Акция және акционерлік қоғам

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМ ЗАҢДЫ ТҰЛҒА РЕТІНДЕ ... ... ... ... ... . 4
1.1 Акция және акционерлік қоғамның мәні, мағынасы ... ... ... ... ... ... 4
1.2 Акционерлік қоғам:мәні және тарихи қалыптасуы ... ... ... ... ... ... .. 9
1.3 Акционерлік қоғам . акция шығарушы заңды тұлға ретінде ... ... .. 10
1.4 Акционерлік қоғам қаржысы: мазмұны, қызметтерi, қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
13

2 АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМНЫҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУ МЕХАНИЗМІ ... ... 18
2.1 Акционерлік қоғамның түрлері және құрылымы ... ... ... ... ... ... ... . 18
2.2 Акцияның экономикалық табиғаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 32

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 33
Рыноктық қатынастар құрылымында да мемлекет тарапынан оларды реттеу механизмiнде қаржы зор рөл атқарады. Қаржы – нарықтық қатынастардың құрамды бөлiгi және мемлекеттiк саясатты жүзеге асырудың құралы. Бұл орайда қаржының әлеуметтiк-экономикалық мәнiн түсiне бiлудiң, оның iс-әрекет етуiнiң ерекшелiктерiн терең ұғынудың, Қазақстан экономикасын ойдағыдай дамыту мақсатымен қаржы ресурстарын неғұрлым толық және ұтымды пайдаланудың әдiстерi мен амалдарын көре бiлудiң маңызы зор.
Қаржының экономикадағы басты қажеттiгi объективтi мән-жайдан – тауар-ақша қатынастарының болуынан және қоғамдық дамудың қажеттiлiктерiнен туындайды. Қаржының басты арналымы – табыстар мен ақшалай қорларды жасау арқылы мемлекет пен шаруашылық жүргiзушi субъектiлердiң қаржы ресурстарына деген қажеттiлiктерiн қанағаттандырып отыру және бұл ресурстардың жұмсалуына бақылау жасау.
Өз кезегінде қаржы саласында шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы маңызды рөл атқарады, себебі олар жалпы қаржылардың негізгі бөлігін құрайды және нарықтық эконоамиканың қызмет етуінің негізі болып табылады. Яғни, бірыңғай қаржы жүйесінің құрамды бөлігі және айрықша сферасы болып табылады, оның орталықтандырылмаған бөлігін құрайды.,
1. ҚР Президентінің халыққа жолдауы. 17 қаңтар 2014 ж. Қазақстан жолы – 2050; бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ.[1, 19 бет]
2. Сергеев А.П. «Патантное право» М. 2000 г. [2, 45 бет]
3. ҚР Азаматтық Кодексі (ерекше бөлімі) Алматы 01.08.1999 ж. (соңғы өзгерістер мен толықтырулар 2012 ж. 24 желтоқсанда ҚР заңымн еңгізілді). [3, 105 бет]
4. С. А. Ынтымаков. Азаматтық құқық. Ерекше бөлім, Практикум. Алматы 2014 ж. [4, 15 бет]
5. Ғ. А. Жайлин. Азаматтық құқық. Ерекше бөлім: I, II том Оқулық. Алматы 1999 ж.[5, 96 бет]
6. «Кешендік кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) туралы Қазақстан Республикасының Заңы, 2002 ж., 24 маусым // «Юрист» базасы. № 330.[6, 120 бет]
7. Г. И. Төлеуғалиев Азаматтық құқық. Ерекше бөлім: І том Оқулық. Алматы 1999 ж.[7, 86 бет]
8. Хамзин У. М. Азаматтық құқық. Шарттың түрлері. Қарағанды 2006ж. [8, 72 бет]
9. Пономарева В. П. Права интеллектуальной собственности. Учебно-практический пособие, КЭУК. 2008 г.[9, 65 бет]
10. Суханов Е. А. учебник Гражданское право в 2-х томах М. Бек 1993г. [10, 103 бет]
11. Қорабаев Д.А. Мұрагерлік құқықтық қатынастар // Предприниматель и право. 2009 ж., № 21-22. [11, 43 бет]
12. Закиров А. Мұрагерлік мәселенің алдың алу // Заң – Заман. 2009, №10. [12, 19 бет]
13. Н. Нұрғалиева Лизинг- мүлікті келісім шарттың ең басты түрі. Юридическая газета 20.01.2008 ж.[13, 70 бет]
14. Батырбаев Н.М. Қазақстан Республикасының азаматтық құқықғы Түркістан, 2008 ж. [14, 23 бет]
15. Умбетова К.Е. Оқу құралы. Қазақстан Респулбикасының сақтандыру құқығы. Қарағанды 2009 ж. [15, 13 бет]

Нормативтік құқықтық актілер:

1. ҚР конституциясы 30 тамыз 1995 жыл ( 21 мамыр 2007 ж өзгертулер мен толықтырулар) . –Алматы.2007
2. «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» ҚР 1998 ж 2 шілдедегі № 267 заңы
3. «ҚР Ұлттық қауіпсізлік органдары туралы» ҚР 1995 ж 25 желтоқсандағы № 20707 Заңы.
        
        МАЗМҰНЫ 
КІРІСПЕ........................................................................................................
3
1
АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМ ЗАҢДЫ ТҰЛҒА РЕТІНДЕ.....................
4
1.1
Акция және акционерлік қоғамның мәні, мағынасы........................
4
1.2
Акционерлік қоғам:мәні және ... ... ... - ... ... ... ... ретінде..........
10
1.4
Акционерлік қоғам қаржысы: мазмұны, қызметтерi, қағидалары............................................................................................
13
2
АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМНЫҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУ МЕХАНИЗМІ.......
18
2.1
Акционерлік қоғамның түрлері және құрылымы.............................
18
2.2
Акцияның экономикалық ... ... ...
Рыноктық қатынастар құрылымында да мемлекет тарапынан оларды реттеу механизмiнде қаржы зор рөл атқарады. Қаржы - ... ... ... бөлiгi және мемлекеттiк саясатты жүзеге асырудың құралы. Бұл орайда қаржының әлеуметтiк-экономикалық ... ... ... оның ... ... ерекшелiктерiн терең ұғынудың, Қазақстан экономикасын ойдағыдай дамыту мақсатымен қаржы ресурстарын неғұрлым толық және ұтымды ... ... мен ... көре бiлудiң маңызы зор.
Қаржының экономикадағы басты қажеттiгi объективтi мән-жайдан - тауар-ақша ... ... және ... ... ... ... Қаржының басты арналымы - табыстар мен ақшалай қорларды жасау арқылы мемлекет пен шаруашылық жүргiзушi субъектiлердiң қаржы ... ... ... ... отыру және бұл ресурстардың жұмсалуына бақылау жасау.
Өз кезегінде қаржы саласында шаруашылық ... ... ... маңызды рөл атқарады, себебі олар жалпы қаржылардың негізгі бөлігін ... және ... ... ... етуінің негізі болып табылады. Яғни, бірыңғай қаржы жүйесінің құрамды бөлігі және айрықша сферасы болып табылады, оның орталықтандырылмаған бөлігін құрайды., материалдық ... ... емес ... ... және ... ... ... негізі бөлігі қатынасатын қоғамдық өндірістің басты буынына ... ... ... ... субъектілерінің арасында акционерлік қоғамдардың орнын ерекше атап өтсек болады. Өйткені олардың экономикада басты үлеті алып отыр және олар ... ... ... қалыптастыру мен пайдалануда негізгі ұйымдық кәсіпоырндар болып табылады.
Акционерлік ... ... ... ... ... ... өзінің қызметін жүзеге асыру үшін қаражаттарды тарту мақсатымен акциялар шығаратын заңды ұйым акционерлік қоғам деп танылады. Ал өз кезегінде акциялар ... ... ... қағаздардың негізгі түрі болып табылады. Бір сөзбен айтқанда акциялар қаржы ресурстарының бір ... ... ...
Әлемдiк тәжiрибеде, сондай-ақ республикадағы рыноктық қатынастарды дамыту барысы ... ... ... ... ... ... iстеуiнiң тиiмдi механизмi, қаржылық ресурстар мен тұрғындардың жинаған ақшаларын топтастырудың, ... ел ... ... ... бөлiнуiнiң, адамның шынайы меншiк иесi ретiнде белсендiлiгiн арттырудың құралы болып табылады, ал осы ... ... ... өз ... ... ... ... экономикада акционеролік қоғамдар болып табылады.
1 АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМ ЗАҢДЫ ... ... және ... ... ... мағынасы
Акционерлік қоғам дегеніміз - өз қызметін жүзеге асыру үшін қаражат тарту мақсатымен акциялар шығаратын заңды тұлға. ... өз ... ... ... мүлкі болады және олардың міндеттемелері бойынша жауап бермейді. Қоғамның акционері оның міндеттемелері ... ... ... және ... Республикасының заң актілерінде көзделген жағдайларды қоспағанда, өзіне тиесілі акциялардың құны шегінде қоғам ... ... ... тәуекел етеді. Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларда акционерлік қоғамның ұйымдық-құқықтық нысанында коммерциялық емес ұйымдар құрылуы мүмкін.
Қоғам (акционерлік ... ... ... құрылған коммерциялық емес ұйымнан басқасы) облигациялар және ... ... өзге де ... ... ... ... Республикасының заң актілерінде қызметтің жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар үшін акционерлік қоғамның ұйымдық-құқықтық нысаны міндетті болып ... ... ... ... ... болады, онда "акционерлік қоғам" ұйымдық-құқықтық нысанын көрсету және оның атауы қамтылуға тиіс. Қоғамның атынан кейін "АҚ" ... ... ... ... ... ... жол беріледі.
Қоғамды құру. Қоғамның құрылтайшылары:
Қоғамды құру туралы шешім қабылдаған жеке және заңды тұлғалар оның құрылтайшылары болып табылады. Қазақстан ... заң ... ... ... ... ... ... атқарушы органдарды, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкін қоспағанда, Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдары мен мемлекеттік мекемелер қоғамның құрылтайшылары немесе акционерлері бола ... ... ... осы кәсіпорынға қатысты меншік иесі мен мемлекеттік басқару органының ... ... ... ... ... келісімімен ғана қоғамның құрылтайшысы болуға және оның акцияларын сатып алуға құқылы.
Қоғамның құрылтайшысы жалғыз тұлға болуы мүмкін. Қоғамның құрылтайшылары қоғамды ... ... және ол ... тіркелгенге дейін туындаған шығыстарды төлеу жөнінде ортақ жауаптылықта болады. ... ... ... қоғам акционерлерінің жалпы жиналысы мақұлдаған жағдайда ғана аталған шығыстарды қоғам өз құрылтайшыларына өтейді. [1, 19 бет]
Құрылтай жиналысы. ... ... ... өз ... жиналысының шешімі бойынша құрылады. Қоғамды бір құрылтайшы құрған жағдайда қоғамды құру туралы шешімді ондай тұлға жеке-дара қабылдайды.
Бірінші ... ... ...
1) қоғамды құру туралы шешім қабылдайды және қоғамды құру жөніндегі бірлескен қызмет тәртібін ...
2) ... ... ...
3) ... ... акцияның алдын ала төлем мөлшерiн белгiлейдi;
4) жарияланған акциялардың, соның ішінде құрылтайшылар төлеуге тиісті ... ... ... ... ... акцияларына айырбастауға жататын қоғамның бағалы қағаздарын айырбастаудың шарттары мен тәртібін белгілейді;
4-2) Заңға сәйкес қоғам акцияларды сатып алған кезде олардың құнын ... ... ... ... ... ... акцияларды мемлекеттік тіркеу туралы шешім қабылдайды;
6) қоғамның тіркеушісін таңдайды;
7) мемлекеттік тіркеуге арналған құжаттарға қоғам атынан қол қоюға уәкілетті ... ...
8) ... ... жарғылық капиталды төлеуге енгізілетін мүлкін Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес бағалайтын адамдарды белгілейді;
9) қоғамның ... ... ... ... ... қызметін жүзеге асыруға және үшінші тұлғалар алдында оның мүдделерін білдіруге уәкілетті адамдарды сайлайды;
10) қоғамның жарғысын бекітеді.
Акциялар орналастырыла бастағанға ... ... ... ... ... өткізуге жол беріледі. Бұл орайда құрылтай жиналыстарына құрылтай шартының барлық тараптары қатысқан жағдайда ғана бірінші құрылтай жиналысында қабылданған шешімдерге өзгерістер мен ... ... жол ... ... бірінші құрылтай жиналысында әрбір құрылтайшының бір дауысы болады. Егер ... ... ... ... кейінгі құрылтай жиналыстарында әрбір құрылтайшының бір дауысы болады. Құрылтай жиналысының шешімдері қоғамның барлық құрылтайшылары қол ... ... ... ресімделеді.
Қоғамның жарғысы. Қоғамның жарғысы қоғамның заңды тұлға ретіндегі ... ... ... ... болып табылады. Жұмыс iстеп тұрған акционерлiк қоғамның акционерлердің жалпы жиналысы уәкілеттік берген тұлға қол қоятын жарғысының жаңа ... ... ... ... ... не оның ... қол қоюға тиiс. Қоғамның жарғысы, сондай-ақ оған енгiзiлетiн ... ... мен ... нотариаттық куәландырылуға тиiс.
Қоғамның жарғысында мыналар:
1) қоғамның толық және қысқартылған ...
2) ... ... ... ... ...
3) ... артықшылықты акцияларымен куәландырылған құқықтар көлемiн қоса алғанда, акционерлердiң құқықтары туралы мәлiметтер;
5) қоғамның ... құру ... және ... ...
6) қоғам органдарының қызметін ұйымдастыру тәртібі, соның ...
* ... ... жалпы жиналысын және алқалы органдарының отырыстарын шақыру, әзірлеу және ... ...
* ... ... шешімдер қабылдау тәртібі, соның ішінде шешімдері айқын басым көпшілік дауыспен қабылдануға тиісті мәселелердің тізбесі;
7) қоғамның қызметi туралы ... ... үшiн ... ... ақпарат құралын көрсете отырып, қоғамның акционерлеріне оның қызметі туралы ақпарат беру тәртібі;
7-1) ... ... мен ... ... өз ... ... туралы ақпаратты беру тәртiбi
8) қоғам коммерциялық емес ұйым болған жағдайда: ... ... емес ұйым ... көрсету, дауыс беру рәсімі, дивидендтерді төлемеу туралы ережелер мен Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заң ... ... ... да ...
9) ... ... ... талаптары;
10) Заңға және Қазақстан Республикасының өзге де заң ... ... өзге де ... ... ... [2, 45 ... мүдделі тұлғалар қоғамның жарғысымен танысуға құқылы. Қоғам мүдделi тұлғаның талап етуі ... оған ... ... ... ... оған ... енгізілген өзгерістермен және толықтырулармен танысуға мүмкіндік беруге міндетті. ... ... ... ... ... көшірмесін беру туралы талабын үш жұмыс күні ішінде орындауға міндетті. Қоғам акционерге ... ... ... үшін ақы ... ... ол ... дайындауға, сондай-ақ жеткізіп беру қажет болған жағдайда оны жеткізуге жұмсалған шығындардан ... ... ... өз ... ... Республикасының Үкіметі бекіткен Қоғамның үлгі жарғысы негізінде жүзеге асыруға құқылы. Қоғамның қызметi туралы ... ... үшiн ... ... ... ... ... және оларға қойылатын талаптар уәкiлеттi органның нормативтiк құқықтық актiлерiнде белгiленеді.
Қоғамның жарғылық капиталы. Қоғамның жарғылық капиталының ең төменгі ... ... ... ... ... республикалық бюджет туралы Қазақстан Республикасының заңында белгіленген айлық есептік ... 50000 ... ... ... ... ... капиталы құрылтайшылардың акцияларды олардың нақтылы құны бойынша және инвесторлардың осы ... ... ... ... ... ... ... бойынша төлеуi арқылы қалыптастырылады және ол Қазақстан Республикасының ұлттық ... ... ... ... ала енгiзетiн төлем мөлшерi қоғамның жарғылық капиталының ең төменгi мөлшерiнен кем болмауға және оны ... ... ... ... ... мемлекеттiк тiркелген күннен бастап отыз күн iшiнде толық төлеуге тиiс. Қоғамның жарғылық капиталын ұлғайту қоғамның жарияланған акцияларын орналастыру ... ... ... (нидер. aktіe , нем. aktіe, лат. aktіү - қарамағына беру, рұқсат беру) -- акционерлік ... ... ... ... ... ... ... және оның иесіне акционерлік қоғам пайдасының бір бөлігін дивиденд түрінде алуына құқық беретін құнды қағаз. Акция ... ... ... ... Онда ... сома акцияның нақты бағасы болып табылады. Ал акция сатылатын және сатып алынатын құнды қағаз болғандықтан оның сатылу бағасы сатылу курсымен ... ... ... 100 теңге деп көрсетілсе, бұл оның нақты бағасы, ал төленетін дивиденд пен несие ... ... ... байланысты ол 110-115 теңгеден сатылуы мүмкін. Акцияның бір акционерден екінші акционерге берілу тәсіліне қарай олар атаулы және ... ... екі ... ... ... акциялардың иелері міндетті түрде корпорация реестірінде тіркелуге тиісті. Ұсынбалы ... ... ... ... қатысу құқығына сәйкес акциялар жай және пайдалы ... ... Жай ... ... қоғамды басқаруға қатысуға құқық береді. Пайдалы акциялар басқаруға қатысу құқығын бермейді, әйтсе де олар ... ... ... дивиденд түсіреді және пайданы бөлу немесе қоғамның жойылуы кезінде жай акциялармен салыстырғанда артықшылыққа ие болады.
Өзінің ... ... ... үшін ... ... ... ... шығаратын заңды тұлға. Акционерлік қоғамның акционерлері осы заң актілерінде ... ... ... оның ... бойынша жауап бермейді және өзіне тиесілі акциялар құнынын шегінде, қоғамның қызметіне байланысты шығындар ... ... ... өз ... ... ... мүлкі болады, өз міндеттемелері бойынша өз мүлкі шегінде жауапты болады және өз қатысушыларының міндеттемелері ... ... ... ... заңдық немесе әлеуметтік маңызы бар әрекет; әлде бір мақсатқа (мысалы, саяси ... ... ... қол ... үшін қолданылатын іс-қимыл.
Акционерлік қоғам капиталында оның иесінің үлестік қатысуы туралы куәлік ететін акционерлік қоғам шығаратын және ... ... ... ... оның иесіне осы қоғамның пайдасының белгілі бір бөлігін дивиденд түрінде алуға және сонымен ... ол ... соң ... мүліктің тиісті бөлігін алуға құқық беретін құнды қағаздың бір ... ... -- ... орталықтандырудың және ірі кәсіпорындарды ұйымдастырудың негізгі формасы. Акционерлік қоғамдар капиталдың алғашқы қорлану кезеңінде ... ... ... ... ашық және ... ... екі ... бөлінеді. Егер акциялар тек құрылтайшылар арасында ғана бөлінетін болса, онда жабық акционерлік қоғам болып саналады. Ал ашық акционерлік қоғам ... ... ... және ... ... Акционерлік қоғам заңды тұлға болып есептеледі. Оның жарғысында қоғамның мақсаты, капитал ... іс ... ... айқындалады. Акционерлік қоғамда басқарудың ең жоғары органы акционерлердің жалпы жиналысы болып ... Ол ... ... бір рет өтеді, ал күнделікті істерге атқарушы орган -- басқарма басшылық етеді. Мұның сыртында бақылаушы орган -- ... ... ... ... қоғамның тапқан пайдасы салықтар төлеуге, өндірісті кеңейтуге, резервтерді толықтыруға, жарғылық капиталды ... және ... ... ... [3, 105 ... 1991 ... 21 маусымда "Шаруашылық серіктестіктер мен акционерлік қоғамдар туралы" Заң ... ... ... ... ... ... 1998 жылы олардың саны 3 мыңнан асты.Акционерлік қоғамға ... ... өзі ... ... ... сәйкес көлемдегі акцияларға ие болады және тиісті мөлшерде табыс -- дивиденд немесе ... ... ... - ... ... меншікті куәландыратын бағалы қағаз. Ол иемденушісіне компанияның капиталының, мүлкінің, кірісінің бір бөлігіне заң жүзінде меншік құқын береді. ... ... ... жұмыс істеп тұрса, акция да сонша уақыт ... ... осы ... ... акцияның иесі сан рет өзгеруі мүмкін. Акционердің акцияны шығарған компанияға қайтаруға құқы жоқ. Акционерлік капитал бөлінбейді. Акционер оны тек ... ... ... ... ... мына ... ... меншікті акцияландырғанда, яғни акционерлік қоғам құрып, оның жарғылық капиталын қалыптастырғанда;
- бар компанияны акционерлік ... ... ... ... ... ... қосымша молайтқанда.
Атап айтқанда, жарғылық капитал деген шығарылған акциялардың бастапқы жиынтық құны. Ол, өз кезегінде, ... ... (жай және ... ... және ... ... қалған бағалы қағаздар болып бөлінеді. Оларды компания кез-келген уақытта өз ... ... ... ... бір ... акционерлік қоғамның өз капиталын ұлғайтуға және оны инфляциядан қорғау үшін ... ... ... ... ... ... Акция компанияның акционерлер алдындағы қарыз міндеттемесі. Компанияның өз акциясын қайта сатып алатын құқы бар. Бірақ бірсыпыра ... ... егер ... ... ... жоқ болса, онда ол акциясын қайта сатып алатын құқықтар айырылады деген де ереже бар. Дәл осы жағдай, егер ... ... алу ... ... ... ... болса да қаралған. Заң жүзінде акцияны бөлуге де болады. Айналымдағы әрбір акцияны бірнеше бөлікке бөлуге болады.
1.2 Акционерлік қоғам:мәні және ... ... ... ... өсуімен және оның техникалық базасының күрделенуімен негізгі капитал ұлғаяды. Ең ірі деген жеке капиталдың өзі бұл жағдайда алып металлургиялық және ... ... ... жол, ... канал және т.б салуға жеткіліксіз. Осыдан барып бірнеше жеке капиталдардың ірі капиталға ... ... ... ... ... акционерлік қоғам құрылады.
Бірінші акционерлік қоғамдар капиталдың алғашқы қорлануы кезеңінде ХІ ғасырда пайда болды. ... ... ... ХІХ ... ІІІ ... ... ол ... шарықтауымен байланыстырылды: электр жарығының ашылуы, іштен шығатын электр двигательдерінің ... ... ... ... жаңа ... және т.б. ... ... автомобиль және авиақұрылыстары қарқынды дами бастады. Зауыттар салу көптеген қаржыны талап етті. Бірде бір жағдайы осы салаларда өз ... ... ... ... Тек акционерлік негізде ғана құрыла алды.
Акционерлік нысан ғана ірі және ірі ... ... ... ... табылды және қазіргі нарықтық шаруашылықта шешуші роль атқарады.
Мысалы, АҚШ-та 80-жылдары орта есеппен 32 млн корпорация болды және олардың ... осы ... ... ... ... 90% ... ... ұйымдастыру үшін оның құрылтайшылары банкке белгілі ақша ... ... ... ... ... ... шығару жолымен құрылады және оның барлық қоғам ... ... ... ... ... Азаматтық кодексінің 85-бабына сай акционерлік қоғамды бір ғана тұлға құруы мүмкін немесе бір акционердің барлық акциясы иеленген жағдайында тек бір ... ... ... (бұдан әрі-қоғам) деп өзінің қызметін жүзеге асыру үшін қаражат ... ... ... шығаратын заңды тұлғаны айтады. Ал акция-үлесті немесе меншікті куәландыратын бағалы қағаз, яғни акция қоғам шығаратын және ... ... мен ... ... ... ... дивидендтер алуға, қоғамды басқаруға қатысуға және қоғам таратылғанан кейін оның ... ... бір ... ... ... Қоғам өз міндеттемелері бойынша өзіне тиесілі барлық мүлікпен жауапты болады. Акционер қоғамның міндеттемелері бойынша жауап бермейді және өзіне тиесілі ... ... ... қоғамның қызметіне байланысты зияндарға тәуекел етеді. [4, 15 бет]
Экономикасы дамыған елдерде акционерлік қоғамдар корпорациялар деп те аталады. ... ... ... және ашық ... ... ... Қоғамның фирмалық атауы болады, онда қоғамның атауы, сондай-ақ қоғамның үлгісіне қарай, немесе ... ... ... ... және ... ... ... Қоғам осындай фирмалық атауымен мемлекеттік тіркеуден өтеді.
1.3 Акционерлік қоғам - акция шығарушы заңды тұлға ретінде
Фирма рыноктық экономиканың негiзгi экономикалық ... Бiр ... ... ... тұратын, пайда табу мақсатында тауар мен қызметтер жасап шығаруға ресурстарды пайдаланатын ұйымдарды фирма деп ... ... ... ... немесе кәсiпкерлiктiң үш түрiн атап өтуге болады:
* ... ... жеке ... ... немесе партнерлiк;
* Корпорация (акционерлiк қоғам).
Индивидуалдық кәсiпкерлiк деген бiр адам ... ... ... ... ... ... ... сонымен бiрге менеджер қызметiн атқарады. Оның мүлiгi мен жауапкерлiгiнде шек болмайды. Индивидуалдық кәсiпкерлiктiң басты кемшiлiгi - ... аз ... ... ... ... ... ... барлық пайданы иемденедi, өзгерiстердiң қандайын болмасын өзi жүргiзе алады. Индивидуалдық бизнесмен заңды тұлға болмайды. Сондықтан ол тек ... ... ... ... ... ... ... Бизнестiң аса кең тараған бұл формасы ұсақ дүкендерге, қызмет сферасына, фермаларға, заңгерлiк iс-әрекеттерге тән болады.
Серiктестiк ( партнерлiк) дегенiмiз екi және одан да көп адам ... ... ... түрi. Бұл да заңды тұлға емес, сондықтан табыс салығын ғана ... және ... ... ... ... ... ... Артықшылығы: ұйымдастырылу жеңiл, қосымша қаражаттар және жаңа идеялар iске тарту мүмкiндiгi болады. Кемшiлiктерi: шаруашылық дами түскенде қаржы ресурстарының ... ... ... iске ... мүмкiндiгi шектелген; фирма мүшелерiнiң барлығы бiрдей iс-әрекет мақсаттарын жетiле түсiнбеуi.
Корпорация деп бiр заңды болып бiрлесiп, кәсiпкерлiк қызмет жасау үшiн ... ... ... ... ... меншiгiне құқықтар акцияларға сәйкес бөлшектерге бөлiнедi. Сондықтан корпорацияның иелерi ... ... ал ... өзi - ... ... деп аталады. Корпорацияның табыстарына корпорация салығы салынады.
Акционерлік қоғам деп өзінің ... ... ... үшін қаражат тарту мақсатында акциялар шығаратын заңды тұлғаны айтады. Ал акция - үлесті ... ... ... ... ... акция акционерлік қоғам шығаратын және олардың түрлері мен санаттарына қарай акционерлердің ... ... ... ... және қоғам таратылған жағдайда оның қалған мүліктерінің бір ... ... ... куәландыратын құжат.
Акционерлік қоғам өз міндеттемелері бойынша ... ... ... мүлікпен жауапты болады. Акцонер қоғамның міндеттемелері бойынша жауап бермейді, тек ... ... ... ... ... ... ... байланысты зияндарға тәуекел етеді.
Экономикасы дамыған елдерде акционерлік қоғамдар корпорациялар деп аталады. Акционерлік қоғамдар жабық және ашық ... ... ... ... ... ... ... үлгісіне қарай, немесе деген сөздер немесе тиісінше және ... ... ... ... ... ... ... өзінің құрылтайшылары мен алдын ала айқындалған адамдар тобының арасында орналастырылады. Жабық қоғам акционерлерінің саны жүзден аспауға тиіс және ол өзі ... ... ... ... ғана ... ... ... қоғам акционерлерінің осы қоғамның басқа акционерлері салатын акцияларды сатып алуға артықшылықты құқы бар. Жабық қоғамның өз акцияларын ... ... ... оларды қоғамның басқа акционерлеріне, ал олар бас тартқан жағдайда қоғамның өзіне ... ... ... ... ... ... ... алудың артықшылықты құқығы акциялар сатуға ұсынылған кезден бастап отыз күн бойы ... ... ... және оның ... ... ... бас ... немесе белгіленген мерзімдер ішінде жауап алмаған жағдайда акционер акцияларды қоғамға және оның қатысушыларына ұсынған бағадан төмен емес құны ... ... ... ... ...
Акционерлері өздеріне тиесілі акцияларды басқа акционерлердің келісімінсіз иеліктен айыруға хақылы қоғам ашық акционерлік қоғам деп ... Ашық ... ... үш ... ... яғни ... жеке және ашық ... Ашық қоғам акционерлерінің саны шектелмейді.
Қазіргі уақытта Заңында делінген. [5, 96 ... құру ... ... ... жеке және ... тұлғалар қоғамның құрылтайшылары болып есептелінеді. Қоғамның құрылтайшысы немесе ... ... ... ... ... ... құрылтайшылары оны құруға байланысты ол мемлекеттік тіркеуден өткенге дейін туындаған мәселелер бойынша бірлесіп жауап береді. Ал оны жалғыз тұлға құрған ... ол ... ... сол ... жеке дара ...
Қоғамды құрушылар құрылтайшысы пайдасы түрінде табысты иемденеді. Құрылтайшы пайдасы - қоғамды құрушылардың акцияларды сатудан ... ... мен ... ... жұмсаған капиталының сомасы арасындағы айырма түрінде алатын табысы. Басқаша айтқанда жалған капитал және нақты капиталдар айырмасы құрылтайшы пайдасы болып есептелінеді. ... ... мен ... ... ... ... болып табылады. қоғамның құрылтай жиналысында сайланған органдар қоғам мемлекеттік тіркелгеннен кейінгі акционерлердің бірінші жалпы жиналысына дейін жұмыс істейді.
Қоғамның құрылтай ... ... құру ... ... қоғамның үлгісі (ашық, жабық), оның толық және қысқартылған атауы көрсетіледі. Сондай-ақ онда қоғамның жарияланған жарғылық капиталының ең ... ... ... ... үшін - ... ... көрсеткіштің 100 еселенген, ал ашық қоғам үшін - 5000 еселенген мөлшері туралы жазба болады.
Қоғамның ... ... ... ... қоғамның мәртебесін айқындайтын құжат. Қоғамды мемлекеттік тіркеу ... ол ... ... ... ... ... ... жері, жарияланған акциялардың әр түрінің саны, санаттары, атаулы құны, оларды ... ... ... мәліметтер көрсетіледі. Жарғыда акционерлердің жалпы жиналысын әзірлеу мен өткізу тәртібі, ... ... ... өткізу туралы акционерлерге хабарлаудың жолдары көрсетіледі. [6, 120 бет]
Акционерлік қоғам заңды тұлға. Оның органдары:
* Акционерлердің жалпы ... ... ... ... ... немесе басқарма;
* Тексеру комиссиясы.
Қоғамның жоғары басқару органы - акционерлерінің жылдық ... ... Ол ... ... кейін бес ай ішінде өткізілуі тиіс. Акционерлердің жылдық жиналыстан басқа жалпы жиналыстары кезектен тыс болып саналады. Жабық қоғамның жарғысында ... ... ... ... ақ ... мүмкіндігі көзделуі мүмкін. Бұл жағдайда қоғамды басқару қызметі акционерлердің жалпы жиналысының айрықша құзыретіне беріледі.
Акционерлердің жалпы жиналысының айрықща құзыретіне ... ... ... ... ...
* Қоғамның жарғысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу;
* Қоғамның үлгісін өзгерту мен оны ерікті ... ... құру және ... ... ... ... сайлау.
* Қоғамның жарғылық капиталының мөлшерін өзгерту;
* Оның жылдық қаржылық есебін және жыл қорытындысы бойынша дивидендтер мөлшерін бекіту;
* Қоғамның таза ... бөлу ... ың ... және туынды бағалы қағаздарын шығару шарттары мен тәртібі сияқты көптеген басқа мәмілелер.
Акционерлердің саны жүзден ... ... оның ... жиналысының құқрамы 3 адамнан төмен болмауға тиіс есеп комиссиясы бекітіледі. Ол жалпы ... ... ... ... ... беру ... түсіндіреді және дауыстарды санап, дауыс беру қорытындыларын шығарады. Акционердің жеке өзі немесе өкілі арқылы жалпы жиналысқа ... және ... ... ... ... ... билігі қолында акциялардың бақылау бумасы бар ірі акционерлерде болады. Акциялардың бақылау бумасы деген қоғамда үстемдік ... ... саны . Ол ... ... ... қабылдайтын шешімдерді айқандауына құқық беретін белгілі бір акциялар бумасының ... ... ... ... ... проценттік арақатынасы. Іс жүзінде акцонерлердің жалпы жиналысында дауыс беретін акциялардың бес және одан да көп ... ... ... ... дауысқа ие.
1.4 Акционерлік қоғам қаржысы: мазмұны, қызметтерi, қағидалары
Жалпы түрде ... ... ... деп өнiм ... ... ... ... сатумен және ақша қорларын жасаумен, бөлумен және пайдаланумен байланысты экономикалық қатынастарды айтады.
Акционерлік қоғам қаржысы - бiрыңғай ... ... ... ... және ... ... болып табылады, оның орталықтандырылмаған бөлiгiн құрайды, материалдық және материалдық емес игiлiктер жасалатын және елдiң қаржы ресурстарының негiзгi бөлiгi қалыптасатын ... ... ... ... ... көрсетедi. Олардың қаржысының болуы жалпы мемлекеттiң қаржысы сияқты, тауар ақша қатынастарының өмiр сүруiмен және экономикалық заңдардың ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір ерекшеліктері акцияларды өндірістік және коммерциялық қажеттіліктерді қаржыландыру ретінде қолданғанда қолданылады. Бұған ... ... ... ... нысандарының әр алуандығы мүмкіндік туғызады: олар ашық немесе жабық үлгіде, толық немесе жауапкершілігі шектеулі қоғам ... ... ... ... ... ... (кәсіпоырнның акциялары, еңбек ұжымының акциялары, акционерлік қоғамдардың акциялары), олардың түрлерінің (артықшылықты, атаулы, ұсынушыға арналған) әр алуандығына әсер ... ... ... ... таза ... ... ... тәртіппен анықталады. Таза табыс қоғамның қарамағында қалады және акционерлердің арасында дивидендтер түрінде бөлінеді, резервтерге, өндірісті ... ... ... ... ... қарастырылған өзге мақсаттарға аударылады. Ашық акционерлік қоғам жарғылық капиталдың 15 пайызынан кем емес мөлшерде резервтік капитал құруға міндетті.
Акционерлік қоғамның ... ... жай ... ... дивидендтер төлеуге құқығы жоқ:
* қоғамның жағымсыз меншікті капитал кезінде;
* егер қоғам төлеу қабілетсіздігі немесе ... ... ... ... ... ... ... төлегеннен кейін қызметшілер ішінде бөлу үшін табыстың белгілі бір пайызын, соның ішінде ақшалай сыйақы немесе акциялар түрінде бөле алады. Дивидендтер ... ... ... ... егер бұл ... қаралса, төлене береді.
Меншіктің акционерлік нысаны экономикалық жағынан дамыған елдерде тиімді жұмыс істеуде және ... ... ... ... ... болып табылады. Ол ұсақ меншік иелерінің көпшілігін - акция ұстаушыларды қазіргі ... ... ... ... ... салалардың қаражататрын қалыптастыруға қатысуға араластырады, қаржы ресурстарының ... аса ... ... қайта құйылуына мүмкіндік жасайды. Акционерлік нысанның құндылығына қаражаттардың жеке ... ... ... жеке ... ... үшін қиын ... жеткілікті ірі кәсіпорындарды құру мүмкіндігі жатады. Акционерлік нысанның аса маңызды артықшылығы - сондай-ақ бір ... ... ... ... оның ... сатып алу арқылы қатысу мүмкіндігі болып табылады. ... - ... ... ... немесе меншігін куәләндыратын бағалы қағаз. Ол иемденушісіне компанияның капиталының, мүлкінің , кірісінің бір бөлігіне заң жүзінде меншік құқын береді. ... ... ... ... ... ... ... да сонша уақыт қолданылады. Бірақ осы уақыт ішінде акцияның иесі сан рет ... ... ... ... ... ... жағдайларға байланысты жүргізіледі:
* Жаңадан акционерлік қоғам құрып, оның жарғылық капитаоын қалыптастырғанда ;
* Меншікті акцияларындағы , яғни ... ... ... ... ... ... ... қайта құрғанда;
* Қоғамның жарғылық капиталын қосымша молайтқанда.
Сөйтіп, шығарылған акциялардың бастапқы жиынтық құны қоғамның жарғылық капиталын құрайды. Ол, өз кезегінде, ... ... және ... ... ... ... қағаздар болып бөлінеді. Оларды компания кез келген ... өз ... ... [7, 86 ... ... бір ... ... қоғамның өз капиталын ұлғайтуға және оны инфляциядан қорғау үшін жұмсауға болатын ... ... ... бір түрі. Акция - компанияның акционерлер алдындағы қарыз міндеттемесі. Компанияның өз акциясын қайта сатып алу құқы. Акция ... ... ... (1 ... ... ... ... беру тәсілі бойынша
Артықшылықты
Жай
Ұсынушы
Атаулы
Сурет-1 - Акцияның жіктелуі
Бір жағынан бір акционерлерден басқа ... беру ... ... ... ... басқаруға қатысу құқығы бойынша - жай және артықшылықты акция деп те атайды.
Мұндағы атаулы ... - иесі ... ... корпорацияның реестірінде тіркелуге тиіс акция. Акционерлер кітабында қанша және қай ... ... ... ... акция иесі ғана акционер деп есептелінеді.
Ұсынушыға арналған акция - иесінің аты-жөні корпорация кітабында тіркелмеген акция. Кітапты ... ... саны ғана ... ... ... ... жүргiзушi субъектiлердiң қаржысы ақша нысанында ұлғаймалы ұдайы өндiрiс процесiнiң негiзгi жақтарын ... және ... ... талаптарына сәйкес оны жүзеге асыруға септiгiн тигiзедi. Ол ұлттық шаруашылықты одан әрi дамыту үшiн қажеттi ақшалай табыстар мен қорланымдарды бөлу және ... үшiн ... ... ... даму ... шаруашылқты асқару жүйесiнiң маңызды экономикалық құралы, экономикалық қайта құрудың қуатты құрамы ... ... ... ... әрi ... ... және ұтымды ұйымдастырылған қаржыларынсыз мүмкiн емес.
Корпорациялық қаржы жалпы қаржылар сияқты бөлу және ... ... ... ... ... ... ... қаражаттардың жеке-дара ауыспалы айналымының процесiнде өндiрiлген өнiмнiң құны белгiленген экономикалық нормативтер ... ... ... аударымдардың нормалары, несие үшiн пайыз) негiзiнде бөлiнетiндiгiнде болып отыр, мұның өзi қаржының ... ... ... құнды бөлу және қайта бөлуге қатысуын айқындайды. Ақшалай қорлар мен қорланымдарды экономикалық тұрғыдан негiздеп бөлу қаржының ... ... ... ... да iске ... ... ... болып табылады. Бөлу - өндiру мен тұтыну арасындағы байланыстырушы буын. Бұл процесс кәсiпорындардың өнiм өткiзуден түсiм-ақша алуы және оны ... ... ... ... және таза ... ... ...
Акционерлік қоғамның қаржысы сонымен бiрге бөлгiштiк функция ... ... ... ... ... Оның ... жай және ... өндiрiс кезiнде материалдық және ақша қаражаттарының ауыспалы айналымы процесiнде олардың қозғалысы арасындағы сәйкестiктi қамтамасыз ету болып табылады. Бұл үшiн кәсiпорындар өнiм ... мен оны ... ... болжамдары мен ниеттерi негiзiнде уақыттың белгiлi бiр мерзiмiне кiрiстер мен шығыстардың көлемiн жасайтын,и шығыстардың шамаланған меншiктi қаржы ... ... ... мен өз ... уақытша тартылған қаражаттары, банк несиелерi есебiнен, ал айрықша жағдайда бюджеттен ... ... ... ... ... ... қоғамның қаржысының бақылау функциясы кәсiпорын экономикасында маңызды рөл атқарад: ... және ... ... ... ... ... ... экономикалық тұтқалармен бiрге экономиканы басқару, өндiрiстiң өсуiн ынталандыру және еңбек ресурстарын ұтымды пайдалануға қажеттi бақылауды қамтамасыз ету процесiнде маңызды рөл ... ... ... тек қана корпорацияларда ғана емес, сонымен қатар осы қаржылардың жоғарғы қаржы-несие ұйымдарымен жүзеге асырылады. Корпорациялардың экономикалық қызметiнiң сферасындағы өндiрiстiк ... ... таза ... ... ... ақша ... тоқайласуы, олардың өндiрiстiк капиталдардың ауыспалы айналымымен өте ... ... ... ... қаржысы сферасындағы сан алуан қатынастар олардың шаруашылық қызметi процесiнде басқа шаруашылық жүргiзушi субъектiлермен болатын мынадай ... ... ақша ... ... ... да әр ... кәсiпорындамен және ұйымдармен (олар: өнiм өткiзуден ... ақша алу, ... тыс ... материалдық шығындарды өтеу, бағалы қағаздарды өткiзу, басқа кәсiпорындардың акциялары мен ... ... ... және ... ... ... ұжымымен (бұл қатынастар еңбеккке ақы төлеудi, сыйлық қорын жасауды, табысты бөлу және тұтыну қоры, қызметкерлердiң қаражатарын тартуды) ортақтастырады;
* Өз ... ... ... ... ... ... тиiмдi бөлумен;
* Мемлекетпен - бюджетке салықтар төлеу, бджеттен қаржыландыру кезiнде , мемлекеттiк бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... мен ... қалыптастырады;
* Банктермен (қаржы қатынастарынының бұл тобы банк кредитттерiн алу, оларды ... ... ... ... ... банктерге уақытша пайдалануға белгiлi бiр бос ақшаларды беру);
* Сақтаныру органдарымен мүлiктi, қызметкерлердi, коммерциялық және коммерциялық емес ... ... ... ... қаржысына бiр жағынан жалпы қаржылардың экономикалқы табиғатымен сипататйтын белгiлер, басқа жағынан қоғамдық өндiрiстiң түрлi сферасындағы қаржылардың қызмет етеуiне ... ... тән. ... ... қаржыларына келесi белгiлер тән:
* Қаржы қатынастарының көпқырлылығы, олардың нысандары мен мақсатты арналымының сан алуандығы;
* Өндiрiстiк құралдардың мiндеттi болуы және ... ... ... және ... ... ... қатынастардың пайда болуы.
* Жоғары белсендiлiк, кәсiпорындардың ... ... ... ... әсер ету ... ... қаржысы бүкiл қаржы жүйесiнiң айқындаушы негiзi болып табылады. [8, 72 бет]
Сөйтiп, корпорациялардың қаржысы деп өнiм өндiрiп немесе қызмет көрсетiп, ... және ақша ... ... бөлумен және пайдаланумен байланысты экономикалық қатынастарды айтады.
Корпорация қаржысын тиiмдi ұйымдастыру кәсiпкерлiк қызметтi ... және оны ... ... ... Оның ... мақсаты корпорацияның рыноктық ортада жоғары пайдаға жетуiн және шығындарын минималдауды қамтамасыз ету ... ... ... ... микродеңгейде мемлекеттiк реттеудiң бiр формадағы құралы болып табылады, ал қаржылық нақты шешiмдi қабылдауды ... иесi iске ... ... ... ... ... ... қадбылдап, ол қаржыларды өндiрiске қосатын корпорация, яғни корпорацияның қаржыгерлерi болып табылады.
2 АКЦИОНЕРЛІК ... ... ЕТУ ... ... қоғамның түрлері және құрылымы
Акционерлік қоғам немесе корпорация ... және ашық ... ... ... қоғамдардың акциялары өзінің құрылтайшылары мен алдын ала айқындалған адамдар тобының арасында орналастырылады. Жабық қоғам акционерлерінің саны жүзден аспауға тиіс және ол өзі ... ... ... ... ғана ... хақылы.
Жабық қоғам акционерлерінің осы қоғамның басқа акционерлері сататын акцияларды сатып алуға артықшылықты құқығы бар. ... ... өз ... ... келген акционері оларды қоғамның басқа акционерлеріне, ал олар бас тартқан жағдайда-қоғамның өзіне сатып алуға ... ... ... ... ... алудың артықшылықты құқығы акциялар сатуға ұсынылған кезден ... отыз күн бойы ... ... ... ... аталған мерзімде осы құқықты пайдаланбаса, ол қоғамға өтеді және онда отыз күн бойы сақталады. Қоғам сатылатын ... ... ... ... құқығын акционерлердің жалпы жиналысының тиісті шешімін қабылдау жолымен іске асырады. Қоғамның жарғысында сатуға ұсынылған ... ... ... алу ... қоғамының акционерлерінде немесе оның өзінде қалдырудың өзге ... ... ... бірақ ол кемінде 30 күн болады. ... және оның ... ... ... ... бас ... ... белгіленген мерзімдер ішінде жауап алмаған жағдайда акционер акцияларды қоғамға және оның ... ... ... ... емес құны ... ... тұлғаларға сатуға хақылы. Сатуға ұсынылған акциялардың бағасын төмендету туралы шешім қабылданған ретте акционер оларды басқа акционерлерге және (немесе) қоғамға ... ... ... ұсынуға міндетті.
Акционерлері өздеріне тиесілі акцияларды басқа акционерлердің келесімінсіз иеліктен айыруға хақылы қоғам ашық акционерлік қоғам деп ... ... ... акциялары 3 түрлі, яғни жабық, жеке және ашық орналастырылады. Ашық қоғам акционерлерінің саны шектелмейді.
Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... мәртебесін алу тәртібі бағалы қағаздар нарығы туралы заңдармен белгіленген.
ААҚ төменгі жағдайларға байланысты ашық халықтық қоғам мәртебесін жоғалтады. Егер:
* Халықтық ... ... ... ... ... саны 6 ай ... ... кеміп кетсе;
* Оның активтерінің мөлшері айлық есепті көрсеткіштің 200 мың ... ... ... ... ... акцияларының бағалы қағаздар нарығындағы бағалануы тоқтатылса, яғни осы жағдайлардың біреуі пайда болған кезден бастап, 6 ай өткеннен ... ... ... ... ... ... қоғам мәртебесін жоғалтқаны туралы мәлімдеуі тиіс.
Қоғам акционерлерінің саны 100-ден аспаса, акционерлердің жалпы жиналысының шешімі бойынша ашық қоғам жабық ... ... ... ... ... [9, 65 бет] ... құру туралы шешім қабылдаған жеке және заңды тұлғалар қоғамның құрылтайшылары болып ... ... ... ... ... ... тұлға болуы мүмкін. Қоғамның құрылтайшылары оны құруға байланысты ол мемелекеттік тіркеуден өткенге дейін ... ... ... ... ... береді. Ал оны жалғыз тұлға құрған жағдайда қоғам құру туралы шешімді осы тұлға жеке-дара қабылдайды.
Қоғамдарды құрушылар құрылтайшы ... ... ... көп ... ... ... ... дегеніміз-қоғамды құрушылардың акцияларды сатудан алған сомасы мен қоғамды құруға жұмсаған капиталының сомасы арасындағы айырма түрінде алатын табысы. Басқаша айтқанда, ... ... және ... ... ... ... ... пайдасы болып есептеледі. Мысалы, егер нақты капитал (бағалы қағаздардың ... ... 200$, ал ... ... 1000$ ... онда ... пайдасы 800$ құрайды (1000-200). Бұл пайданы алудың бір тәсілі-капиталдың ажыратылмалы болуы, яғни ... ... ... ... ... нақты жұмсалған капиталдан көп болуы. Бұл құбылыс мемелекет акционерлік меншікті қанағаттанарсыз реттеп отырған ... кең ... ... ... мен ... ... құрылтай құжаттары болып табылады. Жалғыз тұлға құрған қоғамның құрылтай ... оның ... ... табылады.
Құрылтай жиналысында құрылтайшылар қоғамды құру туралы шешім қабылдайды, оның жарғысын ... ... ... ... ... ... тіркеуге арналған құжаттарға қол қоюға және ұсынуға, заңдарда ... ... ... оның ... ... акцияларын төлеуге құрылтайшылар енгізетін мүліктік құқықтарды ақшалай бағалауды жүргізуге ... ... ... ... ... ... хаттамасын және құрылтай шартын жасасын, қол қоюға, сондай-ақ қоғамның жарияланған жарғылық капиталының ... ... ... қабылдауы тиіс.
Қоғамның құрылтай жиналысында сайлаған органдар қоғам мемлекеттік тіркелгеннен кейінгі акционерлердің бірінші жалпы жиналдысына джейін жұмыс істейді. Шетелдік ... ... ... құру заң ... ... ... ...
Қоғамның құрылтай шартында қоғамды құру туралы шешім, қоғамның үлгісі (ашық, ... оның ... және ... ... ... ... онда ... жарияланған жарғылық капиталының ең төмен мөлшерін: жабық қоғам үшін-айлық есепті көрсеткіштің 100 еселенген, ал ашық ... ... ... ... ... ... болады.
Қоғамның жарғысы заңды тұлға ретіндегі қоғамның мәртебесін айқындайтын құжат. Қоғамды мемелекеттік тіркеу ... ол ... ... ... ... ... ... жері, жарияланған акциялардың әр түрінің саны, санаттары, атаулы құны, оларды иеленушілердің құқықтары ... ... ... ... ... жалпы жиналысын әзірлеу мен өткізу туралы акционерлерге хабарлаудың жолдары, яғни осы хабарлар жарияланатын бұқаралық ақпарат құралдары көрсетіледі.
Осымен қатар жарғыда қоғам ... ... яғни ... ... ... дивиденд алуға, қоғамның қаржылық есебімен танысуға, ол таратылған жағдайда қалған мүліктің бір бөлігін алуға құқылы екендігі айқындалады. Жарғыда акционерлердің міндеттері де ... ... ... ... акцияларды сату жөнінде ірі мәміле жасау ниеті туралы қоғамға хабарлауға, тізілімді ұстаушыларға немесе осы ... ... ... ... ... ... ... ұстаушылардың тізілімін жүргізуге қажетті мәліметтердің өзгергендігін он күн ішінде хабарлауға және қоғамның құпия ... ... ... ... ... ... ... міндетті.
АҚ-заңды тұлға. Оның органдары: акционерлердің жалпы жиналысы, директорлар кеңесі, алқылы орган немесе басқарма, тексеру ... ... ... ... ... болып табылады.Қоғам акционерлерінің жылдық жалпы жиналысы оның ең жоғары басқару органы. Ол қаржы жылы аяқталғаннан кейін бес ай ішінде ... ... ... ... жиналыстан басқа жалпы жиналыстары кезектен тыс болып саналады. Жабық ... ... ... директорлар кеңесін құрмай-ақ басқару мүмкіндігі көзделуі мүмкін. Бұл жағдайда, қоғамды басқару міндеті акционерлердің жалпы жиналысының айрықша ... ... ... жиналысының айрықша құзіретіне жататын кейбір мәселелерді айтсақ, олар: қоғамның жарғысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу; қоғамның үлгісін өзгерту мен оны ... ... ... құру және ... ... басқару органдарын сайлау; қоғамның жарғылық капиталының мөлшерін өзгерту; оның ... ... ... және жыл қорытындысы бойынша дивидендтер мөлшерін бекіту; қоғамның таза пайдасын бөлу тәртібі, оның облигацияларын және туынды ... ... ... ... мен тәртібі сияқты көптеген басқа мәселелер.
Егер акционерлердің жалпы жиналысына қатынасу үшін тіркеу аяқталған ... ... ... ... ... ... елу және одан да көп пайызын иеленген акционерлер тіркелсе, онда ... ... ... ... ... ... ... саны жүзден асатын қоғамда акционерлердің жалпы жиналысында құрамы үш адамнан кем ... тиіс есеп ... ... Ол ... жиналыстың кворумын анықтайды, жиналыста дауыс беру тәртібін түсіндіреді және ... ... ... беру ... ... Акционердің жеке өзі немесе өкілі арқылы жалпы жиналысқа қатысуға және дауыс беруге ... ... өзі ... ... оның ... қатысса, онда ол заңдарға сәйкес рәсімделген сенімхат негізінде іс-әрекет жасайды. Дауыс беру принципі бойынша ... ... ... билігі қолында акциялардың бақылау бумасы бар ірі акционерлерде болады. Акциялардың бақылау бумасы деген қоғамда ... ... ... ... Ол ... иесіне қоғам қабылдайтын шешімдерді айқындауына құқық беретін белгілі бір акциялар бумасының қоғамынң шығарылған жарғылық капиталының ... ... ... Іс ... акционерлердің жалпы жиналысында дауыс беретін акциялардың бес және одан да көп процентін ... ... ... ... ... басқару органы-директорлар кеңесі. Оның міндетіне қоғам қызметінің басым бағыттарын ... ... ... және ... ... кезектен тыс жалпы жиналыстарын шақыру туралы шешім қабылдау, олардың күн тәртібін бекіту, қоғам шығарған ... ... мен өзге де ... ... ... алу туралы шешім қабылдау, таза табысты, резервтік капитал мен қоғамның өзге қорларының қаражатын пайдалану тәртібін ... және сол ... ... ... ... жиналыстары аралығында шешілетін мәселелер жатады.
Ағымдағы қызметке басшылық жасауды, яғни акционерлердің ... ... және ... ... ... ... атқарушы органы жүзеге асырады. Ол арқылы немесе жеке-дара болуы мүмкін. ... ... ... ... кеңесі қоғамның жарғысында көрсетілген санда және мерзімге сайлайды. Атқарушы орган қоғамның атынан іс-қимыл жасайды, оның мүддесін қорғайды, ... ... және ... ... ... ... үшін міндетті нұсқаулар береді.
Қоғамның атқарушы органдарының қаржы-шаруашылық қызметін бақылауды жүзеге асыратын орган-тексеру комиссиясы. Ол кемінде үш мүше ... ... бес жыл ... ... ... ... кез келген уақытта өзінің бастамасымен, акционерлер жалпы жиналысының, қоғамының директорлар кеңесінің тапсырмасы бойынша және ... 10 ... ... ... акционерлердің талабы бойынша қоғамынң атқарушы органының қызметіне тексеріс жүргізеді.
Қоғам акционерлердің жалпы ... ... ... ... өз табысынан дивиденд төлейді. [10, 103 бет]
Дивиденд-бұл тиесілі акциялар санына байланысты акционерлерге төленетін сыйақы. Дивидендтер ақшұамен, немесе ... ... сол ... ... ... де ... ... дивидендтер төлеуді тоқсан сайын, жарты жылда бір рет, не жыл ... ... ... ... ашық және халықтық АҚ-дар жыл сайын баспасөз басылымында қоғамының жылдық балансын және кірістері мен шығындары туралы есебін ... ... ... ... ... аяқталғаннан кейін жиырма күн ішінде балансы және табысы мен зияны туралы есептерді баспасөз ... ... және ... органға беруге тиіс. Қоғам облигациялар шығарған және орналастырған жағдайда да ... ... ... ... ... ... міндетті.
АҚ-дардың көптеген құрылу жолдары бар. Олар-жұмыс істеп тұрған заңды тұлғаны АҚ түрінде қайта құру, олардың бірнешеуін біріктіру, қосу, бөлу, ... ... және ... ... ... осы айтылған жолдары ҚР-ның Азаматтық кодексіне сәйкес жүзеге асырылады. Жаңа қоғамның жарғысын бекітуді және органдарын сайлауды ... ... ... ... ұсынысы бойынша белгілі бір мерзімде өткізілген акционерлердің жалпы жиналысының асыруы қоғамды қайта құру болып есептеледі.
Екі ... одан да көп ... ... қызметін тоқтатып, барлық мүліктерін, құқықтарын және міндеттерін ... ... ... ... жаңа ... ... болуы қоғамдардың бірігуі деп аталады. Бірігуге қатысқан әрбір қоғамның барлық өзгерген деректері жаңа ... ... ... жариялау арқылы берілуі тиіс.
Қосылатын қоғамның мүліктерін, құқықтарын және міндеттерін тиісті ... ... ... ... ... өткізу мен оның қызметінің тоқтатылуы қоғамның қосылуы деп танылады.
Қайтадан ұйымдастырылатын қоғамның акцияларын, кейіннен жаңадан құрылатын ... ... ... осы ... барлық мүліктерін жаңадан пайда болған қоғамдар арасында бөлу арқылы қоғамның барлық ... ... және ... ... мен оның ... тоқтатуды жүзеге асыру қоғамды бөлу болып табылады. Бұнда бөлінетін қоғамның құқықтары мен міндеттері бөлініс балансына сәйкес жаңадан пайда ... ... ... ... ... ... пайда болған қоғамдар қайта ұйымдастырылған қоғамның міндеттемелері бойынша жауапкершілікте болады.
Қызметін тоқтатпастан қайта ұйымдастырылатын қоғамның мүліктірінің, құқықтарының және міндеттерінің бір ... ... бір ... ... қоғамды құру қоғамның бөлініп шығуы деп аталады. Егер қоғамның барлық құқықтары мен міндеттері жауапкершілігі шектеулі серіктестікке немесе өндірістік ... акт ... өтсе ол ... ... құру деп ... ... түрде тарату туралы шешім несие берушілердің келісімдері бойынша және ... ... ... жалпы жиналысында қабылданады. Таратуды жалпы жиналыстың шешімі тағайындаған тарату комиссиясы жүзеге асырады. Қоғамды тарату кезінде ең ... оның ... ... ... ... Несие берушілермен есеп айырысу аяқталғаннан кейін таратылатын қоғамының қалған ... ... ... ... кезекпен бөлінеді:
1-кезекте өтелуге тиісті акциялар бойынша төлемдер беріледі;
2-кезекте артықшылықты ... ... ... ... ... дивидендтер төлеу жүзеге асырылады;
3-кезекте артықшылықты акциялардың иелеріне оларға тиесілі акциялардың атаулы құнын өтеу жүргізіледі;
Қалған ... ... ... арасында оларға тиесілі акциялардың атаулы құнына пара-пар түрде бөлінеді. Аталған әрбір кезектің мүліктерін бөлу алдыңғы ... ... бөлу ... ... кейін жүргізіледі.
Бизнесті ұйымдастырудың басқа нысандарымен салыстырғанда корпорацияның өзінің меншік иелерінен ... ... ... оның негізгі ерекшелігі болып табылады. Корпоративтік шаруашылық жүргізуі келесі экономикалық нысанда ... ... ... корпорациялау;
* сатылас корпорациялау;
* әр тараптандырып корпорациялау. [11, 43 бет]
Деңгейлес ... бір ... өнім ... ... ауқымын кеңейту негізінде қалыптастырылады. Ол ұзақ мерзімді мүдделер келтіруі ықтимал зиянды жоя отырып, саладағы бәсекелік жайғасымдарды үзақ мерзімді келешекке ... үшін ... ... Бұл ретте бәсекеге қабілеттілік ағымдағы пайданың көрсеткіштерімен ... ... өнім ... ұзақ ... ... ... карастырылады. Олардың арасынан бұйым сапасы мен сол бұйым сатылатын бағаны; инновациялық әлеуетті, өндірістік және ... ... ... жеткіліктілігін; сату мөлшерінің сақталуын немесе оның ұлғаюын қамтамасыз ететін ұзақ ... ... ... ... ерекше атап өту қажет. Республикада деңгейлес корпорациялаудың даму ... ... ... ... ... ... жиынтық үлесі 35%-ды құрайтын нарық субъектілерінің кез келген нысандағы толықтай немесе ішінара жетіскен келісімі деп белгіленген. Осы ... асу ... ... әкеп ... мүмкін деп саналады.
Сатылас корпорациялау шикізат өндіруден бастап түпкілікті өнім ... оны ... ... ... ... ... ... Ол өндірістердің технологиялық өзара тәуелділігі мен процестердің уақыт пен ... ... 5 ... ... ... ... корпорациялаудың тиімділігі капиталды шоғырландыруға және ғылыми-техникалық прогрестің ықпалымен қоғамдық еңбекті ... ... қол ... ... ... ... металлургия, мұнай және газ өнеркәсібі және т.б.) артады. Саты - лас ... ... ... ... және ... ... одан әрі ... алынатын пайда нормасы төмендейді деп саналады.
Әртараптандырылған корпорациялау ... ... ... ... калыптастырылады. Корпорациялаудың осы нысанында кәсіпкерлік кызметтің тәуекелі, сонымен бірге нарығының жағдайынан тәуелділік төмендетіледі, бұдан да кең экономикалық ... ... ... жаңа ... ... ... артықшылықка, сондай-ақ сыйымды нарыққа жеткізіледі, ұзақ мерзімді келешекте жоғары пайда алынады. ... ... даму ... ... қызмет шеңберін кеңейтуден алынатын пайда нормасы төмендейді деп саналады. Пайда алу мүмкіндігін ... ... және ... ... әсер ... үшін жаңа ... ... жұмсалатын шығын жоғары болмауы тиіс.
Әртараптандырылған корпорациялауда өндірістің тиімді теңгерімділігіне кол жеткізу үшін активтердің орынды ... және ... ... ... ... ... беретін қоржын стратегиясы қолданылады. Корпорациялау нысандарын тиімділік өлшемі бойынша карастырсақ, әртараптандырылған және сатылас сызба тиімді, ал ... ... ... деген пікір қалыптасса да, олардың қайсысының тиімді екенін дәл айту ... ... ... ... олардың тиімділік дәрежесі бірдей
бағаланбайды. Осы нысандардың ... ... ... ... ... және өндірісті ұйымдастырудың мына артықшылықтарды қамтамасыз етеді:
Корпоративтік форманың елеулі кемшілігінің бірі - оған қос ... ... ... ... ... ... және дивидендтік табысқа салынатын салық) болып табылады, алайда серіктестік нысанында жұмыс істейтін шағын корпорация тек ... ... ... ғана ... ... ... ... түріндегі акционерлік коғамның сан алуан түрі бар. Нарықта әр елдің жүріс-тұрыс ережесі әр түрлі, алайда олардың ең ... ... - ... ... ... ... және шектеулі жауапкершілік сол күйінде калды.
Холдингтік компания (өнеркәсіп, көлік, сауда, банк ісі және т.б.) корпорация ұйымдастырудың жетекші нысанының бірі болып ... ... ... - ... компаниялардың кызметін бақылау және басқару мақсатында, олардың ... ... ... үшін ... каржы компаниясының (АҚШ, Канада, Жапония) ерекше түрі.
Холдинг компаниясының мынадай екі түрі болады:
* тек бақылау-басқарушылық және ... ... ... таза ... ... функциялармен қоса белгіленген кәсіпкерлік - өндірістік-сауда, кредит-каржылық және т.б. ... ... ... холдинг.
Холдингтің өз капиталынан бірнеше рет асатын капиталы болуы мүмкін. Холдинг, сол ... ... ... ... ... ... алумен қатар, бақылаудағы компанияның директорлар кеңесіне және басқа да ... ... өз ... ... ... ... компанияның мына артықшылықтары болады: меншік капиталдағы үлес түріндегі айтарлықтай бақылау (10-15%);
* тәуекелді жою (элиминациялау). Жүйе ішіндегі ... ... ... ... ... ... табылады және олардың кез келгенінің міндеттемелері басқа компаниялардың міндеттемелерінен бөлінген. Тәуекел сол себептен төмендетіледі. ... іс ... бас ... ... ... сатып алушыларды ұстау, сондай-ақ бастапқы инвестициялар бағдарламаларын жүзеге асыру және өзінің еншілес компаниясына кредит беретін банкіге кепілдік беру және т.б. үшін өз ... жиі ... ... мәжбүр болады). Бірігу - екі және одан астам компанияның әлеуетін біріктіру тәсілінің бірі. Осындай бірігу кезінде мәміліге тартылатын компаниялардың бүкіл ... ... ... және техникалық тәжірибеде біріктіріледі.
Корпоративтік альянстар компанияларға өзінің күш-жігерін ... ... ... ... технологияларды және тауар өткізу нарығын игеру) шоғырландыратын кұрылым кұруға мүмкіндік береді. Альянстың нарыққа тікелей бағдарланған келісімнен ... ... ... пен халыкаралық ауқымдағы операцияларға дейін камтитын көптеген нысаны бар. Корпоративтік альянс нысанының ... ... ... ... мақсаттарға (тоғыспалы лицензиялау, консорциумдар, сауда-саттық бірлесіп өтінім беру және т.б.) жету үшін ... ... ... ... компанияларға (ТҰК) - шет елде операцияларды жүзеге асыратын ірі компаниялар жатады. ТҰК-ның бас ... ... және ... ... әзірлейді, барлық филиалдардың қаржы саясатын үйлестіреді, ірі ауқымды ғылыми-зерттеу және тәжірибе-конструкторлық жұмыстар жүргізеді.
Өнеркәсібі ... ... (АҚШ, ... ... ... ... ... трансұлттыққа айналады:
* тауарды өткізетін жаңа нарық іздестіру және игеру;
* шикізат пен энергия ресурсының көздерін іздестіру;
* жаңа технология іздестіру;
* экономикалық және ... ... ... ... ... ... ... және тауар өткізу желісін ұйымдастыру арқылы қол жеткізіледі;
5) саяси кедергілерді және ... ... ... өту ... электроника және т.б. импортының квотасын айналып өту);
6) өндірістің тиімділігін ... ... ... ... ... ... ... еңбекақы төлеу және т.б. шығынынан төмен елдерге өндірісті көшіру). [12, 19 бет]
Корпорация басшылығы қаржыны басқару процесінде оның төмендегі түрлі максаттарды коюы ... ... және ... ... ... ... жол ... бәсекелік күресте көшбасшы болу;
* акцияның бағамдық құнын арттыру арқылы барынша көтеру (меншік капиталдың құнын ең жоғары ... ... ... және сату мөлшерін ұлғайту;
* пайданы барынша шамаға көтеру және шығынды барынша шамаға төмендету;
* активтің меншік капиталдың және сатудың және т.б. ... ... ... ... ... тобы - ... және еншілес қоғам ретінде іс-әрекет жасайтын, қаржылық-өнеркәсіп тобын құру туралы шарт негізінде өзінің материалдық және материалдық емес активтерін (қатысу ... не ... не ... ... ... ... ... болып табылады. Қаржы-өнеркәсіп тобы инвестициялық, сонымен бірге бәсекелестікті арттыруға және тауар мен кызметті өткізу нарығын кеңейтуге, өндіріс тиімділігін арттыруға, ... жаңа ... ... ... бағытталған өзге жобалар мен бағдарламаларды іске асыру үшін технологиялық және экономикалық бірігу мақсатында құрылады.
Топқа қатысушыларға топты құру, сондай-ақ өздері құрған ... ... (ОК) ... шартқа қол қойған заңды түлғалар жатады. Қаржы өнеркәсіп тобына қатысушылар ... ... мен ... өндірісі саласында іс-әрекет жасайтын ұйымдардың, сонымен бірге банкілердің және өзге де ... ... ... түрде болуы тиіс. Қатысушылар құрамына қаржы-өнеркәсіп тобындағы ... ... ... ... ... ... зейнетақы корлары, сақтандыру компаниялары кіруі мүмкін .
Орталық компания - қаржы-өнеркәсіп тобын құру туралы шартқа барлық катысушылар құрған немесе ... ... ... ... ... табылатын және шартқа сәйкес топтың істерін жүргізу өкілеттігі берілген заңды тұлға.
Орталық компания қатысушылардың ... ... ... ... және оның қызметімен байланысты қатынастарда топтың жиынтық (шоғырландырма) ... есеп беру мен ... ... ... ... ... ... құрылтай құжатында (жарғысында) белгіленген стратегиялық және тактикалық міндеттерге, мысалы, тауар (қызмет) нарығында жайғасымды ... ... ... ... ... пен ... ... пайдасы мен табыстылығына жету, сонымен бірге төлеуге қабілеттіліктің жэне баланстың өтімділігін сақтау, меншік иелерінің (акционерлердің) әл-ауқатын арттыру ... ... қол ... үшін ... пайдалануды қарастырады.
Қаржы саясатының мағынасы келесі буындардан құралады:
* қаржыны басқарудың жоғары кірістілікті және коммерциялық тэуекелдерден қорғауды үштастыратын оңтайлы ... ... ... ... ... ресурсы пайдаланылатын негізгі бағыттарды анықтау;
* қойылған мақсаттарға жетуге бағытталған ... ... ... ... саясатының стратегиялық міндеттері мыналар болып табылады:
* пайданы экономикалық өсу көзі ретінде ... ... ... ... мен құнын оңтайландыру, корпорацияның қаржылық тұрақтылығын жэне іскерлік белсенділігін қамтамасыз ету;
* корпорация қаржысының меншік иелері (акционер-лер, құрылтайшылар) ... мен ... үшін ашық ... қол ... ... бағалы қағаз эмиссиясының, қаржы лизингінің, жобалық қаржыландырудың көмегімен капитал тартудың нарықтық механизмін пайдалану;
* корпорация қызметінің нарықтық ... ... ... ... ... жэне оған қол жеткізу жолдарын іздестіру есебінен, қаржының жай-күйін диагностикалау негізінде қаржыны бас-қарудың (қаржы менеджменті) тиімді менеджментін ... ... ... ұзақ ... және оның ерекшеліктерін негізге ала отырып қаржы стратегиясы мен тактикасына жіктіледі.
Корпорацияның қаржы ... ... аса ... ... ... ... ... жай-күйді талдау және бағалау;
2) есептік жэне салық саясатын әзірлеу;
3) кредит ... ... ... ... ... жэне амортизациялық сая-
сатты қабылдау;
5) айналым активті және кредиторлык берешекті басқару;
6) қарыз қаражатты басқару;
7) ағымдағы шығынды, өнімді өткізуді жэне ... ... баға ... дивидендтік жэне инвестициялық саясатты таңдау;
10) корпорацияның жетістіктерін жэне оның нарықтық ... ... ... ... ... параметрлеріне: сату мөл-шері мен оның өзіндік қүнына, пайда мен ... ... ... пен ... ... қол ... ... перспективалық жоспарлау каржы стратегиясының қүрамдас бөлігі болып табылады.
Қаржы тактикасы қаржылык байланыстарды үйым-дастыру, шығындар түрлері мен күрылдымдық бөлімшелер арасында ақша ресурстарын ... бөлу ... дер ... ... ... ... ... нақты кезеңінің жекелеген міндеттерін шешуге бағытталады.
Корпорациядағы қаржы жүмысын арнайы каржы қызметі немесе бухгалтерия жүзеге асырады.
Қаржы қызметіне мына ... ... ... ... ақша ... яғни корпорацияның түрақты төлем қабілетінің және оның балансын өтімділікпен қамтамасыз ... ... ... ... ... мен ... ... өсуін камтамасыз ету;
* есеп айырысуды жүзеге асыру, ... ... жэне ...
* ... және жеке түлғалар) алдындағы қаржы міндеттемесін орындау;
* жедел (ағымдағы) жэне үзақ мерзімді қаржы жоспарын (бюджеті) ... ақша ... ... ... ... ... ... қызметінің басшысы корпорация кдржысының жай-күйі, қаржы жүмысының ... ... ... ... ... ақша ... реттеу (ақшалай қаражаттың түсуі мен кетуі) үшін ... ... ... ... ... ... жетекші өндірістік-коммерциялық бөлімшелерімен тығыз байланыста жүмыс істейді.
Жауапкершілік орталығының ... ... ... ... жоспарлау мен болжау жүйесін қарқынды енгізуге мүмкіндік береді.
Бюджеттендіруді басқару бюджет бойынша директорды ... ... ... ... ... ... ... қаржы директоры (акционерлік қоғамда экономика және қаржы жөніндегі вице-президент) та.ғайындалады. Ол штаттағы сарапшы ретінде болады жэне кэсіпорынның ... мен ... ... ... ... ... директор кәсіпорынды басқаратын жоғары буындағы мамандар қатарынан құрылатын бюджеттік комитеттің жүмысын басқарады. Бюджет жөніндегі ... ... ... ... ... ол ... және қаржы жоспарын тексерумен айналысады жэне бюджетті эзірлеу мен бекіту процесінде туындайтын даулы мэселелерді шешеді. Батыс ... ... ... ... ... >> деп ... (корпорацияның) шоғырландырма (жиынтық) бюджетінің қүрамына мыналар кіреді:
:: бастапқы болжамдық деректер (өндірістің жэне өнім сатудың, күрделі салым жэне т.б. мөлшері);
* ... пен ... ... ... ... ... ... өндірістік, коммерциялық, баскарушылық, сондай-ақ жалпы корпорация бойынша жалпы шы-ғынның (өнімнің, жүмыстың, қызметтің толык өзіндік ... ... ... ... мен ... ... есептің болжамы;
* ақшалай қаражаттың қозғалысы жөніндегі есептің болжамы;
* актив пен ... ... ... ... ... ... ... [13, 70 бет]
Шоғырландырма бюджеттің осы бөлімі өнім сату жоспарының жэне өзге көзден түсетін ақша түсімі жоспарының негізінде болжанады. ... ... ... ... есебіндегі ақшалай қаражаттың кіріс қалдығын: кассаны, есеп айырысу шотын, валюталық шотты, банкілердегі арнайы шоттарды, жолдағы аударымдарды ескеру қажет.
Шоғырландырма ... ... ... ... ... ... материалдық шығын бюджетінің;
* электр энергиясы шығыны бюджетшің;
* еңбекақы төлеу қорының бюджетінің;
* салық төлемі жоспар-кестесінің;
* мемлекетттік элеуметтік бюджеттен тыс ... ... ... ... кредит өтеу жоспар-кестесінің;
* өзге ... ... ... есептеледі.
Корпорацияның кіріс пен шығыс шоғырландырма (жиынтық) бюджетінің құрамы ... ... Іс ... жөнелтілген өнім үшш төлем төлеу немесе қарама-қарсы төлемде ... ... ... жағдайлар жиі кездеседі. Бұл жағдайда шоғырландырма бюджеттің нақты кіріс бөлігі төмендетіледі. Сондықтан тапшылықты жою үшін оның кіріс жэне шығыс ... ... ... ... ... қажет. Бюджетті түзету корпорация басшылығының күзыретіне жатады.
Батыс елдерінде акционерлік ... ірі ... ... мол ... ... ... ғана емес, соңдай-ақ қүрылтайшылық пайда түрінде алады. Қүрылтайшылық пайда-кұрылтайшыға сатылған баға акциясының сомасы мен ... ... ... ... ... ... айталық, акционерлік қоғамға құрылтайшылар 1 млн.доллар капитал салды дейік. Әрқайсысы 100 долл. болатын (номиналды бағасы) 10 мың акциясы шығырылады. Бір ... соң ... ... ... 10% құрағандығы белгілі болып табылады, яғни әрбір 100 ... ... ... ... ... -- 5% болса, онда акция ... ... ... ... ... ... ... құқығы бар. Мұндай қатысу капиталдың өсімі есебінен (акционерлерге тиесілі қоғам акцияларының
рыноктық құнының өсуі) жəне/немесе дивидендтер алу нысанында жүзеге асырылады. Осы ... ... ... алу ... акционерлердің іргелі құқықтарының бірі болып табылады.
2.2 Акцияның экономикалық табиғаты
Акция-үлесті немесе меншікті куәландыратын бағалы қағаз. Ол иемденушісіне компанияның капиталының, ... ... бір ... заң ... ... құқын береді. Компания қанша уақыт жұмыс істеп тұрса, акция да сонша уақыт қолданылады. Бірақ осы ... ... ... иесі сан рет өзгеруі мүмкін. Акционердің акцияны шығарған компанияға қайтаруға құқы жоқ. Акционерлік капитал ... ... оны тек ... ... ... ... [14, 23 бет]
Акцияны шығару мына жағдайда болады:
* Меншікті акцияландырғанда, яғни акционерлік қоғам құрып, оның жарғылық ... ... Бар ... ... ... ретінде қайта құрғанда;
* Жарғылық капиталды қосымша молайтқанда.
Атап айтқанда, жарғылық капитал деген шығарылған акциялардың ... ... ... Ол, өз ... айналымдағы капитал (жай және артықшылықты акциялар) және компанияның портфелінде қалған бағалы қағаздар болып бөлінеді. Оларды компания кез-елген уақытта өз ойынша ... ... ... бір ... акционерлік қоғамның өз капиталын ұлғайтуға және оны инфляциядан қорғау үшін жұмсауға болатын бағалы қағаздардың бірден- бір ... ... ... ... ... қарыз міндеттемесі. Компанияның өз акциясын қайта сатып алатын құқы бар. Бірақ бірсыпыра елдердің заңында, егер корпорацияның төлем ... жоқ ... онда ол ... ... сатып алатын құқықтан айырылады деген де ереже бар. Дәл осы ... егер ... ... алу ... ... ... ... болса да қаралған. Заң жүзінде акцияны бөлуге де болады. Айналымдағы әрбір акцияны бірнеше бөліккке бөлуге ... ... ... ... (суретте көрсетілген). Бір акционерден басқа біреуге беру тәсілі бойынша: атаулы және иесі ұсынушы ... ... ... ... жағынан, корпорацияны басқаруға қатынасу құқығы бойынша-жай және артықшылықты акция деп те екіге бөледі. ... тек ... ... ... ... ... алады.
а) атаулы акция- иесі міндетті түрде корпорацияның реестрінде тіркелуі тиіс акция. Акционерлер кітабында ... және қай ... ... ... жазылған акция иесі ғана акционер деп есептеледі.
ә) ұсынушыға арналаған акция- иесінің аты-жөні корпорация кітабында тіркелмеген акция. Кітапта ұсынушыға арнап ... ... ... саны ғана ... [15, 13 ...
Қорыта келгенде, еліміздің экономикасы нарықтық қатынастарға өтуіне байланысты экономикада қызмет етуші субъектілердің басым көпшілігі шаруашылық серіктестіктері ретінде сипат ... Осы ... ... ... ... ... өз қызметтерін жүзеге асырудың негізі қаржы болып табылады. Өйткені қаржының негізінде барлық кәсіпорындар өздерінің экономикалық қызметтерін жүзеге асырады. Олардың барлығы ... ... ... ... ... алу, ... беру, инвестиция тарту, қаржылық бақылау мен талдау жұмыстарын жүргізуге, бағалы қағаздар шығаруға, ... ... мен ... ... ... іске ... ... Республикасында рыноктық қатынастардың дамуы мен қалыптасуы жобасында жекешелендiру жүргiзуде шаруашылық жүргiзудiң жаңа ... ... ... ... ... ... ... және жеке меншiк компаниялар шеңберi едәуiр кеңейедi. Ал осы нарықтың әрбiр субъектiлерiнiң арасында еркiн қаржы айналымын бағалы қағаздар ... ... ... және басқа экономикалық рыноктармен үнемi тығыз байланыста болады. Бүгінгі таңда шаруашылық қызмет етуші ... ... ... негізгі орынды акционерлік қоғамдар алады.
Акционерлік қоғам қаржысы экономикалық қатынастар жиынтығынан, яғни нақты ақша айналысынан және оны ... ... ... ... оларды нақты өндiрiсте немесе қызмет көрсетуде пайдаланудан тұрады. ... ... ... ... ... бiр ... ... болып табылады, ал қаржылық нақты шешiмдi қабылдауды меншiк иесi iске асырады. ... ... ... ... шешiмдер қадбылдап, ол қаржыларды өндiрiске қосатын корпорация, яғни корпорацияның қаржыгерлерi болып табылады.
Акционерлік қоғам қаржысы басқа барлық ... ... ... дамуында басты екi функцияны: бөлу және бақылауды корпорациялық деңгейде жүзеге ... ... ... ... ... ... мақсаты: корпорация қаржысын тиiмдi ұйымдастыру,кәсiпкерлiк қызметтi қаржыландыруды және оны несиелеудi, корпорацияның рыноктық ортада ... ... ... және ... минималдауды қамтамасыз ету болып табылады.
Сонымен акционерлік қоғамдар ретінде құрылған барлық заңды тұлғалардың тиімді қаржылық саясатты жүргізуі, олардың қаржы ... ... ... ... ... ... жалпы мемлекеттік қаржы саласының дамуының негізі болып табылады.
ПАЙДАЛАНҒАН ... ...
* ҚР ... ... жолдауы. 17 қаңтар 2014 ж. Қазақстан жолы - 2050; бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ.[1, 19 бет]
* ... А.П. М. 2000 г. [2, 45 ... ҚР ... ... (ерекше бөлімі) Алматы 01.08.1999 ж. (соңғы өзгерістер мен ... 2012 ж. 24 ... ҚР ... ... [3, 105 ... С. А. ... Азаматтық құқық. Ерекше бөлім, Практикум. Алматы 2014 ж. [4, 15 бет]
* Ғ. А. Жайлин. Азаматтық құқық. Ерекше бөлім: I, II том ... ... 1999 ж. [5, 96 ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Акционерлік қоғамның қалыптастыру және жұмыс істеу әдістері11 бет
"Астана-финанс" акционерлiк қоғамы12 бет
"мемлекеттiк әлеуметтiк сақтандыру қоры" акционерлiк қоғамын құру туралы5 бет
"Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамының несие қоржынының жағдайын талдау53 бет
«Delta Bank» акционерлік қоғамының тәжірибесі негізінде тұтыну несиеcін ұйымдастыруды72 бет
«GNPF» акционерлік қоғамның қаржылық – экономикалық жағдайдын талдау11 бет
«The best» акционерлік қоғамның шаруашылық қызметін талдау28 бет
«АТФ банк» акционерлік қоғамының қызмет нәтижелерін талдау35 бет
«Банк ЦентрКредит» акционерлік қоғамы25 бет
«Казагрофинанс» акционерлік қоғамының қаржы лизингін талдау57 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь