Материалдық емес активтер туралы

Кіріспе 3
1 Материалдық емес активтер есебінің мәні мен міндеттері және жіктелуі

5
1.1 Материалдық емес активтердің мәні мен міндеттері
5
1.2 Материалдық емес активтердің бағалануы және жіктелуі 7

2
Материалдық емас активтер есебі және олардың амортизациясын есепке алу


14
2.1 Материалдық емес активтердің түсуінің есебі
14
2.2 Материалдық емес активтердің шығарылуының есебі
16
2.3 Материалдық емес активтің амортизациясы және түгендеуінің есебі
19
2.4 Гудвилл есебі
23
3 Материалдық емес активтерді ҚЕХС . қа көшуінің негізгі әдістері
25
3.1 Материалдық емес активтерді ҚЕХС . қа көшуінің негізгі әдістері
25
3.2 ХҚЕС . на сәйкес бағдарламалық қамтамасыз етуді сатып алу
30
Қорытынды
36
Пайдаланылған әдебиеттер 38
Еліміз тәуелсіздік алып, нарықтық экономикаға көшкеннен бастап қызмет түрлерінің қай саласы болмасын алға жылжуы күшейіп келеді. Соның ішінде халық шаруашылығы есептерінің арасында бухгалтерлік есептің алатын орны ерекше.
Қоғамымыздың даму кезеңдерінің қай сатыларында болмасын дамудың объективті экономикалық заңдылықтарын анықтау және ол заңдылықтарды пайдалану шараларын дұрыс белгілеу үшін есеп жұмыстарын, әсіресе бухгалтерлік есеп жұмыстарын дұрыс ұйымдастырудың маңызы зор.
Қазіргі нарықтық экономикаға түбегейлі көшу кезеңінде бухгалтерлік есепке жүктелетін міндеттер қай кездегіде болмасын күрделі, ауқымды болып отыр. Өйткені қазіргі қоғамдық дамудың жаңа кезеңінде мемлекеттік меншіктен ұжымдық және жеке меншіктерге ауысуы кең етек алып отыр. Осыған байланысты қазіргі кезде мемлекет, ұйым және жеке тұлғалар арасындағы экономикалық және қоғамдық қарым – қатынастар саясаты жаңа сипат алып отыр. Бұл бойынша еліміздегі халық шаруашылығының қай саласындағы субъектілер болмасын олардың өндірістік және қаржылық іс – әрекеті өз шығындарын өзі өтеу, өзін – өзі қаржыландыру принциптеріне негізделуі тиіс.
Бүгінде бухгалтерлік есеп басқару жүйесінде басты орындардың бірін алады. Ол кәсіпорынның қаржылық жағдайын сипаттап және басқарушылық шешімді қабылдау үшін негіз бола отырып, тұтынуды таратуды, айналысты және басқа да өндіріс процесін шынайы көрсетіп береді. Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есебі бекітілген нормативтік – құқықтық актілердің жалпы қағидалары мен ережелерінің негізінде құрылады және ол бүкіл алынған ақпараттарды пайдаланушылардың талабына, қызметтің құрылымына, ұйымның нысанына, айрықша ерекшелігіне есептің сәйкес келуін қамтамасыз етеді.
Шаруашылық жүргізудің қазіргі жағдайында шаруашылық жүргізуші субъектінің күрделі экономикалық тетігін нақты, жақсы жолға қоймайынша, сондай – ақ толық, сенімді ақпаратсыз басқару жүйесін іс жүзінде жүзеге асыруы мүмкін емес.
Экономиканың барлық саласындағы кәсіпорындардың иелері мен еңбек ұжымдары шикізат пен материалдарды ұқыпты жұмсауға, өндіріс қалдықтарын азайтуға, ысырапты жоюға, бәсекеге жарамды өнімдерін өндіруге (ұлғайтуға), оның сапасын көтеруге, өзіндік құнын төмендетуге, қоршаған ортаны сақтауға мүдделі. Бұл орайда шаруаға қырсыздыққа, кәсіпорынның материалдық құндылықтарын, ақша қаражаттарын және басқа
1. ҚР-ның “Бухгалтерлік есеп және қаржы есебі” туралы заңы.
2. ҚР-ның Қаржы министрлігінің 18. 09. 2002 жылғы №438
3. Ержанов М.С., Ержанова А.М. Основы бухгалтерского учета
4. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет
Назарова В.Л. «Шаруашылық жүргізуші субьектілердегі бухгалтерлік есеп» Алматы-2005ж.
5. Алибекова Б.А. «Бухгалтерлік есеп принциптері» Астана-2007ж.
6. «Кәсіпорын әкономикасы» оқу құралы. Қабылбекова М.Т
7. Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З.Н., Құдайбергенов Н.А. «Бухгалтерлік есеп»
8. Международные стандарты финансовой отчетности КМСФО/Пер. В.И. Тарусина/Ред. коллегия
9. Баймұханова С.Б., Балапанова Ә.Ж. Бухгалтерлік есеп.-А.: Қазақ университеті
10. Баймұханова С.Б. Бухгалтерский учет хозяйствующих субьектов. – А.
        
        Мазмұны
Кіріспе
3
1
Материалдық емес активтер есебінің мәні мен міндеттері және жіктелуі
5
1.1
Материалдық емес активтердің мәні мен міндеттері
5
1.2
Материалдық емес активтердің ... және ... емас ... ... және ... амортизациясын есепке алу
14
2.1
Материалдық емес активтердің түсуінің есебі
14
2.2
Материалдық емес активтердің шығарылуының есебі
16
2.3
Материалдық емес активтің амортизациясы және түгендеуінің есебі
19
2.4
Гудвилл есебі
23
3
Материалдық емес активтерді ҚЕХС - қа ... ... ... емес ... ҚЕХС - қа ... ... ... - на сәйкес бағдарламалық қамтамасыз етуді сатып алу
30
Қорытынды
36
Пайдаланылған әдебиеттер
38
Кіріспе
Еліміз тәуелсіздік ... ... ... ... ... қызмет түрлерінің қай саласы болмасын алға жылжуы күшейіп келеді. ... ... ... шаруашылығы есептерінің арасында бухгалтерлік есептің алатын орны ерекше.
Қоғамымыздың даму кезеңдерінің қай сатыларында болмасын дамудың объективті экономикалық заңдылықтарын ... және ол ... ... ... ... ... үшін есеп жұмыстарын, әсіресе бухгалтерлік есеп жұмыстарын дұрыс ұйымдастырудың маңызы зор.
Қазіргі нарықтық экономикаға түбегейлі көшу кезеңінде бухгалтерлік есепке жүктелетін міндеттер қай ... ... ... ... ... ... Өйткені қазіргі қоғамдық дамудың жаңа кезеңінде мемлекеттік меншіктен ұжымдық және жеке меншіктерге ауысуы кең етек алып ... ... ... ... ... ... ұйым және жеке ... арасындағы экономикалық және қоғамдық қарым - қатынастар саясаты жаңа сипат алып отыр. Бұл бойынша еліміздегі халық шаруашылығының қай ... ... ... ... өндірістік және қаржылық іс - әрекеті өз шығындарын өзі өтеу, өзін - өзі ... ... ... ... ... есеп ... жүйесінде басты орындардың бірін алады. Ол кәсіпорынның қаржылық жағдайын сипаттап және басқарушылық ... ... үшін ... бола ... ... таратуды, айналысты және басқа да өндіріс процесін шынайы көрсетіп береді. Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есебі бекітілген нормативтік - ... ... ... ... мен ... негізінде құрылады және ол бүкіл алынған ақпараттарды пайдаланушылардың талабына, ... ... ... ... ... ерекшелігіне есептің сәйкес келуін қамтамасыз етеді.
Шаруашылық жүргізудің қазіргі жағдайында шаруашылық жүргізуші субъектінің күрделі экономикалық тетігін нақты, жақсы жолға қоймайынша, сондай - ақ ... ... ... ... ... іс ... ... асыруы мүмкін емес.
Экономиканың барлық саласындағы кәсіпорындардың иелері мен еңбек ұжымдары шикізат пен материалдарды ұқыпты ... ... ... ... ... ... бәсекеге жарамды өнімдерін өндіруге (ұлғайтуға), оның сапасын көтеруге, өзіндік құнын төмендетуге, ... ... ... мүдделі. Бұл орайда шаруаға қырсыздыққа, кәсіпорынның материалдық құндылықтарын, ақша қаражаттарын және басқа да ресурстарын заңсыз және тонауға ... ... ... ... ... мен мәнін айрықша бағаламауға болмайды.
Нарықтық қатынастардың дамуына орай субъективті активінің құрамында материалдық емес ... ... ... ... материалдық емес активтердің маңызы артып отырады және тиісінше, субъекті активінде олардың үлесі ұлғая ... ... ... ... ұзақ ... ... бірінші тобында көрініс табады.
Бұл курстық жұмыстың мақсаты - материалдық емес активтер есебінің мәнін, оның түрлері мен ... ашып ... ... ... олардың ұйымдардағы қозғалысы мен амортизациялық тозуының есебінің жүргізілу үрдісін көрсету және де материалдық емес активтердің есебінің қаржылық есеп берудің халықаралық ... ... ... ... ... әдістерін талдап өту болып табылады.
Қазіргі кезде көптеген деректемелерде материалдық емес активтерге: бұлар деп анықтама беріледі.
ҚЕХС және БЕС ... ... емес ... ... ... және басқа субъектілерге жалға беруде, өндірісте және ... ... ұзақ ... бойы ... ... заттай формасы жоқ, үлестірілген ақшалай емес активтер.
* Материалдық емес активтер ... мәні мен ... және ... ... емес ... мәні мен ... емес ... - бұл өндірісте ұзақ мерзім бойына пайдалану үшін немесе тауарларды ... ... ... әкімшілік мақсатқа және басқа субъектіге жалға беруге арналған табиғи нысаны жоқ ақшалай емес активтер. Бұл ... ... ... олар ... ... бақыланады және оларды пайдаланудан субъект болашақта экономикалық олжа табады деп күтіледі.
2700 ҚЕХС (Қаржылық есеп берудің ... ... және 2700 БЕС ... есеп ... сәйкес материалдық емес активтер әкімшілік мақсатта және басқа субъектілерге жалға беруде, өндірісте және тауарларды (жұмысты, көрсетілген қызметі) ... ұзақ ... бойы (бір ... астам) қолдануға арналған, заттай формасы жоқ, үлестірілетін ... емес ... ... ... ... ... ... қолданудан субъект болашақта экономикалық пайда алуды күтеді.
Материалдық емес бап ... емес ... ... ... егер:
а) материалдық емес активтер анықтамаларына сәйкес келсе;
ә) белгі - өлшемдерге сай келеді және мынадай жағдайда есепте тіркеледі:
- ... осы ... ... ... ... ... ... пайда алу ықтималдылығы жоғары болса;
- актив құнын күмәнсіз сеніммен анықтауға болса;
- материалдық емес ... тану ... ... ... құны ... ... емес активтердің бастапқы құнын оларды сатып алу құнына тең болады, бұған оларды алуға кеткен және қолануға әзірлейтін жағдайға (сатып алу ... орны ... ... ... мен ... және т.б. ... ... жұмсалған шығындар кіреді.
Материалдық емес активтерді анықтауға болады: егер де оларды ... ... ... ... болашақта алынатын экономикалық олжаға олардың тікелей қатысы ... ... емес ... ... ... ... болса, онда оның экономикалық олжа табу мүмкіндігі ашылады.
Келешек экономикалық олжа, осы материалдық емес ... ... ... егер олар ... ... ... ... экономикалық
олжаны өсіруде ... емес ... ... ... осы активтік пайдалану қабілеттілігі мен ниеті болса; ... ... пара - пар ... техникалық және басқа да ресурстар бар болып, субъектіге болашақта күтілетін экономикалық олжаны алуға қолайлы жағдай туғызса.
Материалдық емес ... ... ... ... - нақты табиғи нысаны жоқ сезілмейтін құндылыққа ие болғанымен материалды активтердің де, материалдық емес ... де ... ... ... ... ... құрал - жабдықты басқару үшін, оны компьютерлік бағдарлама мен қамтамасыз ету керек, өйткені онсыз құрал - ... ... ете ... ... ... - ... бөлінбейтін бөлігі болып саналады. Осыдан, компьютерлік бағдарламамен қамтамасыз етуді ненің құрамында ... ... ақыл ... ... керек, өйткені ол негізгі құралдың да, материалдық емес активтің дәл ... ... ... ... ... емес активтер физикалық заттың (алып жүргізушілердің) құрамында болады атап ... ... ... ... ... - дискте, фильм - лентасында, заңды құжаттау (лицензия, патент) - ... ... ... ... те, ... да, ... да өз ... қосалқы элементтер болып табылады және ол активтің мәнін анықтау үшін негіз бола алмайды.
Бұған қарамастан, материалдық та, материалдық емес ... де ... ... ... бар, бірақ соңғысының есебінде теңестіру немесе ұқсастыру, өлшеу, пайдалылық қызмет ету ... ... ... ... өте ... ... саналады.
Кейбір материалдық емес активтер фирманың басқа да активтеріне жеке теңестірілуі ... ... ... ... ... ... ал ... болса жеке теңестірілмеуі мүмкін, керісінше, осындай материалдық емес активтердің құны басқа да фирманың активтерімен тығыз байланыста шығарылуы мүмкін: ... ... емес ... ... ... ... ал клиенттердің сеніміне немесе қызметкерлердің машықты деңгейіне негізделеді. Мысал. Жоғары ... ... ... ... орналасқан фармацевтикалық кәсіпорыны дәрі - дәрмек препараттарын өндіретін фармацевтикалық фирмасымен лицензиондық келісім жасады ... Ол ... ... ... болатын ауруларды емдеу үшін қажет.
Компанияның келешектегі экономикалық пайдасы жоғарыда аталған лицензиондық келісіммен де тікелей ... ... Егер де:
- сол ... ... халықтың шығарылатын препаратқа деген сұранысы жоғары болса және онда жүргізілетін әлеуметтік мәселелердің ... - ақ ... ... ... ... ... пайда
әкелетіндігіне толық сенім болса;
- препарат өндіру үшін компания басшылығы келісімді пайдалануға ниет білдіріп, ол оның бизнес - ... ... ...
- ... ... ... - шартқа сәйкес қаржылық және ... да ... ... ... ... бар ... қай жағдайларды тиесілі заңды құжаттардың құқығын рәсімдемей - ақ осы экономикалық олжамен басқа кәсіпорындардың шұғылдануына тиым сала ... Егер де ... ... технологиясы патенттелген болса, онда ол басқа субъектінің айналысуына тиым салады.
Материалдық емес активтерге: лицензиондық келісімдер, ... ... ... ... ... авторлық құқықтар, тауар белгілері, қызмет ету белгілері, фирма атаулары, тәжірибелі - конструкторлық жұмыстар және т.б.
1.2 ... емес ... ... және ... емес активтер актив ретінде болашақта экономикалық олжа ... ... ... ... Өз ... материалдық емес активтердің құны, активтердің белсенді нарығы бар кезде ғана дұрыс анықталуы мүмкін; кез - ... ... ... ... ынта ... сатып алушы мен сатушы табуға және бұндай кезде сатылатын және сатып алынатын тауардың бағасы үшін қолайлы болады. ... ... емес ... белсенді нарығы болмайды, өйткені олар өте сирек кездеседі мысалға, тауар белгілері, басылым атауы, кино мен музыкаға ... ... ... және бір ... үшін ... ... осы тәріздес басқа активтің құнын өлшеу үшін, ... бола ... ... материалдық емес активтердің құнын, әдетте, екі жақтың келісімі бойынша анықтайды.
Материалдық емес активтер танылған кезеңінен бастап ... құны ... ... ... емес ... ... құны олардың алынған тәсіліне байланысты болып келеді: сырттан түссе (сатып алынған бағасы, ұйымдар бірлестігінің күшімен; ... ... ... мемлекеттік субсидияның есебінен) немесе шаруашылық жүргізуші субъектінің өз күшімен жазаласа.
Егер де материалдық емес активтер бартерлік (айырбас) негізінде алынса, онда ... ... ... құн немесе осы тәріздес материалдық емес активтер құны бойынша анықталады. Егер де ... емес ... ... құны ... есебінен алынса, онда сол несие үшін ... ... ... ... ... ал ол ... шығысқа жатқызылады. Егер материалдық емес активтің бастапқы құны мемлекеттің есебіне тегін (немесе номиналды атауы, немесе мемлекеттің субсидиясының есебінен) ... онда ол сату ... ... ... материалдық емес активтердің бастапқы құны нақты шығындармен де және үстеме шығысымен де танылады. Осы ... ... алу ... 2700 шоттарының бөлімшесіне, жеке деп аталатын ішкі ... ... ... Осы ... ... ... шығындар енеді:
* материалдық емес активтерді жасауға қатысқан еңбеккерлердің еңбек ақысы;
* заң бойынша белгіленген еңбек ақыдан жасалатын аударымдар;
* материалдық емес ... ... ... ... ... атқарылатын қызметтер;
* несие үшін төленетін пайыздар (марапаттаулар);
* басқа да шығындар;
* үстеме шығындар.
Материалдық емес активтер (МЕА) шартты түрде 4 - ... ... ... ... емес ... Бұл ... , ЭЕМ мен мәліметтер базасын бағдарламалық жабдықталып, интегралды микросхемалар технологиясы, ... ... ... бір ... ... ... немесе өнімнің сыртқы бейнесі, өнеркәсіптік үлестері, сервитуттары және т.б жатады. - құжатнама өндірістік озық ... ... ... ... нысан және т.б. түрінде көрінетін техникалық білімдерін айқындау үшін халықаралық қатынастарда қолданылатын ... ... ... ... ... ... ... патенттелмеген, белгілі бір өнім түрін ұйымдастыруға қажетті өндірістік тәжірибесінің ... ... және ... да ... ... ... жиынтығы. Лицензиялық келісім - шарттарда, техникалық ынтымақтастық туралы ... ... ... қолданылады. Жаңалықтар патенті, тауар белгілері, авторлық құқықтар мен патенттік ... ... ... ... ... Кәсіпорын құпиясын сақтап, оны пайдаланудан түскен табыстарын бақылай алатын жағдайда ғана ... емес ... ... ... бере алады.
өзінің бағасымен басты көрсеткіштерімен құнды. Өзінің табиғаты және ... ... ... ол ... ... ... ... алушылардың қосымша алынған табыстың есебінен қалыптасадыжәне ол оның иесіне төленетін ... ... ... - ... ... ... көрсетіледі. Субъект белгілі бір ақыға сатып алынған лицензиялар мен патенттерден өзгешелігі, ол әдетте, субъектінің жарғылық капиталына ... ... ... үлесі ретінде салынуы мүмкін. субъект балансына алынатын құны құрылтайшылар немесе қатысушылардың келісім шарттарының ... ... ... ... ... есепке алу. Оған материалдық емес активтер қатарына белгілі бір уақыт кезеңі ішінде табыс әкелетін, ақыға сатып алынған өндірістік ... ... ... ... ... ... тұтынушылары туралы; шикізатпен, материалдармен және қызметтермен жабдықтау туралы, ... және ... ... мәліметтер жатады.
Ұйымдастыру шығындары. Бірлескен немесе акционерлік кәсіпорындарды құру кезеңінде пайда ... ... ... ... ... Бұл ... ... болған кезеңнен бастап, материалдық емес активтер болып есептелінеді. Бұған кәсіпорын қызметінің бастапқы қезеңіндегі шығындар мен ... ... ... ... шығындары кірмеуі тиіс. Мұндай шығындарға жарнамаларға кеткен ... ... ... ақы, ... тіркеу, құжаттарды дайындау, банктерде шоттарды ашу т.б. шығындары жатады.
ЭЕМ бағдарламасымен жабдықтау - ... ... ұзақ ... бойы ... ... ... бағдарламаларды пайдалануға қажетті мәліметтерді талдау және бағдарламалық ... ... ... ... байланысты материалдық емес активер. Бұл топқа тауар таңбалары, тауарлардың шыққан жері және т.б. ... ... мен ... ... ... деп ... ... таңбалары бойынша айыра алатын белгісін атайды. Кәсіпкерлікті жүзеге асырушы заңды ... жеке ... ... ... тауардың таңбасы құқықтық заңдармен қорғалады. Тіркелген тауар таңбасының иесі тауар таңбасын қалай пайдаланамын десе де ... ... бар, ... ... ... тиым сала ... ... таңбасын немесе тауарды рұқсатсыз жасау, қолану, әкелу, сатуға ұсыныс жасау, шаруашылық айналымына өзгеріссіз енгізу тағы осы іспеттес әрекет жасалса, онда ол ... ... ... қол сұғу ... ... сөз ... көркемсурет түрінде, көлемді немесе бәрінің комбинациясы түрінде болмауы ... олар кез - ... ... ... ... ... ... белгісі жоқ, тек бір ғана белгіден тұратын, сондай - ақ мемлекеттік елтаңба, ту, эмблемалар, ... ... ... ... ... ... ... кепілдік және сапасын көрсететін белгілері, мөрлер, марапаттау белгілері және басқа да айырым белгілерінен немесе соларға өте ұқсас, аралас ... ... ... ... ... рұқсат етілмейді. Тауарды, тұтынушы немесе жасаушыны жаңылыстыратын элементі бар, қоғамдық мүдделер мен ... ... ... ... тауар таңбалар да тіркелмейді.
Заңды немесе жеке тұлға ... ... ... ... оның бір бөлігіне қатысты тауар таңбасын, оның ... ... ... бере ... Бұл ... ... келісім бойынша белгіленген тәртіпке сай істелінеді.
Тауардың шыққан жерінің атауы - ... ... үшін ... ... елді ... жердің немесе геграфиялық объектінің атын қоса және ... да ... ... ... ... ... атауы геграфиялық объектінің тарихи атауы болуы мүмкін ол белгіленген тәртіп бойынша тіркеледі.Тауардың шыққан жерінің атауын пайдалану деп оны тауарда, ... ... ... ... және ... да ... шаруашылық айналымына енгізуге байланысты басқа да құжаттарды пайдаланғанды санайды.
Нарықтық экономика жағдайында ... ... ... өте ... ... ... ... себебі компания оны сата алады немесе жарғылық капиталға қосқан үлесі ретінде пайдалану құқын береді. Бірақ ол үшін тауар таңбасының ... білу ... Есеп ... ... ... ... бағалаудың бірнеше әдісі бар: өзіндік құн, сатып алу құны, нарықтық құны бойынша бағалау. Алайда, меншікті тауар таңбаларын өзіндік құн арқылы ... ... ... ... сатып алынған тауар таңбасын немесе тауар таңбасын пайдалану лицензиясын сатып алу құнымен, ал жарғылық капиталға үлес ... ... ... ... нарықтық құнымен, ал жарғылық капиталға үлес ретінде салынған тауар таңбасын нарықтық ... ... ... жөн. ... ... ... ... анықтау үшін арнайы есептеулер жүргізу керек.
Қолдану (пайдалану) құқықтарымен байланысты материалдық емес активтер. Бұл ... ... ашу ... ... ашу ақпараты қолдану құқықтары, көшіру құқығы лицензиялар және басқалар жатады.
Патенттер. Патент оның ұстаушысының ... ... ... процесін немесе қызмет түрін және дәл сондай әрекеті басқа тұлғаның ... ... тиым ... бақылайтын, сататын, өндірілетін және пайдаланылатын құқық болып табылады. Патенттің ... ... (15 - 20 жыл) ... заңдармен белгіленеді. Сонымен қатар, патент деп белгілі кәсіппен, саудамен ... ... ... ... ... берілген құжат саналады. Патент берілгенде патенттік алым ұсталынады. Патентті алуға көптеген кәсіпорындар мүдделі болып келеді. Себебі патент сатып алу-
ға да, ... ... ... енгізуде де қаржысы болуы керек.
Өнеркәсіптік үлестер. Өнеркәсіптік үлестерді пайдалануға айрықша құқықты растайтын, патенттер қолданылып жүрген ... ... ... ... ... ... суреттерімен немесе екеуінің қосындысымен берілуі мүмкін. Егер үлгінің қоғамдық белгілері Қазақстан Республикасында немесе шетелдерде, белгісіз болып келсе, онда ол жаңа ... үлгі ... ... Егер ... үлгі өнеркәсіптік әдіспен бұйым ретінде жасалынып, шаруашылық айналымына түсуге дайын ... онда оның ... ... болатындығы мойындалады. Өнеркәсіптік үлгілерге патент ҚР мемлекеттік тізіміне тіркелген соң беріледі.
Лицензиялық келісім ... ... иесі ... ... ... ... да бере ... Лицензия - қандай да бір операцияларды жүзеге асыруға құзырлы мемлекеттік ... ... ... келесі белгілері бойынша бөлінеді:
Субъект бойынша:
- ҚР заңды және жеке тұлғаларына берілетіндер;
- шетелдік заңды және жеке тұлғаларға, азаматтығы жоқ тұлғаларға, ... ... ... ету ... ...
- ... - ... шектеусіз, белгілі бір қызмет түрімен шұғылданатындарға, егер де олардың қызметі ... ... ... ... болса, онда бас лицензия қызметін бірнеше түрімен шұғылданатындарға да беріледі;
- бір жолғы - белгілі бір ... ... ... үшін рұқсат етілген шегінде өнімнің көлемін, санын немесе салығын алуға беріледі;
- операциондық - волюта ... ... ... ... пайдаланумен байланысты белгілі бір банк қызметінің операцияларын жасау үшін ... ... ...
- ... - ... ... шектелмеген;
- уақытша - белгілі мерзімге берілген.
Аймақтық ... ету ... ...
- ... ҚР ... ... ... ҚР белгілі бір аймағында әрекет етеді;
- ҚР - нан тыс жерлерге де таратылады.
Материалдық емес ... ... да ... ... емес ... бұл ... (), интелектуалдық меншік және т.б. кіреді ( құрамына кіреді).
Гудвиллды бухгалтерлік есеп ... ... ол ... ... ... сатып алған кезде кәсіпорынның сатып алған бағасын және оның дербес бірлік болып тұрған ... ... ... ... ... ... ... айырмасын көрсетеді.
Гудвилл. Гудвилл материалдық емес активтердің бұл түрі бүтіндей жұмыс істеп тұрған кәсіпорындардың немесе ... ... ... бір тобын сатып алғанда пайда болады. Гудвиллдың пайда болу ... ... ... ... ... мұндай кәсіпорындардың баланстық құнымен емес, аукционда, кәсіпорынның болашақта табыс әкелу мүмкіндігіне оның өнімді ... ... ... және ... ... байланысты анықталған бағасына сатылатын немесе сатып алынатыны нарықтық қатынастар жағдайында пайда болатын заңды құбылыс. Кәсіпорынның сатылу құны оның балансындағы активтерінен асып ... ... ... ... ... баланстық құнынан артық бағаға сатылуы, оның біршама үстемдігі (артықшылығы) бар болғандығынан.
Олардың ішіндегі ең айрықшасы: ерекше тиімді жарнама саясаты, ... ... ... ... ... ашылуы жоғары несиелік рейтингі, қызметкерлерінің машықтылығының жоғары болуы, географиялық орналасуының артықшылығы, жабдықтаушылармен ... және ... ... ... т.б. Гудвилл кәсіпорынның бүкіл қызметінің барысында жоғарыда келтірілген факторларға ... ... ... ... ... ... ол есеп беруде тек кәсіпорынды сатқанда ғана көрініс табатындығын көрсетеміз.
Дегенмен де, гудвиллдың сандық мөлшерін белгілеу, кәсіпорынның өз ... ... ... байланысты болып келеді.
* Материалдық емас активтер есебі және олардың амортизациясын ... ... ... емес ... ... есебі
Материалдық емес активтер:
- құрылатын кәсіпорынның жарғылық капиталына өздерінің салымдары есебіне ... ... ... және жеке ... ақысына сатып алуы;
- басқа кәсіпорындар мен жеке тұлғалардан өтеусіз түсуі;
- ... - бас ... өз ... құру және шарт негізінде тысқары ұйымдарды тарту нәтижесінде түседі.
Материалдық емес активтерді бағалау:
* Басқа кәсіпорындар мен ... ... ... алынған материалдық емес активтер есепте оларды сатып ... ... ... ... сомасымен көрсетіледі.
* Кәсіпорынға өтеусіз келіп түскен материалдық емес активтер сараптау жолымен бағаланады.
* Жарғылық капиталға ... ... ... ... ... ... ... тараптардың келісімімен белгіленген құн бойынша көрсетіледі.
Материалдық емес активтердің қолда бары мен қозғалысының есебі 2700 бөлімшесінің активтік шоттарында жүргізіледі:
- ... ... ... ... ету
- патенттер
- ұйымдастыру шығындары
- басқалар.
Материалдық емес активтер ... ... ... ... ... емес ... ... мен шығарылуы рәсімделеді. Актіде материалдық емес активтердің түрі дәл аталады және ... ... күні ... жасалған күні), объектінің сипаттамасы, оның бастапқы құны, амортизация нормасы және басқа қажетті мәліметтері көрсетіледі.
Материалдық емес активтерді қабылдап алу жөніндегі акті ... ... бір ... ... Бірнеше біртектес материалдық емес активтерді қабылдау жөніндегі ортақ акт жасауға болады. Акт материалдық емес активтердің объектісі, оларды пайдалану ... ... ... ... ... ... ... қоса бухгалтерияға беріледі,
оған бас бухгалтер қол ... және ... ... ... ... емес ... басқа кәсіпорынға бергенде (сату, тегін беру) акт дана етіп жасалынады: беруші және алушы кәсіпорын ... ... ... ... ... алу ... (Қосымша - 1). Карточка кәсіпорынға түскен материалдық емес активтердің барлық түрін ... алу үшін ... ... емес ... ... жеке объектісіне бухгалтерияда карточкада ашылады. Карточка , ... және ... ... кәсіпорынның материалдық емес активтерінің объектісінің алынғанын растайтын құжаттың негізінде толтырылады. Материалдық емес активтерді ... ... ... берген кезде, оның есептен шыққаны туралы белгі соғу үшін негізгі болып табылады.
Материалдық емес активтердің мүліктік ... ... ... материалдық емес активтердің айдың басы мен аяғындағы қалдықтары, бір айдағы қозғалысы көрсетіледі.
+ Материалдық емес активтердің шығарылуының ... де ... емес ... ... ешқандай экономикалық олжа болмаса, онда оны бухгалтерлік баланстан шығарылады. Материалдық емес ... ... ... кезде, одан алынған табыстар немесе зияндар қаржылық - ... ... ... туралы есеп беруде көрініс табады.
Материалдық емес активтердің шығарылуы олардың:
* өткізілуі (сатылуы);
* жарамсыздығы салдарынан есептен шығарылуы;
* ... ... ... ... ... ... салынуы жағдайында болуы мүмкін.
Мысалы:
* фирмасынан 30200 ... ... ... копирайт (таралым құқығы) алынған:
Д - т 2730 -
Субшоты
К - т 6110 - - 30200 ... ... ... ... ... мынадай шығындар жасалады:
- консультатқа есептелінген жалақы - 5000 теңге;
- консультаттың жалақысынан аударымдар:
- әлеуметтік салық, мемлекеттік емес ... ... ету және ... сақтандыруға арналған алым (32,5) - 1625 теңге;
- құжаттар пакетін әзірлеу жөніндегі ... - 4500 ... ... есеп ... жөніндегі шығындар - 6000 теңге;
- мөрлер мен бланклерді жасау ... ... - 6425 ... ... ... жатқызылады және 23550 теңге болады.
Д - т 2730 -
К - т 3350 - - 5000 ... - т 2730 -
К - т 3440 - - 12425 ... (6000 + ... - т 2730 -
К - т 3150 - ... - ... - - 1625 ... - т 2730 -
К - т 1010 - - 4500 ... материалдық емес активтердің барлық шығындары - 23550 теңге.
* Құрылтайшы жарғылық капиталға салым ретінде ноу - хау ... ... ... ... ... құны - 130000 ... ... капиталдың жарияланған сомасына:
Д - т 5020 -
К - т 5010 - - 130000 ... ... ... ... емес активтердің шарттық құнына:
Д - т 2730 -
Субшоты
К - т 5020 - - 130000 ... емес ... ... жөніндегі операцияларды қарастырып көрелік.
* ЭЕМ - ді бағдарламалық ... ... ... ... байланысты ол есептен шығарылады. Объектінің бастапқы құны - 80000 ... ... тозу ... - 42000 ... болады. Қалдық (баланстық) құны - 38000 теңге (80000 - 42000). Бұл ... ... ... ... ... ЭЕМ - ді ... ... қамтамасыз етуінің баланстық құнын есептен шығаруына:
Д - т 7410 -
К - т 2730 - - 38000 ... ... ... ... есептелінген тозу сомасын есептен шығаруға:
Д - т 2740 -
К - т 2730 -
в) жыл ... 7410 - ... ... ... сомасын жиынтық кіріспен (зияннан) азайту арқылы есептен шығарамыз:
Д - т 5410 -
К - т 7410 - - 38000 ... яғни ... ... ... ескерілген бағдарламалық қамтамасыз етуді есептен шығарудан зиян шегеді.
* ЖШС ... ... құны 35000 ... ... сәтінде тозу сомасы 5000 теңге болатын өнеркәсіптік үлгілерді өтеусіз береді.
а) ... ... ... ... - т 7410 -
К - т 2730 - ... - 30000 теңге
б) тозу сомасын есептен ... - т 2740 -
К - т 2730 - - 5000 ... жыл ... ... емес ... сату жөніндегі шығындарды жабамыз:
5410 - немесе 5430 - ... ... ... ... - т 5410, ... - т 7410 - - 30000 ... АҚ ... ... ... ... құны 400000 ... бойынша табиғи шикізат өндіруге құқық береді. Ағымдағы құны - 350000 ... тозу - 5000 ... ... ... ... ... - т 7410 -
К - т 2730 - - 300000 ... тозудың жинақталған сомаларын есептен шығаруға:
Д - т 2740
К - т 2730 - - 50000 ... ... ... ... шот ... - т 2110 -
К - т 6210 - - 400000 ... ҚҚС ... салық шот - фактурасы (20 %) беріледі:
Д - т 2110 -
К - т 3130 - - 80000 ...
д) есеп ... ... ... алушылардан түскен төлем:
Д - т 1040 -
К - т 1210 - - 480000 ... жыл ... 7410 - және 6210 - ... жабамыз.
Д - т 5410 -
К - т 7410 - - 300000 ... - т 6210 -
К - т 5410 - 400000 ... - 100000 ... ЖШС ... ... есеп ... ... фирмасында ЭЕМ - ді бағдарламалық қамтамасыз етуі үшін шот - ... ... 80000 ... ... шот - фактура бойынша - 16000 ... (ҚҚС ... ... - 96000 ... ЭЕМ - ді ... қамтамасыз етуі алынып, орнатылады.
а) есеп айырысу шотынан өнім берушілерге төлеуге:
Д - т 3310 -
К - т 1060 - - 96000 ... (ҚҚС - пен ... ЭЕМ - ді ... қамтамасыз етуін кіріске алуға:
Д - т 2730 - - 80000 ... (ҚҚС - сыз ... - т 1420 - - 16000 ... - т 3310 - - 96000 ... жыл ... Д - т 6160 К - т ... Материалдық емес активтің амортизациясы және түгендеуінің есебі
Материалдық емес активтер құнына сәйкес қағидасы ... ... ... ... мерзім бойынша жүйелі түрде есептен шығарылып отырылуы тиіс. Біз жоғарыда атап ... ... емес ... есебінде экономикалыққызмет ету мерзімін белгілеу жеткілікті түрде күрделі болып саналады және материалдық емес ... ... ... ... ... ... ... ескерген жөн:
* Заңды, реттеуші, келесі жағдайын ескеріп, олардың максималды қызмет ету мерзімімен шектеулі ... ... ... ... жағдайлары келсе, онда оның топышыланған қызмет ету ... ... ... ... сұраныс және басқа да экономикалық факторлар оның қызмет ету мерзімін қысқартуы мүмкін;
* Келешектегі бәсекелестіктердің және ... да ... ... ( ... ) ... емес активтердің бүгінгі белсенділік қабілетін шектеуі мүмкін;
* Материалдық емес активтердің кейбір түрлерінің қызмет ету мерзімі сол ... ... ... ... ... емес ... ... қызмет ету мерзімін субъектілердің өзі дербес белгілей алады, егер де заңмен басқаша жағдайы ... ( ... ... ... ... келісім-шартпен ( лицензиялық келісім). Материалдық емес активтердің ... дәл ... ... ... ... оның ... пайдалану мерзімін 10 жыл деңгейінде белгілейді, бірақ ол шаруашылық жүргізуші ... ... ету ... ... ... емес ... ... үшін әртүрлі әдістер пайдаланады: бірқалыпты ( түзу сызықты ), қалдық құнын азайтатын және ... ... ... ... ... ... ... тұтыну модельіне байланысты болып келеді.
Материалдық емес актйвтердің арналымы бойынша пайдалануға дайындық ... ... ... есептейді.
Амортизациялық сомасы әдетте, шығыс ретінде танылады, егер де ол ... да ... ... ... ... ... әдісін таңдау бір есептік кезеңнен екіншісіне жүйелі түрде ауысып отырады, егер де активтерден алынатын олжаның тұтыну ... ... ... Материалдық емес активтердің жою құны, әдетте нольге тең болады.
Материалдық емес активтердің амортизациясын ( ... ) ... ... 2740 > деп ... ... анықталады.
Бұл шот пассивті, реттеуші, контрактивті болып келеді, олардың кредиті бойынша ай басындағы амортизацияның ( ... ) ... ... айда есептелінген амортизациясы және есеп берілген айдың соңындағы амортизацияның ... ... ал ... ... - ... емес активтердің амортизациясын ( тозуын ) есептен шығарылған ( төмендетілген ) сомасы көрсетіледі. Материалдық емес активтердің амортизациясы олардың бастапқы құнынан және ... ... ... ... ... нормалар бойынша әр ай сайын есептеліп отырады.
Мысалы:
* Материалдық емес активтердің амортизация сомаларының есептемесі деп аталатын өңдеу ... ... ... айында тауарларды әкету жөніндегі лицензиялық келісімге 1200 ... ... тозу ... - т 7110 -
К - т 2740 - - 1200 ... АҚ - ын құру кезеңінде ұйымдастыру шығындары 140000 теңге сомасында болған еді. Тиімді пайдалану мерзімін айқындауға ... жоқ. Тозу ... бұл ... 10 жыл ... белгіленеді (кәсіпорынның жұмыс жасау мерзімінен аспайтын). Тозудың ай сайынғы сомасы (1167 ... ... ... есептелінеді.
Д - т 7210 -
К - т 2740 - - 1167 ... атап ... жөн: ... ... ... ... белгілі бір кезең ішінде материалдық емес активтердің сол түрінің сомасынан 1/60 мөлшерінде ай ... ... ... ... ... ... - 1,3 ... * 1/60) болды. Бұл ретте тозу кезеңі 10 ... ... ... Осы ... былайша жазылады:
Д - т 8045 -
К - т 2740 - - 21667 ... ... ... ... ... ... ... есептен шығарылады:
Д - т 2740 -
К - т 2730 - - 1,3 ... емес ... ... ... ... 2700 ... ... кредиті бойынша № 10 журнал ордерде көрініс табады.
Өндірістік - шаруашылық ... ... ... емес ... ... ... ... Басты мақсат материалдық емес активтердің моральдық тозуына ... ... жабу ... табу ғана ... ... ... айналым шығындарына амортизацияны қосу арқылы олардың құнын өтеу ... ... ... ... кәсіпорын ЭЕМ - на бағдарламалық жабдықтауды 120 млн. Теңгеге сатып алды делік. Бағдарламалық жабдықтауды пайдалану мерзімі 5 жыл (60 ай). ... ... ... 2 мың ... (120 мың/ 60 ... ... 1,667 % ... кәсіпорын материалдық емес активтердің пайдалану мерзімін, негізделген (дәлелденген) есептер бойынша анықталуы тиіс. Оларда тиімді пайдалану ... ... ... ... ... анықтау мүмкіндігі бар материалдық емес активтер бойынша (патенттер, лицензиялар және басқалар) оларды пайдалану мерзімі арнайы нұсқаумен анықталып патентте, ... ... - 1,5, 10, 15 ... ... ... көрсету мүмкін болмайтын материалдық емес активтер бойынша (ЭЕМ бағдарламалық ... және ... 10 ... ... ... алынады.
б) қызмет ету мерзімі жарғысында көрсетілген кәсіпорындар сатып алынған материалдық емес активтер бойынша тиімді пайдалану мерзімі ретінде және ... ... ... аспауы керек.
Материалдық емес активтерді пайдаға асыру мерзімін есептеу төменде көрсетілген.
Материалдық емес ативтерді пайдалану мерзімінде кәсіпорынға белгілі бір ... ... ... ... Егер олар табыс әкелмесе, онда ол баланста айналып, нақты емес, бұлдыр активтерді құрайды. Бұл аксиоманы әр уақытта ... ... емес ... ... ... ... кәсіпорынның меншіктік құқығы бар материалдық емес активтердің бар - ... ... ... ... және ... ... ... емес ативтердің тозуын есептеудің дұрыстығы моральдық тозуға ұшыраған активтері тексеріледі. Негізгі құжаттарда материалдық емес активтер объек - ... ... - ... ... ... ... ... бастапқы құны, пайдалану мерзімі, амортизациялау нормасы, пайдаланатын объектінің құрылымы және басқа мәліметтер көрсетіледі. Материалдық емес активтерді мүліктік ... ... ... нақты барын және кәсіәпорынның оны пайдалану құқығын растайтын құжаттар тексеріледі. Бұл құжаттарға ... емес ... ... ... оны ... ... ... және кәсіпорынның мүліктік құқықтарын растайтын құжаттар жатады мысалы; жаңалыққа ие болу құқығын патенттік мекемеде ... ... ... ... ... ... - ... жағдайында материалдық емес активтерді және олардың тозуын есепке алуды ... ... ... емес ... ... ... ... меншік құқығында тиесілі материалдық емес активтердің нақты қолда бары.
* Оларды баланста көрсетудің дұрыстығы мен ... ... емес ... ... ... ... ... ескірген активтердің бар жоғын тексереді.
Бастапқы құжаттамада материалдық емес ... ... ... - ... ... болып олардың бастапқы құны, ұтымды пайдалану мерзімдері, тозу нормалары объект пайдаланатын бөлімшелер, материалдық емес ... ... ... тиіс. Объектінің өзінің бар - жоғын және пайдаланған кәсіпорын құқығын ... ... ... ... анықтау қажет.
+ Гудвилл есебі
Кәсіпорында аукционда басқа кәсіпорынның активтерін (НҚ, материалдар, ... ... және және ... ... ... сондай - ақ пассивтер кәсіпорынның балансы бойынша 60000 құрады. Активтерді сатуды бөлген жағдайда, олардың нақты бағасы бойынша ... 60000 ... ... ... ... ... одан тыс ... біртұтас түрінде сатқан кезде сатып алу құны 102 000 ... ... ... ... мен ... ... түрінде сатқан кезде алынған түсім арасындағы айырма сомасы немесе гудвиллді құрайды.
Сатып алушы ... ... ... ... ... 42000 ... Дәлелдемесі мынадай:
* Сатып алынған кәсіпорын өткізу нарығында монополияның қайсыбір нысанына ие болған.
* Кәсіпорынды сатып алғанда сатып алушы фирма ішкі ... ... ... өз ... ... ... алушы фирма өндірісін бұрынғы атымен жүргізбек, өйткені оның тауарлары кеңінен танымал және сұранысқа ие.
* Кәсіпорында білікті ... ... ... ... ... ... ... тауардың шығатын жері лицензиялар бар.
* Кәсіпорын сатып алынатын материалдық ресурстарды өткізу нарқына жақын орналасқан.
1 нұсқа
Сатып алынған кәсіпорын заңды тұлға мәртебесін, ... ... жеке ... ... ... ... ... активтерінің құны шегінде төленетін толық баланстық құнына.
Д - т 5430 К - т 1040 - ... ... ... алу ... оның барлық активтерінің құнынан арту сомасына.
Д - т 2730 К - т 1040 - ... 10 жыл ... ... ... ... ... аспайтындай мерзімде материалдық емес активтердің тозуына есептеулер жүргізіледі 42000/120 ай = 35 (ай сайын)
Д - т 8045/ ... ... К - т 2740 - 35
* Егер ... бір ... ... гудвиллдің есепелген амортизация сомасы оның құнын жаппаса, онда айырма зиянға есептен шығарылады, бұл орайда
Д - т 7440 К - т 2730 және жыл ... - т 5410 К - т 7440
2 ... ... ... ... ... ... кәсіпорын заңды тұлға мәртебесін жоғалтады, оның активтері мен пассивтері ... ... ... ... ... ... көрсетілген құнға
Д - т 5430 К - т 1040 - ... ... ... алу ... ... барлық активтерінің құнынан арту сомасына
Д - т 2730 К - т 1040 - ... ... ... ... ... активтері акт бойынша қабылданады
Д - т және т.б. бөлімшелер К - т 5430 - ... ... ... ... ... ... акт бойынша қа -
былданады.
Д - т 5430 К - т және т.б. ... - ... 10 жыл ... ай ... ... ... - т 8045 К - т 2740 - 35
* 10 ... ... ... ... ... - т 2740 К - т 2730 - ... ... ... алынған кәсіпорын құны 100000, 70000 сатып алынған, бедвилл - 30000
а) Д - т 5430 К - т 1040 - ... Д - т 5430 К - т 6260 - ... ... емес ... ҚЕХС - қа көшуінің негізгі ... ... емес ... ҚЕХС - қа көшуінің негізгі ... ... ... ... ... емес активтер үлесі өсіп келеді. Бұл технологиялық өзгерістер масштабы және тездігімен, инвестицияның белсенді әрекетімен, бәсекелестік күрестің ... ішкі және ... ... ... ... ... және ... нарықтардың күрделенуі және интеграциясымен байланысты болып отыр. Осы процестердің барысында материалдық емес активтер туралы қаржылық ... және ... есеп ... оның ашылу жағдайлары үлкен мағынаға ие болып отыр. Берілген проблеманың шешу БЕХС - на көшуіне ... емес ... ... ... ... ... нақтылы түрде көрсетілуінің болмауы. Дәл осы жағдай осындай активтер есебінде қиындықты ... емес ... ... ... ... және ... есеп ... ең қиын және бірнеше рет шешілетін сұрақтардың бірі болып ... - на ... ... емес ... ... ... ұзақ ... вексель, облигация бойынша пайдалануға несие шарттарына сәйкес белгілі бір кезеңге қабылданады. Қабылдау бағасы - ... ... - қол ... ... тең. Бұл ... пен ... төлем арасындағы айырмашылық несиелік кезеңде пайыздық төлем шығыны бойынша қабылданады, егерде ол есеп тәртібінде рұқсат етілуде ... ... ҚЕХС 1620, 2920 ... - ... компаниясы тек қана бағдарламалық өнім құқығын құны -1100494,80 теңгеге (ҚҚС қосқанда), ... ... 30 күн ... төлеу шартымен алады. Кез - келген ... ... өнім құны - 1228200 ... (ҚҚС ... ... ... туралы екінші ұсыныс жасады. компаниясының бухгалтериясы берілген операцияны былай сипаттады:
Д - т - ... ... ету - 956952 ... - т - ... ... шығын - 111048 теңге
Д - т - ҚҚС ... - 160200 ... - т - ... ... - 1228200 ... - ... ... фотографиялық түсті басылым технологиясын 3 жыл пайызсыз вексель түрінде бағасы - 960000 теңге тұратын, ... 3 ... ... ... ... сатып алынады. Нарықтық % бағам мұндай тәуекел шегінде 12%.
компаниясының бухгалтериясы бұл операцияны қелесідей сипатта ...
* ... емес ... дисконттық бағасы, қабылданған кезде дисконтталған коэффициентті қолдану арқылы есептеу - 683328 ... ... ... - т - Франшиза - 683328 теңге
Д - т - ... ... ... - 276672 теңге
К - т - Төленген вексельдер - 960000 ... ... ... ... мен ... ... арасындағы айырманы несиелеу кезінде есептен шығарылуы керек. ... ... бір ... ... ... әдіс ... ... тиімді пайыз әдісімен жүргізілуі мүмкін. Бір қалыпты әдісте вексель бойынша жеңілдік жыл сайын тең сомада ... ... ... = 92224 ... - т - Сыйақы бойынша шығын - 92224 ... - т - ... ... ... - 92224 ... ... әдісін пайдалану барысында алдын - ала есеп ... ... ... вексель бойынша жеңілдік есептен шығарылады:
1 жыл 683328*12 % ... жыл ... + ... % = ... жыл 857 (765327 + ... % = ... жыл Д - т - ... бойынша шығын - 81999 теңге
К - т - ... ... ... - 81999 теңге
2 жыл Д - т - Сыйақы бойынша шығын - 91839 ... - т - ... ... жеңілдік - 91839 теңге
3 жыл Д - т - ... ... ... - 102834 ... - т - ... ... ... - 102834 теңге
Материалдық емес активтерді несиеге қабылдау (алу) несиені капитализациялау ... ... ... ... ҚЕХС 1620 ... ... мүмкін. Бірақ капиталдандырылу белгіленген нысанаға ғана қолданылады.
ҚЕХС 2740 сәйкес мемлекеттік жеңілдік - бұл компанияның операциялық қызметімен ... ... ... өткен немесе болашақ анықталған шарттарды қадағалауды айырбас ретінде беретін мем -
лекеттік көмек.
Мемлекеттік жеңілдік - компания жеңілдіктер бойынша ... ... ... және ... алынбайынша, толық сенімділік негізі болмайынша мойындалмайды. Жеңілдікті алу оның ... ... әсер ... Сондықтан, жеңілдік (субсидия) мемлекет алдында тұрған міндеттемені азайту формасына және ақша негізінде алынғанына қарамастан бәріне ... ... 2740 ... ... ... ... ... ақшалай емес актив формасында беруді қабылдауы мүмкін. Компания өзінің қалауы бойынша активті және жеңілдікті (субсидиялы) әділ құны ... ... ... есеп ... альтернативті қолдануы мүмкін. Альтернативті есебі негізінде материалдық емес ... әділ ... ... ... ... ... ... актив түріне қолданылады. Активті нарықтың болмауында активтің бастапқы құны нольдік немесе номиналдық немесе нақты шығын сомасымен ... ... емес ... ... дайындыққа қолдану кезінде анықталады.
Мысалы:
Экономикалық қарым - қатынастардың дамуына ... ... ... Қазақстан Республикасына сүт өнімдерін өндіру туралы ұсыныс жасады. Үкіметтік басқару ... ... ... ... ... осы өнім түрімен қамтамасыз ету шарты бойынша тегін беріліп отыр. Бұл ... ... ... ... ... ... компаниясы патенттік құқықты 1 теңгемен бағалайды, оның активі нарықта нақты жіберілу құнын анықтау мүмкін болмағандықтан ... алу ... ... ... ... ... БЕХС 6210, 6220 және БЕХС 2700 ... материалдық емес активтер және гудвил амортизациясының пайдалы қызмет ету мерзімі анықталмағандарды қолануға шек ... ... ... олар ... ... ... ... немесе жиі тексеріс жүргізіп, егер бұл жағдайда баға түсу көрсететін ... бұл ... ...
- ... емес актив өзінің пайдалы қызмет ету мерзімі шегінде амортизациялайды;
- Құнның түсуінің немесе шығынға ұшырауын болдырмау үшін жыл сайын ең аз ... ... емес ... ... ... ... пайдалы қызмет ету мерзімін анықтауда басты рольді фактор және ... ... ... үшін себептерін ашу.
Материалдық емес активтер амортизациясы белгіленген дайындық ке -
зінде қолдануда және ... ... ... ... ҚЕХС 5 ... баланстан шығару күнінде талап ету бойынша реклассификациялауда есептелінеді. Егерде ... емес ... ... пайдалы қызмет ету мерзімінде қолданылмайтын болса, бірақ актив толықтай амортизацияға есептелмеген және сату бойынша ұсталымдар классификациясына жатқызылмаса ҚЕХС - на 5 ... ... ... ... 5430 ... ... қателіктер мен өзгертулерге сәйкес амортизациялық әдістер өзгерісі есептік бағалау өзгерісінде есептік бағалау өзгерісінде есепке алынуы керек. Амортизация активтер ... ... ... ... ... ... Амортизация әдістерінің нәтижелері есептік кезеңнің болашақ және ағымдағы өзгерістерінде көрініс табуы ... ҚЕХС - на ... ... ... көп ... Ал қалай да бел буған сол көп емес кәсіпорындар үшін көп нәрсе әлі де ... ... ... ... емес ... ... алу бөлімі бойынша бухгалтерлерге туындаған жағдайларға түсіндірме.2 [ 5; 12]
1 - жағдай:
Қазақстандық кәсіпорын 2006 жылдың басында ... ... ... 1 жыл ... ... ... лицензия алады. Кәсіпорын бухгалтері лицензия құнын материалдық емес актив шотына жатқызылады. 2006 жылдың аяғында басшы құжаттамадағы және бухгалтерлік емес ... ... ... ... ҚЕХС - на ... ... шешім қабылданады.
Жағдайды талдау:
Мұндай жағдайда кәсіпорынға көшу күнімен ҚЕХС ... ... ... ... күні ... екі ... ... алуы қажет. Егер болжам бойынша, ҚЕХС - на көшу күні 2007 ... 1 ... ... онда ҚЕХС - на ... ... бірінші есептілік 2008 жылдың 31 желтоқсан күніндегі есептілік болады. Сонымен, 01.01.2007 жылы лицензияға қатысты шаруашылық операциясы ... ... және ҚЕХС - на ... ... ... - ші жағдай:
Компания 2005 жылы 1С: Бухгалтерия 7.7 бағдарламасын сатып алады. Ол шотқа кіріске алынып, ал төленген ҚҚС ... ... 2006 жылы ... ... есеп жүргізуде ҚЕХС - на көшті. Соған сәйкес осы бағдарламалық қамтамасыз ету материалдық емес активтер болып ... және ... ... ... есептен шығаруға жатады.
Жағдайды талдау:
Сериялық компютерлік бағдарламаны (соның ішінде 1С) сатып алу
жөніндегі шығындар материалдық емес ... ... ... ... орай ... тану ... сай ... Бұл кезеңнің шығыстары ҚЕХС - ын алғашқы қолдану нәтижесінде ... ... ... ... ... амортизация сомасының шегінде бағдарламалық қамтамасыз ету құнын есептен шығару
5430
2730
НА қалдық құны
2730 - ... ... ...
- компьютерлік бағдарламалық қамтамасыз ету (бақылау құқығы бар ... - ... ... ... лицензиялар;
- келісім - шарт бойынша ... ... ... ... ... құқықтар;
- авторлық құқықтар мен патенттер;
- титулдық және баспалық құқықтар;
- импорттық квоталар;
- франчайзинг шарттары;
- құқықтарды ... ... ... - ... ресурстарына және өзгелеріне)
- өзге де материалдық емес активтер.
+ ХҚЕС - на ... ... ... ... ... алу
Бухгалтерлік есепте бағдарламалық қамтамасыз етуге жұмсалған шығындарды қалай ... ... жөн ... сауалға жауап іздеушілердің барлығын үш топқа бөлуге болады:
* Бағдарламалық қамтамасыз етудің меншік ... ( ... ... ... ... ... оның иелері).
* Бағдарламалық қамтамасыз етуді сатушылар.
* Бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдаланушылар - мүдделі адамдардың негізгі тобы.
Әр топты егжей - ... ... ... - бұл ... ... ... үшін қажетті техникалық құралдары және мамандары бар компаниялар.
Әзірлеушілер өз бағдарламасына иелік етуге және ... ... оны ... және жетілдіруге, көбейтуге және сатуға құқылы.
Әзірлеуші жаңа бағдарламалық ... ... және ... - диск деп аталатын арнайы дискіге бағдарламалық кодты жаза отырып, бағдарламаны көбейтуге кіріседі. Көбейту мерзімі ішінде бағдарламалық өнімге ... ... ... ... ... ... ... - тең есептелінеді. Әзірлеушіге оның құқықтары тиесілі, ол экономикалық пайда есептеледі. ... оның ... ... ол ... ... алады, өзінің өнімін бақылап отырады. Материалдық емес актив ... ... ... ... ... ... өлшемдері көрініп тұр.
ХҚЕС бойынша ШЖЖ
Операцияның ... ... ... ... емес ... амортизация есептеу
Әзірлеуші фирма басқа кәсіпорынның тапсырысы бойынша жеке бағдарламалық өнім ... да ... ... ... ... өнім тапсырыс беруші кәсіпорынның қандай да жеке бір ерекшеліктеріне есептелген. ... ... ... ... мастер - диск жазылады және тапсырыс берушіге қабылдау - беру ... ... ... Осы жағдайда әзірлеуші бағдарламалық өнімді және/немесе оның деректер базасын ... ... сата ма жоқ па, соны ... алу ... ... шектеулер, әдетте, сатып алу - сату шартында емес, ... ... ... ... ... келісімде көрсетіледі.
Тапсырыс берушідегі бағдарламалық өнімнің бухгалтерлік есебі сатып алынған құқықтарды пайдаланудың ... ... ... ... Егер мерзім көрсетілсе, онда шығындар болашақтағы шығыстарды есепке алу шотына ... ал ... ... ... ... ... - тең ... есептен шығарылады.
Егер сатып алу - сату ... да, ... ... де сатып алынған құқықтарды пайдалану мерзімі көрсетілмесе, сатып алу бойынша барлық ... ... ... - 7110 ... 7210 ... дебетінде есептен шығарылады.
Әзірлеуші кәсіпорындағы шығындар тапсырыс жөніндегі әдіс пайда -
ланыла отырып 8000 - шотына ... ... және ... ... ... ... бағдарламалық қамтамасыз етуді және деректер базаларын пайдалануға құқықтарын 900000 теңге, 12 % ҚҚС ... 108000 ... ... ... ... ... - 3 жыл.
ХҚЕС бойынша ШЖЖ
Операцияның
мазмұны
дебет
кредит
Сатушыда (әзірлеушіде)
8000
Түрлі шоттар
Тапсырысты ... ... - ... құны ... - 780000 теңге
7110
8000
Сатылған қамтамасыз етудің нақты құны есептен шығарылады - 780000 теңге
1210
6010
Шартты бағасы ... ... - 900000 ... % ҚҚС - 108000 теңге
1040
1210
Тапсырыс берушіден төлемақы түсті - 1035000 теңге
Сатып ... ... ... ... ету кіріскеалынады - 900000 теңге
1420
3310
12% ҚҚС 108000
7110
2740
1/36 бөлініп ай ... ... ... (1035000 : 36 ай) 28750 теңге
Кәсіпорынның өзі компьютерлік бағдарламаны әзірлеуші болуы мүмкін.
Егер ... ... ... қызметінде пайдалану үшін жасалса, егер осы бағдарламаны пайдалану болашақта экономикалық пайда алуға ықпал ететіндігіне сенімді болса және ... ... ... шығындар жоғары дәрежеде өзін - өзі ақтайтын ... онда бұл ... емес ... ... емес ... ... өнім) бастапқы құнына 2700 - на сәйкес іс жүзіндегі ... ... ... ... ... ... ... айналысатын бағдарлама жасаушылардың жалақысы, есептен шығаруменбірге) және үстеме шығыстар кіреді.
ХҚЕС бойынша ... ... ... нақты шығындары
2730
8000
Материалдық емес активтерді есепке алу
Екінші топ
Бағдарламалық қамтамасыз етуді сатушылар үшін бағдарламалық қамтамасыз ету болып табылады.
ХҚЕС бойынша ... - ... ... сатып алынады
1420
3310
ҚҚС 12 %
7010
1330
Нақты құны бойынша тиеп ... ... ... ... 12 ... топ
Бағдарламалық өнімдерді пайдаланушылар.
2700 шотын қолдану жөніндегі әдістемелік ұсынымдардың (ҚР ... ... ... ... қолданылуына ұсынылған) 22 - 30 - ... да ... емес ... (МА) ... соң ... деп ... кезегінде бақылау 2700 МЕА мынадай түрде айқындалады:
Егер материалдық емес активті ... алу ... ... яғни ұйым онымен байланысты активпен немесе міндеттемемен байланысты шарттан бөлек, не ... сата ... ... бере ... ... ... ... материалдық емес актив бірегейлендіріледі.
Мәселен сіз сатып алған 1С бағдарламасын басқа ұйымға сата аласыз ба? Жоқ. Заңнама ... ... сіз ... өз ... ... ... ... ба? Жоқ, өйткені сіздің шығыстық мәтіндерді енгізуге құқыңыз жоқ.
Айтпақшы, ҚБЕС бойынша Шоттардың үлгі жоспарын қолдану жөніндегі әдістемелік ұсынымдарда 2740 шотты ... ... ... иә, бұл ... емес актив.
Сериалық компьютерлік бағдарламаларды сатып алу бойынша ұйымдастыруға жұмсалған шығындар материалдық емес ... ... ... ... ... тану ... сай ... Бұл - кезең шығыстары.
Кезеңге қатысты (бір жыл немесе одан ... ... ... ... ... ... ... тануда осындай сатып алу сомалары маңызды рөл атқарады. Егер осы шығындар ұйым үшін маңызды болмаса (кәсіпорынның есеп ... ... онда олар ... кезеңнің шығыстарына есептен шығарылады. Егер осы шығындар ұйым үшін маңызды болса, онда болашақ кезеңдер шығыстарының ... ... ... олар бір қалыпты үлестермен (шығындардың қай кезеңге есептелгеніне байланысты) есептен шығарылуы ... - на ... ... түзету жазбаларын жасаймыз:
дебет
кредит
Шаруашылық операцияның мазмұны
2740
2740
Материалдық емес активті амортизацияның жинақталған сомасы ... ... ... емес ... ... ... ТМД
Тауардың шыққан жерінің атауы географиялық объектінің тарихи атауы болуы мүмкін. Ол белгіленген тәртіп бойынша тіркеледі. Тауардың шыққан жерінің атауын ... деп оны ... ... ... ... ... және ... да тауарды шаруашылық айналымына енгізуге байланысты басқа да құжаттарды пайдаланғанды санайды.
Тауар таңбасы мен тауар шыққан ... ... ... әрекет етуші құралы болып табылады. Мысалы, ТМД елдерінде жасалынған өнімдер арасында шетелдік және ішкі нарықта ... ... ... ... ... ... және ... және т.б. тауарлық белгілер мен бұйымдарды шығарушылар өздерінің сенімді де іскер екендіктерін танып отыр. Сонымен қатар, ... өнім ... ... ... ... ... шығу орындарының атын қорғауды да қамқорлыққа алған жөн, себебі, мұндай қорғаудың болмауы ұқсас немесе дәл сондай шетелдік ... ... ... арам ... ... де нәтижесі болып табылатынын, кездейсоқ қайшылықтарға ұрындыруы мүмкін. Ал енді географиялық белгілеулерге келсек, олардың арасынан тауарлардың жасанды ... өте жиі ... ... ол ... ... ... септігін тигізеді және ол тауарлардың сату мүмкіндігінен кеңейтіледі, сатып алушылардың санын өсіреді.
Сондықтан нарықтық экономика жағдайында тауар ... ... өте ... ... ... ... ... себебі компания оны сата алады немесе жарғылық капиталға қосқан үлесі ретінде пайдалану құқығын береді. Бірақ ол үшін тауар таңбасының ... білу ... Есеп ... ... ... ... ... бірнеше әдісі бар: өзіндік құн, сатып алу құны, нарықтық құны бойынша ... ... ... тауар таңбаларын өзіндік құны арқылы есепке алған дұрыс ... ... ... ... ... немесе тауар таңбасын пайдалану лицензиясын сатып алу құнымен, ал жарғылық капиталға үлес ... ... ... ... ... ... ал жарғылық капиталға үлес ретінде салынған тауар таңбасының нарықтық құнын анықтау үшін арнайы есептеулер жүргізу керек.
Тауарлық таңбалар, қызмет көрсету таңбалары, ... шығу ... ... қорғау және қолданумен байланысты туындаған құқықтық, экономикалық және ... ... - ... 1993 ... ... 18 - і күні ... Республикасы Жоғарғы Кеңесі қабылданған Қазақстан Республикасы заңымен реттеледі.
Қорытынды
Берілген курстық жұмысты жазу барысында тақырыбы жан - ... ... ... ... ... мәнін ашып, есепке алу кезеңдері мен есепке алу ерекшеліктері, нормативтік ережелерге яғни Заң, БЕС және ... ... ... ... ... ... жұмыс 3 негізгі бөлімнен тұрды. 1 - бөлімінде ... мес ... ... мәні және жіктемелері туралы сөз болды. Кәсіпорында материалдық емес активтердің танылуы және олардың бухгалтерлік есебі ... ... ... емес ... - бұл өндірісте ұзақ мерзім бойына пайдалану үшін ... ... ... ... ... ... мақсатқа және басқа субъектіге жалға беруге арналған табиғи нысаны жоқ ақшалай емес активтер. Бұл активтерді анықтауға ... олар ... ... ... және ... пайдаланудан субъект болашақта экономикалық олжа табады деп күтіледі.
2 - бөлімде материалдық емес ... ... және ... ... ... алу ... сөз болды.
Материалдық емес активтер:
- құрылатын кәсіпорынның жарғылық капиталына өздерінің салымдары есебіне құрылтайшылардың ... ... және жеке ... ақысына сатып алуы;
- басқа кәсіпорындар мен жеке тұлғалардан өтеусіз түсуі;
- баспа - бас ... ... өз ... құру және шарт ... ... ұйымдарды тарту нәтижесінде түседі.
Материалдық емес активтердің пайдалы ... ету ... ... өзі ... белгілей алады, егер де заңдармен басқаша жағдайы қарастырылмаса (патент, авторлық құқық) немесе келісім - ... ... ... ... емес ... мерзімін дәл анықтау мүмкін болмаған жағдайда, оның пайдалы пайдалану мерзімін 10 жыл деңгейінде ... ету ... ... ... емес активерді есептеу үшін әртүрлі әдістер пайдаланылады: бірқалыпты (түзу сызықты), қалдық құныг азайтатын және ... ... ... ... ... ... олжаның тұтыну модельіне байланысты болып келеді.
Бұл бөлімде сонымен қатар қалай жүргізілетіні мысалымен қарастырылады.
3 - ... ... емес ... ҚЕХС - на көшуімен бай -
ланысты негізгі әдістермен жетілдіру жолдары көрсетіледі. ҚЕХС - на көшуге ... ... ... төрт таңбалы шотқа өзгертеді. Материалдық емес активтер түрлерінің шоты біріктіріліп, тек ... және оның ... жеке ... ... - ... - ... - ... -
2740 -
ҚЕХС - на ... ... ... сатып алудың жолдары көрсетіледі.
Пайдаланылған әдебиеттер
* ҚР-ның "Бухгалтерлік есеп және қаржы есебі" ... ... ... ... ... 18. 09. 2002 ... ... Ержанов М.С., Ержанова А.М. Основы бухгалтерского учета
* Радостовец В.К., Радостовец В.В., ... О.И. ... ... В.Л. ...
* ... Б.А. ...
* оқу құралы. Қабылбекова М.Т
* Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З.Н., Құдайбергенов Н.А.
* Международные стандарты финансовой отчетности ... В.И. ... ... Баймұханова С.Б., Балапанова Ә.Ж. Бухгалтерлік есеп.-А.: Қазақ университеті
* Баймұханова С.Б. Бухгалтерский учет хозяйствующих субьектов. - А.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның материалдық емес активтер есебін және аудитін ұйымдастыру теориясын және тәжірибесін зерттеу және осының негізінде оны жетілдіру бойынша ұсыныстар жасау32 бет
Материалдық емес активтер26 бет
Материалдық емес активтер аудиті6 бет
Материалдық емес активтер аудиті туралы29 бет
Материалдық емес активтер есебі23 бет
Материалдық емес активтер есебі жайлы4 бет
Материалдық емес активтер есебін ұйымдастыру87 бет
Материалдық емес активтер жайлы83 бет
Материалдық емес активтер сипаттамасы27 бет
Материалдық емес активтер туралы ақпарат18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь