Қазақстан Республикасы азаматтық құқығының ұғымы

"Азаматтық құқық " атауы ежелгі уақыттан бері белгілі, оны римдік заңгерлер Рим азаматтарының құқығы-цивильді құқық деп атаған.
Тарихтан белгілі римдіктердің құқығы осы атаумен белгіленді (квириттер құқығы). Римдікіш сіұііе көне римдегі азаматтардың мемлекеттік, қоғамдық және жеке өзіндік қатынастарын реттеді және қазіргі азаматтық құқыққа қарағанда ұғымы әлдеқайда кең болды.Қазіргі кезде азаматтық құқықты римдік атауы сақталғанымен оның мазмұны барынша өзгерді. Дейтұрғанмен соған қарамастан атауы еуропалық құқықтануға еніп қана қоймай, заң терминологиясына кірді. Сондықтан да азаматтық құқықты цивилистік деп атайды, ал бұл саладағы мамандарды –цивилист деп жүр. |
Римде құқықты жария және жеке деп екі салаға бөлгенін білеміз. Жария және жеке құқықтарды классикалық аражігін Ульпиан былайша ашып көрсетеді: "жария құқық дегеніміз рим мемлекетінің құқтық мәртебесіне қатысты, ал жеке құқық болса жекелеген адамның мүддесіне сай келеді".
Қазақстан Республикасының қазіргі құқық жүйесі жария және жеке құқық деп бөлінбейді. Біздің ұлттық азаматтық құқық тек өзіне ғана тән және белгілі бір ерекшеліктері бар институттардың аясында қалыптасты дей аламыз.
Сонымен қатар азаматтық құқықтың әртүрлі жүйелерінің арасында белгілі бір дәрежеде ұқсастықтар бар. Сондықтан азаматтық құқықтық жүйелерде болып жатқан процестер Қазақстан Республикасының азаматтық құқық іліміне әсерін тагізіп отыр. Бұл орайда "біз жаңа мемлекетті, жаңа нарықтық экономика мен жаңа демократияны көптеген өзге де жас тәуелсіз мемлекеттер осы тәрізді жолды басынан кешіп те үлгерген уақытта құру үстіндеміз ..., ендеше осы бағытга әр түрлі өркениеттердің ең соңғы жетістіктерін пайдаланудың маңызы зор.
Азаматтық құқық Қазақстан Республикасының құқық салаларының бірі болғандықтан күнделікті тыныс-тіршілікпен, сондай-ақ азаматтардың, занды тұлғалар мен мемлекеттің өзімен, оның әкімшілік-аумактық бөліністерімен тығыз байланысты.
Азаматтық құқықты зерттемес бұрын азаматтық құқық пәнін анықтап, басқаша айтқанда, мұның пәні не екенін белгілеп алуға тиістіміз. Ал
Әдебиеттер.

1.Төлеуғалиев.Ғ.Қ.Р-сының азаматтық құқығы.-А,2001.
2.Қ.Р.азаматтық құқық кодксі-А,2001.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ АЗАМАТТЫҚ ҚҰҚЫҒЫНЫҢ ҰҒЫМЫ.
"Азаматтық құқық " атауы ежелгі уақыттан бері белгілі, оны ... Рим ... ... ... деп ... ... ... құқығы осы атаумен белгіленді (квириттер
құқығы). Римдікіш сіұііе көне римдегі ... ... ... жеке ... ... ... және ... азаматтық құқыққа
қарағанда ұғымы әлдеқайда кең ... ... ... ... римдік
атауы сақталғанымен оның мазмұны барынша өзгерді. Дейтұрғанмен соған
қарамастан ... ... ... еніп қана ... ... кірді. Сондықтан да азаматтық құқықты цивилистік ... ал бұл ... ... ... деп жүр. ... ... жария және жеке деп екі ... ... ... ... жеке құқықтарды классикалық аражігін Ульпиан былайша ашып көрсетеді:
"жария құқық дегеніміз рим ... ... ... ... ал жеке
құқық болса жекелеген адамның мүддесіне сай келеді".
Қазақстан Республикасының қазіргі құқық жүйесі жария және жеке құқық ... ... ... ... ... тек ... ғана тән және ... ерекшеліктері бар институттардың аясында қалыптасты дей аламыз.
Сонымен қатар азаматтық құқықтың әртүрлі жүйелерінің арасында белгілі бір
дәрежеде ұқсастықтар бар. ... ... ... ... ... ... ... Республикасының азаматтық құқық іліміне әсерін
тагізіп отыр. Бұл орайда "біз жаңа мемлекетті, жаңа ... ... ... ... ... өзге де жас ... ... осы тәрізді
жолды басынан кешіп те үлгерген уақытта құру үстіндеміз ..., ендеше ... әр ... ... ең ... ... ... маңызы
зор.
Азаматтық құқық Қазақстан Республикасының құқық салаларының ... ... ... ... ... ... мен ... өзімен, оның әкімшілік-аумактық бөліністерімен
тығыз байланысты.
Азаматтық құқықты зерттемес бұрын азаматтық ... ... ... ... ... пәні не екенін белгілеп алуға тиістіміз. Ал азаматгық
құқықтын пәнін анықтаудың өзі оңай ... ... ... азаматтық құқықпен
реттелетін қоғамдық қатынастар ауқымы өте кең де сан қырлы.
Құқық ... ... ... ... ... ... құқықтың қандай
салаға жататындығын анықтау үшін оның пәні мен құқықтық реттеу әдістемесі
қолданылады. Дәл осы пән мен ... ... ... құқықты Қазақстан
Республикасының басқа құқық салаларынан аражігін айыра салыстырып, ... оның ... ... де ... ... Республикасы азаматтық құқығының пәнін тауар-ақша қатынастары
және қатысушылардың теңдігіне негізделген өзге де ... ... ... ... ... ... емес жеке ... (Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 1- бабы, 1-тармага).
Сонымен қатар мүліктік ... ... жоқ ... емес ... азаматтық зандармен реттеледі, өйткені олар ... ... ... көзделмеген не мүліктік емес жеке қатынастар мәнінен
туындамайды (АК-тің 1-бабы, 2-тармағы).
Азаматтық құқықпен реттелетін қоғамдық қатынастар ... ... ... ... ... игіліктермен (мүлікпен, жұмыспен,
қызмет көрсетумен, ақшамен, ... ... мен ... да ... бар ... ... мүліктік қатынастар деп аталады. Мұндай
қатынастар иелену немесе ... ... ... ... қатынас),
мүліктің бір адамнан екіншісіне ауысуы, өтуі (міндетгемелік қатынас),
меншік иесінің қайтыс болуына байланысты заттың ... шешу ... ... ... ... ... онда олар ... заңмен
ретгеледі. Бір сөзбен айтқанда, мүліктік қатынас дегеніміз ... ... ... басқа адамдарға беру мен пайдалану жөніндегі қатынас болып
табылады.
Дейгұрғанмен бұдан азаматтық құқық мүліктік қатынастардың ... ... ... ... ұғым ... таіс. Өйткені, олардың өзі әртүрлі сипатта
кездеседі. Сайып келгенде, ... ... ... ... ... табылмайды, ол тек экономикалық түсінік.1 Сондықтан да аза-
маттық құқық пәнінің мазмұнын оны біріктіретін әрі ... ... ... ... ... ... Қоғамдық қатынастарды бір-бірінен
ажырататын ... ... ... ... атап ... ... ... қүңдылыкқа ие болуымен байланысты материалдық объектілер
жайында адамдардың арасындағы қатынастар болғандықтан оның ерік сипатында
болатындығы нарықта дербес ... ... ... ... қатысушылардьщ
өзара келісім және өзара шарт жасауы.
Мүліктік құндылық қатынастарға ең ... ... құн ... ... ... тендігіне негізделген тауар-ақша
қатынастары және өзге де ... ... ... нарықты экономика
жағдайында тауар-ақша қатынасы азаматтық құқықты реттеудің негізгі өзегіне
айналады.
Мүліктік қатынас адамдар арасындағықатынас болғандықтан ол ... ... біте ... ... ... ... азаматтық зандары мүліктік емес қатынастардың екі
түрін, атап айтқаңда, мүліктік қатынасқа байланысты ... емес ... ... ... ... мен ... ... байланысы
жоқ мүліктік емес жеке қатынастарды (АК-тің 1-бабы, 2-тармағы) реттейді.
Мүліктік емес жекеқатынастың бірінші тобына ... ... ... ... емес жеке ... жатады. Бұл жердегі "байланыстылық" дегрн
сөз жеке қатынастардың мүлікке бағыньштылығын көрсетпейді, қайта қоғамдық
қатынастардың ... ... ... ... ... ... және т.б. ... Мысалы, бір ұйымның басқа бір занды
тұлғаның тауарлық белгісін заңсыз қолданса онда ол әлгі ... ... ... емес ... ... ... ... авторы үшін
мүліктік қатынастың мүліктілігі пайда болады. Сондықтан мүліктік қатынасқа
байланысты мүліктік емес жеке ... ... ... ... ... ... жоқ мүліктік емес жеке қатынастардың екінші
түрі ... ... ... өзге ... орай және ... ... да ... Ол жеке адамдар мен ұйымдарға ғана тән
әрі олардан ... ... ... ... ... онда мүлік маз-
мұны болмайды, ақшамен де ... ... емес жеке ... Қазақстан Республикасы Конституциясымен
реттеледі. Констатуцияның II ... адам мен ... ... ... Сонымен азаматтық құқықтық реттеу ... ... ... жоқ мүліктік емес жеке қатынастардың мейлінше кең
ауқымы енеді. Қорыта айтқанда, ... ... ... пәні, міне,
осындай. Енді әдістеме жөніндегі мәселеге тоқталайық. Құқықтық ... ... ... тән ... ... әдістемесі болады. Ал ойың жеке
қырлары субъектілердің құқықтық мәртебесінде ... ... ... ... ... мазмұнын айқындау
әдістеріңде және заң ... ... ... және мүліктік емес қатынастардың азаматтық-құқықтық реттеу
әдістемесі бірқатар өзіндік белгілерге ие:
а) азаматтық құқықтық қатынастарға ... ... ... ... тауар - ақша және басқа қатынастарына негізделген занды ... ... ... 1 ... ... К.Маркс
"Капиталда" былай деп жазды: "Бұл заттар бір-біріне тауар ретінде ... ... ... ... адам ретінде, бұл заттарды еркімен билейтін
адам ретінде, қатысуға тиіс: сонымен, бір ... иесі тек ... ... ... ... әрқайсысы екеуіне ортақ ... акт ... ... ... бере ... өзге тауарды өзі иемденеді. Демек, олар бірін
бірі жекеменшікші деп ... ... ... ... заң ... ... ... азаматтық айналымда тең құқықты, ... ... ... әрі оның ... ... ... ие болады, сондай-
ақ бір-бірімен қарым-қатынаста тең дәрежеде ... ... Бұл ... ... ... ... құқық қатынасывда екінші жаққа
біржақты міндет болмайды деген сөз. Сонымен ... ... ... ... дау ... ... ... жақ үшін міндетті болып
табылатын шешімді қабылдай алмайды;
ә) азаматтар мен заңды тұлғалар ... ... ... ... және өз ... көздей отырып ие болады және ... ... Олар шарт ... ... ... мен ... анықтауда
және шарттың заңдарға қайшы келмейтін кез келген жағдайларын белгілеуде
ерікті (АК-тің 2-бабы, ... ... ... ... ... қалауынша және мүддесіне сай келетін жағдайларды
тандауына мол мүмкіндік жасалады;
б) тараптар азаматтық құқықтық ... тең ... ... ие және ... ... бір мүмкіндігін таңдауға ерікті (теңдік
және түлғалардың өз құқықтарын толық пайдалану мүмкіндігі). Азаматтық
құқықты қорғау сотаен (төрелік сотпен ... ... ... ... асады,
бұл орайда Азаматтық кодекстің 9-бабына сәйкес қорғанудың азаматтық істерді
жүргізу заңдарының ерекше ережелерін сақтай отырып ашық әдістері
қолданылады. Егер заң құжаттарында өзгеше ... ... ... үшін ... ... немесе басқару органына өтініш жасау, құқық
қорғау туралы талап арызбен сотқа шағымдануға кедергі жасамайды Былайша
айтқанда, сот бұзылған немесе ... ... ... ... тиіс. Егер
қандай да бір құқық әкімшілік жолмен қорғалса, онда ол заңға тікелей
сүйенуі керек. Мұндай жағдайда құқыққа байланысты дау ... ... ... әкімшіліктің шешімін күтеді. Әкімшілік шешім
қабылдағаннан кейін ғана оны сотқа беруге болады.
Азаматтық кодекстің 9-бабының 1-тармағына мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... заңдарға сәйкес келмейтін
құжатын жарамсыз немесе ... ... деп тайу ... ... ... жаңа тәсілі енгізілген. Азаматгық кодекс қабылданғанға
дейін көптеген құқық қолданушы органдар заңға ... ... ... заңға сәйкес келмегенімен іс жүзінде оның қолданылып келгеніне әрі
мұндай ... ... ... де теріске шығармағанына талай мәрте көз
жегкізген болатын, ал осындай ... көп ... ... ... ... өзіндік сипатымен,атап айтқанда,
мүліктік және өтем түрінде айқындалады; сондай-ақ оған келтірілген залалды
толықтай өтеу талабы да ... заң ... ... ... бұл заң ... ... ... екендігіне де байланысты
болады.
Осы айтылғандарға сүйене отырып, мынадай тұжырым жасауға болады: азаматық
құқық-құқықгың бір саласы, ол тауар-акша қатынастары және ... ... өзге де ... ... ... ... байланысты (немесе ... ... емес ... реттейтін нормалардьщ жиынтығы болып табылады. ... ... ... ... пәні мен ... азаматтық құқықтьщ онымен
шектес басқа салалардан бөліп қарауға мүмкіндік береді. Бірақта азаматгық
құқықты шектес ... ... ... ... ... ... жаңа ... кодекс (1994 ж.) қабыл-данғанға дейін
азаматтық құқық ... тән ... ... ... Қазақ КСР
Азаматгық кодексі (1963 жылы ... ... ... ... ... сондай-ақ колхоздардағы өздерінің Жарғысынан бастау алатын
қатынастар, суды ... ... ... ...... жер,
колхоз және су жөніндегі зандарымен реттеліп келді. Ендігі жерде Азаматгық
кодекстің 1-бабы 3-тармағына сәйкес азаматгық құқық осы ... ... ... сай ... ... еңбек қатынастары мен табиғи
ресурстарды пайдалану және айналадағы ортаны қорғау жөніндегі қатьшастарға
(мәселен, мүліктік ... және ... ... ... ... егер де ... отбасылық, еңбек зандарымен, табиғи ресурстарды
пайдалану және айналадағы ортаны ... ... ... ... ... ... реттеуде ағаттықтар кеткен кезде,
қолданылады.
Азаматтык және еңбек құықтарының ара жігін ашу ... бір ... ... да ... Бұл ... ... ... кейбір
нормаларының тікелей еңбек қатынастарын реттей алатындығына мән берген жөн.
Атап айтар ... ... ... ... ... жеке көсіпкер
мен азаматтардың арасындағы еңбек шартын, оның ішінде келісім-шартты жасасу
мүмкіндігі жөнінде болып келген ... ... ... ... ... ... қатынасына азаматтық құқықты қолдану мүмкіндігі
Азаматтық кодекстің 1-бабының 3-тармағында ... ... ... ... ... 1995 жылы 22 ... ... Жоғарғы Соты өзінің Пленумында № 10 ... ... бар) ... Бұл қаулы "Моральдық зиянды өндіртіп алу ... ... ... туралы" деп аталды. Оның 5-тармағында былай
делінген: иЕңбек туралы зандарда рухани немесе дене ... ... ... ... ... айтылмауына қарап, жәбірленуші зиянның орнын
толтыруға ... жоқ ... ... Сот КСРО мен ... заң Негіздерінің 131-бабына сүйене отырып, жұмыскерді заңсыз
жұмыстан шығарғаны не басқа жұмысқа ... ... оған ... ... ... ... ... ұшыратқаны үшін, сөйтіп,
рухани және дене зардабына жол ... ... ... ... ... міндеттеуге қүқылы".
Осы орайда еңбек құқығы пәнінің азаматтық құқықтан айырмашылығы — оның
еңбек үрдісіндегі қатынасты реттеуінен ... ... онда ... алып беру жоқ. ... күші тауар болып табылмайды. Сол себепті де
жекелеген жағдайда жалақы жұмыс күшінің ... ... ... ... ... ... ақы ... оның істеген ісінің саны мен
сапасына қатысты келеді. Құқықтық реттеу ... ... ... ... берушімен шарт жасасып, сол арқылы тең құқықты әріптеске
айналатынын байқау қиын емес, дейтұрғанмен ... ақыр ... ... ... ... талабын, сондай-ақ оның еңбек ету міндетіне
жататын басқа да міндеттерді орындайды.
Отбасы құығы некеге және отбасына қатысты қатынастарды ... ... ... ... некені бұзу және оны жарамсыз деп танудың жағдайы мен
тәртібін реттейді, ата-аналарынын қамқорлығынсыз ... ... қалу ... мен ... азаматтық хал актілерінің тіркеу
тәртібін, сондай-ақ отбасы мүшелері ... ... емес ... ... Қажет кезіңде туыстар мен басқа адамар арасындағы
жағдайлар занда көзделген ретте қаралады.
Отбасы құқынана ... ... ... тән, ол ... түрде болады,
ал жарлық ету түріндегісі — императивті, яғни ... ... ие. Осы ... өзі оның ерекшелігін білдіреді.
Отбасы құқығаның дербестігіне қарамастан ол туралы заңмен ... ... ... ... заң ... Ал ... өзі
отбасы қатынастарына қайшы келе қоймайды. Мысалы, Азаматтық кодекстің 223-
бабына сәйкес: ерлі-зайыптылардың некеде тұрған кезде ... ... ... ... ... үлесті меншігі болатыны, не ... ... ... ... ... тиісті бөліктерде ерлі-
зайыптылардың ... ... ... ... ... ... ... бірлескен меншігі болып табылады. Азаматтық кодекстің
223-бабындағы
2-тармаққа сәйкес, егер ... ... ... ... ... ... сол мүліктің қүнын едәуір арттырған қаражат жұмсалғаны
(күрделі жөндеу, қайта жаңғырту, қайта ... және т. б.) ... ... ... ... бірлескен меншігі деп танылуы
мүмкін. Осы мысалдың өзі-ақ азаматтық занды отбасы қатынастарына қолданудың
айқын бір ... ... ... ... табиги ресурстарды пайдалану және айналадағы ортаны
қорғау жөніндегі қатынастардан ... ... а) ... ... мен қорғауда мүліктік сипаттың болмауымен, ... ... ... санала тұрса да толық түрде мүлік дәрежесіне ие бола
алмайды. Сонымен, табиғи ... ... есеп ... ... ... ... б.) кадастрмен есепке алынады; ә) әзірге табиғат ... ... ... ... ... ... қатынастарға түгел қосылған жоқ.
Солай бола тұрса да заңда табиғапы пайдалану ... ... ... ... табиғат пайдаланушыларға табиғи ресурстарды (жеке меншікке берілетін
жерден басқасына) сатуына және сатып алуына рұқсат етілмейді.
Әдебиеттер.
1.Төлеуғалиев.Ғ.Қ.Р-сының азаматтық құқығы.-А,2001.
2.Қ.Р.азаматтық құқық кодксі-А,2001.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қазақстан Республикасының азаматтық құқығы»18 бет
Қазақстан Республикасындағы сайлау жүйесі. ҚР Азаматтық құқығы туралы жалпы ұғым12 бет
Азаматтық істер бойынша міндеттемелерді орындау негіздері53 бет
Азаматтық құқықтарды қорғау19 бет
Азаматтық құқықтың обьектілері29 бет
"Араб халифаты."36 бет
«Табиғатты пайдалану құқығы»22 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы5 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы жайлы9 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы: пәні, әдісі, жүйесі6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь