Сауд Арабиясының саяси-экономикалық дамуы (XX ғ.40-60 жылдары)

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1. Сауд Арабиясы екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.1 Соғыс кезіндегі жағдай ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1.2 Сауд Арабиясының сыртқы саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11
1.3 Сауд Арабиясының ішкі саяси жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
1.4 Дамушы елдерге көмек ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
2. Сауд Арабиясының әлеуметтік.экономикалық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
2.1 Экономикалық даму ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29
2.2 Өнеркәсіп секторы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31
3. Сауд Арабиясы 60.жылдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...34
3.1 Сыртқы саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...34
3.2 Ішкі саясаттағы негізгі бағыт ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .36
3.3 Жаңа үкіметтің әкімшілік қайта.құрулары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...41
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .50
Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .55
Қазіргі Сауд Арабиясы мемлекетін 1902 жылы 15 қаңтарда осы заманғы тарихтың ұлы тұлғаларының бірі Абдулазиз Ибн Абдулрахман Аль-Файзал Аль-Сауд құрған болатын. Нақ осы күні ол бүкіл араб түбегіне көсіліп жатқан, ұлан байтақ жерді 250 жыл бойы басқарып келген өз бабаларының билігін қалпына келтіру үшін Эр-Рияд қаласын алған еді.
Абдулазиз патша 31 жыл бойы бөлшектенген және тәртіпке мойын үсынбайтын елге айналғаң шөл даладағы Корольдікті біріктіру жолында күресті. 1932 жылы бірігу аяқталды да Сауд Арабиясы Корольдігі пайда болды.
Өз ғүмырының келесі 21 жылын Абдулазиз патша осы заманғы, бейбіт те біріккен Корольдіктің іргетасын қалаумен өткізді. Ол 1953 жылғы 9 қарашада дүниеден өтті. Ұлы патша қайтыс болғаннан кейін ел билеу оның ұлдарына көшіп, олар өз әкелерінің Ислам принциптерінен еш ауытқымастан Корольдікті құру, дамыту және жаңғырту жөніндегі өсиетін адалдықпен басшылыққа алып келеді.
Елді Сауд патша 1953 жылдан 1964 жылға дейін, Фейсал патша 1964 жылдан 1975 жылға дейін, ал Халид патша 1975 жылдан 1982 жылға дейін басқарды. Олардың басшылығымен Сауд Арабиясы Корольдігі мұнайдан түсетін табыстардың арқасында серпінді экономикасы бар елге айналды.
Халид патша қайтыс болғаннан кейін, 1982 жылғы 13 маусымда жаңа патша ретінде Фахд ант қабылдады. Дәл сол күні Фахд патша өз бауыры мүрагер ханзада Абдулла Ибн Абдулазизді Премьер-министрдің орынбасары және Ұлттық гвардияның басшысы етіп, ал кіші бауыры бекзада Сұлтан Ибн Абдулазизді Премьер-министрдің екінші орынбасары, қорғаныс және авиация министрі және Бас инспектор етіп тағайындады.
Қос киенің сақшысы, Фахд патша корольдікті дамытудың соңғы аса көрнекті оқиғаларының бастамашысы болды, олар мынадай шараларды қамтиды: Үкімет жүйесін аймақтық әкімшіліктерге қайта құру және бұрынғыдан біршама ірі жаңа Кеңес, сондай-ақ лауазымда болу уақыты шектелген Министрлер Кеңесі;
1. В.В. Вобликов По истории политики, экономики, международных отношений Саудовской Аравии в 1-половине XX века. М.,1977.-310с.(244-300).
2. В.В. Озалинг. Саудовская Аравия. М., 1968.-325с.(110-128).
3. В.В. Озалинг. «Нефтегазовая отрасль», «Финансы», «Торговля».
4. Л.В. Васильев. Саудовская Аравия в международных отношениях.-М.,1972. -С. 105-107.
5. Амин ар-Рейхания «Тарих Надж аль-хадас уа мулька катиха». Бейрут, 1926.
6. Саид ибн Хизлюль «Тарих мулбк ас-Сауд». Эр-Рияд, 1961.
7. Ад-дахиль Сулейман ибн-Сабах «Аль-Кауль ас-садид фи ахбир амарат ар-Рашид». Эр-Рияд, 1966.-120с.(113-120).
8. А.И. Яковлев. Саудовская Аравия и Запад». М., 1982.
9. И.П. Беляев. Американский имперализм в Саудовской Аравий. М.,1957.-350с.(124-127)
10. Здановски Ежи. Поликиа США на Ближнем Востоке в 70-е годы. /канд.диссерт./.
11. О.Я.Иванова. «Египет и международные отношения на Ближнем Востоке в 1967-1970 годы». /канд.дисс./.
12. И.Лебедев «История и экономика стран Арабского Востока». М.,1973.
13. Арабские страны: история и современность. М., 1981.
14. А.М.Васильев. « История Саудовской Аравии». М., 1982.
15. З.И.Левин. Развитие общественной мысли на Востоке. М.,1993.
16. Л.Р.Полонская. Восток: идеи и идеология. М.,1992.
17. Е.М.Сабичев. Формирование идеологии нац. Освобожд. Движении в арабских странах в ХІХ-ХХ вв. М., 1990.
18. Л.Л.Васильев. История Востока в двух томах. М., 1991,1993.
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ  БІЛІМ  ЖӘНЕ
ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ДИПЛОМДЫҚ ... ... ... саяси-экономикалық
дамуы (XX ғ.40-60 жылдары)»
Шымкент – 2008 ж.
Мазмұны
Кіріспе .................................3
1. Сауд Арабиясы ... ... ... ... кезіндегі
жағдай......................................................................
...................8
1.2 Сауд Арабиясының сыртқы
саясаты.................................................................11
1.3 Сауд Арабиясының ішкі саяси
жағдайы...........................................................17
1.4 ... ... Сауд ... ... ... ... ... Сауд Арабиясы 60-
жылдары.....................................................................
..........34
3.1 Сыртқы
саясаты.....................................................................
..............................34
3.2 Ішкі саясаттағы негізгі
бағыт.......................................................................
......36
3.3 Жаңа үкіметтің әкімшілік қайта-
құрулары.......................................................41
Қорытынды...................................................................
..............................................50
Пайдаланған әдебиеттер
тізімі......................................................................
...........55
КІРІСПЕ
Қазіргі Сауд Арабиясы мемлекетін 1902 жылы 15 ... осы ... ұлы ... бірі ... Ибн ... Аль-Файзал Аль-
Сауд құрған болатын. Нақ осы күні ол бүкіл араб ... ... ... ... ... 250 жыл бойы ... келген өз бабаларының билігін
қалпына келтіру үшін Эр-Рияд қаласын алған еді.
Абдулазиз патша 31 жыл бойы ... және ... ... елге айналғаң шөл даладағы ... ... ... 1932 жылы бірігу аяқталды да Сауд Арабиясы Корольдігі ... ... ... ... 21 ... ... ... осы заманғы, бейбіт те
біріккен Корольдіктің іргетасын қалаумен ... Ол 1953 ... 9 ... ... Ұлы ... ... болғаннан кейін ел билеу оның ұлдарына
көшіп, олар өз ... ... ... еш ... ... ... және ... жөніндегі өсиетін адалдықпен басшылыққа алып
келеді.
Елді Сауд патша 1953 жылдан 1964 ... ... ... ... 1964 ... ... ... ал Халид патша 1975 жылдан 1982 жылға дейін басқарды.
Олардың басшылығымен Сауд ... ... ... ... табыстардың
арқасында серпінді экономикасы бар елге айналды.
Халид патша қайтыс болғаннан кейін, 1982 ... 13 ... жаңа ... Фахд ант ... Дәл сол күні Фахд ... өз ... мүрагер
ханзада Абдулла Ибн Абдулазизді Премьер-министрдің орынбасары және ... ... ... ал кіші бауыры бекзада Сұлтан Ибн Абдулазизді
Премьер-министрдің ... ... ... және авиация министрі және
Бас инспектор етіп ... ... ... Фахд ... ... ... соңғы аса
көрнекті оқиғаларының бастамашысы болды, олар мынадай шараларды қамтиды:
Үкімет жүйесін аймақтық ... ... құру және ... ... жаңа ... ... лауазымда болу уақыты шектелген Министрлер
Кеңесі;
Денсаулық сақтау, білім беру және ... ... ... ішкі дамудың бүқаралық бағдарламасы;
Қасиетті екі мешітті - ... ... ... және ... ... бірнеше миллиард долларға кеңейту және қайта жөндеу.
Сауд Арабиясы ... мен Фахд ... ... ... ... өскелең негізгі роль атқарады. Фахд патша жақсы ... ... пен ... ... ... және ... ынтымақтастық пен ... ... ... ... ... ... ... Корольдік мүсылмандар
түратын Ауғанстандағы, Босния мен Сомалидегі даулы аймақтарға байланысты
мәселелерді шешуде көмек көрсетіп, ... роль ... Араб ... ... ... қорғап, кімде-кім баспанаға мүқтаж болса
көмек көрсетеді және Палестинада, Ливанда және ... ... ... ... атқаруда. «Мен Фахдтың ... ... ... Ол ... де, ... ... ... да ебепке
байланысты емес. Корольдің жеке адам ... ... ... ... ... тағы бір ... «Қос ... сақшысы» деп аталуы
әбден орынды ... ... ... ... ... ... ... жердегі үйі-Қағба. Екінші киелі орын-Мединедегі Мұхаммад
пайғамбардың қабырханасы».[1]
Такырыптың өзектілігі. Бұл диплом жұмысының тақырыбының өзектілігінің
өзі Сауд Аравиясының ... ... даму ... ... түрде, реттілікпен
берілуі, стратегиялық негіздегі оның орналасқан ... яғни ... ... құрғақтағы және әуе жолдарының кездесетін
негізгі маңызды аймақтарында орналасуы оның үш ... ... ... түседі.
Бұл диплом жұмысында мемлекеттің қалыптасуы және дамуы, XX ғ. 70-
жылдарынан бастап Сауд ... ... және ... ... ... Мемлекеттің пайда болуынан бастап,
бәдуиндер тайпасының отырықшылыққа өтуі ... ... ... ... ... ... Аравия жарты аралында
бірорталықтанған эмираттардың бірлестігінің ... ... ... маңайындағы
жерлердің бірігуі, нәтижесінде бірорталықтанған саяси және діни ... ... ... ... ... қатар өкіметтің пайда болуы және
нығаюы, өкіметтің, мемлекеттің басқару аппаратының құрылуы, ішкі ... ... ... Сауд ... ауыр ... ... ... Аравиясының ішкі саяси және сыртқы экономикалық мәселелері осы
жұмыста өз талдауын алды. Сауд Аравиясының өзінің географиялық ... ... ... ... ірі ... ... ... байланысы.
Әсіресе Батыс елдерінің сол кездегі Азия және Африка елдеріне қарсы ұстаған
отарлық саясатына ерекше ... ... ... ... ... АҚШ ... Ол елдердің бұл аймақтағы ұстаған бағытының өзі тек бір-ақ жақты
болып келді. Олар аймақтағы мәселелерді ... тек ... ... ... Бұл ... ... ... негізгі қызығушылығы ол аймақтағы ... ... ... болды.
Жұмыстың өзектілігінің өзі қазіргі кезде осы Орталық Азия аймағындағы
шиеленісіп ... ... ... да ... ол Каспий
теңізінің ... және осы ... ... ... жағдайы,
Ауғанстандағы талибтер қозғалысы, Өзбекстанмен екі ел ... ... ... ... рыногындағы ролінің күшеюі, ОПЕК-тің ... ... ... ... жан-жаққа апару үшін мұнай құбырларын салу
мәселесіне байланысты болып ... ... өзі Сауд ... 50-
жылдардың екінші жартысынан бастап осы ... оның орны ... ... ... Бұл ... ... өзі ... ғана
шиеленіскен халықаралық аренада ерекше көңіл бөлінген мәселе ол АҚШ-тың
Иракка қарсы соғысына да ... ... ... табылады. Бірақта,
бұл диплом жұмысы халықаралық мәселелердегі ... атап ... ... ... ... ... ол Сауд ... XX ғасырдың
ортасындағы болып өткен тарихи процестерді талдауға негізделген. Ол Сауд
Аравиясыңцағы ... ... ... даму ... ... ... ... аралында орналасқан және соның аймағындағы елдерде болып жатқан
тарихи ... (ірі ... ... шиеленістер, мұнай
орындарына билікке талас т.б.) 60-жылдардың ортасына дейінгі осы ... әсер ... ... ... ... XX ғасырдың бірінші жартысындағы Сауд
Аравиясының тарихы ... ... ... ... ... ... бар. ... ішінде нақтылы осы тақырыпқа байланысты зерттеулер
ішінен ерекше атап ... ... ол ... ... оның
еңбегі XX ғасырдың бірінші жартысындағы елдің ... ... ... байланыстарына арналған/1/.
В.В.Озолинг «Саудовская Аравия» атты зерттеуі 1968 жылы жарық көрген.
Оның ... ... ... ... атты ... бар/2/.
Мемлекеттің қалыптасуы, дамуы туралы, халықаралық ... ... ... ... ... ... в
международных отношениях» атты еңбегі пайдаланылды/3/.
Көптеген ... ... араб ... ... Нежд ... ... Амин ар-Рейхания зерттеуі «Тарих Наджд аль-
хадас уа.мулька катиха», 1926 жылы Бейрутте ... ... /4/. Саид ... ... ... ... атты 1961 ж. Эр-риада жарық көрген еңбек /5/
және Ад-дахиль Сулейман ибн-Сабахтың «Аль-Кауль ас-садид фи ... ... ... атты 1966 жылы ... ... көрген еңбегі жатады/6/.
Сонымен қатар халықаралық ... ... ... ... Аравия и Запад»/7/ атты 1982 ... ... ... в Саудовской ... ... ... жарты аралы туралы көптеген ... ... ... зерттеу жұмыстарынан алынды. Олардың қатарына
жататын Эдановский Ежидің «Политика США на Ближнем ... в 70-е годы ... ... ... ... ... Иванова О.Я. «Египет и
международные отношөния на Ближнем ... в ... ... ... ... ... Арабияның екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі
даму жолы мен оның әсіресе 60-жылдарлағы қол жеткен табыстары ... ... ... Ибн Сауд ... ... ... мен сол ... ішкі-сыртқы саясатқа қатысты ел басқару жүйесінің ауыртпалығы
ел ішінде біраз дағдарыс ... ... ... туындатты.
Аль Файдал Аль-Сауд араб түбегінде көсіліп жатқан ұлан байтақ ... жыл бойы ... ... өз ... ... ... ... үшін Эр-
Рияд қаласын салған еді. Абдулазиз патша осы елді біріктіру үшін 31 ... ... жылы ... жаңа Сауд ... королдыгы пайда болды.
Құм дала, шөлді аймақтағы тіршілік иесі тек қара күш пен ... ... ... ... ... ... өзін мұсылманмын деп атаған
арабтардың күш қайраты, жігері еді. ... ... ... ... ... ... тиянақты жүргізілуі барысында Ибн Сауд
Араб жарты аралында ағылшын вассалдарына қарсы соққы берді.
Тарихтың өзі ... ... ... ел ... ... ... ... мемлекетке айналу үшін сырт елдермен байланыс
нәтижелі, тұрақты болуы керек. Соны ... ... ... елестете
білетін король өз сыртқы саясаптын ... ... ... ... сол арқылы елдің ішкі проблемаларын шешіп, жүзеге асыруға ... ... ... 3 ... және ... мен ... мен деректер тізімінен тұрады.
1. САУД АРАВИЯСЫ - ЕКІНШІ ДҮНИЕЖҮЗІЛІК СОҒЫС КЕЗІНДЕ
1.1. СОҒЫС КЕЗІНДЕГІ ... ... ... ... ... Сауд ... ... жағдай
жариялады, бірақ ел билеушісі Ибн Саудқа Англия жағынан және герман-итальян
блогын қыспаққа ұстап тұру ... ... Сауд ... ... ... ... сақтана отырып
Трансиордания, Ирак, Кувейт шекараларында әскери бөлімдер ... Сауд ... ... шабуыл жасау шешімін қабылдамау себебі
онда Сауд Арабиясы жерінде АҚШ-тың ... ... ... болды. Ибн
Сауд ағылшындардың Палестина арабтарын Арабия ... ... ... ... және тірек базасы ретінде сионистік еврей
мөмлекетін құру жоспарына қарсы болды. Германия мен Италия өз ... ... ... ... Сауд ... ... ... Гробба мұнай
өндірісіне диверсия ұйымдастырды. 1941 жылы Гитлер Ибн Саудқа Англияға
қарсы шығу үшін ... ... ол үшін Ибн ... ... ... ... тағайындайтыны жөнінде уәде берді/12/.
Бірақта, Ирактағы Гайлани үкіметінің құлауы және Африка
отарындағы ... ... Ибн ... ... державаларымен
байланысын үхуге итермеледі. 1941 жылы қыркүйекте Ибн Сауд ... ... ... ... ... ... ... мәжбүр етті, ал
1942 жылы ақпанда Сауд ... ... ... ... ... ... Сауд ... бұл соғыс
өте ауыр тңці, себебі экономикалық және финанстық зардаптар соғыс кезінде
діни адамдардың Меккеге қажылыққа ... ... ... қатынастары
тоқтап, тауарлар алмасу тоқталып қалды. Осы ... ... ... ... жүргізу үшін пайдалануға тырысты. Соғыстың бас кезінде Сауд
Аравиясы бейтараптық ... ... ... бірақ Ибн Сауд Англия
және герман-италян блогы жағынан қысым көрді. Сауд Аравиясы сырттан келетін
астыққа тәуелді болды(жыл ... 60 мың ... ... ... ... ол
Индиядан және басқа да британия ... ... ... ... ... өз ... ... отырған мұсылман елдерінен келетін
қажылыққа тәуелді еді/14/. Сауд Аравиясының ақша жүйесі Англияның ... еді, ал оның ... ... ... ... ... ... тұрды. Англия армиясының шабуылынан қорыққан ... ... ... Ирак және ... әскери күштерін ұстады.
Англия бірден Сауд Аравиясына ... ... ... оған себеп болған онда
АҚШ-тың мұнай концессиясы бар еді/15/. Ибн Сауд ... ... ... ... ... ... арабтардың барлығын Аравияға әкеліп
орналастыру, ал Палестинада сионистік еврей ... ... ... ... етіп және өздерінің соғыс кезіндегі тірегі ретінде
ұстағысы келген әрекеттеріне тойтарыс беріп отырды/16/.
Германия мен Италияда Ибн Саудқа жан-жақты ... ... ... ... ... ... Сауд ... таяу келіп орналасты. Сауд
Аравиясындағы Германия елшісі Гробба мұнай орталықтарында ... ... 1941 жылы Ибн ... нота ... онда ... шығуға шақырды, сонда оны барлық арабтардың королы етіп тағайындаймын
деген уәде ... ... ... ... ... және оның Африкандық
колонияларынан италяндықтарды қууы Ибн Саудты державалармен ұстап отырған
сыртқы ... яғни ... ... ... әкелді. 1941 жылы
қыркүйекте Ибн Сауд Германиямен достастық туралы келісімді ... және ... ... ... ал ақпанда 1942 жылы Сауд Аравиясынан италяндықтарды
қуды.
Бірақта соғысқа қатыспағанымен бұл ... Сауд ... әсер ... қателігінен үлен экономикалық және қаржылай қиындықтарды
бастан кешірді. Өз позицияларын Сауд ... ... ... үшін
Англия осы ретте пайдаланып қалуға тырысты. Соғыс басында АҚШ-тан ... ... бұл ... бір ... ... Ибн ... береді. 1942 жылы
Сауд Арабиясына британиялық ... және ... ... ... Сауд ... британдық экономикалық және англияның әскерінің
күшеюі американдық мұнай компанияларының мазасыздығын ... ... ... ... АҚШ ... 1943 жылы Сауд ... АҚШ ... «өмірлік маңызы бар» ел ретінде жариялады. ... ... ... ... ... барысында Сауд Арабиясы соғыс уақытында 99 миллион
доллар алды.
1943 ж. мамырда АҚШ ол ... ... ... ... ... ... ... белгілі тыңшы полковник Уильям Эдди болды. 1944-1945
жж. ... ... ... ... ... ауыр
бомбардировщиктер қабылдай алатын еді. Бұл соғыс базасын ашудағы басты
сылтау ... ... ... ашу ... деді. Негізінде Парсы
шығанағында американдық соғыс күшін ұстау ... еді. АҚШ Сауд ... ... ете ... 1944 ... ... американдық әскери
миссия сауд аравиясының армиясын соғыс ісіне үйрете бастады/17/.
1945 жылы 14 ... Ибн Сауд АҚШ ... ... американдыө
крейсер «Куинсиде» кездесті. Келіссөздің нәтижесінде төмендегідей келісімге
қол жетті: Парсы шығанағындағы саудидтер ... АҚШ және ... ... үшін ... ал Дахрандағы соғыс -әуе жолын-американдық авиацияның
пайдалануы-Жапанояға ... ... ... Ал АҚШ ... ... ... соң ол жерді салынған құрылыстарымен қоса Сауд ... ... ... ... Ибн ... ... концессияны
мойындайтындығын және Эль-Хасы ауданында мұнай құбырларын ... ... ... ... ... Президент арабтарға қарсы ешқандай
жаулаушылық болмайтындығына және өзінің палестиналық ... ... ... және ол ... ... ... мен
еврейлермен келісі отырып шешетіні туралы уәде ... Бұл ... ... ... ... ... бірі болды.
Тауар-ақша қатынасының дамуымен, өнеркәсіп өсімімен, қазіргі заманғы
транспорттың ... ... ... ... айналысушы
шаруалардың, қолөнершілердің тоқырау процесі басталды немесе жеделдетілді.
Шалғын жерлерін, оазистерді тастап, бедуиндер мен шаруалар ... ... табу ... ... ... жұмысқа орналасып, жұмысшы
табының резервтік армиясының қатарын ... ... ... саны ... ... ... ... САУД АРАБИЯСЫНЫҢ СЫРТҚЫ САЯСАТЫ
Соғыстан кейінгі жылдарда Ибн Сауд үкіметі бейтараптану саясатын және
басқа араб ... ... ... ... 1943 жылы ... ... араб бірлігі туралы Каир келісіміне қатысты. 1945 жылы
мүрагер принц Сауд Каирде протоколдар мен араб ... ... ... ... Оның ... Лига ... ... мен Ливан
төуелсіздігінің кепілдігі туралы және араб ... ... ... ... ... ... ... жартысында Сауд Арабиясы арабтың шығысында Израиль
мемлекетінің құрылуына қарсы сәтсіз болсада куресуші Араб Лигасының ... ... ... Ибн Сауд оның ... король тағын иеленуші
Сауд (1953ж. қарашадан) ... ... ие ... ... — Ирак пен ... ... ... мақсатпен Египетпен
жақындасу курсын жүргізді.
Сауд Арабиясы арабтарды құлдыққа салу ... және ... ... ... саясатына баулуға бағытталған Бағдад пактісіне
қол қоюдан бас ... жылы ... Сауд ... Сирия және Египетпен екіжақты қорғаныс
келісіміне, содан соң Египет және Йеменмен үшжақты келісімге қол қойды
немесе ... Сауд ... ... ... ... Сауд ... Абу-Даби князьдықтарын Маскат султанатында орналасқан Бурайма
оазисіне қатысты келіспеушілікке байланысты өршелене түсті. 1952 жылы оазис
Сауд отрядына қарасты ... ... 1953 жылы және 1954 жылы ... ... ... оазиске шабуыл жасады. АҚШ Саудқа сездірмей, еріктен тыс
АРАМКО1 үшін көмектесті және 1954 жылы шілдеде оазистің ... ... ... ... ал ... ... ... шығару
келісіміне қол қою мүмкіндігіне ие болды. Ангия бұл келісімді іле-шала
бүзуға әрекеттенбеді. 1955 жылы ... ... және ... ... ... ... ... оазисін басып алды.
Сауд Арабиясының үкіметі Қауіпсіздік Кеңесіне Англияның агрессиясына
наразылықпен назар аударды. АҚШ үкіметі бұл ... ... ... Арабиясы Бурайма оазисін таратпауға және оның мұнайына бақылау
орнатуға тырысты.
Американ қысымымен Сауд БҰҰ-нан өзінің Англияға ... ... ... келіссөзге келуге келісім берді. Бірақта Каир ... ... АҚШ ... ... ... кезекті
келіссөздер Бурайма оазисінің мәртебесі жөнінде ешқандай ... ... ... ... агрессиясы түсында Сауд
Арабиясы Египетті ... ... және ... дипломатиялық қарым-
қатынасын үзді, сөйтіп Египетке көмек ретінде көп мөлшерде ақша ... ... ... кейін Англияның Таяу ... ... ... АҚШ тиімді жағдайды пайдалана отырып араб елдерінде
«Эйзенхауэр доктринасын» таратуға ... осы ... ... ... Сауд ... ... ... әрекетінің
құрылықтағы, теңіздеп және әуе коммуникациясының ... ... ... ... ... ... және ... мүсылман әлемінің діни
орталығы ретінде АҚШ ... ... ... ... ... ... ... бар.
1954 жылы 18-19 қантарда Каирде Сирия, Египет, Сауд Арабиясы жөне
Йордания өкілдерінің ... ... бұл ... ... ... ... ... өзіндік даму жолына түсті. Президент
Эйзенхауэрден АҚШ-қа келіп кету жөнінде шақыру ... ... Каир ... өздерінің «доктрина» туралы ... ашық ... ... ... ... ... соң ... Сауд Эйзенхауэр доктринасын
тануға кеілісім береді, сонымен бірге Дахрандағы әскери-әуе ... бес ... ... ... оның ... Сауд ... қажет еткен жағдайда
экономикалық және әскери көмек алуға ... ... ... Сауд ... ... ... тап ... сонымен бірге 1957 жылы 24-27 ақпанда
Каирде ... жаңа ... ... ... ... басшыларының қарсылығына
ұшырайды. Осыдан соң Сауд «Эйзенхауэр доктринасының» қолдауынан бас тартуға
мәжбур болады. Сонда да ... ... ... АҚШ саясатын жүргізуші болып
қалды. 1957 жылы ... ... ... ... де ... ... ... қолдау көрсетті.
1958 лшлы ақпанда Сирия мен Египет құрамында БАР құрылуынан кейін,
Сауд антиимпериалистык позициядағы жаңа араб ... ... ... Ирак пен ... ... Араб ... ... Америка империализміне Сауд үкіметінің тәуелділігі тым алыстап
кетті, осы кезенде Американ империализмі араб бірлігі саясатынан байланысын
үзді, Египет пен ... ... ... ... ... ... болды.
1962 жылы 26 қыркүйекте Йеменде антифеодалдық антиимпериалистік
революция жеңіске жетті. Йемен королі имам ... ... ... ... ол Сауд ... пана ... Король Сауд өз тағы үшін үрейленіп,
Йемен ... ... ... ... Ол ... королімен
одақтық келісімді жүзеге асырды және Аравия жарты ... өз ... ... АҚШ, ... ... қолдануына сүйенді.
Король Сауд 1 қазанда имам Мүхамед ... ... ... орнатудағы күресін қолдайтындығын ресми жариялады. Сауд Арабиясының
территориясында Йемен шекарасы маңында контрреволюциялық ... ... Сауд ... ... ... сатып алу үшін алтынмен қамтамасыз
етті. Оларды Дахрандағы американ әскери-әуе базасына самолетпен жеткізілген
қару жарақпен жарақтандырды.
Американдық ... ... ... ... ... ... ... 5 қазанда контрреволюциялық күштердің Йемен араб
республикасына солтүстіктен баса ... ... ... ... соң Аравия
жарты аралының онтүстігінен ағылшын ... ... ... ... ... және Йорданияның үшқыштары ... ... ... ... ... ... ... объектерлерін
бомбылады, 2 ... ... ... ... Сауд ... ... ... Йемендегі революциялық үкіметінің
декретімен барлық Сауд ... ... ... ... ... тиым ... Салял үкіметі Йемен мен БАР арасында өзара қорғаныс
және ынтымақтастық пактісін енгізді. БАР үкіметі ЙАР-на ... ... ... жіберді. Сауд Арабиясындағы соғыс жариялы жағдайда болмады.
Солдаттар мен ... ... ... ... ... араб ... ... жиі бас тартып отырды. Сауд
Арабиясының самолеттерінің ... үшып ... Сауд ... ... ... ... революциясы әскери жағына өтіп кету ... ... Осы ... ... де ... орын ... Алты министр
меморандумда корольға ... ... ... ... ... ... ... Йорданиямен ынтымақтасудан бас тартуды талап
етті. Сауд жекеше жағдайда ... ... сол ... де ел басқаруға
Фейсалды қайта тағайындауға мәжбүр болды. Әмір Фейсал осы ... ... Сауд ... ... ... бола ... 1962 жылы 5
қазанда Ақ үйде АҚШ президентімен кездесіп, оның ... ... ... (1962 ж.) ... жаңа ... ... онда ... және
сыртқы істер министрі қызметін иеленді. ЙАР-ды ... ... ... жаңа ... ... ... Фейсал ЙАР-мен қатынасты
интервенциялық әрекетін жалғастыра берді. 7 ... Сауд ... ... ... үзді. Бұған жауап ретінде ЙАР-мен БАР
үкіметі арасында 10 қазанда 5 жыл мерзімге біріккен қорғаныс ... ... ... ... ... ... ... өтінішпен назар аударды.
Қарашаның ортасында ГФР-дан Сауд Арабиясына 6 американдық жоғарыдыбысты
истребительдер келіп жетті. Бірақ ... ... ел ... жау ... қалуға тура келді. 1962 жылы 6 желтоқсанда американдық барлаудың
көмегімен Сауд Арабиясының офицерлер тобының үкіметіне қарсы ... ... 40 ... ... ... Ішкі ... ... король
сарайларында күзетті күшейтті. Саудтық үшқыштар өз самолеттеріне отырудан
алшақтатылды. Майданға ... ... ... ... ... ... Елдің бүкіл аэродромдары «Ақ армияның» ... жылы ... ... ... ... ... ... оның
соңынан ол АҚШ үкіметіне Сауд Арабиясын қорғау үшін әскери корабль мен
самолет жіберу ... ... ... 1963 жылы 7 ... ... Фейсалға шаттанарлық хат жолдайды, онда «Құрама Штаттары ... ... ... ... ... ... ... Даммамға американдық корабль, самолеттер келді.
Қаңтардың соңында Фейсалдың ... елге ... ... миссиясы
келді, олар әуә қорғанысына қарсы жүйені Иеменмен шекара арасында орнатуға
көмектесті және Сауд ... ПВО ... ... ... 1963 ... ... маңында американдықтар мен саудтық парашютистердің біріккен
оқуы өтті.
ИАР-ға қарсы интервенцияға қатысу әрекеті Сауд ... ... ... ... 1963 жылы ... ... дипломатиялық қарым-
қатынас қайта орнады, бірақта Бурайма оазисі жөнінде сұрақ шешілмей қалды.
Сауд Арабиясында Ағылшын барлау бюросы ... Оның ... ... ... ... болды. Сауд Арабиясы ... ... ... ... ... ... ... тобының үкіметке қарсы
шығуына бағытталған күресті ұйымдастырушы «қауіпсіздіктің ішкі ... ... ... ... ... үшін ... Сауд ... қозғалыс антиимпериалистік көзқарас танытты, қанша дегенмен
монархия және империализм бірігіп, халықты қанап түншықтырып отырды.
Саудтың Еуропаға ... ... Әмір ... ... ... ... атқаратын қызметтерінен алшақтатуға кірісті
де оларды өз жақтастарымен алмастырды.
Сонымен ... ... шын ... ... ... офицерлері де
отставкаға кетті. Саудтың сарайын күзетуші -ұлттық гвардияның ... ... екі ... -танкылы және жаяу, ЙАР шекарасына
жіберілді. ... жеке ... үшін екі рота ... ... ... ... ептеп қаруды тастатуға кірісті. Оңтүстік провинцияның әмірлері
етіп Фейсал тағы да өз ... ... ... ... ... - бүгінгі таңда
Сауд Арабиясы Корольдігі мен Фахд патша халықаралық істерде белсенді
және өскелең негізгі рөл ... Фахд ... ... ... түрақтылық пен бейбітшіліктің ... ... Араб ... ... мен ... Сауд ... саясатының негізгі
мақсаты болып табылады. Корольдік мүсылмандар түратын Ауғаныстандағы,
Босния мен Сомалидегі ... ... ... ... ... ... ... рөл атқарады. Араб ... ... ... ... ... ... мүқтаж болса көмек көрсетеді және
Палестинада, Ливанда және ... ... ... ... САУД ... ІШКІ ... ... қатынасының дамуымен, өнеркәсіп өсімімен, қазіргі заманғы
транспорттың енгізілуімен, ... ... ... ... ... тоқырау процесі басталды. Шалғын жерлерін,
оазистерді тастап кете отырып, бедуиндер мен шаруалар қалаға кетті. ... ... ... өндірістеріне барып, жұмысшы табының резервтік
армиясының қатарын ... ... ... саны 100 мыңға дейін
көтерілді, мұнай өндіруші транспорт және өнеркәсіп өңдеуші ... ... ... ... ... кадрлардың саны 1960 жылы 14,8
мың, оның ішінде 3 мың ... ... ... ... ... ... мардымсыз болды. Жұмыс күні 10-11 сағатқа дейін
созылды. Кейде қосымша ақысыз жұмыс уақытынан тыс ... ... ... ... ... бөлігі санитарлық жағдайы сақталмаған, тар
барактарда түрды. Еңбектің және түрмыстың ауыр жағдайы олардың денсаулығына
зиян ... ... ... ... ... ... ... жиі ауырды. Соғыстан кейінгі кезеңдегі жағдайда Араб әлеміндегі
ұлт азаттық қозғалыс өз құқықтарымен Сауд ... ... ... Осы ... ... ... отряд - мұнайшылар
басшы болған жұмысшы класы болды.
АРАМКО кәсіпорынындағы мұнайшылардың ... ... ... 1945 ... ... ... жағдайының жақсаруын және еңбек жалақысының өсімін
талап етті. Үкімет орындары олардың бұл әрекетін ... ... ... шерудің жетекші-ұйымдастырушыларының әрекеттеріне
қарсы түрып, оның көптеген мүшелерін үрып-соқты. Бірақ та ... ... бір ... - ұсақ ... шаруалардан,
интелегенциядан жұмысшылар қолдау тауып жеңіске қол ... ... ... соң ... ... ... талаптарын қанағаттандыруға
мәжбүр болды: еңбек жалақысын көтеруге, 6 күндік ... ... ... 8, 8,5 ... ... ... кепілдендіруге және жыл сайынғы
ақылы екі апталық ... ... ... уәде ... ... ала ... жұмысшылары мен қолөнершілері қала
халықтарынан қолдау ... үш ... ... шеру ... ... өзінің уәделерін бүзды: жұмыс күнін ... ... ... ... ... ... ... жж. мұнайшылар
қайтадан күреске көтерілді. Үкімет шерудің өтуіне полиция жібере отырып,
АРАМКО-ны қолдады. Шерудің жетекшілерін ... ... ... ... ... ... та үкімет жұмысшылардың және
қызметкерлердің ... ... ... ... болды.
1947 жылы қазанда еңбек туралы заң жарияланды. Заңда 6 күндік ... 8 ... ... күнін елдің барлық кәсіпорындарында енгізу
белгіленді. Жұма жұмыс күні емес ... ... Жыл ... ... ... ... және 5 ... денсаулығына байланысты демалыс белгіленіп,
балалар еңбегіне тыйым салынды. Заң кәсіподақ, шеруге тыйым салды, ... ... және ... ... ... ... ... жарамсыз жұмысшыны жұмыстан босатуға құқық берді.
1953 жылдың басында АРАМКО жұмысшылары жасырын ... ... ... ... ... ... орталығы болып табылды. Комитет
АРАМКО-ға жұмысшы арабтардың еңбек жалақысына қосымша өтем төлеуді, ... ... ... ... етті. Құрамы көбейген комитет манифест
жариялап, АРАМКО-ның отарлық саясатын айыптады және компанияның ... ... ... ретінде тануды талап етті. Бірақ АРАМКО комитет
мүшелерін коммунистер деп ... олар ... ... ... Шеру қозғалысының орталығы - Рас -Танура ... ... ... тасталды. Рас-Танурадағы мұнай өңдеу зауытының
жұмысшылары шеру жариялап, ... ... ... ... ... демонстрация өткізді. Үкімет демонстрацияны тоқтату үшін полиция
жіберді. Жұмысшылар мен полицейлер арасында ... ... ... тағы бір петицияны құраушы жаңа ... ... онда ... ... ... ... талап етті. Маманданған
жұмысшылардың еңбек ақысын көтеруді, араб тілін ресми тіл ... ... ... ... оқуға, ал жұмысшылардың өздерін техникалық
білім алуға ... ... ... ... ... ... мұндай
талабын АРАМКО-ның басқа кәсіпорындарының жұмысшылары да қолдады. 1953 жылы
17 қазанда ... мың адам ... ... ... шерудің
барысында компанияның барлық кәсіпорындарында жұмыс тоқтап қалды. ... ... ... төтенше жағдай жариялады. Шеруді тоқтату үшін
әскерлер жіберілді. Оның ішінде ... ... ... да болды. Осыған байланысты жаппай тұтқындау басталды.
Түрмелер шеруге қатысушылармен толықты. ... тез ... ... аймақтарда
жаңа түрмелер мен концлагерлер тұрғызуға ... ... ... ... ... қуғындады. Компания шетел жұмысшыларын
штрейкбрехер ретінде ... ... ... ... ... ... ... АРАМКО-ның қызметкерлері де қосылды. Жергілікті «Флор»
компаниясының 1800 ... және 800 ... ... ... ... бас тартты. ... мен ... ... ... ... ... ... мен буржуазия
шеруге шығушыларға киім, тамақ жеткізіп түрды. ... мен ... оқ ... бас ... Басқа араб елдерінің еңбеккерлері ... ... ... ... көрсетті. АРАМКО-ға өз райынан
қайтуға тура келді. Жұмысшы комитетін мойындап, ... ... ... ... 1953 жылы 1 ... комитет шеруге
шыққандарды жұмысты қайта жандандыруға шақырды. АРАМКО ... ... ... 12-20 ... көбейтіп, олардың қалған
экономикалық талаптарының көпшілігін қанағаттандырды, ... ... құру ... ... қол ... ... болмады.
Антиимпериалистік қозғалыстың өрлеуі елге 1953 ... ... ... ... ... келуімен сәйкес келді.
Әкесіне қарағанда король Сауд мемлекёттік істерді атқаруға белсенділік
танытпады. Ол АРАМКО-ға жағынып, елде ... ... ... етуін
кеңейтті. Халықтың азаттық күресін 1953 жылы қалыптасқан ... ... ... Бұл ... ... ... ... өзінің
бағдарламасын және уставын игерген саяси партиясы болды. Оның басшылығында
радикалды көзқарастағы білімді ... - ... ... ... ... болды. Ұлттық реформа Майданы бағдарламасы
халықтың барлығына да демократиялық бостандық әперуді, ... ... азат ... және ... ... ... ... экономика мен мәдениеттің дамуын талап етті. ... ... ... ... ... ... блоктарға қарсы қарсы шықты.
Сауд Арабиясының барлық мемлекеттермен кеңейтілген түрде ... оның ... ... ... ... ... күш
салды. Ұлттық реформа Майданының белсенділері халықтар арасында ... ... ... ... Сауд ... ... қорғау үшін жұмыс жүргізді. Үкімет Майдан лидерлерін қатаң түрде
қадағалады. Бірақ ... ... ... ... ... және ішкі реакция әрекетіне қарсы жалғасып жатты. Бұл
жағдайға АРАМКО өндірісінің белсенді мұнайшылары куә бола ... ... ... ... ... ... ... жағдайдағы баспана беруді, еңбек туралы жаңа заңдылықтың және
кәсіподақтың ... ... ... ... ... ... жұмысшылар
талаптарын әділетті деп таныды. Бірақ АРАМКО король ... ... ... да, ... ... ... жылы ... жұмысшы мұнайшылар Дахрандағы американдық әскери әуе
базасын жою үшін ... ... ... ... Олар бұл ... провинциясының халқына үндеу жариялап және ... ... ... ... ... ... ... келісімді бүзбауды талап етті.
Оның уақыты 1956 жылы 18 ... ... тиіс ... ... ... ... қарулы отрядты аттандырды. Петиция жолдаушы 56 адам тұтқынға
алынып, оларды түрмеге жауып, азаптады. Осы жылы 9 ... ... ... ... Ол жұмысшылар тарапынан ұйымдастырылған мықты ... ... ... ... ... олар құрған
комитетті ресми түрде тану, қымбатшылыққа байланысты өтем ... ... ... ... ... жұмыстан босатуды, нәсілдік кемсітушілікті
жою, АРАМКО жұмысшыларының адамдық қасиетін қорғайтын заң шығару талабын
жариялады. Сауд ... ... ... ... бермеді. 1956 жылы 11
шілдеде ол қарсылық ереуілдері мен ... ... жабу ... ... туралы декрет шығарды. Шығыс провинциясынң
губернаторы осы арада төтенше хабарлама ... ... ... ... ... ... комитеті» деп таныстырғандарды тұтқынға ... ... ... жұмысшы мұнайшылары Американ империализмі
мен конституциялық реформа жүргізілуіне ... ... ... ... ... ... жариялады. Ереуілді тоқтату үшін әскерлер жіберілді.
Қақтығыс барысында ондаған ... өлді және ... 500 ... ... жабылды. Өз құқықтары үшін күреске ... ... ... ... ... жетекшілерді көмекке шақырды.
Реакциялық тұрғыда рухтандыруға сәйкес елде ... ... ... ... ... құрылған сенім мен адамгершілікті қорғау
Лигасы жергілікті халыққа террорлық әрекеттер ұйымдастырды. Лига ... ... ... алып ... ... тағы бір ... тірегі ұлттық гвардия болды. «Ақ
армия» ... ... ... ... ұйымдардың іс әрекеті
әсіресе жастар арасында наразылық туындатты. 1956 жылы ... ... ... ... ... ... ... майданы құрылды.
Майданның ең басты талаптарының бірі сенім мен ... ... ... ... ... ... оқушылар Сауд Арабиясының
мектептерінде Сирия мен Египеттің оқыту әдісін игеру ... ... оқу ... ... қол ... Лига тез арада оқушыларға бас
салды. Бурайдта Лига мүшелері жастар көп жиналатын кафелерге баса ... де, ... ... ... ... наразылық шерулерін
ұйымдастырып, әмір сарайына тас атқылады. Әмір Эр-риядтан солдаттар ... ... ... ... ... қару ... бас ... король полициясын шақыртуға тура келді.
Сауд король болып сайланып, өз ... ... ... ... ... маңызды мемлекеттік қызметтерге өзіне шын берілген ұлдарын тағайындады.
Белгілі топтың құрамын мүрагер принц Фейсалдың ... ... Ол ... ... ... ... білімді және тәжірибелі саяси қайраткер
болды. Тақ үшін күресте Фейсал жасырын түрде өз жақтастарын жинады. ... ... ... ... ... ... болды. 1953
жылы қазанда корольдың төрағалығымен министрлердің ... ... ... ... және ... ... ... болып Фейсал тағайындалды.
Ең алғашқы сәттерде-ақ Фейсалға ... ... ... тобы ... Ол ... ... ... еркін әмірлер деп атаған
корольдың інісі Талял ... ... ... ... ... ... ... үсынды.
1958 жылы елде ұлттық реформа Майданының жаңа
антиимпериалистік күресінің өрлеуі ... ... ... ... ... ... демократизацияландырды. Дахрандағы
американ әскери әуе базасының жойылуын, АҚШ-пен әскери келісімнің бүзылуын,
елдің ішкі өміріне АРАМКО-ның ... ... ... ... ... ... байлығын игеру мүмкіндігін талап етті. 1958
жылы наурызда осындай ... ... ... БАР-мен президент Насерге
қарсы қастандық әрекетіне қатысуы саяси дағдарысты өршітті. Бұл ... ... ... ... ... Осыны пайдаланған Саудтың бауырлары
үкімет билігін түгелімен Фейсалға беруді, ... ... ... Юсеф ... ... ... ... мемлекеттік қызметтен
алып тастауды, қастандық әрекетіне дем беруші АҚШ елшісін елден аластатуды,
корольдың ұлдары мен оның ... ... ... мүмкіншілігін
теңестіруді, олардың қазынаны тонап кетуінен сақтандыру талабын қойды. Сауд
бұл талаптарды орындамады. Өзіне қолдау табу үшін ... ... ... ... АҚШ ... ... үкімет билігін Фейсалға бер деп
ультиматум ... ол тек ... ғана елді ... алып ... ... деп
дәмеленді. Сауд ультиматумды қабылдауға мәжбүр болды.
1958 жылы 28 наурыз бен 11 мамырдағы ... ... ... ... ... ... болып сайланған мүрагер принц Фейсалға көшті ... ... ... ... ... ... Министрлер Кеңесінің төрағасы елдегі
финансты реттеуде және жемқорлықпен күресте тиісті шаралар ... ... ... бойынша корольдың абсолюттік билігі шектелді де, кабинет
құқығы кеңейтілді. Министрлер Кеңесі ... ... ... ... деп
таныған кез-келген декрет өз кезегінде күшіне еніп отырды. Егер Министрлер
Кеңесі бір ай шамасында өз ... ... ... осы жылдың 1958
жылдың 18 ... ... Сауд ... ... бейтараптандыру саясатын
жүргізеді деп жариялады. Ол Францияның Алжирдегі соғысын, Англияның ... ... ... ... ... штаттардың қолдауымен
Сириямен арадағы шекаралық тартысын айыптады. Фейсал үкіметі ... ... ... ... ... араб елдерінің саудагерлерінің сауда
еркіндігін шектеді. 1960 жылғы заң ... ... ... ... ... және ... капиталдың 51 пайызын беріп түруға міндеттеді.
Шетелдік саудагерлермен әкелінген капитал кем ... 100000 риал ... ... ... саудагерлер осыдан кейін Сауд Арабиясын тастап
кетіп ... ... ... ... ... экономикалық жағдайда жүргізе
бастады: король отбасының шығынын ішінара қысқартып отырды, ... ... ең ... ... және ... ... жұмсалатын ақша
есебіне де жүргізілді. Сондықтан 1958 жылы (Ұлттық реформа ... Сауд ... ... азат ету ... ... бұл ... ... жалпы наразылықты пайдалана отырып, король 1960 жылы 22
желтоқсанда Фейсалды үкімет басшылығынан шеттетіп, жаңа ... ... ... ... ... ... отбасының мүшесі емес буржуазияның алты өкілі
енгізілді. Король Сауд бірқатар реформалар жүргізуге уәде берді. ... ... ... жаңа ... ... Сауд ... монархиядан конституциялық монархияға айналу мүмкіндігін берді.
Еңбек және әлеуметтік істер жөніндегі сұрақтар бойынша ... ... ... ... әмір ... ... Жоспарлаудың
жоғарғы комитеті құрылды. Мемлекеттік мекемелерде шенеуніктердің
жемқорлығымен ... үшін ... ... ... ... ... әуе ... американдықтарға жалға берілген мерзімін кейінге
қалдырмау туралы ... ... Бұл ... ... ... ... дін иелері және сенім мен адамгершілікті қорғау Лигасы
шабуылға көшті, муфтий барлық ... мен ... ... ... енгенге
дейін бекіту мақсатында, оған жеткізіп беру талабын қойды. ... ... бұл ... наразылық білдірді, бірақ король дін иелерімен райласуды
жөн көрді. Талялдың ... ... ... әрекеті Саудтың және сарай
маңындағылардың кедергісіне ұшырады. Оның Эр-Риядтағы жекеменшік ... ... ... ... ... да қабылданбай қалды.
Қоғамның кең ауқымынан қанағат таппаған конституцияның да бекітілуі көпке
дейін созылды. 1961 жылы 22 ... ... ... қарулы көтеріліске
шақырған листовкалар пайда болды. Бұған жауап ретінде Сауд патша 1961 ... ... ... режимінен бас тарту әрекеті үшін, король отбасына немесе
мемлекетке ... ... үшін 25 жыл ... ... өлім ... үсынатын
заң шығарды. 1961 жылы қыркүйекте Сауд «ерікті ... ... ... үкімет құрамынан шығарды. Олардың орнын Саудтың ... ... ... үкімет құрамына кірмеді. Осы уақыт ішінде Сауд
Арабиясының БАР - мен ... ... ... ... ... Саудты Сирияның БАР құрамынан шығуына ... ... ... 1961 жылы қарашада Сауд емделу сылтауымен АҚШ - қа ... ... ... ... ... ... ... АҚШ
- қа кетуі уақыты ішінде елдегі биліктің барлығын Фейсал жүргізеді. ... ... БАР - мен ... ... ... ... ... Арабиясының баспасөзі Насерге және оның араб ... ... бас ... Оған ... ... БАР ... Сауд ... онда
контрактымен жұмыс істеп жатқан египеттік мамандарды: мұғалімдерді, радио
дикторларын, типография және баспа қызметкерлерін шақыртып алды. Екі жақ ... ... ... киелі орнына БАР - нан ... ... ... 1962 жылы ... король Сауд БАР - ға
американдықтардың көмек ... ... қол ... алмай, асығыс
түрде елдегі жағдайдың ушығуына ... ... ... Сауд ... ... алып, 15 наурызда жаңа үкімет құрды. Ол ... және ... ... ... ... ... Тарики АРАМКО - мен
ТАПЛАЙН - ның тонаушылық әрекеттерін шектеуге және 1950 ... бері ... ... АҚШ ... ... ... Сауд ... үкіметіне төлеуге
қол жеткізді. Осыған жауап ретінде сәуірде (1962 жылы) ... ... ... шабуыл жасалды. Осыған байланысты полиция бірнеше жүздеген
адамды қамауға алды. Сауд өзінің жеке күзетін ... 1962 жылы ... ... ... ... ... саясатына қарсы інісі Талял
Бейрутта журналистерге қазіргі елдегі режимге қарсы Сауд Арабиясын жеке
еркіндікке ... бере ... не ... қасиетті силамайтын
конституциясы жоқ мемлекет деп жариялады. Бір кездерде ол президент ... ... 10 ... ... ... ... ... байланысты король Сауд Талялды Сауд азаматтығынан ... ... ... және БАР - мен ... шиеленісуі Саудты
одақтастар іздеуге итермеледі. Ол Йордания королі ... ... Ол да ... ... ... ... ... етіп отырған
болатын. 30 тамызда Сауд - Йордан ... ... ... Екі жақ ... ... толық әскери бірлігін құруға келісіп, әскери саясатын ... ... ... ... ... шешім қабылдады. 1962
жылы қазанда ... ... ... ... Сауд ... ... ... мемлекет басшыларының келісім жобасы жасалды. Біріккен
әскери командование құрылып, шекаралық- территориялық даулар реттелді. Екі
корольдің келісімі Шығыс Арабиядағы, ... ұлт - ... ... ... үлгі болып бағытталды.
1.4 ДАМУШЫ ЕЛДЕРГЕ КӨМЕК
Сауд Арабиясының дамушы елдерге көмегі пайыздық тұрғыдан алғанда
әлемдегі ірілердің бірі ... ... ... ... Ұйымы үлестің
орташа ставкасын ұлттық табыстың 0,07 ... ... ... ... өзінің орташа табысының немесе ішкі жалпы өнімінің 5,54 пайызын
көмекке береді. Индустриалдық әлемнің ірі нәрлендірушісі ... ... ... ... 1995 ... ... Сауд ... гранттар мен жеңіл
қарыздар ретінде Африканың 38 еліне, Азияның 22 еліне және дамушы 10 елге
барлығы 70 елге 70 ... ... ... көмек көрсетті.
Сауд даму қоры (СДҚ) халықаралық көмек көрсететін негізгі ұйым болып
табылады. 1975-76 ... СДҚ 63 елде 312 ... ... үшін ... ... ... ... Сауд Арабиясы сондай-ақ қаржылық көмек
жөніндегі халықаралық агенттікке 19,8 миллиард доллардан астам қаржы қүйды.
Корольдік дүние жүзі ... ... ... мен ... ... бірінші болып көмек үсынатын елдердің қатарында.
Бұл елде ... ... көп. ... ... ... ... беру
орталығы айрықша әсер қалдырады. Сипаты біздің «Бөбек » ... ... ... мол. ... 5000 ... ... ... көрсетеді.
Түрлі дертке ұшырағандар, өмірдің басқадай таршылығын көргендер осы қормен
тікелей байланыс жасап, қаржылай, ... ... ... екен. Әсіресе, түрлі
апат аймағындағыларға көп ... ... ... ... ... ұстағаннан кейін-ақ, 1983 жылдан бастап
Ислам даму банкі жер жүзіндегі мүсылман ... ... ... ... ... Жыл сайын қажылыққа келгендердің құрбандыққа шалған
малының етін кәріптерге жеткізіп беру ... ... ... түрі |% ... ... аты ... |
| | | | ... табыстан | | | ... ... |0,07 | | ... ... | | | ... ... | | | ... | | | ... - нен |5,54 | | ... | | | ... | | | ... мен | ... |38 ... | ... |22 ... | ... ... |10 |
Корольдікті дамыту
1995 жылы Корольдік өзінің Алтыншы ... даму ... ... ол 2000 жылы аяқталды. Жоспардың мақсаты - мемлекеттік және ... ... ... ... ұлттық экономикада жекеменшік
сектордың ролін күшейту және ... ... ... ... адам ... ... ... табылады.
Корольдіктің Бірінші бесжылдық жоспары 1970 жылы орындалып, елдің осы
заманғы дамуының бастауы болды. Бұл ... ... ... ... мен ... ... инфрақұрылымы жасалды. Кейінгі бюджеттерде
дамудың өзге негізгі жобалары орындалды. 1995 жылдың аяғында дамудың ... 11,23 ... ... ... САУД ... ... ... ЖАҒДАЙЫ
2.1 ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУ ЕРЕКШЕЛІГІ
Мұнай Сауд Арабиясының дамуында маңызды роль атқарады. Алайда бүдан
бұрынырақ ... ... осы ... ғана арқа ... ... ... ... Соның нәтижесінде Корольдік өз
байлығын экономиканың басқа салаларын, атап ... ... ... ... дамытуға пайдаланды. Министрліктің жоспарлауына сәйкес
Корольдіктің ішкі жалпы өнімінде мұнай секторының ... 1970 ... ... ... ... төрт есе ... Мұнай табысы бұл күнде 22 пайызды
құрайды. Ал мұнай өнімдерін экспорттау 7,46 миллион доллардан 4,11 ... ... ... ... жекеменшік секторға жыл сайынғы инвестиция 266,66 миллион
доллардан 12,26 мшшиард долларға дейін ... ... ... ... ... ... 21 ... 45 пайызға дейін жетті. Бүкілдүниежүзілік
сауда ... 1995 жылы ... ... ... ... 26 ... анықтады.
Қаржы және ұлттық экономика минимстрлігі Корольдік ішкі жалпы өнімнің
1996-1997 жылдарғы оң өсімін атап көрсетті. 1997 ... ІЖӨ 1996 ... ... ... ... 145,86 ... доллар болды.
Өнеркәсіптің мұнай және құрылыс салаларындағы 8,6 пайызға дейінгі өсім ... ... ... балансының жақсара түскенін танытып отыр.
АҚШ пен Англия арасындағы шиеленіс. Сауд Аравиясының аймағында ... ... де АҚШ пен ... ... ... ... ... АҚШ
экономикалық жағынан қысым жасауға көшті. Оған қарсы Англия шара ... ... ... кейінгі кезде американдықтардың Сауд Аравиясының
жеріндегі мұнай өндіру көрсеткіші артта түсті, бырақ европалық ... ... сату және оны ... ... қолында болды. (танкер
флоты, Суэцкий канал). Англияның ... ... жою үшін 1944 ... АҚШ оны ... ... ... өңдірі және тасымалдауда бірдей
жағдайда болу туралы келісімге қол қоюға ... ... АҚШ өзі ... ... ... ... трансаравтық мұнай құбырларын салуға
кірісті, ол үшін ... ... ... ... ... ... ақша қаражаты жетіспеді. Осыны АҚШ пайдаланды. 1946 ж.
желтоқсанда АРАМКО-ның 40% ... ... алды ... ... Сауд ... және басқа да араб елдерімен мұнай
құбырларын салу туралы келісім жасай отырып, 1947 жылы оны ... ... оған ... ... қарсылық жасады, себебі Сауд Аравиясының жерінен
алынған мұнай еуропалық рынокта өтімді болды және де ол тез арада Ирак ... ... ... ... ... ... құны артық және
қымбат болды, ол Англияның «стерлингтік мұнайын» ығыстырды. ... ... ... өз үстінен өтетін саудтық мұнайға салынатын баж салығын
жоғары көтерді нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... бас тартуға мәжбүр етті. Осындай қарсылықтарды Иордания,
Сирия және Ливанда да жасады. Сауд Аравиясында ... ... ... ... ... ұйым ... ... етті және мұнай құбырларында
және мұнай өндірістерінде ... ... ... ... осы ... ... жеңе ... 1950 жылы мұнай
құбырын салуды аяқтады. Ол Сауд ... ... ... ... шөлі ... ... және сирия одан Ливаннан Сайды
қаласына Жеторта теңізі аймағындағы барды. ... ... ... ... оның ... ... ... жылына. Мұнай құбырының бүкіл
бойында әрбір 250 км. сайын мұнай ... ... және ... ... ... ... тас жол салынды, ... ... ... ... ... АҚШ монополиясы. АРАМКО ның
тағы екі ірі мұнай құбыры мұнай өндіретін порт Рас-Танур және ... ... ... өндейтін зауытқа дейін тартылды. Төртінші мұнай құбыры
Дахрандағы Құрама Штаттардың әскери ... ... ... ... ... елде ... «Гетти ойл компани» және одан басқа
шетелдік фирмалар болды, оның ішінде жапондық және италяндық. ... ... ... өте ... 1966 жылы Сауд Аравиясынан 119,4 млн.т.мұнай
өндірілді/18/.
АРАМКО және ... да ... ... Сауд ... ... ... ... бастады. Бірінші концессиоңцық келісім бойынша АРАМКО
бір тонна мұнай үшін барлығы 1,65 долл. Төледі.яғни алған ... ... бір ... ... 1950ж. ... ... ... Сауд Аравиясына
түскен табыстың 50% беруі керек, бірақ тек сол жерден алынған ... ... ... Ал ... ... ... табыс, тасымалдау және
АРАМКО-ның ол мұнайды өткеруден түскен ... ... ... Сауд ... ... ... 50% емес тек 30% ... компаниясы 15 жыл бойы мұнайды тасымалдауда салықтан
босатылды тек ғана 1963 ж. наурызға ... тек ... ... ... жер үшін ғана ... ... ... 1951-1958 жж. аралығында 8 жыл
бойы 284,5 ... таза ... ... тек 1963 жылы жаңа ... кейін ғана Ливан мен Иорданияға жергө арендаға ... ... ... Сауд ... алынған мұнайдың әрбір баррелі үшін 21
цент төлейтін болды/20/.
Американдық «Сауд ... ... ... алтын өндіргені үшін өте
аз төлем ғана төледі тек 1950 ... ... одан ... таза ... ... болды. Осындай жағдай Сауд Аравиясының халықтары арасында
наразылықтың тууына алып ... ... ... Сауд ... ... Бұл елде ... ... қорының
үштен біріндейі, дәлірек айтсақ 29 пайызы бар. Мұнай державасы дейтін
Ресейдің қорынан 6 есе көп. Күн ... 9 ... ... ... ... ... ... мемлекеттік «Сауди Арамко»
компаниясы айналысады. Мұнайдан келген табыс жылына 60 ... ... ... Бұл компания ел ішіндегі бір патшалықтай. Бұл компанияның
дәуірлеуі де, жалпы елдің дәуірлеуі де, шағын ... басы ... ... ... ... ой айтылады. Асып - тасып жатқан ... ... ... ... қолында. Шетелдік компаниялар қол сүға
алмайды. Өнімді ... ... соң ғана ... ... Бұл да айрықша саясат.
Арабтардың мұнайының түсі ақсарғыш болады. Бұл оның ... ... ... ... Сауд ... ... ... үлесі 35
пайыз ғана. 65 пайызы басқа салалардың үлесінде.
Сол салаларды дамытуда мұнайдың ролі айрықша. Ел басшылығы ... ... ... ... ... бесжылдық жоспарлар шеңберінде
өнеркәсіптік дамудың жедел процестерін жүзеге асырған. Бұл ... ... ... өнеркәсіптік және инженерлік - консультативтік компаниялардың
тікелей қатысуымен жүзеге асырылды.
Бұл елде кен өндіру өнеркәсібі, ... ... ... ... ... ... ... азық - түлік өндірісі
мықтап дамып ... ... ... ... ... ... ... Бұл капиталдың жартысынан көбі, яғни ... ... ... көбі ... ... болуға тиіс. Қалғаны шетелдіктерге
беріледі. Демек, бұл елдің экономикасына ... ... ... 25 ... ... тауарлары өндірісінің тиімді өсімі, ... ... ... ... ... Сауд ... ... 118
еліне тауар экспорттауына жеткізді.
Сауд Арабиясында қазір 288 000 жұмысшы еңбек ететін ЗЮОфабрика ... 1970 жылы 199 ... ... ... 14000 адаммен салыстырғанда 20
есе өскендік болып табылады. ІЖӨ - нің ... ... ... ... 6,5 ... қарағанда 1996 жылы 12,3 пайызға жетті.
Сауд Арабиясы өнеркәсібі негізгі салаларының корпорациясы ... 17 ... 24 ... ... ... ... ... болат және
тыңайтқыштар өндіреді.
Сауд Арабиясының жолдары кімді болса да таң қалдырмай қоймайды. ... ... ... ... ... жаңа ... даму жолдарына
түскен елдер ғана емес, тіпті мықты ... ... ... де ... ... елде 130 мың ... автомобиль жолы бар екен. Жақсы ... ... ... ... ... оны ... да, ... де,
пайдаланғанда да, оған мемлекеттік мәні бар мәселе ретінде қарайды екен. Ал
бұл елде мемлекеттік ... ... ... бәрі бас иеді.
Осы жолға байланысты тағы бір айтатын жай - бұл елде жол ... ... ... ғана ... ... жан- ... ... әсер
ететін, сезімді тербейтін өнер туындысы
іспетті. Қала ... күре ... ... ... ... ... ... қас шебердің қолынан шыққан әсем
бұйымдай.
3. САУД АРАБИЯСЫ 60-ЖЫЛДАРЫ
3.1. СЫРТҚЫ САЯСАТЫ
1962 жылғы Йемендегі революция. Сауд ... ... ... ... ... аралында саяси белсенділік тоқтамады ... ... ... ... ол ... ... сипат алды.
Оның көрінісі 26 қыркүйек 1962 жылғы Йемендегі феодалдық құрылысқа қарсы
отаршылдыққа қарсы ... ... ... ... королы имам Мухаммед
аль-Бадр құлатылды. Ол Сауд Арабиясына қашып келіп тығылды. ... ... тағы үшін ... (өз ... ... қарсы күрестің өршуінен
қорқып) йемендік контрреволюционерлермен жақындасты. Ол ... ... ... және АҚШ пен ... ... ие ... Олар Арабия
жарты аралындағы өздерінің биліктерінен айрылудан қорықты. 1 ... ... ... ... монархияны қайта орнату үшін күресте қорғайтынынң
жариялады. Сауд Арабиясында Йеменмен шекаралас жерже ... ... Сауд ... ... ... ... алу үшін алтын береді,
оларды қару жарақ пен керекті заттармен жабдықтайды, оны ... ... күші ... ... Американдық офицерлер
контрреволюциялық армияньі автоматтық қарумен атуға үйретеді. 5 қазанда
контрреволбюциялық ... ... Араб ... (ЙАР) ... ... Бөйхан армиясы Арабия жарты аралының оңтүстігінен шаубыл
жасайды. Сауддидтер мен Иорданиялық ұшқыштар армияны қарумен және ... ... және ... соғыс объөктілерін бомбылайды.
2 қазанда Абдалла ас-Саляля ... Сауд ... ... үзеді. Йемен революциялық үкіметінің декреті бойынша ... ... ... американдық компанияларға мұнай өндіруге тиым
салынады. Саляля үкіметі ... мөн БАР ... ... ... ... асыруға көшеді. БАР үкіметі ... ... ... ... ... ... Аравиясы соғысты жақтамады. Солдаттар мен ... ... ... ... ... ... үшін оқ атудан бас
тарта бастады. Сауд самолеттерінің БАР ... ... және ... мен
офицерлердің Йемен армиясы жағына өтіп кетуі көрініс алды. ... ... жік ... ... Алты ... ... меморандум жариялауын және
соғыстан бас тартуын талап етті және Йемендегі ... ... және ... ... ... ... етеді. Сауд қайтадан елді
басқару үшін Фейсалды шақыруға мәжбүр болды. БҰҰ Сауд ... ... ... Фейсал 1962 ж. 5 октябрьде Ақ үйде ... ... және оның ... ... 27 октябрьде Фейсал жаңа
үкімет кабинетін сайлады және өзі Премьер ... және ... ... ... алды. ЙАРды тануды жақтаушылар үкімет құрамына кірмей
қалды.
Фейсал ... ... ... ... ... 7 ... ... БАР дипломатиялық байланысын үзді. Осыған байланысты ЙАР мен ... ... ... ... үшін 5 ... келісім жасады.
Фейсал АҚШ-қа соғыс көмегін көбейтуді өтінді. ... ... ... ГФР нан ... ерекше дыбысты истребительдер әкелінді.
Бірақ Фейсал ... ... ... ... ... 1962 жылы 6
желтоқсанда американдық разведка үкіметке қарсы заговорды ашты, саудидтік
офицерлер тобы ... ... ... ... қолдауымен. 40
офицер қолға түсіріліп атылды. Ішкі істер ... ... ... ... ... қару-жарақты тасу ... ... ... ... ... «Белый армия» отрядтарының
бақылауына алынды.
1963 жылы 1 ... ... ... ... Ол АҚШ ... ... мен самолеттер жіберуді сұрайды. 7 қантарда АҚШ Президенті
Фейсалға келіскені туралы хат жібереді. Онда АҚШ «Сауд Аравиясын ... ... ... ... ... Дахран және Даммамға
американдық самолеттер мен корабльдер келді. Қаңтардың аяғында ... Сауд ... ... әсерилер келеді, Йеменмен шекаралас
аймақта қорғаныс шебін жасауға көмектесу үшін. Сауд ... ... және ... ... әкеледі. Ақпанда Джиддыға таяу жерде
американдық және саудидтік парашютистердің даярлығы өтеді.
ЙАР-ға қарсы интөрвенция Сауд Аравиясын ... ... ... басында екі ел арасында дипломатиялық байланыс қайта орнайды.бірақ
Бурайми оазисі туралы мәселе шешілмей қалды. Сауд ... ... ... оны араб ... маманы Маклин басқарды. Сауд Аравиясына
сонымен қатар полковник Тимберелла ... ... ... ... ішкі ... қайта құру, үкіметке қарсы халықтың қарсылығын басу
үшін.
3.2. ІШКІ САЯСАТТАҒЫ НЕГІЗГІ БАҒЫТ
Ел ішінде ... ... мен ... ... ұстады, өз
саясатын, ықпалын күшейту үшін ол ... ... ... табын тарта
бастады, біраз реформалар жасауға барды. Құлдық жойылды, мұнай және тау-кең
өнеркәсіптерінде ... мен ... ... қоры ... ұйым құрылды,
ол барлық жерасты байлығына жауапты, оны өндіру және тасымалдауға жауапты
болды, ... газ ... ... өндірістерін дамытуға тиісті
болды. 1962 жылы Хиджаз темір жолының құрылысы қайта ... ... ... жолы жөнделді, ол үш араб территориясының үстінен ... ... (320 км.) және Сауд ... (750 км.). 1963 жылы ... ... ... банкісі айналымы 25 млн.риалдық ... ... ... бөлімдері тек сыртқы сауданы ... ал ... ... ... ақша ... ... ... Йеменге қарсы суад-иордания интервенциясының
алдында БАР аудидтердің эмиграциясы күшейді. 1962 ж. 23 ... ... ... Фронты құрылғанын жариялап оның
бағдарламасын жариялады. ... ... ... ... толығымен жою, шетелдік монополиялардың толық
билік етуіне жол бермеу, импералистердің пактісімен соғыс базаларына қарсы
күресте барлық араб ... ... ... ... айтты. Фронттың
саяси бюросының құрамына мүлкі бар ... ... ... ... ... ... ... ірі коммерсант, журналист,
бұрынғы еңбек мәселесі бойынша басшы ... ... ... ... екі ... ... және ... Бюроның қалған
мүшелері(олардың аттары жарияланбады) Сауд Аравиясында жасырын ... ... ... ... жұмыстарын елде халық арасында таратумен
айналысты, монархияны құлатуға шақырды. Бірақ ... ... ... ... болуы олардың тез арада ұсталуына әкеп отырды.
Каирда екінші оппозициялық ұйым болды ... ... ... ... Оны ... АРАМКО-ның бұрынғы қызметкері-Насер ас-
Сайд болды, 1953 ж. забастовканың ... ... Ол ... ... ... ... мен ... топтастырды. Олда
Аравияда монархияны құлату және отарлаушылықтан құтқару туралы үгіт ... Екі топ ... ... Сауд ... құрылысы туралы
көзқарастарында алшақтық болды.
Йемендегі революциядан соң ұлдар Федерациясының басшылары ... ... ... ... орналасты және өз жұмыстарын ЙАР үкіметімен бірлікте
жүргізе бастады. Йемендегі революциядан соң ... Азат ету ... ... ... ... орнатуды талап ете бастады. Екі
оппозициялықтоп арасындағы жағдай ... ... ... ... күресін жалғастыра отырып 1962 жылы желтоқсанда
Арабтық ... ... ... ... ұйым ... Ұлттық Азаттық
Фронты деп аталды. Оның Бас ... ... ... ... Осылайша
жұмысшылардың, ұсақ буржуазия мен ... ... ... ... ... ... Азаттық Фронтының негізгі бағдарламасына жаңа
пунктер қосылды: саяси және профсоюз ... ... ... ... демонстрация мен забастовкаларға шығуға құқық ... ... ету және ... ... ... ... ерлермен
қатар оқыту, шаруалар арасында бос жерлерді бөлу, ... ... ... ... сақтау, импералистік одақтар ... ... ... күрес, бейбіт өмір сүру, барлық ... және ... ... ... жаңа ... ... ... ұнамады. Аравия жарты
аралындағы ұлдар Федарациясының король семьясын ... жою ... ... ... ... ... толығымен бас тартуына алып келді.
1963 ж. тамызда Арабтық ... ... ... ... кетті. Одан Ұлттық
азаттық фронты және Талал граппасы ... ... ... ... ... ... ... саяси қызметтерін тоқтатуға уәде беру арқылы.
1964 жылы 22 қаңтарда ... ... Саад және ... ... мойындап Сауд Аравиясына қайтып келді. Талал ... ... ... ... ... дағдарысқа қарсы турын және
Саудтың биліктен бас тартуын талап ... ... ... ... ... қарсы қатал күресін тоқтатпады. 1963 жылы ... ... ... ... оқ ... Парашюттік бөлімнің бірнеше
офицерлерін түрмеге жапты, үкіметке қарсы ... ... ... ... Неджде халық толқуы болды, ол офицер Саид ... ... ... ... ... ... басуға Дахранда
орналасқан соғыс-әуе күшінің американдық летчиктері қатысты. Осыдан кейін
саудидтік ... ... ... ... ... ... ... американдықтар алды.[2]
Сауд Аравиясындағы монархияға қарсы күрес енді имперализмге қарсы
күреске үласты, себебі монархия мен имперализм біріге ... ... ... жылы қаңтар-ақпанда «Арабиа секию» компаниясының 6 мың жұмысшысы
забастовкаға шықты, олар еңбек ақыны көтеру және ... ... ... талап етті. 1963 ж. желтоқсанда саудидтік ... ... ... ... ... шетелдік жұмысшылардың еңбек ақысымен
теіестіруге қол жеткізді. 1963 жылы жазда Наджран, ... және ... ... болды, өздерінің жерінде американдық соғыс және
техникалық құралдарын ... ... ... Сауд өкіметінің
әлсіреуі. Саудтың Еуропаға емделуге кетуін пайдаланып эмир ... ... ... ... ала ... ... ... Ұлттық
гвардияның офицерлері де ... ... ... ... ... ... ЙАР мен ... ауданға аттандырды- танк және жаяу
әскер. Королды қорғайтын арнайы екі рота ... ... ... ... да ... бастады. Оңтүстік провинцияның эмирлері етіп
өз ... қоя ... жылы 27 ... Сауд ... ... келді және өзінің өкіметін
орнатпақ болды. Бірақ оның 39 інілері оған ультиматум тапсырды: нақты саяси
биліксіз патшалық ету ... ... бас ... Сауд ... және ... дан ... ... Бірақ олар көмек бермей
қабылдауын сұрады. Сауд шын жалғыз қалды. Одан ... екі рет ... ... оны тез ... ... ... үшін деген сылтаумен
шетелге кетуіне әкелді.[3]
1963 жылы 13 қыркүйекте король Сауд елге қайта келді, өзінің өкіметін
қайта орнату ... ... ол ... ... ол ... ... ... құру үшін. Бірақ одан ешнәрсе шықпады. Оның ... ... ... де ... ... Фейсалға қарсы күресте
ол басқа араб елдерінің, оның ішінде БАР жақтауын сұрады-одан да еш ... ... БАР ... ... аралында беделінің өсуінен қорықып 1962
жылдың аяғында ЙАР да ... және Сауд ... ... Министрі
Фейсалды БАР және ЙАР мен татуласуға шақырды. ... ... ... БҰҰ Бас ... ... ... ... Индиядағы елшісі)
соғысушы елдер арасын жақындастыруға кірісті. 1963 жылы 15 көкекте Йеменнің
шекарасын тану туралы келісімге қол қойылды. Келісім ... БАР ... ... алып ... БАР, Сауд ... және Иорданияның оның ішкі
ісіне араласпауы айтылды. 1 ... БҮҰ ... ... ... фон Хорн Каирге, одан Эр-Риядқа ұшып барды, келісім бойынша бақылау
пунктерін қою ... ... ... ... ... рет келісім шарттарын
бұзды. Келісімге келу ... ... ... үш ай ... болып отырды,
1963 және 1964 жж. БАР армиясы ... ... ... ... ... Сауд ... ... ЙАР президенті ас-Салялямен және
БАР Президенті Насермен кездесті, соғысты ... және ... ... және ... ... туралы.
Бірақ Сауд Аравиясының ... Сауд ... ... ... ... ... Сауд ... абсолюттік-теократиялық
монархияның ез ішіндегі ... ... ол ... ... арасындағы
төнкеріспен аяқталды және өкімет билігі королдық семьяның екіншісінің
қолына өтті.
1963 жылы 13 қыркүйекте ... Сауд елге ... ... ... ... ... үшін. Желтоқсанда ол Хиджазға келді, ол жерде өзі басшылығымен
үкімет құру үшін. ... одан ... ... Оның ... ... ... де ешнәрсе шықпады, Фейсалға қарсы күрестө ол басқа
араб елдерінің, оның ішінде БАР жақтауын сұрады-одан да еш ... ... рет Эр ... ... ол ... ... беруді талап етті, бірақ еш
нәтиже шықпады. Фейсалды ... ... ... ... ... ... жиыны Саудты номиналды мемлекет билеуші ретінде қалдырып,
ал негізгі билік Премьер ... ... ... көшті. Сауд бағынудан ... 22 ... 1964 жылы ... ... ... мен ... екінші
отырысын шақырды, ол шешімді ... ... ... мен ... Ұлттық Гвардия, королды күзететін, үкіметтің билігіне өтетінің
шешті.
1964 жылы 30 наурызда ... ... ... барлық атқарушы,
ұйымдастырушы, әкімшілік және сот өкіметтік билігі, яғни ... ... ... ... ... және ... ... өтетінің
жариялады. 1964 жылы 2 қарашада Меккенің радиосынан ... Сауд ... бас ... елдегі королдық билік оның ағасы Фейсалға өткенін
хабарлады. 1965 жылы 7 қаңтарда жарияланған Фейсалға ... ... ... жеке тәуелсіз король ретінде танитының және оған адалдығын
Құран алдында ант ететіндігін жариялады.[4]
3. ЖАҢА ҮКІМЕТТІҢ ... ...... ... ... ... ... билігін жақсарту үшін ... ... ... ... ... 1964 жылы ... ол ... қайта қарап королдың министрлер советінің үстінен қарайтын құқығын
нығайтты. Король Фейсал өз қолында Премьер ... ... ... ... Сауд ... Қарулы күшінің Бас ... ... ... ... басты, жауапты қызметтерге өзінің жақтас
туыстарын қойды. ... ... эмир ... ибн Абд ... ... ... ... кейін (1965 ж. мартта) ол мұрагер принц ... ... ... ... ибн Абд ... ... және ... болды.
Жаңа үкіметтің ішкі және сыртқы саясаты. Фейсал үкіметі өзінің ішкі
және сыртқы саясатында ірі ... және ... ... ... Олар ... мен байланысын жалғастырды және батыс державалардың
басқа да ... ... ... ... ... ... алды және оны ... конкуренциядан қорғауды қолға алды. 1964 жылы
15 ... ... және ... ... елге ... ... өнеркәсіп
жабдықтарына салынатын салықтан босатты, үкімет мұнай орындарын іздеу,
мұнайхимиялық және ... ... ... салу ... ... ... жасады. 1965 жылы апрельде Сауд ... Сауд ... ... ... ... «РАБ»-қа елдің ішкі
аудандарынан және Қызыл теңіз суларынан мұнай іздеу және ... ... ... келісім бойынша АРАМКО-ға қарағанда алынған өнімнен
түскен түсімнің 80% Сауд ... ... және ... төрағасының
қызметі және директорлар советінің тең жартысы саудидтер болатын ... жылы ... ... ... мен ... жасай бастады, мұнай
өндіру үшін аренданың мөлшерін ұлғайту туралы, ... ... ... ... ... ... мөлшерін өсіріп жіберді. Концессиондық
төлемнен түскен ақшаның тең жартысын үкімет ірі өнеркісіп орындары ... оған ... ... мүдделі болмай нашар қатысты.
Үкімет елдегі транспортты жақсарту жоспарын жасады, 5 мың км тас ... ... ... ... ашу, Қызыл теңіз бен Парсы шығанағындағы
порттарды кеңейтуге арналған. Осы проектінің жүзеге асырылуы 1965 ... ... ... ... 600 км. созылған тас ... ... ... ... ... компания Джизан даласында 45 мың га
жерді ... ... ... ... АҚШ ... су ... 14
млндолл, Электростанция салатын болды.[5]
Осыдан түскен түсімнің өте аз ... ғана ... ... ... министрлігі бәдиундерді жерге орнықтыру үшін және жұмыс ... ... үшін үй ... бастады. Сонымен қатар үкімет қарсылық
көрсеткен толқуларды, езішілерге қарсы күресушілерді аяусыз бсып ... ... ... ... ... жолындағы күресін тоқтатпаған
саяси топтар өмір сүрді. Олар: коммунистік топтар, ... ... ... Олар Сауд ... Ұлттыү Азаттық Фронтына бірікті. Фронттың
бағдарламасы ... ... ... ... ... ... арқылы парламенттік сайлау еңгізу; профсоюздар мен ... ... ... ... ... ... баспасөз, партия,
демонстрацияға шығу еркіндігін беру; секі салттарды жою, әсіресе қолдарын
шабу; мұнай туралы ... ... ... сай қайта қарау; Дахрандағы
соғыс базасын ... жою; ... ... ... ... ... де саяси, экономикалық және мәдени байланыстар орнату.
Ұлттық Азаттық Фронты осы ... ... ... үшін ... Олар ... мен забастовкалар ұйымдастырды, ауыр
жағдайларына, жасырын жұмыс істегендеріне қарамай күрестерін тоқтатпады.
1964 жылы 30 ... ... ... мен ... ... және бейтарап зонадағылар забастовка жариялайды, компанияның
азық-түлік магазиндаірне және ... ... ... ... ... ... АРАМКО-ның тыншылары және Дахран қаласындағы американдық
елшіліктің адамдарымен біріге отырып ... ... ... ... ... оны ... басшыларына беріп жазалауларын
талап етеді. 26 июнь күні түнде жаппай ұстау ... ... ... деген жасырын атпен АРАМКО ның және «Гетти ойл компани» 600
жұмысшылары мен ... ... ... ... жылы 27 июльде Джидде ливандық жұмысшы-баспагерлер забастовкаға
шығады, олардың екі ... ... ... ... ... сыртқы саясаты әртүрлі және құбылмалы болды. Оған
әсер еткен ... ... ... ел ... ... ... басымдылығы бір жағынан, араб дүниесінде бір. топ
мемлекеттердің оның ішінде БАР мен Алжирдың басымдылығы, ал ... ... ... ... және ... жағынан тәуелділігі.
Фейсал Сауд Аравиясының араб мемлекеттерінің Лигасындағы рөлін өсіруге
тырысты. Ол өзі Каир мен Александрияда ... араб ... ... ... ... ... ... қарсы араб
елдерінің бірлігін жақтап сөз ... ... ... ақшадай
көмегін аямады және оларды отандарына қайтуына көмектесті.
Сауд Аравиясы көрші елдермен шекараларын реттеп ... 1965 ... ... ... ... ... ... зонадағы мұнай
өндіруді реттеуге қол қойды, тамызда Иорданиямен шекараны қалпына ... ... қол ... ... араб ... ... ... Сауд
Аравиясы Боннан өз елшісін шақырып алды, ГФР Израилмен ... ... ... ... ... Сонымен қатар Фейсал Сауд
Аравиясы ГДР танымайтынын айтты.
Фейсалдың шешуші бадамдарының бірі БАР ... ... ... бойынша келісімге келуі. Джидде 1965 жылы 24 тамызда болған
келісімнің нәтижесінде соғыс әрекеттеріннен бас ... және имам ... ... бермеу, БАР армиясын Йеменнен алып кету, Йемен және ... ... ... ... ашу, 1965 жылы ... ... ... күштердің қатысуымен конгресс ... онда ... ... құру ... ... ... қол ... БАР 1962ж. біраз Сауд
Аравиясының азаматтарына қойылған мүліктік ... ... ... ... ... ... ... еркін БАР баруға рүқсат етілді. Бірақ
Фейсал осы ... ... ... ... ... ... ... түрде имам аль-Бадруға көмектесті, Англиямен жасырын келісімге
келді, оңтүстік ... ... ... қозғалысты басу
туралы.
Фейсал үкіметі араб дүниесіндегі американдық-ағылшындық саясатты
жүзеге асырушы болды, Сауд ... ... ... ... ... жылы 17 ... АҚШ пен Англиядан қару-жарақ, соғыс және транспорт
самолеттерін.вертолеттер, радиолокациондық қондырғылар, соғыс корабльдерін,
зениттік ракеталар, аэропорт пен ... салу үшін ... 5 ... ... ... ... Желтоқсанда бұл айтылғандар сатылып алынды.
«Исламдық пакті». Сонымен қатар Фейсал «исламдық пактіні» дамытты-
американдық сыртқы саясатты жүзеге асырушы. 1957 жылы ... Сауд ... ... ... оған ... ... басқаруды сұраған,
арабтардың отарлаушыларға қарсы күресін топтастырмау үшін. Бірақ ол ... өз ... де ... ... Енді АҚШ ... араб ... ... дамытуды жүзеге асырушы ... ... ... ... ... басу және БАР ... ... тұратын күш ретінде
ұстауды мақсат етті.[6]
Фейсал 1965 жылы көкекте Меккеде ... ... ... ... еткен Сауд Аравиясының Бас шейхі Мухаммед бен Ибрахим. Король
Фейсал ... ... ... шешу үшін ... исламдық
конференция шақыруды жақтады. Делегаттар оны қолдады, содан бастап ... осы ... ... ... үгіттеп кетті. Бағдад пактісі секілді
«исламдық пакт» БАР Президенті Насер сөзімен айтқанда «имперализммен ... ... ... ... ... ... араб дүниесінде туып
келе жатқан прогрессивтік араб ... ... ... ... ... ашып беру үшін бұхаралық
ақпарат ... ... ... ... да ... ... ... бетінде өз пікірлерін білдірді. Бұл ... құру ... БАР, ... Ирак, Йемен, Алжир және Ливан қарсы болды. Ливанның
пактіге қарсы шығуын ... ... Сауд ... мен Кувейтке
ливандық коммерциялық банк «Интрадан»-Таяу Шығыстағы ең ірі банкіден-өз
салымдарын алуды талап етті. Оның ... ... ... дағдарысын тудыру
және оны қабылдауға мәжбүр ету. Сауд ... ... бен Абд ... 20 ... ... Тек ғана банктің берешегін жабу үшін 30
млн.лив.ф. беріп отырған Ливан үкіметінің араласуынан ғана 19 ... ... ... ... ... аман ... саясаты, «исламдық пактіге» ену туралы Сауд Аравиясының ... ... алып ... АҚШ пен ... ... ... ... күреске шыға бастады. 1966 ж. жазда жағдай қатты ... ... ... ... рет БАР ... ... Йемен
монархистерінің бас көтеруі жиіледі, саудидтер ... ... ... БАР ... ... жасай бастады, Сауд Аравиясының
бұқаралық ақпарат құралдары БАР ... ... ... ... ... Сауд Аравиясының соғыс базаларын атқылаймын
дегенініен қорқып Фейсал АҚШ қа ... БАР ... ... ... және Сауд ... тәуелсіздігін сақтауға гарант ретінде АҚШ тың
болуын өтініп. 1966 жылы 22 ... ... ... онда ... ... және ... ... «коммунизмнің дүние
жұзілік еркін елдерге қаупін және ... осы ... ... ... ... Фейсалдың АҚШ-қа баруы араб реакциялық күшінің
импералистік елдермен бірігуі Таяу ... ... ... ... деп ... ... АҚШ ашық түрде Сауд Аравиясына ... ... ... ... араб елдерімен байланысын шиеленістіруден қорықып.
Бұл сапардағы жетістігі ... ... ... ... ... болды. Фондтың мақсаты- «коммунизмге қарсы мемлекеттерге
экономикалық ... ... ... ... ... ... ... үшін
көмектесу.
1966 жылы тамыз-қыркүйек айларында Фейсал Азия және Африкадағы
мұсылман елдөріне саяхат жасайды. Ол ... ... ... ... ... ... ... олардың басшыларын 1967 жылы көктемде Меккеде
болатын ислам конференциясына қатысуға шақырды. Тәуелсіз араб ... ... ... ... Тунис, Марокко, Иордания және төрт
британдық протекторат: Бахрейн, Катар, Аден, ОАФ. Судан мен ... ... ... ... ... ... 1966 жылы 7 ... Йемен Араб
Республикасының территориясын тастап кетуге ұмтылған ... ... ішкі ... ... ... ... құжаттардан табылды. Онда
барлық Аравия жарты аралын басып алу, оның ... ... Аден ... араб ... ... ... құру ... екіге бөлу, араб
әскери күштерінің Израилға қарсы соғыс ... ... ... туралы жоспары
әшкереленді.
Сауд Аравиясы соғысқа нақты ... ... ... ... 150 км. ... орналасқан американдық соғыс базасынан
басқаь Хамис Мшитте ағлышын соғыс-әуе базасы құрылды. 1966 жылы ... ... 2 мың ... ... болды, оның ішінде 200 ағылшын
летчиктері болды. Американдықтар үйреткен ... ... ... ... ... құрылды. АҚШ пен Англиядан ауыр
қару-жарақтар сатып алуды тоқтатпай «Хок» ракетасын ұшаратын алаң жасайды,
қазіргі ... ... ... ... ... ... ... мен
авиацияның және Ұлттық гвардияның 1966/1967 ... ... 1185 ... ... ... ... алғы шарттары. Сауд Аравиясында қатал реакциялық
күш пайда болды. 1966 жылы ... ... елде ... отырған үш газетті,
журналды және барлық баспаханаларды национализациялады. Оны өз жақтастарына
береді. Араб және ... ... ... цензура орнатады. БАР
каникульге келген ... ... ... ... ... тиым
салады, студенттер Эр-Риядта демонстрация ... ... ... ... ... ... және үкіметтің шешімін
өзгертуін жүзеге асырады.
Сауд Аравиясына АҚШ пен Англиядан қару-жарақтар тасу халық арасында
наразылық ... ... ... ... ... ... ... тұтқындау әрекеттерін жүргізді. Үкіметтің батыстық саясатына қарсы
Сауд Аравиясының қарулы күштері арасында да ... туа ... ... 19 ... саудидтік армияға нөгізінде басшылық жасап отырған ағылшын
полковнигі Брамедис соғыс базасында біраз араб ... ... үгіт ... Ол ... ... ... уақыт келген
кезде, египет летчиктеріне ұмытылмастай ... ... ... ... ... күштерінің офицерлері, БАР ... ... ... ... ... ... ... барды. 35 саудид
офицері мен сержанттары тұтқындалды. Джидде, Эр-Риядта, ... ... ... ... ... ... социализм мен бірлік үшін
күреске шақырды. ... ... ... ... ... ... ... дағдарыс басталды. Король семьясының өз ... мен оның ... ... ... пайда болды: Қорғаныс және
авиация министрі Султан ибн Абд аль-Азиз және ішкі ... ... ... Олар ... ... ... араб елдерінің арасын ашатын
және араб дүниесінің бөлшектенуіне жол беретін саясатты жақтамады және ... ... ... ... ... ... жағдайы нашарлады және Еуропадан қайтып келген король Сауд
БАР орналасып сол жерден өзінің ... ... ... ... қайтадан әскери террористік ұйым «Союз народа
Аравийского полуострова» өз жұмысын жандандырды. Ол 1966 ж. ... ... ... ... ұйымдастырамыз деді, елдің ір жерінде.
Американдық компания «Таплайнның» мұнай құбырын зақымдады, эмирлер ... мен ... ... ... объектілеріне бұлдіру
әрекеттері басталды. Үкімет көптеген аудандарда ерекше жағдай жариялады.
Король ... және ... ... оны ... үшін Сауд
Аравиясының тексеру орындарына, ағылшын соғыс разведкасына, АҚШтың орталық
тексеру орталығына ... ... ... адамдар тұтқіндалды. Ішкі
істер Министрлігі БАР йемендік диверсанттарды оқытып, үйретті деп айыптады,
араб қоғамынан ел ішіндегі болып ... ... ... ... ... Аравиясында мемлекеттің пайда болып қалыптасуы ұзаққа созылған
және қиын процес болды.
XX ғасырда Аравия жарты аралының территориясында рулық ... ... ... ... ... ... ... арасындағы өзара қырқыстар мен таластар, билік
үшін таластар мен соғыстар аймақтың әлеуметтік ... ... ... ... дүниені бөлу, оған ықпал етіп мүдделі болған ... ... ... және оны тездетуі, олардың Аравия жарты аралын
бөліп алып билік ету үшін өзара таласы, ... ... ең ... ... континенттің түйісінде орналасуы және қолайлы коммуникацион-дық қатнас
жолының (құрғақтағы, теңіздегі, әуе жолдарының) үстінде орналасуы оларды
өзара таластырды.
Осындай жағдайда ХУІІІ ғасырда - ақ ... ... ... ... араб ... біріктіру жүріп жатты. Оның басында тұрғандар- ... және ірі ... ... ... Ибн Сауд ... (саудидтер
руынан), қалалар мен оазистердің көшпелі және отырықшы тұрғындарының
қолдауымен. Бұл ... ... ... ... ... ілім, оның
негізін құрушы Мухаммед Ибн Ваххаб атымен ... Ол ... ... ... ... Оның ... принциптері- исламның алғашқы таза
кезіне қайта келу, Аравия жарты аралын біріктіру, шет ... ... ... болды. Аравияны біріктіру батыс еуропалық мемлекеттердің
қарсылығымен қатар болды, олар ... ... ... ... ... және ... ... эмирлерді бір-біріне айдап салу
арқылы өз мүдделерін жүзеге асырып ... жылы ... ... біріктіру және оларды отырықшыландыруда
біраз жетістіктерге жетті, Хиджр- ... ... ... ... ... Неджд- оның тұрғындарының саны артты және бірігудің негізгі басты
құралы болған ол ваххабидтер ілімін таратушы әскери ... оның ... Ибн ... ... жүргізген әрекеті болды. Лардың көмегінің
нәтижесінде Неджд ... ... ... ... ... ... ... жүрді 1927 жылға дейін, 15 қаңтарда Ибн Сауд Хиджаздың
королы ... ... және ... ... жері ... ... ... болды. Осылайша Орталық Аравия жері-өте кең территория
біріктірілді.
Ибн Сауд феодалдық-абсолюттік мемлекетті ... үшін ... ... Ол ... ... ... екі ... финанс және сыртқы істер. Жаңа соттық жүйенің негізін салуға ... ... ... ... 1927 жылы сот реформасы жүргізілді , ал
1932 жылы сентябрьде Ибн Сауд ... ... ... ... туралы
дектер жариялады, ол ел енді -Сауд Аравиясы деп атала ... ... ... ... ... барлық жоғарғы үкіметтік
қызметтерді королдың семьясының ... ... ... ... Англия және олардың қолдауымен сепаратистердің
қарсылығымен жүріп жатты.
Сауд Аравиясының сыртқы саясаты ол ... ... ... Англияның Ибн Саудты тануы және «Неджд бен Хиджаздың толық
және шексіз тәуелділігін мойындауын» талап ... ... ... ... ... ... ... Оман, Маскат және протекторат Аденде
мойындайтынын айтты. Осылайша Аравия жарты аралындағы ... ол ... ... ... ... ... дағдарыс жылдарында Сауд Аравиясының саяси аренасында АҚШ пайда
болды, ол Сауд Аравиясында сол кезде пайда болған ... ... ... 1931-1933 жж. астықтың шықпауы, қажылыққа келушілер санының
азаюы, Еуропадан тауарлар келудің тоқтауы. АҚШ 30 мың дол. Займ беру ... оил оф ... үшін ... және 66 ... ... 1000 кв.км.
жерді арендаға алады. 1939 жылы АҚШ аз ғана ... ... ... ... ... 150 мың кв.ки. жерді ұзақ мерзімге алып ол
жердің жерасты байлығын шексіз игеру және ... ... ... ... ... ... та Сауд ... кері әсер етті. Сауд
Аравиясы соғысқа қатыспағанмен ол экономикалық және финанстық ... ... ... қажылыққа келетіндер санының азаюынан. Англия
соғыстың алдында АҚШ тан көп мөлшерде заем алып оның ... Ибн ... және 1942 жылы Сауд ... ... ... ... кеңесшілері болды.
Англияның аймақтағы билігінің өсуіне ... ... ... қарсы болды, АҚШ тың талап етуімен 1943 жылы Сауд
Аравиясы АҚШ үшін ... ... ... ел ... ... және оған
Леңд-лизе заңын қолданада, ол бойынша Сауд Аравиясына 99 млн.долл. ... 1943 жылы ... ... орнатылады, АҚШ тың өкілі
ретінде ... ... ... Улиьям Эдди тағайындалады және 1944-
1946 жж. ... ... ашып оның ... ... ... ... армиясын соғыс ісіне оқыта бастайды.
Ибн Сауд екінші дүние жүзілік соғыстан кейін бейтараптық саясатты
жалғастырды және басқа араб ... ... ... жылы араб ... ... қол ... Олар Арабтық Шығыс
территориясында Израиль мемлекетінің құрылуына қарсы болады.
1952 жылы ... ... ... ... терр.) жері үшін
келіспеушілік ... оны АҚШ ... ... ... ... тек ... өндіру туралы.
Осыдан бастап Англияның ол аймақтағы беделі әлсіреп, ал АҚШ ... ... Сауд ... ... ... ... барған
сапарында. Бірақ 1957 жылы қаңтарда Каирда болған ... ... ... және ... ... оны ... бас тартады. Дахрандағы
соғыс базасының арендалық мерзімін ұзартады осылайша ол ... ... ... жәнө оны ... ... ... ... болды. Соғыстан
кейінгі кезде АҚШ Сауд Аравиясына ... ... ... ... АҚШ ... қарайтын мұнай құбырларын салады. Олардың
барлық компаниялары Сауд Аравиясының жерінде жаулаушылық ... тек ... үшін ғана ... ... ... асты байлығын талан-
таранжыға салу саясатын ұстады. Олар ерекше ... ... ... ... өте аз ... төледі, түскен өнімнен аз ғана салық төледі, ол
тұрғындар мең ... ... ... алып ... ... ... пайда болды, оның басшылар жұмысшы-мұнайшылар. Олардың
басты талаптары: еңбек ақыны көбейту, алты күндік жұмыс ... ... ... 8,5 ... ... және жыл ... ақылы екі жұмалық демалыс
беру. 1953 жылы -ұлттық реформа ... ... ... ... ... және ... өз ... мен уставы бар.
1945- 1956 жж. аралығында бірнеше ірі бас ... ... ... 1953 ... ... келген, өзінің әкесі Ибн Саудқа қарағанда,
мемлекеттік жұмыстан түгелімен дәрменсіз болды, барлық жағынан АҚШ ... ... елде ... ... ... ... Ибн Сауд қайтыс болған соң королдық семья үш ... ... ... ... үшін және ... түсімді бөлуге байланысты. Негізгі топ-
Фейсалдың тобы, Ибн Сауд ... ... ... және ... ... ... ... АҚШ тың кеңесі арқылы Сауд билікті Фейсалға
береді, өзіне саяси билікті қалдырып. 1958 жылы ... ... ... және Сауд ... ... дағдарыстан шығару үшін бірнеше
қайта құрулар ... ... ... ... ... ... Бірақ 1960 жылы Сауд қайтадан Фейсалды өкімет ісінен шектеп қайта
өзгерістер жүргізеді: жаңа конституция(ол ... ... ... ... ... ... ... жоспарлау комитеті,
коррупцияға қарсы күрес, Дахрандағы американдықтардың соғсы-әуе базасыны
пайдалану мерзімін ... ... ... ... ... ... ... дамуға көп әсер еткен 1962 ... ... ... ... ... ... және оны Сауд ... қабылдайды, Сауд Аравиясында да
осындай жағдай болама деп қорықты. Нәтижеіснде ЙАР ,мен БАР ... ... ... Сауд ... ... және ел саяси жікке бөлініп
кетті. Осы кезде өкімет басына Фейсал ... ... АҚШ ... ол ... БҰҰ дағы Сауд Аравиясының делегациясының құрамында
істеген. Оны елдегі саяси ... ... ... Сауд ... ... ... ... әрекеттерін қолдады және оның ... ... ... елде ... қарсы қозғалыс басталды және ол
имперализмге қарсы күреске айналып ол тайпалар арасындағы толқұларға ... ... ... өкіметтегі билігінің нығаюын көздеді, нәтижесінде ол
толық билікке келді.Оның ... ... 1964 ... 30 наурыздан бастап,
үкімет ірі феодалдар мен ұлттық буржуазияның мүддесін көздеді, АРАМКО және
басқа да ... ... ... ... ... қатар ұлттық
өнеркісіптің дамуына оны шетелдік конкуренциядан ... ... ... келгенде, Сауд Аравиясының сыртқы саясаты шым-шытырық және
қарама-қарсылыққа толы ... Оның ... ел ... ... ... ... оппоцизиялық топтардың болуы және ... ... ... ... етуші мемлекеттер- оның ішінде БАР мен
Алжирдың ... ... ... - Сауд ... АҚШ-қа экономикалық және
соғыс істері жағынан тәуелді болуы.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. В.В. Вобликов По истории политики, экономики, ... ... ... в ... XX ... ... В.В. Озалинг. Саудовская Аравия. М., 1968.-325с.(110-128).
3. В.В. Озалинг. «Нефтегазовая отрасль», «Финансы», «Торговля».
4. Л.В. Васильев. ... ... в ... ... ... Амин ... «Тарих Надж аль-хадас уа мулька катиха». Бейрут,
1926.
6. Саид ибн Хизлюль «Тарих мулбк ... ... ... ... Сулейман ибн-Сабах «Аль-Кауль ас-садид фи ахбир амарат ар-
Рашид». Эр-Рияд, 1966.-120с.(113-120).
8. А.И. ... ... ... и Запад». М., 1982.
9. И.П. Беляев. Американский имперализм в Саудовской Аравий. ... ... Ежи. ... США на Ближнем Востоке в 70-е годы.
/канд.диссерт./.
11. О.Я.Иванова. «Египет и международные ... на ... ... ... ... /канд.дисс./.
12. И.Лебедев «История и экономика стран Арабского Востока». М.,1973.
13. Арабские страны: история и современность. М., 1981.
14. ... « ... ... ... М., 1982.
15. З.И.Левин. Развитие общественной мысли на Востоке. М.,1993.
16. Л.Р.Полонская. Восток: идеи и идеология. ... ... ... ... нац. ... Движении в арабских
странах в ХІХ-ХХ вв. М., 1990.
18. Л.Л.Васильев. История Востока в двух томах. М., 1991,1993.
19. Историография и ... ... Азии и ... ... Центральная Азия и Кавказ. № 2. 2002 г.
21. Вобликов Д.Р. Новейшая история арабских стран. ... ... Б. ... и ... ... ... ... Егемен Қазақстан. 2000 ж. 1-қараша.
24. Егемен Қазақстан. 2000 ж. 29~қараша.
25. Егемен Қазақстан. 2000 ж. 1-желтоқсан.
26. Егемен Қазақстан. 2000 ж. 2-желтоқсан.
-----------------------
[1] ... ... ... Л.В. ... ... ... в ... отношениях.-М., 1972.-
С. 115-120.
[3] Е.М.Сабичев. Формирование идеологии нац. Освобожд. Движении в арабских
странах в ... вв. М., 1990. 132-143 ... ... ... ... ... ... и современность М., 1981.-С. 110-119.
[6] Л.Р.Полонская. Восток: идеи и ... М., 1992. –С. ... ... ... ибн-Сабах «Аль-Кауль ас-садид фи ахбир амарат ар-
Рашид». Эр-Рияд, 1966. –С.118-120.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 49 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абдрахманов Сауытбектің аударма саласына сіңірген еңбегі10 бет
Мүсірепов Ғабит Махмұтұлы6 бет
Мүсірепов Ғабит Махмұтұлы өмірі4 бет
Мұхтар Әуезов көрнекті совет жазушысы8 бет
Шалқар көлі – тарих пен табиғат ескерткіші, туризм, демалыс және емдеу нысаны6 бет
1867-1868 жылдары патша үкіметі жүргізген реформалардың Қазақстандағы ұлттық білім беру жүйесі82 бет
1920-30 жылдарындағы Қазақстан әдебиеті мен өнері19 бет
1950-1960 жылдарындағы қазақстанның қоғамдық - саяси өмірі7 бет
1970—1985 жылдары Қазақстанда өнеркәсіптің жоспарларын орындаудың барысы және оның дағдарысқа ұшырауы16 бет
2003 - 2005 жылдары экономиканы дамытудың негізгі қорытындылары және Үкіметтің 2003 - 2006 жылдарға арналған бағдарламасы67 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь