. Қызметкерлердің еңбек өнімділігі бір уақыт ... ... ... өнімнің немесе орындалған жұмысының ... ... 1 ... 10т өнім шығарады), немесе бір өнімге кеткен ... (10т өнім ... 1 ... ... ... ... ұлттық табыс мөлшерімен есептелінеді.
Еңбек өнімділігі=Жиынтық қоғамдық өнім / Жұмыс ... ... ... ... ... ... ... Т (уақыт)
Еңбек өнімділігін арттыру үшін ... ... ... ... ... аударылады. 1) жұмыс уақытын ұтымды ...
2) ... ... ... үзілістерді азайту. Жұмыс уақытын ұтымды, үнемді пайдалануға ... мен ... ... ... ... ұйымдастыруды жақсарту, ал екінші әдіске - өндірістің жоспардан тыс тоқтап ... ... ... ... ... қол ... өнімділігінің көрсеткіші қызметкерлердің материалдық ... ... ... ... ... өнімділігі арттқан сайын еңбекақы - оған ... ақы да өсіп ... ... ... ... ... өсу ... кейін қалуы немесе артып кетуі дұрыс емес. Бұл ... ... ол ... ... ... деген материалдық мүдделілікке кері әсер ... ... ... ... көп бөлігін еңбекақыға шығындар алады ( Қазақстан ... 13 -14 % , ... ... - 20 -25 % ). ... ... ... ... сыйымдылығын азайту, еңбек өнімділігін өсіру мәселелерінде ... ... ... персоналдың санын азайту орынды болады.
Еңбек өнімділігін арттыру оны ұйымдастыруға да көп ... бөлу ... ... орындарын дайындау, оның толықтай ... ... ... ... басқада әдістерді қолдану.
Еңбек өнімділігін ... ... ... жұмыс күшінің бәсеке қабілеттілігін, сапасын жоғарылату қажеттілігі мына ... ...
+ ... ... ... ... ... өсуі;
+ Еңбекті тиімді қолдануды және ... жаңа ... ... ететін бәсекелестер тарапынын қысым;
+ Өндірісті ... және ... жаңа ... ... ... технологиялық өзгерістер;
+ Өз жұмысшыларының потенциалының ... ... ... ... ... Автоматтандырылған жүйелердің енгізілуі және оларды басқаратын ... ... ... ... ... ету;
+ Жұмысшылардың интелектуалдық дайындығын ... ... ... ... ... ... нарық жағдайлары мен өндірістік шығындар арқылы анықталады. Кәсіпорын табысы ... ... ... ... ... өнім ... ... мен ұсыным өзара байланысының нәтижесі болып табылады. Өнім өндірісіне ... ол ... ... ... ... ... көлеміне, техника деңгейіне, өндірістің ұйымдастырылуына және басқа факторларға байланысты өсуі ... ... ... ... ... ... ... көптеген көздерін қарастырады, ол оны өзінің тиімді басқару ... ... ... ...
Материалдық құндылықтар өндірісі, тауар саудасы, сонымен қатар қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... ... Бұл қолданылған ресурстар соңында әртүрлі ... және ... ... ... ... ... ... өткізу мақсатында өндірілген өнім мен қызмет көрсетулерге кеткен шығындардың ақшалай түрдегі ... ... ... ... ... жұмсалған барлық шығын. Өндірілген өнімнің өзіндік құнына барлық жұмсалған шығындар: шикізат, ... ... ... ... ... ... т.б. кіреді.
Өзіндік құн сол ... ... ... көрсеткіші, ол әрбір өнімге жұмсалған жалпы ... ... өнім ... бөлу ... ... ... ... толық өзіндік құнмен сатады, өткізеді. Неғұрлым ... құн ... ... ... ... ... жоғары болады.
Кәсіпорынның ... ... ... ... өзіндік құнын біле отырып, сатып алушыға осы ... ... ... ... ... ... ... Өзіндік құнды азайтудың ... мәні бар, ол ... ... ... ... ... қызметінің негізгі көрсеткіштерінің бірі болып өнімнің өзіндік құн болып ... ол ... өнім ... ... ... шығындар жиынтығын құрайды және ... ... ... ... ... ... Л.И. , Абдильдин С.С. Экономика предприятия. Алматы: Каз Нау ГРУ, 2004, ... ... В.Д., ... В.П. . Экономика предприятии:Учебн. Практикум. -3-е изд.-М.: Финансы и ... ... ... ... Ө.Қ. Шеденов, Б.А. Жүнісов, Ү.С. Байжомартов, Комягин./ Жалпы ред басқарған Ө.Қ. ... ... ... ... О., ... А. ... ... (фирмы).-Учебн. Пособие.-Алматы, , 1997.-208стр.
* Кендирбаев А., Омаров Г., Хагай В., Тасибеков, Ауганбаев А. Бизнес: составляющие успеха/ В ... ... - ... ... ... Сабырбаев Б. Экономикалық орысша-қазақша түсіндірме ... ... ... ... ... Учеб. Для вузов/ И.Э Берзинь С.А., Н. Н. Савченко, С.Г Фалько-М.: Дрофа,2003.
* Экономика предприятия: Учебник/ Под ред ... М.Л. ... - М.: ... ... ... предприятия: Пер с нем-М: ИНФРА -М, 1999.
* ... ... ... Под ред. Проф О.И. ... 2-е изд., ... и ... ... 1999
* Экономика предприятия: Учеб. Для вузов / Под ред. Проф В.Я Горфикеля, проф В.А. ... -3-е ... и ... ... 2000

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өнімнің (жұмыстың және қызыметтің) өзіндік құнын кальку -ляциялаудың және шығынды есепке алудың елімізде және іс – тәжірибеде қолданылатын әдістері10 бет
Жаңажол кеніші мұнайы (айдау және пайдалану скважиналары)95 бет
Ақтөбе мұнай өңдеу зауытындағы газды кептіру процесінің автоматтандырылуын жобалау22 бет
Ақтөбе мұнай өңдеу зауытының бу генераторының автоматтандырылуын жобалау14 бет
Ақтөбе қаласы темір-бетон дайындау зауытындағы шикізатты мөлшерлеу процесінің автоматтандырылуын жобалау14 бет
Марков құбылысы16 бет
1916 ж. Ұлт-азаттық көтеріліс жағдайындағы қазақ ұлттық зиялы қауымы13 бет
1916 ж. ұлт-азаттық көтеріліс жағдайындағы қазақ ұлттық зиялы қауымы туралы15 бет
«мемлекеттің экономиканы қаржылық реттеу жүйесіндегі салықтық реттеу және оның Қазақстан Республикасының қазіргі жағдайындағы ерекшеліктері»74 бет
«Семей былғары-мех комбинаты» ЖШС-дегі өндірістік шығындардың аудиті және талдауы66 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь